Azerbaijani - Chapter 14 - Ibrahim

Əlif, Lam, Ra! (Ya Rəsulum! Bu Qur’an) elə bir Kitabdır ki, onu sənə insanların oz Rəbbinin izni ilə zulmətlərdən nura (kufrdən imana) – yenilməz quvvət sahibi, (hər cur) tə’rifə (sukurə) layiq olan Allahın yoluna (islam dininə) cıxartmaq ucun nazil etmisik

Elə bir Allah ki, goylərdə və yerdə nə varsa, hamısı Onundur. Ducar olacaqları siddətli əzabdan otru vay kafirlərin halına

O kəslər ki, dunyanı (fani dunya malını) axirətdən (axirət ne’mətlərindən) ustun tutur, (insanları) Allah yolundan dondərir (islam dinini qəbul etməyə mane olur) və o yolu əyri hala salmaq istəyirlər. Onlar (haqq yoldan) azıb uzaq dusmuslər

Biz hər bir peygəmbəri yalnız oz millətinin dilində (danısan) gondərdik ki, (Allahın əmrlərini) ona izah edə bilsin. Allah istədiyi kimsəni zəlalətə salar (haqq yoldan sapdırar), istədiyini də dogru yola yonəldər. O, yenilməz quvvət sahibi, hikmət sahibidir

Biz Musaya: “Tayfanın (Israil ogullarını) zulmətdən nura cıxart və Allahın (vaxtilə onlara ne’mət verdiyi) gunlərini xatırlat. Bunda cox səbir və sukur edənlər ucun, sozsuz ki, necə-necə ibrətlər var!” (deyib) onu mo’cuzələrimizlə (peygəmbər) gondərdik

(Ya Rəsulum!) Xatırla ki, bir zaman Musa oz tayfasına belə demisdi: “Allahın sizə bəxs etdiyi ne’məti yadınıza salın, cunki O sizi Fir’on əhlinin əlindən qurtardı. Onlar sizə dəhsətli əzab verir, ogullarınızı oldurub, qadınlarınızı (ozlərinə xidmət etmək ucun) diri saxlayırdılar. Bunda Rəbbiniz tərəfindən sizin ucun boyuk bir imtahan vardır

(Ey camaatım!) Yadınızı salın ki, o zaman Rəbiniz bunu bildirmisdi: “Əgər (Mənə) sukur etsəniz, sizə (olan ne’mətimi) artıracagam. Yox, əgər nankorluq etsəniz, (unutmayın ki) Mənim əzabım, həqiqətən siddətlidir!”

Musa dedi: “Əgər siz və butun yer uzundə olanlar nankorluq etsəniz, (bununla Allaha hec bir zərər yetirə bilməzsiniz). Cunki Allah (hec kimə, hec nəyə) mohtac deyildir. (O, butun məxluqatı yaratdıgına gorə onsuz da oz-ozluyundə hər cur) tə’rifə (sukrə) layiqdir!”

Məgər sizdən əvvəlki Nuh, Ad, Səmud tayfalarının və onlardan sonra gəlib getmis, (saylarını və təfsilatını) ancaq Allahın bildiyi ummətlərin xəbərləri sizə gəlib catmadımı? Peygəmbərləri onlara acıq-askar mo’cuzələrlə gəlmisdilər. Onlar əllərini (heyrətlərindən, qəzəblərindən ozlərinin, yaxud danısmaga imkan verməmək ucun peygəmbərlərin) agızlarına qoyub: “Biz sizinlə gondərilənlərə (mo’cuzələrə və peygəmbərliyinizə) inanmırıq və bizi də’vət etdiyiniz (din) barəsində də mohkəm bir səkk-subhə icindəyik!” – demisdilər

Peygəmbərləri də (onlara) belə cavab vermisdilər: “Məgər goyləri və yeri yaradan Allaha da subhə etmək olarmı?! (Allah) gunahlarınızı bagıslamaq və sizə muəyyən bir vaxta qədər (omrunuzun sonuna kimi) mohlət vermək (sizi əzabla deyil, oz əcəlinizlə oldurmək) ucun imana də’vət edir”. Onlar demisdilər: “Siz də bizim kimi adi bir insansınız. Bizi atalarımızın ibadət etdiklərindən (butlərdən) dondərmək istəyirsiniz. (Əgər bacarırsınızsa, sizin ibadət etdiyiniz Allahın haqq, bizim tapındıgımız butlərin isə batil olmasını subut edən) acıq-askar bir dəlil gətirin!”

Peygəmbərləri onlara cavab verərək demisdilər: “(Bəli) biz də sizin kimi adi bir insanıq. Lakin Allah Oz bəndələrindən dilədiyinə ne’mət (peygəmbərlik) bəxs edər. Allahın izni olmadan biz sizə hec bir dəlil (mo’cuzə) gətirə bilmərik (buna qudrətimiz catmaz). Mo’minlər yalnız Allaha təvəkkul etsinlər

Allah bizə yollarımızı (iman, nicat, səadət yollarını) gostərdiyi halda, biz nə ucun Ona təvəkkul etməməliyik? (Sizi Allahın haqq yoluna də’vət etdiyimizə gorə) bizə verdiyiniz butun əziyyətlərə, əlbəttə, dozəcəyik. Təvəkkul edənlər də yalnız Allaha təvəkkul etsinlər

Kufr edənlər peygəmbərlərinə dedilər: “Ya sizi yurdumuzdan cıxarıb qovacagıq, ya da mutləq dinimizə donəcəksiniz!” Rəbbi də onlara (peygəmbərlərə) belə vəhy etdi: “Biz o zalımları mutləq məhv edəcəyik

Onlardan sonra da yurdlarında sizi yerləsdirəcəyik. Bu (varislik), məqamımdan (qiyamət gunu haqq-hesab ucun huzurumuza durmaqdan) və əzabımdan qorxanlara aiddir!”

(Peygəmbərlər dusmənləri uzərində qələbə calmaqdan otru Allahdan) komək dilədilər. Hər bir inadkar təkəbbur sahibi (haqdan inadla uz dondərən və Allaha itaət etməyi ozlərinə sıgısdırmayan kafirlər) isə ziyana ugradı

Hələ qarsıda (bunun ardınca) Cəhənnəm vardır. (Hər bir inadkar təkəbbur sahibinə orada Cəhənnəm əhlinin bədənlərindən axan) irinli-qanlı sudan icirdiləcəkdir

O, irinli-qanlı suyu qurtum-qurtum icər, onu zorla udar (bogazından asagı kecirə bilməz). Ona hər tərəfdən (bədəninin hər yerindən) olum gələr, lakin olməz (ki, birdəfəlik canı qurtarsın). Hələ bunun ardınca (daha) dəhsətli bir əzab gələcəkdir

Rəbbini inkar edənlərin (dunyadakı yaxsı) əməlləri fırtınalı bir gundə kuləyin sovurub apardıgı gulə bənzəyir. Onlar (dunyada) etdikləri əməllərdən hec bir fayda (savab) əldə edə bilməzlər. Budur (haqq yoldan) azıb uzaqlasmaq! (Dogru yoldan uzaq dusməyin aqibəti belədir. Bir də haqq yola qayıtmaq cətindir)

(Ya Rəsulum və ya ey mo’min insan!) Məgər Allahın goyləri və yeri haqq olaraq yaratdıgını gormursənmi? Əgər (Allah) istəsə, sizi yox edib yerinizə basqa bir məxluq (insan tayfası) gətirər

Bu Allah ucun hec də cətin deyildir

(Qiyamət gunu) hamı Allahın huzurunda peyda olacaqdır. Zəiflər (iman gətirməyə) təkəbbur gostərənlərə (oz bascılarına) deyəcəklər: “Biz sizə tabe idik. Indi Allahın əzabını, azacıq da olsa, bizdən dəf edə bilərsinizmi?” Onlar belə cavab verəcəklər: “Əgər Allah bizə dogru yolu gostərsəydi, biz də sizə gostərərik. Indi aglayıb-sızlasaq da, səbr etsək də, fərq etməz (əzabdan xilas ola bilmərik). Bizim ucun hec bir sıgınacaq (hec bir qurtulus) yoxdur

Is bitdikdə (cənnətliklər Cənnətə, cəhənnəmliklər də Cəhənnəmə daxil olduqda) Seytan (onu məzzəmət edən kafirlərə) belə deyəcək: “Allah (peygəmbərlər vasitəsilə) sizə (pis əməllərinizə gorə Cəhənnəmə dusəcəyiniz barədə) dogru və’d vermisdi. Mən də sizə (komək edəcəyim haqda) və’d vermisdim, amma sonra və’dimə xilaf cıxdım. Əslində mənim sizin uzərinizdə hec bir hokmum (sizi ozumə tabe edə biləcək hec bir qudrətim) yox idi. Lakin mən sizi (gunah islətməyə, Allaha asi olmaga) cagırdım, siz də mənə uydunuz. Indi məni yox, ozunuzu qınayın. Nə mən sizin dadınıza cata bilərəm, nə də siz mənim dadıma. Mən oncə (dunyada) sizin məni (Allaha) sərik qosmagınızı da inkar etmisdim (qə’bul etməmisdim). Həqiqətən, zalımları siddətli bir əzab gozləyir

Iman gətirib yaxsı islər gorənlər isə (agacları) altından caylar axan cənnətlərə daxil ediləcəklər. Onlar Rəbbinin izni ilə orada əbədi qalacaqlar. Onların orada bir-birinə (yaxud Allahın, mələklərin onlara) gunaydınlıq verməsi: “Salam!” (demək) olacaqdır

Məgər Allahın necə bir məsəl cəkdiyini gormursənmi? Xos bir soz (la ilahə illallah, Muhəmmədun rəsulullah) koku yerdə mohkəm olub budaqları goyə ucalan gozəl bir agac (xurma agacı) kimidir

O (agac) Rəbbinin izni ilə bəhrəsini hər vaxt (ilin butun fəsillərində) verər. Allah insanlar ucun belə misallar cəkir ki, bəlkə, dusunub ibrət alsınlar! (Agacın koku yerdə, budaqları goydə oldugu kimi, mo’minin də imanı qəlbində sabit qalır, əməlləri isə goyə - Allah dərgahına yuksəlib ona daim savab qazandırır)

Pis soz isə yerdən qopardılmıs, koku olmayan pis bir agaca bənzəyir

Allah iman gətirənləri dunyada da, axirətdə də mohkəm bir sozlə (kəlmeyi-səhadətlə) sabitqədəm edər. Allah zalımları (haqq yoldan) sapdırar. Allah istədiyini edər

(Ya Rəsulum!) Məgər Allahın ne’mətini kufrə dəyisənləri (Allaha nankor olan Qureys kafirlərini) və ummətini olum yurduna sovq edənləri gormursənmi

Onlar Cəhənnəmə daxil olacaqlar. Ora necə də pis sıgınacaqdır

Onlar (xalqı) Allah yolundan dondərmək ucun Ona (ozlərindən uydurub curbəcur) səriklər qosdular. (Ya Rəsulum! Onlara) belə de: “Hələ ki, (dunyada bir qədər) əylənib keg cəkin. Axırda məskəniniz atəs (Cəhənnəm) olacaqdır!”

Iman gətirən bəndələrimə de: “(Vaxtlı-vaxtında, lazımınca) namaz qılsınlar, hec bir alıs-verisin və dostlugun mumkun olmayacagı (gunahların bagıslanması ucun hec kəsdən fidyə alınmayacagı, dostluq xatirinə hec bir guzəst edilməyəcəyi) gun (qiyamət gunu) gəlməzdən əvvəl onlara verdiyimiz ruzidən (kasıblara, ehtiyacı olanlara) gizli və askar xərcləsinlər

Goyləri və yeri yaradan, goydən yagmur endirən, o yagmurla sizin ucun ruzi olaraq (curbəcur) meyvələr yetisdirən, əmri ilə dənizdə uzmək (yuklərinizi bir yerdən basqa yerə dasımaq) ucun gəmiləri sizə (sizin mənafeyinizə) tabe və cayları sizə ram edən Allahdır

(Daim oz hədəqəsində, ozləri ucun muəyyən olunmus yerdə) seyr edən Gunəsi və Ayı, həmcinin gecəni və gunduzu sizin ixtiyarınıza verən Odur

(Allah) sizə istədiyiniz seylərin hamısından vermisdir. Əgər Allahın ne’mətlərini sayacaq olsanız, sayıb qurtara bilməzsiniz. Həqiqətən, insan cox zalım, həm də cox nankordur. (O, Allahdan basqasına tapınmaqla ozunə zulm edər, Onun lutfunu, mərhəmətini danmaqla kufrani-ne’mət olar)

(Ya Rəsulum!) Xatırla ki, bir zaman Ibrahim belə demisdi: “Ey Rəbbim! Bu diyarı (Məkkəni) əmin-amanlıq yurdu et. Məni və ogullarımı butlərə tapınmaqdan uzaq elə

Ey Rəbbim! Onlar (butlər), həqiqətən, cox insanı (haqq yoldan) azdırıblar. Indi kim arxamca gəlsə, o, subhəsiz ki, məndəndir. Kim mənə qarsı cıxsa, (bilsin ki, tovbə edəcəyi təqdirdə) Sən (gunahları) bagıslayansan, (bəndələrinə) rəhm edənsən

Ey Rəbbimiz! Mən əhli-əyalımdan bə’zisini (Ismaili və anası Hacəri) Sənin Beytulhəramının (Kə’bənin) yaxınlıgında, əkin bitməz bir vadidə (dərədə) sakin etdim. Ey Rəbbimiz! Onlar (vaxtlı-vaxtında, lazımınca) namaz qılsınlar deyə belə etdim. Elə et ki, insanların bir qisminin qəlbləri onlara (Kə’bənin ziyarətinə, əhli-əyalıma mərhəmət gostərməyə) meyl etsin. Onlara (bu yerin agaclarının) meyvələrindən ruzi ver ki, (ne’mətinə) sukur edə bilsinlər

Ey Rəbbimiz! Sən bizim gizli saxladıgımız və askar etdiyimiz hər seyi (butun gizli və askar əməllərimizi) bilirsən. Yerdə də, goydə də Allahdan gizli hec bir sey qalmaz

Ixtiyar cagımda mənə Ismail və Ishaqı bəxs etmis Allaha həmd olsun! Həqiqətən, Rəbbim duaları esidəndir

Ey Rəbbim! Məni də, nəslimdən olanları da (vaxtlı-vaxtında, lazımınca) namaz qılan et. Ey Rəbbimiz! Duamı qəbul buyur

Ey Rəbbim! Haqq-hesab cəkilən gun (qiyamət gunu) məni, ata-anamı və mo’minləri bagısla!”

(Ya Rəsulum!) Allahı zalımların etdikləri əməllərdən əsla qafil sanma! (Allah) onların cəzasını yubadıb elə bir gunə saxlayar ki, həmin gun gozləri hədəqəsindən cıxar

Belə ki, onlar baslarını yuxarı qaldırıb, durar, gozlərini də qırpa bilməzlər. Onların qəlbləri də bombosdur. (Urəkləri duygusuzdur, orada xeyirdən hec bir əsər-əlamət yoxdur)

Insanları onlara əzab gələcəyi gunlə qorxut. O gun zalımlar: “Ey Rəbbimiz! Bizə bir az mohlət ver. Biz Sənin də’vətini qəbul edər (iman gətirər) və peygəmbərlərə tabe olarıq!” deyərlər. Bəs əvvəlcə sizə hec bir zaval toxunmayacagı barədə and icməmisdiniz

Siz ozlərinə zulm edənlərin yurdlarında da sakin oldunuz, onların basına nələr gətirdiyimiz də sizə bəlli oldu. Ustəlik sizin ucun (ibrətamiz) məsəllər də cəkdik

(Kafirlər Peygəmbərə və islam dininə qarsı bacardıqları qədər) hiylə qurdular. Onların hiyləsi Allah dərgahında mə’lumdur (və buna gorə də cəzalarını da alacaqlar). Onların hiyləsi ilə daglar (islam dini, onun hokmləri) yerindən oynayan deyildir! (Və ya onların hiyləsi dagları yerindən oynatsa belə, yenə də Allahın dini qarsısında acizdir)

(Ya Rəsulum!) Allahın peygəmbərlərə verdiyi və’də xilaf cıxacagını sanma! Həqiqətən, Allah yenilməz quvvət sahibi, intiqam sahibidir

(Yadda saxla! Qiyamət gunu) elə bir gundur ki, Yer (yer kurəsi) basqa bir yerlə, goylər də basqa goylərlə əvəz olunacaq (Yer dəyisib basqa cur yer, goylər də basqa cur goylər olacaq; onların mahiyyəti, səkli o qədər dəyisəcək ki, tanınmaz hala dusəcəklər) və onlar (butun insanlar qəbirlərindən cıxıb haqq-hesab ucun) bir olan, (hər seyə) qalib olan Allahın huzurunda duracaqlar

O gun gunahkarları qandallanmıs (zəncirlə bir-birinə baglanmıs) gorəcəksən

Koynəkləri qətrandan olacaq, uz-gozlərini də atəs buruyəcəkdir

Allah hər kəsə (dunyada) etdiyi əməllərin cəzasını vermək ucun belə edəcəkdir! Subhəsiz ki, Allah tezliklə haqq-hesab cəkəndir

Bu (Qur’an) insanlar ucun elə bir moizədir ki, onunla həm qorxsunlar, həm də Allahın tək bir tanrı oldugunu bilsinlər, həm də agıl sahibləri dusunub ibrət alsınlar