Azerbaijani - Chapter 19 - Maryam

Kaf, Ha, Ya, Eyn, Sad

(Ya Rəsulum!) Bu sənin Rəbbinin oz qulu Zəkəriyyaya olan mərhəmətinin xatırlanmasıdır

(Zəkəriyyaya) Rəbbinə gizlicə dua edib yalvardıgı zaman

Belə demisdi: “Ey Rəbbim! Artıq sumuyum sustalmıs, basım agappaq agarmısdır. Ey Rəbbim! Sənə dua etməklə hec vaxt naumid olmamısam. (Nə dua etmisəmsə, qəbul olunmusdur)

Mən ozumdən sonra gələn qohum-əqrabamdan (yerimə kecəcək əmioglularımın və digər vərəsələrimin məsləkimi ləyaqətlə davam etdirməyəcəyindən) qorxuram. Zovcəm də ki, qısırdır. Buna gorə də mənə Oz dərgahından bir ogul (vəli) bəxs et ki

O həm mənə, həm də Yə’qub nəslinə (onlara lutf edilmis peygəmbərliyə) varis olsun. Ey Rəbbim! Həm də elə et ki, o (oz əqidəsi, itaəti və gozəl axlaqı ilə) riza (Sənin rizanı) qazanmıs olsun!”

(Allahdan belə bir nida gəldi:) “Ey Zəkəriyya! Sənə bir ogulla (oglun olacagı ilə) mujdə veririk ki, adı Yəhyadır. Biz bu adı əvvəllər hec kəsə verməmisik!”

(Zəkəriyya) dedi: “Ey Rəbbim! Zovcəm dogmayan bir qadın, mən də qocalıb əldən dusmus (sumuyu sustalmıs bir kisi) ikən mənim necə oglum ola bilər?”

(Allah Cəbrailin dili ilə buyurdu:)” Dediyin kimidir, lakin Rəbbin buyurdu ki, bu isi gormək Mənim ucun asandır. Necə ki, ilk əvvəl səni hec bir sey deyilkən (yoxdan) yaratmısdım!”

(Zəkəriyya) dedi “Ey Rəbbim! Mənim ucun (urəyim arxayın olsun deyə, bu barədə) bir əlamət muəyyən et!” (Allah) buyurdu: “Əlamətin budur ki, sən saglam ikən uc gun-uc gecə adamlarla danısa bilməyəcəksən!”

(Nəhayət, Zəkəriyyanın dili tutuldugu, ona danısmaq qadagan edildiyi ucun artıq zovcəsinin hamilə oldugunu basa dusdu və Allahın Oz əhdinə sadiq olduguna bir daha əmin olub Ona cani-dildən sukur etdi). Sonra (Zəkəriyya) mehrabdan (mə’bəddən) oz camaatının qabagına cıxıb (əli ilə) onlara belə isarə etdi: “Səhər-axsam (Allahı) təqdis edib sə’ninə tə’riflər deyin! (Və ya namaz qılın!)”

(Yəhya dunyaya gəldikdən sonra ona dedik:) “Ey Yəhya! Kitabdan bərk yapıs (Tovratı mohkəm tutub onun hokmlərinə ciddi əməl et!). Biz usaq ikən ona hikmət (Allah kəlamının incəliklərini anlamaq, peygəmbərlik) verdik

Biz həm də ona Oz dərgahımızdan bir mərhəmət (yaxud insanlara qarsı səfqət) və (gunahlardan) paklıq bəxs etdik. O, (cox) muttəqi idi

(Yəhya) ata-anasına qarsı da olduqca itaətkar (nəvaziskar) idi: zalım, asi (dikbas) deyildi

Ona doguldugu gun də, oləcəyi gun də (qiyamətdə) diriləcəyi (qəbirdən diri olaraq qaldırılacagı) gun də salam olsun! (Yəhya anadan oldugu gun Seytan sərindən, vəfat etdikdə qəbir əzabından, axirətdə isə qiyamət dəhsətindən salamat olsun)

(Ya Rəsulum!) Kitabda (Qur’anda) Məryəmi də yad et. O zaman o, ailəsindən ayrılıb (evinin, yaxud Beytulmuqəddəsin) sərq tərəfində (ibadət məqsədilə xəlvət) bir yerə cəkilmisdi

Və ailə uzvlərindən gizlənmək (paltarını dəyismək, yaxud yuyunub təmizlənmək) ucun pərdə tutmusdu. Biz də Oz ruhumuzu (Cəbraili Məryəmin) yanına gondərdik. Ona (Məryəmə) kamil bir insan qiyafəsində gorundu

(Məryəm) dedi: “Mən səndən Rəhmana (Allaha) pənah aparıram. Əgər muttəqisənsə (mənə toxunma)!”

(Cəbrail:) “Mən sənə ancaq təmiz (mə’sum) bir oglan bagıslamaq ucun Rəbbinin (gondərdiyi) elcisiyəm!” – dedi

(Məryəm) dedi: “Mənim necə oglum ola bilər ki, mənə indiyədək bir insan əli belə toxunmamısdır. Mən zinakar da deyiləm!”

(Cəbrail) dedi: “Elədir, lakin Rəbbin buyurdu ki, bu Mənim ucun asandır. Biz onu insanlar ucun (qudrətimizə dəlalət edən) bir mo’cuzə, (sənə və mo’minlərə isə) dərgahımızdan bir mərhəmət olaraq edəcəyik. Bu, əzəldən təqdir olunmus bir hokmdur!”

(Məryəm) artıq (Cəbrailin ufurməsi ilə Isaya) hamilə oldu və onunla (bətnindəki usaqla) birlikdə uzaq bir yerə (xəlvətə) cəkildi

Dogus sancısı onu bir xurma agacının govdəsinə soykənməyə məcbur etdi. (Məryəm usaq anadan olandan sonra atası bilinmədiyi ucun cahil insanların dedi-qodusuna səbəb olacagından əndisəyə dusub) dedi: “Kas ki, mən bundan əvvəl olub qurtaraydım və ya tamamilə unudulub getmis olaydım!”

Dərhal (Məryəmin, yaxud xurma agacının) alt tərəfindən ona (Cəbraildən və ya dogulmaqda olan Isadan) belə bir nida gəldi: “Kədərlənmə, Rəbbin sənin ucun (ayagının) altından bir irmaq axıtdı (və ya bətnindəki usagı hormət sahibi etdi)

(Qurumus) xurma agacını ozunə tərəf silkələ, ustunə təzə yetismis (xurma) tokulsun

(Xurmadan və sudan) ye-ic, (belə bir usaq dogduguna gorə) gozun aydın olsun. Əgər (səndən bu usaq barəsində sorusan) bir adam gorəcək olsan, belə de: “Mən Rəhman yolunda oruc (sukut orucu) tutmagı nəzir eləmisəm, ona gorə də bu gun hec kəslə danısmayacagam!”

(Məryəm) usagı goturub oz adamlarının yanına gəldi. Onlar dedilər: “Ey Məryəm! Sən cox əcaib bir seylə (atasız usaqla) gəldin! (Və ya cox cirkin bir is gordun)

Ey Harunun bacısı! Atan pis kisi, anan da zinakar deyildi!”

(Məryəm onun ozu ilə danısın, deyə) ona (usaga) isarə etdi. Onlar: “Besikdə olan usaqla necə danısacaq?” – dedilər

(Allahdan bir mo’cuzə olaraq korpə dilə gəlib) dedi: “Mən, həqiqətən, Allahın quluyam. O mənə kitab (Incil) verdi, ozumu də peygəmbər etdi

O, harada oluramsa olum, məni mubarək (həmisə hamıya xeyir verən, dini hokmləri oyrədən) etdi və mənə diri olduqca namaz qılıb zəkat verməyi tovsiyə buyurdu

O, həmcinin məni anama qarsı olduqca itaətkar (nəvaziskar) etdi, (hec kəsə qarsı) zulmkar, asi (dikbas) eləmədi

Doguldugum gun də, oləcəyim gun də, diriləcəyim (qəbirdən diri olaraq qaldırılacagım) gun (qiyamət gunu) də (Allahdan) mənə salam olsun!”

Bu, (yəhudilərin və xacpərəstlərin barəsində) subhəyə dusdukləri Məryəm oglu Isa haqqında (Allahın buyurdugu) haqq sozdur! [Yaxud (yəhudilərin və xacpərəstlərin) barəsində səkk-subhə etdikləri Məryəm oglu Isa haqq soz olaraq budur

Allaha (ozu ucun) ovlad goturmək yarasmaz. O, pakdır, muqəddəsdir. O, hər hansı bir seyi yaratmaq istədikdə ona yalnız: “Ol!” deyər, o da dərhal olar

(Isa sonra belə dedi:) “Allah mənim də, sizin də Rəbbinizdir. Yalnız Ona ibadət edin. Bu, dogru yoldur!”

(Xacpərəstlərdən olan) firqələr (Isa Allahdır, yaxud Allahın ogludur və s. sozlər deyərək) oz aralarında anlasılmazlıga dusdulər. Vay o boyuk gunu (qiyamət gununu) gorəcək kafirlərin halına

(Sən indi onların ozlərini karlıga, korluga vurmalarına baxma!) Onlar Bizim huzurumuza gələcəkləri gun (qiyamət gunu hər seyi) elə yaxsı esidəcək, elə yaxsı gorəcəklər ki! Lakin zalımlar bu gun acıq-askar bir zəlalət icindədirlər (haqq yoldan askar azmıslar)

(Ya Rəsulum!) Qəflətdə olanları və iman gətirməyənləri isin bitmis olacagı (haqq-hesab cəkilib mo’minlərin Cənnətə, kafirlərin isə Cəhənnəmə girəcəyi) pesmancılıq gunu (insanın pis əməllərinə gorə pesman olacagı, lakin bu pesmancılıgın hec bir fayda verməyəcəyi qiyamət gunu) ilə qorxut

(O gun butun) yer uzunə və onun uzərində olan hər seyə yalnız biz varis olacagıq. (Bizdən basqa hec kəs və hec nə qalmayacaq). Onlar (əməllərinin cəzasını almaq ucun) Bizim huzurumuza qaytarılacaqlar

(Ya Rəsulum!) Kitabda (Qur’anda) Ibrahimi də yad et (onun hekayətini də ummətinə soylə). Həqiqətən, o, busbutun dogru danısan kimsə (siddiq) – bir peygəmbər idi

O, bir zaman atasına belə demisdi: “Atacan! Nə ucun esitməyən, gorməyən və sənə hec bir fayda və zərər verə bilməyən butlərə ibadət edirsən

Atacan! Həqiqətən, sənə gəlməyən bir elm (peygəmbərlik) mənə gəlmisdir (sənə muyəssər olmayan bir sey mənə muyəssər olmusdur). Ardımca gəl ki, səni (Allahın buyurdugu) dogru bir yola cıxardım

Atacan! Seytana ibadət etmə, həqiqətən, Seytan Rəhmana (Allaha) cox asi olmusdur

Atacan! Qorxuram ki, (tovbə etməsən) Rəhmandan sənə bir əzab toxunsun və beləcə (Cəhənnəmdə) Seytana yoldas olasan!”

(Atası Azər Ibrahimə) dedi: “Ya Ibrahim! Sən mənim tapındıgım tanrılardan uzmu cevirirsən? Əgər (onlara qarsı pis hərəkətlərinə) son qoymasan, səni mutləq dasqalaq edəcəyəm (yaxud səni təhqir edib acı sozlər deyəcəyəm). Bir muddət məndən uzaq ol (gozlərim səni gorməsin)!”

(Ibrahim) belə cavab verdi: “Sənə salam olsun! (Allah ozu sənə rəhm etsin. Məndən sənə hec bir pislik gəlməz!) Mən Rəbbimdən sənin bagıslanmagını diləyəcəyəm. O mənə qarsı cox mehribandır (cox lutfukardır, duamı qəbul edər)

Mən sizi və sizin Allahdan basqa tapındıgınız butləri tərk edib bir kənara cəkilir və oz Rəbbimə dua (ibadət) edirəm. Ola bilsin ki, mən Rəbbimə ibadət etməklə bədbəxt (Onun mərhəmətindən naumid, məhrum) olmayım. (Mənim Allaha etdiyim ibadət, sizin butlərə, tanrılara etdiyiniz ibadət kimi puca cıxmasın!)”

(Ibrahim musrikləri) və onların Allahdan basqa tapındıqları butləri tərk edib (Sama) getdiyi zaman Biz ona (oglu) Ishaqla (nəvəsi) Yə’qubu bəxs etdik və onların hər ikisini peygəmbər etdik

(Onların ucunu də) oz mərhəmətimizdən (ruzimizdən) ehsan buyurub tə’riflərini dillər əzbəri etdik. (Butun din sahiblərinin, mo’minlərin yanında onların ehtiramını və mərtəbəsini ucaltdıq)

(Ya Rəsulum!) Kitabda (Qur’anda) Musanı da yad et! Həqiqətən o, (oz ibadətində) cox səmimi idi. O (Bizim tərəfimizdən Israil ogullarına gondərilmis) bir elci, bir peygəmbər idi

Biz (Musanı) Tur dagının sag tərəfindən cagırdıq və (Allahla danısmaq ucun yalvarıb) gizli dua edərkən ozumuzə yaxınlasdırdıq

Və oz mərhəmətimizdən qardası Harunu da bir peygəmbər olaraq ona bəxs etdik

(Ya Rəsulum!) Kitabda (Qur’anda) Ismaili də yada sal! O oz və’dinə sadiq və (Bizim tərəfimizdən oz ummətinə gondərilmis) bir elci, bir peygəmbər idi

O oz ummətinə namaz qılmagı, zəkat verməyi əmr edirdi. O, Rəbbinin rizasını qazanmısdı. (Ismailin əməli Allah dərgahında bəyənilmisdi)

(Ya Rəsulum!) Kitabda (Qur’anda) Idrisi də yad et! O, həqiqətən, busbutun dogru danısan kimsə (siddiq) – bir peygəmbər idi

Biz onu yuksək bir məqama (Cənnətə, yaxud dorduncu goyə) qaldırdıq

Bunlar Adəmi və Nuhla gəmiyə mindirdiyimiz adamların nəslindən, Ibrahimin, Israilin (Yə’qubun) nəslindən secib haqq yola yonəltdiyimiz və Allahın ne’mət bəxs etdiyi peygəmbərlərdəndir. Onlar Rəhmanın (Allahın) ayələri ozlərinə oxundugu zaman aglayaraq səcdəyə qapanırdılar. [Idris Adəmin, Nuh Idrisin, Ibrahim Nuhun (və ya Nuhun gəmisində olanlardan birinin), Ismail, Ishaq, Yə’qub Ibrahimin nəslindən, Musa, Harun, Zəkəriyya və Isa isə Yə’qubun nəslindən olan peygəmbərlərdəndir

Onlardan sonra namazı tərk edib səhvətə uyan bir nəsil gəldi. Onlar (Cəhənnəmdəki) Fəyy dərəsinə dusəcəklər. (Yaxud, onlar da oz əməllərinin cəzasını alacaqlar)

Tovbə edib iman gətirən və yaxsı islər gorənlərdən basqa! Onlar hec bir zulm (haqsızlıq) gormədən Cənnətə daxil olacaqlar –

Rəhmanın (Allahın) Oz bəndələrinə və’d etdiyi və onların gormədiyi Ədn cənnətlərinə. Onun və’di mutləq yerinə yetəcəkdir

Onlar orada bos (laglagı) sohbətlər deyil, (mələklərdən və bir-birindən) ancaq: “Salam!” esidərlər. Ruziləri də səhər-axsam (həmisə) oradadır

Bu, həmin o Cənnətdir ki, bəndələrimizdən muttəqi olanları ona varis edəcəyik

(Cəbrailin bir muddət yanına gəlməməsindən xiffət cəkən Peygəmbərə Allaha yaxın olan bu əzəmətli mələk belə demisdi:) “Biz (dunyaya) yalnız sənin Rəbbinin əmri ilə enirik. Onumuzdə, arxamızda və onların arasında nə varsa ancaq Ona məxsusdur. (Kecmisə, indiyə və gələcəyə aid islər, dunya yaranandan qiyamət gununə qədər bas verəcək hər bir sey məhz Allahın iradəsinə tabedir). Rəbbin (Oz bəndələrini) unudan deyildir”. (Cəbrail Qur’anı Muhəmməd peygəmbərə oyrətməyə təhkim olunsa da, Allahın əmri olmadan yerə enib hec bir ayə gətirə bilməz. Onun yer uzunə nə vaxt enməsi, hansı ayəni gətirməsi məhz Allahın buyurugu ilədir. Allaha isə insandan fərqli olaraq unutmaq xususiyyəti yaddır. O, hec zaman bəndələrini unutmaz. Istədiyin bu və ya digər ayənin, vəhyin sənə dərhal nazil olmaması Rəbbindən basqa hec kəsin bilmədiyi muəyyən bir hikməti-ilahi ilə baglıdır. Ona gorə də belə seydən otru urəyini qısma)

O, goylərin və yerin, onların arasında olan hər seyin Rəbbidir! Yalnız Ona ibadət et və Onun ibadətinə səbirli ol! Hec (Allahın ozundən basqa) Ona bənzərini (Onun adını dasıyan basqa birisini) gormusənmi? (Musriklər oz butlərinə tanrı, ilahi desələr də, hec zaman onlara Allah adını verməzlər)

(Qiyaməti inkar edən) insan: “Mən oldukdən sonra (qəbirdən) dirimi cıxardılacagam?” – deyə sorusur

Məgər insan ilk oncə onu hec bir sey deyilkən (yoxdan) yaratdıgımızı xatırlamırmı

(Ya Rəsulum!) Rəbbinə and olsun ki, Biz onları (ozlərinə dost tutduqları) seytanlarla birlikdə yıgıb məhsərə gətirəcək, sonra onları (qorxudan ayaq ustə dura bilməyib) diz ustə cokmus halda Cəhənnəmin ətrafına duzəcəyik

Sonra hər bir firqədən Rəhmana ən cox asi olanı dartıb cıxardacagıq (araya gətirəcəyik)

Sonra (onlardan) Cəhənnəmə girib yanmaga ən cox layiq olanları, sozsuz ki, Biz daha yaxsı bilirik

Sizdən elə bir kəs olmaz ki, oraya varid olmasın. Bu, Rəbbinin (əzəldən) buyurdugu vacib bir hokmdur. (Butun insanlar Cəhənnəmin mudhis mənzərəsini onun korpusu ustundən kecərkən oz gozləri ilə gorəcəklər. Cənnətliklər cəhənnəm odunun icindən yanmadan, sag-salamat kecəcək, cəhənnəmliklər isə ora dusub əbədi əzaba məhkum olacaqlar. Bir qism insan da muəyyən muddət orada qalıb gunahı təmizlənəcək, sonra Cənnətə qayıdacaqdır)

Sonra Biz Allahdan qorxub pis əməllərdən cəkinənlərə nicat verəcək, zalımları isə orada diz ustə cokmus halda saxlayacagıq

Ayələrimiz ozlərinə acıq-askar oxundugu zaman kafir olanlar iman gətirənlərdən: “Bu iki tayfadan hansının (bizim, yoxsa sizin) məqamı daha yaxsı, hansının məclisi daha gozəldir?” – deyə sorusarlar

Halbuki Biz onlardan əvvəl necə-necə nəsilləri məhv etdik ki, onlar mal-dovlət və simaca (bu kafirlərdən) daha ustun (daha gozəl) idilər

(Ya Rəsulum!) De: “(Bizdən və sizdən) kim zəlalət icindədirsə, qoy Rəhman ona (oz zəlalətində qalmaq ucun) uzun muddət mohlət versin”. Nəhayət, və’d olunduqları ya əzabı, ya da qiyamət gununu gordukdə onlar kimin məqamının daha pis, kimin tərəfdarlarının daha zəif oldugunu biləcəklər

(Ya Rəsulum!) Ayələrimizi inkar edib: “(Əgər qiyamət qopsa, axirətdə) mənə mutləq mal-dovlət və ovlad veriləcəkdir!” – deyən adamı (As ibn Vaili) gordunmu

Gorəsən, o, qeybə vaqif olmus, yoxsa Rəhmandan (bu barədə) soz (əhd) almısdır

Xeyr, onun dediklərini (əməl dəftərinə) yazacaq, əzabını artırdıqca artıracagıq

Onun dediyi seylər (mal-dovləti, ovladı) Bizə qalacaq və huzurumuza tək-tənha gələcəkdir. (Butun malını və ovladını əlindən alacagıq və o məhsərə ilk dəfə dunyaya gəldiyi kimi lut-uryan, hec kimsiz və hec nəsiz gələcəkdir)

(Musriklər qiyamət gunu) onlar ucun səfaət diləsinlər (yaxud Allahın əzabını onlardan dəf etsinlər) deyə, Allahdan basqa tanrılar qəbul etdilər

Xeyr, (qiyamət gunu tanrıları) onların ibadətini danacaq və onlara dusmən olacaqlar

(Ya Rəsulum!) Məgər kafirlərin ustunə onları yoldan cıxarıb gunaha sovq edən seytanları gondərdiyimizi gormədinmi

Elə isə onlardan otru (onların tezliklə məhv edilməsinə) tələsmə, cunki Biz onların gunlərini bir-bir sayırıq. (Qoy hələ bir az da yasayıb daha cox gunah etsinlər. Biz muəyyən muddətdən sonra onların cəzasını verəcəyik)

O gun (qiyamət gunu) Biz muttəqiləri Rəhmanın huzuruna mohtərəm elcilər (sahanə qafilələrlə gələn əziz qonaqlar) kimi cəm edərik

Gunahkarları isə Cəhənnəmə susuz vəziyyətdə surukləyib gətirərik

Rəhmandan əhd almıs kəslər istisna olmaqla, qalanları (kafirlər) səfaət etməyə qadir olmazlar. (Yalnız iman gətirib yaxsı islər gorənlər qiyamət gunu Rəhmanın izni ilə səfaət etməyə layiqdirlər)

(Musriklər:) “Rəhman ozunə ovlad goturmusdur!” – dedilər

Siz, dogrudan da, olduqca pis bir sey etdiniz (cox boyuk-boyuk danısdınız)

Buna gorə az qaldı ki, goylər parcalansın, yer yarılsın və daglar yerindən qopub ucsun

(Musriklərin) Rəhmana ovlad isnad etdiklərinə gorə

Halbuki Rəhmana ozunə ovlad goturmək yarasmaz

Cunki goylərdə və yerdə olan butun məxluqatdan bir eləsi yoxdur ki, (qiyamət gunu) Rəhmanın huzuruna bir qul kimi gəlməsin

And olsun ki, (Allah) onları (butun yaratdıqlarını) hesablamıs və təkrar-təkrar saymısdır

Onların hamısı qiyamət gunu Onun huzuruna gələcək

Həqiqətən, iman gətirib yaxsı islər gorənlər ucun Rəhman (urəklərdə) bir sevgi yaradacaq. (Allah həm ozu onları dost tutacaq, həm də onların məhəbbətini hamının, o cumlədən mo’minlərin qəlbinə salacaqdır)

(Ey Muhəmməd!) Biz (Qur’anı) sənin dilinlə asan (hamıya muyəssər) etdik ki, onunla ancaq Allahdan qorxub pis əməllərdən cəkinənlərə (Cənnətlə) mujdə verəsən və inadkar bir camaatı (batil dəlillərlə mubahisə aparan Məkkə musriklərini Cəhənnəmlə) qorxudasan

Biz onlardan əvvəl necə-necə nəsilləri məhv etdik. Indi hec onlardan birini gorur, yaxud onlardan bir səs-səmir esidirsənmi? (Bu musrikləri də onlar kimi məhv edib kokunu kəsəcəyik)