Azerbaijani - Chapter 22 - Al-Hajj

Ey insanlar! Rəbbinizdən qorxun. (Allahın əzabından qorxub pis əməllərdən cəkinin, yalnız Ona ibadət və itaət edin). Həqiqətən, qiyamət gununun (axır saatın) zəlzələsi dəhsətli seydir

Onu gorəcəyiniz gun hər bir əmzikli qadın əmizdirdiyi usagını unudar, hər bir hamilə qadın bari-həmlini (vaxtından əvvəl) yerə qoyar (usaq salar). Insanları sərxos gorərsən, halbuki onlar sərxos deyillər. Ancaq Allahın əzabı cox siddətlidir

Allah haqqında hec bir sey bilmədən (elmsiz-dəlilsiz “Rəbbimiz mələklərdən Ozunə ovlad goturmusdur” - deyə) mubahisə edən və Allaha asi olmus hər bir seytana uyan insanlar da vardır

(Seytan) haqqında əzəldən belə yazılmısdır (hokm edilmisdir): hər kəs onunla (Seytanla) dostluq etsə, (Seytan) onu yoldan cıxardıb cəhənnəm əzabına surukləyər

Ey insanlar! Oləndən sonra yenidən diriləcəyinizə subhəniz varsa (ilk yaradılısınızı yada salın). Həqiqətən, Biz sizi (babanız Adəmi) torpaqdan, sonra mənidən (nutfədən), sonra laxtalanmıs qandan, daha sonra muəyyən, tam bir səklə dusmus (vaxtında dogulmus) və dusməmis (vaxtından əvvəl dogulmus) bir parca ətdən yaratdıq ki, (qudrətimizi) sizə gostərək. Istədiyimizi ana bətnində muəyyən bir muddət (adətən, doqquz ay) saxlayar, sonra sizi (oradan) usaq olaraq (dogurub) cıxardarıq. Sonra yetkinlik cagına (otuz-qırx yaslarına) yetisəsiniz deyə (sizi boyudərik). Kiminiz (bu həddə catmamıs) vəfat edər, kiminiz də omrun elə bir rəzil (ən ixtiyar) cagına catdırılar ki, vaxtilə bildiyini (tamamilə unudub korpə usaq kimi) bilməz olar. (Ey insan!) Sən yer uzunu qupquru gorərsən. Biz ona yagmur endirdiyimiz zaman o, hərəkətə (cana) gəlib qabarar (yaxud xəmir kimi acıyar) və hər nov gozəl (meyvədən, bitkidən) bar gətirər

Bu (insan yaradılısının muxtəlif mərhələləri, olu torpagın cana gətirilməsi) ona gorədir ki, Allah haqdır, oluləri dirildir və O, hər seyə qadirdir

Bu (həm də belə bir danılmaz həqiqətə inanmagınız ucundur ki) o saat (qiyamət gunu) mutləq gələcəkdir, ona hec bir səkk-subhə yoxdur və Allah qəbirlərdə olanları dirildəcəkdir

Insanlar icində (Əbu Cəhl kimi) eləsi də vardır ki, hec bir sey bilmədən, haqq yolu gostərən hec bir rəhbəri (yaxud tutarlı dəlili) və nurani (səmadan endirilib hokmunu acıq bildirən) kitabı olmadan Allah barəsində mubahisə edər

O, boynunu (təkəbburlə saga-sola) əyərək (insanları) Allahın yolundan cıxarmaq məqsədilə bunu edər. Onu dunyada rusvaycılıq gozləyir, qiyamət gunu isə ona cəhənnəm odunun əzabını daddıracagıq

(O zaman ona belə deyiləcək:) “Bu, (dunyada) oz əllərinlə etdiyin gunahların cəzasıdır, yoxsa Allah bəndələrinə əsla zulm edən deyildir!”

Insanlardan eləsi də vardır ki, Allaha səkklə ibadət edər. Əgər ona bir xeyir toxunsa, (dini barəsində) arxayın olar (islamdan mohkəm yapısar). Yox, əgər ona bir bəla (musibət) uz versə, cohrəsi dəyisər (islamdan uz dondərib yenə kufrə qayıdar). Beləsi dunyanı da əldən verər, axirəti də. Acıq-askar ziyan budur, bu

O, Allahı buraxıb ozunə nə zərər, nə də xeyir verən butlərə tapınar. Haqq yoldan azıb uzaq dusmək də budur

Ozu də zərəri xeyirindən daha cox (Cəhənnəmə daha yaxın) olana ibadət edər. O (but) nə pis koməkci, necə də pis yoldasdır

Həqiqətən, Allah iman gətirib yaxsı islər gorənləri (agacları) altından caylar axan cənnətlərə daxil edər. Allah istədiyini edər

Hər kim Allahın dunyada və axirətdə ona (Oz Peygəmbərinə) komək gostərməyəcəyini zənn edirsə, qoy goyə (evinin tavanına) bir ip uzatsın, sonra da (ipi bogazına salıb) kəssin (ozunu ondan assın) və gorsun ki, onun bu hiyləsi qəzəbinə səbəb olan seyi (Allahın peygəmbərə gostərəcəyi yardımı) aradan qaldıra bilərmi? (Əlbəttə, qaldıra bilməz! Allahın oz peygəmbərinə yardım etməsini istəməyənlər, qəzəblərindən ozlərini assalar da, partlayıb catlasalar da, Allah ona dunyada zəfər, axirətdə isə yuksək məqamlar nəsib edəcəkdir)

Biz (Qur’anı) beləcə acıq-askar ayələr səklində nazil etdik. Allah dilədiyini dogru yola muvəffəq edər

Həqiqətən, Allah iman gətirənlər (musəlmanlar), yəhudilər, sabiilər (ulduzpərəstlər), xacpərəstlər, atəspərəstlər və musriklər arasında qiyamət gunu (haqq ilə batili ayırd edərək) hokmunu verəcəkdir. Subhəsiz ki, Allah hər seyə sahiddir! (Onların nə etdiklərini və nəyə layiq olduqlarını cox gozəl bilir)

(Ey insan!) Məgər goylərdə və yerdə olanların (butun canlıların), Gunəsin, Ayın və ulduzların, dagların, agacların və heyvanların, insanların bir coxunun (mo’minlərin) Allaha səcdə etdiyini gormursənmi? Bir coxuna da (kafirlərə də) əzab vacib olmusdur. Allahın alcaltdıgı kimsəni hec kəs yuksəldə (səadətə qovusdura) bilməz. Həqiqətən, Allah dilədiyini edər

Rəbbi barəsində mubahisə aparan bu iki zumrə (mo’minlər və kafirlər bir-birinə) dusməndir. Onu inkar edənlər ucun atəsdən paltar bicilmisdır; baslarına da qaynar su tokuləcəkdir

Hələ onlar ucun (baslarına vurulacaq) dəmir toppuzlar da vardır

(Kafirlər) oradan – (Cəhənnəmdə dusdukləri) qəmdən qurtarmaq istədikcə, yenidən ora qaytarılar və (onlara:) “Dadın atəsin əzabını!” (deyilər)

Həqiqətən, Allah iman gətirib yaxsı islər gorənləri (agacları) altından caylar axan cənnətlərə daxil edəcəkdir. Onlar orada altun və incilərlə bəzənəcəklər (qızıldan və mirvaridən bilərziklər taxacaqlar), orada libasları da ipəkdən olacaqdır

Onlar (dunyada) təmiz (pak) sozə (la ilahə illallaha, yaxud Qur’ana) muvəffəq olmus, həm də Allahın bəyəndiyi yola (islama) yonəldilmislər

Kafir olub (insanları) Allah yolundan, həm yerlilər, həm də gəlmələr ucun (qiblə, mə’bəd) etdiyimiz Məscidulhəramdan dondərənlərə və orada zulmə, haqsızlıga meyl etmək istəyənlərə də siddətli əzabdan daddıracagıq

(Ya Rəsulum!) Yadına sal ki, bir zaman Ibrahimə Kə’bənin yerini bildirib belə buyurmusduq: “Mənə hec bir seyi sərik qosma, evimi təvaf edənlər, namaza duranlar, ruku edən və səcdəyə qapananlar (namaz qılanlar) ucun (butlərdən) təmizlə!”

Insanları həccə cagır ki, onlar sənin yanına (istər) piyada və (istərsə də) hər uzaq yoldan yollanan hər cur arıq (yorgun-argın) dəvələr ustundə (suvari olaraq) gəlsinlər

Belə ki, oz mənfəətlərinin sahidi olsunlar və mə’lum gunlərdə Allahın onlara ruzi verdiyi (dordayaqlı) heyvanların ustundə (onları qurban kəsərkən) Onun adını cəksinlər (bismillah desinlər). Onlardan ozunuz də yeyin, bicarə (zavallı) yoxsullara da yedirdin

Sonra həcc əməllərini (dırnaq kəsmək, sacını qırxmaq, yaxud qısaltmaq və s.) yerinə yetirsinlər (və ya kirlərini təmizləsinlər), nəzirlərini versinlər və (Nuhun tufanından salamat cıxmıs, yaxud bəsər ovladı ucun ilk ziyarətgah olan) qədim evi (Kə’bəni) təvaf etsinlər

(Ey insanlar! Həccin sizə vacib olan əməli) budur. Və hər kəs (ihramda ikən) Allahın haram buyurduqlarına hormət (riayət) etsə, bu, Rəbbi yanında onun ucun xeyirli olar. (Haram oldugu “Maidə” surəsində) sizə deyilənlərdən basqa, qalan heyvanlar (onların ətini yemək) sizə halal edilmisdir. Belə oldugu təqdirdə, murdar (basdan-ayaga murdarlıq olan) butlərdən qacın, yalan sozlərdən də (Allaha sərik qosmaqdan da) cəkinin

Batildən haqqa donərək yalnız Allaha təslim oldugunuz və Ona sərik qosmadıgınız halda! Allaha sərik qosan kimsə goydən dusən, qusların onu sur’ətlə alıb apardıgı, yaxud kuləyin sovurub uzaqlara atdıgı bir seyə (məxluqa) bənzər

(Ey insanlar! Sizə əmr etdiyim) budur. Və hər kəs Allahın mərasiminə (həcc əməllərinə, yaxud qurbanlıq heyvanlara) hormət etsə, bu (hormət), subhəsiz ki, qəlblərin təqvasındadır (Allahdan qorxmasındadır)

Sizin ucun (qurbanlıq heyvanlarda) muəyyən bir vaxta qədər mənfəət vardır. (Kəsilənə qədər onları minər, sudunu icər, yunundan istifadə edərsiniz). Sonra onların gətirilib kəsiləcəyi yer (Mina) qədim ev (Kə’bə) istiqamətindədir. (Yaxud həcc əməllərini yerinə yetirməkdə sizin ucun qiyamətə qədər mənfəət vardır. Həcc gunləri Kə’bəyə toplanar, butun musəlmanlara lazım olan dini və dunyəvi məsələlər barəsində məsləhət-məsvərət edərsiniz)

Biz hər bir ummət ucun qurbangah (yaxud mə’bəd) muəyyən etdik (və ya hər bir ummətə qurban kəsməyi lazım bildik) ki, Allahın onlara ruzi verdiyi (dordayaqlı) heyvanların ustundə (onları kəsdikləri zaman) Allahın adını cəksinlər (bismillah desinlər). Sizin tanrınız yalnız bir olan Allahdır. Yalnız Ona təslim olub itaət edin. (Ya Rəsulum!) Sən də (Allaha) itaət edənlərə (təvazokar olanlara Cənnətlə) mujdə ver

O kəslər ki, Allahın adı cəkiləndə (zikr ediləndə) qəlbləri (qorxudan) titrəyər, uz verən musibətlərə səbr edər, namaz qılar və onlara verdiyimiz ruzidən (ehtiyacı olanlara) sərf edərlər

Biz qurbanlıq dəvələri də Allahın nisanələrindən (Onun haqq dininin əlamətlərindən) etdik. Sizin ucun bu qurbanlarda (dini və dunyəvi) xeyir vardır. Artıq onları ayaq ustə durduqları (sol əli baglı, sag əli və iki ayagı acıq vəziyyətdə olduqları) halda kəsərkən ustlərində Allahın adını cəkin (bismillah deyin). Onlar boyru ustə dusən (canları cıxdıgı) zaman (ətindən) ozunuz də yeyin, (yanınızda olub utandıgından) əl acmayana (lakin verilənə e’tiraz etməyənə) və dilənciyə də yedirdin. Onları (qurbanlıq heyvanları) sizə belə ram etdik ki, bəlkə, (ne’mətimizə) sukr edəsiniz

Onların nə əti, nə də qanı, əlbəttə, Allaha catmaz. Allaha catacaq olan yalnız sizin təqvanızdır (səmimi-qəlbdən etdiyiniz ibadətdir). Allah sizi dogru yola yonəltdiyi (sizə həccin əməllərini gostərdiyi) ucun Onu (layiqincə) uca tutasınız deyə, bunları sizə belə ram etdi. (Ey Muhəmməd!) Ehsan edənlərə (Cənnətlə) mujdə ver

Subhəsiz ki, Allah iman gətirən kəslərdən (kafirlərin əzab-əziyyətini) dəf edər. Allah, həqiqətən, hec bir xaini, nankoru sevməz

Zulmə mə’ruz qaldıqlarına gorə vurusanlara (kafirlərə qarsı Allah yolunda doyusməyə) izin verilmisdir. Allah onlara komək etməyə, əlbəttə, qadirdir

O kəslər ki, haqsız yerə, ancaq “Rəbbimiz Allahdır” - dediklərinə gorə yurdlarından (Məkkədən) cıxarıldılar. Əgər Allah insanların bir qismini digər qismi ilə (musrikləri mo’minlərlə) dəf etməsəydi, sozsuz ki, icərisində Allahın adı cox zikr olunan soməələr (rahiblərin yasadıgı monastırlar), kilsələr, mə’bədlər (yəhudi mə’bədləri) və məscidlər dagılıb gedərdi (darmadagın edilərdi). Allah Ona (oz dininə) yardım edənlərə, subhəsiz ki, yardım edər. Həqiqətən, Allah yenilməz quvvət, qudrət sahibidir

O kəslər ki, əgər onları yer uzundə yerləsdirsək (onlara bir yer versək), namaz qılar, zəkat verər, (insanlara) yaxsı islər gorməyi əmr edib, pis islər gorməyi qadagan edərlər. Butun islərin sonu (nəticəsi) Allaha aiddir. (Allah qiyamət gunu əməllərinə muvafiq olaraq mo’minlərə mukafat, kafirlərə isə cəza verəcəkdir)

(Ya Rəsulum!) Əgər (bu musriklər) səni təkzib edərlərsə (urəyini qısma). Səndən əvvəl Nuh, Ad və Səmud tayfası da (peygəmbərlərini) təkzib etmisdi

Ibrahim tayfası da, Lut qovmu də

Mədyən əhli də (peygəmbərlərini təkzib etmisdi). Musa da (Fir’onun ozu və camaatı tərəfindən) yalancı sayılmısdı. Kafirlərə (bir qədər) mohlət verdim, sonra onları (əzabla) yaxaladım. (Bir gorəydin, kufr etdiklərinə, peygəmbərləri yalancı sayıb inkar etdiklərinə gorə) Mənim onları inkar etməyim necə oldu! (Onlara verdiyim ne’məti musibətlə əvəz etdim)

Necə-necə məmləkəti (əhalisini) zulm edərkən məhv etdik; onlar alt-ust olmusdu (evlərin tavanları cokmus, divarları onların ustunə yıxılmısdı). Necə-necə quyular, necə-necə mohtəsəm qəsrlər bombos qalmısdı

Məgər onlar (peygəmbərləri yalancı hesab edən kafirlər) yer uzundə gəzib dolasmırlarmı ki, dusunən qəlbləri (bəsirət gozləri), esidən qulaqları olsun? Həqiqətən, gozlər kor olmaz, lakin sinələrindəki urəklər (qəlb gozu) kor olar. (Kafirlər kecmis ummətlərin basına gələn musibətləri zahiri gozləri ilə gorsələr də, qəlb gozu ilə gorub onlardan hec bir ibrət almazlar)

(Ya Rəsulum!) Onlar səni tələsdirib əzabın tez gəlməsini istəyirlər. Allah Oz və’dinə əsla xilaf cıxmaz! Rəbbinin dərgahında bir gun sizin saydıgınızın (hesabladıgınız vaxtın) min ili kimidir

Necə-necə məmləkətə (məmləkət əhlinə) zulm etdikləri (kafir olduqları) halda mohlət verdim, sonra onları (əzabla) yaxaladım. Axır donus ancaq Mənədir! (Onlar, nəhayət, Mənim huzuruma gələcək, qazandıqları gunaha gorə əbədi əzaba ducar olacaqlar)

De: “Ey insanlar! Mən sizi yalnız acıq-askar bir qorxudanam (Allahın əzabı ilə acıq-askar qorxudan, xəbərdar edən bir peygəmbərəm)

Iman gətirib yaxsı islər gorənləri (gunahlardan) bagıslanma və tukənməz (minnətsiz) ruzi gozləyir

Ayələrimizdən (Qur’anı batil etməkdən) otru sə’y gostərib (Peygəmbəri) aciz etmək istəyənlərə (yaxud Peygəmbəri məglub etməklə xalqı imandan dondərməyə cəhd edənlərə) gəldikdə isə, məhz onlar cəhənnəmlikdirlər

(Ya Rəsulum!) Biz səndən əvvəl də (səriət sahibi olan) elə bir rəsul, (səriət sahibi olmayıb onun ardınca gedən) elə bir nəbi (peygəmbər) gondərmədik ki, o, (hər hansı bir seyi) arzu etdikdə Seytan onun arzusuna (diləyinə vəsvəsə yolu ilə) bir xələl qatmasın! (Yaxud o, ayələrimizi oxumaq istədiyi zaman Seytan onu casdırıb oxudugu ayə barəsində pis bir fikir təlqin etməsin!) Lakin Allah Seytanın vəsvəsini batil (yox) edər. Sonra isə Allah Oz ayələrini mohkəmlədər. Allah (hər seyi) biləndir, hikmət sahibidir

(Allah ona gorə belə edir ki) Seytanın vəsvəsəsini qəlblərində mərəz (nifaq, səkk mərəzi) və urəkləri qatı (sərt) olanlar (musriklər) ucun bır sınaq vasitəsi etsin. Subhəsiz ki, zalımlar (munafiqlər, musriklər və kafirlər) haqqdan uzaq bir nifaq icindədirlər (ixtilafdadırlar)

Və elm verilən kəslər də bilsinlər ki, haqq (Qur’an) sənin Rəbbindəndir. Artıq ona inansınlar və urəkləri ondan arxayın olsun. Subhəsiz ki, Allah iman gətirənləri dogru yola yonəldər

Kafir olanlar isə qiyamət gunu qəflətən baslarının ustunu alanadək, yaxud hec bir xeyri olmayan (səmərəsiz) bir gunun (onların kokunu kəsəcək Bədr vurusunun) əzabı onlara gəlib yetisənədək (Qur’an barəsində) səkk-subhədə olmaqda davam edəcəklər

O gun (qiyamt gunu) hokm yalnız Allahındır. (Allah) onların (musriklərin və mo’minlərin) arasında hokm edəcəkdir. Iman gətirib yaxsı islər gorənlər Nəim cənnətlərində olacaqlar

Kafir olanlar, ayələrimizi yalan hesab edənlər isə rusvayedici bir əzaba ducar olacaqlar

Allah yolunda hicrət edənlərə, sonra (bu yolda) oldurulənlərə, yaxud olənlərə Allah, həqiqətən, gozəl ruzi (cənnət ruzisi) verəcəkdir. Subhəsiz ki, Allah ruzi verənlərin ən yaxsısıdır

(Allah) onları razı qalacaqları (xoshal olacaqları) bir yerə (Cənnətə) daxil edəcəkdir. Həqiqətən, Allah (hər seyi) biləndir, (bəndələrinə qarsı) həlimdir

(Allahın hokmu) budur. Və hər kim ozunə verilən cəza kimi cəza versə, sonra yenə də (musriklərin musəlmanları Məkkədən qovduqları kimi) təcavuzə mə’ruz qalsa, subhəsiz ki, Allah ona komək edər. Həqiqətən, Allah (ozunumudafiə məqsədilə dusməndən intiqam alan mo’min bəndəsini) əfv edəndir, bagıslayandır

Bu belədir. (Allah zalıma qarsı, zalımın zulmundən xilas olmaq ucun məzluma komək edər, cunki O, hər seyə qadirdir). Necə ki, Allah gecəni gunduzə, guzduzu də gecəyə qatar. (Allah bəndələrinin mənafeyi naminə bə’zən insanlar daha cox ruzi qazana bilsinlər deyə, gunduzu qısaldıb gecəni uzadar). Allah (hər seyi) esidəndir, gorəndir

Bu belədir. Cunki Allah haqq, (musriklərin) Ondan basqa ibadət etdikləri (butlər, tanrılar) isə batildir. Həqiqətən, Allah (hər seydən) ucadır, boyukdur! (Allahın allahlıgı oz-ozluyundə movcud oldugu ucun O haqq, butlərin tanrılıgı oz-ozluyundə movcud olmadıgı ucun onlar batildir. Buna gorə də yalnız Allaha ibadət edilməlidir)

(Ya Rəsulum!) Məgər Allahın goydən yagmur endirdiyini və yer uzunun (onunla) yamyasıl oldugunu gormursənmi? Həqiqətən, Allah (gozlənilməyən yerdən ruzi yetirməklə bəndələrinə) lutfkardır, (onların hər isindən) xəbərdardır

Goylərdə və yerdə nə varsa, Hamısı Onundur (Onun qudrətindən yaranmıs əsərdir). Həqiqətən, Allah ehtiyacsızdır, (hər cur) sukurə, tə’rifə layiqdir! (Hər isi bəyəniləndir)

(Ya Rəsulum!) Məgər Allahın yerdə olanları (heyvanları), dənizdə Onun əmrilə uzən gəmiləri sizə ram etdiyini və Onun izni olmadan yerə dusə bilməməsi ucun goyu tutub saxladıgını gormursənmi? Həqiqətən, Allah insanlara səfqətlidir, mərhəmətlidir

Sizi (əzəl basdan) dirildən, sonra (əcəliniz catanda) oldurəcək, daha sonra (qiyamət gunu) yenə dirildəcək məhz Odur

Biz (kecmisdən bəri) hər ummət ucun bir səriət muəyyən etdik ki, ona əməl edərlər. Elə isə (musriklər) bu isdə (din, səriət isində, yaxud qurbanlıqlar barəsində) səninlə mubahisə etməsinlər. (Ya Rəsulum!) Sən onları oz Rəbbinə (ibadət etməyə, Onun hokmlərini yerinə yetirməyə) də’vət et. Subhəsiz ki, sən dogru yoldasan (dindəsən)

(Ya Rəsulum!) Əgər (musriklər oz kəsdiyiniz qurbanların ətindən yediyiniz halda, bəs Allahın oldurduyu, yə’ni oz əcəli ilə olmus heyvanların ətini niyə yemirsiniz deyə) səninlə mubahisə etsələr, (onlara) belə cavab ver: “Allah sizin nə etdiyinizi daha yaxsı bilir

Ixtilafda oldugunuz məsələlər barəsində Allah qiyamət gunu aranızda oz hokmunu verəcəkdir!”

(Ya Rəsulum!) Məgər bilmirsənmi ki, Allah goydə və yerdə nə varsa (hamısını) bilir? Həqiqətən, bu, (lovhi-məhfuz deyilən) bir kitabdadır. Subhəsiz ki, bu (butun bunları bilmək) Allah ucun asandır

(Musriklər) Allahı qoyub elə bir seyə ibadət edərlər ki, (Allah Ona ibadət edilməsi haqda) hec bir dəlil nazil etməmisdir. Və (musriklərin) ona dair hec bir biliyi də (dəlili-subutu da) yoxdur. Zalımlara (musriklərə) hec bir yardım edən olmaz

Ayələrimiz onlara acıq-askar surətdə oxundugu zaman (yaxud acıq-askar ayələrimiz oxunduqda) kafir olanların cohrəsində bir ikrah (nifrət) sezərsən. Onlar ayələrimizi oxuyanların ustunə az qala hucum cəksinlər. (Ya Rəsulum!) De: “Sizə bundan (Qur’an oxundugu zaman etdiyiniz nalayiq hərəkətlərdən) daha pisini xəbər verimmi? – Cəhənnəm (odu)! Allah onu kafirlərə və’d etmisdir. O nə pis məskəndir! (Nə pis qayıdıs yeridir!)”

Ey insanlar! Bir məsəl cəkildi, ona qulaq asın! Subhəsiz ki, Allahdan qeyri ibadət etdiyiniz butlər hec bir milcək də yarada bilməzlər – lap hamısı bunun ucun bir yerə yıgıssa belə! Əgər milcək onlardan (butlərin ustundə olanlardan) bir sey goturub aparsa, onu milcəkdən geri ala bilməzlər. Istəyən də aciz, istənilən də! (Butlər də aciz, milcək də, yaxud butlərə ibadət edən də aciz, ibadət edilən butlər də)

(Musriklər) Allahı layiqincə qiymətləndirmədilər (uca tutmadılar). Həqiqətən, Allah yenilməz quvvət sahibi, qudrət sahibidir

Allah mələklərdən də elcilər (peygəmbərlər) secər, insanlardan da. Həqiqətən, Allah (hər seyi) esidəndir, gorəndir

(Allah) onların onlərindəkini də, arxalarındakını da (nə etdiklərini və nə edəcəklərini) bilir. Butun islər (nəticə e’tibarilə axirətdə) Allaha qayıdar! (Qiyamət gunu butun məxluqat oz əməlləri ilə birlikdə Allahın huzurunda duracaqdır)

Ey iman gətirənlər! (Namaz qıldıqda) ruku edin, səcdəyə qapanın; Rəbbinizə ibadət edin və yaxsı islər gorun ki, nicat tapasınız! (Mətləbinizə yetisəsiniz)

(Ey mo’minlər!) Allah yolunda layiqincə cihad edin. O (Oz dini ucun) sizi secdi və dində sizin ucun hec bir cətinlik yeri qoymadı – atanız Ibrahimin dini (dinində oldugu) kimi. (Ey Muhəmməd umməti!) Allah bundan (Qur’an nazil olmamısdan) əvvəl də, bunda (Qur’anda) da sizə musəlman adını verdi ki, (qiyamət gunu) Peygəmbər (dinin təbligi, sizin ona iman gətirməyiniz, itaət etməyiniz barədə) sizə, siz də (əvvəlki peygəmbərlərin Allahın hokmlərini oz ummətlərinə catdırdıqları halda) insanlara sahid olasınız. Elə isə (vaxtlı-vaxtında) namaz qılın, zəkat verin və Allaha sıgının. (Allah) sizin ixtiyar sahibinizdir. O nə yaxsı ixtiyar sahibi, necə də gozəl imdada yetəndir