Azerbaijani - Chapter 28 - Al-Qasas

Ta, Sin, Mim

Bu, (haqqı batildən ayıran, mo’cuzələri, hokmləri) acıq-aydın Kitabın ayələridir

Biz inanan bir tayfa ucun sənə Musanın və Fir’onun hekayətindən (bir qismini) oldugu kimi soyləyəcəyik

Həqiqətən, Fir’on yer uzundə (Misirdə) bas qaldırıb onun əhalisini zumrələrə bolmusdu. (Fir’on) onların arasında olan bir tayfanı (Israil ogullarını) gucsuz (aciz) gorub onların (yeni dogulan) oglan usaqlarını oldurur, qızlarını isə sag buraxırdı. O, həqiqətən, (yer uzundə) fitnə-fəsad torədənlərdən idi

Bis isə istəyirdik ki, o yerdə zəif dusub əzilənlərə (Israil ogullarına) mərhəmət gostərək, onları (xeyirxah islərdə) ondə gedənlər və (Fir’onun mulkunə) varislər edək

Və onları yer uzundə (Misirdə, Samda) yerləsdirib mohkəmləndirək, Fir’ona, (vəziri) Hamana və ordularına onların qorxub cəkindikləri seyi (Israil ogullarından birinin əli ilə məhv edilib hakimiyyətlərinə son qoyulmasını) gostərək

Biz Musanın anasına (ilham yolu ilə, yaxud ro’yada): “Onu (Musanı) əmizdir; elə ki ondan otru qorxdun, onu dəryaya (Nil cayına) at. (Usagın suda bogulacagından) qorxma və (ayrılıgına da) kədərlənmə. Biz onu sənə qaytaracaq, ozunu də (səriət sahibi olan) peygəmbərlərdən edəcəyik!” – deyə bildirdik

(Musa dogulduqdan sonra anası bir muddət onu əmizdirdi, sonra mamacanın onun oglu oldugunu Fir’ona xəbər verəcəyindən qorxaraq korpəsini bir sandıga qoyub Allaha dua edərək Nil cayına atdı. Bu zaman Fir’on zovcəsi ilə oturub Nilə tamasa edirdi. Suyun uzundə bir sandıgın uzduyunu gorən Fir’on xidmətcilərə onu tutub gətirməyi əmr etdi). Fir’onun adamları axırda ozlərinə dusmən kəsiləcək və baslarına bəla olacaq Musanı (icində oldugu sandıqla birlikdə) goturub gəldilər. Həqiqətən, Fir’on, Haman və onların əsgərləri (kufr etdiklərinə, mə’sum usaqları oldurduklərinə gorə) gunahkar idilər

Fir’onun qadını (Asiyə) dedi: “Bu usaq mənim də, sənin də goz bəbəyimiz (gozaydınlıgımız, gozumuzə sevinc olsun). Onu oldurməyin. Ola bilsin ki, (o boyuyəndə) bizə bir fayda verər, yaxud da onu ogulluga goturərik!” Onlar (isin nə yerdə oldugunu, bu usagın əlində həlak olacaqlarını) bilmirdilər

(Oglunun Fir’onun əlinə dusduyunu bildikdən sonra) Musanın anasının urəyi bombos (sevimli balasının fikrindən basqa hər seydən xali) olmusdu. Əgər (Allahın və’dinə) inananlardan olsun deyə, urəyinə səbir (səbat) əta etməsəydik, az qala onu (saraya gətirilmis korpənin ozunku oldugunu) buruzə verəcəkdi. (Dəhsətindən və ya sevincindən: “Bu usaq mənimdir!” – deyəcəkdi)

O, (Musanın Məryəm, yaxud Gulsum adlı) bacısına: “Onun dalınca get! (Əhvalatdan xəbər tut!)” – dedi. O da (saraya yol tapıb Fir’onun adamları onun kim oldugunu) hiss etmədən uzaqdan-uzaga (Musanı) gordu

Bundan (anası saraya gəlməmisdən) qabaq Biz ona (Musaya) sud analarını (ozgə qadınların dosunu əmməyi) qadagan etmisdik. (Musanın bacısı Fir’on əhlinə) belə dedi: “Sizin ucun o usaga sud verməyi (ona baxmagı) tə’min edəcək, həm də ona qarsı xeyirxah olacaq (onunla yaxsı davranacaq) bir ailəni (ev əhlini) sizə nisan verimmi?”

Beləliklə, gozu aydın olsun, (oglunun ayrılıgına) kədərlənməsin və Allahın və’dinin haqq oldugunu bilsin deyə, (Musanı) anasına qaytardıq. Lakin onların (insanların, yaxud Fir’on əhlinin) əksəriyyəti (Allahın və’dinin dogru oldugunu) bilməz

(Musa) yetkinləsib kamilləsəndə (otuz-qırx yaslarına catanda) ona hikmət və elm (səriət elmi) verdik. Biz yaxsı əməl sahiblərini belə mukafatlandırırıq

(Musa) səhərə əhalisi xəbərsizkən (gunorta istirahət vaxtı) girdi. Orada iki nəfərin vurusdugunu gordu. Onlardan biri oz adamlarından (yəhudilərdən), digəri isə dusmənlərindən (qibtilərdən) idi. (Musanın) adamlarından olan kəs dusməninə qarsı ondan imdad istədi. Musa onu (əli, yaxud əsası ilə) vurub oldurdu və dedi: “Bu, Seytan əməlindəndir. Həqiqətən, o, acıq-askar bir dusməndir, (insanı haqq yoldan) azdırandır!”

(Musa) dedi: “Ey Rəbbim! Subhəsiz ki, mən (bu qibtini vurub oldurməklə) ozum-ozumə zulm etdim. Buna gorə məni bagısla!” (Allah Musanı) bagısladı. Həqiqətən, O, (bəndələrini) bagıslayandır, rəhm edəndir

(Musa) dedi: “Ey Rəbbim! Mənə bəxs etdiyin ne’mət haqqı (gunahımı bagıslamagına and icirəm ki) mən əsla gunahkarlara arxa olamayacagam!”

Beləliklə, (Musa qibtini oldurduyundən) qorxaraq səhəri səhərdə nigaranlıq icində qarsıladı. (Bir də nə gorsə yaxsıdır!) Dunən ondan imdad diləyən kəs (bu gun də basqa bir qibti ilə vurusaraq) fəryad cəkib yenə onu koməyə cagırdı. Musa ona dedi: “Sən (gundə biri ilə vurusdugun ucun), dogrudan da, acıq-askar bir azgınsan!”

(Musa) onların hər ikisinin (həm ozunun, həm də onu koməyə səsləyən yəhudinin) dusməni (olan bu ikinci qibtini) yaxalamaq istədikdə (həmin yəhudi Musanın ona hucum etmək istədiyini zənn edərək) dedi: “Ya Musa! Sən dunən birini vurub oldurduyun kimi, mənidəmi oldurmək istəyirsən? Sən yer uzundə (Misir torpagında) ancaq bir zalım olmaq istəyirsən! Sən xeyirxahlıq (insanları islah) edənlərdən olmaq istəmirsən!”

(Yəhudinin bu sozundən sonra dunən oldurulən qibtinin qatilinin Musa oldugu butun Misir xalqına bəlli oldu. Bu xəbər Fir’ona catdıqda o, Musadan qisas almaq istədi). Səhərin kənarından (Fir’onun səhərin ucqarında yerləsən sarayından) bir nəfər caparaq gəlib dedi: “Ya Musa! Ə’yan-əsraf səni oldurmək barəsində məsləhət-məsvərət edirlər. Elə bu saat (səhərdən) cıx get. Mən, həqiqətən, sənin xeyirxahlarındanam!”

(Musa) qorxu icində (ətrafına) goz qoya-qoya oradan (səhərdən) cıxıb: “Ey Rəbbim! Məni bu zalım tayfanın əlindən qurtar!” – dedi

O, Mədyən tərəfə yonəldiyi zaman dedi: “Ola bilsin ki, Rəbbim mənə (Mədyənə aparıb cıxaran) dogru yolu gostərsin!”

(Musa) Mədyən kənarındakı bir quyuya catanda onun basında (heyvanlarını sulayan) bir dəstə adam və onlardan basqa (qoyunlarını ozgə heyvanlara qarısmasın deyə) geri cəkən iki qadın (qız) gorub dedi: “Sizə nə olub (dərdiniz nədir)?” Onlar: “Cobanlar (heyvanlarını) sulayıb getməmis biz (qoyunlarımıza) su vermirik. Atamız da ixtiyar bir qocadır (buna gorə qoyunları sulamaga biz gətiririk)”, - deyə cavab verdilər

(Musa) onlar ucun (yaxınlıqdakı basqa bir quyudan su cəkib qoyunlarını) suladı, sonra da kolgəyə cəkilib dedi: “Ey Rəbbim! Mən Sənin mənə nazil edəcəyin xeyirə mohtacam!” (Musa yeddi gun idi ki, coldəki otlardan basqa yeməyə bir sey tapmırdı. Buna gorə də Allahdan yemək ucun bir ruzi dilədi)

Sonra (o iki qadından, qızdan) biri utana-utana (Musanın) yanına gəlib dedi: “Atam qoyunlarımızı sulamagının haqqını verməkdən otru səni cagırır!” (Musa gorduyu isin muqabilində hec bir muzd, mukafat almamaq ucun urəyində and icdi). (Musa qocanın) yanına gəldikdə basına gələnləri (Fir’onla olan əhvalatı) ona soylədi. O kisi (Sueyb peygəmbər) dedi: “Qorxma, artıq zalım tayfanın əlindən qurtarmısan!”

(O iki qızın) biri dedi: “Atacan! Onu muzdla (coban) tut, cunki bu guclu, e’tibarlı adam (indiyə qədər) muzdla tutduqlarının ən yaxsısıdır!”

(Sueyb) dedi: “Səkkiz il mənə xidmət etmək (qoyunlarımı otarmaq) sərti ilə qızlarımın birini sənə ərə verərəm. Əgər sən (həmin muddəti) tamamlayıb on ilə catdırsan, bu, artıq sənin tərəfindən (olan bir lutfdur). Mən (on il muddətinə sərt kəsməklə) sənə əziyyət vermək istəmirəm. Insallah, mənim saleh (əhdə vəfa edən) kəslərdən oldugumu gorəcəksən!”

(Musa) dedi: “Bu (dediyin) mənimlə sənin aranda (olan bir təəhhuddur, onu pozmaq olmaz). Bu iki muddətdən hansını yerinə yetirməkdən mənə qarsı hec bir zor ola bilməz. (Istəsəm səkkiz, istəsəm on il xidmət edərəm. Bundan artıq isləməyimi tələb etməyə haqqın yoxdur). Allah da dediyimizə sahiddir (vəkildir)!”

Musa (onillik xidmət) muddətini basa vurub ailəsi ilə birlikdə (Misirə tərəf) yola cıxdıgı zaman Tur dagı tərəfdə bir od gordu. O, ailəsinə dedi: “Siz (mən qayıdanadək burada) durun. Mən bir od gordum. Bəlkə, gedib ondan sizə bir xəbər, yaxud bir goz gətirim ki, qızınasınız!”

(Musa) odun yanına gəlib catdıqda vadinin sag tərəfində olan mubarək (bərəkətli) yerdəki agacdan belə bir nida gəldi: “Ya Musa! Aləmlərin Rəbbi olan Allah Mənəm

Əsanı (yerə) at!” (Musa əsanı yerə atdı). O əsanın ilan kimi qıvrıldıgını gordukdə donub qacdı, hec dala da baxmadı. (Biz ona belə buyurduq:) “Ya Musa! Bəri gəl, qorxma! Sən əmin-amanlıq icindəsən

Əlini qoynuna qoy ki, əlin (oradan) eyibsiz-qusursuz, agappaq (parlaq bir nur kimi) cıxsın. Əlini (qanadını) ozunə tərəf cək (yenidən qoynuna qoy) ki, (ilanın, yaxud əlinin parıltısının səni buruduyu) vahimə cəkilib getsin. Bu, Fir’ona və onun ə’yanlarına qarsı sənin Rəbbindən olan iki mo’cuzədir. Onlar, həqiqətən, (Allahın itaətindən cıxmıs) fasiq bir tayfadırlar!” (Musa birinci dəfə əlini qoynuna qoyub cıxartdıqda o, baxanlara bir nur kəsilib gozlərini qamasdırar, onları qorxuya salar, ikinci dəfə qoyub cıxartdıqda isə adi halına dusərdi)

(Musa) dedi: “Ey Rəbbim! Mən onlardan bir nəfəri oldurmusəm, qorxuram ki, onlar da məni oldurərlər

Qardasım Harunun dili mənimkindən daha bəlagətlidir. Onu da mənimlə dediklərimi (Fir’on əhlinə izah edib) təsdiqləyəcək bir koməkci gondər. Onların məni yalancı hesab edəcəklərindən qorxuram!”

(Allah) buyurdu: “Sənin arxanı qardasınla mohkəmləndirəcək, ikinizə də dəlil (mo’cuzə və qudrət) verəcəyik. Onlar ayələrimiz sayəsində sizə hec bir pislik edə bilməyəcəklər. Siz də, sizə (iman gətirib) tabe olanlar da (Fir’ona və ə’yanlarına) mutləq qalib gələcəksiniz!”

Musa acıq-askar ayələrimizlə (Fir’on əhlinin) yanına gəldikdə onlar: “Bu (sənin tərəfindən) uydurulmus sehrdən basqa bir sey deyildir. Biz oz ulu babalarımızdan bu barədə (sizin təblig etdiyiniz din, risalət haqqında) hec bir sey esitməmisik!” – dedilər

Musa dedi: “Rəbbim Oz dərgahından kimin hidayətlə (dogru yola rəhbərliklə) gəldiyini və axirət yurdunun (gozəl aqibətinin) kimə nəsib olacagını daha yaxsı bilir. Həqiqətən, zalımlar nicat tapmazlar! (Muradlarına yetisməzlər)

Fir’on (istehza ilə) dedi: “Ey ə’yanlar! Mən sizin ucun ozumdən basqa bir tanrı oldugunu bilmirəm. Ey Haman! Mənim ucun od qalayıb palcıqdan kərpic bisir və bir qullə tikdir ki, (ora qalxıb) bəlkə, Musanın tanrısına tamasa edim. Axı mən onu, həqiqətən, yalancı sayıram

(Fir’on) və əsgərləri yer uzundə nahaq yerə təkəbbur gostərdilər və elə guman etdilər ki, (oləndən sonra bir də dirlib) huzurumuza qaytarılmaycaqlar

Buna gorə də onu və əsgərlərini tutub dənizə atdıq. (Ya Rəsulum!) Bir gor zalımların axırı necə oldu

Biz onları (dunyada insanları) cəhənnəm oduna (kufrə, sirkə) cagıran rəhbərlər etdik. Qiyamət gunu onlara (Allahın əzabından qurtarmaq ucun) hec bir komək edilməyəcəkdir

Bu dunyada onlara lə’nət damgası vurduq (hamı onlara lə’nət oxuyar), qiyamət gunu isə onlar cirkin (iyrənc, Allahın rəhmətindən kənar edilmis) kimsələr olacaqlar

Əvvəlki nəsilləri məhv etdikdən sonra insanlara (Israil ogullarına) bir nur, dogru yolu gostərən rəhbər və rəhmət olaraq Musaya Kitab verdik ki, bəlkə, (onun vasitəsilə) oyud-nəsihət qəbul etsinlər

(Ya Rəsulum!) Biz Musaya vəhy etdiyimiz (peygəmbərlik bəxs edib Fir’on əhlinin yanına getməsini buyurdugumuz) zaman sən (Tur dagının) qərb tərəfində (Musanı gozləyənlər arasında) deyildin. Sən (buna) sahid olanlardan da deyildin! (Sənin yəhudilərə və ərəb musriklərinə bu xəbərləri dogru soyləməyin yalnız Allahdan nazil olan vəhylərdir)

Lakin Biz (Musadan sonra) necə-necə nəsillər yaratdıq. Onlar uzun omur surdulər. (Vəhy kəsildi; bir cox xəbərlər unudulub getdi, səriət təhrif olundu). Sən ayələrimizi onlara oxuyarkən Mədyən əhli arasında deyildin. (Sən Mədyəndə deyildin ki, onların əhvalını bilib Məkkə əhlinə xəbər verəsən. Buna gorə də onlar sənin bu xəbərləri Mədyən camaatından oyrəndiyini deyə bilməzlər). Lakin Biz (bu əhvalatları onlara oldugu kimi xəbər vermək ucun səni) peygəmbər gondərdik. [Və ya: Ancaq (bu xəbərləri sənə) gondərən Bizik

Və Biz (Musaya) xitab etdiyimiz (Tovratı verdiyimiz) zaman da sən Tur dagının yanında deyildin. Lakin səndən əvvəl ozlərinə peygəmbər gəlməmis bir tayfanı (Allahın əzabı ilə) qorxudasan deyə, Rəbbindən bir mərhəmət olaraq (sənə bunları oyrədib onlara peygəmbər gondərdik). Bəlkə, oyud-nəsihət qəbul etsinlər

Oz əlləri ilə etdikləri əməlləri (qazandıqları gunahları) uzundən onlara bir musibət uz verincə: “Ey Rəbbimiz! Barı, bizə bir peygəmbər gondərəydin ki, biz də Sənin ayələrinə uyub mo’minlərdən olaydıq!” – deməsəydilər, səni onlara peygəmbər gondərməzdik. (Onların bəhanəsini kəsmək ucun belə etdik)

Dərgahımızdan onlara (musriklərə) haqq (Qur’an və Peygəmbər) gəldikdə onlar: “Musaya verilən (mo’cuzələr) nə ucun eynilə ona da verilmədi?” – dedilər. Məgər onlar daha oncə Musaya verilənləri danıb: “Iki sehr (Tovrat və Qur’an) bir-birilə koməkləsdi və biz (iki sehrbazın – Musanın və Muhəmmədin) hər birini inkar etdik!” – deməmisdilərmi

(Ya Rəsulum!) De: “Əgər dogru deyirsinizsə, Allahın dərgahından bu ikisindən (Qur’andan və Tovratdan) daha dogru yol gostərən bir kitab gətirin, mən də ona tabe olum!”

Əgər sənə (sənin bu təklifinə) cavab verməsələr, bil ki, onlar oz nəfslərinə uymuslar. Allahdan bir dəlil (hidayət) olmayınca oz nəfsinə uyandan (Rəbbinə sərik qosandan, kufr edəndən) haqq yolu daha cox azmıs kim ola bilər?! Allah zalım tayfanı dogru yolda muvəffəq etməz

(Qur’andan) əvvəl kitab vermis oldugumuz kəslər (mo’min yəhudi və xacpərəstlər) ona inanırlar

Onlara (Qur’an) oxundugu zaman: “Biz ona inandıq. Dogrudan da, Rəbbimizdən (nazil olmus) haqdır. Biz ondan əvvəl də musəlman (təkallahlı, Allahın vəhdaniyyətini qəbul edib yalnız Ona itaət və ibadət edən kəslər) idik!” – deyirlər

(Iki kitaba – Tovrata və Qur’ana inandıqları ucun musriklərin gordukləri əzab-əziyyətə) səbr etdiklərinə gorə onlara iki dəfə mukafat veriləcəkdir. Onlar pisliyi yaxsılıqla dəf edər və ozlərinə verdiyimiz ruzidən (ehtiyacı olanlara) sərf edərlər

Onlar bos (yersiz) bir soz esitdikləri zaman ondan uz cevirib: “Bizim əməllərimiz bizə, sizin əməlləriniz də sizə aiddir. (Hərə oz əməlinə cavabdehdir). Sizə salam olsun! (Salamat qalın. Bizimki bizdə, sizinki də sizdə!) Biz cahilləri (cahillərlə yoldaslıq etmək, onların soz-sohbətinə qulaq asmaq, sonra da onlarla cənə-bogaz olmaq) istəmirik!” – deyirlər

(Ya Rəsulum!) Subhəsiz ki, sən istədiyini dogru yola yonəldə bilməzsən. Amma Allah dilədiyini dogru yola salar. Dogru yolda olacaq kəsləri (oz əzəli elmi ilə) daha yaxsı O bilir! (Və buna gorə də onları haqq yola muvəffəq edir)

(Qureyslilər) dedilər: “Əgər biz səninlə bilikdə haqq yolu (islam dinini) tutub getsək, (əksəriyyəti təskil edən musriklərin əli ilə) yurdumuzdan tezliklə didərgin salınarıq”. Məgər Biz onları Ozumuzdən bir ruzi olaraq hər yerin meyvəsinin (hər cur meyvənin) dasınıb gətirildiyi, (daxilində Kə’bə yerləsən) qorxusuz-xətərsiz (muqəddəs) bir yerdə (Məkkədə) sakin etmədikmi? Lakin onların əksəriyyəti (Allahın onlara bəxs etdiyi bu ne’mətin qədrini) bilməz

Biz xos guzəranına nasukur olub qurrələnən necə-necə məmləkəti (məmləkət əhlini) həlak etdik. Bu onların ozlərindən sonra yalnız az bir hissəsi məskun olan (bombos, xaraba qalmıs) yurdlarıdır. Onlara Biz varis olduq

(Ya Rəsulum!) Sənin Rəbbin mərkəzlərinə (ən boyuk səhərlərinə) ayələrimizi oxuyan bir peygəmbər gondərməmis məmləkətləri məhv etmədi. Biz yalnız əhalisi zalım olan məmləkətləri yox etdik

Sizə verilən hər hansı bir sey (dovlət, ovlad, xos guzəran) ancaq bu fani dunyanın malı və bərbəzəyidir. Allah yanında olan (ne’mətlər) isə daha yaxsı və daha baqidir (əbədidir). Məgər agıla gəlməzsiniz?! (Fani dunya malını axirətin əbədi ne’mətlərindən ustun tutursunuz)

Məgər verdiyimiz gozəl bir və’də (Cənnətə) qovusan kimsə, (əvvəlcə) fani dunya malı bəxs etdiyimiz, sonra da qiyamət gunu (cəhənnəm oduna) gətiriləcək kimsə ilə eyni ola bilərmi

(Allah) həmin gun onlara xitab edib belə buyuracaqdır: “Mənim səriklərim olduqlarını iddia etdikləriniz (butlər, tanrılar) haradadırlar

Haqlarında hokm (və’d etdiyimiz əzab) vacib olanlar (seytanlar və musriklərin rəisləri) deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Bunlar bizim (haqq yoldan) azdırdıgımız kimsələrdir. Ozumuz nə cur azmısdıqsa, onları da elə azdırdıq. Biz onlardan uzaqlasıb (onlarla əlaqəmizi kəsib) Sənə tərəf gəldik. Əslində onlar bizə ibadət etmirdilər (yalnız oz nəfslərinə uyurdular)

(Musriklərə) belə deyiləcək: “Səriklərinizi cagırın!” (Musriklər) ortaqlarını cagıracaq, lakin onlar (musriklərə) cavab verməyəcəklər. Onlar mutləq əzabı gorəcəklər. Əgər onlar (dunyada) dogru yola gəlmis olsaydılar (axirətdə əzab gorməzdilər)

(Allah) həmin gun onlara xitab edib belə buyuracaqdır: “Peygəmbərlərə nə cavab verdiniz?”

O gun (canlarını qurtaracaq) xəbərlər (cavablar) onlardan gizli qalacaqdır (butun bəhanələri kəsiləcəkdir). Onlar (qiyamətin heybətindən) bir-birindən hal-əhval belə tuta bilməyəcəklər. (Hər kəs oz hayında olacaqdır)

Tovbə edərək iman gətirib yaxsı islər gorənlərə gəldikdə isə, onların nicat tapmaları mumkundur

Rəbbin istədiyini yaradar və (istədiyini də peygəmbər) secər. Onların (bəndələrin istədiklərini etməyə) hec bir ixtiyarı yoxdur. Allah pakdır, muqəddəsdir və (musriklərin) Ona sərik qosduqlarından (butlərdən) ucadır! (Allah eyibsizdir, noqsansızdır. O, hamıdan uludur)

Sənin Rəbbin onların urəklərinin gizli saxladıgı və ozlərinin də askar etdiyi hər seyi (qəlblərinin sirlərini və acıq-askar əməllərini) bilir

Odur Allah. Ondan basqa hec bir tanrı yoxdur. Dunyada da, axirətdə də həmd-səna Ona məxsusdur. Hokm Onundur. Siz Onun huzuruna qaytarılacaqsınız

(Ya Rəsulum!) De: “Bir deyin gorək, əgər Allah gecəni qiyamətə qədər ustunuzə uzatsaydı, (haqq olan) Allahdan basqa hansı tanrı sizə bir isıq gətirə bilərdi?! Məgər (oyud-nəsihət) esitmirsinizmi?”

De: “Bir deyin gorək, əgər Allah gunduzu qiyamətə qədər ustunuzə uzatsaydı, (haqq olan) Allahdan basqa hansı tanrı istirahət etdiyiniz gecəni sizə gətirə bilərdi?! Məgər (gecə ilə gunduzun bir-birinin əvəz etməsinin Allahdan sizə bir lutf olmasını) gormursunuzmu?”

(Allah) oz mərhəmətindən dolayı sizi ucun gecəni (qaranlıq) və gunduzu (isıq) yaratdı ki, (gecəni) dincələsiniz, (gunduzu isə) Onun lutfundən ruzi diləyib axtarasınız. Bəlkə, (bu ne’mətə gorə Allaha) sukur edəsiniz

O gun (qiyamət gunu Allah musriklərə) muraciət edib belə buyuracaqdır: “Səriklərim olduqlarını iddia etdikləriniz (butlər, tanrılar) haradadırlar?”

(O gun) hər ummətdən (oz peygəmbərləri olmaqla) bir sahid cıxardacaq və (musriklərə): “(Allah sərik qosmagınızın luzumu barədə) tutarlı dəlilinizi gətirin!” – deyəcəyik. Onlar haqqın yalnız Allaha məxsus oldugunu biləcəklər. Uydurub duzəltdikləri (butlər) isə qeyb olacaqlar! (Onları qoyub qacacaqlar)

Həqiqətən, Qarun Musa qovmundən (Musanın əmisi oglu) idi. Onlara (Israil ogullarına) qarsı (zulm etməkdə, Musanın uzunə ag olmaqda və ozunu yuxarı tutmaqda) həddini asmısdı. Biz ona acarlarını bir dəstə guclu adamın zorla dasıya biləcəyi xəzinələr vermisdik. Qovmu ona belə dedi: “(Malına qurrələnib) sevinmə. Subhəsiz ki, Allah (malına qurrələnib) sevinənləri sevməz

Allahın sənə verdiyindən ozunə axirət qazan (malını Allah yolunda sərf et). Dunyadakı nəsibini də unutma. (O maldan qismətinin ancaq bir kəfən oldugunu bil. Pulunu mə’nasız yerə saga-sola səpələmə; səhhətinin, sərvətinin, gəncliyinin qədrini bil. Sabah səni Allahın əzabından qurtara biləcək yaxsı əməllər et). Allah sənə (sərvət verməklə) yaxsılıq etdiyi kimi, sən də (varından yoxsullara, qohum-əqrabaya xərcləməklə) yaxsılıq et. Yer uzundə fitnə-fəsad torətməyə cəhd gostərmə. Həqiqətən, Allah fitnə-fəsad torədənləri sevməz!”

(Qarun) dedi: “Bu (var-dovlət) mənə yalnız məndə olan elm (Tovratı gozəl bilmək, yaxud əlkimyaya yaxsı bələd olmaq, ticarətdən bas cıxartmaq) sayəsində verilmisdir. Məgər o (Qarun) Allahın ondan əvvəl ozundən daha quvvətli və daha varlı olan necə-necə kəsləri məhv etdiyini bilmirdimi? Gunahkarlar oz gunahları barəsində sorgu-sual olunmazlar. (Onların gunahkar olduqları uzlərindən bilinər və buna gorə də hec bir sorgu-sual edilmədən cəhənnəm oduna atılarlar)

(Bir gun Qarun) faxir libas geyib o zinəti (ehtisamı) icində (dord min vəznəli-cuxalı ə’yanın, qızıl-gumus yəhərli atların musayiətilə) qovmunun qarsısına cıxdı. Dunyaya həris olanlar dedilər: “Kas ki, Qaruna verilən (dovlət) bizə də veriləydi. Həqiqətən, o, boyuk bəxt (qismət) sahibidir!”

(Axirət barəsində) elm verilmis kəslər isə belə dedilər: “Vay halınıza! (Ay yazıqlar!) Iman gətirib yaxsı əməl edən kimsə ucun Allahın mukafatı (təmənnasında oldugunuz var-dovlətdən, dəbdəbədən) daha yaxsıdır. Buna (bu ne’mətə) yalnız səbr edənlər (Allaha itaət və ibadət etməyi fani dunya malından ustun tutanlar, həyatın cətinliklərinə dozənlər) qovusarlar!”

Nəhayət, (Musanın duasını qəbul buyurub bir zəlzələ nəticəsində) onu (Qarunu) sarayı ilə birlikdə yerə gomduk. Allaha qarsı ona yardım edə biləcək (Allahın əzabından onu qurtaracaq) bir camaat da yox idi. O ozu də ozunə hec bir komək edə bilmədi. (Bu qədər cah-calalın, dəbdəbənin muqabilində nə ozu, nə də basqası Allahın əzabını ondan dəf etməyə qadir olmadı. Allahın əzab vermək istədiyi bir kimsəni Allahın Ozundən basqa o əzabdan hec kəs qurtara bilməz)

Dunən (dunyada) onun (Qarunun) yerində olmaq istəyənlər ertəsi gun səhər belə deyirdilər: “Vay (biz hec bilməmisik)! Sən demə, Allah Oz bəndələrindən istədiyinin ruzisini artırarmıs da, azaldarmıs da! Əgər Allah bizə lutf etməsəydi, yəqin ki, bizi də yerə gomərdi. Sən demə, kafirlər nicat tapmayacaqlarmıs!”

Biz bu axirət yurdunu yer uzundə təkəbburluk etməyənlərə və fitnə-fəsad torətməyənlərə qismət edərik. (Ən gozəl) aqibət ancaq Allahdan qorxub pis əməllərdən cəkinənlərindir

Hər kəs (Rəbbinin huzuruna) yaxsı əməllə (səmimi-qəlbdən imanla) gəlsə, ona bundan (əməlindən) daha yaxsısı verilər (Cənnətə nail olar). Hər kəs pis əməllə gəlsə, (bilsin ki) pis əməllər edənlərə ancaq əməllərinin cəzası verilər! (Cəzaları pislikləri qədər olar, onlara hec bir haqsızlıq edilməz)

(Ya Rəsulum!) Qur’anı (oxumagı və təblig etməyi, yaxud hokmlərinə əməl etməyi) sənə vacib buyuran (Allah) qayıdacagın yerə (hicrət edərək cıxdıgın Məkkəyə) səni yenə də qaytaracaqdır. De: “Rəbbim hidayətlə (dogru yolu gostərən rəhbərlə) gələni də (yaxud dogru yolda olanı da), haqq yoldan acıq-askar azanı da (hamıdan) yaxsı tanıyır!”

Sən Qur’anın sənin ozunə nazil olacagına umid etmirdin. Ancaq o, Rəbbindən bir mərhəmət olaraq sənə gondərildi. Buna gorə də hec vaxt kafirlərə arxa olma! (Kafirlər Peygəmbər əleyhissəlama curbəcur və’dlər verməklə onu oz atalarının dininə də’vət edirdilər. O isə kafirlərin bu və’dini Allahın koməyi ilə həmisə rədd edirdi)

(Ya Rəsulum!) Allahın ayələri sənə nazil edildikdən sonra ehtiyatlı ol ki, (kafirlər) səni (onları təblig etməkdən) cəkindirə bilməsinlər. (Insanları) Rəbbinə (ibadətə) də’vət et və əsla musriklərdən olma

Və Allahla yanası basqa hec bir tanrıya ibadət etmə. Allahdan basqa hec bir tanrı yoxdur. Allahdan basqa hər sey məhvə məhkumdur. Hokm Onundur. Siz (qiyamət gunu) məhz Onun huzuruna qaytarılacaqsınız! (Peygəmbər əleyhissəlam ucun icrası əsla mumkun olmayan bu seyləri ona qadagan etmək və tez-tez xatırlatmaq əslində musriklərin və kafirlərin əllərini ondan uzmələri və mə’nasız təkliflərlə onu narahat etməmələri ucundur)