Azerbaijani - Chapter 29 - Al-Ankabut

Əlif, Lam, Mim

Insanlar (mo’minlər) yalnız: “Iman gətirdik!” – demələrilə onlardan əl cəkilib imtahan olunmayacaqlarınımı sanırlar? (Xeyr, iman gətirmək səhadət kəlməsini təkcə dillə demək deyildir. Biz onları yeri gəldikcə malları, ovladları və canları ilə sınayacagıq ki, hansının həqiqi, hansının yalancı mo’min oldugunu ayırd edib bilək)

Biz onlardan əvvəlkiləri (kecmis ummətləri) də imtahana cəkmisdik. Subhəsiz ki, Allah duz danısanları da (həqiqi iman sahiblərini də), yalancıları da cox gozəl tanıyar

Yoxsa pis əməllər edənlər əzabımızdan sovusa biləcəklərini guman edirlər? Onlar necə də pis muhakimə yurudurlər

Hər kəs Allahla qarsılasacagına (qiyamət gunu dirilib Allahın huzurunda duracagına) umid edirsə, (ona hazırlassın və bilsin ki) Allahın (haqq-hesab ucun) muəyyən etdiyi vaxt mutləq gələcəkdir. Allah (hər seyi) esidəndir, biləndir

(Allah yolunda, haqq ugrunda) cihad edən ancaq ozu ucun cihad edər (cihadın savabı onun ozunə yetisər). Allah aləmlərə (mələklərə, insanlara və cinlərə) əsla mohtac deyildir. (Onların ibadətlərinin Allaha nə bir xeyri, nə də bir zərəri var. Etdiklərin əməllərin savabı da, gunahı da yalnız ozlərinə aiddir)

Iman gətirib yaxsı islər gorənlərin (əvvəlki) gunahlarının ustunu ortər və onlara (dunyada) etdikləri əməllərdən daha gozəl (on qat artıq) mukafat verərik. (Və ya: gordukləri ən yaxsı əməllərə gorə onları mukafatlandırarıq)

Biz insana ata-anasına yaxsılıq etməyi (onlarla gozəl davranmagı) tovsiyə etdik. (Ey insan!) Əgər (valideynlərin) bilmədiyin bir seyi Mənə sərik qosmagına cəhd gostərsələr, onlara itaət etmə. Hamınız (qiyamət gunu) Mənim huzuruma qayıdacaqsınız. Mən də (dunyada) nə etdiklərinizi sizə bir-bir xəbər verəcəyəm

Iman gətirib yaxsı islər gorənləri salehlər zumrəsinə daxil edəcəyik! (Onlar Cənnətin yuksək təbəqələrində sakin olacaqlar)

Adamlar arasında elələri də vardır ki, “Biz Allaha iman gətirdik!” – deyər, Allah yolunda bir əziyyət gordukdə isə insanların (kafirlərin) fitnəsini Allahın əzabı kimi qəbul edərlər. Əgər Rəbbindən (mo’minlərə) bir zəfər gəlsə, mutləq: “Biz də sizinləyik!” – deyərlər. Məgər Allah məxluqatın (mələklərin, insanların və cinlərin) urəklərində olanları (imanı, kufru və nifaqı) bilmirmi

Subhəsiz ki, Allah iman gətirənləri də, munafiqləri də cox gozəl tanıyandır

Kafir olanlar iman gətirənlərə dedilər: “Bizim yolumuza (dinimizə) tabe olun. Gunahlarınızı oz boynumuza goturərik”. Halbuki onların (iman gətirənlərin) hec bir gunahını oz boyunlarına goturməzlər. Onlar, həqiqətən, yalancıdırlar

Subhəsiz ki, onlar həm oz gunahlarına, həm də oz gunahları ilə yanası, daha necə-necə gunahlarla (yoldan cıxartdıqları kimsələrin gunahlarına) yuklənəcəklər. Qiyamət gunu onlar uydurduqları yalanlara gorə mutləq sorgu-sual olunacaqlar

Biz Nuhu oz tayfasına (peygəmbər) gondərdik. Nuh onların arasında min ildən əlli əskik (doqquz yuz əlli il) qaldı. Onlar zulm edərkən tufan onları yaxaladı

Biz onu (Nuhu) və onunla birlikdə gəmidə olanları (tufan bəlasından) qurtardıq və bunu (bu hadisəni) aləmlərə (insanlara, sonrakı nəsillərə) bir ibrət etdik

(Ya Rəsulum!) Ibrahimi də (yad et)! Bir zaman o oz tayfasına belə demisdi: “Allaha ibadət edin və Ondan qorxun. Hec bilirsiniz bu sizin ucun nə qədər xeyirlidir

Siz Allahı qoyub ancaq butlərə ibadət edir, (onlara tanrı deməklə) yalan uydurursunuz. Sizin Allahdan basqa ibadət etdikləriniz sizə ruzi verməyə qadir deyillər. Ruzini Allahdan diləyin. Ona tapının, Ona sukur edin. Siz (qiyamət gunu) Onun huzuruna qaytarılacaqsınız!”

Məgər onlar (kafirlər) Allahın məxluqatı əvvəlcə (yoxdan) necə yaratdıgını, sonra da onu (qiyamət gunu) yenidən dirildəcəyini bilmirlərmi? Həqiqətən, bu, Allah ucun asandır! (Allah insanı əvvəlcə nutfədən, sonra laxtalanmıs qandan, daha sonra bir bir parca ətdən yaradır. Insan anadan olandan sonra omrunun usaqlıq, yeniyetməlik, yetkinlik, ahıllıq, qocalıq caglarını yasayır və nəhayət, olur. Allah butun məxluqatı yoxdan yaratdıgı kimi, qiyamət gunu onları yenidən dirildəcəkdir)

(Ya Rəsulum!) De: “Yer uzunu gəzib (Allahın) məxluqatı (ilk əvvəldən) nə cur yaratdıgına baxın. Sonra da Allah axirət həyatını yaradacaqdır. (Birinci yaradılısdan sonra ikinci yaradılıs gələcəkdir). Allah hər seyə qadirdir

(Allah) istədiyinə əzab verər, istədiyini də bagıslayar. Siz (qiyamət gunu) məhz Onun huzuruna qaytarılacaqsınız

Siz nə yerdə, nə də goydə (Allahı) aciz buraxa bilməzsiniz! (Yerdə də olsanız, goyə də cıxsanız Allahın əzabından qacıb canınızı qurtara bilməzsiniz!) Allahdan basqa sizin nə bir haminiz, nə də bir mədədkarınız var!”

Allahın ayələrini və Onunla qarsılasacaqlarını (qiyamət gunu dirilib haqq-hesab ucun huzurunda duracaqlarını) inkar edənlər Mənim mərhəmətimdən umidlərini uzənlərdir. Onları agrılı-acılı bir əzab gozləyir

Tayfasının (Ibrahimin sozlərinə) cavabı: “Onu oldurun, yaxud da yandırın!” – deməkdən basqa bir sey olmadı. Amma Allah onu oddan xilas etdi. Həqiqətən, bunda iman gətirən bir tayfa ucun ibrətlər vardır

(Ibrahim onlara) dedi: “Sizin Allahı qoyub butləri tanrı qəbul etməyiniz yalnız dunyada (dolanıb kecinmək xatirinə) aranızda olan dostluga (məhəbbətə) gorədir. Sonra da qiyamət gunu bir-birinizi inkar edəcək, bir-birinizə lə’nət oxuyacaqsınız. Məskəniniz cəhənnəm odu olacaq, ozunuzə də (Allahın əzabından qurtarmaga) komək edən kimsələr tapılmayacaqdır!”

Bunda sonra Lut (hamıdan əvvəl Ibrahimə) iman gətirdi (onun peygəmbərliyini təsdiq etdi). (Ibrahim) dedi: “Mən (qovmumu tərk edib) Rəbbimin əmr etdiyi yerə (Kufənin Kusa kəndindən Hərrana, oradan da Fələstinə) hicrət edəcəyəm. Həqiqətən, yenilməz quvvət sahibi, hikmət sahibi Odur!”

Biz ona (Ibrahimə) Ishaqı və Yə’qubu bəxs etdik, peygəmbərliyi və kitabı onun nəslinə əta etdik, dunyada onun mukafatını verdik. O, axirətdə də mutləq (yuksək dərəcələrə layiq) salehlərdən olacaqdır

(Ya Rəsulum!) Lutu da (yad et)! Bir zaman o oz qovmunə demisdi: “Dogrudanmı siz ozunuzdən əvvəl aləmlərdən (bəsər əhlindən, ins və cindən) hec kəsin etmədiyi iyrənc bir isi gorursunuz

Həqiqətən siz (səhvətlə) kisilərə yaxınlasır, (musafirlərin namusuna toxunmaq, mallarını əllərindən almaq ucun) yol kəsir və məclislərinizdə (bir-birinizlə) cirkin is gorursunuz?” Tayfasının (Lutun sozlərinə) cavabı ancaq: “Əgər dogru danısanlardansansa, bizə Allahın əzabını gətir!” – deməkdən ibarət oldu

(Lut:) “Ey Rəbbim! Fitnə-fəsad torədən qovmə qarsı mənə yardım et!” – dedi

Elcilərimiz (mələklər) Ibrahimə (Ishaqın, sonra da Yə’qubun dogulacagı barədə) mujdə gətirdikləri zaman: “Biz bu məmləkət əhlini məhv edəcəyik, cunki onlar zalımdirlar (Allaha asi olmaqla, onun peygəmbərini təkzib etməklə, cirkin islər gorməklə ozləri-ozlərinə zulm edirlər)”, dedilər

(Ibrahim) dedi: “Orada (onların icində Allahın mo’min bəndəsi) Lut da var!” Onlar: “Biz orada kimin oldugunu (hamıdan) yaxsı bilirik. Biz onu və ailəsini mutləq xilas edəcəyik. Yalnız ovrətindən basqa. O (əzab icində) qalanlardan olacaq!” – deyə cavab verdilər

Elcilərimiz Lutun yanına gəldikdə (Lut) onlara gorə kədərləndi və urəyi qısıldı. (Mələklər Lutun yanına cavan, qəsəng oglanlar qiyafəsində gəldikləri ucun o oz tayfasının onlara pislik yetirəcəyindən qorxub mə’yus oldu). Onlar dedilər: “Qorxma və kədərlənmə. Biz səni və ailəni xilas edəcəyik. Yalnız ovrətindən basqa. O (əzab icində) qalanlardan olacaq

Biz etdikləri pozgunluga (gunahlara) gorə bu məmləkət əhlinin bası ustunə goydən bir əzab endirəcəyik!”

Həqiqətən, Biz dərindən dusunən bir qovm ucun (baxıb ibrət aslsınlar deyə) o məmləkətdən acıq-aydın bir nisanə (xarabalıq) qoyduq

Mədyənə də qardasları Sueybi (peygəmbər gondərdik). O dedi: “Ey qovmum! Allaha ibadət edin! Qiyamət gununə inanın! (Dunyada ibadət etməklə qiyamət gununə umid bəsləyib savab islər gorun. Onun əzabından qorxun!) Yer uzundə fitnə-fəsad torətməyin!”

Amma (mədyənlilər) onu təkzib etdilər. Buna gorə də onları (dəhsətli) bir sarsıntı (zəlzələ) burudu. Onlar dizustə cokub evlərində qaldılar (hamısı həlak oldu)

Biz Adı və Səmudu da məhv etdik. (Ey Məkkə əhli! Onların baslarına nələr gətirdiyimiz xaraba qalmıs) məskənlərindən sizə bəllidir. Seytan (cirikn) əməllərini onlara gozəl gostərib gozləri gorə-gorə onları haqq yoldan cıxartdı

Biz Qarunu da, Fir’onu da, Hamanı da (məhv etdik). Musa onların yanına acıq-aydın dəlillərlə gəldi. Lakin onlar yer uzundə (Misirdə) təkəbburluk etdilər və (buna gorə də əzabımızdan) sovusa bilmədilər

Biz onların hər birini oz gunahı ilə yaxaladıq (hərəyə oz gunahına gorə cəza verdik). Kiminin bası ustunə (qasırga ilə) qızmar das yagdırdıq, kimini dəhsətli (tukurpədici) səs yaxaladı, kimini yerə gomduk, kimini də suya qərq etdik. Allah onlara zulm etmirdi, onlar ozləri ozlərinə zulm edirdilər

Allahdan basqa ozlərinə dost (hami) qəbul edənlər ozunə yuva qurmus horumcəyə bənzəyirlər. Evlərin ən zəifi isə, subhəsiz ki, horumcək yuvasıdır. Kas biləydilər! (Horumcək toru mohkəm olmayıb adicə bir yel nəticəsində dagıldıgı kimi, onların bu dostlarının da hec bir e’tibarı yoxdur. Bərk ayaqda onları qoyub qacarlar)

Subhəsiz ki, Allah onların Allahı qoyub nəyə ibadət etdiklərini bilir. O, yenilməz quvvət sahibi, hikmət sahibidir

Biz bu məsəlləri insanlar ucun cəkirik. Onları yalnız (haqqı) bilənlər anlayarlar

Allah goyləri və yeri haqq olara (lazımınca) yaratdmısdır. Həqiqətən, bunda (bu yaradılısda) mo’minlər ucun bir ibrət vardır

(Ya Rəsulum!) Qur’anda sənə vəhy olunanı oxu və (vaxtı-vaxtında) namaz qıl. Həqiqətən, namaz (insanı) cirkin və pis əməllərdən cəkindirər. Allahı zikr etmək (Allahın calalını və əzəmətini həmisə, hər yerdə yada salmaq), subhəsiz ki, (savab e’tibarilə butun basqa ibadətlərdən) daha boyukdur. Allah nə etdiklərinizi (butun yaxsı və pis əməllərinizi) bilir

Kitab əhlinin zulm edənləri (cizyə verməyənləri, sizinlə vurusmaq istəyənləri) istisna olmaqla, onlarla ən gozəl tərzdə mucadilə edin! (Onlarla xos rəftar edib urəklərini ələ alın və ozunuzdən incitməyin. Onların kobudluguna nəzakətlə, qəzəblərinə soyuqqanlıqla cavab verin. Nalayiq islər gordukdə nəsihət edib duz yola cagırın. Yox, əgər ustunuzə silah qaldırsalar, siz də silahlanıb onlarla vurusun və onları təslim olmaga, cizyə verməyə məcbur edin!) Və (onlarla sohbət etdikdə) belə deyin: “Biz həm ozumuzə nazil olana (Qur’ana), həm də sizə nazil olana (Tovrata və Incilə) inanırıq. Bizim də Allahımız, sizin də Allahınız birdir. Biz yalnız ona təslim olanlarıq!”

(Səndən əvvəlki peygəmbərlərə necə kitab nazil etmisdiksə) Qur’anı da sənə belə nazil etdik. (Abdullah ibn Salam kimi) kitab (Tovrat) verdiyimiz səxslər ona (Qur’ana) inanırlar. Bunlardan (Məkkə camaatından) da inananlar var. Bizim ayələrimizi yalnız kafirlər inkar edərlər

(Ya Rəsulum!) Sən bundan (bu Qur’andan) əvvəl nə bir kitab oxumusan, nə də onu əlinlə yazmısan. Əgər belə olsaydı, onda batilə uyanlar (onun barəsində) səkk-subhəyə dusərdilər (Onu hardansa oxuyub oyrənmisdir, deyərdilər)

Xeyr, bu (Qur’an) elm verilmis kəslərin sinələrində (əzbər) olan acıq-aydın ayələrdir. (Və ya: sənin yazıb oxumaqla məsgul olmadıgını kitab əhlindən olan elm sahibləri oz urəklərində acıq-askar bilirlər). Bizin ayələrimizi yalnız zalımlar (kafirlər) inkar edərlər

(Musriklər:) “Bəs nə ucun Rəbbindən ona (basqa peygəmbərlər kimi) mo’cuzə nazil olmadı?” – dedilər. (Ya Rəsulum!) De: “Mo’cuzələr ancaq Allahın əlindədir. Mən isə sadəcə olaraq (insanları Allahın əzabı ilə) acıq-askar qorxudan bir peygəmbərəm!”

Məgər (musriklər) oxunmaqda olan Kitabı sənə nazil etməyimiz onlara kifayət etmədimi? Həqiqətən, bunda iman gətirən bir tayfa ucun həm mərhəmət, həm də oyud-nəsihət (ibrət) vardır

De: “Mənimlə sizin aranızda Allahın sahid olması kifayət edər. O, goylərdə və yerdə nə oldugunu bilir. Batilə inanıb Allahı inkar edənlər, subhəsiz ki, ziyana ugrayanlardır!”

(Musriklər istehza ilə) səni tələsdirib əzabın tez gəlməsini istəyirlər. Əgər (bunun ucun) əvvəlcədən muəyyən edilmis bir vaxt olmasaydı, sozsuz ki, əzab onlara gələrdi. Subhəsiz ki, (əzab) onlara qəflətən, ozləri də hiss etmədən gələcəkdir

Onlar səndən əzabın tez gəlməsini istəyirlər. Həqiqətən, Cəhənnəm kafirləri qaplayacaqdır

O gun əzab onları baslarının ustundən, ayaqlarının altından saracaqdır. (Allah) onlara: “Etdiyiniz əməllərin cəzasını dadın!” – deyə buyuracaqdır

Ey iman gətirən bəndələrim! (Əgər hər hansı bir yerdə islamiyyətə gorə sizi incidib əziyyət verirlərsə, orada sizi olum təhlukəsi gozləyirsə, yaxud dini vəzifələrinizi lazımınca yerinə yetirə bilmirsinizsə, basqa səhərlərə və olkələrə hicrət edə bilərsiniz. Mən oralarda da sizə ruzi verərəm). Subhəsiz ki, Mənim yerim genisdir. Buna gorə də yalnız Mənə ibadət edin

Hər bir kəs (hər bir canlı) olumu dadacaqdır. Sonra da (qiyamət gunu) huzurumuza qaytarılacaqsınız

Iman gətirib yaxsı islər gorənləri (agacları) altından caylar axan cənnət gusələrində (Cənnətin yuksək məqamlarında) sakin edəcəyik. Onlar orada əbədi qalacaqlar. (Yaxsı əməllər) edənlərin mukafatı necə də gozəldir

O kəslər ki, səbr edər və yalnız Rəbbinə bel baglayarlar

(Yer uzundə zəiflikləri ucbatından) ruzisini dasıya (əldə edə) bilməyən necə-necə canlılar vardır. Onların da, sizin də ruzinizi Allah verir. O, (hər seyi) esidəndir, biləndir. (Sizə dininizə gorə bir məsəqqət uz verdiyi zaman məisət cətinliklərindən qorxub basqa olkələrə hicrət etməkdən cəkinməyin. Allah orada da ruzinizi verəcəkdir. O sizi hec vaxt darda qoymaz)

(Ya Rəsulum!) Həqiqətən, əgər (Məkkə musriklərindən): “Goyləri və yeri kim yaratmıs, gunəsi və ayı kim ram (oz əmrinə, insanların mənafeyinə kim tabe) etmisdir?” – deyə sorussan, onlar mutləq: “Allah!” – deyə cavab verəcəklər. Elə isə onlar (tovhiddən, yalnız Allaha ibadət etməkdən) niyə dondərilirlər

Allah Oz bəndələrindən istədiyinin ruzisini artırar da, azaldar da. Allah hər seyi (yerli-yerində) biləndir

Həqiqətən, əgər sən (Məkkə musriklərindən): “Goydən yagmur endirib quruduqdan sonra onunla yerə təzədən can verən kimdir?” – deyə sorussan, onlar mutləq: “Allahdır!” – deyə cavab verəcəklər. De: “Həmd olsun Allaha!” Lakin onların əksəriyyəti dərindən dusunməz! (Musriklərin xeyirlərilə zərərlərini bir-birindən ayırmaga aglı catmır. Onlar cəhalətləri uzundən belə guman edirlər ki, butlər onları haqq olan Allaha yaxınlasdırır)

Bu dunya həyatı oyun-oyuncaqdan, əyləncədən basqa bir sey deyildir. Axirət yurdu isə, subhəsiz ki, əbədi həyatdır. Kas biləydilər! (Əgər bilsəydilər, axirəti dunyaya dəyisməzdilər)

(Musriklər) gəmiyə mindikləri zaman (dəryada batacaqlarından qorxub) dini (ibadəti) yalnız Ona məxsus edərək (ixlasla) Allaha dua edərlər. Allah onları sag-salamat quruya cıxaran kimi, yenə də (Ona) sərik qosarlar

Onlara verdiyimiz ne’məti inkar etsinlər və (dunyada istədikləri kimi) kef cəkib zovz alsınlar deyə (rusxət verərik). Onlar (oz əməllərinin agır nəticəsini) mutləq biləcəklər

Məgər (musriklər) ətraflarındakı (basqa səhərlərdəki) adamlar qamarlanıb goturulduyu (əsir alındıgı, oldurulduyu, qarət edildiyi) halda, (icərisində yasadıqları Məkkəni) onlar ucun muqəddəs, qorxusuz-xətərsiz bir yer etdiyimizi gormurlərmi? Indi batiləmi inanırlar? Allahın ne’mətinimi danırlar

Allaha qarsı yalan uydurub duzəldən (Allaha sərik qosan), ozunə haqq (Qur’an və peygəmbər) gəldikdə onu təkzib edən kəsdən daha zalım kim ola bilər?! Məgər kafirlər ucun Cəhənnəmdə yer yoxdur? (Əlbəttə, vardır! Niyə bunu dərk etmirlər)

Bizim ugrumuzda cihad edənləri oz yollarımıza (Bizə tərəf gətirib cıxardan behist yollarına) qovusduracagıq. Subhəsiz ki, Allah yaxsı əməllər edənlərlədir! (Allah həmisə savab islər gorub cihad edən mo’minlərin tərəfində durar)