Azerbaijani - Chapter 3 - Al-Imran

Əlif, Lam, Mim

Allahdan basqa hec bir tanrı yoxdur. Əzəli, əbədi varlıq Odur

Sənə ozundən əvvəlkiləri (səmavi kitabları) təsdiq edən Kitabı (Qur’anı) haqq olaraq O nazil etdi. Tovratı da, Incili də O endirdi

Daha oncə insanları hidayət etmək ucun. Furqanı da O nazil etdi. Allahın ayələrini inkar edənlər siddətli əzaba ducar olacaqlar. Allah yenilməz quvvət, intiqam sahibidir

Yerdə və goylərdə hec bir sey Allahdan gizli qalmaz

Bətnlərdə (anaların bətnində) sizə istədiyi surəti verən Odur! O qudrət, hikmət sahibindən basqa hec bir tanrı yoxdur

(Ya Rəsulum!) Sənə Kitabı (Qur’anı) nazil edən Odur. Onun (Kitabın) bir hissəsi (Qur’anın əslini, əsasını təskil edən) mohkəm (mə’nası aydın, hokmu bəlli), digər qismi isə mutəsabih (cətin anlasılan, dəqiq mə’nası bilinməyən, məgzi bəlli olmayan) ayələrdir. Urəklərində əyrilik (səkk-subhə) olanlar fitnə-fəsad salmaq və istədikləri kimi mə’na vermək məqsədilə mutəsabih ayələrə uyarlar (tabe olarlar). Halbuki onların yozumunu (həqiqi mə’nasını) Allahdan (yaxud Allahdan və elmdə quvvətli olanlardan) basqa hec kəs bilməz. Elmdə quvvətli olanlar isə: “Biz onlara iman gətirdik, onların hamısı Rəbbimizin dərgahındandır”, - deyərlər. Bunları ancaq agıllı adamlar dərk edərlər

Ey Rəbbimiz! Bizi dogru yola yonəltdikdən sonra urəklərimizə səkk-subhə (azgınlıq, əyrilik) salma! Bizə Oz tərəfindən bir mərhəmət bəxs et, cunki Sən, həqiqətən, (bəndələrinə mərhəmət, ne’mət) bəxs edənsən

Ey Rəbbimiz! Olacagına subhə edilməyən bir gundə (qiyamətdə) butun insanları (bir yerə) toplayan Sənsən. Allah Oz və’dəsindən əsla donməz

Haqqı inkar edənlərin nə malları, nə də ovladları onları Allah yanında (axirətdə) hec bir seydən qurtara bilməz. Əlbəttə, onlar cəhənnəm odunun yanacagıdırlar

Bunların adəti Fir’on camaatının və onlardan əvvəl gələnlərin adətinə bənzəyir! Onlar Bizim ayələrimizi təkzib etdilər. Allah da onları gunahlarına gorə cəzalandırdı. Allahın əzabı siddətlidir

(Ya Rəsulum!) Kafir olanlara de: “Siz (tezliklə) məglub olacaq və Cəhənnəmə suruklənəcəksiniz!” (Cəhənnəm) necə də pis yerdir

(Ey Məkkə musrikləri və yəhudilər!) Iki dəstənin (Bədr muharibəsi zamanı) qarsı-qarsıya durması sizin ucun (Peygəmbərin dogruluguna) dəlildir. Bunlardan biri Allah yolunda vurusanlar, digəri isə kafirlər idi. (Mo’minlər uc yuz on uc nəfər, kafirlər isə təqribən min nəfər idilər). (Mo’minlər kafirlərin) onlardan ikiqat artıq olduqlarını oz gozləri ilə gorurdulər. (Yaxud kafirlər mo’minləri iki ozləri qədər, yə’ni təxminən iki min nəfər və ya onların olduqlarından iki dəfə artıq, yə’ni altı yuzdən bir qədər cox gorurdulər). Əlbəttə, Allah istədiyinə Oz koməyi ilə quvvət verər. Subhəsiz ki, bu (Bədr əhvalatı) bəsirət sahiblərindən (gozuacıq, ayıq adamlardan) otru bir ibrət dərsidir

Qadınlar, usaqlar, qızıl-gumus yıgınları, yaxsı cins atlar, mal-qara və əkin yerləri kimi nəfsin istədiyi və arzuladıgı seylər insanlara gozəl gostərilmisdir. (Lakin butun) bunlar dunya həyatının kecici zovqudur, gozəl donus yeri isə Allah yanındadır

(Ya Rəsulum!) Soylə: “Sizə bunlardan (dunya zinətlərindən) daha yaxsısını xəbər verimmi? Allahdan qorxub pis əməllərdən cəkinənlər ucun Rəbbi yanında (agacları) altından caylar axan cənnətlər (baglar) vardır ki, orada əbədi qalacaqlar. Onlardan otru orada (hər cur eyibdən) pak olan zovcələr və (ən boyuk ne’mət olan) Allah rizası (razılıgı, husn-rəgbəti) vardır. Allah, həqiqətən, bəndələrini gorəndir

O bəndələr ki: “Ey Rəbbimiz, biz həqiqətən (Sənə) iman gətirmisik, gunahlarımızı bagıslayıb bizi cəhənnəm əzabından qoru!” – deyirlər

Onlar (musibətlərə) səbr edən, (sozlərində və islərində) dogru olan, (Allaha) itaət edən, mallarından fəqirlərə verən və subh vaxtı (Allahdan) bagıslanmaq diləyənlərdir (subh namazına qalxanlardır)

Allah Ozundən basqa hec bir tanrı olmadıgına sahiddir. Mələklər və elm sahibləri də haqqa-ədalətlə boyun qoyaraq (haqqa tapınaraq) o quvvət, hikmət sahibindən basqa ibadətə layiq hec bir varlıq olmadıgına səhadət verdilər

Allah yanında (haqq olan) din, əlbəttə, islamdır. Kitab verilmis səxslər (yəhudilər və xacpərəstlər) ancaq (bu dinin həqiqi oldugunu) bildikdən sonra aralarındakı paxıllıq uzundən itilafa (ayrılıga) basladılar. Allahın hokmlərini inkar edənlərlə, subhəsiz ki, Allah tezliklə haqq-hesab cəkəcəkdir

(Ya Rəsulum!) Əgər onlar (yəhudi və xacpərəstlər) səninlə mubahisə edərlərsə, belə de: “Mən ozumu ardımca gələnlərlə birlikdə Allaha təslim etmisəm”. Kitab verilmis səxslərə və savadsızlara (ərəb musriklərinə) de: “Siz də təslim (musəlman) oldunuzmu?” Əgər təslim olarlarsa (islamı qəbul edərlərsə), dogru yola yonəlmis olarlar, yox, əgər uz dondərərlərsə, (sənə bir zərər gəlməz), sənin vəzifən ancaq (haqqı) təblig etməkdir. Allah, subhəsiz ki, bəndələrini gorəndir

(Ya Rəsulum!) Allahın hokmlərini inkar edənlərə, peygəmbərləri haqsız yerə oldurənlərə, insanları ədalətə cagıranların canına qəsd edənlərə siddətli əzab veriləcəyini xəbər ver

O səxslərin əməlləri dunyada və axirətdə puca cıxacaq və koməkciləri də olmayacaqdır

Kitabdan (Tovratdan) ozlərinə bir pay (qismət) verilmis kimsələri gormursənmi? Onlar oz aralarında hokm vermək ucun Allahın kitabına (istinad etməyə) də’vət olunurlar. Sonra onların bir qismi (Tovratın hokmlərindən) uz dondərir. Onlar (həmisə) donukluk edəndirlər (haqdan uz cevirəndirlər)

Bu (donukluk) onların: “Cəhənnəm odu bizə bir necə gundən artıq toxunmaz!” –dediklərinə gorədir. Onların oz dinləri barəsində duzəltdikləri uydurmalar (iftiralar) aldadıb yoldan cıxartmısdır

Elə isə (vaqe olacagına) subhə edilməyən bir gundə (qiyamət gunundə) onları (bir yerə) topladıgımız zaman (onların) halı necə olacaq? (O gun) hər kəsə qazandıgının (tutdugu əməllərin) əvəzi odəniləcək və onlara hec bir haqsızlıq edilməyəcəkdir

(Ya Rəsulum!) De: “Ey mulkun sahibi olan Allah! Sən mulku istədiyin səxsə verər, istədiyin səxsi yuksəldər və istədiyin səxsi alcaldarsan. Xeyir yalnız Sənin əlindədir. Həqiqətən, Sən hər seyə qadirsən

Gecəni gunduzə, gunduzu isə gecəyə qatarsan. Oludən diri, diridən isə olu cıxararsan. Istədiyin səxsə saysız-hesabsız ruzi verərsən”

Mo’minlər mo’minləri buraxıb kafirləri dost tutmasınlar! Bunu edən (kafirləri ozunə dost tutan) kəs Allahdan hec bir sey gozləməsin (onun Allah dərgahında hec bir qədir-qiyməti olmaz). Ancaq onlardan gələ biləcək bir təhlukədən qorxmanız (cəkinməniz) mustəsnadır. Allah sizi Oz əzabından cəkindirir. Axır donus Allaha tərəfdir! (Hamı Allahın huzuruna qayıdacaqdır)

(Ya Rəsulum!) De: “Urəklərinizdəkini gizli də saxlasanız, askara da cıxartsanız (fərqi yoxdur), Allah onu bilir. Cunki O, goylərdə və yerdə nə varsa (hamısını) bilir. Allah hər seyə qadirdir

O gun (qiyamət gunu) hər kəs etdiyi yaxsı və pis əməlləri qarsısında hazır gorəcək və gunahları ilə ozu arasında cox uzaq məsafə olmasını arzulayacaqdır. Allah sizi Oz əzabından cəkindirir, cunki Allah bəndələrə (Oz bəndələrinə) mərhəmətlidir!”

(Ya Rəsulum!) De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənim ardımca gəlin ki, Allah da sizi sevsin və gunahlarınızı bagıslasın. Allah bagıslayandır, mərhəmətlidir!”

Soylə: “Allaha və Peygəmbərə (Onun Peygəmbərinə) itaət edin! Əgər uz dondərərsinizsə, subhəsiz ki, Allah da kafirləri (haqdan uz cevirənləri) sevməz!”

Allah Adəmi, Nuhu, Ibrahim ovladını və Imran ailəsini aləmlər (məxluqat, insanlar, bəsər ovladı) uzərində secilmis (ustun) etdi

Onlar biri digərindən torəmis bir nəsil idilər. Allah esidəndir, biləndir

(Ya Rəsulum!) Imranın zovcəsinin (Hənnənin): “Ey Rəbbim, bətnimdəkini Sənə xidmətkar (qul) olmaq ucun nəzir edirəm. (Bu nəziri) məndən qəbul et! Əlbəttə, Sən esidənsən, bilənsən!” – dediyini xatırla

Onu (bətnindəkini) dogdugu zaman: “Ey Rəbbim! Mən qız dogdum”, - soylədi. Halbuki, Allah onun nə dogdugunu və oglanın qiz kimi olmadıgını yaxsı bilirdi. (Hənnə:) “Mən onun adını Məryəm qoydum, onu və onun nəslini məl’un (dasqalaq olunmus) Seytandan (Seytanın sərindən) Sənə tapsırıram” (dedi)

Belə olduqda, Rəbbi (Məryəmi) yaxsı qəbul etdi, onu gozəl bir fidan kimi boyutdu və Zəkəriyyaya tapsırdı. Zəkəriyya hər dəfə (Məryəmin) ibadət etdiyi mehraba girdikdə, onun yanında bir ruzi oldugunu gorərdi. (Zəkəriyya:) “Ya Məryəm, bunlar sənin ucun haradandır?” - dedikdə, o: “Allah tərəfindəndir!” - deyə cavab verərdi. Həqiqətən, Allah istədiyi səxsə hədsiz ruzi verər

(O zaman) Zəkəriyya Rəbbinə dua edərək dedi: “Ey Rəbbim! Mənə də Oz tərəfindən pak bir ovlad bəxs et! Sən, həqiqətən, duaları esidənsən!”

(Zəkəriyya) mehrabda (ibadətgahda) ayaq ustə durub namaz qılarkən mələklər ona muraciət edib dedilər: “Allah sənə Ozu tərəfindən gələn kəlməni (Isanı) təsdiq edən, (tayfasını) aga, nəfsinə hakim və əməlisalehlər zumrəsindən bir peygəmbər olacaq Yəhyanın (dunyaya gələcəyi) xəbərini mujdə verir”

(Zəkəriyya:) “Ey Rəbbim, uzərimə qocalıq cokduyu və zovcəm qısır (dogmayan) oldugu halda, mənim necə oglum ola bilər? “– soylədi. (Allah isə:) “(Bəli) dediyin kimidir, (lakin) Allah nə istəsə, onu da edər”, - deyə buyurdu

(Zəkəriyya:) “Ey Rəbbim! Mənə (zovcəmin hamilə oldugu vaxtı bilmək ucun) bir nisanə gostər”, - dedikdə, (Allah:) “Sənin nisanən uc gunun ərzində adamlarla yalnız isarə ilə (əl, bas və gozlə) danısmaq olacaqdır. O vəziyyətdə belə Rəbbini cox yada sal (zikr et) və səhər-axsam sə’ninə tə’riflər deyib sukur et!” buyurdu

(Ya Peygəmbər!) Xatırla ki, bir zamanlar mələklər belə demisdilər: “Ya Məryəm, həqiqətən, Allah səni secmis, (eyiblərdən) təmizləmis, (cəmi) aləmlərin (butun dunyanın) qadınlarından ustun tutmusdur

Ya Məryəm, oz Rəbbinə itaət et, səcdəyə qapan və ruku edənlərlə birlikdə ruku et! (Namaz qılanlarla bir yerdə namaz qıl!)”

(Ya Rəsulum!) Bunlar qeyb xəbərlərindəndir ki, vəhy ilə sənə bildiririk. Onlar: “Məryəmi kim oz himayəsinə alacaq?” – deyə, qələmlərini (suya) atdıqları və bir-birilə mubahisə etdikləri zaman sən ki onların yanında deyildin

Mələklər dedilər: “Ya Məryəm! Həqiqətən, Allah Oz tərəfindən bir kəlmə ilə sənə mujdə verir. Onun adı Məryəm oglu Isa əl-Məsihdir ki, dunyada və axirətdə sanı uca (sərəfli) və (Allaha) yaxın olanlardandır

O, (həm) besikdə ikən, (həm də) yasa dolduqdan sonra insanlarla danısacaq və salehlərdən (xeyirli is gorən səxslərdən) olacaqdır”

(Məryəm:) “Ey Rəbbim! Mənə bir insan əli toxunmadıgı halda necə usagım ola bilər?” – dedikdə, (Allah) buyurdu: “(Bəli) elədir, (lakin) Allah istədiyini yaradır. O, bir isin əmələ gəlməsini qərara aldıqda, ona ancaq “Ol!” deyər, o da (dərhal) olar

(Allah) ona (Isaya) yazmagı, hikməti, Tovratı və Incili oyrədəcək

Və onu Israil ovladına (yəhudilərə) peygəmbər gondərəcək. (Isa onlara deyəcək:) “Mən, həqiqətən, Rəbbinizdən sizə mo’cuzə gətirmisəm. Sizin ucun palcıqdan qusa bənzər bir surət duzlədib ona ufurərəm, o da Allahın iznilə qus olar. Anadangəlmə korları, cucam xəstəliyinə tutulanları sagaldar və Allahın iznilə oluləri dirildərəm. Mən evlərinizdə yediyiniz və yıgıb saxladıgınız seyləri də sizə xəbər verərəm. Əgər mo’minsinizsə, bunda (soylədiklərimdə peygəmbər olduguna) bir dəlil vardır

Məndən əvvəl gondərilmis Tovratı təsdiq edərək (eyni zamanda orada) sizə haram edilmis bə’zi seyləri (dəvə əti, qarın və bagırsaq piyi yemək, sənbə gunu isləmək və s.) halal etmək ucun gəldim və sizə Rəbbiniz tərəfindən (peygəmbərliyimin dogru oldugunu subut edən) bir mo’cuzə gətirdim. Indi Allahdan qorxun və mənə itaət edin

Subhə yoxdur ki, Allah mənim də Rəbbim, sizin də Rəbbinizdir. Elə isə Ona ibadət edin! Budur dogru yol

Isa onların (yəhudilərin) kufrunu (inanmadıqlarını) hiss etdikdə: “Allah yolunda kim mənim koməkcim olacaqdır?” - deyə sorusdu. (O zaman) həvarilər dedilər: “Bizik Allahın (Onun dininin) koməkciləri! Biz Allaha inandıq. Sən də (Allaha) təslim oldugumuza sahid ol!”

(Həvarilər dedilər:) “Ey Rəbbimiz, (bizə) nazil etdiyinə (Incilə) iman gətirdik və peygəmbərinə (Isaya) tabe olduq. Artıq bizləri (haqqa) sahid olanlarla bir yerdə yaz!”

Onlar (Isaya inanmayanlar) hiyləyə əl atdılar. Allah da onların hiyləsinə (Isanı goyə qaldırıb munafiqlərdən birini isə Isa surətdində onlara oldurtməklə) əvəz verdi. Allah (butun) hiyləgərlərdən tədbirlidir (hiyləgərlərə ən yaxsı cəza verəndir)

O vaxt Allah buyurdu: “Ya Isa, həqiqətən, Mən sənin omrunu tamam edib Oz dərgahıma qaldırıram, səni kafirlərdən pak edərəm (tərtəmiz ayıraram). Sənə iman gətirənləri qiyamət gununə qədər kafirlərə qalib edərəm. Sonra isə Mənim huzuruma qayıdacaqsınız. O zaman ixtilaf etdiyiniz məsələlər barəsində aranızda Mən hokm verəcəyəm

Kafirlərə gəldikdə, onlara dunyada və axirətdə siddətli əzab verəcəyəm. Onların hec bir koməkcisi olmayacaqdır!”

Iman gətirib yaxsı islər gorənlərə gəldikdə isə, (Allah) onların mukafatlarını tamamilə verəcəkdir. Allah zulm edənləri sevməz

(Ya Rəsulum!) Bunları ayələrdən və himətlə dolu olan zikrdən (Qur’andan Cəbrail vasitəsilə) sənə soyləyirik

Allah yanında Isa da (Isanın atasız dunyaya gəlmis də) Adəm kimidir. Allah onu (Adəmi) torpaqdan yaratdı. Sonra ona: “(Bəsər) ol!” – dedi, o da oldu

(Ya Rəsulum!) Subhəsiz ki, (bunlar) sənin Rəbbin tərəfindən olan həqiqətdir. Ona gorə də subhə edənlərdən olma

(Isanın Allahın qulu və peygəmbəri olması barədə) sənə gondərilən elmdən (mə’lumatdan) sonra buna (Isanın əhvalatına) dair səninlə mubahisə edənlərə de: “Gəlin biz də oglanlarımızı, siz də oglanlarınızı; biz də qadınlarımızı, siz də qadınlarınızı; biz də ozumuzu, siz də ozunuzu (bura) cagıraq! Sonra (Allaha) dua edib yalancılara Allahın lə’nət etməsini diləyək!”

Əlbəttə, dogru olan xəbər budur. Allahdan basqa hec bir tanrı yoxdur. Subhəsiz ki, Allah yenilməz quvvət, hikmət sahibidir

Əgər onlar uz dondərərlərsə (qoy dondərsinlər). Əlbəttə ki, Allah fitnə-fəsad torədənləri tanıyandır

(Ya Rəsulum!) Soylə: “Ey kitab əhli, sizinlə bizim aramızda eyni olan (fərqi olmayan) bir kəlməyə tərəf gəlin! (O kəlmə budur:) “Allahdan basqasına ibadət etməyək. Ona sərik qosmayaq və Allahı qoyub bir-birimizi (ozumuzə) Rəbb qəbul etməyək!” Əgər onlar yenə də uz dondərərlərsə, o zaman (onlara) deyin: “Indi sahid olun ki, biz, həqiqətən, musəlmanlarıq (Allaha təslim olanlarıq)!”

Ey kitab əhli, nə ucun Ibrahim barəsində hocətləsirsiniz? Tovrat da, Incil də ancaq ondan sonra nazil edilmisdir, məgər basa dusmursunuz

Bir baxın, siz o kimsələrsiniz ki, bildiyiniz seylər barəsində mubahisə edirsiniz (bu aydındır) Bəs bilmədiyiniz seylər barəsində niyə mubahisəyə girisirsiniz?! Əlbəttə, (həqiqəti) Allah bilir, siz bilməzsiniz

Ibrahim nə yəhudi, nə də xacpərəst idi. O ancaq hənif (batildən haqqa tapınan, haqqa yonəlmis olan) musəlman (Allaha təslim olan) idi və (Allaha) sərik qosanlardan deyildi

Subhəsiz ki, insanların Ibrahimə ən yaxın olanı onun ardınca gedənlər, bu Peygəmbər (Muhəmməd) və ona iman gətirənlərdir. Allah mo’minlərin dostudur

Kitab əhlindən bir dəstə sizi yolunuzdan sapdırmagı arzu etdikləri halda, yalnız ozlərini duz yoldan sapdırırlar, lakin onlar bunu dərk etmirlər

Ey kitab əhli, Allahın ayələrinə sahid oldugunuz halda nə ucun (onları) inkar edirsiniz

Ey kitab əhli, nə ucun bilə-bilə haqqa yalan donu geyindirir və dogrunu gizlədirsiniz

Kitab əhlindən (yəhudilərdən) bir dəstə (bir-birinə) dedi: “Mo’minlərə nazil edilənə (Qur’ana) gunun əvvəlində (səhər vaxtı) inanın, həmin gunun axırında (axsam vaxtı) isə onu inkar edin! Bəlkə, (mo’minlər oz dinlərindən) uz dondərsinlər

Sizin dininizə tabe olanlardan basqa hec kəsə inanmayın!” (Ya Rəsulum! Onlara) soylə: “Əlbəttə, dogru yol, Allahın yoludur”. (Yəhudilər oz adamlarına dedilər:) “Sizə verilən seyin (Tovratın və bə’zi digər ne’mətlərin) bənzərinin basqa birisinə (musəlmanlara) veriləcəyinə, yaxud Rəbbiniz yanında onların sizinlə mubahisə edəcəyinə (inanmayın)!” (Ya Rəsulum!) De: “Həqiqətən, ne’mət Allahın əlindədir və onu istədiyi səxsə bəxs edər. Allah (rəhməti ilə) genisdir. (O, hər seyi) biləndir!”

(Allah) Oz ne’mətini istədiyi səxsə aid edər. Allah boyuk kərəm sahibidir

Kitab əhlindən elə kəslər vardır ki, əgər onlara bir qinar (coxlu) əmanət verərsənsə, onu tamamilə sənə qaytararlar; elələri də vardır ki, onlara təkcə bir dinar qızıl əmanət versən, baslarının uzərində mohkəm durub tələb etməyincə sənə qaytarmazlar. Bunun səbəbi budur ki, onlar: “Ummilərə gorə (kitab əhli olmayan cahil ərəblərin mallarını mənimsəməyə gorə) bizə irad tutulmayacaq”, - deyər və bilə-bilə Allaha qarsı yalan soyləyərlər

Xeyr (elə deyildir). Hər kəs oz əhdinə vəfa etsə və pis əməllərdən cəkinsə (əmanətə xəyanət etməsə), subhəsiz ki, Allah (belə) muttəqiləri sevər

Allah ilə olan əhdlərini və andlarını ucuz bir qiymətə satan səxslərə axirət ne’mətlərindən hec bir pay yoxdur. Allah qiyamət gunundə onları dindirməz, onlara nəzər salmaz və onları (gunahlarından) pak etməz (təmizə cıxarmaz). Onları siddətli bir əzab gozləyir

(Ey musəlmanlar!) Onlardan (kitab əhlindən) bir zumrə də vardır ki, siz onların oxuduqlarını (Tovratdan) hesab edəsiniz deyə, kitab oxuyan zaman dillərini (qəsdən) o tərəf-bu tərəfə əyirlər (bukurlər). Halbuki onların bu oxuduqları kitabdan (Tovratdan) deyildir. Onlar isə: “Bunlar Allah tərəfindəndir”, -dedilər. Bunlar isə hec də Allah tərəfindən deyildir. Soylədikləri Allah dərgahından olmadıgı halda, “Bu, Allah dərgahındandır”,- deyirlər. Onlar bilə-bilə Allaha qarsı yalan soyləyirlər

Hec bir kəsə yarasmaz ki, Allah ona kitab, hikmət və peygəmbərlik bəxs etdikdən sonra o, insanlara: “Allahı buraxıb mənə qul olun!” – desin. Əksinə, o: “Oyrətdiyiniz kitabın və oyrəndiyiniz seyin sayəsində rəbbani (mukəmməl elm və əməl, gozəl əxlaq və itaət sahibi) olun!” - deyər

O sizə mələkləri və peygəmbərləri ozunuzə Rəbb qəbul etməyi əmr etməz. O sizə musəlman olduqdan (ozunuzu Allaha təslim etdikdən) sonra kafir olmagı hec əmr edərmi

(Ey kitab əhli!) O vaxtı yadınıza gətirin ki, Allah peygəmbərlərdən: “Sizə verdiyim kitab və hikmətdən sonra, sizdə olanı təsdiq edən bir peygəmbər gəldikdə ona mutləq inanıb yardım edəcəksiniz”, - deyə əhd almıs və onlara: “Bunu təsdiq edib, agır olan əhdimi qəbul etdinizmi? – demisdi. Onlar da: “Təsdiq etdik!” – deyə cavab vermisdilər. (Bu zaman) Allah: “Elə isə (bir-birinizə) sahid olun! Mən də sizinlə bərabər sahidlərdənəm”, - deyə buyurmusdu

Bundan (bu təsdiqdən) sonra uz dondərən kəslər fasiqlərdir (boyuk gunah sahibləridir)

Necə ola bilər ki, onlar (kitab əhli) Allahın dinindən basqa bir din axtarsınlar? Halbuki goylərdə və yerdə olanlar istər-istəməz Ona (Allaha) təslim olmuslar və Onun huzuruna qayıdacaqlar

(Ya Rəsulum!) Soylə: “Biz Allaha, bizə nazil olana (Qur’ana), Ibrahimə, Ismailə, Ishaqa, Yə’quba və onun ogullarına nazil edilənə, Rəbbi tərəfindən Musa, Isa və (sair) peygəmbərlərə verilənlərə inandıq və onların hec birini bir-birindən ayırmırıq. Biz yalnız Ona (Allaha) təslim oluruq!”

Kim islamdan basqa bir din ardınca gedərsə, (o din) hec vaxt ondan qəbul olunmaz və o səxs axirətdə zərər cəkənlərdən olar

Iman gətirdikdən, Rəsulun (Muhəmməd əleyhis-səlatu vəs-səlamın) haqq olduguna (Allah tərəfindən gondərildiyinə) səhadət verdikdən və ozlərinə askar dəlillər gəldikdən sonra kafir olan tayfanı Allah necə dogru yola yonəldər? Allah zalımlar dəstəsini haqq yola yonəltməz

Onların cəzası, həqiqətən, Allahın, mələklərin və butun insanların lə’nətinə ducar olmaqdır

Onlar bu lə’nət icərisində əbədi olaraq qalacaqlar. Əzabları əskilmədiyi kimi, onlara (mərhəmət nəzəri ilə də) baxılmayacaqdır

Yalnız bundan sonra tovbə edərək duzələn səxslər (bagıslanarlar). Subhəsiz ki, Allah bagıslayandır, rəhm edəndir

Iman gətirəndən sonra kafir olan və kufrlərini daha da artıran səxslərin tovbələri əsla qəbul olunmaz. (Dogru yoldan) azanlar məhz onlardır

Subhəsiz ki, kafir olub kafir kimi olənlərdən hər birinin dunya dolusu qızılı ola və (əzabdan qurtarmaq ucun) onu fidyə verə, yenə də qəbul olunmaz. Onları dəhsətli bir əzab gozləyir. Onlara (cəhənnəm odundan xilas olmaqdan) hec bir komək edən olmaz

Sevdiyiniz seylərdən (haqq yolunda) sərf etməyincə savaba catmarsınız. Subhəsiz ki, Allah (Onun yolunda) xərclədiyiniz hər bir seyi biləndir

Tovrat gondərilməmisdən əvvəl Israilin (Yə’qub peygəmbərin) yalnız ozu ozunə haram etdiyi seylərdən basqa butun təamlar (yeməklər) Israil ovladına halal idi. (Ya Rəsulum! Yəhudilərə) de: “Əgər dogru danısanlarsınızsa, (duzgun, əsl) Tovratı gətirin və onu oxuyun!”

Bundan sonra Allaha qarsı yalan uyduran səxslər (yalnız ozlərinə) zulm edənlərdir

(Ya Rəsulum!) De: “Allah dogru buyurmusdur. Ona gorə də hənif olan Ibrahim dininin ardınca gedin, cunki o, (Allaha) sərik qosanlardan deyildi”

Həqiqətən, insanlar ucun ilk bina olunan ev (mə’bəd) Bəkkədəki evdir ki, o, subhəsiz, butun aləmlərdən otru bərəkət və dogru yol qaynagıdır

Orada aydın nisanələr – Ibrahimin məqamı vardır. Ora daxil olan səxs əmin-amanlıqdadır (təhlukədən kənardır). Onun yoluna (ərzaq, minik, və saglamlıq baxımından) gucu catan hər bir kəsin həccə gedib o evi ziyarət etməsi insanların Allah qarsısında borcudur. Kim bunu (bu borcu) inkar edərsə (ozunə zulm etmis olar). Əlbəttə, Allah aləmlərə (hec kəsə) mohtac deyildir

De: “Ey kitab əhli! Allah sizin əməllərinizin sahidi oldugu halda, nə ucun Allahın ayələrini (dəlillərini) inkar edirsiniz?”

De: “Ey kitab əhli! Siz (haqqa) sahid oldugunuz halda, nə ucun iman gətirən kimsələri Allahın yolundan geri dondərməyə calısaraq onlar ucun əyri yol axtarırsınız? Halbuki, Allah sizin etdiklərinizdən qafil deyildir”

Ey mo’minlər! Əgər siz kitab əhli olanlardan bir dəstəyə (yəhudilərə) uyarsınızsa, onlar sizi iman gətirəndən sonra dondərib kafir edərlər

Sizə Allahın hokmləri oxundugu və Onun Peygəmbəri aranızda oldugu halda, siz necə kafir ola bilərsiniz? Allaha (Onun dininə) sıgınan səxs, subhəsiz ki, dogru yola yonəldilmisdir

Ey iman gətirənlər! Allahdan layiqincə qorxun. Yalnız musəlman oldugunuz halda (musəlman kimi) olun

Hamılıqla Allahın ipinə (dininə, Qur’ana) mohkəm sarılın və (firqələrə bolunub bir-birinizdən) ayrılmayın! Allahın sizə verdiyi ne’mətini xatırlayın ki, siz bir-birinizə dusmən ikən. O sizin qəlblərinizi (islam ilə) birləsdirdi və Onun ne’məti sayəsində bir-birinizlə qardas oldunuz. Siz oddan olan bir ucurumun kənarında ikən O sizi oradan xilas etdi. Allah Oz ayələrini sizin ucun bu səkildə aydınlasdırır ki, haqq yola yonəlmis olasınız

(Ey musəlmanlar!) Icərinizdə (insanları) yaxsılıga cagıran, xeyirli islər gorməyi əmr edən və pis əməlləri qadagan edən bir camaat olsun! Bunlar (bu camaat), həqiqətən nicat tapmıs səxslərdir

(Allahdan tərəfindən) acıq-aydın dəlillər gəldikdən sonra, bir-birindən ayrılan və ixtilaf torədən səxslər kimi olmayın! Onlar boyuk bir əzaba ducar olacaqlar

Bə’zi uzlərin ag, bə’zi uzlərin isə qara olacagı gundə (qiyamət gunundə), uzu qara olanlara: “Iman gətirəndən sonra kafirmi oldunuz? Indi, kafir oldugunuza gorə dadın əzabı!” – deyiləcəkdir

Uzu ag olanlar isə Allahın mərhəməti icərisində olub orada (Cənnətdə) həmisəlik qalacaqlar

Budur Allahın ayələri! Biz onları sənə oldugu kimi oxuyuruq. Allah aləmlərə (bəsər əhlinə) zulm etmək istəməz

Goylərdə və yerdə nə varsa, (hamısı) Allaha məxsusdur. Butun islər axırda Allaha qayıdacaqdır

(Ey musəlmanlar!) Siz insanlar ucun ortaya cıxarılmıs ən yaxsı ummətsiniz (onlara) yaxsı islər gorməyi əmr edir, pis əməlləri qadagan edir və Allaha inanırsınız. Əgər kitab əhli də (sizin kimi) iman gətirsəydi, əlbəttə, onlar ucun yaxsı olardı. Onların da icərisində bə’zi iman gətirən səxslər vardır, lakin cox hissəsi haqq yoldan cıxanlardır

Onlar (yəhudilər) sizə (dil ilə) əziyyət verməkdən basqa bir zərər yetirməzlər. Əgər sizinlə savasacaq olsalar, donub qacarlar. Sonra isə onlara komək edən də olmaz

Onlara (yəhudilərə), harada olursa olsunlar, zillət damgası vurulmusdur. (Onlar bu zillətdən) yalnız Allahdan olan bir ipə və insanlardan olan bir ipə sarınmaqla (islamı qəbul etməklə, yaxud oz dinlərində qalıb musəlmanlara cizyə verməklə) xilas ola bilərlər. Onlar Allahın qəzəbinə ducar olmus, onlara miskinlik damgası vurulmusdur. Bunun səbəbi odur ki, onlar Allahın ayələrini inkar etmis, peygəmbərləri haqsız yerə oldurmuslər. Bunun bir səbəbi də odur ki, onlar Allaha qarsı usyan etmis və həddi asmıslar

Onların hamısı eyni deyil. Kitab əhli icərisində duzgun (sabitqədəm) bir camaat vardır ki, onlar gecə vaxtları səcdə edərək Allahın ayələrini oxuyurlar

Onlar Allaha, axirət gununə inanır, (insanlara) yaxsı islər gorməyi əmr edir, (onları) pis əməllərdən cəkindirir və xeyirli islər gorməyə tələsirlər. Onlar əməlisaleh səxslərdəndirlər

Onların yaxsılıq naminə etdikləri islərdən hec biri inkar edilməz (mukafatsız qalmaz). Subhəsiz ki, Allah muttəqi olanları tanıyır

Əlbəttə, kafir olan səxslərin nə malları, nə də ovladları onları Allahdan (Allahın əzabından) əsla qurtara bilməyəcək. Onlar cəhənnəmlikdirlər və orada əbədi qalacaqlar

Onların bu dunyada sərf etdikləri sey, ozunə zulm edən bir qovmun əkinlərini məhv edən soyuq bir kuləyə bənzər. Allah onlara zulm etmədi, lakin onlar oz-ozlərinə zulm etdilər

Ey iman gətirənlər! Ozundən basqasını ozunuzə sirdas (dost) tutmayın. Onlar sizin barənizdə fitnə-fəsad torətməkdən əl cəkməzlər, sizin (zərərə və) əziyyətə dusməyinizi istəyirlər. Həqiqətən, onların sizə qarsı olan ədavəti agızlarından cıxan sozlərdən askar olur. Amma urəklərində gizlətdikləri (dusməncilik) isə daha boyukdur. Əgər dusunub dərk edirsinizsə, (onların sizə bəslədikləri ədavət barəsindəki) ayələri artıq sizə izah etdik

Bəli, siz o kimsələrsiniz ki, onları sevirsiniz, onlar isə sizləri sevməzlər. Siz kitabın hamısına (butun ilahi kitablara) inanırsınız. Onlar sizinlə gorusdukləri zaman: “Biz də inandıq”, - deyir, xəlvətdə olduqda isə sizə qarsı qəzəblərindən barmaqlarını gəmirirlər. (Ya Rəsulum!) De: “Acıgınızdan olun!” Əlbəttə, Allah urəklərdə olanları biləndir

Sizə bir mənfəət yetisəndə onlar qəmgin olur, sizə bir zərər toxunanda isə ona sevinirlər. Əgər səbr edib ozunuzu qorusanız (Allahdan qorxsanız), onların hiyləsi sizə hec bir zərər yetirməz. Subhəsiz ki, Allah onların nə etdiklərini biləndir

(Ya Rəsulum!) Sən muharibədən otru mo’minlərə (əlverisli) movqelər hazırlamaq ucun subh vaxtı oz ailəndən ayrılıb (Mədinədən Uhudə) getdiyin vaxtı (yadına sal)! Subhəsiz ki, Allah (hər seyi) esidəndir, biləndir

(O muharibədə) sizin icərinizdən (Sələmə və Harisə ogullarından ibarət) iki dəstə məglubiyyətdən (ugursuzluqdan) qorxaraq geri cəkilmək fikrinə dusmusdu. Halbuki, Allah onların yardımcısı idi. Gərək mo’minlər (hər isdə) Allaha təvəkkul etsinlər

(Ya Rəsulum!) Həqiqətən, siz Bədrdə (dusmənə nisbətən az və) zəif oldugunuz halda, Allah sizə yardım etdi. (Allaha) sukur edən olmaq ucun Allahdan qorxun

O zaman sən mo’minlərə deyirdin: “Rəbbinizin uc min mələk endirərək imdadınıza yetisməsi sizə kifayət etməzmi?”

Bəli, əgər səbr edib (Allahdan) qorxsanız, onlar (Məkkə musrikləri) qəzəblə ustunuzə gəldikləri zaman Rəbbiniz artıq bes min nisan qoyulmus mələklə sizə yardım edər

Allah bunu sizin ucun məhz mujdə olaraq və qəlbləriniz rahatlansın deyə etdi. Komək ancaq yenilməz qudrət, hikmət sahibi olan Allahdandır ki

O (bununla) kafirlərin bir hissəsini məhv etsin (doyus meydanında kəsib-dograsın) və ya onları məglubiyyətə ugratsın. Belə ki, onlar naumid geri donsunlər

(Ya Rəsulum!) Bu isdə sənə dəxli olan bir sey yoxdur. (Allah) ya onların tovbələrini qəbul edər, ya da onlara əzab verər, cunki onlar, həqiqətən, zalım kimsələrdir

Goylərdə və yerdə olanlar Allaha məxsusdur. O, istədiyini bagıslar, istədiyinə isə əzab verər. Əlbəttə, Allah bagıslayandır, rəhm edəndir

Ey iman gətirənlər! Sələmi (borc uzərinə qoydugunuz faizi) qat-qat artırıb yeməyin. Allahdan qorxun ki, bəlkə, nicat tapasınız

Kafirlər ucun hazırlanmıs oddan (Cəhənnəmdən) həzər edin

Allaha və peygəmbərə itaət edin ki, bəlkə, bagıslanmıs olasınız

Rəbbinizin məgfirətinə və genisliyi goylərlə yer uzu qədər olan, muttəqilər ucun hazırlanmıs Cənnətə tələsin

O muttəqilər ki, bolluqda da, qıtlıqda da (mallarını yoxsullara) xərcləyər, qəzəblərini udar, insanların gunahlarından kecərlər. Allah yaxsılıq edənləri sevər

O muttəqilər ki, bir gunah is gordukləri, yaxud ozlərinə zulm etdikləri zaman Allahı yada salıb (tovbə edərək) gunahlarının bagıslanmasını istəyərlər. Axı gunahları Allahdan basqa kim bagıslaya bilər? Və onlar etdiklərini (gordukləri isin pis oldugunu) bildikdə (tovbədən sonra) bir daha ona qayıtmazlar

Onların mukafatı oz Rəbbi tərəfindən bagıslanmaq və (agacları) altından caylar axan cənnətlərdir ki, orada əbədi qalacaqlar. Yaxsı islər gorənlərin mukafatı nə gozəldir

(Ey Musəlmanlar!) Sizdən əvvəl bir cox vaqilər (ibrətli əfvalatlar) olub kecmisdir. Indi yer uzunu dolasıb haqqı təkzib edənlərin aqibətinin necə oldugunu gorun

Bu, (belə əhvalatlar) insanlardan (xalqdan) otru (olub kecənlərə dair) bir xəbər, muttəqilərdən otru isə hidayət (dogru yola gostəris) və nəsihətdir

(Uhud muharibəsində bas vermis bə’zi hadisələrə gorə) ruhdan dusməyin və qəmgin olmayın. Halbuki, əgər mo’minsinizsə, siz (Allah yanında inanmayanlardan) cox yuksəkdə durursunuz

Əgər siz (Uhud muharibəsində) yara aldınızsa, o biri (kafir) dəstə də (Bədr muharibəsində) o cur yara aldı. Biz bu gunləri (bu hadisələri) insanlar arasında novbə ilə dəyisdiririk ki, Allah iman gətirən səxsləri (basqalarından) ayırd etsin və icərinizdən səhidlər (sahidlər) secsin. Allah zulmkarları sevməz

(Bu həm də) Allahın iman gətirənləri (gunahlardan) təmizləməsi və kafirləri məhv etməsi ucundur

Yoxsa Allah icərinizdən cihad edənləri (dusmənlə vurusanları) və (əziyyətə) səbr edənləri bilib (bəlliləsdirib bir-birindən) ayırd etməmisdən qabaq Cənnətə girəcəyinizimi guman edirsiniz

Siz (Bədr vurusunda) olumlə qarsılasmadan əvvəl olum (səhid olmaq) arzulayırdınız. (Uhud vurusunda isə) artıq onu gordunuz və durub baxdınız

Muhəmməd ancaq bir peygəmbərdir. Ondan əvvəl də peygəmbərlər gəlib-getmislər. Əgər o, olsə və ya oldurulsə, siz gerimi donəcəksiniz? (Dininizdən donəcək və ya doyusdən qacacaqsınız?) Halbuki geri donən səxs Allaha hec bir zərər yetirməz. Lakin Allah sukur edənlərə mukafat verər

Allahın izni olmayınca hec kəsə olum yoxdur. O, (lovhi-məhfuzda) vaxtı muəyyən edilmis bir yazıdır. (Cihadda) dunya mənfəəti istəyən səxsə dunya mənfəətindən, axirət savabı istəyən səxsə isə axirət savabından verəcək. Sukur edənləri də, əlbəttə, mukafatlandıracagıq

Necə-necə peygəmbər bir yıgın allahpərəstlə (Allah adamı ilə) birlikdə (dusmənə qarsı) vurusmuslar. Lakin onlar Allah yolunda cəkdikləri musibətlərə gorə nə zəiflik, nə acizlik gostərmis, nə də (kafirlərə) boyun əymislər. Allah səbr edənləri sevər

Onların: “Ya Rəbbimiz, gunahlarımıza və islərimizdə həddi asdıgımıza gorə bizi bagısla! Qədəmlərimizi mohkəmləndir (dusmən ilə vurusda dizimizə quvvət ver) və kafirlərə qələbə calmaqda bizə komək et!” – deməkdən basqa sozləri olmamısdır

Nəhayət, Allah onlara həm dunya ne’mətlərini, həm də ən gozəl axirət ne’mətini (Cənnəti) verdi. Allah yaxsı is gorənləri sevər

Ey iman gətirənlər! Əgər kafirlərə itaət edəcək olsanız, onlar sizi geri (oz dinlərinə) dondərər və siz də zərər cəkmis halda geri donərsiniz

Xeyr, Allah sizin ixtiyar sahibinizdir. O, yardım edənlərin ən yaxsısıdır

Haqqında hec bir dəlil nazil etmədiyi seyi Allaha sərik qosduqlarına gorə kafirlərin urəklərinə qorxu salarıq. Onların yeri Cəhənnəmdir. Zulm edənlərin sıgınacaqları yer nə pisdir

(Uhud muharibəsində) siz onları Allahın iznilə əzib-qırdıgınız zaman, Allah sizə verdiyi və’dinə sadiq cıxdı. Lakin O (Allah) sevdiyiniz seyi (zəfər və qəniməti) sizə gostərəndən sonra isə zəiflik gostərdiniz və (sizə verilmis) əmr barəsində bir-birinizlə mubahisə edərək (Peygəmbərə) qarsı cıxdınız. Icərinizdən bə’ziləri dunyanı, bə’ziləri isə axirəti istəyirdi. Əlbəttə, O sizi əfv etdi. Cunki Allah mo’minlərə qarsı mərhəmətlidir

Bu qəm qussədən sonra Allah sizə rahatlıq ucun xəfif bir uygu gondərdi. O sizin bir qisminizi burudu. O biri qisminiz isə ancaq oz canlarının harayına qalaraq: “Bu isdə bizim ucun bir sey (xeyir) varmı?” – deyə Allaha qarsı haqsız yerə, cahiliyyətə xas olan dusuncələrə qapıldılar. (Ya Rəsulum!) Onlara de: “Əlbəttə, butun islər Allaha məxsusdur (Allahın əlindədir)”. Onlar (munafiqlər) sənə acıb bildirmədikləri seyləri oz urəklərində gizlədərək: “Əgər bu isdə bizim ucun bir sey (bir qələbə) olsaydı, elə buradaca oldurulməzdik”, - deyirlər. (Ya Rəsulum!) De: “Əgər siz evlərinizdə olsaydınız belə, alınlarına olum yazılmıs kəslər yenə cıxıb əbədi yatacaqları (oləcəkləri) yerlərə gedərdilər ki, Allah (bununla) sizin urəklərinizdə olanları (səmimiyyət və ikiuzluluyu) yoxlayıb askara cıxartsın və qəlblərinizdə olanları (niyyətlərinizi) təmizləsin. Allah urəklərdə olanları biləndir!”

(Uhud muharibəsində) iki ordu qarsılasdıgı gun sizdən uz dondərənləri Seytan, məhz etdikləri bə’zi əməllərlə (Peygəmbərin əmrinə asi olmaqla) yoldan cıxmaga (budrəməyə) məcbur etdi. (Tovbə etdikdən sonra) Allah artıq onları bagısladı. Həqiqətən, Allah bagıslayandır, həlimdir

Ey iman gətirənlər! Səfərə və ya muharibəyə getmis (orada vəfat etmis və ya oldurulmus) qardasları barəsində: “Əgər onlar bizim yanımızda olsaydılar, nə olər, nə də oldurulərdilər”, - deyən kafirlər kimi olmayın! Allah bunu (bu əqidəni) onların urəklərində bir həsrət (yarası) olsun deyə yaratdı. Halbuki, dirildən də, oldurən də Allahdır. Allah etdiyiniz əməlləri gorəndir

Əgər Allah yolunda oldurulər və ya olərsinizsə, Allahın sizi bagıslaması və rəhm etməsi subhəsiz ki, (kafirlərin dunyada) topladıqları seylərdən (sərvətdən) daha xeyirlidir

Olsəniz də, oldurulsəniz də, (axırda) mutləq Allahın huzuruna toplanacaqsınız

(Ya Rəsulum!) Allahın mərhəməti səbəbinə sən onlarla (doyusdən qacıb sonra yanına qayıdanlarla) yumsaq rəftar etdin. Əgər qaba, sərt urəkli olsaydın, əlbəttə, onlar sənin ətrafından dagılıb gedərdilər. Artıq sən onları əfv et, onlar ucun (Allahdan) bagıslanmaq dilə, isdə onlarla məsləhətləs, qəti qərara gəldikdə isə Allaha təvəkkul et! Həqiqətən Allah (Ona) təvəkkul edənləri sevər

Əgər Allah sizə yardım edərsə, hec kəs sizə qalib gələ bilməz. Yox, əgər sizi zəlil edərsə, Ondan sonra kim sizə komək edə bilər? Buna gorə də mo’minlər Allaha təvəkkul etsinlər

Hec bir peygəmbərə əmanətə xəyanət etmək yarasmaz. Əmanətə xəyanət edən səxs, qiyamət gunu xəyanət etdiyi seylə (boynuna yuklənmis halda) gələr. Sonra isə hər kəsə gorduyu islərin əvəzi verilər və onlara haqsızlıq edilməz

Allahın rizasını qazanmaq ardınca gedən səxs, Allahın qəzəbinə ducar olmus səxs kimi ola bilərmi? Onun (qəzəbə ducar olanın) yeri Cəhənnəmdir. O yer necə də pisdir

Onların Allah yanında (bir-birindən fərqli) dərəcələri vardır. Allah onların etdiyi isləri gorəndir

Allah mo’minlərə lutf etdi. Cunki onların oz icərisindən ozlərinə (Allahın) ayələrini oxuyan, onları (pis əməllərdən) təmizləyən, onlara Kitabı (Qur’anı) və hikməti oyrədən bir peygəmbər gondərdi. Halbuki bundan əvvəl onlar acıq-aydın zəlalət icərisində idilər

Siz (Bədr muharibəsində yetmis nəfəri oldurub, yetmis nəfəri əsir alaraq) onları ikiqat musibətə ducar etdiyiniz halda, (Uhud muharibəsində) basınıza bir musibət gəldiyi zaman: “Bu haradan gəldi?” – dediniz. (Ya Rəsulum!) Soylə: “Bu sizin ozunuzdəndir”. Həqiqətən, Allah hər seyə qadirdir

(Uhud muharibəsində) iki ordunun qarsılasdıgı gundə basınıza gələn fəlakət də Allahın iznilə oldu ki, mo’minləri ayırd etsin

Və munafiqləri onlardan fərqləndirsin. Onlara: “Gəlin Allah yolunda vurusun, yaxud mudafiədə bulunun! (Dusmənin hucumunu dəf edin!) – deyildi. Onlar: “Əgər biz vurusa bilsəydik, sizin ardınızca gələrdik” – deyə cavab verdilər. Onlar o gun imandan cox kufrə yaxınlasmısdılar, urəklərində olmayan seyi dillərilə deyirlər. Halbuki, Allah onların (butun) gizlətdiklərini cox yaxsı bilir

(Muharibəyə getməyib Mədinədə evlərində) oturan və (muharibəyə getmis) qardasları haqqında: “Əgər onlar sozumuzə qulaq assaydılar, oldurulməzdilər”, - deyənlərə (Ya Rəsulum!) soylə: “Əgər dogru deyirsinizsə, onda (bacarın) olumu ozunuzdən uzaqlasdırın!”

Allah yolunda oldurulənləri (səhid olanları) hec də olu zənn etmə! Əsl həqiqətdə onlar diridirlər. Onlara Rəbbi yanında ruzi (cənnət ruzisi) əta olunur

Onlar Allahın Oz mərhəmətindən onlara bəxs etdiyi ne’mətə (səhidlik rutbəsinə) sevinir, arxalarınca gəlib hələ ozlərinə catmamıs (səhidlik səadətinə hələ nail olmamıs) kəslərin (axirətdə) hec bir qorxusu olmayacagına və onların qəm-qussə gorməyəcəklərinə gorə sadlıq edirlər

Onlar Allahdan gələn ne’mət və mərhəmətə gorə, həm də Allahın mo’minlərin mukafatını puca cıxarmayacagına gorə sevincək olurlar

Yaralandıqdan sonra Allahın və Peygəmbərin də’vətini qəbul etmis səxslərdən yaxsı islər gorub pis islərdən cəkinənləri boyuk bir mukafat gozləyir

O kəslər ki, xalq onlara: “Camaat (Əbu Sufyan və tərəfdarları) sizə qarsı (quvvə) toplamısdır, onlardan qorxun!” - dedikdə, (bu soz) onların imanını daha da artırdı və onlar: “Allah bizə bəs edər. O nə gozəl vəkildir!” – deyə cavab verdilər

Sonra da Allahın ne’məti və lutfu sayəsində ozlərinə hec bir əziyyət toxunmadan geri dondulər və Allahın razılıgını qazanmıs oldular. Həqiqətən, Allah boyuk mərhəmət sahibidir

Sizi yalnız o Seytan oz dostlarından (guya onların cox quvvətli olmasıyla) qorxudub cəkindirir. Amma siz onlardan qorxmayın! Əgər mo’minsinizsə, Məndən qorxun

Kufrə can atanlar səni kədərləndirməsin! Əlbəttə, onlar Allaha hec bir zərər yetirə bilməzlər, Allah da istər ki, axirətdə onlara hec bir pay verməsin. Onları boyuk bir əzab gozləyir

Həqiqətən, imanı verib, əvəzində kufru satın alanlar Allaha hec bir zərər verə bilməzlər. Lakin onlar cox acı bir əzaba ducar olacaqlar

Kufr edənlər onlara verdiyimiz mohləti hec də ozləri ucun xeyirli sanmasınlar! Bizim onlara verdiyimiz mohlət ancaq gunahlarını daha da artırmaları ucundur. Onlar alcaldıcı bir əzab gorəcəklər

Allah pisi yaxsıdan (munafiqi mo’mindən) ayırmaq ucun mo’minləri sizin (indi) oldugunuz vəziyyətdə qoyan deyildir. Allah sizə qeybi də bildirən deyildir. Lakin, Allah oz peygəmbərlərindən istədiyi səxsi secər (ona qeybdən bə’zi seylər bildirər). Buna gorə də Allaha və Onun peygəmbərlərinə inanın. Əgər inanıb Allahdan qorxsanız, sizi boyuk bir mukafat gozləyir

Allah tərəfindən bəxs olunmus mal-dovləti sərf etməyə xəsislik edənlər hec də bunu ozləri ucun xeyirli hesab etməsinlər. Xeyr, bu onlar ucun zərərlidir. Onların xəsislik etdikləri sey qiyamət gunu boyunlarına dolanacaqdır. Goylərin və yerin mirası Allaha məxsusdur. Allah hər bir əməlinizdən xəbərdardır

“Allah kasıbdır, biz isə dovlətliyik!” – deyənlərin sozlərini Allah, əlbəttə, esitdi. (Ya Rəsulum!) Biz onların dediklərini və peygəmbərləri haqsız yerə oldurduklərini (mələklər vasitəsilə əməl dəftərlərinə) yazacaq və (qiyamət gunu) onlara: “Dadın atəsin əzabını!” – deyəcəyik

Bu əzab sizin oz əllərinizlə torətdiyiniz əməllərə gorədir, yoxsa Allah bəndələrinə əsla zulm edən deyildir

“Allah (Tovratda) bizə əmr etmisdir ki, onun yandıracagı (yeyəcəyi) bir qurban gətirməyincə hec bir peygəmbərə inanmayaq!” – deyənlərə belə cavab ver: “Məndən əvvəl də sizə peygəmbərlər acıq-askar mo’cuzələr və dediklərinizi (dediyiniz qurbanları) gətirmisdilər. Əgər dogru danısırsınızsa, bəs nə ucun onları oldurdunuz?”

(Ya Rəsulum!) Əgər onlar səni yalancı sayarlarsa (hec də qəmgin olma)! Cunki səndən əvvəl acıq mo’cuzələr, səhifələr və nur sacan kitab gətirmis peygəmbərləri də yalancı saymısdılar

Hər bir kəs (canlı) olumu dadacaqdır. Subhəsiz ki, mukafatlarınız qiyamət gunu tamamilə veriləcəkdir. Oddan (Cəhənnəmdən) uzaqlasdırılıb, Cənnətə daxil edilən kimsə muradına catacaqdır. Dunya həyatı isə aldadıcı həzzdən (əyləncədən) basqa bir sey deyildir

Əlbəttə, siz malınız və canınızla imtahan ediləcəksiniz. Sizdən əvvəl kitab verilmis kimsələrdən və (Allaha) sərik qosanlardan bir cox əziyyətli sozlər esidəcəksiniz. Əgər səbr edib Allahdan qorxsanız, əlbəttə, bu, məqsədə muvafiq (dəyərli) islərdəndir

(Ya Rəsulum!) Allah kitab əhlindən: “Siz onu (kitabda olanları) gizlətməyib, insanlar ucun aydınlasdırmalısınız!” – deyə əhd aldıgı zaman onlar bu əhdə arxa cevirdilər və onu az bir qiymətə satdılar. Onların bu alıs-verisi necə də pisdir

(Ya Rəsulum!) Etdikləri əməllərə gorə sevinən və gormədikləri islərə gorə tə’rif olunmagı sevən kimsələrin əzabdan xilas olacaqlarını guman etmə. Onları siddətli bir əzab gozləyir

Goylərin və yerin hokmu Allaha məxsusdur. Allah hər seyə qadirdir

Həqiqətən, goylərin və yerin yaradılmasında, gecə ilə gunduzun bir-birini əvəz etməsində (bir-birinin ardınca gəlib-getməsində) agıl sahibləri ucun (Allahın varlıgını, qudrətini, kamalını və əzəmətini subut edən acıq) dəlillər vardır

O kəslər ki, ayaq ustə olanda da, oturanda da, uzananda da Allahı xatırlar, goylərin və yerin yaradılması haqqında dusunər (və deyərlər): “Ey Rəbbimiz! Sən bunları bos yerə yaratmamısan! Sən pak və muqəddəssən! Bizi cəhənnəm odunun əzabından (Ozun) qoru

Ey Rəbbimiz! Sən cəhənnəm oduna atdıgın səxsi, əlbəttə, rusvay edərsən və zalımlara komək edən olmaz

Ey Rəbbimiz! Həqiqətən, biz: “Rəbbinizə inanın!” – deyə imana tərəf cagıran bir kimsənin cagırısını esidib Sənə iman gətirdik. Ey Rəbbimiz! Indi gunahlarımızı bizə bagısla, təqsirlərimizdən kec (boyuk gunahlarımızı bagısla, kicik gunahlarımızın ustunu ort) və canımızı yaxsı əməl sahibləri ilə bir yerdə al

Ey Rəbbimiz! Oz peygəmbərlərin vasitəsilə bizə və’d etdiklərini ver və qiyamət gunundə bizi rusvay etmə! Əlbəttə, Sən Oz və’dinə xilaf cıxmazsan!”

Rəbbi də onların dualarını qəbul edərək cavab verdi: “Istər kisi, istərsə də qadın olsun, Mən hec birinizin əməlini puca cıxarmaram. Siz (hamınız) bir-birinizdənsiniz (dində kisi, qadın eynidir). Hicrət edənlərin (Məkkədən Mədinəyə oz dinini qorumaq məqsədilə kocənlərin), oz yurdlarından cıxarılanların, Mənim yolumda əziyyətə ducar olanların, vurusanların və oldurulənlərin gunahlarının ustunu Allahdan bir mukafat olaraq, əlbəttə, ortəcək və onları (agacları) altından caylar axan cənnətlərə daxil edəcəyəm. Ən yaxsı mukafat Allah yanındadır!”

(Ya Rəsulum!) kufr edənlərin diyar-diyar gəzib dolasması (ticarətdən, əkincilikdən mənfəət əldə edərək xos guzəran kecirməsi) səni aldatmasın

Bu, (axirət ne’mətləri ilə muqayisədə) azacıq bir mənfəətdir. Sonra isə onların məskəni Cəhənnəmdir. Ora necə də pis yataqdır

Lakin oz Rəbbindən qorxanları (agacları) altından caylar axan cənnətlər gozləyir ki, onlar orada Allah qonagı kimi həmisəlik qalacaqlar. Allah yanında olan ne’mətlər yaxsı əməl sahibləri ucun daha xeyirlidir

Həqiqətən, kitab əhli icərisində elələri də vardır ki, onlar Allaha, həm sizə, həm də ozlərinə nazil olanlara (Qur’ana, Tovrata və Incilə) inanır, Allaha boyun əyərək Allahın ayələrini ucuz qiymətə satmırlar. Onların Rəbbi yanında mukafatları vardır. Subhəsiz ki, Allah tezliklə haqq-hesab cəkəndir

Ey iman gətirənlər! (Dində vacib olan hokmləri yerinə yetirməyin zəhmətinə, ducar oldugunuz bəlalara) səbr edin, (Allahın dusmənlərinə qələbə calmaq ugrundakı muharibə və doyuslərdə sizə uz verən musibət və cətinliklərə) dozun, (sərhəd boyu novbədə durub cihada) hazır olun və Allahdan qorxun ki, bəlkə, nicat tapasınız