Azerbaijani - Chapter 34 - Saba

Goylərdə və yerdə nə varsa, hamısının sahibi olan Allaha həmd olsun! Axirətdə də həmd Ona məxsusdur. O, hikmət sahibidir, (bəndələrinin butun əməllərindən) xəbərdardır

Yerə daxil olanı da, (yerdən) cıxanı da, goydən enəni də, (goyə) qalxanı da O bilir. (Allahdan hec nə gizli qalmaz). O, rəhm edəndir, bagıslayandır

(Ayələrimizi) inkar edənlər: “Qiyamət bizə gəlməyəcəkdir!” – dedilər. (Ya Peygəmbər! Sən onlara) de: “Xeyr, qeybi bilən Rəbbimə and olsun ki, qiyamət sizə gələcəkdir. Nə goylərdə, nə də yerdə zərrə qədər bir sey Ondan gizli qalmaz. Bundan kicik, yaxud boyuk elə bir sey yoxdur ki, acıq-aydın kitabda (lovhi-məhfuzda) olmasın!”

(Butun bunlar ona gorədir ki, Allah) iman gətirib yaxsı islər gorənləri mukafatlandırsın. Məhz onları bagıslanma və tukənməz (gozəl, minnətsiz) ruzi gozləyir

Ayələrimizi batil (aciz) etmək (Bizi aciz buraxmaq) ucun cəhd gostərənlər isə siddətli, iyrənc bir əzaba ducar olacaqlar

(Kitab əhlindən Abdullah ibn Salam kimi) elm verilmis kimsələr Rəbbindən sənə nazil edilənin (Qur’anın) haqq oldugunu və onun (mo’minlərə) yenilməz quvvət sahibi, (hər cur) sukrə (tə’rifə) layiq olan Allahın yolunu gostərdiyini gorurlər

Kafirlər (oz aralarında Peygəmbər əleyhissəlama istehza edərək bir-birinə) dedilər: “Sizə siz parca-parca olub dagılandan (curuyub torpaga qarısandan) sonra yenidən yaradılacagınızı (dirildiləcəyinizi) xəbər verən bir adam gostərəkmi

Gorəsən, o, Allaha qarsı ozundən yalan uydurur, yoxsa bir dəliliyi var?” Xeyr, axirətə inanmayanlar ozləri əzab icində, (haqdan) uzaq bir zəlalət icindədirlər. (Onlara axirətdə siddətli əzab veriləcəkdir, cunki dunyada haqq yoldan cox azmıslar)

Məgər onlar baslarının ustundəki goyu və ayaqlarının altındakı yeri gormurlərmi? (Yer və goy onları elə əhatə etmisdir ki, bu dairədən hec yerə cıxıb qaca bilməzlər). Əgər istəsək, onları yerə batırar, yaxud goyun bir parcasını onların basına endirərik. Subhəsiz ki, bunda tovbə edib (Allaha tərəf) donən hər bir bəndə ucun ibrət vardır

(Biz Davuda belə buyurduq:) “Genis, uzun (insanın bədənini ortən) zirehlər duzəlt, (onları) toxudugun zaman olcuyə riayət et! (Zirehin həlqələri bir-birinə uygun gəlsin, biri boyuk, biri kicik olmasın!) Və (siz də ey Davud ailəsi!) yaxsı islər gorun. Həqiqətən, Mən sizin etdiyiniz əməlləri gorurəm!”

Suleymana da kuləyi ram etdik. O (kulək) səhərdən gunortaya qədər bir aylıq yol, gunortadan axsama qədər də bir aylıq yol gedirdi (bir gundə iki aylıq məsafəni qət edirdi). Onun ucun mis mə’dənini sel kimi əridib axıtdıq. (Davud dəmiri əlində yumsaldıb istədiyini duzəltdiyi kimi, Suleyman da misdən istədiyini duzəldirdi). Cinlərin bir qismi Rəbbinin izni ilə onun yanında isləyirdi. Onlardan hər kəs (Suleymana itaət etməyib) əmrimizdən cıxırdısa, ona cəhənnəm odunun əzabından daddırırdıq

Onun (Suleyman) ucun nə istəsə - mə’bədlər (uca qəsrlər), heykəllər, (min nəfərdən ibarət qonagın və qosunun birlikdə oturub yeyə biləcəyi) boyuk hovuzlara bənzər canaqlar və yerindən tərpənməyən iri qazanlar duzəldirdilər. Siz, ey Davud ailəsi! (Allaha) sukranlıqla itaət edin! (Bu ne’mətə sukur edin!) Bəndələrimdən (ne’mətlərimə) sukur edəni azdır

Sonra (Suleymanın) olumunu hokm etdiyimiz zaman onun olduyunu onlara (cinlərə) ancaq (Suleymanın) əsasını yeyən bir agac qurdu xəbər verdi. (Suleymanın əlini dayayıb durdugu əsa sınandan sonra) o (olmus vəziyyətdə) yerə yıxıldıqda cinlərə bəlli oldu ki, əgər onlar qeybi bilsəydilər, alcaldıcı əzab (məsəqqətli is) icində qalmazdılar

Səba (tayfasının) yurdunda (qudrətimizə dəlalət edən) bir nisanə var idi. (Orada) sagdan və soldan (dagla əhatə olunmus) iki bagca var idi. (Səba əhlinə belə buyurulmusdu:) “Rəbbinizin ruzisindən yeyin və Ona sukur edin. (Yurdunuz) gozəl bir diyar, (Rəbbiniz də) bagıslayan bir Rəbbdir!”

Lakin onlar (itaətimizdən) uz dondərdilər, Biz də ustlərinə Ərim (bəndinin) selini gondərdik. (Bunun nəticəsində yurdlarını su basdı). Onların iki (gozəl) bagcasını (tikanlı) acı meyvəli, (icərisində) yulgun agacları və bir az da sidr agacı olan iki bagcaya cevirdik

Onları nankorluqlarına gorə belə cəzalandırdıq. Biz hec nankordan basqasına cəzamı verərik

Onların (Səba əhlinin) yurdu ilə bərəkət verdiyimiz məmləkətlət (Sam və Urdun) arasında bir-birinə bitisik (abad) qəsəbələr insa etmis, orada gedis-gəlis yaratmısdıq (belə ki, səfər zamanı yolcular o qəsəbələrin birində istirahət edir, axsam isə digərində yatıb dincəlirdilər). (Onlara belə demisdik:) “Gecələri-gunduzləri (istədiyiniz vaxt) orada arxayın gəzib-dolanın!”

Lakin onlar: “Ey Rəbbimiz! Səfərlərimizin arasını (məsafəni) uzaq et!” – dedilər və oz-ozlərinə zulm etdilər. Biz onları pərən-pərən salıb dillərdə dastan etdik. (Onlardan Qəssan qəbiləsi Sama, Əzd qəbiləsi Omana, Xuzaə qəbiləsi Təhaməyə, Huzeymə qəbiləsi Iraqa, Ovs və Xəzrəc qəbilələri isə Mədinəyə kocdu. Onlar barəsində “Səba əhli kimi pərən-pərən dusdulər” məsələsi cəkilməyə baslandı). Həqiqətən, bunda (cətinliklərə) səbir, (ne’mətlərə) cox sukur edən hər bir kəs ucun ibrətlər vardır

Iblisin onlar haqqındakı zənni duz cıxdı. (Icərilərindən) bir dəstə mo’min istisna olmaqla, hamısı ona uydu

Əslində (Iblisin) onlar uzərində hec bir hokmu yoxdur. Lakin Biz axirətə inananla ona səkk edəni ayırd edib bilmək ucun (Iblisə bu imkanı verdik). Sənin Rəbbin hər seyi hifz edəndir! (Mo’minlərin və kafirlərin əməllərini muhafizə edər, qiyamət gunu hərəyə oz əməlinin cəzasını verər)

(Ya Peygəmbər! Musriklərə) de: “Allahdan basqa tanrı zənn etdiklərinizi (koməyə) cagırın”. Onlar goylərdə və yerdə zərrə qədər bir seyə sahib deyillər. Nə onların bunlarda (goylərdə və yerdə) bir sərikliyi var, nə də (Allahın) onlardan bir koməkcisi var

Onun huzurunda, izin verdiyi kimsələr istisna olamaqla, hec kəsin səfaəti fayda verməz. (Elə isə hansı agılla butlər sizi Allaha yaxınlasdıracaq, sizin ucun Allahdan səfaət diləyəcəklər deyə, onlara ibadət edirsiniz?) Nəhayət, (bə’zi mohtərəm zatlara səfaət etməyə izin verildiyinə gorə məhsərə gətirilənlərin) urəklərindən o (mudhis) qorxu cıxınca onlar (səfaət edəcək kəslərdən, yaxud mələklərdən sevinclə): “Rəbbiniz nə buyurdu?” – deyə sorusar, o biriləri də: “Haqqı (buyurdu)! (Səfaətə izin verdi). O, (hər seydən) ucadır, (hər seydən) boyukdur!” – deyə cavab verərlər

(Ya Peygəmbər! Musriklərə) de: “Goylərdə və yerdən sizə ruzi verən kimdir?” (Əgər onlar sənə: “Bilmirik”,- deyə cavab versələr) de: “Allahdır! Elə isə dogru yolda olan, yaxud (haqq yoldan) acıq-aydın azan bizik, yoxsa siz?”

De: “Siz bizim etdiyimiz gunahlar barəsində sorgu-sual olunmayacaqsınız, biz də sizin etdiyiniz gunahlar barəsində sorgu-sual olunmayacagıq

De: “Rəbbimiz (qiyamət gunu) bizi (bir yerə) toplayacaq və aramızda ədalətlə hokm edəcəkdir. (Haqq olanlar Cənnətə, nahaq olanlar isə Cəhənnəmə gedəcəklər). Ədalətlə hokm edən (muskulləri acan), (nə hokm etdiyini) bilən ancaq Odur!”

De: “Ona qosdugunuz sərikləri bir mənə gostərin. Xeyr (hec kəs Ona sərik ola bilməz). Yenilməz quvvət, hikmət sahibi ancaq O (bir olan) Allahdır!”

(Ya Rəsulum!) Biz səni (təkcə oz qovmunə deyil) butun insanlara (mo’minlərə Cənnətlə) mujdə verdən, (kafirləri isə Cəhənnəm əzabı ilə) qorxudan bir peygəmbər olaraq gondərdik. Lakin insanların (Məkkə musriklərinin) əksəriyyəti (bunu) bilməz

Onlar (Məkkə musrikləri): “Əgər dogru danısırsınızsa, (bir xəbər verin gorək) bu və’d (əzab və’dəsi) nə vaxt yerinə yetəcəkdir?” – deyə sorusarlar

(Onlara) belə de: “Sizə və’d olunmus bir gun (qiyamət gunu) vardır ki, ondan bircə saat belə nə geri qalar, nə də irəli kecə bilərsiniz!”

(Kitab əhlinin mo’minləri məkkəlilərə: “Biz sizin peygəmbərinizin vəsflərini oz kitablarımızda gormusuk”,- soylədikləri zaman) kafir olanlar dedilər: “Biz nə bu Qur’ana, nə də ondan əvvəlkilərə (Tovrata və Incilə) inanırıq!” (Ya Rəsulum!) Kas sən o zalımları (haqq-hesab ucun) Rəbbinin huzurunda saxlanılıb bir-birinə soz qaytardıqları (bir-birini təqsirləndirib məzəmmət etdikləri) və acizlərin (dunyada) ozlərini yuxarı tutanlara (tabe olanların oz rəislərinə): “Əgər siz olmasaydınız, biz mutləq mo’min olardıq!” – dedikləri zaman gorəydin

(Dunyada) ozlərini yuxarı tutanlar da acizlərə belə cavab verərlər: “Əcaba, sizə dogru yol gostərən rəhbər gəldikdən sonra sizi ondan bizmi dondərdik? Xeyr, siz ozunuz gunahkar idiniz (konullu surətdə kufru qəbul etdiniz)”

Acizlər ozlərini yuxarı tutanlara deyərlər: “Xeyr bəs gecə-gunduz qurdugunuz hiylələr? O zaman ki, bizə Allahı danmagı və Ona səriklər qosmagı əmr edirdiniz”. Onlar əzabı gordukdə icin-icin pesman olarlar. Kufr edənlərin boyunlarına zəncir vurarıq. Onlar ancaq (dunyada) etdikləri əməllərin cəzasını cəkərlər

Biz hər hansı bir məmləkətə (kafirləri Allahın əzabı ilə) qorxudan bir peygəmbər gondərdikdə, onun naz-ne’mət icində yasayan zəngin bascıları ancaq: “Biz sizinlə gondərilənləri (Allahın hokmlərini, risaləti, mo’cuzələri) inkar edirik!” – dedilər

Onlar: “Bizim mal-dovlətimiz və ovladımız (iman gətirən bu yoxsullarınkından) daha coxdur və bizə əzab da verilməyəcəkdir (əgər Allah bizdən razı olamsaydı, bol ruzi verməzdi)” – dedilər

(Ya Peygəmbər!) De: “Rəbbim istədiyinin ruzisini artırar və (istədiyininkini də) azaldar. Lakin insanların əksəriyyəti (bunu) bilməz!”

Sizi bizə yaxınlasdıran nə var-dovlətiniz, nə də ogul-usagınızdır. Yalnız iman gətirib yaxsı islər gorənlərin (dunyadakı) əməllərinə gorə mukafatları qat-qat (birə-on) artıq olacaq və onlar cənnət otaqlarından (Cənnətin yuksək məqamlarında) əmin-amanlıq icində yasayacaqlar

(Bizi) aciz buraxacaqlarını sanaraq ayələrimizi batil etmək ucun cəhd gostərənlər isə (qiyamət gunu) gətirilib əzaba ducar ediləcəklər

(Ya Peygəmbər!) De: “Həqiqətən, Rəbbim bəndələrindən istədiyinin ruzisini bol edər, (istədiyininkini də) azaldar. (Allah yolunda) nə xərclərsiniz, Allah onun əvəzini verər. O, ruzi verənlərin ən yaxsısıdır!”

O gun (qiyamət gunu Allah) onları (musrikləri, kafirləri) bir yerə yıgacaq, sonra da mələklərə belə deyəcək: “Bunlar sizəmi ibadət edirdilər?”

(Mələklər:) “Sən paksan, muqəddəssən. Bizin ixtiyar sahibimiz onlar deyil, Sənsən! Xeyr, onlar (bizə yox) cinlərə (seytanlara) ibadət edirdilər. (Musriklərin, kafirlərin) əksəriyyəti onlara (cinlərə) iman gətirmisdi”, - deyə cavab verəcəklər

Bu gun bir-birinizə nə bir xeyir (fayda) nə də bir zərər verə bilərsiniz. Zalımlara da: “Dadın (dunyada) yalan hesab etdiyiniz cəhənnəm odunun əzabını!” – deyəcəyik

Ayələrimiz onlara (musriklərə) acıq-askar olaraq oxundugu zaman: “Bu ancaq sizi atalarınızın ibadət etdiklərindən (butlərdən) dondərmək istəyən bir adamdır!” deyər, (Qur’an haqında isə:) “Bu, uydurma yalandan basqa bir sey deyildir!” soyləyərlər. Kafir olanlara haqq (Qur’an) gəldikdə onun barəsində: “Bu yalnız acıq-askar bir sehrdir!” – deyərlər

Halbuki (Ya Rəsulum!) Biz onlara oxuyacaqları bir kitab verməmis və səndən əvvəl də ozlərinə (Allahın əzabı ilə) qorxudan bir peygəmbər gondərməmisdik

Onlardan (Məkkə musriklərindən) əvvəlkilər də (oz peygəmbərlərini) təkzib etmisdilər. Bunlar (Məkkə əhli) onlara verdiklərimizin (mal-dovlətin, qudrətin, omrun) onda birinə belə nail olmamıslar. Amma onlar Mənim Peygəmbərimi yalancı saydılar. (Ya Rəsulum! Bir gorəydin) Mənim (onları) inkar etməyim necə oldu! (Peygəmbərləri inkar etdikləri ucun Mən də o kafirləri inkar edib onlara olan ne’mətimi nifrətlə əvəz etdim, hamısını məhv edib yer uzunu onlardan busbutun təmizlədim. Bu, Məkkə musriklərinə bir ibrət dərsi olmalıdır)

(Ya Peygəmbər! Bu musriklərə) de: “Mən sizə ancaq bir oyud verəcəyəm. Allah xatirinə (məni dinlədikdən sonra məclisimdən) iki-iki, bir-bir durun (durub gedin), sonra da bir dərindən dusunun, (gorəcəksiniz ki) sizin yoldasınızda (Muhəmməd əleyhissəlamda) hec bir divanəlik əsəri yoxdur. O yalnız qarsıdakı siddətli əzabla (ducar olacagınız axirət əzabı ilə) sizi qorxudan (xəbərdar edən) bir peygəmbərdir!”

De: “Mən (bunun muqabilində) sizdən hec bir muzd (mukafat) istəmirəm, o sizin olsun. Mənim mukafatım ancaq Allaha aiddir. O, hər seyə sahiddir!”

De: “Rəbbim haqqı (vəhyi və risaləti Oz peygəmbərlərinə) nazil edər. O, qeybi ən yaxsı biləndir!”

De: “Haqq (islam dini) gəldi. Batil (kufr, sirk) bir də nə gozə gorunər (nə ortaya bir sey cıxarar), nə də geri qayıdar!” (Haqq gələn kimi batil bilmərrə yox oldu, cunki o ozluyundə pucdur)

De: “Əgər mən (haqq yoldan) azsam, bunun zərəri (gunahı) ancaq mənə olar. Yox, əgər dogru yolla getsəm, bu da Rəbbimin mənə vəhy etdiyi (Qur’an) sayəsindədir. Həqiqətən, O (kimin nə dediyini) esidəndir, (dua edən bəndələrinə) yaxındır

(Ya Peygəmbər!) Sən onları (musrikləri) bir qorxduqları zaman gorəydin! (Nə qəribə mənzərə!) Artıq qacıb can qurtarmaga hec bir imkan yox, ozləri də (Cəhənnəmə) yaxın bir yerdə (qəbir evində, yaxud Bədr vurusunda) yaxalanmıslar

Onlar: “Ona (Qur’ana və ya Muhəmməd əleyhissəlama) inandıq!” – deyirlər. Amma (axirət kimi) uzaq bir yerdən əlləri (imana, tovbəyə) necə cata bilər?! (Axirət aləminə getdikdən sonra hec kəsin əli imana, tovbəyə yetisməz, cunki axirətdən qayıdıb bir də dunyaya gəlmək mumkun deyildir. Iman və tovbə yeri yalnız yasadıgınız dunyadır)

Halbuki onlar bundan əvvəl onu (Allah kəlamını, yaxud Peygəmbəri) inkar etmisdilər və uzaq bir yerdən qeybə (qaranlıga das) atırdılar (qeybə dair bilmədikləri seylər barəsində danısırdılar)

Artıq onlarla istədikləri sey (iman və tovbə) arasında əngəl torədilmisdir. (Bir də dunyaya qayıdıb tovbə və iman sahibləri olmaları qeyri-mumkundur). Daha oncə ozlərinə bənzər kəslər (kafirlər) barəsində də belə edilmisdir. Cunki onlar da (axirət əzabı barəsində) dərin bir səkk icində idilər