Azerbaijani - Chapter 38 - Sad

Sad! (Sanlı-sərəfli) oyud-nəsihətlə dolu Qur’ana and olsun

(Məkkə kafirlərinin iman gətirməmələri hec də, onların dediyi kimi, səkk-subhə uzundən deyildir). Dogrusu, o kafirlər qurur və nifaq icindədirlər. (Iman gətirməyi ozlərinə sıgısdırmır. Muhəmməd əleyhissəlama qarsı cıxıb onunla ədavət aparırlar)

Biz onlardan əvvəl necə-necə nəsilləri məhv etdik. Onlar fəryad edib komək diləyirdilər, lakin artıq (əzabdan) qacıb can qurtarmaq vaxtı deyildi

Əcaba, o, (Allahdan basqa hec bir tanrı yoxdur deməklə) tanrıların hamısını bir tanrımı edir? Bu, dogrudan da, cox təəcublu bir seydir

Onların ə’yanları (toplandıqları məclisdən) cıxıb gedərək (bir-birinə) belə dedilər: “Gedin oz tanrılarınıza (ibadətdə) mohkəm (səbatlı) olun. (Bizdən) istənilən sey budur (tovhiddir)

Biz bunu (Muhəmmədin dediklərini) sonuncu dində (xacpərəstlikdə) də esitməmisik. Bu ancaq bir uydurmadır

Məgər Qur’an aramızdan onamı nazil olmusdur?! (Halbuki o, yasca bizdən kicik, ozu də kasıbdır)”. Dogrusu, onlar Mənim Qur’anım barədə səkk-subhə icindədirlər. Dogrusu, onlar hələ Mənim əzabımı dadmamıslar

Yoxsa (ya Peygəmbər!) Sənin yenilməz quvvət, kərəm sahibi olan Rəhbinin rəhmət xəzinələri onlara məxsusdur

Yaxud goylərin, yerin və onların arasında olan hər seyin ixtiyarı onların əlindədir?! Elə isə qoy iplərdən yapısıb (goyə) qalxsınlar! (Kainatın hokmunu oz əllərinə alıb onu idarə etsinlər. Istədiklərinə peygəmbərlik verib ona vəhy gondərsinlər)

Onlar (musriklər) burada (yaxın zamanlarda bas verəcək Bədr vurusunda, yaxud Məkkənin fəthində) muxtəlif firqələrdən ibarət məglubiyyətə ugrayacaq bir ordudurlar

Onlardan əvvəl Nuh qovmu, Ad və sarsılmaz səltənət (mohtəsəm binalar və ya hundur qayalar, dar agacları) sahibi Fir’an da (peygəmbərləri) təkzib etmisdi

Eləcə də Səmud, Lut qovmu, Əykə əhli (Sueyb tayfası) – bu firqələrin

Hər biri peygəmbərləri ancaq yalancı saymısdı. Buna gorə də əzabım (onlara) vacib oldu

Bunlar (Məkkə musrikləri) yalnız bir dəhsətli (tukurpədici) səsə (Israfilin suru bircə dəfə ufurməsinə) bənddirlər. (Surun calınması vaxtı gəlib catdıqda isə) o, bir an belə gecikməz

Onlar (istehza ilə): “Ey Rəbbimiz! Tez ol, bizim payımızı (əməl dəftərimizi, yaxud xeyirdən, sərdən payımıza nə dusəcəksə) haqq-hesab (qiyamət) gunu gəlməmisdən əvvəl ver!” – dedilər

(Ya Peygəmbər!) Onların dediklərinə səbr et və quvvətli bəndəmiz Davudu yadına sal! Cunki o, daim Allaha sıgınan bir kimsə idi. (Davud boyuk qudrət, mohtəsəm səltənət sahibi olmasına baxmayaraq gunasırı oruc tutar, gecələri durub namaz qılar, dunya malına, naz-ne’mətinə aludə olmayıb yalnız Allah rizasını qazanmaq diləyərdi)

Biz dagları ona ram etmisdik. Onlar axsam-səhər onunla birlikdə (Allahı) təqdis edib sə’ninə tə’riflər deyərdilər

Biz qusları da toplu halda (onun ixtiyarına vermisdik), hamısı ona tərəf yonəlməkdə idi

Biz onun mulkunu (səltənətini) mohkəmləndirmis, ona hikmət (peygəmbərlik) və (haqla batili ayırd edib) duzgun hokm vermək qabiliyyəti bəxs etmisdik. (Davud cox muskul məsələləri asanlıqla həll edər, ədalətli hokm cıxarardı)

(Ya Peygəmbər!) Sənə (Davudun padsahlıgı vaxtı) dava edənlərin xəbəri gəlib catdımı? O zaman onlar (Davuda məxsus) mə’bədə (ibadət vaxtı ora daxil olmaq qadagan edildiyi ucun) divardan asıb gəlmisdilər

Onlar Davudun yanına gəlikdə (Davud) onlardan (mə’bədə qapıdan deyil, divardan asıb daxil olduqları ucun) qorxdu. Onlar dedilər: “Qorxma, biz bir-birimizə haqsızlıq etmis iki iddiacıyıq. Aramızda ədalətlə hokm et, haqqı tapdalama (hec birimizin tərəfini saxlama) və bizə dogru yolu gostər!”

(Onlardan biri dedi:) “Bu mənim (din) qardasımdır. Onun doxsan doqquz disi qoyunu, mənim isə bircə disi qoyunum vardır (yaxud onun doxsan doqquz zovcəsi, mənim isə bircə zovcəm var). Belə bir vəziyyətdə: “Onu mənə ver! (Məni ona sahib et!)” – dedi və (dildən pərgar oldugu ucun) mubahisədə məni məglub etdi”

(Bu sozləri esidən Davud o biri iddiacı agzını acmaga macal tapmamıs) dedi: “O sənin bircə qoyununu oz qoyunlarına qatmaq istəməklə, subhəsiz ki, sənə zulm etmisdir. Dogrudan da, səriklərin coxu bir-birinə haqsızlıq edər. Yalnız iman gətirib yaxsı islər gorənlərdən savayı! Onlar da (təəssuf ki) cox azdırlar!” (Iddiacılar bir-birinə baxıb guldukdən, yaxud cıxıb getdikdən sonra) Davud (bu isdən subhəyə dusərək) Bizim onu imtahana cəkdiyimizi guman etdi. O dərhal Rəbbindən oz bagıslanmasını dilədi və dizi ustə dusub səcdəyə qapanaraq tovbə etdi

Biz bunu (o biri iddiacını dinləməyərək onu zulmkar adlandırmasını və ya belə bir səhv zənnə dusməsini) ona bagısladıq. Həqiqətən, o, (qiyamət gunu) dərgahımıza yaxın olacaq və onun qayıdıb gələcəyi yer də gozəl olacaqdır (yaxud onu dunyada coxlu ne’mət, axirətdə isə gozəl sıgınacaq – Cənnət gozləyir)

Ya Davud! Biz səni yer uzundə xəlifə (və ya əvvəlki peygəmbərlərə xələf) etdik. Buna gorə də insanlar arasında ədalətlə hokm et, nəfsdən gələn istəklərə uyma, yoxsa onlar səni Allah yolundan sapdırar. Subhəsiz ki, Allah yolundan sapanları haqq-hesab gununu unutduqları ucun siddətli bir əzab gozləyir

Biz goyu, yeri və onların arasında olanları (butun məxluqatı) bos-bosuna yaratmadıq. Bu, kafirlərin zənnidir. Vay cəhənnəm odunda yanacaq kafirlərin halına

Yoxsa Biz iman gətirib yaxsı islər gorənləri yer uzundə fitnə-fəsad torədənlərlə eyni tutacagıq?! Yaxud Allahdan qorxub pis əməllərdən cəkinənləri gunahkarlara tay edəcəyik

(Ya Peygəmbər! Bu Qur’an) sənə nazil etdiyimiz mubarək (xeyir-bərəkətli) bir Kitabdır ki, (insanlar) onun ayələrini dusunub dərk etsinlər və agıl sahibləri də (ondan) ibrət alsınlar

Biz Davuda Suleymanı bəxs etdik. Nə gozəl bəndə! O, daim Allaha sıgınan bir kimsə idi. (Onun rizasını qazanmaq diləyirdi)

(Bir gun) axsamustu ona cins (bir ayagını dırnagı ustunə qoyub, uc ayagı ustundə duran), capar atlar gostərildiyi zaman

O dedi: “Mən gozəlliyi (bu atları) Rəbbimin zikrindən (Tovratdan) dolayı sevirəm (cunki Allahın dinini quvvətləndirmək ucun bir cihad vasitəsi kimi onların tə’rifi Tovratda movcuddur). Nəhayət, (o atlar Suleymanın gozundən) qeyb olub gizləndi. (Və ya: bu atlara olan məhəbbəti məni Rəbbimin zikrindən yayındırdı. O qədər onlara tamasa etdim ki, ikindi namazı qıla bilmədim)”

(Suleyman dedi:) “Onları (atları) mənə qaytarın!” (Atlar qaytarılıb gətirildikdən sonra) onların qıclarını və boyunlarını sıgallamaga basladı. (Yaxud onu ibadətdən yayındırdıqları ucun onları qurban kəsib fəqir-fuqəraya payladı)

And olsun ki, Biz Suleymanı (etdiyi bir xəta uzundən) imtahana cəkdik. Taxtının ustunə (ruhsuz) bir cəsəd atdıq (və ya: taxtının ustunə bir cin oturtduq). Sonra o (pesman olub tovbə etdi və yenidən oz mulkunə, oz taxtına) qayıtdı

(Suleyman dua edib) dedi: “Ey Rəbbim! Məni bagısla və mənə elə bir mulk (səltənət) ver ki, məndən sonra (o curəsinə) hec kəs nail ola bilməsin. Həqiqətən, Sən boyuk ehsan (kərəm) sahibisən! (Allah Suleymanın duasını qəbul buyurdu. Ona həm peygəmbərlik, həm də padsahlıq əta etdi)

Biz kuləyi ona ram etdik. Kulək onun əmri ilə istədiyi yerə rahatca gedirdi

(Biz) seytanlardan olan hər bir bənnanı və qəvvası

Eləcə də basqalarını (digər seytanları) zəncirlənmis halda (onun ixtiyarına verdik)

(Və ona belə buyurduq:) “Bu Bizim ehsanımızdır, (ondan kimə istəsən) ver, yaxud (saxlayıb) vermə! O, saysız-hesabsızdır (səndən bu ne’mətlər barəsində haqq-hesab tələb olunmayacaqdır)”

Həqiqətən, o, (qiyamət gunu) dərgahımıza yaxın olacaq və onun qayıdıb gələcəyi yer də gozəl olacaqdır (yaxud onun ucun dunyada coxlu ne’mət, axirətdə isə gozəl sıgınacaq – Cənnət vardır)

(Ya Peygəmbər!) bəndəmiz Əyyubu da yad et! Bir zaman o oz Rəbbinə muraciətlə belə demisdi: “Seytan mənə bəla və əzab toxundurmusdur!”

(Ona belə buyurduq:) “Ayagınla (yerə) vur! Bu, (yerdən cıxan bulaq) yuyunacaq və iciləcək sərin (sudur)!” (Əyyub o su ilə qusl edib ondan icən kimi butun xəstəlikləri getdi)

Dərgahımızdan bir mərhəmət və agıl sahiblərinə bir ibrət olsun deyə, ona ailəsini və ustəlik bir o qədər də (ogul-usaq) bagısladıq

(Əyyub xəstə oldugu zaman ovrəti bir is dalınca harasa getmis, yubanıb cox gec gəlmisdi. Bundan hirslənən Əyyub sagaldıqdan sonra ona yuz cubuq vuracagına and icmisdi. Əyyubun oz andına əməl etməsi, həm də zovcəsinin cəsasının yungulləsdirilməsi ucun ona belə buyurduq:) “Əlinə (yuz yas və ya quru cubuqdan ibarət) bir dəstə gotur və onunla (ovrətini) vur. Andını pozma. Biz onu (musibətlərə) səbr edən gorduk. Nə gozəl bəndə! O, (daim Allaha) sıgınan bir kimsə idi

(Ya Rəsulum!) Quvvət və bəsirət sahibi olan bəndələrimiz Ibrahimi, Ishaqı və Yə’qubu da yad et

Biz yurdu (axirət yurdunu) anmaq xislətini onlara məxsus elədik. (Onlar naz-ne’mətə, san-sohrətə uymayıb omurlərini Allaha ibadət və itaət icində kecirdər, dunyalarından daha cox axirətləri haqında dusunərdilər)

Subhəsiz ki, onlar dərgahımızdan secilmis ən yaxsı kimsələrdəndirlər

(Ya Peygəmbər!) Ismaili, (Ilyasın əmisi oglu) əl-Yəsə’i və Zul-Kifli də xatırla! Onların hamısı secilmis, ən yaxsı kimsələrdəndir

Bu, (onları tə’riflə, minnətdarlıqla) yada salmaqdır (yaxud bu Qur’an sənin ozun və ummətin ucun bir oyud-nəsihətdir). Allahdan qorxub pis əməllərdən cəkinənləri gozəl bir qayıdıs yeri (Cənnət) gozləyir

Qapıları onlar ucun (taybatay) acılmıs Ədn cənnətləri

Onlar orada (taxtlara) soykənib curbəcur meyvələr və ickilər (cənnət ickiləri) istəyəcəklər

Onların yanında gozlərini (yalnız ərlərinə) dikmis həmyasıdlar (hamısı otuz uc yasında zovcələr) olacaqdır

Haqq-hesab gunu ucun (axirətdə) və’d olundugunuz (ne’mətlər) bunlardır

Bu, əlbəttə, Bizim ruzimizdir. O bitməz-tukənməzdir

Bu belə! Subhəsiz ki, azgınları (Allaha asi olanları) da cox pis qayıdıs yeri

Cəhənnəm (gozləyir). Onlar ora vasil olacaqlar. O necə də pis bir məskəndir

Bu, qaynar su və irindir. Qoy onu dadsınlar

(Cəhənnəmdə) ona bənzər daha basqa-basqa (əzablar) vardır

(Mələklər kafirlərin dunyadakı bascılarına onlara tabe olanları gostərib deyəcəklər:) “Bu sizinlə birlikdə (Cəhənnəmə) daxil olan dəstədir. (Bascılar deyəcəklər:) “Onlar rahatlıq uzu gorməsinlər! (Onlara salam olmasın!) Onlar Cəhənnəmə daxil olanlardır!”

(Tabe olanlar da oz bascılarına) belə deyəcəklər: “Xeyr, siz elə ozunuz rahatlıq uzu gorməyəsiniz! (Sizin ozunuzə salam olmasın!) Bunu bizim ucun siz hazırladınız (bu əzaba, kufrə bizi siz ugratdınız). Bir baxın (bu Cəhənnəm) necə də pis məskəndir

Onlar deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Buna (bu əzaba) bizi kim ugradıbsa, onun əzabını Cəhənnəmdə ikiqat elə!”

(Azgınlar, Allaha asi olanlar bir-birinə) deyəcəklər: “(Dunyada) pis adamlar saydıgımız kəsləri (yoxsul mo’minləri) niyə burda gormuruk

Biz onları məsxərəyə qoyurduq. Yoxsa onlar (burada olduqları halda) gozə dəymirlər?!”

Subhəsiz ki, bu – cəhənnəm əhlinin bir-biri ilə bu cur cəkisməsi (cənə-bogaz olması) bir həqiqətdir

(Ya Rəsulum!) De: “Mən yalnız (sizi Allahın əzabı ilə) qorxudan bir peygəmbərəm. Bir olan, (hər seyi) qəhr edən Allahdan basqa hec bir tanrı yoxdur

O, goylərin, yerin və onların arasında olanların (butun məxluqatın) Rəbbidir! O, yenilməz quvvət sahibidir, cox bagıslayandır

De: “O (Qur’an Allah dərgahından nazil olan) cox boyuk xəbərdir

Siz isə ondan uz dondərirsiniz

(Mələklər Adəmin yaradılması barədə Allahla) mubahisə apararkən mənim yuxarı aləmdən hec bir xəbərim yox idi

(Butun onlar) mənə ancaq (sizi Allahın əzabı ilə) qorxudan bir peygəmbər oldugum ucun bir vəhy olunur!”

(Ya Peygəmbər!) Xatırla ki, o zaman sənin Rəbbin mələklərə belə demisdi: “Mən palcıqdan bir insan (Adəmi) yaradacagam

Mən onu tamamlayıb (insan səklinə salıb) Oz ruhumdan (Ozumun yaratdıgı ruhdan) ufurən (can verən) kimi ona (hormət əlaməti olaraq) səcdə edin!”

Buna gorə də mələklərin hamısı birlikdə (Adəmə) səcdə etdi

Yalnız Iblisdən basqa! O (səcdə etməyə) təkəbbur gostərdi və kafirlərdən oldu

(Allah) buyurdu: “Ey Iblis! Sənə mənim Oz əlimlə yaratdıgıma səcdə etməyə nə mane oldu? Təkəbbur gostərdin, yoxsa ozunu yuxarı tutdun?”

(Iblis) dedi: “Mən ondan daha yaxsıyam (daha ustun, daha sərəfliyəm). Cunki Sən məni oddan, onu isə palcıqdan yaratmısan!”

(Allah) buyurdu: “Cıx ordan (Cənnətdən). Sən (Mənim rəhmətimdən, dərgahımdan) qovulmusun birisən

Qiyamət gununə qədər Mənim lə’nətim sənin ustundən əskik olmasın!”

(Iblis) dedi: “Ey Rəbbim! Qiyamət gununə qədər mənə mohlət ver!”

(Allah) buyurdu: “Sən mohlət verilənlərdənsən

(Dərgahımda) vaxtı mə’lum olan gunə (qiyamətə) qədər!”

(Iblis) dedi: “Sənin izzətinə-qudrətinə and olsun ki, onların (Adəm ovladının) hamısını (haqq yoldan) azdıracagam

Yalnız Sənin sadiq bəndələrindən basqa

(Allah) buyurdu, “Həqiqətən, dogru deyirəm

And olsun ki, Mən Cəhənnəmi səninlə (sənin cinsindən olanlarla) və sənə uyanların hamısı ilə dolduracagam!”

(Ya Peygəmbər!) De: “Mən buna (risaləti, Allahın hokmlərini təblig etməyə) gorə sizdən hec bir əcr (mukafat) istəmirəm. Və mən ozumdən bir sey uydurub deyənlərdən də deyiləm! (Allahdan mənə nə vəhy olunursa, yalnız onu sizə catdırıram. Bu Qur’an mənim sozum deyil, Allah kəlamıdır)

Bu (Qur’an) aləmlərə (həm insanlara, həm də cinlərə) ancaq bir oyud-nəsihətdir

Siz onun verdiyi xəbəri (Qur’anda deyilənlərin dogru oldugunu) bir muddətdən (oləndən, yaxud qiyamət qopandan) sonra mutləq biləcəksiniz!”