Azerbaijani - Chapter 39 - Az-Zumar

Kitabın (Qur’anın) nazil edilməsi yenilməz quvvət, hikmət sahibi Allah tərəfindəndir

(Ya Peygəmbər!) Biz Kitabı sənə haqq olaraq nazil etdik. Buna gorə sən də dini məhz Allaha aid edərək yalnız Ona ibadət et! (Butpərəstlər kimi Ona sərik qosma. Allaha ixlasla tapın)

Bil ki, xalis din (sırf ibadət, təmiz itaət) ancaq Allaha məxsusdur. Allahı qoyub (butləri) ozlərinə dost tutanlar: “Biz onlara yalnız bizi Allaha yaxınlasdırmaq ucun ibadət edirik!” (deyirlər). Subhəsiz ki, Allah ixtilafda olduqları məsələlər barəsində (qiyamət gunu) onların arasında hokm edəcəkdir. Allah yalancı, nankor olan kimsəni dogru yola muvəffəq etməz

Əgər Allah ozunə ovlad goturmək istəsəydi, yaratdıqlarından istədiyini (ozu də ən mukəmməlini) secərdi. O, pakdır, muqəddəsdir! (Allaha ovlad goturmək yarasmaz. Butun kainat Allahın qudrət əsəri ola-ola Onun ovlada nə ehtiyacı vardır?!) O, bir olan, (hər seyi) qəhr edən (hər seyə gucu yetən) Allahdır

(Allah) goyləri və yeri haqq olaraq (hikmətlə) yaratdı. O, gecəni gunduzə, gunduzu də gecəyə qatar (gah gunduzu, gah da gecəni uzadar). O gunəsi və ayı ram (bəndələrinin mənafeyinə tabe) etdi. Onların hər biri muəyyən bir muddətədək (qiyamət gununə qədər) hərəkət edər. Agah olun ki, O, yenilməz quvvət sahibidir, (gunahları) cox bagıslayandır

Allah sizi tək bir nəfərdən (Adəmdən) xəlq etdi. Sonra onun ozundən həmtayını (Həvvanı) yaratdı. O, (dəvə, inək, qoyun və keci kimi) heyvanlardan (erkək və disi olmaqla) səkkiz cift (bas) əmələ gətirdi. O sizi analarınızın bətnində uc zulmət (pərdə, usaqlıq və qarın) icində yaranısdan-yaranısa salaraq yaradır (nutfəni laxtalanmıs qana, laxtalanmıs qanı bir parca ətə, əti sumuyə cevirir, sonra sumuyu ətlə ortub insan səklinə salır). Bu sizin Rəbbiniz olan Allahdır, hokm Onundur, Ondan basqa hec bir tanrı yoxdur. Elə isə (Allaha ibadət etmək əvəzinə butlərə tapınmaqla haqqdan) necə dondərilirsiniz? (Imandan necə donursunuz)

Əgər kufr etsəniz (Allahın ne’mətlərini dansanız, bunun zərəri Allaha yox, ancaq sizin ozunuzə olar). Cunki Allah sizə (sizin ibadətinizə) əsla mohtac deyildir. Amma bəndələrinin kufr etməsi Ona xos getməz. Əgər (Allahın ne’mətlərinə) sukur etsəniz, sizin bu sukrunuz Ona xos gələr. Hec bir gunahlar basqasının gunahını dasımaz (hərə oz gunahına cavabdehdir). Sonra Rəbbinizin huzuruna qayıdacaqsınız. O sizə (dunyada) nə etdiklərinizi (bir-bir) xəbər verəcəkdir. Həqiqətən, Allah urəklərdə olanları biləndir

Insana bir zərər toxunduqda tovbə edərək Rəbbinə yalvarar. Sonra (Allah Oz) dərgahından ona bir ne’mət əta etsə, əvvəlcə kimə dua etmis oldugunu unudar və (xalqı) Allah yolundan (islam dinindən) cıxartmaq ucun Ona səriklər qosar. (Ey Peygəmbər! Ona) De: “Hələ kufrunlə bir muddət dovran sur. Subhəsiz ki, sən cəhənnəm əhlindənsən!”

Məgər axirətdən qorxan, Rəbbinə (Allahın mərhəmətinə) umid bəsləyən, gah səcdəyə qapanıb, gah da ayaq ustə durub gecə saatlarını ibadət icində kecirən (mut’i bəndə kafirlə bildirmi)?! De: “Hec bilənlərlə bilməyənlər (alimlə cahil) eyni ola bilərmi?! (Allahın ayələrindən, dəlillərindən) yalnız agıl sahibləri ibrət alar!”

(Ya Peygəmbər! Mənim adımdan qullarıma) de: “Ey Mənim iman gətirən bəndələrim! Rəbbinizdən qorxun. Bu dunyada yaxsılıq edənlərə (axirətdə) yaxsılıq (Cənnət) vardır. Allahın yeri genisdir (sizə bir cətinlik uz versə, basqa olkələrə hicrət edə bilərsiniz). Yalnız (dunyada Allah yolunda cətinliklərə) səbr edənlərə (axirətdə) saysız-hesabsız mukafat veriləcəkdir!”

De: “Mənə dini (itaəti) məhz Allaha məxsus edərək yalnız Ona ibadət etmək əmr olunmusdur

Mənə (bu ummətdən) ilk musəlman olmaq buyurulmusdur!”

De: “Əgər Rəbbimə asi olsam.., dogrusu, boyuk gunun (mudhis gunun, qiyamətin) əzabından qorxuram!”

De: “Mən Allaha dinimi (ibadət və itaətimi) yalnız Ona məxsus edərək (hec bir sərik qosmadan) tapınıram

Siz də Ondan basqa istədiyinizə ibadət edin!” De: “Əsl ziyan cəkənlər (axirəti əldən verənlər) qiyamət gunu ozlərini və ailələrini (ozlərinə baglı olanları) ziyana ugradanlardır. Bax, acıq-askar ziyan budur!”

Onların ustlərində və altlarında oddan sipər (kolgəlik) vardır. Allah Oz bəndələrini bununla (bu əzabla) qorxudur. Ey bəndələrim! Məndən qorxun

Taguta (Seytana, butlərə) ibadət etməkdən cəkinib tovbə edərək Allaha tərəf qayıdanları mujdə gozləyir. (Ya Peygəmbər!) Bəndələrimə (Cənnətlə) mujdə ver

O kəslər ki, sozu (oyud-nəsihəti) dinləyib onun ən gozəlinə (duzgununə) uyarlar. Onlar Allahın dogru yola yonəltdiyi kimsələrdir. Agıl sahibləri də elə onlardır

(Ya Peygəmbər!) Məgər sən haqqında (lovhi-məhfuzda) əzab sozu (hokmu) vacib olmus kimsəni (qoruya bilərsənmi)?! Məgər sən Cəhənnəmdə olanı qurtara bilərsənmi

Lakin Rəbbindən qorxanları (Cənnətdə) bir-birinin ustundə tikilmis otaqlar (behistin yuksək məqamları) gozləyir. Onların altından caylar axar. Bu, Allahın və’didir. Allah və’də xilaf cıxmaz

(Ya Peygəmbər!) Məgər Allahın goydən yagıs yagdırdıgını, onu yer uzundəki bulaqlara axıtdıgını, sonra onunla novbənov əkin yetisdirdiyini gormursənmi?! Sonra o (əkin) quruyar, sən onu saralmıs gorərsən. Sonra da (Allah) onu cor-copə dondərər. Həqiqətən, bunda agıl sahibləri ucun ibrətlər vardır

Məgər Allahın koksunu (qəlbini) islam ucun acmaqla Rəbbindən nur uzərində olan kəs (qəlbi mohurlənmis kimsə kimi ola bilərmi)?! [Və ya: Məgər Allahın koksunu (qəlbini) islam ucun acdıgı kəs Rəbbindən bir nur uzərində deyilmi?!] Elə isə vay qəlbləri Allahın zikrinə (Qur’ana) qarsı sərt olanların halına! Onlar (haqq-yoldan) acıq-aydın azmıslar

Allah sozun ən gozəlini (Qur’anı, ayələri) bir-birinə bənzər, (xəbərləri və hekayətləri, əmrləri və qadaganları, və’dləri və təhdidləri) təkrarlanan bir kitab səklində nazil etdi. Ondan (Qur’anın təhdidlərindən) Rəbbindən qorxanların tukləri biz-biz olar. Allahın zikrindən (oyud-nəsihətlərindən, və’dlərindən) sonra urəkləri yerinə gəlib qorxuları gedər. Bu (Qur’an) Allahın hidayətidir. Onunla istədiyini dogru yola yonəldər. Allahın (kufr edəcəyini əzəldən bildiyi ucun) yoldan cıxartdıgı kimsəyə isə hec bir yol gostərən olmaz

Məgər qiyamət gunu (əli baglı oldugu ucun) siddətli əzabdan uzu ilə qorunan (yaxud cəhənnəm oduna uzustə atılan kəs əzabdan əmin olan və ya Cənnətə daxil olan kimsə kimi ola bilərmi)?! Zalımlara (kafirlərə): “Etdiyiniz əməllərin cəzasını dadın!” – deyilər

Onlardan (Məkkə musriklərindən) əvvəlkilər də (peygəmbərləri) təkzib etmisdilər. Buna gorə də hec ozləri bilmədikləri yerdən onlara əzab gəlmisdi

Allah rusvaycılıgı onlara dunyada daddırdı. Axirət əzabı isə daha siddətlidir. Kas biləydilər

Biz bu Qur’anda insanlar ucun hər cur məsəl cəkdik ki, bəlkə, oyud-nəsihət qəbul etsinlər

Biz (onlara) noqsansız-qusursuz (hec bir əyri-uyruluyu, dolasıqlıgı olmayan) ərəbcə bir Qur’an nazil etdik ki, Allahdan qorxub pis əməllərdən cəkinsinlər

Allah (musriklərlə muvəhhid mo’minlər barəsində) bir məsəl cəkir: “Bir adamın (kolənin) bir-biri ilə cəkisən (pis xasiyyətli) bir necə sərikli agası var (hərəsi onu haqqı catan qədər islədir). Basqa bir adamın da yalnız bir agası var (təkcə ona xidmət edir). Onların hər ikisi vəziyyətcə eyni ola bilərmi?! Həmd (sukur və tə’rif) ancaq Allaha məxsusdur, lakin onların (musriklərin) əksəriyyəti (bu həqiqəti) bilməz

(Ya Peygəmbər!) Subhəsiz ki, sən də oləcəksən, onlar da oləcəklər

Sonra siz qiyamət gunu Rəbbinizin huzurunda mubahisə edəcəksiniz

Allaha qarsı yalan uydurub soyləyən (Allaha ovlad isnad edən, Onun sərikləri oldugunu deyən), ozunə gələn həqiqəti (Qur’anı, peygəmbəri) təkzib edən kimsədən daha zalım kim ola bilər? Məgər Cəhənnəmdə kafirlər ucun yer yoxdur?! (Əlbəttə, vardır)

Haqqı (Qur’anı) gətirən və onu təsdiq edənlər (Peygəmbər və mo’minlər) isə əsl muttəqilərdir

Onlar ucun Rəbbinin dərgahında dilədikləri hər sey vardır. Yaxsı islər gorənlərin mukafatı budur

Allah (bununla) onların etdikləri ən pis islərin ustunu ortəcək və gordukləri ən yaxsı islərə gorə onları mukafatlandıracaqdır (yaxud etdikləri əməllərin ən gozəl mukafatını verəcəkdir)

(Ya Peygəmbər!) Məgər Allah Oz bəndəsinə kifayət deyilmi?! Onlar (musriklər) isə səni Ondan qeyriləri (oz butləri, tanrıları) ilə qorxudurlar. Allahın yoldan cıxartdıgı kimsəyə hec kəs yol gostərə bilməz

Allahın dogru yola saldıgı kimsəni də hec kəs yoldan cıxarda bilməz. Məgər Allah (mulkundə hər seyə qalib olan) yenilməz quvvət sahibi, intiqam sahibi deyilmi

Həqiqətən, əgər onlardan: “Goyləri və yeri kim yaratmısdır?!” – deyə sorussan, mutləq: “Allah!” – deyə cavab verəcəklər. (Ya Peygəmbər!) De: “Elə isə bir soyləyin gorək, əgər Allah mənə bir zərər toxundurmaq (sıxıntı vermək) istəsə, sizin Allahdan qeyri ibadət etdikləriniz (butlər, tanrılar) Onun zərərini aradan qaldıra bilərlərmi?! Yaxud: “Əgər Allah mənə bir mərhəmət əta etmək istəsə, onlar Onun mərhəmətinə mane ola bilərlərmi?!” De: “Mənə təkcə Allah kifayət edər. Təvəkkul edənlər yalnız Ona təvəkkul edərlər!”

De: “Ey qovmum! Siz ozunuzə uygun tərzdə isinizi gorun, mən də ozumə munasib səkildə isimi gorəcəyəm (və ya siz əlinizdən gələni edin, mən də əlimdən gələni edəcəyəm). Siz mutləq biləcəksiniz ki

Rusvaycı əzab kimə gələcək, kim həmisəlik əzaba ducar olacaqdır!”

(Ya Peygəmbər!) Biz Kitabı (Qur’anı) insanlar ucun sənə haqq olaraq nazil etdik. Kim dogru yolda olsa, ozu ucun (oz xeyrinə) olar. Kim (haqq yoldan) cıxsa, zərəri ozunə yetisər. Sən onlara vəkil deyirsən

Allah (əcəli catan kimsələrin) canlarını (ruhlarını) onlar olduyu zaman, olməyənlərin (hələ əcəli catmayanların) canlarını isə yuxuda alar (cunki yuxu da olum kimi bir seydir, yuxu zamanı ruh bədəni tərk edər). Olumunə hokm olunmus kimsələrin canlarını (ruhlar aləmində) saxlayar (onların ruhu bir daha bədənlərinə qayıtmaz, beləliklə də bədən olub gedər). Digər (olumunə hokm olunmamıs) kimsələrin canlarını isə muəyyən bir muddətədək (əcəlləri gəlib catıncaya qədər yuxudan oyandıqda bədənlərinə) qaytarar. Həqiqətən, bunda dusunən bir qovm ucun (Allahın hər seyə qadir olmasına, qiyamət gunu oluləri dirildəcəyinə dəlalət edən) əlamətlər vardır

Yoxsa onlar (musriklər) Allahdan qeyrilərini (butləri) səfaətci etdilər? (Ya Peygəmbər!) De: “Onlar hec bir seyə malik olmadıqları və hec bir sey qanmadıqları halda (səfaətmi edəcəklər)?!”

De: “Butun səfaət yalnız Allaha məxsusdur. Goylərin və yerin hokmu Onun əlindədir. Sonra siz (qiyamət gunu) Onun huzuruna qaytarılacaqsınız!”

Allah tək olaraq anıldıgı (la ilahə illallah deyildiyi) zaman axirətə inanmayanların qəlbləri nifrətlə dolar. Ondan (Allahdan) basqaları (butlər, tanrılar) yad edildiyi zaman isə onları dərhal sevinc buruyər

De: “Ey goyləri və yeri yoxdan yaradan, ey gizlini və askarı bilən Allah! Bəndələrin arasında ixtilafda olduqları (məsələlər) barəsində Sən hokm edəcəksən!”

Yer uzundə nə (sərvət) varsa, hamısı, ustəlik bir o qədər də kafirlərin olmus olsaydı, mutləq onun qiyamət gununun pis əzabından qurtarmaq ucun fidyə verərdilər (lakin onlardan fidyə qəbul olunmaz). Və (o zaman) Allahdan onlara guman etmədikləri (gozləmədikləri əzab) gorunəcəkdir

Onlara (dunyada) etdikləri pis əməllərin cəzası (pis nəticəsi) gorunəcək və istehza etdikləri (əzab) onları saracaqdır

Insana bir zərər toxundugu (sıxıntı uz verdiyi) zaman Bizə dua edər. Sonra dərgahımızdan ona bir ne’mət ə’ta etdikdə: “Bu mənə yalnız biliyimə (ticarətdən, qazanc islərindən basım cıxdıgına) gorə verilmisdir!” – deyər. Xeyr, bu bir imtahandır, lakin onların (insanların) əksəriyyəti (cahilliyi uzundən bunu) bilməz

Subhəsiz ki, bu sozu onlardan (Məkkə musriklərindən) əvvəlkilər (kecmis ummətlər) də demisdilər. Lakin qazandıqları (dunya malı) onlara hec bir fayda vermədi (əzabı onlardan dəf edə bilmədi)

Məgər onlar hələ də bilmirlərmi ki, Allah istədiyinin ruzisini artırar, (istədiyininkini də) azaldar. Həqiqətən, bunda iman gətirən bir qovm ucun ibrətlər vardır

(Ya Peygəmbər! Mənim adımdan qullarıma) de: “Ey Mənim (gunah torətməklə) ozlərinə zulm etməkdə həddi asmıs bəndələrim! Allahın rəhmindən umidsiz olmayın. Allah (tovbə etdikdə) butun gunahları bagıslayar. Həqiqətən, O bagıslayandır, rəhm edəndir

(Tovbə edib) Rəbbinizə donun. Əzab sizə gəlməmisdən əvvəl Ona təslim olun. Sonra sizə hec bir komək olunmaz

Qəfil əzab ozunuz də bilmədən basınızın ustunu almamısdan əvvəl Rəbbinizdən sizə nazil edilmis ən gozəl sozə (Qur’ana) tabe olun

(Elə edin ki, sonradan) bir kəs: “Allaha itaət barəsində etdiyim təqsirlərə gorə vay halıma! Həqiqətən, mən (Allahın hokmlərinə, Qur’ana, Peygəmbərə və mo’minlərə) istehza edirdim!” – deməsin

Yaxud: “Əgər Allah məni dogru yola yonəltsəydi, mən mutləq muttəqilərdən olardım!” – soyləməsin

Və ya əzabı gorduyu zaman: “Kas bir dəfə də (dunyaya) qayıda biləydim; yaxsı islər gorənlərdən olardım!” – deməsin

(Onun bu sozlərinin cavabında Allah belə buyurar:) “Xeyr, Mənim ayələrim sənə gəlmisdi, amma sən onları yalan saydın, (iman gətirməyə) təkəbbur gostərdin və kafirlərdən olsun!”

(Ya Peygəmbər!) Qiyamət gunu Allaha qarsı yalan uydurub soyləyənlərin uzlərini qapqara gorərsən. Məgər təkəbbur gostərənlər ucun Cəhənnəmdə yer yoxdur?! (Əlbəttə vardır)

Allah muttəqilərə imanlarına (fəzilətlərinə, dunyada qazandıqları ugurlara) gorə nicat verər. Onlara pislik (cəhənnəm əzabı) toxunmaz və onlar qəm-qussə də gorməzlər

Allah hər seyin xaliqidir. O, hər seyə vəkildir

Goylərin və yerin acarları (ixtiyarı) Onun əlindədir. Allahın ayələrini inkar edənlər – məhz onlar ziyana ugrayanlardır

De: “Ey cahillər! (Butun bunlardan sonra) mənə Allahdan basqasınamı ibadət etməyi əmr edirsiniz?”

(Ya Rəsulum!) Sənə və səndən əvvəlkilərə (kecmis peygəmbərlərə) belə vəhy olunmusdur: “Əgər (Allaha) sərik qossan, butun əməlin puca cıxacaq və mutləq ziyan cəkənlərdən olacaqsan

Xeyr, yalnız Allaha ibadət et və (Onun ne’mətlərinə) sukur edənlərdən ol!”

(Musriklər) Allahı lazımınca qiymətləndirmədilər (uca tutmadılar). Halbuki qiyamət gunu yer butunluklə Onun ovcunun icində olacaq, goylər isə Onun sag əli ilə bukuləcəkdir (yerin də, goyun də hokmu ancaq Allahın əlindədir, butun kainat Allahın qudrətinə tabedir). (Allah musriklərin Ona) aid etdikləri sifətlərdən tamamilə uzaq və ucadır

Sur (birinci dəfə) calınacaq, Allahın goylərdə və yerdə olan istədiyi kimsələrdən (Cəbrail, Mikail, Əzrail və Israfildən, yaxud ərsi dasıyan mələklərdən və ya musəlman səhidlərindən) basqa, dərhal hamı yıxılıb oləcək. Sonra bir daha calınan kimi onlar (qəbirlərindən) qalxıb (Allahın əmrinə) muntəzir olacaqlar

Yer oz Rəbbinin nuru ilə isıqlanacaq, kitab (ortaya) qoyulacaq (hərənin əməl dəftəri oz əlinə veriləcəkdir), peygəmbərlər və sahidlər (əməlisaleh insanlar və ya mələklər araya) gətiriləcək, onlar (bəndələr) arasında ədalətlə hokm olunacaq və onlara haqsızlıq edilməyəcəkdir

Hər kəs oz əməlinin cəzası (əvəzi) veriləcəkdir! Allah onların nə etdiklərini ən yaxsı biləndir

Kafirlər dəstə-dəstə Cəhənnəmə suruklənəcəklər. Nəhayət, ora catınca onun qapıları acılacaq və cəhənnəm gozətciləri onlara deyəcəklər: “Məgər sizə oz icərinizdən Rəbbinizin ayələrini oxuyan, sizi bu gununuzə qovusacagınızla qorxudan peygəmbərlər gəlməmisdi?” Onlar isə: “Bəli (gəlmisdi), lakin əzab sozu (əzab hokmu biz) kafirlər barəsində vacib oldu!” – deyə cavab verəcəklər

(Onlara) belə deyiləcək: “Girin Cəhənnəmin qapılarına (təbəqələrinə) orada əbədi qalmaq ucun!” (Iman gətirməyə) təkəbbur gostərənlərin məskəni necə də pisdir

Rəbbindən qorxanlar da dəstə-dəstə Cənnətə gətiriləcəklər. Nəhayət, ora catınca onun qapıları acılacaq və (cənnət) gozətciləri (onlara): “Salam əleykum! (Sizə salam olsun!) Xos gəldiniz! Əbədi qalacagınız Cənnətə daxil olun!” – deyəcəklər

Onlar isə: “Bizə verdiyi və’dini yerinə yetirmis və bizi bu yerə varis etmis Allaha həmd olsun! Biz Cənnətin istədiyimiz yerində sakin oluruq. (Dunyada yaxsı) əməllər edənlərin mukafatı necə də gozəldir!” – deyəcəklər

(Ya Peygəmbər!) Mələkləri də ərsi (hər tərəfdən) əhatə edərək Rəbbini həmd-səna ilə təqdis edən gorəcəksən. Onların (butun məxluqatın) arasında ədalətlə hokm olunacaq (mo’minlər Cənnətə, kafirlər Cəhənnəmə gedəcək) və (mələklərlə mo’minlər tərəfindən bir agızdan): “Aləmlərin Rəbbi olan Allaha həmd olsun!” – deyiləcəkdir