Azerbaijani - Chapter 40 - Ghafir

Ha, Mim

Kitabın (Qur’anın) nazil edilməsi yenilməz quvvət sahibi olan, (hər seyi) bilən Allahdandır

Gunahları bagıslayan, tovbələri qəbul edən, cəzası siddətli, kərəmi boyuk olan (Allahdandır)! Ondan basqa hec bir tanrı yoxdur. Axır donus də Onadır

Allahın ayələri barəsində ancaq kafirlər mubahisə edər. (Ya Peygəmbər!) Onların (indi) səhərlərdə gəzib-dolasmaları (ticarətdən boyuk mənfəət əldə etmələri, cah-calal icində yasamaları) səni aldatmasın! (Son mənzilləri mutləq Cəhənnəmdir)

Onlardan əvvəl Nuh qovmu, sonrakı (kafir) firqələr də (Ad, Səmud tayfaları və basqaları peygəmbərlərini) təkzib etmis, hər ummət oz peygəmbərlərini yaxalamaga (tutub oldurməyə) cəhd gostərmis və haqqı yalana cıxartmaq məqsədilə bos sozlərlə mubahisə aparmısdılar. Buna gorə də Mən onları əzabla yaxaladım. (Ya Peygəmbər! Bir gorəydin) Mənim cəzam necə oldu

Kufr edənlərin cəhənnəmlik oduna dair sənin Rəbbinin sozu (hokmu) belə gercəkləsdi

Ərsi dasıyanlar və onun ətrafında olanlar (mələklər) oz Rəbbini həmd-səna ilə təqdis edir, Ona (qəlbən) inanır və mo’minlərin bagıslanmasını diləyərək belə deyirlər: “Ey Rəbbimiz! Sənin rəhmin və elmin hər seyi ehtiva etmisdir. Artıq tovbə edib Sənin yolunla gedənləri bagısla, onları cəhənnəm əzabından qoru

Ey Rəbbimiz! Onları da, atalarından, zovcələrindən və nəsillərindən əməlisaleh olanları da ozlərinə və’d buyurdugun Ədn cənətlərinə daxil et. Subhəsiz ki, Sən yenilməz quvvət, hikmət sahibisən

Onları pisliklərdən (tovbədən qabaq etdikləri pis əməllərinin cəzasından) qoru. O gun (qiyamət gunu) pisliklərdən kimi qorusan, subhəsiz ki, ona rəhm etmis olursan. Ən boyuk qurtulus (ugur) budur!”

Kufr edənlərə (qiyamət gunu Cəhənnəmə daxil olduqda) belə muraciət ediləcəkdir: “Allahın nifrəti sizin (dunyadakı pis əməllərinizə gorə bu gun) ozunuzə (və ya bir-birinizə) olan nifrətinizdən daha boyukdur. Cunki siz imana də’vət olundugunuz zaman oz kufrunuzdə davam edib dururdunuz!”

Onlar deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Sən bizi iki dəfə oldurub, iki dəfə diriltdin (əvvəlcə atalarımızın belində olu vəziyyətində oldugumuz ikən bizi dunyaya gətirdin. Bir muddət dunyada yasatdıqdan sonra oldurdun və indi, qiyamət gunu yenidən diriltdin). Biz oz gunahlarımızı e’tiraf etdik. Indi (buradan) cıxmaga bir yol varmıdır?”

(Onlara belə cavab veriləcəkdir:) “Bu (əzab) ona gorədir ki, (dunyada) yalnız Allah cagırıldıgı (Allahdan basqa hec bir tanrı yoxdur deyildiyi) zaman inkar edir, Ona sərik qosulduqda isə inanırdınız. Indi isə hokm (hər seydən) uca, boyuk olan Allahındır!”

Sizə ayələrini (mo’cuzələrini, dəlillərini) gostərən, goydən ruzi (hər seyi goyərdən yagıs) endirən məhz Odur. (Bu ayələrdən) ancaq (tovbə edib Rəbbinə) donən (Ona sərik qosmaqdan imtina edən) kimsə ibrət alar

(Ey mo’minlər!) Kafirlərə xos gəlməsə də, Allaha dini yalnız Ona aid edərək (ixlasla) ibadət edin

Dərəcələri yuksəldən (mələklərin, peygəmbərlərin, ovliyaların və mo’minlərin mərtəbələrini ucaldan, yaxud hər seydən uca), ərsin sahibi Allah oz əmrindən olan vəhyi bəndələrindən istədiyinə nazil edir ki, (o, insanları) gorus gunu (yer və goy əhlinin, ibadət edənlə ibadət olunanın, zalımla məzlumun bir-birilə gorusəcəyi, ruhla bədənin qovusacagı qiyamət gunu) ilə qorxutsun

Elə bir gun ki, onlar (butun insanlar qəbirlərindən) cıxacaq, onların hec bir seyi Allahdan gizli qalmayacaqdır. (Allah buyuracaq:) “Bu gun hokm kimindir?” (Hec kəsin qımıldanmaga belə cur’əti catmadıgından Allah Ozu cavab verəcəkdir:) “Bir olan (hec bir səriki, bənzəri olmayan), (qudrətilə hər seyə) qalib olan Allahındır!”

Bu gun hər kəs oz əməlinə gorə cəzalandırılacaqdır. Bu gun hec bir zulm (haqsızlıq) ola bilməz. Allah tez haqq-hesab cəkəndir

(Ya Peygəmbər!) Onları (hovldən) urəklərin agıza gələcəyi (udquna belə biməyəcəkləri və ya urəkləri qəm-qussə ilə dolacagı) yaxın gunlə (qiyamət gunu ilə) qorxut. (O gun) zalımların nə bir dostu, nə də sozu kecən bir səfaətcisi olar

Allah gozlərin xəyanətini (xain gozləri) və urəklərin gizlətdiyini biləndir

Allah (qiyamət gunu) ədalətlə hokm edər. Ondan (Allahdan) basqa ibadət etdikləri (butlər) isə hec bir sey hokm edə bilməzlər. Həqiqətən, Allah (hər seyi) esidəndir, gorəndir

Məgər onlar (musriklər) yer uzunu dolasıb ozlərindən əvvəlkilərin axırının necə oldugunu gormurlərmi? Onlar bunlardan daha quvvətli, yer uzundə daha cox iz qoyub getmis kəslər idi. Allah onları gunahlarından dolayı yox etdi. Onları Allahdan (Allahın əzabından) qoruyan bir kimsə tapılmadı

Bu (əzab) ona gorə idi ki, peygəmbərləri onlara acıq-aydın mo’cuzələr gətirmis, onlar isə (peygəmbərləri) inkar etmisdilər. Buna gorə də Allah onları məhv etdi. Həqiqətən, Allah quvvətlidir, cəzası siddətlidir

Həqiqətən, Biz Musanı ayələrimizlə və acıq-aydın bir dəlillə gondərdik

Fir’onun, (onun vəziri) Hamanın və Qarunun yanına. Onlar isə: “Bu sehrbazdır, yalancıdır!” – dedilər

(Musa) onların yanına dərgahımızdan haqq ilə (həqiqi dinlə, mo’cuzələrlə) gəldikdə onlar: “Onunla birlikdə iman gətirənlərin (yəhudilərin) oglanlarını oldurun, qadınlarını (qızlarını) isə diri saxlayın!” – dedilər. Kafirlərin hiyləsi ancaq bosa cıxar

Fir’on dedi: “Buraxın məni Musanı oldurum, qoy o da Rəbbini (koməyə) cagırsın. Dogrusu, mən onun sizin dininizi dəyisdirəcəyindən və yer uzundə fitnə-fəsad torədəcəyindən qorxuram”

Musa dedi: “Mən haqq-hesab gununə inanmayan hər bir təkəbbur sahibindən həm mənim Rəbbim, həm də sizin Rəbbiniz olan Allaha pənah aparıram!”

Fir’on ailəsindən olub imanını gizli saxlayan bir kisi dedi: “Məgər siz bir adamı: “Rəbbim Allahdır!” – deməyinə gorə oldurəcəksiniz?! Halbuki o, Rəbbinizdən sizə acıq-askar mo’cuzələr gətirmisdir. Əgər o, yalan deyirsə, ancaq oz əleyhinədir (zərərinədir); yox, əgər dogru danısırsa, onun qorxutdugu əzabın bir qismi sizə toxunar. Subhəsiz ki, Allah (Ona sərik qosmaqla, bohtan atmaqla) həddi asanı, yalancını dogru yola muvəffəq etməz

Ey qovmum! Bu gun hokm sizindir. Yer uzundə (Misir torpagında Israil ogullarına) qalib olanlar da sizsiniz. Əgər bizə Allahın əzabı gəlsə, ona qarsı kim bizə komək edə bilər?!” Fir’on dedi: “Mən sizə ancaq munasib gorduyum rə’yimi bildirirəm, mən sizə ancaq dogru yolu gostərirəm (Musanı oldurməkdən basqa ayrı carə yoxdur)!”

O mo’min adam dedi: “Ey qovmum! Mən sizə (kafir) firqələrə gəlmis olan bir gunun gəlməsindən qorxuram

Nuh, Ad, Səmud qovmunun və onlardan sonra gələnlərin cəzası kimi bir cəza verilməsindən (ehtiyat edirəm). Allah Oz bəndələrinə əsla zulm etmək istəməz! (Allah Oz qullarına onlar gunah etmədən cəza verməz, gunahı olanları da cəzasız buraxmaz)

Ey qovmum! Mən sizə uz verəcək vaveyla gunundən qorxuram

(Qorxudan) uz cevirib qacacagınız gun sizi Allahdan (Allahın əzabından) qoruyan tapılmaz. Allahın yoldan etdiyi kimsəyə də yol gostərən olmaz!”

And olsun ki, daha oncə Yusif sizə acıq-askar dəlillər (mo’cuzələr) gətirmisdi. Siz onun gətirdiklərinə səkk edib dururdunuz. Nəhayət, (Yusif) vəfat etdikdə: “Allah ondan sonra əsla peygəmbər gondərməyəcəkdir!” – dediniz. Allah (kufr etməklə) həddi asan, səkk icində olan kimsəni belə yoldan azdırar

O kəslər ki, (Rəbbindən) ozlərinə hec bir dəlil gəlmədən Allahın ayələri barəsində mubahisə edərlər. Bu həm Allah, həm də iman gətirənlər yanında (onlara qarsı) nifrət artırar. Allah hər təkəbbur sahibinin, zalımin urəyini (təkəbbur, zulm sahibi olan hər bir qəlbi) belə mohurləyər

Fir’on (istehza ilə) dedi: “Ey Haman! Mənim ucun bir uca qəsr tik ki, bəlkə, yollara yetisim –

Goylərin yollarına (yetisim) və Musanın Allahını gorum (Ona vaqif olum). Dogrusu, mən onu yalancı sayıram!” Fir’ona pis əməli beləcə yaxsı gostərildi. O, (haqq) yoldan cıxarıldı. Fir’onun hiyləsi ancaq bosa cıxdı. (Fir’on xeyli xərc cəkib uca bir bina tikdirdi. Musanı təkzib etmək ucun curbəcur vasitələrə əl atdı, lakin bunların hamısı hədər getdi. O, Musaya hec bir sey edə bilmədi)

O mo’min adam dedi: “Ey qovmum! Mənim ardımca gəlin, sizi dogru yola cıxardım

Ey qovmum! Bu dunya həyatı kecici bir seydir (fanidir), axirət isə əbədi yurddur

Hər kəs bir pislik etsə, o ancaq pisliyi qədər cəza alar. Amma hər kisi, yaxud qadın mo’min ikən bir yaxsılıq etsə, belələri Cənnətə daxil olub saysız-hesabsız ruziyə catar

Ey qovmum! Bu nə isdir! Mən sizi nicata də’vət etdiyim halda, siz məni Cəhənnəmə (cəhənnəm oduna) də’vət edirsiniz

Siz məni Allahı inkar etməyə, bilmədiyim bir seyi Ona sərik qosmaga cagırdıgınız halda, mən sizi (hər seyə qalib) yenilməz quvvət sahibi olan, cox bagıslayan Allaha (ibadət etməyə) cagırıram

Subhəsiz ki, sizin məni (sitayis etməyə) cagırdıqlarınızın (dilsiz-agılsız butlərin) nə dunyada, nə də axirətdə (bir kəsi) cagırmaq qabiliyyəti (ibadət olunmaga haqqı) yoxdur. Bizim axır donusumuz isə Allahadır. (Rəbbinə sərik qosmaqla, kufr etməklə) həddi asanlar, sozsuz ki, cəhənnəmlikdirlər

(Allahın əzabını gordukdə) sizə dediklərimi mutləq xatırlayacaqsınız. Mən oz isimi Allaha həvalə edirəm. Həqiqətən, Allah bəndələrini gorəndir!”

Beləliklə, Allah onu (o mo’min səxsi) onların qurdugu hiylələrin sərindən qorudu. Fir’on əhlini isə siddətli əzab sardı (suya qərq oldular)

Onlar (olən gundən qiyamətə qədər qəbir evində) səhər-axsam (gundə iki dəfə) odda yandırılarlar. Qiyamət qopdugu gun isə (deyiləcəkdir): “Fir’on əhlini ən siddətli əzaba salın!”

O zaman onlar od icində bir-birilə cənə-bogaz olacaq, acizlər (tabe olanlar) təkəbbur gostərənlərə (oz bascılarına) deyəcəklər: “Biz (dunyada) sizə tabe idik. Indi siz cəhənnəm odunun (azacıq da olsa) bir hissəsini bizdən dəf edə bilərsinizmi?!”

Təkəbbur gostərənlər deyəcəklər: “Biz hamımız oradayıq (cəhənnəm odundayıq). Allah artıq Oz bəndələri arasında (lazımi) hokmunu vermisdir! (Buna hec bir carə yoxdur!)”

(Cəhənnəm gozətciləri) deyəcəklər: “Məgər sizə oz peygəmbərləriniz acıq-askar mo’cuzələr gətirməmisdilər?” Onlar: “Bəli (gətirmisdilər)!” – deyə cavab verəcəklər. (Cəhənnəm gozətciləri onlara:) “Elə isə ozunuz dua edin!” – deyəcəklər. Kafirlərin duası isə bos seydir (hec vaxt qəbul olunmaz)

Subhəsiz ki, Biz oz peygəmbərlərimizə və iman gətirənlərə həm dunyada, həm də sahidlərin səhadət verəcəyi gundə (qiyamət gunundə) yardım edəcəyik

Elə bir gun ki, zalımlara uzrxahlıqları hec bir fayda verməyəcəkdir. (O gun) onları lə’nət və axirət yurdunun pis əzabı gozləyir

And olsun ki, Biz Musaya dogru yolu gostərən rəhbər (Tovrat) verdik və Israil ogullarını kitaba varis etdik

Agıl sahiblərinə hidayət və oyud-nəsihət olsun deyə

(Ya Peygəmbər! Allahın əmrinə, musriklərin əziyyətinə) səbr et. Allahın (sənə və mo’minlərə verdiyi zəfər) və’di haqdır. (Ummətinin sənin ozunə aid etdiyin) gunahının bagıslanmasını dilə. Axsam-səhər Rəbbini həmd-səna ilə təqdis et! (Daim Allahı zikr et və ya gundə bes vaxt namaz qıl)

Subhəsiz ki, (Rəbbindən) ozlərinə bir dəlil gəlmədən Allahın ayələri barəsində mubahisə edənlərin urəyində ancaq bir təkəbbur (boyukluk iddiası, sənə qarsı həsəd) vardır. Onlar hec vaxt Ona (boyukluyə, peygəmbərlik dərəcəsinə) catmayacaqlar. Sən Allaha pənah apar. Həqiqətən, O, (hər seyi) esidəndir, gorəndir

Dogrudan da, goylərin və yerin yaradılısı insanların yaradılısından daha boyuk seydir. Lakin insanların coxu (bunu) bilməz

Korla gorən, iman gətirib yaxsı əməllər edənlərlə pislik edən eyni olmaz. Nə az dusunursunuz

O, saat (qiyamət gunu) mutləq gələcəkdir, ona hec bir səkk-subhə yoxdur. Lakin insanların coxu (buna) inanmaz

Rəbbiniz buyurdu: “Mənə dua edin, Mən də sizin dualarınızı qəbul edim! (Məni cagırın, harayınıza yetisərəm, yaxud yalnız Mənə ibadət edin, sizi mukafatlandıraram!) Mənə ibadət etməyi təkəbburlərinə sagısdırmayanlar Cəhənnəmə zəlil olaraq girəcəklər

Sizin dincəlməyiniz ucun gecəni (qaranlıq) və (ruzi qazanmagınız, əlləsib vurusmagınız ucun) gunduzu isıqlı yaradan Allahdır. Allah insanlara lutfkardır, lakin insanların coxu (Onun lutfunə) sukur etməz

Bu sizin Rəbbiniz, hər seyin xaliqi olan Allahdır. Ondan basqa hec bir tanrı yoxudur! Siz necə (aldanılıb haqdan) dondərilirsiniz? (Ondan necə donursunuz)

Yalnız Allahın ayələrini inkar edənlər (haqdan) belə dondərilərlər

Sizin ucun yeri məskən, goyu tavan edən, sizə surət verən, surətlərinizi gozəlləsdirən, sizə təmiz (pak) ne’mətlərdən ruzi verən Allahdır! Bu sizin Rəbbiniz olan Allahdır. Aləmlərin Rəbbi olan Allah nə qədər ucadır (nə qədər uludur)! (Ucalardan ucadır, xeyir-bərəkəti bol və daimidir)

Əbədi (həmisə diri) olan ancaq Odur. Ondan basqa hec bir tanrı yoxdur. (Allaha) dini yalnız Ona məxsus edərək (hec bir sərik qosmadan) ibadət edin! Aləmlərin Rəbbi olan Allaha həmd olsun

(Ya Peygəmbər!) De: “Rəbbimdən mənə acıq-askar dəlillər gəldiyi zaman sizin Allahdan qeyri tapındıqlarınıza (butlərə) ibadət etmək mənə qadagan olunmus, ancaq aləmlərin Rəbbinə təslim olmaq buyurulmusdur!”

Sizi (atanız Adəmi) torpaqdan, sonra nutfədən, sonra laxtalanmıs qandan yaradan, sonra (analarınızın bətnindən) usaq olaraq cıxardan, sonra kamillik cagına catasınız, daha sonra qocalasınız deyə yasadan Odur. Icərinizdə daha əvvəl (gənclik, ahıllıq, qocalıq caglarına yetismədən) oldurulənlər də var. (Butun bunlar) muəyyən bir vaxta (omrunuzun sonuna) yetisəsiniz və bəlkə, (Allahın vəhdaniyyətini) dusunub anlayasınız deyə edilir

Dirildən də, oldurən də Odur. O, bir isi qərara aldıqda (bir seyi yaratmaq istədikdə) ona ancaq: “Ol!” – deyər, o da dərhal olar

(Ya Peygəmbər!) Allahın ayələri barəsində mubahisə edənləri gormursənmi? Onlar necə də (haqdan) dondərilirlər

Kitabı (Qur’anı) və peygəmbərlərimizə gondərdiklərimizi (vəhyi, mo’cuzələri və hokmləri) yalan hesab edənlər (bu hərəkətlərindən dolayı hansı cəzalara mə’ruz qalacaqlarını) mutləq biləcəklər

O zaman ki, boyunlarında halqalar və zəncirlər oldugu halda suruklənəcəklər

Cəhənnəmə (qaynar suya) tərəf, sonra odda yandırılacaqlar

Sonra da onlara belə deyiləcəkdir: “Haradadır sərik qosub ibadət etdikləriniz –

Allahdan qeyri?!” (Musriklər) deyəcəklər: “Onlar bizdən qeyb oldular. Xeyr, biz əslində oncə (dunyada) hec nəyə ibadət etmirdik!” Allah (haqq yoldan) kafirləri belə azdırar

(Onlara belə deyiləcəkdir:) “Bu (əzab) sizin yer uzundə nahaq yerə sevinməyinizə və təkəbburlənməyinizə gorədir

Girin cəhənnəmin qapılarına (təbəqələrinə) orada əbədi qalmaq ucun!” Təkəbburlulərin sıgınacagı necə də pisdir

(Ya Peygəmbər! Musriklərin əziyyətlərinə) səbr et. Allahın (sənə və mo’minlərə verdiyi zəfər) və’di haqdır. Ya onlara və’d etdiyimizin (əzabın) bir qismini (diri ikən) sənə gostərəcək, ya da səni Oz dərgahımıza aparacagıq. Onlar Bizim huzurumuza qaytarılıb gətiriləcəklər! (Qiyamət gunu dunyadakı əməllərinə gorə siddətli əzaba ducar olacaqlar)

Biz səndən əvvəl də peygəmbərlər gondərmisdik. Onlardan kimisi haqqında sənə xəbər vermis, kimisi haqqında xəbər verməmisik. Hec bir peygmbər Allahın izni olmadan bir mo’cuzə gətirə bilməz. Allahın (kafirlərə əzab verilməsi barədə) əmri gəldikdə (peygəmbərlər və onları təkzib edənlər arasında) ədalətlə hokm olunar. Yalan danısanlar (batil soyləyənlər) elə oradaca ziyana ugrayarlar

Sizin ucun minməyə heyvanlar yaradan Allahdır. Onlardan yedikləriniz də var

Sizin ucun onlardan daha necə-necə mənfəətlər vardır (dərilərindən cadır qurur, yunlarından paltar, yorgan-dosək duzəldirsiniz). Urəyinizdən kecən bir arzuya onları minməklə yetisirsiniz (onları minib istədiyiniz yerə gedirsiniz). (Quruda bir yerdən basqa yerə) onların ustundə, (suda isə) gəmilərdə dasınırsınız

O isə Oz ayələrini (qudrət nisanələrini) gostərir. Allahın ayələrinin hansını inkar edə bilərsiniz

Məgər onlar (musriklər) yer uzunu dolasıb ozlərindən əvvəlkilərin axırının necə oldugunu gormurlərmi? Onlar (sayca) bunlardan daha cox, daha quvvətli, yer uzundə daha cox iz qoymus kimsələr idi. Qazandıqları (dunya malı) onlara bir fayda vermədi (Allahın əzabını onlardan dəf edə bilmədi)

Peygəmbərləri onlara acıq-askar mocuzələr gətirdikdə ozlərində olan elmə sevindilər, onlara (kafirlərə) isə məsxərəyə qoyduqları əzab yetisdi. (Və ya: peygəmbərləri onlara acıq-askar mo’cuzələrlə gəldikləri zaman onlar oz biliklərinə - batil əqidə və fəlsəfələrinə, ticarətdən mənfəət əldə edə bilmək bacarıqlarına – qurrələndilər. Kafirləri istehza etdikləri əzab sardı)

Onlar əzabımızı gordukdə dedilər: “Biz yalnız Allaha iman gətirdik, (Rəbbimizə) qosdugumuz sərikləri (butləri) isə inkar etdik!”

Amma əzabımızı gordukləri zaman iman gətirmələri – Allahın Oz bəndələri barəsində oncə olub-kecmis (tətbiq edilmis) adətinə (qayda-qanununa) muvafiq olaraq hec bir fayda vermədi. (Əzab gəlməmisdən əvvəl iman gətirmək lazımdır, əzabı gordukdə gətirilən imanın hec bir faydası olmaz). Kafirlər elə oradaca ziyana ugradılar (məhv oldular)