Azerbaijani - Chapter 41 - Fussilat

Ha, Mim

(Bu Qur’an) mərhəmətli, rəhmli (olan Allah) tərəfindən nazil edilmisdir

Ərəbcə Qur’an olaraq (onu) bilən bir qovm ucun əyələri mufəssəl izah edilmis bir kitabdır

(Bu Qur’an) həm (mo’minlərə Cənnətlə) mujdə verəndir və həm də (kafirləri cəhənnəm əzabı ilə) qorxudan. Onların (Məkkə əhlinin) əksəriyyəti (Qur’andan) uz dondərib (onu) dinləməz (Allahın kəlamının qudsiyyəti, hikməti haqqında dusunməz)

(Ya Peygəmbər!) Onlar deyərlər: “Sənin bizi də’vət etdiyinə (tovhid dininə) qarsı qəlblərimiz ortulu, qulaqlarımız da kardır və bizimlə sənin aranda pərdə vardır. Sən (oz dininə) əməl et, biz də (oz dinimizə) əməl etməkdəyik! (Sən oz istədiyini et, biz də oz istədiyimizi!)”

(Ya Rəsulum!) De: “Mən də ancaq sizin kimi bir insanam. Mənə vəhy olunur ki, sizin tanrınız bir olan Allahdır. Ona tərəf yonəlin və Ondan bagıslanmagınızı diləyin. Vay musriklərin halına

O musriklər ki, zəkat vermir və axirətə inanmırlar

Iman gətirib yaxsı islər gorənləri tukənməz (minnətsiz) ruzi gozləyir!”

(Ya Peygəmbər!) De: “Dogrudanmı siz yeri iki gundə yaradanı inkar edir və Ona səriklər qosursunuz? O ki, aləmlərin Rəbbidir

O, yer uzundə mohkəm durmus daglar yaratdı, onu bərəkətli etdi və (Allahdan ruzi) istəyənlər ucun bərabər olaraq orada yer əhlinin ruzisini dord gundə (movsumdə) muəyyən etdi. (Yaxud yerin və yer uzundə olanların necə gun ərzində yaradıldıgını sorusanlar bilsinlər ki, Allah onların hamısını birlikdə dord gundə xəlq etdi)

Sonra Allah tustu (duman, yerdən qalxan buxar) halında olan goyə uz tutdu (goyu yaratmaq qərarına gəldi). Ona (goyə) və yerə belə buyurdu: “Istər-istəməz vucuda gəlin!” Onlar da: “Istəyərək (Allahın əmrinə itaət edərək) vucuda gəldik!” – deyə cavab verdilər

Allah onları (səmaları) yeddi (qat) goy olaraq iki gundə əmələ gətirdi. (Beləliklə, iki gun ərzində yer, sonra iki gun ərzində yer uzundə olanlar, daha sonra iki gun ərzində goylər xəlq edildi. Kainatın yaradılması altı gun ərzində basa catdı). O, hər bir goyun isini ozunə vəhy edib bildirdi. Biz asagı goyu (dunya səmasını) qəndillərlə (ulduzlarla) bəzədik və (onu seytanlardan, hər cur bəladan) hifz etdik. Bu, yenilməz quvvət sahibi olan, (hər seyi) bilən Allahın təqdiridir (əzəli hokmu, qanunudur)!”

(Ya Peygəmbər!) Əgər (Məkkə musrikləri sənin bu sozlərindən sonra haqdan, imandan) uz dondərsələr, de: “Mən sizi Ad və Səmud ildırımı kimi bir ildırımla (bu tayfaları məhv etmis tukurpədici bir səslə, mudhis bir əzabla) qorxuduram!”

Onlara əvvəllər də, sonralar da bir-birinin ardınca: “Yalnız Allaha ibadət edin” – deyən peygəmbərlər gəldiyi zaman onlar: “Əgər Rəbbimiz (bizim ancaq Ona iman gətirməyimizi, butlərə sitayis etməməyimizi) istəsəydi, (peygəmbər olaraq) mələklər endirərdi. Biz sizinlə gondərilənlərə (risalətə, səriətə) inanmırıq!” – deyə cavab vermisdilər

Ad qovmunə gəlincə, onlar yer uzundə nahaq yerə təkəbbur gostərib dedilər: “Bizdən daha quvvətli kim ola bilər?!” Məgər onlar dusunmədilərmi ki, ozlərini yaratmıs olan Allah onlardan daha quvvətlidir?! Onlar ayələrimizi inkar edirdilər

Biz onlara dunyada rusvaycılıq əzabını daddırmaq ucun o ugursuz (nəhs) gunlərdə ustlərinə vıyıltı ilə əsən (cox soyuq) bir kulək (qasırga) gondərdik. Axirət əzabı isə daha rusvayedicidir. Onlara (qiyamət gunu) komək də olunmayacaqdır

Səmud qovmunə gəlincə, Biz onlara haqq yolu gostərdik, amma onlar korlugu (kufru) dogru yoldan ustun tutdular. Beləliklə, onları qazandıqları gunahların ucbatından zəliledici ildırım əzabı yaxaladı

Iman gətirib (Allahdan) qorxanları isə xilas etdik

Allahın dusmənləri Cəhənnəmə toplanacaqları gun onlar (əvvəlincisindən axırıncısınadək tutulub bir yerdə) saxlanacaqlar

Nəhayət, onlar Cəhənnəmə gəldikdə qulaqları, gozləri və dəriləri etdikləri əməllər barəsində onların əleyhinə səhadət verəcəkdir

Onlar oz dərilərinə: “Nə ucun əleyhimizə səhadət verirsiniz?” – deyəcəklər. (Dəriləri də) belə cavab verəcəkdir: “Hər seyi dilə gətirən Allah bizi danısdırdı. Sizi ilk dəfə yoxdan yaradan Odur. Siz Onun huzuruna qaytarılırsınız!”

Siz qulaqlarınızın, gozlərinizin və dərilərinizin əleyhinizə səhadət verəcəklərinizdən qorxub (gunah isləməkdən) cəkinmir, etdiyiniz əməllərin coxunu isə Allahın bilməyəcəyini zənn edirsiniz

Sizin oz Rəbbiniz barəsində bu zənniniz sizi məhv etdi və ziyana ugrayanlardan oldunuz

Indi (əzaba) dozsələr də (dozməsələr də), onların məskəni Cəhənnəmdir. Onlar (Allahdan) riza diləsələr də, onların diləyi qəbul olunmaz (yaxud dunyaya qayıtmaq istəsələr də, onların bu istəyi qəbul ediməz)

Biz onlara (Məkkə musriklərinə) onlərindəkini və arxalarındakını (dunyanın zovq-səfasına uyub axirətə inanmamalarını) ozlərinə gozəl gostərən (seytansifət) dostlar caladıq. Ozlərindən əvvəl gəlib-getmis cinlərdən və insanlardan olan (kafir) ummətlərlə birlikdə o soz (əzab hokmu) onlar barəsində də gercəkləsdi. Subhəsiz ki, onlar ziyan cəkənlər oldular

Kafir olanlar (oz dostlarına): “Bu Qur’anı dinləməyin, o oxunduqda (esidilməsin deyə) səs-kuy (suluqluq) salın ki, bəlkə, (bununla Muhəmmədə) qalib gələsiniz!” – dedilər

Biz kafir olanlara mutləq siddətli bir əzab daddıracaq, etdikləri əməllərin ən siddətli cəzasını verəcəyik

Budur Allahın dusmənlərinin cəzası – Cəhənnəm (cəhənnəm odu)! Ayələrimizi inkar etmələrinin cəzası olaraq onların əbədi məskəni oradadır

Kafir olanlar deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Cinlərdən və insanlardan bizi azdıranları bizə gostər ki, onları ayaqlarımız altına salaq, paymal olsunlar!”

Subhəsiz: “Rəbbimiz Allahdır!” – deyən, sonra da (sozundə) duz olan kəslərə (olum ayagında) mələklər nazil olub (belə deyəcəklər): “Qorxmayın və kədərlənməyin! Sizə və’d olunan Cənnətlə sevinin

Biz dunyada da, axirətdə də sizin dostlarınızıq. Orada (Cənnətdə) sizin ucun nəfsinizin cəkdiyi, istədiyiniz hər sey vardır

(Xalqı) Allaha tərəf cagıran, yaxsı is gorən və: “Mən musəlmanlardanam!” – deyən kəsdən daha gozəl danısan kim ola bilər

Yaxsılıqla pislik eyni ola bilməz! (Ey mo’min kimsə!) Sən (pisliyi) yaxsılıqla dəf et! (Qəzəbə səbirlə, cəhalətə elmlə, xəsisliyə comərdliklə, cəzaya bagıslanmaqla cavab ver!) Belə olduqda aranızda dusməncilik olan səxsi, sanki yaxın bir dost gorərsən

Bu (xislət) yalnız (dunyada məsəqqətlərə) səbir edənlərə verilir və yalnız boyuk qismət (savab, fəzilət) sahiblərinə əta olunur

Əgər sənə Seytandan (bu xislətə mane olan) bir vəsvəsə gəlsə (fəsad toxunsa), Allaha sıgın. Subhəsiz ki, Allah (hər seyi) esidəndir, biləndir

Gecə və gunduz, gunəs və ay Onun (vəhdaniyyətinə, qudrət və əzəmətinə dəlalət edən) əlamətlərindəndir. Gunəsə və aya səcdə etməyin, onları yaradan Allaha səcdə edin! Əgər Ona ibadət edirsinizsə (hec bir sərik qosmadan ibadət edin)

Əgər (musriklər Allaha səcdə etməyə) təkəbbur gostərsələr (bilsinlər ki, bunun zərəri Allaha deyil, ancaq ozlərinədir). Cunki (Ya Rəsulum!) Sənin Rəbbinin dərgahında olanlar (mələklər) gecə-gunduz usanmadan Onu təqdis edib sə’ninə tə’riflər deyərlər

Onun qudrət nisanələrindən biri də budur ki, sən yer uzunu qupquru gorursən. Biz ona yagıs yagdıran kimi hərəkətə gəlib qabarar (cana gələr). Onu dirildən, subhəsiz ki, oluləri də dirildəcəkdir. Həqiqətən, O, (Allah) hər seyə qadirdir

Ayələrimizi inkar edənlər (ayələrimizdən uz dondərənlər) Bizdən gizli qalmazlar. Cəhənnəm oduna atılan kəs yaxsıdır, yoxsa qiyamət gunu (Allahın huzuruna) arxayın gələn kəs?! Istədiyinizi edin. Subhəsiz ki, O nə etdiyinizi gorəndir

Ozlərinə Qur’an gəldiyi zaman onu yalan hesab edənlər (mutləq cəzalarına catacaqlar). O (Qur’an), subhəsiz ki, cox dəyərli (qiymətli) bir kitabdır

Nə oncə, nə də sonra batil ona yol tapa bilməz (Seytan onun bir sozunu, bir hərfini belə dəyisə bilməz). O, hikmət sahibi, sukrə (tə’rifə) layiq olan (butun isləri bəyənilən Allah) tərəfindən nazil edilmisdir

(Ya Rəsulum!) Sənə ancaq səndən əvvəlki peygəmbərlərə deyilənlər deyilir. Həqiqətən, sənin Rəbbin həm bagıslayandır, həm də siddətli cəza verəndir

Əgər Biz onu ozgə bir dildə olan Qur’an etsəydik (Məkkə musrikləri): “Məgər onun ayələri (bizim ucun) mufəssəl izah olunmalı deyildimi?! Bu nədir? (Qur’an) ozgə dildə, (Peygəmbər isə) ərəbmidir?!” – deyərdilər. (Ya Rəsulum!) De: “O, iman gətirənlərə hidayətdir və (cəhalət xəstəliyinə tutulmus urəklərə) səfadır. Iman gətirməyənlərin isə qulaqlarında karlıq (agırlıq) vardır. O, (Qur’an) onları kor etmisdir. Onlar (sanki) uzaq bir yerdən cagırılırlar. (Hec bir sey esitməz, hec bir sey anlamazlar)

Biz Musaya da kitab vermisdik və onun (Tovratın) barəsində də ixtilaf dusmusdu. (Ya Peygəmbər!) Əgər sənin Rəbbinin (cəzanın qiyamət gununə qədər tə’xirə salınması haqqındakı) oncə buyurdugu bir soz olmasaydı, dərhal isləri bitmis olardı (dunyada ikən əzabı dadardılar). Həqiqətən, (musriklər Qur’an) barəsində cox dərin (basqalarını da subhəyə salan) bir səkk icindədirlər

Yaxsı is gorənin xeyiri ozunə, pislik edənin də zərəri ozunə olar. (Ya Peygəmbər!) Sənin Rəbbin (haqsız yerə) bəndələrə zulm edən deyildir

O saatı (qiyamətin nə vaxt qopacagını) bilmək yalnız Ona aiddir. O bilmədən hec bir meyvə qabıgından (tumurcugundan) cıxmaz, hec bir qadın hamilə olmaz və bari-həmlini yerə qoymaz. (Allah) onlara (musriklərə məzəmmət və istehza ilə): “Səriklərim haradadır? – deyəcəyi gun, onlar: “(Ey Rəbbimiz!) Biz Sənə ərz etdik ki, aramızda (Sənin sərikin olduguna səhadət verə biləcək) hec bir sahid yoxdur!” – deyə cavab verəcəklər

Oncə (dunyada) ibadət etdikləri (butlər) onlardan qeyb olacaq və onlar ozləri ucun qacıb can qurtarmaga bir yer olmadıgını yəqin edəcəklər

(Kafir, nankor) insan (Allahdan ozunə) yaxsılıq diləməkdən usanmaz. Əgər ona bir pislik uz versə, umudsizliyə qapılıb mə’yus olar

Basına gələn musibətdən sonra dərgahımızdan ona bir mərhəmət əta etsək (dadızdırsaq), mutləq: “Bu elə mənim haqqımdır. Qiyamətin (qiyamət saatının) qopacagını guman etmirəm. Dogrudan da, əgər Rəbbimin huzuruna qaytarılıb gətirilsəm, Onun dərgahında məni ən gozəl ne’mət (Cənnət) gozləyir!” – deyər. Biz kafir olanlara (dunyada) nə etdiklərini mutləq (bir-bir) xəbər verəcək və sozsuz ki, onlara siddətli bir əzab daddıracagıq

(Kafir, nasukur) insana ne’mət bəxs etdiyimiz zaman (imandan) uz dondərər, (haqdan) uzaqlasıb yan gəzər. Ona bir pislik uz verdikdə isə (Rəbbinə) uzun-uzadı dua edər (yaxsı gundə Allahı unudar, dar gundə dərhal Ona yalvarar)

(Ya Peygəmbər! O kafirlərə) de: “Bir soyləyin gorək, əgər (bu Qur’an) Allah dərgahındandırsa və sonra siz də onu inkar edibsinizsə, (sizin kimi haqdan) uzaq bir nifaq (ədavət) icində olan kəsdən (haqq yolu) daha cox azmıs kim ola bilər

Onun (Qur’anın) haqq oldugu onlara (musriklərə) bəlli olsun deyə, Biz oz qudrət nisanələrimizi onlara həm xarici aləmdə (ufuqlərdə, kainatda, goylərin və yerin ətrafında), həm də onların oz daxilində mutləq gostərəcəyik. (Ya Peygəmbər!) Məgər Rəbbinin hər seyə sahid olması (sənin dediklərinin dogruluguna) kifayət deyilmi

(Ya Peygəmbər!) Bil ki, onlar oz Rəbbi ilə qarsılasacaqları (qiyamət gunu dirilib haqq-hesab ucun Allahın huzurunda duracaqları) barədə səkk-subhə icindədirlər. Və yenə bil ki, O (Oz elmi və qudrəti ilə) hər seyi ehtiva edəndir