Azerbaijani - Chapter 7 - Al-Araf

Əlif, Lam, Mim, Sad

Bu, (kafirləri cəhənnəm əzabı ilə) qorxutmaq və mo’minlərə oyud-nəsihət vermək ucun sənə nazil edilən Kitabdır. (Ya Rəsulum!) Ondan (onun təbligindən) otru urəyində bir sıxıntı olmasın

Rəbbinizdən sizə nazil edilənə (Qur’ana) tabe olun. Allahı qoyub basqa dostlara uymayın. Siz oyud-nəsihətə olduqca az qulaq asırsınız

Biz necə-necə məmləkətləri (onların əhalisini) məhv etdik. Əzabımız onlara (Lut peygəmbərin qovmunə) gecə (yatarkən), yaxud (Sueyb peygəmbərin qovmunə) gunun gunorta cagı (istirahət edərkən) gəldi

Əzabımıza ducar olduqları zaman onların: “Biz həqiqətən, zalım olmusuq!” – deməkdən basqa hec bir sozləri olmamısdır

(Ozlərinə) peygəmbər gondərilən ummətləri (peygəmbərlərə tabe olub-olmadıqları barədə) sorgu-suala cəkəcək, gondərilən peygəmbərləri də (dinimizi onlara təblig edib-etməmələri haqqında) sorgu-sual edəcəyik

Sonra da onlara (nə etdiklərini) bildiyimiz ucun (hamısını bir-bir) soyləyəcəyik. Axı Biz qaib deyildik (onların yanındaydıq)

O gun (qiyamət gunu) cəki (əməllərin tərəzidə cəkilməsi) haqdır. Tərəziləri agır gələnlər (yaxsı əməlləri pis əməllərindən cox olanlar) nicat tapanlardır

Tərəziləri yungul gələnlər (pis əməlləri yaxsı əməllərindən cox olanlar) isə ayələrimizə haqsızlıq etdiklərindən ozlərinə zərər eləyənlərdir

Sizi yer uzundə yerləsdirdik və orada sizin ucun dolanacaq vasitələri yaratdıq. Siz isə olduqca az sukur edənlərsiniz

Sizi (babanız Adəmi) yaratdıq, sonra sizə surət verdik və mələklərə: “Adəmə səcdə edin!” – dedik. Iblisdən basqa hamısı səcdə etdi. O, səcdə olanlardan olmadı

(Allah iblisə): “Mən sənə əmr edəndə sənə səcdə etməyə nə mane oldu?” – deyə buyurdu. (Iblis:) “Mən ondan daha yaxsıyam (ustunəm), cunki Sən məni oddan, onu isə palcıqdan yaratdın!” – dedi

(Allah) buyurdu: “Oradan (Cənnətdən) asagı en. Orada sənə (Allahın əmrinə) təkəbbur gostərmək yarasmaz. (Oradan) cıx, cunki sən alcaqlardansan!”

(Iblis) dedi: “Mənə qiyamətə qədər mohlət ver!”

(Allah) buyurdu: “Sən mohlət verilənlərdənsən!”

(Iblis) dedi: “Sən məni (Adəmə səcdə etmədiyimə gorə) azdırıb yoldan cıxartdıgın ucun mən də Sənin duz yolunun ustundə oturub insanlara (Sənə ibadət və itaət etməyə) mane olacam

Sonra onların yanına qarsılarından və arxalarından, saglarından və sollarından gələcəyəm (soxulacagam) və Sən onların əksəriyyətini sukur edən gorməyəcəksən!”

(Allah) buyurdu: “Oradan (Cənnətdən) rusvay olmus və (mərhəmətimdən) kənar edilmis (qovulmus) halda cıx. Onlardan (insanlardan) hər kim sənə uysa, (cəzasını alacaq). Əlbəttə, Cəhənnəmi sizin hamınızla dolduracagam

Ey Adəm! Sən zovcənlə birlikdə Cənnətdə sakin ol. Hər ikiniz istədiyiniz yerdən (cənnət meyvələrini dərib) yeyin, ancaq bu agaca (bugdaya və ya uzum tənəyinə) yaxınlasmayın, yoxsa (ozunuzə) zulm edənlərdən olarsınız!”

Seytan (Adəmin və Həvvanın) ortulu ayıb (ovrət) yerlərini ozlərinə gostərmək məqsədilə onlara vəsvəsə verib dedi: “Rəbbiniz sizə bu agacı yalnız mələk olmamagınız və ya (Cənnətdə) əbədi qalmamagınız ucun qadagan etmisdir!”

Həm də onlara: “Mən, əlbəttə, sizin xeyirxah məsləhətcilərinizdənəm”,- deyə and icdi

Beləliklə, (Seytan) onları batil sozlərlə aldatdı (onları aldadaraq uca yerlərdən, yuksək mərtəbələrdən asagı endirdi). (Adəm və Həvva) agacın meyvəsindən daddıqda ayıb yerləri (gozlərinə) gorundu. Onlar Cənnət (agaclarının) yarpaqlarından (dərib) ayıb yerlərinin ustunu ortməyə basladılar. Rəbbi onlara muraciət edib buyurdu: “Məgər sizə bu agacı (agaca yaxınlasmagı) qadagan etməmisdimmi? Seytan sizin acıq-askar dusməninizdir, deməmisdimmi?”

(Adəm və Həvva) “Ey Rəbbimiz! Biz ozumuzə zulm etdik. Əgər bizi bagıslamasan, rəhm etməsən, biz, subhəsiz ki, ziyana ugrayanlardan olarıq!” – dedilər

(Allah) buyurdu: “Bir-birinizə dusmən olaraq (Cənnətdən yer uzunə) enin! Yerdə sizin ucun bir muddət (əcəliniz catana qədər) sıgınacaq və dolanacaq (yasayıs vasitələri) vardır”

(Allah) buyurdu: “Orada yasayacaq, orada oləcək və oradan (dirilib) cıxarılacaqsınız!”

Ey Adəm ogulları! Sizə ayıb yerlərinizi ortəcək bir geyim və bir də bəzəkli libas (və ya mal-dovlət) nazil etdik. Lakin təqva libası daha yaxsıdır (xeyirlidir). Bu, Allahın ayələrindəndir ki, bəlkə, (onunla) oyud-nəsihətə qulaq asasınız

Ey Adəm ogulları! Ayıb yerlərini ozlərinə gostərmək ucun libaslarını soyundurub valideyninizi (Adəm və Həvvanı) Cənnətdən qovdurdugu kimi, Seytan sizi də aldadıb yoldan cıxartmasın. Subhəsiz ki, o (Seytan) və onun camaatı sizləri sizin onları gorə bilmədiyiniz yerlərdən gorurlər. Biz seytanları iman gətirməyənlərin (kafirlərin) dostları etdik

(Seytanla dost olanlar) ədəbsizlik (butpərəstlik adəti uzrə Kə’bəni cılpaq təvaf) etdikləri zaman: “Atalarımızı belə gorduk. Bunu bizə Allah əmr etmisdir”,- deyirlər. (Ya Peygəmbərim!) De: “Allah ədəbsizlik (yaramaz islər) əmr etməz. Allaha qarsı bilmədiyiniz seyimi deyirsiniz?”

De: “Rəbbim ədaləti əmr etdi. Hər səcdədə (namaz vaxtı) uzunuzu (butlərə deyil, Ona tərəf və ya qibləyə) tutun. (Allah) dini yalnız Ona məxsus edərək ibadət edin. Sizi (yoxdan) yaratdıgı kimi, yenə Onun huzuruna qayıdacaqsınız

(Allah) insanların bir qismini dogru yola yonəltdi, onların bir qismi isə (haqq yoldan) azmaga layiq goruldu. Cunki onlar Allahı qoyub seytanları ozlərinə havadar tutmusdular və ozlərinin dogru yolda olduqlarını guman edirlər

Ey Adəm ogulları! Hər bir ibadət vaxtı (namaz qılarkən, məscidə gedərkən və ya təvaf edərkən) gozəl libaslarınızı geyin, yeyin-icin, lakin israf etməyin, cunki (Allah) israf edənləri sevməz

(Ya Peygəmbərim!) De: “Allahın Oz bəndələri ucun yaratdıgı zinəti və təmiz (halal) ruziləri kim haram buyurmusdur?” De: “Bunlar dunyaya iman gətirənlər ucundur (lakin kafirlər də onlardan istifadə edə bilərlər), qiyamət gunundə (axirətdə) isə yalnız mo’minlərə məxsusdur”. Biz ayələrimizi anlayıb-bilən bir tayfaya belə ətraflı izah edirik

De: “Rəbbim yalnız askar və gizli alcaq isləri (zana etmək, lut gəzmək və s.), hər cur gunahı, haqsız zulmu, Allahın haqqında hec bir dəlil nazil etmədiyi hər hansı bir seyi Ona sərik qosmagınızı və Allaha qarsı bilmədiyiniz seyləri deməyinizi haram buyurmusdur

Hər bir ummətin (əzəldən muəyyən edilmis) əcəl vaxtı (olum, tənəzzul və ya əzaba ducar olma cagı) vardır. Onların əcəli gəlib catdıqda bircə saat belə (ondan) nə geri qalar, nə də irəli kecə bilərlər!”

Ey Adəm ogulları! Sizə icərinizdən peygəmbərlər gəlib ayələrimi soyləyən zaman Allahdan qorxaraq pis islərdən cəkinib ozlərini islah edən səxslərin hec bir qorxusu yoxdur və onlar qəm-qussə gorməzlər

Ayələrimizi yalan hesab edib onlara təkəbburlə yanasanlar isə cəhənnəmlikdirlər və onlar orada əbədi qalacaqlar

Allaha iftira yaxan, Onun ayələrini yalan hesab edən kimsədən daha zalım kim ola bilər? Kitabda (lovhi-məhfuzda) yazılmıs qismətləri onlara catacaqdır. Nəhayət, elcilərimiz (gondərdiyimiz mələklər) canlarını almaq ucun yanlarına gəldikdə: “Allahdan basqa ibadət etdiyiniz butləriniz haradadır?” – deyincə: “Onlar bizi qoyub qacdılar!” – deyə cavab verəcək və oz əleyhlərinə, kafir olduqlarına sahidlik edəcəklər

(Allah qiyamət gunu onlara) buyuracaq: “Sizdən əvvəl gəlib-getmis (kafir) cin və insan tayfaları ilə birlikdə Cəhənnəmə girin!” Hər tayfa girdikcə (ozundən əvvəlki) dindasına və tayfadasına (onu dogru yoldan azdırdıgı ucun) lə’nət oxuyacaq. Nəhayət, hamısı birlikdə orada (Cəhənnəmdə) toplandıgı zaman sonra gələnlər (tabe olanlar) əvvəl gələnlər (tabe olduqları) barəsində deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Bizi azdıran bunlardır. Bunlara ikiqat cəhənnəm əzabı ver! (Allah) buyuracaq: “Hər birinizi ikiqat əzab gozləyir, lakin siz bilmirsiniz!”

Əvvəl gələnlər isə sonrakılara: “Sizin bizdən hec bir ustunluyunuz yoxdur. (Biz sizi gunah islərə məcbur etmədiyimiz, əksinə, siz onları konullu surətdə gorduyunuz ucun hər ikimiz eyni əzaba ducar olmalıyıq). Buna gorə də qazandıgınız gunahların cəzası olaraq dadın əzabı! – deyəcəklər

Ayələrimizi yalan hesab edənlərə və onlara təkəbburlə yanasanlara goyun qapıları acılmaz (əməlləri, duaları qəbul olunmaz, ruhları goyə qalxmaz) və dəvə iynənin gozundən kecməyənə qədər onlar da Cənnətə daxil ola bilməzlər. Biz gunahkarlara (musriklərə və kafirlərə) belə cəza veririk

Onlar ucun Cəhənnəmdən (cəhənnəm odundan) dosək və ustlərinə ortmək ucun (atəsdən) yorgan vardır. Biz zalımları belə cəzalandırırıq

Iman gətirib yaxsı islər gorənlər isə - Biz hec kəsi quvvəsi yetdiyindən artıq yukləmərik – cənnətlikdirlər, onlar orada əbədi qalacaqlar

Biz onların (cənnət əhlinin) urəklərindəki kin-kudurəti cəkib cıxardarıq. Onların (qaldıqları yerin) altından caylar axar. Onlar (Rəbbinin bu lutfunu gordukdə) deyərlər: “Bizi bura gətirib cıxaran Allaha həmd olsun! Əgər Allah bizi dogru yola yonəltməsəydi, biz ozumuzə dogru yolu tapa bilməzdik. Həqiqətən, Rəbbimizin peygəmbərləri haqqı gətirmisdilər!” Onlara: “Etdiyiniz əməllərə gorə varisi oldugunuz Cənnət budur!” – deyə muraciət ediləcəkdir

Cənnət əhli cəhənnəm əhlinə muraciət edib: “Biz Rəbbimizin bizə və’d etdiyini (axirət ne’mətlərini) haqq olaraq gorduk. Siz də Rəbbinizin sizə və’d etdiyini (cəhənnəm əzabını) gercək olaraq gordunuzmu?” – deyə sorusacaq. Onlar: “Bəli!” – deyə cavab verəcəklər. Elə bu zaman onların (hər iki dəstəsinin) arasında bir carcı (Israfil və ya cənnətdəkilərdən biri): “Allah zalımlara lə’nət eləsin!” – deyə səslənəcək

O kəslər ki, insanları Allah yolundan dondərər, onu (Allah yolunu) əyri hala salmaq (əymək) istəyər və axirətdə də inkar edərlər!”

Onların ikisinin (cənnət əhli ilə cəhənnəm əhlinin) arasında pərdə (səs, maneə) və Ə’raf (Cənnətlə Cəhənnəm arasındakı səddin yuksəklikləri) uzərində isə (savabları və gunahları, xeyir və sər əməlləri bərabər olan) insanlar (kisilər) vardır ki, onlar hamını (cənnətlikləri və cəhənnəmlikləri) uzundən tanıyıb cənnət əhlinə: “Sizə salam olsun!” - deyə muraciət edərlər. Bunlar (ə’raf əhli) cox istədiklərinə baxmayaraq hələ ora (Cənnətə) daxil olmamıs (lakin Ə’rafda gunahları təmizləndikdən sonra daxil olacaq) kimsələrdir

Onların nəzərləri cəhənnəm əhlinə cevrildiyi zaman: “Ey Rəbbimiz! Bizi zalımlarla bir etmə!” - deyərlər

Ə’raf əhli uzlərindən tanıdıqları adamlara muraciət edib: “Sizə nə yigdıgınız mal-dovlət, nə də təkəbburunuz fayda verdi”, - deyəcək

(Və fagır, yoxsul mo’minləri kafirlərin boyuklərinə gostərərək:) “Allah onları Oz mərhəmətinə nail etməyəcək, -deyə and icdiyiniz kəslər bunlarmıdır?” – soyləyəcəklər. (O anda Allah həmin mo’minlərə muraciətlə belə buyuracaq:) “Cənnətə daxil olun. Sizin hec bir qorxunuz yoxdur və siz qəm-qussə gorməyəcəksiniz!”

Cəhənnəm əhli cənnət əhlinə muraciət edib: “Ustumuzə bir az su tokun və ya Allahın sizə verdiyi ruzilərdən bizə bir qədər ehsan edin!” – deyəcək. Onlar isə: “Dogrusu, Allah bunları kafirlərə haram buyurmusdur!” – deyə cavab verəcəklər

O kəslər ki, dinlərini oyun-oyuncaq (əyləncə) etmis və (fani) dunya həyatı onları aldatmısdı. Onlar bu gunə qovusacaqlarını unutduqları və ayələrimizi (bilə-bilə) inkar etdikləri kimi, Biz də onları bu gun unudarıq

Həqiqətən, Biz onlara (Məkkə musriklərinə və kafirlərinə) elmlə mufəssəl izah etdiyimiz, inanan bir qovm ucun hidayət və mərhəmət olan (dini vəzifələrini oyrətmək ucun mukəmməl) bir Kitab (Qur’an) gətirdik

Onlar (kafirlər) ancaq aqibətimi (Kitabın xəbər vediyi aqibətimi) gozləyirlər? Onun xəbər verdiyi aqibət (qiyamət) gəlib catdıgı gun əvvəllər onu unutmus olanlar deyəcəklər: “Dogrudan da, Rəbbimizin elciləri (bizə) haqqı gətirmisdilər. Indi bizdən otru səfaət edəcək bir kimsə varmı? Yaxud geri (dunyaya) qaytarıla bilərikmi ki, etdiyimiz əməllərdən basqasını edək?” Onlar ozlərinə ziyan etdilər. Uyduqları (butlər də) onlardan uzaqlasıb qeyb oldu

Həqiqətən, Rəbbiniz goyləri və yeri altı gundə xəlq edən, sonra ərsi (və onun əhatə etdiyi hər seyi) yaradıb hokmu altına alan, (bir-birini) sur’ətlə tə’qib edən gunduzu gecə ilə (gecəni də gunduzlə) ortub buruyən, gunəsi, ayı və ulduzları əmrinə boyun əymis halda yaradan Allahdır. Bilin ki, yaratmaq da, əmr etmək də Ona məxsusdur. Aləmlərin Rəbbi olan Allah nə qədər ucadır (nə qədər boyukdur)

Rəbbinizə yalvara-yalvara, həm də gizlicə dua edin. Subhəsiz ki, O, həddi asanları (qısqıraraq dua edənləri) sevməz

Yer uzu (Peygəmbərin gəlməsi sayəsində iman və ədalətlə) duzəldikdən sonra, orada fəsad torətməyin. Ona (Allaha) həm qorxu, həm də umidlə dua edin. Həqiqətən, Allahın mərhəməti yaxsılıq edənlərə cox yaxındır

Kuləkləri Oz mərhəməti onundə (yagısdan qabaq) mujdəci olaraq gondərən Odur. Belə ki, kuləklər (yagmur yuklu) agır buludları hərəkətə gətirdiyi (dasıdıgı) zaman Biz onları (buludları) olu (qurumus) bir məmləkətə tərəf qovur, ora yagmur endirir və onunla hər cur meyvə yetisdiririk. Biz oluləri də (dirildib qəbirlərindən) belə cıxaracagıq. Bəlkə, dusunub ibrət alasınız

Təmiz (torpagı munbit) bir məmləkətin bitkiləri Rəbbinin iznilə (bol, vaxtında) cıxar. Pis (torpagı qeyri-munbit) bir məmləkətin bitkiləri isə yalnız cox cətinlikdə (ozu də az) yetisər. Biz ayələrimizi (ne’mətlərimizə) sukur edən bir tayfa ucun belə mufəssəl izah edirik

Biz Nuhu oz tayfasına (peygəmbər) gondərdik. O dedi: “Ey camaatım! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan basqa hec bir tanrınız yoxdur. Mən (musibəti) boyuk gunun (qiyamət gununun) sizə uz verəcək əzabından qorxuram!”

Tayfasının bascıları ona! “Biz səni (haqq yoldan) acıq-aydın azmıs goruruk!, - deyə cavab verdilər

(Nuh) dedi: “Mən (haqq yoldan) hec azmamısam, lakin mən aləmlərin Rəbbi tərəfindən gondərilmis bir peygəmbərəm

Mən sizə Rəbbimin əmrlərini təblig edir və oyud-nəsihət verirəm. Allahdan (gələn vəhy ilə) sizin bilmədiklərinizi bilirəm

Yoxsa sizi (Allahın əzabı ilə) qorxutmaq, sizin də qorxmanız və (bunun nəticəsində) rəhm oluna bilinməniz ucun icərinizdən olan bir adam (peygəmbər) vasitəsilə Rəbbinizdən sizə xəbərdarlıq gəlməsinə təəccub edirsiniz?”

Buna gorə onlar (Nuhu) yalancı hesab etdilər. Biz də onu və onunla birlikdə gəmidə olanları xilas etdik. Ayələrimizi təkzib edənləri isə (tufan vaxtı) qərq etdik (suda bogduq). Onlar, həqiqətən, kor bir camaat idilər

Ad tayfasına da qardasları Hudu (peygəmbər gondərdik). O dedi: “Ey camaatım! Allaha ibadət edin. Sizin ondan basqa hec bir tanrınız yoxdur. Məgər (Allahın əzabından) qorxmursunuz?”

(Hud) tayfasının kafir bascıları ona: “Biz səni safehlik icində gorur və yalancılardan (biri) hesab edirik!” – deyə cavab verdilər

(Hud) dedi: “Ey camaatım! Mən hec də səfeh deyiləm, lakin mən aləmlərin Rəbbi tərəfindən gondərilmis bir peygəmbərəm

Mən sizə Rəbbimin əmrlərini təblig edirəm. Mən sizə dogru məsləhət verənəm

Yoxsa sizi (Allahın əzabı ilə) qorxutmaq (xəbərdar etmək) ucun icərinizdən olan bir adam (peygəmbər) vasitəsilə Rəbbinizdən sizə bir xəbərdarlıq gəlməsinə təəccub edirsiniz? Xatırlayın ki, Allah sizi Nuh tayfasından sonra onun yerinə gətirdi (yer uzunun varisləri etdi), sizi xilqətcə (onlardan) daha quvvətli (ustun) etdi. Allahın ne’mətlərini yada salın ki, bəlkə, nicat tapasınız!”

(Hud tayfasının kafirləri) dedilər: “Sən bizə yalnız Allaha ibadət etməyimiz və atalarımızın tapındıqları butlərdən əl cəkməyimiz ucunmu gəldin? Əgər dogru danısanlardansansa, bizi qorxutdugun (bizi təhdid etdiyin əzabı) bir gətir gorək!”

(Hud) onlara belə dedi: “Artıq Rəbbinizdən sizə bir əzab və qəzəb gəlməsi vacib oldu (artıq əzab və qəzəb gəldi). Sizin və atalarınızın (ozlərindən uydurub) verdiyi adlar (butlər) barəsində mənimlə mubahisəmi edirsiniz? Halbuki Allah onlar (onlara ibadət edilməsi) barədə hec bir dəlil endirməmisdir. (Allahın əzabının gəlməsini) gozləyin. Dogrusu, mən də sizinlə birlikdə gozləyənlərdənəm!”

Beləliklə, onu (Hudu) və onunla birlikdə olanları (iman gətirənləri) Oz mərhəmətimizlə (əzabdan) xilas etdik. Ayələrimizi yalan hesab edib iman gətirməyənlərin isə kokunu kəsdik

Səmud tayfasına da qardasları Salehi (peygəmbər gondərdik). O dedi: “Ey camaatım! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan basqa hec bir tanrınız yoxdur. Rəbbinizdən sizə acıq-aydın bir dəlil gəldi. Allahın bu disi (maya) dəvəsi sizin ucun (peygəmbərliyimi təsdiq edən) bir mo’cuzədir. Buraxın Allahın torpagında otlasın, ona pislik etməyin, yoxsa cox siddətli bir əzaba ducar olarsınız

(Allahın) sizi Ad tayfasından sonra onun yerinə gətirdiyi, duzlərində qəsrlər tikdiyiniz, daglarını ovub (yonub) evlər duzəltdiyiniz yer uzundə yerləsdiyi vaxtı xatırlayın. Allahın ne’mətlərini yada salın, yer uzundə dolasıb fitnə-fəsad torətməyin!”

Saleh tayfasının (iman gətirməyi) ozlərinə sıgısdırmayan təkəbburlu bascıları icərilərindən iman gətirən əlsiz-ayaqsız yoxsullara uz tutub: “Siz Salehin, dogrudan da, Rəbbi tərəfindən gondərilmis (bir peygəmbər) oldugunu bilirsinizmi?” – deyə sorusdular. Onlar: “Bəli, biz onunla gondərilən hər bir seyə (butun dini hokmlərə) inanırıq!” – deyə cavab verdilər

(Təkəbbur uzundən iman gətirməyi) ozlərinə ar bilənlər: “Sizin inandıgınıza (Salehin peygəmbərliyinə) biz inanmırıq!” – dedilər

Sonra o dəvəni tutub kəsdilər və (bununla da) Rəbbinin əmrini saymazyana pozub (istehza ilə): “Ey Saleh! Əgər sən (həqiqi) peygəmbərlərdənsənsə, bizi qorxutdugunu (bizi təhdid etdiyin əzabı) gətir gorək!” – dedilər

Buna gorə də onları dəhsətli bir sarsıntı (yerdən zəlzələ, goydən tukurpədici bir səs) burudu, onlar oz evlərində diz ustə dusub qaldılar (bir goz qırpımında həlak oldular)

(Saleh) onlardan uz dondərib belə dedi: “Ey camaatım! Mən sizə Rəbbimin əmrini (mənə lutf etdiyi peygəmbərliyi) təblig etdim və sizə oyud-nəsihət verdim. Lakin siz oyud-nəsihət verənləri sevmirsiniz!”

Lutu da (peygəmbər gondərdik). Bir zaman o oz tayfasına demisdi: “Sizdən əvvəl bəsər əhlindən hec kəsin etmədiyi həyasızlıgı (kisilər arasında olan cinsi əlaqəni) sizmi edəcəksiniz

Siz qadınları atıb səfvətlə kisilərin ustunə gəlirsiniz. Siz, dogrudan da, həddi asmıs bir tayfasınız!”

(Lut) tayfasının (bu sozə) cavabı (istehza ilə): “Onları (Lutu və ona tabe olanları) məmləkətinizdən cıxarın, cunki onlar (həddindən ziyadə) təmiz (bu cur islərlə məsgul olmayan) adamlardır!” – deməkdən basqa bir sey olmamısdı

Biz onu (Lutu) və ailəsini (həmcinin ona iman gətirənləri) xilas etdik. Yalnız ovrəti (Vailə oz gizki kufru səbəbilə) həlak oldu

Onların ustunə yagıs (kibrit və atəslə yogrulmus əzab yagısı) yagdırdıq. Bir gor (Allaha asi olan, peygəmbələri inkar edən) gunahkarların axırı necə oldu

Mədyən tayfasına da qardasları Sueybi (peygəmbər) gondərdik. (Sueyb) onlara belə dedi: “Ey camaatım! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan basqa hec bir tanrınız yoxdur. Artıq sizə Rəbbinizdən askar bir dəlil (mo’cuzə) gəldi. Olcudə və tərəzidə duz olun. Adamların mallarının dəyərini (və ya onların haqqını) azaltmayın. Yer uzu (peygəmbərlərin səriətləri sayəsində) duzələndən sonra orada fitnə-fəsad torətməyin. Əgər siz mo’minsinizsə, bu (dediklərim) sizin ucun xeyirlidir

Hər yolun basında əyləsib Allaha iman gətirənləri qorxudaraq Onun yolundan dondərməyin, onu (Allah yolunu) əymək istəməyin. (Ey Mədyən tayfası!) Xatırlayın ki, bir zaman siz cox az idiniz, amma (Allah) sizi coxaltdı. Bir gorun fitnə-fəsad torədənlərin axırı necə oldu

Əgər sizin bir qisminiz mənimlə gondərilən (dini hokmlərə) inanmıs, bir qisminiz isə inanmamıssa, Allah aramızda oz hokmunu verincəyə qədər səbr edin. Axı O, hokm verənlərin ən yaxsısıdır!”

(Sueyb) tayfasının (iman gətirməyi) ozlərinə sıgısdırmayan təkəbburlu ə’yanları: “Ey Sueyb! Ya səni və səninlə birlikdə iman gətirənləri məmləkətimizdən mutləq qovacagıq, ya da siz bizim dinimizə donəcəksiniz!” – dedilər. (Sueyb) belə cavab verdi: “(Dininizə) nifrət etdiyim halda beləmi (bizi bu isə məcbur edəcəksiniz)

Allah bizi sizin (batil) dininizdən xilas etdikdən sonra biz sizin dininizə donsək, (sizin butpərəst dininizin haqq oldugunu e’tiraf etməklə) Allaha qarsı yalan uydurmus olarıq. Rəbbimiz Allah istəməsə, biz əsla sizin dininizə donə bilmərik. Rəbbimiz elm ilə (Oz əzəli elmi ilə) hər seyi ehtiva etmisdir. Biz yalnız Allaha təvəkkul emisik. Ey Rəbbimiz! Bizimlə tayfamız arasında ədalətlə hokm et. Axı Sən hokm verənlərin ən yaxsısısan!”

(Sueyb) tayfasının kafir ə’yanları (tabeliyində olanlara) dedilər: “Əgər (dininizi atıb) Sueybin ardınca getsəniz, subhəsiz ki, (cox boyuk) ziyana ugramıs olarsınız!”

Elə bu zaman onları dəhsətli bir sarsıntı (yerdən zəlzələ, goydən tukurpədici bir səs) burudu və onlar oz evlərində diz ustə dusub qaldılar (bir goz qırpımında həlak oldular)

Sueybi yalancı adlandıranlar, sanki orada (evlərində) hec bir sənlik (ne’mət) icində yasamamısdılar. Sueybi təkzib edənlərin ozləri ziyana ugrayanlar oldular

(Sueyb) onlardan uz dondərib dedi: “Ey camaatım! Mən sizə Rəbbimin əmrlərini təblig etdim və oyud-nəsihət verdim. Indi kafir bir tayfadan otru necə yas tutum?”

Biz hansı bir məmləkətə peygəmbər gondərdiksə, onun əhalisini (peygəmbərləri tanımadıqları ucun bir muddət) musibətə və bəlaya (xəstəlik, yoxsulluq, qıtlıq, aclıq və s.) saldıq ki, bəlkə, (gunahlarını basa dusərək Allaha) yalvarıb-yaxarsınlar

Sonra sıxıntını (bəlanı, pisliyi) firəvanlıqla əvəz etdik. Beləliklə, onlar artıb coxaldılar və dedilər: “Atalarımıza da belə yaxsı-yaman gunlər uz vermisdi”. Elə bu an onları ozləri də bilmədən, qəflətən (əzabla) yaxaladıq

Əgər o məmləkətlərin əhalisi iman gətirib (pis əməllərdən) cəkinsəydilər, sozsuz ki, onların baslarına goydən və yerdən bərəkət yagdırardıq (goyun və yerin bərəkət qapılarını onların uzunə acardıq). Lakin onlar (oz peygəmbərlərini) yalancı hesab etdilər, Biz də onları qazandıqlarına (qazandıqları gunahlara) gorə məhv etdik

Məgər o məmləkətlərin əhalisi əzabımızın onlara gecə yatarkən gəlməyəcəyinə əmin idilərmi

Və ya o məmləkətlərin əhalisi əzabımızın onlara gunduz oynayıb əylənərkən gəlməyəcəyinə arxayın idilərmi

Yaxud (o məmləkətlərin əhalisi) Allahın onları dolasdırıb bəla toruna salmayacagına (naz-ne’mət icində yasadıqları halda qəflətən onlara əzab gondərməyəcəyinə) əmin idilərmi? Allahın (bu yolla) dolasdırıb bəla toruna salmayacagına ozlərinə zərər eləyənlərdən basqa hec kəs arxayın ola bilməz

Yer uzunun (qədim) sakinlərindən sonra ona varis olanlara (onların yerinə gələnlərə) aydın olmadımı ki, əgər Biz istəsəydik, onları da gunahlarına gorə musibətlərə ducar edər, urəklərini mohurləyərdik (dusuncə və təfəkkur qabiliyyətindən məhrum edərdik) və onlar da (oyud-nəsihət) esıtməzdilər

(Ya Rəsulum!) O məmləkətlərin bə’zi xəbərlərini (əhvalatlarını) sənə soylədik. Peygəmbərləri onlara acıq-askar dəlillər (mo’cuzələr) gətirmisdilər. (Həmin məmləkətlərin əhalisi) əvvəlcə yalan hesab etdiklərinə (mo’cuzələrə, dəlillərə) yenə də inanmadılar. Allah kafirlərin urəklərini belə mohurləyər

Onların əksəriyyətində əhdə vəfa gormədik. (Əksinə) onların əksəriyyətini (Allahın itaətindən cıxmıs, Onun əmrlərini pozmus) gunahkar kəslər gorduk

Onlardan sonra Musanı mo’cuzələrimizlə Fir’ona və onun ə’yanlarına (peygəmbər) gondərdik. Onlar (həmin mo’cuzələri) inkar etdilər. Bir gor fəsad torədənlərin axırı necə oldu

Musa dedi: “Ey Fir’on! Mən aləmlərin Rəbbi tərəfindən gondərilmis bir peygəmbərəm

Mən Allah barəsində yalnız haqqı deməyə borcluyam. Mən sizə Rəbbinizdən acıq-askar bir dəlil (mo’cuzə) gətirmisəm. Indi (kolə etdiyin) Israil ogullarını mənimlə bərabər (babalarının vətəni olan Sama) gondər!”

(Fir’on bunu deyən kimi) Musa əsasını (yerə atdı) və o, dərhal (hamının gozunə) askar gorunən bir əjdaha oldu

(Sonra) əlini (qoltugunun altından və ya cibindən) cıxartdı və o, bir anda baxanlara nur kəsildi

Fir’on tayfasının ə’yanları dedilər: “Subhəsiz ki, bu cox bilikli bir sehrbazdır

O sizi yurdunuzdan cıxartmaq istəyir!” (Fir’on da:) “Elə isə tədbiriniz nədir?” - (deyə sorusdu)

Onlar dedilər: “Onu (Musanı) qardası (Harun) ilə birlikdə saxla və səhərlərə (sehrbazları) yıgan adamlar gondər ki

Nə qədər bilikli sehrbaz varsa, hamısını tutub gətirsinlər!”

Sehrbazlar Fir’onun yanına gəlib dedilər: “Əgər biz (Musaya) ustun gəlsək, yəqin ki, bizə bir mukafat veriləcək!”

(Fir’on:)” Bəli subhəsiz ki, siz (mənə) ən yaxın adamlardan olacaqsınız!” – deyə cavab verdi

Sehrbazlar dedilər: “Ya Musa! Ya sən (əvvəlcə əsanı yerə) at, ya da biz (əlimizdəkiləri) ataq!”

(Musa:) “Siz atın” – dedi. Onlar (əllərindəkiləri və əsaları yerə) atdıqda, adamların gozlərini baglayıb (sehrləyib) onları qorxutdular və boyuk bir sehr gostərdilər

Biz də Musaya: “Əsanı tulla!” – deyə vəhy etdik. Bir də (baxıb gordulər ki) əsa onların uydurub duzəltdikləri butun seyləri udur

Artıq haqq zahir, olanların uydurub duzəltdikləri yalanlar isə batil oldu

(Sehrbazlar) orada məglub edildilər və xar olaraq geri dondulər

Onlar (hamı birlikdə) səcdəyə qapanıb

Dedilər: “Biz iman gətirdik aləmlərin Rəbbinə

Musanın və Harunun Rəbbinə!”

Fir’on (onlara) dedi: “Mən sizə izin vermədən əvvəl siz ona iman gətirdiniz?” Bu (sizin Musa ilə birlikdə gorduyunuz islər), subhəsiz ki, əhalisini cıxartmaq (qibtiləri qovub Misiri ələ kecirmək) məqsədilə səhərdə qurdugunuz (gizli) bir hiylədir. (Gorduyunuz islərə gorə basınıza nə oyun acacagımı) biləcəksiniz

Əl-ayagınızı carpaz kəsdirəcək, sonra isə hamınızı carmıxa cəkdirəcəyəm!”

(Sehrbazlar) belə cavab verdilər: “Subhə yoxdur ki, biz Rəbbimizin huzuruna donəcəyik! (Bizi olumlə qorxuda bilməzsən)

Sənin bizdən intiqam almagın isə ancaq Rəbbimizin mo’cuzələri gələn kimi bizim onlara iman gətirməyimizə gorədir. Ey Rəbbimiz! Bizə (bolluca) səbir əta et və bizi musəlman olaraq oldur!”

Fir’on tayfasının ə’yan-əsrafı dedi: “Musanı və tayfasını fitnə-fəsad torətmək, həm səni, həm də sənin tanrılarını atıb getmək ucunmu buraxacaqsan?” (Fir’on onlara) belə cavab verdi: “Biz onların ogullarını (erkəklərini) oldurəcək, qadınlarını isə (bizə xidmət etmək ucun) diri saxlayacagıq. Biz onlara, mutləq, qələbə calacagıq! (Onlar əvvəlki kimi yenə əlimizin altında olacaqlar!)”

Musa oz tayfasına: “Allahdan komək diləyin və səbr edin. Yer uzu Allahındır. Bəndələrindən istədiyini onun varisi edər. Aqibət (dunyada zəfər, axirətdə yuksək məqamlar) muttəqilərindir!” - dedi

(Musaya iman gətirənlər) dedilər: “Sən bizə peygəmbər gəlməmisdən əvvəl də, sonra da biz əziyyət cəkdik!” (Musa onlara belə) cavab verdi: “Bəlkə də, Rəbbiniz dusməninizi məhv edib sizi yer uzunun varisləri edəcək, sonra isə nə etdiyinizə (ozunuzu necə apardıgınıza) baxacaq!”

Biz Fir’on əhlini (illərlə) qıtlıga, quraqlıga və məhsul catısmazlıgına mə’ruz qoyduq ki, bəlkə, dusunub ibrət alsınlar

Onlara bolluq qismət oldugu zaman: “Bu bizim (haqqımızdır)!” – deyər, bir pislik uz verdikdə isə bunu (bir ugursuzluq, nəhslik kimi) Musadan və yanındakılardan gorərdilər. Agah olun ki, onların basına gələn ugursuzluq (nəhslik) Allahdandır, lakin onların əksəriyyəti (bunu) bilməz

(Fir’on adamları Musaya) dedilər: “Sən bizi ovsunlamaq ucun nə mo’cuzə gətirsən də, yenə sənə iman gətirən deyilik!”

Biz ayrı-ayrı mo’cuzələr uzrə onlara tufan, (əkinlərinə) cəyirtkə və həsərat, (evlərinə, yeməklərinə) qurbaga və (cesmələrinə, kəhrizlərinə) qan gondərdik. Onlar yenə də (iman gətirməyi) ozlərinə sıgısdırmayıb kafir bir tayfa oldular

Onlara əzab gəldikdə dedilər: “Ya Musa! (Allahın sənin dualarını qəbul etmək və peygəmbərlik vermək barəsində) səninlə olan əhdi hormətinə bizim ucun Rəbbinə dua et. Əgər bu əzabı bizdən gotursə, biz, hokmən, sənə iman gətirəcək və Israil ogullarını səninlə birlikdə (istədikləri yerə) gondərəcəyik”

Elə ki, əzabı bir muddətə onlardan goturduk, dərhal (əhdi) pozdular

Biz də ayələrimizi yalan hesab edib onlardan qafil olduqları (onlara e’tinasız yanasdıqları) ucun (Fir’on əhlindən) intiqam alaraq onları dənizdə batırdıq

Zəif (həsr) gorunən o tayfanı (Israil ogullarını) yer uzunun daim xeyir-bərəkət verdiyiniz sərq tərəflərinə (Sam diyarına) varis etdik. (Musibətlərə, fəlakətlərə) səbr etdiklərinə gorə Rəbbinin Israil ovladına verdiyi gozəl sozlər (və’dlər) tam yerinə yetdi. Fir’onun və onun camaatının qurduqları (imarətləri) və ucaltdıqlarını (qəsrləri, kasanələri) isə viran qoyduq

Biz Israil ogullarını dənizdən kecirtdik, (sonra) onlar oz butlərinə tapınan bir tayfaya ugradılar. (Israil ogulları) dedilər: “Ya Musa! Bizə onların sitayis etdikləri butlər kimi bir but duzəlt!” (Musa belə) cavab verdi: “Siz, dogrudan da, cahil bir tayfasınız

Subhəsiz ki, bunların tapındıqları butlər məhvə məhkumdur, etdikləri əməllər isə pucdur!”

(Musa yenə) dedi: “Allah sizi aləmlərə (dovrunuzdəki butun insanlara) ustun etdiyi halda, hec mən sizin ucun Allahdan basqa bir tanrı istərəmmi?!”

(Ey Israil ovladı!) Yadınıza salın ki, sizi Fir’on əhlinin əlindən qurtardıq. Onlar sizə siddətli əzab verir, ogullarınızı oldurur, qadınlarınızı isə (ozlərinə xidmət etmək ucun) diri saxlayırdılar. Bu sizin ucun Rəbbiniz tərəfindən boyuk bir sınaq idi

Musa ilə otuz gecə (oruc tutub dua edəcəyi, bunun muqabilində ona Tovratı nazil edəcəyimiz və ozu ilə danısacagımız) barədə və’dələsdik, sonra ona daha bir on gun də əlavə etdik. Beləliklə, Rəbbinin (ibadət ucun) tə’yin etdiyi muddət tam qırx gecə (gun) oldu. Musa qardası Haruna dedi: “Sən tayfam icində mənim xəlifəm ol, (camaatı) islah etməyə calıs və (yer uzundə) fitnə-fəsad torədənlərin yolu ilə getmə!”

Musa tə’yin etdiyimiz vaxtda (Tur-i Sinaya) gəldikdə Rəbbi onunla (arada hec bir vasitə olmadan) danısdı. (Musa:) “Ey Rəbbim! Ozunu (camalını) mənə gostər. Sənə baxım!” – dedi. Allah: “Sən Məni əsla gorə bilməzsən. Lakin (bu) daga bax. Əgər o yerində dura bilsə, sən də Məni gorə bilərsən”, - buyurdu. Rəbbi daga təcəlli etdikdə (Allahın nuru daga sacıldıqda) onu parca-parca etdi. Musa da bayılıb dusdu. Ayılandan sonra isə: “Sən paksan, muqəddəssən! (Butun eyib və noqsanlardan uzaqsan!) Sənə (bu isimdən otru) tovbə etdim. Mən (Israil ogullarından Səni gorməyin mumkun olmadıgına) iman gətirənlərin birincisiyəm!” – dedi

(Allah) belə buyurdu: “Ya Musa! Mən Oz risalətlərimdə (Tovratın lovhələrini nazil etməklə) və (səninlə arada hec bir vasitə olmadan) danısmagımla (dovrundəki butun) insanlardan səni secib ustun tutdum. Indi sən verdiyimi al və (bu ne’mətlərə gorə) sukur edənlərdən ol!”

Biz onun ucun lovhələrdən hər seydən, moizə və təfsilata dair hər seyi yazdıq. (Və belə buyurduq:) “Bundn mohkəm yapıs və ummətinə də onun ən gozəl (savabı cox olan) hokmlərindən yapısmagı (onlara əməl etməyi) əmr et. (Axirətdə) sizə fasiqlərin yurdunu (Cəhənnəmi) gostərəcəyəm

Yer uzundə haqsız yerə (layiq olmadıqları halda) təkəbburluk edənləri ayələrimi anlamaqdan yayındıracagam (mane olacagam). Onlar nə mo’cuzə gorsələr, ona inanmazlar. Onlar haqq yolu gorsələr, onu qəbul etməz, azgınlıq yolunu gorsələr, onu ozlərinə yol secərlər. Bunun səbəbi isə onların ayələrimizi yalan hesab etmələri və ondan qafil olmalarıdır

Ayələrimizi və axirətə qovusmagı dogru hesab etməyənlərin (butun) əməlləri puca cıxdı. Onlar ancaq oz əməllərinin cəzasını cəkəcəklər!”

(Tur dagına gedən) Musanın ardınca tayfası oz bəzək-duzək seylərindən (canlıymıs kimi) boyurtusu olan bir buzov heykəli duzəltdilər. Məgər (buzovun) onlarla danısmadıgını, onlara bir yol gostərə bilmədiyini gormədilərmi? (Bununla belə) ona (buzova) tapınıb (ozlərinə) zulm eləyən oldular

Elə ki (pesmancılıqdan basları) əlləri arasına dusdu və haqq yoldan azmıs olduqlarını gordulər, (əməllərindən cox mə’yus olub) dedilər: “Əgər Rəbbimiz bizə rəhm etməsə və bizi bagıslamasa, mutləq ziyana ugrayanlardan olacagıq!”

Musa qəzəbli və kədərli halda tayfasının yanına donərkən onlara dedi: “Məndən sonra mənə nə pis xələf oldunuz! (Nə pis islər gordunuz!) Rəbbinizin əmrini (əzabını) tezləsdirməkmi istədiniz?” (Musa) qəzəbindən (əlindəki Tovrat) lovhələrini yerə atdı, qardasının basından (sac-saqqalından) yapısıb ozunə tərəf cəkməyə basladı. (Harun) dedi: “Ey anam oglu! Bu tayfa məni zəif bilib az qaldı ki, oldurə. Mənimlə belə rəftar etməklə dusmənləri sevindirmə! Məni zalımlarla bərabər tutma!”

(Musa) dedi: “Ey Rəbbim! Məni də, qardasımı da bagısla. Bizi Oz mərhəmətin altına al. Sən rəhm edənlərin ən rəhmlisisən!”

Subhəsiz ki, buzovu (tanrı) qəbul edənlərə Rəbbindən bir qəzəb yetisəcək və onlar dunyada zillətə ducar olacaqlar! Biz (Allaha) iftira yaxanları belə cəzalandırırıq

Pis əməllər etdikdən sonra tovbə edib iman gətirənlərə gəldikdə isə, Rəbbin tovbədən sonra (onları) bagıslayandır, rəhm edəndir

Musanın qəzəbi yatanda lovhələri goturdu. Onların birində: “Rəbbindən qorxanlar dogru yola və mərhəmətə nail olacaqlar!” - (deyə yazılmısdı)

Musa Bizim (Sina dagında) tə’yin etdiyimiz vaxt ucun oz tayfasından yetmis (mo’təbər) adam secmisdi. Onları sarsıntı yaxalayanda (ildırım vuranda Musa) dedi: “Ey Rəbbim! Əgər istəsəydin, bundan qabaq onları da, məni də məhv edərdin. Aramızdakı səfehlərin torətdiyi gunahlar uzundən bizi məhvmi edəcəksən? Bu (bas verən islər) Sənin sınagından basqa bir sey deyildir. Sən onunla (bu sınaqla) istədiyini zəlalətə ducar edər, istədiyini dogra yola salarsan. Sən bizim hamimizsən (ixtiyar sahibimizsən). Bizi bagısla və rəhm et. Axı sən bagıslayanların ən yaxsısısan

Bizə bu dunyada da yaxsılıq yaz. (Dunyada yaxsı əməllər, axirətdə Cənnət qismət elə). Biz (tovbə edib bagıslanmagımızı diləyərək). Sənə tərəf (huzuruna) donduk!” (Allah) buyurdu: “Istədiyimi əzabıma ducar edərəm. Mərhəmətim hər seyi ehtiva etmisdi. Onu Allahdan qorxub pis əməllərdən cəkinənlərə, zəkat verənlədə, ayələrimizə iman gətirənlərə yazacagam

O kəslər ki, əllərindəki Tovratda və Incildə (adını, vəsfini və əlamətlərini) yazılmıs gordukləri rəsula–ummi (hec kəsin yanında oxuyub elm oyrənməmis və ya məkkəli) peygəmbərə tabe olurlar. (O Peygəmbər) onlara yaxsı islər gorməyi buyurar, pis isləri qadagan edər, təmiz (pak) ne’mətləri halal, murdar (napak) seyləri haram edər, onların agır yukunu yungulləsdirər və ustlərindəki buxovları acar (səriətin cətin hokmlərini goturər). Ona (o Peygəmbərə) iman gətirən, yardım gostərən və onunla (Qur’anın) ardınca gedənlər məhz onlar nicat tapanlardır!”

(Ya Rəsulum!) De: “Ey insanlar! Mən Allahın sizin hamınıza gondərilmis peygəmbəriyəm. (O Allah ki) goylərin və yerin hokmu Onundur, Ondan basqa hec bir tanrı yoxdur. O dirildir və oldurur. Buna gorə də Allah, eləcə də Onun Allaha və Allahın sozlərinə (ayələrinə, nazil etdiyi kitablara) inanan və ummi peygəmbər olan Rəsuluna iman gətirin və ona tabe olun ki, dogru yolu tapa biləsiniz!”

Musa umməti arasında bir dəstə də vardır ki, onlar (insanları) haqq yola aparır və haqqı rəhbər tutaraq (onlar arasında) ədalətlə hokm edirdilər

Biz onları (Israil ogullarını) on iki qəbiləyə - ummətə bolduk. Camaatı (Tih səhrasında) ondan (Musadan icməyə) su istədiyi zaman ona: “Əsanı dasa vur!” – deyə vəhy etdik. (Əsanı dasa vuran kimi) ondan on iki cesmə qaynayıb axmaga basladı. Hər qəbilə ozunun su icəcəyi yeri bildi. Biz buludları onların ustundə kolgəlik etdik, onlara qudrət halvası və bildircin endirdik. Onlara: “Sizə ruzi olaraq verdiyimiz pak ne’mətlərdən yeyin!” dedik. Onlar (nasukur olmaqla, əmrlərimizi yerinə yetirməməklə) Bizə deyil, ancaq ozlərinə zulm edirdilər

(Ya Rəsulum!) Yadına sal ki, o zaman onlara (yəhudilərə) belə deyilmisdi: “Bu səhərdə (Qudsdə) sakin olun, ondan (onun meyvələrindən) istədiyiniz yerdə yeyin, “hittə” (“bizi bagısla”) deyin və qapıdan (Beytulmuqəddəsin qapısından) səcdə edərək daxil olun ki, gunahlarınızı bagıslayaq. Biz yaxsı islər gorənlərin mukafatını artıracagıq!”

Lakin (Israil ogullarından Allahın əmrlərini yerinə yetirməməklə) ozlərinə zulm edənlər onlara deyilən sozu dəyisdirib basqa səklə saldılar. Etdikləri haqsızlıga gorə Biz də onlara goydən əzab gondərdik

(Ey Peygəmbərim!) Onlardan (yəhudilərdən) dəniz kənarında yerləsən qəsəbə haqqında xəbər al. O zaman onlar sənbə gunu (balıq ovlamaqla Allahın əmrini pozub) həddi asırdılar. O vaxt sənbə gunu (isləmək, ov etmək qadagan edildiyi, ibadətlə məsgul olmaq buyuruldugu ucun ucun) balıqlar (hər tərəfdən suyun uzərində gorunub) dəstə-dəstə onlara tərəf axısır, sənbədən basqa gunlərdə isə gəlmirdi. Itaətdən cıxdıqları (gunah islədikləri) ucun Biz onları belə imtahana cəkirdik

Onlardan (dəniz kənarındakı qəsəbədə yasayan Israil ogullarından) bir dəstə: “Allahın məhv edəcəyi və ya siddətli əzab verəcəyi bir tayfaya nə ucun oyud–nəsihət verirsiniz?” – dediyi zaman, (nəsihət verənlər) onlara cavab olaraq: “(Insanları yaxsı islərə sovq etmək, pis islərdən cəkindirmək bizə vacib oldugundan) bu, Rəbbiniz qarsısında uzrxahlıq etmək ucundur. Bəlkə, onlar (bu oyud-nəsihətdən nəticə cıxarıb) pis əməllərdən cəkinsinlər!” – dedilər

Onlar (balıq ovlayanlar) ozlərinə verilən oyudu unutduqları zaman Biz də (onları) pislikdən cəkindirinlərə nicat verdik, zulm edənləri isə itaətdən cıxdıqları, gunah iclədikləri ucun siddətli bir əzabla məhv etdik

Qadagan olunduqları isə (balıq ovuna) saymazyana munasibət bəslədikləri vaxt onlara: “Həqir (zəlil) meymunlar olun!” – deyə əmr etdik

(Ey Rəsulum!) O zaman Rəbbin onlara (yəhudilərə) qiyamət gununədək siddətli əzab verəcək kimsələr gondərəcəyini xəbər vermisdi. Həqiqətən, Rəbbin (gunahkarlara) tezliklə əzab verəndir. Sozsuz ki, O, həm də (tovbəkarları) bagıslayandır, rəhm edəndir

(Yəhudiləri) yer uzundə (ayrı-ayrı) dəstələrə parcaladıq. Icərilərində əməlisaleh olanlar da, olmayanlar da var idi. Onları yaxsı-yamanla imtahan etdik ki, bəlkə, (haqq yola) donsunlər

Onlardan sonra yerlərinə kitaba (Tovrata) sahib olan xələflər kecdilər. Onlar fani dunya malını alıb deyirdilər: “Biz (Allah tərəfindən) bagıslanacagıq!” Onlara bunun misli qədər (kimi) daha bir haram gəlsəydi, onu da alardılar. Məgər Allaha dair yalnız haqqı demək barədə kitabda (Tovratda) onlardan əhd alınmamısdımı?! Halbuki orada (kitabda) olanları oxuyub oyrənmisdilər. Axirət evi Allahdan qorxanlar ucun daha xeyirlidir. Məgər dərk etmirsiniz

Kitabdan (mohkəm) yapısanlar, (vaxtlı-vaxtında, lazımınca) namaz qılanlar (bilsinlər ki) Biz əməlisalehlərin mukafatını zay etmirik

Bir zaman dagı (Tur dagını) yerindən qoparıb onların (Israil ogullarının) bası ustunə kolgəlik (tavan) kimi qaldırmısdıq və onlar da elə guman etmisdilər ki, dag ustlərinə dusəcək. Onlara: “Sizə verdiyimizdən (Tovratdan) mohkəm yapısın, orada olanları yada salın ki, bəlkə, pis əməllərdən cəkinəsiniz!” – demisdik

(Ey Peygəmbərim!) Xatırla ki, bir zaman Rəbbin Adəm ogullarının bellərindən (gələcək) nəsillərini cıxardıb onların ozlərinə (bir-birinə) sahid tutaraq: “Mən sizin Rəbbiniz deyiləmmi?” – sorusmus, onlar da: “Bəli, Rəbbimizsən!” – deyə cavab vermisdilər. (Belə bir sahidliyin səbəbi) qiyamət gunu: “Biz bundan qafil idik”

Və ya: “Atalarımız daha əvvəl (Allaha) sərik qosmusdular, bis də onlardan sonra gələn bir nəsil idik (onların izi ilə getdik). Məgər biz batilə uyanların (haqq yoldan sapanların) torətdikləri əməllərə gorə məhv edəcəksən?” – deməməniz ucundur

Biz ayələrimizi belə ətraflı izah edirik ki, onlar, bəlkə, (batildən haqqa, kufrdən imana) donələr

(Ya Rəsulum!) Onlara (yəhudilərə) ayələrimizi verdiyimiz kimsənin xəbərini də soylə (oxu). O, (ayələrimizi inkar edib) imandan dondu. Seytan onu ozunə tabe etdi və o, (haqq yoldan) azanlardan oldu

Əgər Biz istəsəydik, onu (həmin ayələrlə) ucaldardıq. Lakin o, yerə (dunyaya) meyl edib nəfsinin istəklərinə uydu. O elə bir kopəyə bənzəyir ki, ustunə cumsan da dilini cıxardıb ləhləyər, cummasan da (Onun ucun hec bir fərqi yoxdur). Bu, ayələrimizi yalan hesab edənlər barəsində cəkilən məsəldir. (Ey Peygəmbərim!) Bu əhvalatları (yəhudilərə) soylə ki, bəlkə, (lazımınca) dusunsunlər

Ayələrimizi yalan hesab edib ozlərinə zulm edənlər barəsində cəkilən məsəl necə də pisdir

Allahın dogru yola yonəltdiyi kimsə kimsə dogru yoldadır. Onun (haqq yolundan) sapdırdıgı kimsələr isə ziyana ugrayanlardır

Biz cinlərdən və insanlardan bir coxunu Cəhənnəm ucun yaratdıq. Onların qəlbləri vardır, lakin onunla (Allahın birliyini subut edən dəlilləri, ozlərinin dini borc və vəzifələrini) anlamazlar. Onların gozləri vardır, lakin onunla (Allahın mo’cuzələrini) gorməzlər. Onların qulaqları vardır, lakin onunla (oyud-nəsihət) esitməzlər. Onlar heyvan kimidirlər, bəlkə də, (ondan) daha cox zəlalətdədirlər. Qafil olanlar da məhz onlardır

Ən gozəl adlar (əsmayi-husna) Allahındır. Onu bu adlarla cagırıb dua edin. Onun adları barəsində kufr edənləri (əziz sozundən Uzza, Allah sozundən əl-Lat, mənnan sozundən Mənat kimi adlar duzəldib haqq yoldan azanları) tərk edin. Onlar etdikləri əməllərin cəzasını alacaqlar

Yaratdıqlarımız icərisində bir zumrə də vardır ki, onlar insanları haqq yola aparır, (haqqı rəhbər tutaraq onlar arasında) ədalətlə hokm edirlər

Ayələrimizi yalan hesab edənləri haradan oldugunu ozləri də bilmədən tədriclə məhvə yaxınlasdıracagıq! (dərəcə-dərəcə asagı endirəcəyik)

Mən onlara mohlət verirəm. Lakin dolasdırıb bəla toruna salmagım da (naz-ne’mət icində yasadıqları halda gozlənilmədən onları əzabla yaxalamagım da), sozsuz ki, cox agırdır

Məgər (islamı qəbul etməli olan kəslər) dusunmurlərmi ki, onların yoldasında (Peygəmbərdə) hər bir cununluq (dəlilik) əsər-əlaməti yoxdur? O ancaq (kafirlərə Allahın əzabı gələcəyini) acıq-aydın xəbər verib qorxudandır

Məgər onlar goylərin və yerin mulkunə (Allahın goylərdəki və yerdəki səltənətinə, qudrətinə), Allahın yaratmıs oldugu hər seyə, əcəllərinin yaxınlasması ehtimalına diqqət yetirib dusunmurlərmi? Artıq buna (bu Qur’ana) inanmadıqdan sonra hansı kəlama inanacaqlar

Allah kimi dogru yoldan sapdırsa, ona yol gostərən olmaz. (Allah) onları oz azgınlıqları icində sasqın bir vəziyyətdə qoyar

(Ya Rəsulum!) Səndən saat (qiyamət gunu) haqqında sorusarlar ki, nə vaxt qopacaq? De: “O ancaq Rəbbimə mə’lumdur. (Qiyamətin) qopacagı vaxtı Allahdan basqa hec kəs bilə bilməz. Goylərdə və yerdə (Allahdan qeyri) bir kimsənin onu bilməsi cətindir. O sizlərə ancaq qəflətən gələr!” Sən onun haqqında bir sey bilirsənmis kimi onlar (səndən) israrla sorusarlar. De: “O ancaq Allah dərgahında mə’lumdur, lakin insanların əksəriyyəti (bunu) bilməz!”

De: “Mən Allahın istədiyindən basqa ozumə nə bir xeyir, nə də bir zərər verə bilərəm. Əgər qeybi bilsəydim, sozsuz ki, (ozum ucun) daha cox xeyir tədaruk edərdim (savab qazanmaq ucun dunyada daha cox yaxsı islər gorərdim) və mənə pislik də toxunmazdı. Mən iman gətirən bir tayfanı (pis əməlləri muqabilində Allahın əzabı ilə) ancaq qorxudan və (yaxsı əməlləri muqabilində isə Cənnətlə) mujdələyənəm!”

Sizi tək bir nəfərdən (Adəmdən) xəlq edən və onunla unsiyyət etmək (sakit, rahat olmaq) ucun ozundən (qabırgasından) zovcəsini (Həvvanı) yaradan Odur. (Adəm) zovcəsi ilə yaxınlıq etdikdə o, (Həvva) yungul bir yuklə yukləndi (hamilə oldu) və (bir muddət həmin yuku) dasıdı (onunla oturub-durdu). (Həvva) agırlasdıgı vaxt onların hər ikisi Allaha dua edib: “Əgər bizə saleh (saglam, agıllı, hər seyi yerli-yerində) bir usaq versən, (bu ne’mətə gorə Sənə) sukur edənlərdən olarıq!” – dedi

Allah onlara saleh ovlad verdikdə (Adəm və Həvvadan qeyri valideynlər) ozlərinə verdiyi (usagın adı) ilə əlaqədar Allaha bir para səriklər qosmaga basladılar. Allah isə Ona qosulan səriklərdən ucadır! (Onun hec bir səriki yoxdur)

Məgər (bu Adəm ovladı) hec bir sey yaratmaga qadir olmayıb ozləri yaradılanımı (butlərimi Allaha) sərik qosarlar

Halbuki bu butlər nə onlara (musriklərə), nə də ozlərinə bir komək edə bilər

Siz onları (musrikləri və ya butləri) dogru yola də’vət etsəniz, sizə tabe olmazlar. Istər onları də’vət edin, istər susun – birdir (onlar ucun hec bir əhəmiyyəti yoxdur)

Allahdan basqa ibadət etdiyiniz butlər də sizin kimi bəndələrdir. Əgər (bu butlərin sizə bir komək edə biləcəyi barəsindəki iddianızda) dogrusunuzsa, haydı, cagırın onları, sizə cavab versinlər

Məgər onların yeriyən ayaqları, ya tutan əlləri, ya gorən gozləri, yaxud esidən qulaqları var?! De: “Haydı, cagırın səriklərinizi, mənim barəmdə istədiyiniz hiyləni qurun və mənə hec mohlət də verməyin

Subhəsiz ki, mənim hamim Kitabı (Qur’anı) nazil edən Allahdır. O, əməlisalehlərə himayədarlıq edər

Sizin Ondan basqa tapındıqlarınız isə nə sizə, nə də ozlərinə bir koməklik edə bilər!”

Əgər siz onları (butləri və ya musrikləri) sizə dogru yol gostərməyə cagırsanız, esitməzlər. (Ya Rəsulum!) Sən onları sənə baxan gorərsən, halbuki onlar gorməzlər

Sən bagıslama yolunu tut, yaxsı islər gorməyi əmr et və cahillərdən uz dondər

Əgər sənə Seytandan (bu əmr olundugun isləri yerinə yetirməmək məqsədilə) bir vəsvəsə gəlsə (fəsad toxunsa), Allaha sıgın. Subhəsiz ki, Allah (hər seyi) esidəndir, biləndir

Allahdan qorxanlara Seytandan bir vəsvəsə (zərər) toxundugu zaman onlar (Allahın əzabını, lutfunu və mərhəmətini) xatırlayıb dusunərlər və dərhal (gozləri acılıb) gorən olarlar

(Kafirlərin qardasları olan seytanlar) oz qardaslarını azgınlıga surukləyər, sonra da (o kafirlər azgınlıga qursanıb ondan) əl cəkməzlər (və ya Seytanların yaxalarından əl cəkməzlər)

(Ya Peygəmbərim!) Sən onlara (Məkkə musriklərinə) bir ayə gətirmədiyin zaman (sənə ayə nazil olmayanda): “Məgər sən onu oz tərəfindən uydurub duzəltməli deyildin? – deyə sorusarlar. De: “Mən ancaq Rəbbimdən mənə vəhy edilənlərə tabe oluram. Bu (Qur’an, vəhylər) Rəbbiniz tərəfindən (gondərilmis) askar dəlillərdir, həm də iman gətirən bir tayfa ucun hidayət və mərhəmətdir

Qur’an oxunan zaman onu dinləyin və susun ki, (onun sayəsində) sizə rəhm olunsun

Səhər-axsam yalvararaq, qorxaraq, səsini qaldırmadan urəyində Rəbbini yad et və qafillərdən olma

Rəbbinin yanında olanlar (Allaha yaxın olan mələklər) Ona ibadət etməyi ozlərinə ar bilməzlər. Onu pak, muqəddəs tutub sə’ninə tə’riflər deyər və ancaq Ona səcdəyə qapanarlar