Dagbani - Chapter 36 - Ya-Sin

Yaa-Siin (Y.S). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni

M (Mani Naawuni) po Alkur’aani shεli din nyɛ yɛmgoliŋga

(Yaa nyini Muhammadu)! Achiika! A be Naawuni tuumba ni

Ka nyɛla ŋun be sochibga zuɣu

Di (Alkur’aani) nyɛla Duuma So Ŋun nyɛ Nyɛŋda, Nambɔzobonaa ni siɣisi shɛli na

Domin a (nyini Annabi Muhammadu) ti varsi ninvuɣu shεba (Larbunima) bɛ ni na ʒin tim tuun’ so na, ni o ti varsi bɛ banima, ka bɛ nyɛla ban tam Naawuni yɛla

Achiika! Yɛltɔɣali (azaaba) niŋ talahi bɛ (chɛfurinim’) pam zuɣu, dinzuɣu bɛ pala ban yɛn ti yɛlimaŋli

Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ la ankufunim’ niŋ bɛ niŋgoya ni, ka di mali hali ni bɛ yenonim’ ni, dinzuɣu ka bɛ nyɛla ban zuɣuri wuɣi ʒe zuɣusaa (ka ku tooi lahi silim tiŋgbani ni)

Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ gooni zali bɛ tooni, ka zaŋ gooni zali bɛ nyaaŋa, dinzuɣu ka Ti limsi bɛ nina zuɣu, ka bɛ bi lahi tooi nyara

Achiika! A ni yɛn varsi so n-nyɛ ninvuɣu so ŋun doli teesim (dina n-nyɛ Alkur’aani), ka zo Naawuni ni ashilo. Tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Tim o suhupiεlli lahibali ni chεmpaŋ, n-ti pahi sanyoo din bara (Alizanda)

Achiika Ti (Tinim’ Naawuni) n-nyɛ ban yɛn ti neei kpiimba, ka sabri bɛ ni daŋsi tuun’ shεŋa (Dunia puuni), ni di boba. Binshɛɣu kam mi, Ti sabi li mi, ka gu li niŋ litaafi shεli din kahigiri yɛlli kam polo ni la (Lauhul Mahfuuz)

Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba (Maka chεfurinim’ maa) ŋmahinli ni tiŋshee nima (Intaakiyya), saha shεli di ni daa niŋ ka (Naawuni) tuumba ka li

Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tim tuumba ayi na bɛ sani, ka bɛ labsi ba ʒirinima, din nyaaŋa ka Ti kpaŋsi ba ni (tuun’ so ŋun pahi) ata, ka bɛ 1 (tuumba maa) yεli: “Achiika! Ti nyɛla (Naawuni) tuumba n-zaŋ kana yi sani.”

Ka bɛ (tiŋ’ maa nim’) yεli: “Yi pa shɛba m-pahila ninsalinim’ ka tinima, dinzuɣu, Nambɔzobonaa (Naawuni) bɛ siɣisi shɛli na, yi pala shεba m-pahila yi ŋmarila ʒiri.”

Ka bɛ (tuumba maa) yεli: “Ti Duuma (Naawuni) mi ni ti nyɛla tuumba n-zaŋ kana yi sani.”

“Yaha! Talahi shɛli bi ʒi ti zuɣu naɣila ti tuuntali tibu polo ni.”

Ka bɛ (tiŋ’ maa nim’) yεli: “Achiika! Tinim’ nyaya ka yi zuɣubetali n-chɛ ka yɛlibɛɣu ŋɔ maa (fara mini sanzali) nyari ti, dinzuɣu yi yi bi chɛ, achiika! Ti ni labi ya kuɣa. Yaha! Achiika! Azaaba kpeeni ni gbaai

Ka bɛ (tuumba maa) yεli: “Yi zuɣubetali be ni yinima. (Di ni bɔŋɔ, yi zaŋ ti mi m-boli zuɣubiεɣu nima) domin bɛ teei ya (Naawuni yεla) zuɣu. Chɛli gba! Yi nyɛla ninvuɣu shεba ban be saɣiŋgu ni.”

Ka do so (Habibu Najaar) yi tiŋ’ maa targa na, ka nyɛla ŋun chani yomyoma, ka yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Doli ya Naawuni tuumba maa.”

“Doli ya ninvuɣu shεba ban bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, ka nyɛla ban dolsiri ninsalinima.”

“Bo n-leei yɛn chɛ ka n-ku jεm (Duuma so) Ŋun nam ma, ka di nyɛla O sani ka bɛ yɛn ti labsi ya.”

“Di ni bɔŋɔ, n-ni gbibi duuma shεba ka pa ni Ŋuna? Di yi niŋ ka Nambɔnaa (Naawuni) yu ma ni chuuta shεli, bɛ (duumanim’ maa) suhudee ku tooi niŋ ma anfaani shεli, bɛ mi ku tooi tilgi ma?”

“Din’ ŋuna achiika! M-be birginsim din be polo ni.”

“Achiika! Mani ti yɛlimaŋli ni yi Duuma (Naawuni), dinzuɣu wummi ya n-ti ma.”

(Ka tiŋ’ maa nim’ niŋ o azaaba hali ka o ti kpi) Ka bɛ (Malaaika nim’) yεli o: “Kpεm na Alizanda puuni.” Ka o yεli: “Mbaye, bo n-di leei niŋ ka n niriba baŋ (ni zuɣusuŋ ni ka m-be).”

“N Duuma (Naawuni) ni chε m-paŋ ma shɛm, ka zaŋ ma niŋ ninvuɣu shεba ban tibgi puuni (Chiyaama).”

Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi siɣisi tobbihi (Malaaika nima) na zuɣusaa (ni bɛ ti niŋ ba azaaba) o nyaaŋa, Ti mi pala ban yɛn siɣisi ba na

Di daa pa shɛli m-pahi la tahigu yim zuɣu (ka Malaaika Ziblila tahi ba), ka a bɛ leei ban kpi n-dondoya

Ashaara be Naawuni daba zuɣu (Zaadali), tuun’ so na ʒin kaba na, naɣila bɛ nyɛla ban maandi o ansarsi

Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ tiŋgbani shɛŋanim’ hallaka pɔi ni bana (Maka chɛfurinima), ka bɛ nyɛla ban ku lahi labi na bɛ sani (Dunia ni)

Yaha! Achiika! Bɛ zaa so n-kani naɣila bɛ yɛn ti zaŋ ba mi na Ti (Tinim’ Naawuni) sani

Yaha! Di nyɛla yεlikpahindili n-zaŋ ti ba kadama Ti (Tinim’ Naawuni) neerila tiŋgbani shɛli din kpi, ka yihi bimbɛlli di puuni na, ka bɛ (ninsalinim’) diri di puuni

Ka Ti zaŋ dobino mini Inabi (sinsaba) puri n-niŋ di puuni. Yaha! Ka Ti chɛ ka bilsi puhi di puuni na

Domin bɛ (ninsalinima) di di binwola puuni shɛli, ka di pala bɛ nuhi ni tum shɛli. Di ni bɔŋɔ, bɛ ku paɣi (Naawuni)

Nam niŋ kasi n-ti Duuma So Ŋun nam tiŋgbani ni yihiri shɛli balibu kam, ni din yiri bɛ (ninsalinim’) mammaŋ’ puuni na, n-ti pahi binyɛri shεŋa bɛ ni bi mi

Yaha! Di nyɛla yɛlikpahindili n-zaŋ ti ba (ninsalinima) kadama Ti (Tinim’ Naawuni) yihirila wuntaŋni yuŋ puuni, ka a nya ka bɛ (ninsalinim’) be zimsim puuni

Ka wuntaŋ’ mi chana hali ni di biɛhigu shee, dina n-nyɛ Duuma So Ŋun’ nyɛ Nyɛŋda, Baŋda nam zaligu

Ni Goli, Ti (Tinim’ Naawuni) zali li mi ka di mali siɣibu shɛhi hali ti labi na n-ti leei kamani dobino wulikuuni

Wuntaŋ’ bi tu kamaata ni di yi goli zuɣu, yuŋ mi bi tu kamaata ni di yɛɣi wuntaŋ’ zuɣu. Yaha! Di zaa bela bobyinsi puuni n-ginda

Di lahi nyɛla yɛlikpahindili n-zaŋ ti ba (ninsalinima) kadama achiika! Tinima (Tinim’ Naawuni) n-daa ʒi bɛ dɔɣiriba (Annabi Nuhu mini o niriba) ŋarim shεli din daa pali la puuni

Yaha! Ka Ti nam di (Annabi Nuhu ŋarim maa) tatabo n-ti ba (ninsalinima), ka di nyɛla bɛ ni bari shɛli (kamani laakumi, ni bimbara balibu kam)

Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di yu, Ti naan chɛ ka kom maa di ba, ka bɛ ku nya ŋun yɛn sɔŋsi ba, bɛ mi pala bɛ ni yɛn tooi tilgi shɛba

Naɣila nambɔzɔhigu din yi Ti (Tinim’ Naawuni) sani na, ni nyεɣisim wumbu hali ni saha biɛla

Yaha! Bɛ yi ti yεli ba: “Zom ya din be yi tooni, ni din be yi nyaaŋa, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu.”

Yaha! Yɛlikpahindili na ʒin kaba na bɛ Duuma (Naawuni) Yɛlikpahinda puuni, naɣila bɛ nyɛla ban lebi biri ka chɛ li

Yaha! Bɛ yi ti yεli ba: “Dihimi ya Naawuni ni largi ya shɛli puuni, ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali yεli ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli: “Di ni bɔŋɔ, ti dihimi ninvuɣu so Naawuni yi di bɔra, O naan dihi o? Yi ka shɛli ni naɣila birginsim din be polo ni.”

Ka bɛ naan yεra: “Bondali n-nyɛ alikauli ŋɔ maa (Chiyaama yiɣisibu), yi yi nyɛla yεlimaŋli nima

Bɛ (chεfurinim’ maa) bi guhiri shɛli m-pahila tahigu yim din yɛn gbaai ba ka bɛ nyɛla ban zabri ni taba

Ka bɛ ku lahi tooi chɛ dahinshɛli yɛltɔɣa (bɛ nyaaŋa), bɛ mi ku lahi tooi labi na bɛ malgu (paɣaba ni bihi) puuni

Ka bɛ piɛbsi kikaa ni, ka a nya ka bɛ (ninsalinim’) yiɣisiri bɛ gbala ni n-chani bɛ Duuma sani ni yomyoma

Ka bɛ yεli: “Yaa ni ti kɔhilu (ashaara), ka ŋuni n-leei kpahi neei ti ti dooshee ŋɔ maa? (ka Malaaika nima yɛli ba): “Ŋɔ maa n-nyɛ Nambɔzobonaa (Naawuni) ni daa gbaai ya alikauli shεli. Yaha! Naawuni tuumba daa niŋ yεlmaŋli.”

Di (Chiyaama yiɣisibu) pa yεltɔɣa shεli (Naawuni sani) m-pahila tahigu yim zuɣu, ka a nya ba (binnamda) ka bɛ nyɛla bɛ ni laɣim shɛba namgbaniyini

Dinzuɣu zuŋɔ (Zaadali), bɛ ku di nyɛvuli zualinsi ni binshɛɣu, bɛ mi ku yon ya samli m-pahila yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli

Achiika! Zuŋɔ, Alizanda bihi ban kuli bela bε nimmɔhi ni, ka nyɛla ban kuli wumdi nyεɣisim

Bɛ mini bɛ paɣaba yɛn ti bela mahim puuni, ka nyɛla ban do n-dalim kuɣuwaɣila zuɣu

Bɛ yɛn ti malila binwolli (balibu kam) di puuni, ka bɛ lahi ti ba binshɛɣu kam bɛ ni bɔhi di yɛla

(Ka bɛ yεli ba): “Suhudoo be yi zuɣu, di nyɛla yεltɔɣali din yi Nambɔzobonaa (Naawuni) sani na.”

(Ka bɛ lahi yεli): “Zuŋɔ wolgim ya n-zani yi ko, yaa yinim’ bibiɛhi.”

(Ka Naawuni yɛli)! “Yaa yinim’ Adam bihi! Di ni bɔŋɔ, N-daa bi gbaai ya alikauli kadama yi di jεm shintaŋ, dama achiika! O nyɛla dim n-zaŋ tin ya polo ni?”

Ka yɛli ya: “Jεmmi ya Ma, ŋɔ maa n-nyɛ sochibga.”

Yaha! Achiika! O (shintaŋ) daa birgi yi puuni salo pam. Di ni bɔŋɔ, yi daa pala ban niŋ haŋkali

“Ŋɔ maa n-nyɛ ʒahannama buɣum shεli bɛ ni daa gbaari ya di daalikauli maa.”

“Zuŋɔ, kpεm ya li, domin yi ni daa niŋdi chεfuritali shεli la zuɣu.”

Zuŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ŋari la bɛ noya, ka bɛ nuhi tɔɣsiri Ti yεltɔɣa, ka bɛ napɔna diri shɛhira, n-zaŋ chaŋ bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli

Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan nyɛhi bɛ nimbihi (ka bɛ di leei zoomba), ka bɛ di kpaɣi taba m-bɔri soli, ka wula ka bɛ di yɛn niŋ nya

Yaha! Ti yi di bɔra, Ti naan taɣi bɛ nama (ka bɛ leei binnamda shɛŋa) ka bɛ nyɛla ban kuli be bɛ biɛhigu shee ŋɔ maa, ka bɛ di naan ku toooi lahi chaŋ tooni, bɛ mi ku tooi labi nyaaŋa

Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti ti ninvuɣu so nyɛvuli waɣinli (Dunia puuni), Ti labsiri o la nyaaŋa nambu puuni (ka o leei kamani biliɛɣu la). Di ni bɔŋɔ, bɛ pala ban niŋdi haŋkali

Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi baŋsi o (Annabi Muhammadu) yila, di mi bi tu kamaata ni ŋuna, di (Alkur’aani) pa shɛli m-pahila teebu, ka lahi nyɛ bɛ ni karindi shεli polo ni

Domin o (Annabi Muhammadu) varsi ninvuɣu so ŋun mali nyɛvuli (ŋun ti Naawuni yɛlimaŋli). Yaha! Yɛltɔɣali (azaaba) ni niŋ talahi chεfurinim’ zuɣu

Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) namla biŋkobri n-ti ba, ka di nyɛla Ti nuhi ni tum shɛli puuni, ka bɛ (ninsalinim’) nyɛla ban su bi yiko

Ka Ti balgi ba (biŋkobri maa) n-ti ba, ka bɛ bari bɛ puuni shεŋa, ka ŋubri bɛ puuni shεŋa

Bɛ lahi mali anfaani shεŋa di (biŋkobri maa) ni, ni binnyura (kamani bihim). Di ni bɔŋɔ, bɛ pala ban yɛn paɣi (Naawuni)

Ka bɛ (chεfurinim’) naan gbibi binyεr’ shεŋa ka bɛ nyɛ duumanim’ ka pa ni Naawuni, ka mali tamaha ni bɛ (duumanim’ maa) ni tooi sɔŋ ba

Bɛ (duumanim’ maa) ku tooi sɔŋ ba, ka bɛ nyɛla tobbihi n-ti ba, ka bɛ yɛn ti laɣim ba na (Saliya karibu shee)

Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chɛfurinim’) yεltɔɣa niŋ a suhusaɣiŋgu. Ti (Tinim’ Naawuni) mi bɛ ni sɔɣiri shεli, ni bɛ ni yihiri shεli polo ni

Di ni bɔŋɔ, ninsala (chɛfura) bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) nam o mi ni maniyyi (dablim kom), ka o ti leei ŋun ŋmɛri Naawuni namgbankpeeni polo ni

Ka o ti Ti (Tinim’ Naawuni) ŋmahinli ka tam o nambu yɛla, ka yεli: “Ŋuni n-leei yɛn tooi neei koba (ninvuɣu shεba ban kpi koba), ka di nyɛla din bursi

(Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Ŋun daa nam li piligu maa n-yɛn neei li. Yaha! O nyɛla Ŋun mi binnamdili kam yεla.”

Ŋuna n-nyɛ Ŋun zali ya buɣum ka di yi timahili ni na, ka yi (ninsalinim’) juuri di puuni

Di ni bɔŋɔ, Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani ka yiko ni o nam bɛ tatabo? Wumma! Ŋuna n-nyɛ Namda, Baŋda

Achiika! O (Naawuni) nam zaligu ni nyɛ shεli, O yi ti yu shɛli, O yɛri li mi: “Leema,” ka di shiri leei.”

Dinzuɣu, nam simsiya n-ti Duuma So binshɛɣu kam yiko ni be O nuu ni. Yaha! O sani ka bɛ yɛn ti labsi ya (Zaadali)