Dagbani - Chapter 45 - Al-Jathiyah

Ha-Miim (H.M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni

Litaafi ŋɔ maa (Al-Kur’aani) siɣisibu yila Naawuni sani na, Ŋuna n-nyɛ Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana

Yaha! Yi (ninsalinim’) nambu puuni, ni O (Naawuni) ni tooi biŋkob’ shεŋa yεɣili tiŋgbani yaaŋa zuɣu nyɛla yεlikpahinda n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban dihitabli (ni Naawuni beni)

Ni wuntaŋni mini yuŋ taɣibu, n-ti pahi Naawuni ni siɣisi arzichi (sakom) shεli ka di yi zuɣusaa na, ka naan zaŋ li neei tiŋgbani di kpibu nyaaŋa, ni pɔhim ʒɛbu, di zaasa nyεla yεlikpahinda n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋdi haŋkali

(Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla Naawuni nam yɛlikpahinda, ka Ti karindi li n-tiri a na ni yεlimaŋli, ka Naawuni mini O nam yɛlikpahinda ŋɔ nyaaŋa, yεltɔɣa dini ka bɛ (chεfurinim’) lee lahi yɛn ti yεlimaŋli

Azaaba kpeeni be ni ŋum kam nyɛ ʒirilana, ka kpɛri Naawuni taali ni

O wumdi bɛ ni karindi Naawuni aayanima n-tiri o, din nyaaŋa ka o kuli be o maŋ’ tibgibu ni kamani o bi wum li mi la, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Tim o azaaba kpeeni lahibali

Yaha! O yi ti baŋ binshɛɣu Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ puuni, ka o gbibi li ka di nyɛ ansarsi. Bannim’ maa filiŋ daazaaba be bɛ zuɣu (Zaadali)

Ʒahannama (buɣum) yɛn ti bela bɛ tooni. Yaha! Bɛ ni laɣim (arzichi) shεli ti ku tooi niŋ ba anfaani. Lala ka bɛ ni zaŋ binyεr’ shεŋa leei duumanim’ maa ti ku tooi niŋ ba anfaani shεli. Yaha! Azaaba din bara be bɛ zuɣu (Zaadali)

Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla dolsigu. Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) aayanim’ maa, bɛ mali azaaba din nyɛ filiŋ, ka nyɛ zaɣikpeeni

Naawuni n-nyɛ Ŋun balgi teeku n-tin ya, domin ŋarim chani di puuni ni O zaligu. Yaha! Domin yi (ninsalinim’) bo arzichi O pini puuni, domin achiika! Yi nyɛla ban yɛn paɣi (Naawuni)

Yaha! Ka O balgi din be sagbana ni tiŋgbani yaaŋa zuɣu n-tin ya namgban- yini. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali yεlikpahinda n-ti ninvuɣu shεba ban tεhira

(Yaa nyini Annbi)! Yεlimi ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli maa ni bɛ chεli paŋ ninvuɣu shεba ban bi zɔri Naawuni dabsa (azaaba), domin O (Naawuni) ti yo niriba samli ni bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli

Ŋun tum tuunviεlli, tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o tum, ŋun mi tum tuumbiεɣu, tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o lahi tum, din nyaaŋa yi Duuma (Naawuni) sani ka bɛ yɛn ti labsi ya

Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Israaila bihi litaafi (Attaura), ni zalikpana mini Annabitali, ka Ti largi ba bindir’ nyεɣisa, ka tibgi ba (bɛ zaamani puuni) binnamda zuɣu

Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti ba daliri- nim’ din be polo ni, dinzuɣu bɛ daa bi niŋ namgbankpeeni naɣila baŋsim ni kaba na naai, domin jεlinsi din be bɛ sunsuuni. Achiika! A Duuma ni ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni Zaadali n-zaŋ chaŋ binshɛɣu zuɣu bɛ ni niŋdi namgban- kpeeni maa

(Yaa nyini Annabi)! Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali a sochibga zuɣu din yi Ti zaligu puuni na. Dinzuɣu doli li, ka miri ka a doli ninvuɣu shεba ban ʒi maa suhuyurlim

Achiika! Di kariya ka bɛ tooi taɣi a shɛli ka chɛ Naawuni daazaaba. Yaha! Achiika! Zualindiriba shɛba nyɛla ban sɔŋdi taba. Naawuni mi n-nyɛ Ŋun sɔŋdi wuntizɔriba

Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla zalikpana din neera n-zaŋ ti ninsalinima, ni dolsigu mini nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban dihitabli (ni Chiyaama yiɣisibu)

Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban tum tuumbεri maa tεhirimi ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ ba leei kamani ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli ka tum tuunvεla maa? Bɛ Dunia ʒia mini bɛ kpibu zaasa nyɛla yim, bɛ ni niŋdi fukumsi shεli maa nyɛla din be

Yaha! Naawuni namla sagbana mini tiŋgbani ni yεlimaŋli, domin bɛ ti yo nyɛvuli (ninsala) kam samli ni di ni tum shεli, bɛ mi pala bɛ ni yɛn di shεba zualinsi

(Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a nya ninvuɣu so ŋun gbibi o suhuyurlim ka di nyɛ o duuma, ka Naawuni birgi o pahi o baŋsim zuɣu, ka ŋari o tiba mini o suhi ni, ka zaŋ zimsim niŋ o nyabu ni, tɔ! Ŋuni n-yɛn tooi dolsi o Naawuni nyaaŋa? Di ni bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla

Ka bɛ (chεfurinim’) yεli: “Di pala shɛli m-pahila ti Dunia biɛhigu puuni ka ti kpira ka neera, binshɛɣu mi bi kuri ti naɣila zaamani, dinzuɣu bɛ ka baŋsim shεli ni dina, bɛ ka shɛli naɣila bɛ zilsirimi.”

Yaha! Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) nam yɛlikpahinda din be polo ni tiri ba (chεfurinima), bɛ ka daliri shεli m-pahila bɛ yεrimi: “Tahimi ya ti banim’ (ban daŋ tooni maa) na, yi yi nyɛla ban mali yεlimaŋli.”

(Yaa nyini Annbi)! Yεlima: “Naawuni n-nyɛ Ŋun tiri ya nyɛvuya, din nyaaŋa ka O kuri ya, din nyaaŋa ka O yɛn ti laɣim ya Zaadali ka zilsigu ka di puuni. Amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.”

Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun su sagbana mini tiŋgbani yiko. Yaha! Dabsi’ shεli Chiyaama ni yɛn ti yiɣisi maa, ninvuɣu shεba ban saɣinda yɛn ti niŋla ashaara

Yaha! (Dindali maa) ka a yɛn nya ka Annabi kam niriba gbaŋgbaya (bɛ duna zuɣu), ka bɛ boondi Annabi kam niriba ni bɛ ti deei bɛ (tuuntumsa) gbana, (ka bɛ yεli ba): “Zuŋɔ ka bɛ yɛn yon ya yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli samli.”

(Ka Naawuni yεli): “Ŋɔ maa n-nyɛ Ti litaafi (gbana) shɛli din diri ya shɛhira ni yɛlimaŋli. Achiika! Ti daa nyɛla ban sabri yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.”

Tɔ! Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla, ka bɛ Duuma (Naawuni) zaŋ ba n-kpεhi O nambɔzɔbo puuni. Lala maa nyɛla tarli din be polo ni

Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, (Zaadali, Naawuni ni ti yεli ba): “Di ni bɔŋɔ, bɛ daa bi karindi N aayanima n-tiri ya, ka yi tibgi yi maŋa, ka daa nyɛla ninvuɣu shεba ban nyɛ bibɛhi?”

Yaha! Bɛ daa yi yεli: “Achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli, zilsigu mi ka Chiyaama yiɣsibu ni, ka yi yεli: “Tinim’ ʒi binshɛɣu bɛ ni boondi Chiyaama yiɣisibu, tinim’ bi tεhi li shεli naɣila biεhim n-nyɛ li, dinzuɣu ti pala ban dihitabli.”

Dinzuɣu, ka tuumbe’ shɛŋa bɛ ni daa tum (Dunia puuni) yina polo ni, ka bɛ ni daa maandi shɛli (azaaba) ansarsi maa shee bɛ zuɣu

Ka bɛ yεli ba: “Zuŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn tamla yi yεla kamani yi ni daa tam yi zuŋɔ dabsili ŋɔ maa laɣimbu shεm. Dinzuɣu yi labbu shee n-nyɛ buɣum ni, yi mi ka ban yɛn ti sɔŋ ya.”

Di daliri nyɛla yi daa gbibila N (Mani Naawuni) aayanim’ ni ansarsi, ka Dunia biεhigu yɔhim ya, dinzuɣu zuŋɔ, bɛ ku yihi ba di (buɣum maa) puuni, bɛ mi bi bɔri bɛ yεda

Dinzuɣu, paɣibu balbu kam dihitabli ti Naawuni, sagbana Duuma, ni tiŋgbani Duuma, binnamda zaasa Duuma

Yaha! Ŋuna n-su tibginsim sagbana mini tiŋgbani ni. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana