آیا برای مردمان شگفتآور است که به مردی از ایشان وحی فرستادیم که مردم را هشدار ده و مؤمنان را بشارت ده که نزد پروردگارشان مقام و منزلتی راستین دارند، و کافران گفتند این جادوگری آشکار است
پروردگار شما همان کسی است که آسمانها و زمین را در شش روز آفرید، سپس بر عرش استیلاء یافت، کار [جهان] را تدبیر میکند، شفیعی نیست مگر پس از اذن او، چنین است خداوند، پروردگارتان، او را بپرستید، آیا پند نمیگیرید؟
بازگشت همگی شما به سوی اوست، این وعده راست و درست خداوند است، هموست که آفرینش را آغاز کرده، سپس بازش میگرداند، تا کسانی را که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند، دادگرانه جزا دهد، و کافران به خاطر کفری که ورزیدهاند، نوشابهای از آب گرم و عذابی دردناک [در پیش] دارند
اوست کسی که خورشید را روشن و ماه را تابان کرد و برای آن [ماه] منزلهایی معین کرد، تا شمار سالها و حساب [زندگی خود] را بدانید، خداوند این را جز به حق نیافریده است، و برای اهل معرفت آیات خود را به روشنی بیان میدارد
کسانی که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند، پروردگارشان ایشان را به جزای ایمانشان به بوستانهای بهشتی پر از ناز و نعمت -که جویباران از فرودست آنان جاری استرهنمون میگردد
و اگر خداوند برای مردم به همان گونه که خیر را به شتاب میخواهند، شر را به پیش میانداخت، اجلشان به سر میآمد، آری ناامیدواران به لقائمان را وامیگذاریم که در طغیانشان سرگشته باشند
و چون انسان را رنجی رسد، ما را [در همه حال] چه بر پهلو خفته، چه نشسته، چه ایستاده بخواند، آنگاه چون رنجش را از او باز داریم، به راه خود رود، گویی ما را به خاطر رنجی که به او رسیده بود، به دعا نخوانده است، بدینسان در نظر اسرافکاران کار و کردارشان آراسته شده است
و به راستی اقوام پیش از شما را آنگاه که ستم پیشه کردند، نابود کردیم و پیامبرانشان برایشان معجزات آوردند ولی بر آن نبودند که ایمان بیاورند، بدینسان گناهکاران را جزا میدهیم
و چون آیات ما که روشن و شیواست، بر آنان خوانده شود، ناامیدواران به لقائمان [به پیامبر] میگویند قرآنی غیر از این بیاور، یا این را تغییر ده، بگو مرا نرسد که آن را از پیش خود تغییر دهم، جز از وحی که به من میشود، از چیزی پیروی نمیکنم، من اگر از پروردگارم نافرمانی کنم، از عذاب روز سهمگین میترسم
بگو اگر خداوند میخواست آن را بر شما نمیخواندم و خود خداوند هم شما را از آن آگاه نمیساخت، [بنگرید] که پیش از آن عمری در میان شما به سر بردهام، چرا تعقل نمیکنید؟
و به جای خداوند چیزی را میپرستند که نه زیانی به آنان میرساند و نه سودی، و میگویند اینان شفیعان ما در نزد خداوند هستند، بگو آیا خداوند را به چیزی که در آسمانها و زمین به آن علم ندارد، آگاهی میدهید؟ او پاک و منزه است از آنچه شریک او قرار میدهند
و مردم جز امتی واحده نبودند که سپس اختلاف پیدا کردند، و اگر وعده خداوند از پیش مقرر نگشته بود [به تاخیر حکم و عذاب] بین آنان در آنچه اختلاف دارند، داوری میشد
و چون به مردم، بعد از رنجی که به ایشان رسیده است، راحتی بچشانیم، آنگاه است که در آیات ما بدسگالی میکنند، بگو خداوند مکراندیش چابکتری است، بیگمان فرشتگان ما هر مکری را که میورزید مینویسند
او کسی است که شما را در خشکی و دریا سیر میدهد و چون در کشتی نشینید، کشتیها ایشان را با بادی خوش پیش برد، و به آن شادمان شوند، [آنگاه] تندبادی بر آن بوزد و موج از هر سو به سوی آنان آید، و دانند که از هر سو گرفتار شدهاند، [آن وقت است که] خداوند را -در حالی که دین خود را برای او پاک و پیراسته دارندخوانند [و گویند] اگر از این [بلیه] نجاتمان دهی، بیشک از شاکران خواهیم بود
و چون نجاتشان دهد، آنگاه است که به ناحق در زمین سرکشی کنند، ای مردم بدانید که سرکشیتان به زیان شماست، بهرهوری [کوتاهی از] زندگانی دنیاست، سپس بازگشتتان به سوی ماست و شما را از [حقیقت و نتیجه] کار و کردارتان آگاه میسازیم
همانا داستان زندگانی دنیا، همانند داستان آبی است که آن را از آسمان فرو فرستادیم و رستنیهای خاک از آنچه مردمان یا چارپایان میخورند، با آن درهم آمیخت [و انبوه شد] تا آنجا که زمین گل و شکوفههایش را برآورد و آراسته گشت، و سپس اهلش گمان کردند که مهار کار در دست آنان است، [آنگاه] فرمان ما در شب یا روز در رسید و آن را چون محصول درو شده گرداندیم، گویی که دیروز هیچ چیز نبوده است، بدینسان آیات [خود] را برای اندیشهوران روشن و شیوا بیان میداریم
و بدکرداران [بدانند که] جزای بدی همانند آن است، و بر چهرههای آنان غبار خواری نشیند، در برابر خداوند پشت و پناهی ندارند، گویی چهرههای آنان با تکههایی از شب تاریک پوشیده شده است، اینان دوزخیانند و در آن جاودانهاند
و روزی که همگی آنان را محشور گردانیم، آنگاه به مشرکان گوییم شما و شریکانی که قائل بودید، باشید و بنگرید، سپس بین ایشان جدایی اندازیم و شریکانی که ایشان قائل بودهاند گویند شما [به حقیقت] ما را نپرستیدهاید
آنجاست که هر کسی جزای آنچه در گذشته انجام داده است، میچشد، و به پیشگاه خداوند که سرور راستین آنهاست، بازبرده شوند، و بر ساختههایشان بر باد رود و از دید آنان ناپدید شود
بگو چه کسی شما را از آسمان و زمین روزی میدهد، یا کیست که بر گوشها و چشمها حاکم است؟ و کیست که زنده را از مرده و مرده را از زنده بر میآورد، و کیست که کار [جهان] را تدبیر میکند، زودا که خواهند گفت خدا، بگو پس چرا پروا نمیکنید؟
بگو آیا از شریکانی که قائل شدهاید کسی هست که آفرینش را آغاز کند و سپس باز گرداند؟ بگو [فقط] خداوند است که آفرینش را آغاز میکند و سپس باز میگرداند، پس چگونه به بیراهه میروید؟
بگو آیا از شریکانی که قائل شدهاید کیست که به راه حق هدایت کند؟ بگو خداوند است که به راه حق هدایت میکند، آیا کسی که به راه حق هدایت میکند، سزاوارتر است که از او پیروی شود یا کسی که راه نمیبرد مگر آنکه راه برده شود، شما را چه میشود، چگونه داوری میکنید؟
و نشاید که این قرآن بر ساخته و از سوی کسی غیر از خداوند باشد، بلکه همخوان با چیزی است که پیشاپیش آن است و روشنگر آن کتاب است، که در آن تردیدی نیست، [و] از پروردگار جهانیان است
حق این است که چیزی را که به شناخت آن احاطه نیافتهاند و سرانجام آن هنوز بر آنان آشکار نشده است، دروغ میانگارند، بدینسان کسانی که پیش از اینان بودند نیز دروغ انگار بودند بنگر که سرانجام ستمکاران چگونه است
و روزی که آنان را محشور گرداند، گویی جز به اندازه ساعتی از روز [در دنیا یا در گور] به سر نبردهاند، و همدیگر را میشناسند، به راستی کسانی که لقای الهی را انکار کردند و رهیافته نبودند، زیانکار شدند
و اگر بخشی از آنچه به ایشان وعده دادهایم، به تو بنمایانیم، یا جان تو را [پیش از آن] بگیریم، بدان که بازگشت آنان به سوی ماست، آنگاه خداوند خود گواه بر کار و کردار آنان است
و اگر آنچه در زمین هست از آن هر کسی که ستم [شرک]ورزیده است، باشد، بیشک آن را بلا گردان کند، و چون عذاب را بنگرند پشیمانی [شان] را پنهان کنند، و در میان آنان دادگرانه داوری شود و بر آنان ستم نرود
بگو بیندیشید که در رزقی که خداوند برایتان فرستاده است [چرا] چیزی را حرام و چیزی را حلال میگردانید بگو آیا خداوند به شما اجازه داده است، یا آنکه بر خداوند دروغ میبندید؟
و تو در هیچ کاری نیستی و هیچ بخشی از قرآن را از سوی او نمیخوانی و شما نیز هیچ عملی نمیکنید مگر آنکه آنگاه که به آن میپردازید ما بر شما گواهیم، و هم سنگ ذرهای نه در زمین و نه در آسمان از پروردگارت پنهان نیست و کوچکتر و بزرگتر از این چیزی نیست مگر آنکه در کتابی مبین [لوح محفوظ] ثبت است
بدانید که هرکس که در آسمانها و هرکس که در زمین است، ملک و مطیع خداوند است، و کسانی که غیر از خداوند را به دعا میخوانند، در حقیقت از شریکانی که قائلند پیروی نمیکنند، و پیروی نمیکنند مگر از پندار، و کاری جز برساختن ندارند
[مشرکان] گفتند خداوند فرزندی برگزیده است، او منزه است، او بینیاز است، او راست آنچه در آسمانها و زمین است، شما دلیلی بر این [ادعا] ندارید، آیا چیزی را که نمیدانید به خداوند نسبت میدهید؟
و بر آنان خبر نوح را بخوان، آنگاه که به قومش گفت ای قوم من، اگر قیام من و پند دادنم به آیات الهی بر شما گران آمده است، [بدانید که من] بر خداوند توکل کردهام، شما با شریکانی که قائلید کارتان را هماهنگ و عزمتان را جزم کنید، سپس در کارتان پردهپوشی نکنید، آنگاه کار مرا یکسره کنید و مهلتم ندهید
اما او را دروغگو انگاشتند، آنگاه او و همراهانش را در کشتی نجات دادیم و آنان را جانشین [پیشینیان] گرداندیم، و دروغ انگاران آیات خود را غرقه ساختیم، پس بنگر که سرانجام هشدار یافتگان چگونه بود
سپس، بعد از او پیامبرانی برای قومهایشان برانگیختیم، و برای آنان معجزاتی آوردند، ولی آنان بر آن نبودند که به چیزی که از پیش انکار کرده بودند، ایمان بیاورند، بدینسان بر دلهای تجاوزکاران مهر مینهیم
گفتند آیا به سراغ ما آمدهای که ما را از شیوهای که پدرانمان را بر آن یافته بودیم، بازداری، و در این سرزمین ریاست از شما دو تن باشد؟ و ما [سخن] شما را باور نداریم
لذا به موسی جز زاد و رودی [اندکشمار] از قومش ایمان نیاوردند، آن هم با ترس از فرعون و بزرگان قومش که مبادا ایشان را در بلا افکند، و فرعون در آن سرزمین گردنکش بود و همو از تجاوزگران بود
و موسی گفت پروردگارا تو به فرعون و بزرگان قومش در زندگانی دنیا، زینت و مال و منال بخشیدی، پروردگارا، که سرانجام [مردمان را] از راه تو گمراه دارند، پروردگارا اموالشان را بیبرکت گردان و دلهایشان را سخت کن که تا زمانی که عذاب الیم را ببینند، ایمان نیاورند
و بنیاسرائیل را از دریا گذراندیم، آنگاه فرعون و سپاهیانش از روی ظلم و تجاوز سر در پی آنان نهادند، تا آنجا که او [فرعون] غرق شدن را نزدیک دید، گفت خدایی جز آنکه بنیاسرائیل به او ایمان آوردهاند، نیست و من از اهل تسلیمم
و بنیاسرائیل را در جایی درست ماوا دادیم، و از پاکیزهها روزی بخشیدیم، و بنای اختلاف ننهادند مگر زمانی که خبر وحی به آنان رسید، بیگمان پروردگارت در روز قیامت در آنچه اختلاف ورزیدهاند، بین آنان داوری خواهد کرد
و اگر از آنچه بر تو نازل کردهایم، در تردید هستی، از کسانی که پیش از تو کتاب آسمانی خواندهاند پرس و جو کن، بیشبهه حق از سوی پروردگارت بر تو نازل شده است، پس هرگز از دو دلان مباش
چرا اهل هیچ شهری [بهنگام] ایمان نیاورد که ایمانش سود دهد، مگر قوم یونس که چون [بهنگام] ایمان آوردند، عذاب رسواگر را در زندگانی دنیویشان از آنان برداشتیم و آنان را تا زمانی [معین] بهرهور ساختیم
بگو ای مردم، اگر از دین من در شک هستید، بدانید که من کسانی را که به جای خداوند میپرستید، نمیپرستم، بلکه خدایی را میپرستم که [به هنگام] جان شما را میگیرد، و به من امر شده است که از مؤمنان باشم
و اگر خداوند بخواهد بلایی به تو برساند، بازدارندهای جز خود او برای آن وجود ندارد، و اگر خیری برایت بخواهد، فضل او بازدارندهای ندارد، که آن را به هرکس از بندگانش که بخواهد میرساند، و او آمرزگار مهربان است
بگو ای مردم حق از سوی پروردگارتان بر شما نازل شده است، پس هر کس که رهیاب شود، همانا به سود خویش رهیاب شده است، و هرکس بیراه رود، همانا به زیان خویش بیراه رفته است، و من نگهبان شما نیستم