او کسی است که دریا را رام کرد تا از [صید] آن گوشتی تر و تازه بخورید و از آن زیورهایی بیرون آورید که آنها را "میپوشید" و کشتیها را میبینی که در آن دریا شکافند، و چنین کرد تا از فضل و کرم او معاش خود فراهم آورید و باشد که سپاس بگزارید
تا سرانجام هم بار گناهان خودشان را به تمامی در روز قیامت بر دوش کشند و هم بخشی از بارگناهان کسانی را که از روی نادانی گمراهشان کردهاند، هان چه بد است آنچه بر دوش میکشند
کسانی هم که [بر همین شیوه و] پیش از آنان بودند، مکرورزیدند، آنگاه فرمان خداوند در رسید که بنیادشان را از پایه برانداخت و سقف از فرازشان بر آنان فرود آمد، و عذاب از جایی که اندیشهاش را نمیکردند، بر سرشان نازل شد
کسانی که فرشتگان جانشان را میگیرند و آنان بر خود ستم روا داشتهاند، از در تسلیم درآیند [و گویند] ما هیچ بد و بیراهی نکردهایم، ولی بیگمان خداوند به آنچه کردهاید، داناست
و به پرهیزگاران گویند پروردگارتان چه نازل کرده است؟ گویند [آنچه نازل کرده است] خیر است، برای نیکوکاران در این دنیا نیکی است و سرای آخرت بهتر است، و سرای پرهیزگاران چه نیکوست
انتظاری جز این ندارند که فرشتگان به نزد آنان بیایند یا امر پروردگارت نازل گردد، کسانی هم که پیش از آنان بودند، به همین شیوه رفتار کردند، و خداوند به آنان ستم نکرد، بلکه خود بر خویشتن ستم کردند
و مشرکان گفتند اگر خدا میخواست نه ما و نه پدرانمان چیزی را جز او نمیپرستیدیم، و چیزی را جز به امر او حرام نمیکردیم، پیشینیان آنان هم به همین شیوه رفتار کردند، و آیا جز پیامرسانی آشکار چیزی بر عهده پیامبران است؟
و به راستی که در میان هر امتی پیامبری برانگیختیم [تا بگویند] که خداوند را بپرستید و از طاغوت پرهیز کنید و از ایشان کسانی هستند که خداوند هدایتشان کرده و از ایشان کسانی هستند که سزاوار گمراهیاند، پس در روی زمین سیر و سفر کنید و بنگرید که سرانجام دروغ دارندگان چگونه بوده است
و سختترین سوگندهایشان را به نام خدا میخوردند که خداوند کسانی را که مردهاند، از نو زنده نخواهد کرد، آری [خواهد کرد]، این است وعدهای که به حق بر عهده اوست، ولی بیشترینه مردم نمیدانند
[و آنان را] همراه با پدیدههای شگرف و کتابهای آسمانی [فرستادیم]، و بر تو قرآن را نازل کردیم، تا برای مردم آنچه بر ایشان نازل شده است، روشن کنی و باشد که اندیشه کنند
آیا کسانی که بدسگالی کردهاند ایمناند از اینکه خداوند ایشان را [ناگهان] به زمین فرو برد، یا از جایی که اندیشهاش را نمیکنند، عذاب بر سرشان فرود آید؟
از ناگواری خبری که به او دادهاند، از قوم خود پنهان شود [و با خود بیندیشد] آیا او را به خواری و زاری نگه دارد، یا [زنده] به خاک بسپارد، هان چه بد است برداشت و برخورد آنان
و اگر خداوند مردمان را به خاطر گناه [و شرک]شان فرو میگرفت، جنبندهای بر روی زمین باقی نمیماند، بلکه آنان را تا زمانی معین واپسمیدارد، و چون اجلشان فرارسد، نه ساعتی پس و نه ساعتی پیش افتند
و برای خداوند چیزی را که خودشان هم خوش ندارند قائل میشوند و به زبانشان به دروغ مدعی میشوند که بهشت از آن آنان است، حقا که آتش [دوزخ] نصیب آنان است و ایشان [در این راه] پیشتازند
به خدا که برای امتهای پیش از تو هم [پیامبرانی] فرستادیم، آنگاه شیطان اعمالشان را در نظرشان بیاراست و آن روز او سرور ایشان است و عذابی دردناک [در پیش] دارند
سپس از همه میوهها بخور و راه پروردگارت را فرمانبردارانه بپوی، [آنگاه] از شکمهای آنها شهدی رنگارنگ میتراود که در آن شفای مردمان است، در این برای اندیشهوران مایه عبرتی است
و خداوند [است که] شما را آفریده است و سپس جانتان را میگیرد، و بعضی از شما هستند که به حد اعلای فرتوتی میرسند، چندانکه پس از دانستن [بسیاری چیزها] چیزی ندانند، بیگمان خداوند دانای تواناست
و خداوند بعضی از شما را بر بعضی دیگر در روزی برتری داده است، و برتری یافتگان بازگرداننده روزیشان به ملک یمینهایشان نیستند، تا در آن برابر شوند پس آیا به نعمت خداوند انکار میورزند؟
و خداوند برای شما از خودتان همسرانی قرار داد و از همسرانتان برای شما فرزندان و نوادگانی آفرید و به شما از خوراکهای پاکیزه روزی داد، آیا به باطل ایمان میآورند، و به نعمت الهی کفران میورزند
خداوند مثلی میزند بین بردهای مملوک که قدرت بر هیچ کاری ندارد و بین کسی که از سوی خویش به او روزی نیکویی بخشیدهایم و او از همان پنهان و آشکار میبخشد، آیا این دو برابرند؟ سپاس خداوند را، آری بیشترینهشان در نمییابند
و [همچنین] خداوند از دو مرد مثلی میزند که یکی از آن دو گنگ است و قدرت بر هیچ کاری ندارد و سربار سرور خویش است، هر جا که میفرستدش، خیری به بار نمیآورد، آیا او و کسی که به داد فرمان میدهد و در راه راست میرود، برابرند؟
و خداوند [است] که شما را از شکمهای مادرانتان، در حالی که هیچ چیز نمیدانستید، بیرون آورد، و [از پیش] برای شما گوش و چشم و قلب آفرید، باشد که سپاس گزارید
آیا به پرندگان ننگریستهاند که در فضای آسمان رام شدهاند، و کسی جز خداوند آنها را [در آن حال] نگاه نمیدارد، بیگمان در این برای اهل ایمان مایههای عبرت است
و خداوند از خانههایتان برای شما مایه آرامش پدید آورد، و برای شما از پوستهای چارپایان خیمههایی پدید آورد که در روز کوچیدنتان و روز اقامتتان آن را سبکبار مییابید، و از پشمها و کرکها و موهای آنها اثاثیه و مایه بهرهوری تا هنگامی معین پدید آورد
و خداوند برای شما از آنچه آفریده است، سایهسارها و از کوهها برای شما غارها پدید آورد، و برای شما تنپوشهایی که شما را از گرما [و سرما] نگه دارد، و تنپوشهایی که شما را از آسیب همدیگر نگه میدارد، بدینسان نعمتش را بر شما تمام میکند باشد که تسلیم پیشه کنید
و چون مشرکان شریکانی را که [به جای خداوند] قائلند بنگرند، گویند پروردگارا اینان شریکانی هستند که ما به جای تو میپرستیدیم، آنگاه به آنان پاسخ دهند که شما دروغگویید
و روزی که از هر امتی شاهدی از خودشان بر آنان برانگیزیم و تو را بر اینان شاهد آوریم [تا چه خواهند کرد] و کتاب آسمانی [قرآن] را بر تو نازل کردیم که روشنگر همه چیز است، و برای مسلمانان رهنمود و رحمت و بشارت است
به راستی خداوند به عدل و احسان و ادای حق خویشاوندان فرمان میدهد، و از ناشایستی و کار ناپسند و سرکشی باز میدارد، او شما را اندرز میدهد باشد که پند گیرید
و به عهد الهی چون پیمان بستید وفا کنید و سوگندهایتان را پس از مؤکد داشتن آنها، مشکنید، حال آنکه خداوند را بر خود [در آن سوگندها] ضامن گرفتهاید، بیگمان خداوند از آنچه میکنید آگاه است
و همانند زنی مباشید که پشمهایی را که میبافت، پس از محکم داشتنش، رشته رشته وامیتافت، تا سوگندهایتان را دستاویز دغلی کنید، به خیال اینکه امتی از امت دیگر بیشتر و پیشتر است، جز این نیست که خداوند به آن میآزمایدتان، و سرانجام در روز قیامت، [حقیقت] آنچه را در آن اختلاف داشتید برایتان روشن خواهد ساخت
و اگر خداوند میخواست شما را امت یگانهای قرار میداد، ولی هر که را بخواهد بیراه میگذارد، و هر که را بخواهد به راه میآورد، و از چون و چند آنچه میکردید، از شما خواهند پرسید
و سوگندهایتان را دستاویز دغلی در بین خودتان قرار مدهید که لغزش قدمی، پس از استواریاش پیش آید، و به خاطر آنکه از راه خدا باز داشتید، عذاب بچشید و برایتان عذابی سهمگین [در پیش] است
و به خوبی میدانیم که ایشان میگویند همانا بشری او را آموزش میدهد [حاشا، چرا که] زبان کسی که اینان کژاندیشانه ادعا میکنند، گنگ و بیگانه است و این زبان [زبان قرآن] عربی [شیوا و] روشن است
هر کس که بعد از ایمانش به خداوند کفرورزد [بازخواست شود] مگر کسی که وادار شود، و دلش به ایمان آرام و استوار باشد، ولی کسانی که دل بر کفر نهاده باشند، خشم خداوند بر آنان است و عذابی سهمگین [در پیش] دارند
از سوی دیگر، پروردگارت در حق کسانی که پس از شکنجه دیدن، هجرت کردند، سپس به جهاد پرداختند و شکیبایی پیشه کردند، بدان که پروردگارت پس از آن آمرزگار مهربان است
و خداوند [اهل] شهری را مثل زند که امن و آسوده به سر میبرد و روزی آن از هر سو به خوشی و فراوانی میرسید، آنگاه به نعمتهای الهی کفرانورزید، و سپس خداوند به کیفر کار و کردارشان بلای فراگیر گرسنگی و ناامنی را به آنان چشانید
بدانید [که خداوند] بر شما مردار و خون و گوشت خوک و آنچه نامی جز نام خدا [به هنگام ذبحش] برده باشند، حرام کرده است، اما اگر کسی درمانده شود، و تجاوزکار و زیاده خواه نباشد [و از آنها بخورد، بداند که] خداوند آمرزگار مهربان است
و با هر دروغی که به زبانتان میآید، مگویید که این حلال است و این حرام، تا بر خداوند دروغ بسته باشید، زیرا کسانی که بر خداوند دروغ ببندند رستگار نمیشوند
حرمت نهادن به شنبه [ سبت] فقط بر کسانی مقرر شد که در آن [و در صید ماهی و نظایر آن] اختلافورزیدند، و بیگمان پروردگارت در روز قیامت در آنچه اختلاف میداشتند، در میان آنان داوری خواهد کرد
به راه پروردگارت با حکمت و پند[های] پسندیده فراخوان، و با آنان به شیوهای که بهتر است مجادله [و مقابله] کن، چرا که پروردگارت داناتر است که چه کسانی از راه او به در افتادهاند و هم او به رهیافتگان داناتر است
و اگر خواستید کسی را مکافات کنید، نظیر آنچه مکافات دیدهاید، مکافات دهید، و اگر شکیبایی [و خویشتنداری]ورزید، بدانید که این شیوه برای شکیبایان بهتر است