روزی که آن را ببینید، هر شیردهندهای آن را که شیر میدهد (از شدت هراس) به فراموشی میسپارد و هر زن بارداری بار خود را فرو مینهد و مردم را مست میبینی، حال آنکه مست نیستند. ولی عذاب خدا شدید است
هان ای مردمان! اگر دربارهی برانگیخته شدن (پس از مرگتان) در (ژرفای) شکی مستند بودهاید، پس همانا (بدانید که) ما شما را از خاک آفریدیم، سپس از نطفه، سپس از علقه [:خونی آویزک]، سپس از مضغه [:گوشتکی له شده] به بار آمده و به بار نیامده تا (حقایقی ربّانی را) برای شما روشن گردانیم. و آنچه را میخواهیم تا مدتی معین در رحمها پایدار میداریم، سپس شما را به حالت کودکی برون میآوریم، سپس (حیات شما را ادامه میدهیم) تا به حد رشدهاتان برسید و برخی از شما (پیش از پیری) مرگش در رسد، و برخی از شما (هم) به پستترین زمان عمر(ش) برگردانده شود، به گونهای که پس از دانستنی (اندک) آن را (هم) نداند. و زمین را پژمرده میبینی، پس هنگامی که آب (باران) بر آن فرود آوریم به جنبش درآید و نمو کند و از هر نوع (رستنیهای) همسان (و) نیکوی فرحبخشی برویاند
حال آنکه (از سرِ نخوت) پهلو در هم پیچنده [:کمر بسته] است تا (مردم را) از راه خدا گمراه کند. و در این دنیا برای او رسوایی و خواری است و در روز رستاخیز عذاب آتش بس سوزان را به او میچشانیم
و از میان مردم کسی است که خدا را فقط بر (مبنای) جانبی (و هوسی مصلحتی) میپرستد. پس اگر خیری به او رسد بدان اطمینان یابد و چون بلایی آتشین بدو رسد روی برتابد. (او) دنیا و آخرت را زیان کرده (و) این همان زیان آشکارگر است
بیگمان، خدا کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته (یایمان) کردهاند، در باغهایی سردرهم درمیآورد که از زیر (درختان)شان (:نهرها و رودبارها) روان است. خدا همواره هر چه اراده کند انجام میدهد
هر که میپنداشته است (که) خدا او را در دنیا و آخرت هرگز یاری نخواهد کرد، پس وسیلهای سوی آسمان در کشد (و خود را حلقآویز کند)؛ سپس (آن را) بیچون بِبُرَد؛ آنگاه همی بنگرد (که) آیا نیرنگش چیزی را که مایهی خشم اوست حتماً از میان خواهد برد؟
بهراستی کسانی که ایمان آوردند و کسانی که یهودی شدند و التقاطیان و نصرانیان و زرتشتیان و کسانی که شرک ورزیدند ، بیگمان خدا روز قیامت میانشان را جدا خواهد کرد، زیرا خدا همواره بر هر چیزی بس گواه است
آیا ندیدی که خدا هر کس در آسمانها و هر کس که در زمین است- و خورشید و ماه و ستارگان و کوهها و درختان و جنبندگان- بهراستی برایش (همگی) سجده میکنند و (نیز) بسیاری از مردمان و (حتّی) بسیاری از آنان هم که عذاب بر آنان محقق شده است (برای او سجده میکنند)؟ و هر که را خدا خوار کند، برایش هیچ گرامیدارندهای نیست. همواره خدا هر چه بخواهد انجام میدهد
این دو (گروه با یکدیگر) دشمنانند (که) دربارهی پروردگارشان با هم بسی دشمنی (و ستیزه) کردند. پس کسانی که کفر ورزیدند، جامههایی بسیار از آتش برایشان بریده شده است (و) از بالای سرهاشان مایع جوشان ریخته میشود
بیگمان خدا کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته (یایمان) کردند در باغهایی سردرهم - که از زیر (درختان)شان نهرها روان است - در میآورد: در آنجا با دستبندهایی از طلا و مروارید آراسته میشوند و لباسهاشان در آنجا حریر [:پرنیان] است
بیگمان، کسانی که کافر شدند و از راه خدا و مسجدالحرام - که آن را برای مردمان اعم از اقامتگزیدگان و مسافران، یکسان قرار دادهایم - جلوگیری میکنند و هر که بخواهد در آنجا به (انحرافی) پوشاننده(ی حق) و ظالمانه درآید، او را از عذابی دردناک میچشانیم
و چون برای ابراهیم جای آن خانه [:کعبه] را آماده کردیم (بدو گفتیم:) «چیزی را با من شریک مگردان و خانهام را- برای طوافکنندگان و قیامکنندگان و رکوعکنندگانِ سجدهکننده - پاکیزه گردان.»
«تا شاهدانِ (دیدار و برخورداری) منافعی برای خویش باشند و نام خدا را -در روزهای معلومی بر دامهای زبانبستهای که روزی آنان کرده است- ببرند؛ پس از آنها بخورید و بدحالِ کمرشکسته(ی فقیر) را (از آن) بخورانید.»
این (کاری با کرامت) است. و هر کس احترامات (ربانی) خدا را بزرگ بدارد، پس (همان) برایش نزد پروردگارش پسندیده و بهتر است. و برای شما نعمتهای حیوانی [:حیوانات رام] حلال شده است، مگر آنچه (در قرآن) بر شما خوانده میشود. پس از پلیدی - همچون بتان - همواره دوری گزینید و از گفتار باطل (هم) اجتناب ورزید
در حالی که از غیر خدا رویگردان شده (و) به او شرک نورزید. و کسی که به خدا شرک ورزد چنان است که گویی از آسمان فرو افتاده، پس مرغان او را میربایند، یا باد او را به پرتگاهی دور - خردکننده- و نابسامان میافکند
و برای هر امتی روش ویژهای (برای حج) نهادیم، تا نام خدا را بر دامهای زبانبستهای که روزیشان گردانیده یاد کنند. پس (بدانید که) معبود شما معبودی یگانه است، پس تنها برای او گردن نهید. و خاکساران و بینی بر خاک نهندگان (در برابر خدا) را بشارت ده
کسانی (را) که چون خدا یاد شود، دلهایشان (از عظمتش) هراس یابد، و (آنان که) برهر چه بر سرشان آید صبر پیشگانند، و (نیز) کسانی (که) بر پا دارندگان نمازند و از آنچه روزیشان دادهایم انفاق میکنند
و شتران درشت اندام را برای شما از (جملهی) شعائر [:بلندگوهای دین] خدا قرار دادیم- در آنها برای شما خیری است- پس نام خدا را بر آنها - در حالی که صف اندر صفاند - یاد کنید، و چون به پهلوهاشان فروافتادند از آنها بخورید و به قناعتپیشه و (به) عابری بسیار مستمند (که چشمداشت هم دارد) بخورانید. اینگونه آنها را برای شما رام کردیم، شاید شما شکرگزارید
هرگز نه گوشتهایشان و نه خونهایشان به خدا نرسد ولی (این) تقوای شماست که به او میرسد. اینگونه (خدا) آنها را برای شما رام کرد، تا خدا را به پاس آنکه شما را هدایت نموده بزرگ دارید. و نیکوکاران را مژده ده
کسانی که به ناحق از خانههایشان بیرون رانده شدند، و (گناهی نداشتند) جز اینکه گویند: «پروردگار ما خداست.» و اگر خدا (زیان) بعضی از مردم را به وسیلهی بعضی دیگر دفع نمیکرد، جایگاه عبادت مسیحیان و یهودیان و نمازها و نمازخانهها(ی مسلمانان) که نام خدا در آنها بسیار برده میشود، سخت ویران میشد. و همواره خدا به کسی که (دین) او را یاری میکند بیگمان یاری میدهد. بهراستی خدا بسی نیرومند و کانون عزّت است
همان کسانی که چون در زمین به آنان توان و امکان دهیم، نماز را (به شایستگی) بر پا میدارند و زکات میدهند و (مکلفان را) به کارهای پسندیده وامیدارند و از کارهای ناپسند بازمیدارند. و فرجام همهی امور تنها از آنِ خداست
و (همچنین) اصحاب مَدْیَن (تکذیب کردند) و موسی سخت تکذیب شد. پس برای کافران مهلت دادم، سپس (گریبان) آنان را بر گرفتم. پس (بنگر،) انکار (و انگار) ما چگونه بود؟
پس چه بسیار از مجتمعاتی را که در حال ستمکاریشان هلاکشان کردیم. در نتیجه سقفهای جایگاههایشان زیر و زبر شد و (بسا) چاهی متروک و قصری سختبنیان و افراشته را (نیز ویران کردیم)
پس آیا در زمین گردش نکردند، تا برایشان دلهایی باشد که با آنها خردورزی کنند، یا گوشهایی که با آنها بشنوند؟ پس بیگمان، (این) چشمها نابینا نیست ولی (چشمهای) دلهایی که در سینههاست کور است
و از تو عذاب(شان) را با شتاب میطلبند، حال آنکه خدا هرگز وعدهی (عذاب) خود را تخلف نمیکند. و یک روز (از قیامت) نزد پروردگارت مانند هزار سال است از آنچه بر میشمرید
و (ما) پیش از تو هیچ رسول و فرستادهی برجستهای را نفرستادیم جز اینکه هر گاه آرزو(ی هدایت مکلفان را) میکرد، شیطان در آرزویش القا(ی شبهه) مینمود. پس خدا آنچه را شیطان القا مینماید محو میکند، سپس خدا آیات خود را استوار میدارد. و خدا بس دانای حکیم است
تا آنچه را شیطان القا میکند، برای کسانی که در دلهایشان بیماری است - و (نیز) برای سنگدلان- آزمایشی آتشبار گرداند. و بیگمان ستمگران همواره در (ژرفای) جدایی (از حق) و ستیزهای بس دور و درازند
و تا آنان که دانش (وحیانی) یافتهاند بدانند همانا این (نسخ القائات شیطانی و تحکیم آیات ربانی)، به تمامی حق از سوی پروردگار تو است، تا بدو ایمان آورند. پس دلهایشان برای او بسی خاکسار و خاضع گردد. و بهراستی خدا کسانی را که ایمان آوردهاند، همانا سوی راهی راست راهبر است
تمامی فرماندهی (حق) در چنان روزی از آنِ خداست، میانشان فرمان میدهد. پس کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته(ی ایمانشان) را انجام دادند در باغهای سردرهم و پر ناز و نعمتند
و کسانی که در راه خدا مهاجرت کرده، سپس کشته شدند یا مردند، همانا خدا همواره به آنان روزی نیکویی میدهد. و بهراستی خدا، (هم)او بهدرستی بهترین روزیدهندگان است
چنین است و هرکس نظیر آنچه بر او عقوبت رفته است دست به عقوبتی همسان زند، سپس مورد ستم قرار گیرد، همواره خدا او را بیگمان یاری خواهد کرد. بهراستی خدا همانا بخشایشگرِ پوشنده است
آیا ندیدی که خدا بهدرستی آنچه را در زمین است برای شما مسخر کرد. و (نیز) کشتیها را در حالیکه در دریا به فرمان او روانند، و آسمان را نگه میدارد، تا مبادا بر زمین فرو اُفتد، مگر به اذن او. بهراستی خدا نسبت به مردمان بسی مهربان و رحمتگر بر ویژگان است
برای هر امتی رسم و جایگاهی برای عبادت و قربانی قرار دادیم که آنها بدان سوی و روش روانند. پس نباید در این امر با تو به ستیزه برخیزند. و سوی پروردگارت دعوت کن. همانا تو همواره بر راهی راست، چیرهای
و (بعضی از آفریدگان،) از غیر خدا، چیزی را میپرستند که (خدا) بر (تأیید) آن حجتی نازل نکرده و بدان (بینش و) دانشی (هم) ندارند. و برای ستمکاران هیچ یاوری نیست
و چون آیات ما با روشنایی(و روشنگری) بر آنان خوانده شود، در چهرههای کسانی که کافر شدند (اثر انگار و) انکارشان را میشناسی؛ چیزی نمانده که بر کسانی که آیات ما را بر ایشان تلاوت میکنند سخت حملهور شوند. بگو: «آیا پس شما را به بدتر از این خبری مهم دهم؟ (آن، همان) آتش است که خدا آن را به کسانی که کفر ورزیدهاند وعده داده و چه بد سرانجامی است!»
هان ای مردمان! مَثَلی زده شد، پس آن را به گوش برگیرید. بیگمان کسانی را که از (آفریدگانِ) غیر خدا میخوانید، هرگز (حتی) مگسی هم نیافریدند، و گرچه برای (آفریدن) آن اجتماع کنند. و اگر (هم) آن مگس چیزی از آنان برباید، آن را با هیچ کوششی از او باز پس نگیرند؛ طالب [:این جویندگان] و مطلوب [:آن مگس] هر دو ناتوانند
و در راه خدا چنان که حقّ جهاد (در راه) اوست جهاد کنید. اوست که شما را برگزید و در دین بر شما هیچ گونه حرج و تنگنایی قرار نداد. (نگهبان) روش (ربانی) پدرتان ، ابراهیم، باشید. او بود که از پیش شما را مسلمان نامید و در این (قرآن نیز همان آمده است) تا پیامبر بر شما گواه باشد و شما (هم) بر مردمان گواه باشید. پس نماز را بر پا بدارید و زکات را بدهید و به خدا پناه و عصمت گیرید. او مولای شماست؛ چه نیکو مولایی و چه نیکو یاوری