Yau - Chapter 6 - Al-Anam

Lumbili losope lwene alapikwe Allah, Ajula jwagumbile mawunde ni mataka ni aŵisile chipi ni lilanguka, yeti kaneka aŵala ŵakanile, ni akuŵika chakulandanyichisya (ni Jwalakwe pakuchigalagatila)

Jwalakwe ni Ajula jwaŵan'gumbile ŵanganyammwe kuumila mwilongo, kaneka ni jwaŵisile ndaŵi (jakuwila) ni ndaŵi jekolanjidwe Kukwakwe (jakwimuchila m’malembe), yeti jenumanja ni nkukaichilape (yakwimukayo)

Soni Jwalakwe ni Allah (Jwakuŵajilwa galagatilwa) kumawunde ni petaka, jukumanyilila asili syenu ni yakunyanyika yenu, ni jukumanyilila soni yankupanganya

Soni changaaichilila ŵanganyao chilosyo chilichose mu ilosyo ya M’mbuje gwao, ikaŵeje akasaŵaga ali nkuchitundumalila

Basi pamasile paayikaaniile yakuona ndema ja yaichilile, nambo chisyaichilile sampano abali sya ayila (ipotesi) yaaŵele ali nkuitendela chipongwe

Ana ngakuiona yanti jilingwa mwa mikutula jatwajijonasile paujo pao, twalimbangenye ŵanganyao pa chilambo yanganitujila pakun'dimbanganya ŵanganyammwe, ni twatuluchisye wula jejinji, ni twasitesile sulo kuŵa syakujilima cha pasi pao, nambo twajonasilepe ligongo lya sambi syao, ni twagumbile panyuma pao mikutula jine

Soni namuno ingaŵe kuti twantuluchisye (mmwe Muhammadi ﷺ) chitabu (chelembedwe) nchikalakala nikuchikwaya ŵanganyao ni makono gao, chisimu aŵala ŵakanile angatite: “Ayitu nganiiŵa inepe ikaŵeje usaŵi wakuonechela.”

Soni ŵanganyao akasatiji: “Uli ngantuluchisya jwalakweju lilaika (kuti lintendeleje umboni ya utume wakwe)?” Sano ingaŵe twatulwisye lilaika (ŵanyao ni kanilape), chisimu chilamusi (chakonasika kwao) chingapitisyidwe (mwanakamo), soni nga nganapedwa lipesa (lyakutendela toba)

Soni tungantende kuŵa lilaika (jwalakwejo) chisimu tungalitesile kuŵa mpela mundu (kuti akombolecheje kuliona ni kuŵecheta nalyo), soni (tungalitende kuŵa mpela mundu) chisimu tungapupuligenye ŵanganyao (mwanti angapelaga mundu n'jao ni nga nganalikundape) yaakuti pakulipupuliganya (achimisyene pangakunda utume wa Muhammadi ﷺ ni kuŵecheta kwao kwanti: “Aju ngati mundu mpela uwwewe ni tunkunde?”)

Soni chisimu chene achimitenga (ŵajinji) ŵatendedwe chipongwe paujo penu (mmwe Muhammadi ﷺ nkanim’biche), nambo (mbesi jakwe) aŵala ŵaŵaliji nkutenda chipongwe mwa jamanjao (achimakafiliwo), yasyungwile (ipato) yaŵaliji nkuitendela chipongweyo

Jilani: “Jendagani pa chilambo ni mpiteje nchilola mujaŵelele mbesi ja akukanila.”

Jilani (mwakwawusya): “Ana yacheni yaili kumawunde ni petaka?” Jilani (naga ngakwanga): “Ya Allah.” Alichisisye Nsyene (kutenda) chanasa. Tachinsonganganya kusyene pa lisiku lya Kiyama lyangali kaichila ya lyalakwelyo. Aŵala ŵaalipelelwekasisye achimisyene, basi nganaŵa akulupilile (ya Kiyamayo)

Soni iŵele Yakwe Jwalakwejo (Allah) yaikusimanikwa nchilo ni muusi, soni Jwalakwe ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope

Jilani: “Ana nantende kuŵa kaligoselo jwangaŵaga Allah Nkugumba mawunde ni mataka? Soni Jwalakwe ni jwaakuliisya nambo jwangaliisyidwa.” Jilani: “Chisimu une namulidwe yakuti mbe jwandanda mwa ŵaalipeleeche (pakukunda Usilamu).” Soni (salilidwe yanti): “Nkasim'ba ata panandi mwa akuwanganya (Allah ni isanamu).”

Jilani: “Chisimu une ngogopa ilagasyo ya Lisiku Lyekulungwa naga naanyosye Ambuje ŵangu (Allah).”

Jwatakantyochesye (ilagasyo) lyele lisikulyo, basi (chakaŵe kuti) pamasile pantendele chanasa, soni kwalakweko ni kupunda kwakuonechela

Soni naga Allah ali ankwayikasisye masausyo, basi pangali ŵagatyosya ikaŵeje Jwalakwe, soni naga ali ankwayikasisye yambone, basi Jwalakwe pa chindu chilichose aŵele Jwakombola

Soni Jwalakwe ni Jwakupunda ni kutawala pa iwumbe Yakwe, soni Jwalakwe ni Jwalunda lwakusokoka, Jwaasimanya abali syosope

Jilani (pakwawusya): “Ana chinduchi chachili chekulungwa nnope umboni wakwe?” Jilani (naga ngakwanga): “Allah. (Jwalakwe ni) Mboni chilikati changu ni jenumanja. Soni aji Qur’an jijuwulidwe kukwangu kuti nantetele najo ni jwalijose jwajim’biiche. Ana jenumanja nkuŵichila umboni wanti pana milungu jine kupwatika pa Allah?” Jilani: “Une ni nganguŵichila umboni.” Jilani: “Chisimu Jwalakwe ni Nnungu Jumpepe, soni chisimu une ndalikangene ni yankum'bwanganya nayo.”

Ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda mundu jwansepele Allah unami kapena kanila ma Ȃya Gakwe? Chisimu ŵalupuso ngaŵa nkupunda

Ni (mwakumbusyani) lisiku lituchasonganganya ŵanaose, kaneka ni tuchiti kwa aŵala ŵaŵaliji nkuwanganya (Allah ni isanamu): “Ali kwapi akwawanganya ŵenuŵala ŵamwaliji nkulitwanjila (kuti ŵakamusyangana najo Allah)?”

Ni ngasikuŵa kuliŵalanga kwao ikaŵeje tachiti: “Tukunnumbila Allah M'mbuje gwetu! Nganituŵatu uwwe akuwanganya (Allah ni isanamu).”

Nnole! Yatachiti pakulilambusya achimisyene! Soni (isanamu) yaŵaliji nkuisepelela (kuti chiyichajokola kwa Allah) ichasokonechela

Soni mwa ŵanganyao mwana ŵaakumpikanilaga (nchisoomaga Qur’an), nambo tuŵisile isiŵilo pachanya pa mitima jao kuti akaimanyilila (yankusoomayo ligongo lya sambi syao), ni m’mawiwi mwao mwana usiiwa, soni namuno achione chilosyo chilichose nganaŵa achikulupilile, kwikanila ndema janti ali am'bichilile kukangana namwe, aŵala ŵakanile akasatiji: “Nganijiŵatu jalakwe (Qur’aniji) ikaŵeje adisiadisi sya ŵandu ŵakala.”

Soni ŵanganyao akwakanya (ŵane) yalakweyi (yakunkuya Muhammadi ﷺ ni Qur’an), nombe nao (achimisyene) akuliŵambasya ku yalakweyo, ni ngakwajonanga (ŵaliose) ikaŵeje achimisyene, ni ngakulimanyilila

Soni nkaione pa ndema jatachajimika ku Moto! (Nkakuweni kuyumbayumba kwao). Basi tachiti: “Ha! Nabolaga uwwe akatuwuchisye (ku duniya), nga nganituja kanila soni ilosyo ya M’mbuje gwetu, soni tungajile kuŵa mu ŵakulupilila.”

(Ngwamba)! Nambo kuti iwonechele palangulangu kukwao yaŵaliji nkusisa kala. Soni ingaŵe ŵawuchisye (ku duniya), chisimu angawujawije kutenda yaŵakanyisyidwe, soni chisimu ŵanganyao ŵaunami kusyene

Soni akutiji: “Pangali (umi) wine ikaŵeje umi wetu wa duniya pewu, soni nganituŵatu uwwe ŵakwimusyidwa (m’malembe).”

Soni nkaione pa ndema jachakajimichidwe (pameso) pa M’mbuje gwao! (Nkajile kuiona yakogoya kusyene). Jwalakwe takajile (pakwawusya): “Ana ayi (yakwimusyidwa ni kuŵalanjidwayi) nganiiŵa yakuona?” Ŵanganyao takajile (pakwanga): “Yakuonaonape, tukunnumbila M’mbuje gwetu.” Jwalakwe takajile: “Basi pasyani ilagasyo ligongo lya ayila yamwaliji nkuikanila.”

Pamasile paapelelwe aŵala ŵaaŵele nkukanila ya kusimangana ni Allah, mpaka Kiyama jili jaichilile mwa chisupuchisya chachitiji: “E Masausyo getuwe! Ligongo lya ayila yatwailechelele pa duniya,” soni ŵanganyao chakaŵelechele misigo jao (jasambi) ku migongo kwao, kaje kusakala nnope yachakaŵelechele yakwe

Ni nganiuŵa umi wa duniya ikaŵeje masanje ni chanache, nambo Nyumba Jambesi ni jambone nnope kwa aŵala ŵaakun'jogopa (Allah), ana jenumanja ŵangali lunda

Tukumanyilila kusyene yanti chisimu ikun'dandaulikasya yaakuŵecheta, chisimutu ŵanganyao ngaakunkanila mmwejo (Muhammadi ﷺ), nambo ŵalupuso akuŵa nkugakanila ma Ȃya ga Allah

Soni pamasile paŵakanilidwe achimitenga paujo penu, basi ni ŵapilile pa yaŵakanilidweyo, soni ŵasausyidwe mpaka chaichilile chikulupusyo Chetu, pangali jwagalausya maloŵe ga Allah, soni pamasile pa sim'bichilile abali sya achimitenga

Sano naga kutundumala kwao (kwakuntundumalila mmwe Muhammadi ﷺ ni yam'biche nayo) kukunkulila (mwanti ngaŵa nkombola kupilila), basi naga n'di ŵakombola kusosa lisomwa (lyakwinjilila) mwitaka kapena makwelelo (gakwelela kwinani) ni kwaichilila nacho chisimosimo (basi tendani, nambo naga ngankombola pililani). Soni Allah angasache angasongangenye (wosope ŵene) pa chongoko, basi ngasim'ba ata panandi mwa ŵandu ajinga

Chisimu ŵaakwitikaga ni aŵala ŵaakupikanagape, nambo ŵawe (achimakafili) Allah tachajimusya (m’malembe) kaneko Kukwakwe tachiuchisyidwa

Ni akutiji: “Ligongo chichi ngantuluchila jwalakweju chisimosimo kuumila kwa M'mbujegwe?” Jilani: “Chisimu Allah ali Jwakombola kutulusya chisimosimo, nambo kuti ŵajinji mwa jamanjao ngakumanyilila.”

Ni pangali chinyama chilichose (chachikwenda) petaka, namuno chijuni chachiguluka ni mapapiko gakwe ganagaŵili ikaŵeje jili mikutula (ja iwumbe) chisawu ŵanganyammwe, nganituleka (kuchisalichisya) chilichose m’Chitabu, kaneko kwa Ambuje ŵao chachisonganganyisyidwa

Sano aŵala ŵaakukanila ma Ȃya Getu, ali ŵangapikana, ŵangaŵecheta soni ali m’chipi, jwansachile Allah (kuti asokonechele) akunnechelelaga kusokonechela, soni jwansachile (kuti ajongoche) akum'bikaga petala lyagoloka

Jilani: “Ana nkuyiona uli, naga ilagasyo ya Allah ili im'bichilile, kapena kum'bichilila Kiyama, ana mpaka mum'bilanje jwinepe jwangaŵaga Allah (kuti an'jokole), nam'baga jenumanja ŵakuonaonape?”

(Ngwamba)! Nambo kuti Jwelepejo nijwampaka mum'bilanje, basi ni mpaka antyochesye yampaka mum'bilanjile (kuti antyochesyeyo) naga ali asachile, soni ni mpaka nyyiliŵalile yankuŵa nkuiwanganya (ni Allah)

Soni chisimu chene twatumisye (achimitenga) ku mikutula ja paujo penu, basi ni twajikwembekenye (mikutulajo) ni ulanda kwisa soni makungu kuti jilinandiye

Nambi ligongo chichi nganalinandiyaga pandema ja yaichilile ipotesi Yetu? Nambo kuti mitima jao jaliji jejumu, soni shetani ŵasalalichisye yaŵaliji nkutenda

Sano katema kaŵaapwaanyiile ayila yaŵaliji nkukumbusyidwa, twaawugulile milango ja chindu chilichose (chambone chaŵachilajilaga), kwikanila ndema jaŵasangalele nayo ayila yaŵapedwile, twakwembekenye mwa chisupuchisya, basi papopo ŵaliji ŵakata tama

Basi ni syakatidwe njiga sya aŵala ŵaŵatesile lupuso (pakuwa wosope ŵene), soni lumbili losope lwene alapikwe Allah M'mbuje jwa iumbe yosope

Jilani: “Ana nkuyiona uli, naga ali ajigele Allah kupikana kwenu ni kulola kwenu, ni kudinda (chidindo) m’mitima mwenu, ana nnunguchi jwangaŵaga Allah jwampaka am'buchisye yalakweyo?” Nnole yatukuti pakusalichisya nnope ma Ȃya, kaneka ŵanganyao ni akutundumala kusyene

Jilani: “Ana nkuiona uli, naga ilagasyo ya Allah ili im'bichilile mwa chisupuchisya (lwachilo) kapena mwakuonechela (musinapula), ana mpaka ajonasiche (ŵanepe) ŵangaŵaga ŵandu ŵalupuso?”

Soni ngatukutumisyaga Achimitenga ikaŵeje kuti aŵe ŵakutagulila abali syakusengwasya ni ŵakutetela, nambo ŵaakulupilile ni kwilanya (itendo yao), basi ngaaja kuŵa ni woga soni ngaaja kuŵa ŵakudandaula

Sano aŵala ŵakaaniile ma Ȃya Getu, tiyichakwaya ilagasyo ligongo lya kunyosya kwao

Jilani (mmwe Muhammadi ﷺ): “Une ngangunsalila yanti ngwete imatiilo ya Allah, soni nganguimanyilila yakusisika, soni ngangunsalila yanti une lilaika, ngangukuya ikaŵeje yaikujuwulidwa kukwangu.” Jilani: “Ana jwangalola mpaka alandane ni jwakulolaga? Nambi uli ngankuchetelela?”

Ni mwatetele najo (Qur’aniji) aŵala ŵaakogopa yanti, chachisonganganyisyidwa kwa M’mbuje gwao (Allah) ali nganakola ŵakwagosa ata ŵakwajokola jwangaŵaga Jwalakwe, (mwatetelani) kuti aŵe ni woga (wakun'jogopa Allah)

Soni nkaaŵiinga aŵala ŵaakum’bombaga M'mbuje gwao (Allah) kundaŵi ni kwigulo achisachililaga Ngope Jakwe, kuŵalanjidwa kwao ngakukum’bandika ata panandi nombe soni kuŵalanjidwa kwenu ngakukwaŵandika ŵanganyao ata panandi mwanti ni kwaaŵiinga, (naga nchaaŵingaga,) basi tim'be mu ŵakulitenda lupuso

Soni iyyoyopeyo ni yatutite pakwalinga mayeso ŵane mwa jamanjao (ŵali ŵakupata) kupitila mwa ŵane (ŵali ŵakulaga pakwajongola ŵakulagao ŵakupata nkanaŵe) kuti (ŵakupata) ajile: “Ana ŵanganyaŵa ni ŵaŵatendele Allah ukoto (pakwajongola) chilikati chetu (kutuleka uwwe? Nganijiŵa dini jakuona, ngati nitukatandite kunda uwwe ŵanganyao nkanaŵe!)” Ana Allah nganaŵa Jwakwamanya chenene ŵakutogolela

Soni pati am'bichilile aŵala ŵaakukulupilila ma Ȃya Getu, basi jilani: “Ntendele uŵe kukwenu! M'mbuje gwenu alichisisye chanasa, kuti jwatesile mwa jenumanja chakusakala mwaujinga kaneka nikutenda toba panyuma pakwe, ni kwilanya (itendo yakwe), basi Jwalakwe (Allah) ni Jwakululuka kusyene, Jwachanasa channope.”

Soni iyyoyopeyo ni yatukuti pagopolanya ma Ȃya, soni kuti lionechele papaswela litala lya akuleŵa

Jilani: “Chisimu une nganyisyidwe kwaagalagatila aŵala ŵankwalumbanjila jwangaŵaga Allah.” Jilani: “Nganguya isako yenu, mwanti ngajile nguye ngaliji pamasile pasokonechele, soni nga nganimba mwa ŵakongoka.”

Jilani: “Chisimu une ndili pa chimanyilo chakumanyukuka chakuumila kwa Ambuje ŵangu (jajili Tauhidi), sano jenumanja ni nkuchikanila chalakwecho (pakunkana Allah), une nganingola yele (ipotesi) yankuichelenjelayo, pangali ulamusi ikaŵeje wa Allah pe, akusimbaga yakuona, soni Jwalakwe ni Jwambone nnope mwa akwilanya (magambo).”

Jilani: “Ingaŵe nakwete yele yankuichelenjelayo chisimu chilamusi (chakumpa ipotesi) chikapitisyidwe chilikati changu ni jenumanja (mwanakamo), sano Allah ni Nkwaamanya chenene ŵakulitenda lupuso.”

Soni Kukwakwe ni kugali makiyi ga yakusisika pangali ŵaakugamanya ikaŵeje Jwalakwe, ni akuimanya yaili pankuli ni m'mbwani, soni ngalikwikaga mwakupakatika lisamba lililyose ikaŵeje akulimanyaga, kapena lusongolo lwalukuŵa nchipi chetaka, kapena chachiŵisi chilichose namuno chachijumu, ikaŵeje (yosope) ili m’chitabu chakusalichisya (chilichose Al-Lauh-Al-Mahfûz)

Soni Jwalakwe ni Ajula jwaakumpaga chiwa (chalugono) chilo, soni ni jukumanyililaga yampanganyisye muusi, kaneka ni akun'jimusyaga m’muusimo kuti jikwanile ndema jekolanjidwe (jakutamila ni umi), kaneka Kukwakwe ni kwakuujila kwenu, kaneko ni tachintagulila mu ichindu yamwaliji nkutenda

Soni Jwalakwe ni Jwakupunda ni kutawala pa iwumbe Yakwe, ni akuntumichisyaga ŵanganyammwe (Achimalaika) ŵakusunga (ni kulemba itendo yenu), kwikanila ndema ja kum'bichilila jumo jwenu chiwa Achimitenga Ŵetu (Achimalaika) akasantyosyaga umi, soni ŵanganyao ŵangakwanjila (masengo gao)

Kaneko taachiuchisyidwa kwa Allah Bwana jwao Jwakuona, manyililani yanti ulamusi ni Wakwe, soni Jwalakwe ni Jwachitema nnope (pakuŵalanjila) mwa akuŵalanjila (wosope)

Jilani: “Ana nduni jwaakun’jokolaga m’chipi (cha ipotesi) ya pankuli ni m'mbwani (pa ndema ja) nkum’bombaga mwakulinandiya ni mwakusongona (kuti): ‘Naga akutujokola mu yele (ipotesiyi) chisimu chituŵe mu ŵakutogolela.”

Jilani: “Allah ni jwaakun’jokolaga mu yalakweyo ni m’matabu galigose, yeti kaneka jenumanja ni nkuwanganya (Allah ni isanamu!)”

Jilani: “Jwalakwe jukwete ukombosi wakuntumichisya ŵanganyammwe ilagasyo kuumila pachanya penu kapena pasi pa ngongolo syenu, kapena kum'bwatanganyaŵatanganya (nikuŵa) mikutulamikutula (jakutindana nganisyo), ni kwapa kupasya ŵane mwa jenumanja njalale sya ŵane (uwwanga).” Nnole yatukuti pakusalichisya nnope ma Ȃya kuti ŵanganyao amanyilile

Sano ŵandu ŵenu (mmwe Muhammadi ﷺ) ajikaaniile jalakwe (Qur'aniji) kutendaga jili jakuonaonape. Jilani: “Une nganimba jwakunnolela (ni kusunga itendo yenu).”

Abali jilijose jikwete ndema jakwe jisyesyene (jakutendechela), ni tinchimanyilila

Soni pati mwaweni aŵala ŵaakuweweta yakwayana ni ma Ȃya Getu (pagatenda chipongwe), basi mwaŵambalani mpaka ajinjile mu ngani jine. Sano naga shetani ali an'diŵesye (ni gamba kulisisimuchila n'dinao), basi panyuma pakumbuchila, ngasintama nao ŵandu ŵakulitenda lupuso

Soni aŵala ŵali ni woga (wakun'jogopa Allah), ngakukwakwaya kuŵalanjidwa kwao (ŵalupusowo) ata panandi, nambo (masengo gao ni) kwakumbusya (ŵalupusowo) kuti mwine chaŵe ni woga (wakun'jogopa Allah ni kuleka chipongwecho)

Soni mwalekani aŵala ŵaajitesile dini jao kuŵa masanje ni chanache, ni wanyenjile umi wa duniya. Nambo mwakumbusyani najo (Qur’aniji kuti akalamuche), utakuja kupelechedwa ntima (wa mundu jwalijose) ku chonasiko ligongo lya yawapanganyisye, uli nganiukola nkuugosa namuno nkuujokola jwangaŵaga Allah, soni nantimuno chiulinjilile kupeleka chaaliombolela chantundu uliose ngasichipocheledwa kuumila kukwakwe, ŵanganyao ni aŵala ŵapelechedwe ku chonasiko ligongo lya yaŵapanganyisye, akwete kupata yakumwa yamesi gamasemule kwisa soni ilagasyo yakupoteka nnope ligongo lya yaukafili yaŵaliji nkutenda

Jilani: “Ana tuilumbanjileje (inepe) yangaŵaga Allah ichindu yangaŵa nkutupa chikamuchisyo kapena masausyo, ni tuwuchisyidwe ku indende yetu (kuujila ku ukafili) panyuma pakutujongola Allah? (Tuŵe) chisawu mundu jwasochelesyedwe ni mashetani pa chilambo nikuŵa jwapupulipupuli? Ali akwete achimijakwe ŵaakum'bilanjila ku chongoko (kuti): ‘Yikani kukwetu!’ (Nambo jwalakwe syantipe! Uwwe ngaŵa nkuŵa mpela jwele.)” Jilani: “Chisimu chongolo cha Allah ni chachili chongolo chisyesyene, soni tulamuliidwe kuti tulipeleche kwa M'mbuje jwa iwumbe yosope.”

Soni (atuchisisye yanti): “Jimikani Swala mwakolosya ni kun'jogopaga Jwalakwe (Allah), soni Jwalakwe ni Ajula jwatinchisonganganyisyidwa Kukwakwe.”

Soni Jwalakwe ni Ajula jwaagumbile mawunde ni mataka mwakuonaonape, ni (jwagumbile soni) lisiku (lya Kiyama) lyatachiti (pakuchisalila chindu chilichose chachawile): “Syukani!” Basi ni chichisyuka. Maloŵe Gakwe nigagali gakuonaonape. Soni uchimwene uchiŵa Wakwewakwepe lisiku lya lichigombedwa lipenga, Jwakumanyilila yakusisika ni yakuonechela, soni Jwalakwe ni Jwalunda lwakusokoka, Jwaasimanya abali syosope

Soni (kumbuchilani) katema kajwaŵechete Ibrahima kwasalila babagwe Azara (kuti): “Ana nkuitenda isanamu kuŵa milungu? Chisimu une ngum'bona mmwejo ni ŵandu ŵenu kuti n'di nkupotela kwakuonechela.”

Soni iyyoyopeyo (yatwatite pakunnosya kupotela kwa babagwe), twannosisye Ibrahimajo uchimwene wa kumawunde ni petaka kuti juŵe soni mu ŵakusimichisya (chikulupi chao)

Pandema jakwanswelele jwajiweni ndondwa, ni jwatite (melemelepe kusaka kwimusya lunda lwa makafili): “Aji (ndondwaji) ni m'mbuje gwangu.” Nambo ndema jajatiŵile jwatite: “Jwanganonyelwa (milungu) jakutiŵilaga.”

Pandema jajwauweni mwesi uchikopokaga jwatite: “Aju ni m'mbuje gwangu.” Nambo ndema jawatiŵile jwatite: “Naga ngaakunjongola Ambuje ŵangu, chisimu timbe mu ŵandu ŵakupotela.”

Pandema jajwaliweni lyuŵa lichikopokaga jwatite: “Aju ni m'mbuje gwangu, aju ni jwankulungwa kwannope.” Nambo ndema jalyakapile jwatite: “E ŵandu wangu! Chisimu une ndalikangene ni yankum'bwanganya nayo (Allah).”

“Chisimu une nunjiche ngope jangu kwa Ajula jwaagumbile mawunde ni mataka, ndili jwakongoka (pakulekangana nasyo dini syepombotale), soni une nganimba mwa akuwanganya (Allah ni isanamu).”

Niŵatataŵene najo ŵandu ŵakwe (pakun'jogoya kuti chatapane ligongo lyakulekangana ni isanamu). Jwalakwe jwatite: “Ana nkutataŵana none pa ya Allah kutendaga pamasile paanjongwele? Soni nganimba naijogwepe yankum'bwanganya nayo (Allah), (ngaŵa nkuumbata chilichose) ikaŵeje Ambuje ŵangu ali asachile chinechakwe (kuti chimbate), Ambuje ŵangu atenjele pa umanyilisi wakuchimanya chilichose, ana ngankukumbuchila (yangun'jamukaga ni kwamuchika)?”

“Ana soni chinaijogope chantiuli yamum'bwanganyisye (nayo Allah), kutendaga jenumanja ngankogopa yanti mum'bwanganyisye Allah ni (isanamu) yanganantuluchisya nayo umboni (wakundisya kuigalagatila), ana ni nkutulachi pa jiŵiliji (wangune kapena wajenumanja) wauli wakuŵajilwa kuŵa pa ntunjelele, naga n'di ŵakumanyilila?”

Aŵala ŵaakulupilile ni nganawanganya chikulupi chao ni lupuso (lwagalagatila isanamu), ŵanganyao ni ŵachachipata ntunjelele soni ni ŵali ŵakongoka

Soni walakweo ni umboni Wetu watwampele Ibrahima wakwagomechela ŵandu ŵakwe, tukunnyakulilaga uchimbichimbi (wakwe) jwatunsachile, chisimu Ambuje ŵenu ni Ŵalunda lwakusokoka, Ŵakumanyilila nnope

Ni twampele (Ibrahimajo mwanache jwakuŵilanjikwa) Isihaka kwisa soni (chisukulu chakuŵilanjikwa) Yaakubu, jwalijose mwa jamanjao twan'jongwele, nombe najo Nuhu twan'jongwele kala (Ibrahima nkanaiche), soni mu ŵanache ŵakwe (ŵa Nuhu twan'jongwele) Daudi, Sulaimana, Ayyubu, Yusufu, Musa ni Haruna, soni iyyoyopeyo niyatukutiji pakwalipila ŵakolosya

Kwisa soni Zakariya, Yahaya, Isa ni Iliyasa, jwalijose mwa jamanjao jwaliji mu ŵandu ŵambone

Kwisa soni Ismaila, Al-yasa‘a (Eliya), Yunusu ni Lutwi, soni jwalijose mwa jamanjao twanchimbichisye kupunda iwumbe yosope (yandaŵi jakwe)

Kwisa soni ŵane mwa achatati ŵao, ŵanache ŵao ni achalongo achimijao, soni twasagwile ŵanganyao ni kwajongolela kwitala lyagoloka

Chele ni chongolo cha Allah, akun’jongolaga nacho jwansachile mwa achikapolo Ŵakwe, nambo akam'bwanganye (Allah ni isanamu), ikajonasichile yaŵaliji nkutenda

Ŵanganyao ni aŵala ŵatwapele chitabu, umanyilisi (wamalamusi ga dini) ni utume, nambo naga aga (makafiliga) gayikaane yalakweyi, basi pamasile patuiŵiichiile ŵandu ŵanganaŵa ayikanile

Ŵanganyao ni aŵala ŵaŵajongwele Allah, sano kuyani chongoko chaocho. Jilani: “Une ngangun’juga malipilo pa aji (Qur'aniji), nganijiŵa jalakweji ikaŵeje chikumbusyo ku iwumbe yosope.”

Soni (Ayuda) ngananchimbichisya Allah kunchimbichisya kusyesyene pandema jaŵatite: “Allah nganatulusyeje chilichose kwa mundu jwalijose.” Jilani: “Ana nduni juŵatulwisye chitabu chaŵaiche nacho Musa chachaliji lilanguka ni chongolo kwa ŵandu? Chankuchitenda kuŵa ikalakala (yalekane-lekane), nkuilosyaga (yansachile kuilosya), nambo yaijinji nkuisisaga (yaikutindana ni nganisyo syenu), soni ni n'jiganyisyidwe (ni aji Qur’aniji) yanganinyyimanyaga jenumanja namuno achatati ŵenu?” Jilani: “Allah (ni jwaŵatulwisye).” Kaneko mwalekani aching'andaga nkuweweta mwaomo

Sano aji (Qur’aniji), ni chitabu chatuchitulwisye chaupile chagombelechesya yaili paujo pakwe, soni kuti mwaatetele (ŵandu) ŵa pa chitepo cha misi (Maaka) ni ŵali mungulugulu mwakwe, sano aŵala ŵaakukulupilila ya Akhera akuchikulupililaga chele (chitabuchi), soni ŵanyao akuŵa nkwendelechela kusigosa Swala syao (pakusiswaliswali)

Ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda mundu jwansepele Allah unami, kapena jwatite: “Gajuwulidwe kukwangu (maloŵe),” kutendaga nganigajuwulidwa kukwakwe (maloŵe) galigose! Ni mundu jwatite: “Chindulusye yakulandana ni yaatulwisye Allah!” Soni nkaione pa ndema janti ŵandu ŵalupuso ali nkuputaputa kwa chiwa, ni Achimalaika ali ajongwele makono gao (pakwanyekula, achitiji): “Likoposyani mitima jenu! Lelo chillipidwe ilagasyo yakunyosyeka ligongo lya yamwaliji nkum'bechetela Allah yangaŵa yakuona, soni ni mwaliji nkulikwesya pakuleka ma Ȃya Gakwe (nkaiweni yakogoya kusyene).”

Soni (pa Kiyama takasalile kuti): “Pamasile pantuichilile jikajika mpela yatwatite pakun'gumba pandanda, soni ni iyyilesile munyuma mwenu yosope yatwampele, ni ngatukwaona nomwe akun'jokola ŵenu ŵamwaliji nkulitwanjila kuti ŵanganyao ni akuwanganya ŵenu (ni Allah). Chisimu (nkamulano) chilikati chenu (ni ŵanganyao) pamasile paukatiche, soni insokonechele yamwaliji nkulitwanjila (kuti nombe nayo milungu).”

Chisimu Allah ni Nkuganga lusongolo ni lupele (kuti lumele), akasakoposyaga chawumi kutyochela mu chachiwe, soni ni Nkukoposya chachiwe kutyochela mu chawumi, Jwalakwejo ni Allah, nambi nkugalausyidwa chinauli (kuleka yakuona)

(Jwalakwe ni) Nkutaatanukula lipananga lya kumasikusiku, ni achitesile chilo kuŵa chakupumula, nombe nalyo lyuŵa ni mwesi kuŵa yakuŵalanjila (moŵa ni yaka), walakweo ni mpango wa (Allah) Jwamachili gakupunda, Jwakumanyilila nnope

Soni Jwalakwe ni Ajula jwam'bichile ndondwa kuti n'jongoche nasyo m’chipi chapankuuli ni m'mbwani (pakulungama ku upande wankuja). Pamasile patugopolenye ma Ȃya kwa ŵandu ŵakumanyilila

Soni Jwalakwe ni Ajula juŵan'gumbile kuumila mwa mundu jumo (Adamu), mwanti (kukwenu) kwana liwuto lyakutamilichika (papali pa duniya kapena m’chitumbo cha mama), kwisa soni liwuto lyakusunjila (mwamuli m’malembe kapena mu n'gongo mwa baba), pamasile patugopolenye ma Ȃya kwa ŵandu ŵakumanyilila

Soni Jwalakwe ni Ajula jwaatulwisye mesi (ga wula) kuumila kwinani, basi ni galakwego tukopwesye mmela wa chilichose, basi mu walakweo tukopwesye ikole ni mipesi jakubiliŵita, tukoposyaga mwalakwemo songolo syakupambikana mwakutitigana, nombe mu itela ya tende kuumila mu itungatunga yakwe (mukasakopoka) mikonga jagoyika (ni isogosi), soni (ni mesigo tumesisye) migunda ja zabibu, nzaituni ni makomamanga, yakulandana (masamba) nambo yakulekangana (isogosi ni kanonye kakwe), ilolani isogosi yakwe ndema jaikusogola kwisa soni kajiule kakwe. Chisimu mu yalakweyo mwana imanyilo kwa ŵandu ŵaakukulupilila

Yeti ni am'biichiile Allah achimijakwe ŵachijini kutendaga Jwalakwe ni juŵagagumbile (majinigo), soni ni ansepele (yanti akwete) ŵanache ŵachilume ni ŵachikongwe mwangali umanyilisi, kuswejela ni Kwakwe soni ali kwanaula ni yaakusimba (ŵanganyao)

(Jwalakwe ni) Nkugumba mawunde ni mataka, chantiuli chakole mwanache kutendaga jwangali ŵankwakwe? Soni ni juŵagumbile chilichose, mwanti Jwalakwe chindu chilichose aŵele Jwakuchimanya chenene

Jwalakwejotu ni Allah M'mbuje gwenu, pangali nnungu jwine (jwakuŵajilwa kun'galagatila) ikaŵeje Jwelepejo, Nkugumba chilichose, basi mun'galagatilani, soni Jwalakwe pa chindu chilichose aŵele Nkuchengeta

Meso nganigaŵa gam'biiche (kuti gam'bone) nambo Jwalakwe ni jwaakugayichilaga meso (pakugaona), soni Jwalakwe ni Jwakumanyilila yakunyilila nnope, Jwaasimanya abali syosope

(Jilani mmwe Muhammadi ﷺ): “Pamasile pagam'bichilile maumboni gakuloleka kutyochela kwa M'mbuje gwenu, sano jwakulola (maumbonigo ni kugakulupilila), basi uli kukwakwe (ukoto wakwe), nambo jwachatende ngalola, basi ni yakwe (ipotesi), soni une (Ntume) nganimba nkunnolela jwenu.”

Soni iyyoyopeyo ni yatukuti pakusalichisya nnope ma Ȃya, mwanti (achimakafili) chajileje: “Ntekusooma (mu itabu yaakala ni ntunjile Qur’aniji kuumila mwalakwemo),” soni tukuti tujisalichisye kwa ŵandu ŵakumanyilila

Kuyani yaijuwulidwe kukwenu kuumila kwa Ambuje ŵenu, pangali nnungu jwine (jwakuŵajilwa kun'galagatila) ikaŵeje Jwelepejo, soni mwaŵambalani akuwanganya (Allah ni isanamu)

Soni Allah angasache nga nganawwanganya ŵanganyao (Allah ni isanamu), soni nganitum'bika (mmwe Muhammadi ﷺ) kuŵa nkwalolela jwao, soni mmwe nganim'ba nkwachengeta jwao

Soni ngasimwatukana aŵala ŵaakuilumbanjila inepe yangaŵaga Allah, kogopela kuti atakwika mwantukene Allah mwaumagongo mwangali umanyilisi, iyyoyopeyo tugasalalisye ku nkutula uliose masengo gakwe, kaneka kwa M'mbuje gwao ni kwakuujila kwao, basi ni tachatagulila yaŵaliji nkutenda

Soni (achimakafili) ŵaaluumbiile mwa Allah kulumbila kwao kwamachili kuti: Kwika mwakwaichilila chisimosimo mpaka achikulupilile kusyene. Jilani: “Chisimu isimosimo ili kwa Allah, ana ni chichi champaka chimmanyisye (jenumanja Asilamu) yanti namuno chili chiyiche (chisimosimocho) nganaŵa akulupilile?”

Soni chitugalausye mitima jao ni meso gao (mwanti ngaakombola kuchikulupilila chakuona namuno ali achiweni), mpela yaŵatite pangachikulupilila pandanda, soni ni chitwaleche nkusokonechela mwaomo achiyumbagayumbaga

Soni namuno (achimakafilio) tungaatuluchisye Malaika (kwisa kuŵichila umboni yautume wenu), nombe ŵawe nikwaŵechetekasya (pakwagumbalichisya umboni), ni kwasonganganyichisya chindu chilichose pameso pao, nganganaŵa ŵanti nikulupilila ikaŵeje Allah ali asachile, nambo kuti ŵajinji mwa ŵanganyao ali muujinga

Soni iyyoyopeyo tum'biichiile Ntume jwalijose amagongo (gagali) mashetani gachiŵandu ni gachijini, akasamanyisyanaga ŵane ni ŵane maloŵe gepete pakusaka kunyenga, nambo Ambuje ŵenu angasache nganganaitenda yalakweyo ŵanganyao, basi mwalekani ni yaakuŵa nkusepelela (yaoyo)

Soni kuti jipendechele ku gele (maloŵe gaunamigo) mitima ja aŵala ŵangakukulupililaga ya Akhera ni kuti soni aganonyele (maloŵego), soni ni kuti apitilisye kupanganya (yasambi) yaakuŵa nkupanganya

(Jilani Mmwe Muhammadi ﷺ): “Ana sosesose jwine nkwilanya jwangaŵaga Allah, kutendaga Jwalakwe ni Ajula jwaantuluchisye chitabu (cha Qur’an) chegopolanye mwakusalichisya?” Soni aŵala ŵatwapele chitabu (cha Taurat ni Injil), akumanyililaga yanti jalakwe (Qur’aniji) jitulusyidwe kutyochela kwa Ambuje ŵenu mwakuonaonape, basi ngasim'ba ata panandi mwa ŵakaichila

Soni maloŵe ga Ambuje ŵenu gakwaniile pakuona ni pagoloka, pangali nkupitikusya maloŵe Gakwe, soni Jwalakwe ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope

Soni naga nkwaapikanila ŵajinji ŵali pachilambo, chansokonesye pakuntalichisya kwitala lya Allah, pangali yaakukuya ikaŵeje liganichisyape, soni pangali yaakutenda ikaŵeje unami basi

Chisimu Ambuje ŵenu ni ŵaakummanyilila chenene jwaasokonechele kuleka litala Lyakwe, soni Jwalakwe ni jwaakwamanyilila chenene ŵakongoka

Basi lyagani (nyama) jajikolanjiliidwe lina lya Allah (pa kujisikita), nam'baga jenumanja ŵakulupilila ma Ȃya Gakwe

Soni ana chichi chachinnechele kulya (nyama) jajikolanjiliidwe lina lya Allah (pa kujisikita), kutendaga pamasile pantagulile mwakalula (nyama) syaasitesile haraam kukwenu (kulya), ikaŵeje (syan'diile) mwakusingalilwa (ligongo lyasala)? Soni chisimu ŵajinji akuŵa nkwasokonesya (ŵane) ni isako yao mwangali umanyilisi, chisimu Ambuje ŵenu ni ŵaakwamanya chene ŵakusumba mpika

Soni lekani ilemwa yakuonechela ni yakusisika yakwe, chisimu aŵala ŵaakupanganya ilemwa chachilipidwa pa yaŵaliji nkupanganya

Soni kasin'dya (nyama) janganijikolanjilidwa lina lya Allah (pa kujisikita), soni kutenda iyyo (yakulya chibuduyo) chisimu uŵele ulemwa, soni chisimu mashetani (gachijini) gakwasongonelaga achimijao (ŵali mashetani gachiŵandu) kuti akanganeje namwe (pangani jakusikita), nambo naga nkwajitika (yakulya chibudu) nikuti chim'be ŵakuwanganya (Allah ni indu ine)

Ana jwaŵaliji jwam'bwe (niujinga kwisa soni ukafili) basi Uwwe ni kunsyusya (pakumpa umanyilisi ni chikulupi) ni kum'bichila soni lilanguka (jajili Qur’an) ni kwendaga nalyo mwa ŵandu, mpaka alandane ni jwajili nyendele jakwe m’chipi (chaujinga) mwanti nganaŵa akopwechemo? Iyyoyopeyo isalalisyidwe kwa makafili yaaŵele ali nkupanganya

Soni iyyoyopeyo twaaŵisile m’musi uliose achinkulungwa mwa akusakasya ŵao kuti atendejemo malindi (gakwalekasya ŵandu kukuya Usilamu), ningaakwaatendela malindi (ŵanepe) ikaŵeje achimisyene ni ngaakulimanyilila

Soni pati chayichilile chisimosimo akasatiji: “Ngatukulupilila mpaka tupedwe chisawu yaŵapedwile Achimitenga ŵa Allah.” Allah ni jwaakumanyilila chenene pamalo paakuŵika utenga Wakwe (kuti aju jwakuŵajilwa kuŵa ntenga, ngaŵa jwalijose). Sampano chiwapate aŵala ŵaaleŵile nchesela wakuumila kwa Allah kwisa soni ilagasyo yaukali nnope ligongo lya malindi gaŵaliji nkutenda

Basi jwaakusaka Allah kuti an'jongole, akasansapangulilaga chidali chakwe ku Usilamu, sano jwaakusaka kunnechelela kusokonechela, akasachitenda chidali chakwe kuŵa chakangani chaning'aning'a, gambakuŵa mpela akulikanganichisya kwela kwinani. Iyyoyopeyo ni yaakutiji Allah pakuŵika ilagasyo yakunyalaya kwa aŵala ŵangakukulupilila

Sano ali ni litala lya Ambuje ŵenu lyalili lyagoloka, pamasile patugopolenye ma Ȃya kwa ŵandu ŵakumbuchila

Akwete kupata ŵanganyao Nyumba Jantendele kwa Ambuje ŵao, soni Jwalakwe ni jutachiŵa Nkwagosa jwao ligongo lya yaŵaliji nkupanganya

Soni (mwakumbusyani) lisiku lyatachasonganganya ŵanaose (nikwasalila yanti): “E jenumanja likuga lya achimajini! Chisimu mwatupiye achinaŵandu (ŵakwasochelesya).” Sano achimijao (majinio) mwa achinaŵandu chachiti: “Ambuje ŵetu! Twapatisyanaga ukoto sikati jetu, ni twaajiyiche ndema jetu ajila jamwatuŵichile (jakuwila).” (Allah) tachiti: “Moto ni liwuto lyenu lyakutamilichika, chim'be ŵandamo mwalakwemo ikaŵeje mwachasachile Allah (kuti ŵandu ŵasambi nambo ŵaliji ni chikulupi cha Tauhidi akopoche), chisimu Ambuje ŵenu ni Ŵalunda lwakusokoka, Ŵakumanyilila nnope.”

Soni iyyoyopeyo niyatukutiji pa kwasyoŵekanya ŵalupuso ŵane ni ŵane ligongo lya (sambi) syaaŵele ali nkupata

“E jenumanja makuga ga achimajini ni achinaŵandu! Ana nganam'bichilila achimitenga ŵakuumila mwa jenumanja, ŵaŵaliji nkunsimulila ma Ȃya Gangu ni kuntetelaga ya kusimangana nalyo lisiku lyenu lyeleli?” Ŵanganyao chachiti: “Tulitendele umboni twaachimisyewe.” Ni wanyenjile umi wa duniya, soni chachilitendela umboni achimisyene kuti ŵanganyao ŵaliji makafili

Yalakweyi ni ligongo lyanti Ambuje ŵenu nganaŵa ŵajijonanga misi ligongo lya lupuso kutendaga achimisyene misijo akakumanyilila

Soni jwalijose akwete kupata uchimbichimbi kuumila mu yaŵapanganyisye, sanotu Ambuje ŵenu nganaŵa ŵanti ni ngaimanya yaakutenda ŵanganyao

Soni Ambuje ŵenu ni Ŵakupata kwejinji, Asyene chanasa. Naasakaga mpaka antyosye ŵanganyammwe (mwakunsabalisya), sano mmalo mwenu nikwaŵika ŵaakwasaka kuŵa ŵawinjila, mpela yatite pakun'gumba jenumanja kuumila mum'beleko wa ŵandu ŵane

Chisimu yankuŵa nkupedwa chilanga chiyiyichepe basi, soni nganim'ba ŵanganyammwe ŵanti ni kuilepelekasya

Jilani (mmwe Muhammadir): “E ŵandu ŵangu! Kamulani masengo yatin'jile paakamula (ni ukombosi wenu wosope), une none ngukamula (mwangukamulila), basi tinchiyika kumanyilila kuti nduni jwachijiŵa mbesi jakwe (jambone) pachilambo (chaduniya chino ni ku Akhera kwakwe). Chisimu chene ŵalupuso ngaŵa nkupunda.”

Soni ŵanganyao am'bichile Allah liunjili lya mbeju ni ilango mu yaŵagumbile (Nsyene), ni akutiji: “Ayi ya Allah, - mukulitwanjila kwao - nambo ayi ya akwawanganya ŵetu (ni Allah yaili isanamu).” Sano yaili yaakwawanganya ŵao basi ngaikwikaga kwa Allah (pati ipelembele peunjili Lyakwe), nambo yaili ya Allah basi ikwikaga ku akwawanganya ŵao (pati ipelembele peunjili lyao), kaje kusakala nnope chiilanyo chao

Soni iyyoyopeyo ni yatite akwawanganya ŵao (ni Allah gagali mashetani) pakwasalalichisya ŵajinji mwa akuwanganya ya kuulaga ŵanache ŵao (pakogopa nchesela ni kulaga), kuti ŵajawusye kuchonasiko ni kwawatanganyichisya dini jao, soni Allah angasache nganganatenda ŵanganyao yalakweyo, basi mwalekani ni yaakuŵa nkusepelela (yaoyo)

Soni akutiji: “Ayi ilangoyi ni asi mbejusi iŵele yaakanyisyidwa, pangali ŵatalye yalakweyi ikaŵeje ŵatukwasaka,” – mukulitwanjila kwao. Soni ilango ine ikanyisyidwe migongo jakwe (kujikwela kapena kutwichilila misigo). Sano ilango ine ngaakukolangaga lina lya Allah pakuisikita, gamba kunsepela unami Jwalakwe. Chachalipila pa yaŵaliji nkusepelela

Ni akutiji soni: “Yaili mu ndumbo sya ayi ilangoyi iŵele yaachalume ŵetupe basi, soni iŵele haraam kwa achakongwe ŵetu.” Nambo naga kupagwa chili chachiwe, basi niakuŵa ŵakamusyangana (kulya) chalakwecho (ŵanaose achalume ni achakongwe). Tachalipila (pakwapa ilagasyo) ligongo lya yakusimba yao (yaunami), chisimu Jwalakwe ni Jwalunda lwakusokoka, Jwakumanyilila nnope

Pamasile paŵapelelwe aŵala ŵaŵawuleje ŵanache ŵao mwakuwawata mwangali umanyilisi, nikuitenda kuŵa haraam ya ŵapele Allah, gamba kunsepela Allah unami, pamasile paŵasokonechele soni nganaŵa ŵakongoka

Soni Jwalakwe ni Ajula jwagumbile matimbe gakuchinjidwa (itela yakwe ligongo lyakutambala mpela matikiti), ni gangachinjidwa (itela yakwe ligongo lyakwimilichika mpela mindimu), ni (agumbile soni) mitende ni mimela jakulekangana yakulidwa yakwe (mukaoneche ni kanonye), kwisa soni nzaituni (wakwenga mauta), ni makomamanga yakulandana (kaoneche) ni kulekangana (kanonye), lyagani isogosi yakwe pati isogwele (ni kwiula), soni pelekani liunjili lyakwe (lya kwapa ŵakulaga) lisiku lyagungula, nambo ngasintenda ulyakasi, chisimu Jwalakwe (Allah) jwanganonyela ŵaulyakasi

Soni muilango (agumbile) yakutwichilila misigo (mpela ngamiya), ni yakupanganyichisya chakutandika (manyunya gakwe mpela ngondolo), lyagani muyampele Allah, ni ngasinkuya sajo sya shetani, chisimu jwalakwe kukwenu ni mmagongo jwakuonechela

(Agumbile) mitundu nsano na jitatu (ja ilango), kumbali ja ngondolo (agumbile) siŵili (tonde ni nkolo), ni kumbali ja mbusi (agumbile) siŵili (tonde ni nkolo), jilani: “Ana Jwalakwe ŵankanyisye achitonde ŵanaŵaŵili (jwangondolo ni jwambusi), kapena mikolo jinajiŵili (wangondolo ni wambusi), kapena (tuŵanache) twatusimaniche muiŵelechelo ya mikolo jiŵiliji? Mumanyisyani mwaumanyilisi nam'baga jenumanja nkuŵecheta yakuona.”

Nombe kumbali ja ngamiya (agumbile) siŵili (tonde ni nkolo), ni kumbali ja ng'ombe (agumbile) siŵili (tonde ni nkolo), jilani: “Ana Jwalakwe ŵankanyisye achitonde ŵanaŵaŵili (jwangamiya ni jwang'ombe), kapena mikolo jinajiŵili (wangamiya ni wang'ombe), kapena (tuŵanache) twatusimaniche muiŵelechelo ya mikolo jiŵiliji? Kapena jenumanja mwapali pandema jaŵannamulaga Allah yalakweyi? Ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda jwaakunsepela Allah unami kuti ŵasochelesye ŵandu mwangali umanyilisi? Chisimu Allah ngaakwaajongolaga ŵandu ŵakulitenda lupuso.”

Jilani: “Nganguchipata muyaijuwulidwe kukwangu chachili haraam (kulya) kwa jwaakusaka kulya, ikaŵeje naga chili chibudu, kapena myasi jakusulusyidwa (ndema ja kusikita), kapena nyama jeguluŵe, chisimu jalakwejo jiŵele jausakwa, kapena (chinyama chakutendekasya) kopoka (mmalamusi ga Allah) pakolanjilidwa (lina linepe) lyangaŵaga lya Allah pakuchisikita (kuŵa mbepesi ja akumasoka).” Nambo jwachasingalilwe (nikulya chaharaamucho) mwangali kuchisachilila nnope kapena kusumba mpika, basi (ngaapata sambi), chisimu Ambuje ŵenu (Allah) ni Ŵakululuka kusyene, Ŵachanasa channope

Sano aŵala ŵaŵaliji Ayuda twakanyisye (kulya) chilichose chachikwete ikotwa yangagaŵikana (mpela liŵata ni hachi), soni kumbali ja ng'ombe kwisa soni mbusi ni ngondolo twakanyisye (kulya) mauta gakwe ikaŵeje gaganyambatile m’migongo jakwe kapena m’matumbo kapena gagawanganyichilene ni maupa, yalakweyo twalipile ŵanganyao ligongo lya unampitiku wao, soni chisimu Uwwe niŵakuŵecheta yakuona

Sano naga akwisa mwakunkanila, basi jilani: “M'mbuje gwenu ni Nsyene chanasa chakwenela, nambo ilagasyo Yakwe yangaŵa nkuyiusya kwa ŵandu ŵakuleŵa.”

Chaŵecheteje aŵala ŵawwanganyisye (Allah ni isanamu) kuti: “Allah angasache nganganitum'bwanganya (uwwe) namuno achatati ŵetu, soni nganganituchitenda kuŵa haraam chilichose (chaachitesile Jwalakwe kuŵa halaal, nambo kuti akuinonyela yatukutendayi).” Iyyoyopeyo ni iŵatite pakanila aŵala ŵaŵaliji paujo pao mpaka ŵapasisye ipotesi Yetu. Jilani: “Ana nkwete umanyilisi uliose (wanti Allah akuinonyela yankutendayo) mwanti mpaka ntukopochesye (wele umanyilisio)? Ngankukuya ikaŵeje liganichisyape, soni nganim'ba jenumanja kuti nkuŵecheta inepe ikaŵeje yaunami.”

Jilani: “Sano Allah ni jwaakwete umboni wakupesya makani (pakutumisya Achimitume ni kutulusya itabu), mwanti angasache angan’jongwele ŵanaose.”

Jilani: “Ikani nasyo mboni syenu syasipeleche umboni kuti Allah ŵayitesile kuŵa haraam yalakweyi.” Sano naga sipelecheje umboni, basi mmwe ngasintendela nasyo umboni, soni nkakuya yaakuisaka aŵala ŵaagakaaniile ma Ȃya Getu, ni aŵala ŵangakukulupilila ya Akhera, soni ŵanganyao akuŵika chakulandanyichisya ni M'mbuje gwao (pakuchigalagatila)

Jilani: “Ikaani nansoomele yaayitesile haraam kukwenu M'mbuje gwenu. Ngasimum'bwanganyaga Jwalakwe ni chilichose, ni mwatendeleje yambone achinangolo ŵanaŵaŵili, soni nkaulagaga ŵanache ŵenu ligongo lya kulaga, Uwwe chitumpe lisiki jenumanja ni ŵanganyao, soni ngasiyyiŵandichila yakunyalaya (mpela chikululu) yakuonechela ni yakusisika, soni ngasim'bulaga mundu jwaakanyisye Allah (kum'bulaga) ikaŵeje pa ligongo lyakwitichika (ni malamusi ga Dini), yalakweyi anchisisye jenumanja kuti m'be ni lunda.”

“Soni ngasinchiŵandichila chipanje cha mwanache jwaŵina ikaŵeje mwitala lyalili lyambone (mpela kuchitupiya ni malonda), mpaka akuyiche komangala kwakwe (ni kumpaga), soni gumbasyani chipiimo cha mbale kwisa soni sikelo mwachilungamiko, ngatukunkanganika mundu (kutenda) ikaŵeje yampaka ayikombole, soni pati nchiŵechetaga (pakwimba magambo kapena kupeleka umboni), basi lungamikani namuno (jwakun'gomelajo) ali jwaulongo, soni chilanga cha Allah kwanilisyani, yalakweyi anchisisye jenumanja kuti m'be ŵakumbuchila.”

“Soni ali ni litala lyangu lyalili lyagoloka basi likuyani, ni ngasinkuya matala (gane) gatakwika mwagannekangenye ni litala Lyakwe (Allah), yalakweyi anchisisye jenumanja kuti m'be ni woga (wakun'jogopa Jwalakwe).”

Kaneka twampele Musa chitabu pakusaka kwanilisya (ukoto Wetu) kwa jwampaka akolosye (masengo), ni (kuŵa soni) chakusalichisya chindu chilichose, ni chongolo kwisa soni chanasa, kuti ŵanganyao akulupilile yakusimangana ni M'mbuje gwao

Sano aji (Qur’an) ni chitabu chatutulwisye chachili chaupile, basi chikuyani, ni kuŵa ni woga, kuti jenumanja ntendeledwe chanasa

Kuti kasin'ja kuŵecheta (yanti): “Chisimu chitabu chatulusyidwe ku makuga gaŵili ga m'bujo mwetu (Ayuda ni Akilisito), soni uwwe twaliji tukakumanyilila yaŵaliji nkusooma.”

Kapena kasin'ja kuti: “Tungaŵe uwwepe ni ŵachatutuluchile chitabu, tungaliji ŵakongoka nnope kwapunda ŵanganyao.” Basi pamasile pachim'bichilile chimanyilo (chakumanyukuka) chakuumila kwa M’mbuje gwenu (jajili Qur’an) soni chongolo kwisa soni chanasa, ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda jwaagakaaniile ma Ȃya ga Allah ni kugatundumalila? Tuchalipila aŵala ŵaakugatundumalila ma Ȃya Getu ilagasyo yakusakala nnope ligongo lyakutundumala kwao

Ana pana yaakwembecheya pangaŵaga kwayichilila malaika (kukwatyosya umi), kapena kwika Ambuje ŵenu (lisiku lya Kiyama kukwilanya magambo), kapena kwika ine muimanyilo ya Ambuje ŵenu (yakulosya kuŵandichila Kiyama)? Lisiku lya kwika ine mu imanyilo ya Ambuje ŵenu, ngasichinkamuchisya mundu chikulupi chakwe (chakulupilila pa jele ndemajo) naga nganakulupilila kala, kapena kupanganya yambone m’chikulupi mwakwemo. Jilani: “Jembecheyani, uwwe nowe tukwembecheya.”

Chisimu aŵala ŵaagaŵenye dini jao nikuŵa ŵanganyao mikutula-mikutula, mmwe ngachikum'bandika chilichose cha ŵanganyao, chisimu nganya jao jili kwa Allah (ni jutachimanyilila yakutenda nao), kaneka ni tachatagulila yaŵaliji nkutenda

Jwatachiyika nacho chambone (chimo), basi tachipata yambone likumi yakulandana nacho, nambo jwatachiyika nacho chakusakala (chimo), ngasalipidwa ikaŵeje chanti mpela chichocho, soni ŵanganyao ngasaja kutendedwa lupuso

Jilani: “Chisimu une anjongoleele Ambuje ŵangu kwitala lyakongoka (lya Usilamu), jajili dini jagoloka, dini ja Ibrahima juŵaliji jwakongoka, soni nganaŵa mwaakuwanganya (Allah ni isanamu).”

Jilani: “Chisimu swala jangu, ni mbepesi jangu, kwisa soni umi wangu ni chiwa changu, (yosopeyo) ya Allah M'mbuje jwa iwumbe yosope

Jwangali ŵakamusyangana Najo, soni yalakweyi ni yanamulidwe, soni une ni jwandanda mwa Asilamu.”

Jilani: “Ana sose m'mbuje jwine jwangaŵaga Allah, kutendaga Jwalakwe ni M'mbuje jwa chindu chilichose?” Ni ngakupanganyaga mundu jwalijose (yasambi) ikaŵeje akulipanganyichisya nsyene (ipotesi yakwe), soni jwaatwiichiile nsigo (wasambi) ngasaja kutwichila nsigo wajwine, kaneka kwa M'mbuje gwenu ni kwakuujila kwenu, basi nitachintagulila ichindu yamwaliji nkulekangana muyalakweyo

Soni Jwalakwe ni Ajula jwantesile ŵanganyammwe kuŵa ŵawinjila pachilambo (panyuma pakwajonanga ŵakala), ni ŵanyakwile pa uchimbichimbi ŵane mwajenumanja pachanya pa ŵane kuti an'dije mayeso pa ichindu yampele, chisimu Ambuje ŵenu ni ŵachitema pakupeleka ipotesi, nambo soni Ŵalakweo ni Ŵakululuka kusyene, Ŵachanasa channope