Yau - Chapter 6 - Al-Anam

Lumbili losope lwene alapikwe Allah, Ajula jwagumbile mawunde ni mataka ni awisile chipi ni lilanguka, yeti kaneka awala wakanile, ni akuwika chakulandanyichisya (ni Jwalakwe pakuchigalagatila)

Jwalakwe ni Ajula jwawan'gumbile wanganyammwe kuumila mwilongo, kaneka ni jwawisile ndawi (jakuwila) ni ndawi jekolanjidwe Kukwakwe (jakwimuchila m’malembe), yeti jenumanja ni nkukaichilape (yakwimukayo)

Soni Jwalakwe ni Allah (Jwakuwajilwa galagatilwa) kumawunde ni petaka, jukumanyilila asili syenu ni yakunyanyika yenu, ni jukumanyilila soni yankupanganya

Soni changaaichilila wanganyao chilosyo chilichose mu ilosyo ya M’mbuje gwao, ikaweje akasawaga ali nkuchitundumalila

Basi pamasile paayikaaniile yakuona ndema ja yaichilile, nambo chisyaichilile sampano abali sya ayila (ipotesi) yaawele ali nkuitendela chipongwe

Ana ngakuiona yanti jilingwa mwa mikutula jatwajijonasile paujo pao, twalimbangenye wanganyao pa chilambo yanganitujila pakun'dimbanganya wanganyammwe, ni twatuluchisye wula jejinji, ni twasitesile sulo kuwa syakujilima cha pasi pao, nambo twajonasilepe ligongo lya sambi syao, ni twagumbile panyuma pao mikutula jine

Soni namuno ingawe kuti twantuluchisye (mmwe Muhammadi ﷺ) chitabu (chelembedwe) nchikalakala nikuchikwaya wanganyao ni makono gao, chisimu awala wakanile angatite: “Ayitu nganiiwa inepe ikaweje usawi wakuonechela.”

Soni wanganyao akasatiji: “Uli ngantuluchisya jwalakweju lilaika (kuti lintendeleje umboni ya utume wakwe)?” Sano ingawe twatulwisye lilaika (wanyao ni kanilape), chisimu chilamusi (chakonasika kwao) chingapitisyidwe (mwanakamo), soni nga nganapedwa lipesa (lyakutendela toba)

Soni tungantende kuwa lilaika (jwalakwejo) chisimu tungalitesile kuwa mpela mundu (kuti akombolecheje kuliona ni kuwecheta nalyo), soni (tungalitende kuwa mpela mundu) chisimu tungapupuligenye wanganyao (mwanti angapelaga mundu n'jao ni nga nganalikundape) yaakuti pakulipupuliganya (achimisyene pangakunda utume wa Muhammadi ﷺ ni kuwecheta kwao kwanti: “Aju ngati mundu mpela uwwewe ni tunkunde?”)

Soni chisimu chene achimitenga (wajinji) watendedwe chipongwe paujo penu (mmwe Muhammadi ﷺ nkanim’biche), nambo (mbesi jakwe) awala wawaliji nkutenda chipongwe mwa jamanjao (achimakafiliwo), yasyungwile (ipato) yawaliji nkuitendela chipongweyo

Jilani: “Jendagani pa chilambo ni mpiteje nchilola mujawelele mbesi ja akukanila.”

Jilani (mwakwawusya): “Ana yacheni yaili kumawunde ni petaka?” Jilani (naga ngakwanga): “Ya Allah.” Alichisisye Nsyene (kutenda) chanasa. Tachinsonganganya kusyene pa lisiku lya Kiyama lyangali kaichila ya lyalakwelyo. Awala waalipelelwekasisye achimisyene, basi nganawa akulupilile (ya Kiyamayo)

Soni iwele Yakwe Jwalakwejo (Allah) yaikusimanikwa nchilo ni muusi, soni Jwalakwe ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope

Jilani: “Ana nantende kuwa kaligoselo jwangawaga Allah Nkugumba mawunde ni mataka? Soni Jwalakwe ni jwaakuliisya nambo jwangaliisyidwa.” Jilani: “Chisimu une namulidwe yakuti mbe jwandanda mwa waalipeleeche (pakukunda Usilamu).” Soni (salilidwe yanti): “Nkasim'ba ata panandi mwa akuwanganya (Allah ni isanamu).”

Jilani: “Chisimu une ngogopa ilagasyo ya Lisiku Lyekulungwa naga naanyosye Ambuje wangu (Allah).”

Jwatakantyochesye (ilagasyo) lyele lisikulyo, basi (chakawe kuti) pamasile pantendele chanasa, soni kwalakweko ni kupunda kwakuonechela

Soni naga Allah ali ankwayikasisye masausyo, basi pangali wagatyosya ikaweje Jwalakwe, soni naga ali ankwayikasisye yambone, basi Jwalakwe pa chindu chilichose awele Jwakombola

Soni Jwalakwe ni Jwakupunda ni kutawala pa iwumbe Yakwe, soni Jwalakwe ni Jwalunda lwakusokoka, Jwaasimanya abali syosope

Jilani (pakwawusya): “Ana chinduchi chachili chekulungwa nnope umboni wakwe?” Jilani (naga ngakwanga): “Allah. (Jwalakwe ni) Mboni chilikati changu ni jenumanja. Soni aji Qur’an jijuwulidwe kukwangu kuti nantetele najo ni jwalijose jwajim’biiche. Ana jenumanja nkuwichila umboni wanti pana milungu jine kupwatika pa Allah?” Jilani: “Une ni nganguwichila umboni.” Jilani: “Chisimu Jwalakwe ni Nnungu Jumpepe, soni chisimu une ndalikangene ni yankum'bwanganya nayo.”

Awala watwapele chitabu (Ayuda ni Akilisito), akummanyilila (Muhammadi ﷺ chenene) yaakuti pakwamanyilila wanache wao. Awala walipelelwekasisye achimisyene, basi nganawa akulupilile

Ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda mundu jwansepele Allah unami kapena kanila ma Aya Gakwe? Chisimu walupuso ngawa nkupunda

Ni (mwakumbusyani) lisiku lituchasonganganya wanaose, kaneka ni tuchiti kwa awala wawaliji nkuwanganya (Allah ni isanamu): “Ali kwapi akwawanganya wenuwala wamwaliji nkulitwanjila (kuti wakamusyangana najo Allah)?”

Ni ngasikuwa kuliwalanga kwao ikaweje tachiti: “Tukunnumbila Allah M'mbuje gwetu! Nganituwatu uwwe akuwanganya (Allah ni isanamu).”

Nnole! Yatachiti pakulilambusya achimisyene! Soni (isanamu) yawaliji nkuisepelela (kuti chiyichajokola kwa Allah) ichasokonechela

Soni mwa wanganyao mwana waakumpikanilaga (nchisoomaga Qur’an), nambo tuwisile isiwilo pachanya pa mitima jao kuti akaimanyilila (yankusoomayo ligongo lya sambi syao), ni m’mawiwi mwao mwana usiiwa, soni namuno achione chilosyo chilichose nganawa achikulupilile, kwikanila ndema janti ali am'bichilile kukangana namwe, awala wakanile akasatiji: “Nganijiwatu jalakwe (Qur’aniji) ikaweje adisiadisi sya wandu wakala.”

Soni wanganyao akwakanya (wane) yalakweyi (yakunkuya Muhammadi ﷺ ni Qur’an), nombe nao (achimisyene) akuliwambasya ku yalakweyo, ni ngakwajonanga (waliose) ikaweje achimisyene, ni ngakulimanyilila

Soni nkaione pa ndema jatachajimika ku Moto! (Nkakuweni kuyumbayumba kwao). Basi tachiti: “Ha! Nabolaga uwwe akatuwuchisye (ku duniya), nga nganituja kanila soni ilosyo ya M’mbuje gwetu, soni tungajile kuwa mu wakulupilila.”

(Ngwamba)! Nambo kuti iwonechele palangulangu kukwao yawaliji nkusisa kala. Soni ingawe wawuchisye (ku duniya), chisimu angawujawije kutenda yawakanyisyidwe, soni chisimu wanganyao waunami kusyene

Soni akutiji: “Pangali (umi) wine ikaweje umi wetu wa duniya pewu, soni nganituwatu uwwe wakwimusyidwa (m’malembe).”

Soni nkaione pa ndema jachakajimichidwe (pameso) pa M’mbuje gwao! (Nkajile kuiona yakogoya kusyene). Jwalakwe takajile (pakwawusya): “Ana ayi (yakwimusyidwa ni kuwalanjidwayi) nganiiwa yakuona?” Wanganyao takajile (pakwanga): “Yakuonaonape, tukunnumbila M’mbuje gwetu.” Jwalakwe takajile: “Basi pasyani ilagasyo ligongo lya ayila yamwaliji nkuikanila.”

Pamasile paapelelwe awala waawele nkukanila ya kusimangana ni Allah, mpaka Kiyama jili jaichilile mwa chisupuchisya chachitiji: “E Masausyo getuwe! Ligongo lya ayila yatwailechelele pa duniya,” soni wanganyao chakawelechele misigo jao (jasambi) ku migongo kwao, kaje kusakala nnope yachakawelechele yakwe

Ni nganiuwa umi wa duniya ikaweje masanje ni chanache, nambo Nyumba Jambesi ni jambone nnope kwa awala waakun'jogopa (Allah), ana jenumanja wangali lunda

Tukumanyilila kusyene yanti chisimu ikun'dandaulikasya yaakuwecheta, chisimutu wanganyao ngaakunkanila mmwejo (Muhammadi ﷺ), nambo walupuso akuwa nkugakanila ma Aya ga Allah

Soni pamasile pawakanilidwe achimitenga paujo penu, basi ni wapilile pa yawakanilidweyo, soni wasausyidwe mpaka chaichilile chikulupusyo Chetu, pangali jwagalausya malowe ga Allah, soni pamasile pa sim'bichilile abali sya achimitenga

Sano naga kutundumala kwao (kwakuntundumalila mmwe Muhammadi ﷺ ni yam'biche nayo) kukunkulila (mwanti ngawa nkombola kupilila), basi naga n'di wakombola kusosa lisomwa (lyakwinjilila) mwitaka kapena makwelelo (gakwelela kwinani) ni kwaichilila nacho chisimosimo (basi tendani, nambo naga ngankombola pililani). Soni Allah angasache angasongangenye (wosope wene) pa chongoko, basi ngasim'ba ata panandi mwa wandu ajinga

Chisimu waakwitikaga ni awala waakupikanagape, nambo wawe (achimakafili) Allah tachajimusya (m’malembe) kaneko Kukwakwe tachiuchisyidwa

Ni akutiji: “Ligongo chichi ngantuluchila jwalakweju chisimosimo kuumila kwa M'mbujegwe?” Jilani: “Chisimu Allah ali Jwakombola kutulusya chisimosimo, nambo kuti wajinji mwa jamanjao ngakumanyilila.”

Ni pangali chinyama chilichose (chachikwenda) petaka, namuno chijuni chachiguluka ni mapapiko gakwe ganagawili ikaweje jili mikutula (ja iwumbe) chisawu wanganyammwe, nganituleka (kuchisalichisya) chilichose m’Chitabu, kaneko kwa Ambuje wao chachisonganganyisyidwa

Jilani: “Ana nkuyiona uli, naga ilagasyo ya Allah ili im'bichilile, kapena kum'bichilila Kiyama, ana mpaka mum'bilanje jwinepe jwangawaga Allah (kuti an'jokole), nam'baga jenumanja wakuonaonape?”

(Ngwamba)! Nambo kuti Jwelepejo nijwampaka mum'bilanje, basi ni mpaka antyochesye yampaka mum'bilanjile (kuti antyochesyeyo) naga ali asachile, soni ni mpaka nyyiliwalile yankuwa nkuiwanganya (ni Allah)

Soni chisimu chene twatumisye (achimitenga) ku mikutula ja paujo penu, basi ni twajikwembekenye (mikutulajo) ni ulanda kwisa soni makungu kuti jilinandiye

Nambi ligongo chichi nganalinandiyaga pandema ja yaichilile ipotesi Yetu? Nambo kuti mitima jao jaliji jejumu, soni shetani wasalalichisye yawaliji nkutenda

Sano katema kawaapwaanyiile ayila yawaliji nkukumbusyidwa, twaawugulile milango ja chindu chilichose (chambone chawachilajilaga), kwikanila ndema jawasangalele nayo ayila yawapedwile, twakwembekenye mwa chisupuchisya, basi papopo waliji wakata tama

Basi ni syakatidwe njiga sya awala wawatesile lupuso (pakuwa wosope wene), soni lumbili losope lwene alapikwe Allah M'mbuje jwa iumbe yosope

Jilani: “Ana nkuyiona uli, naga ali ajigele Allah kupikana kwenu ni kulola kwenu, ni kudinda (chidindo) m’mitima mwenu, ana nnunguchi jwangawaga Allah jwampaka am'buchisye yalakweyo?” Nnole yatukuti pakusalichisya nnope ma Aya, kaneka wanganyao ni akutundumala kusyene

Jilani: “Ana nkuiona uli, naga ilagasyo ya Allah ili im'bichilile mwa chisupuchisya (lwachilo) kapena mwakuonechela (musinapula), ana mpaka ajonasiche (wanepe) wangawaga wandu walupuso?”

Soni ngatukutumisyaga Achimitenga ikaweje kuti awe wakutagulila abali syakusengwasya ni wakutetela, nambo waakulupilile ni kwilanya (itendo yao), basi ngaaja kuwa ni woga soni ngaaja kuwa wakudandaula

Sano awala wakaaniile ma Aya Getu, tiyichakwaya ilagasyo ligongo lya kunyosya kwao

Jilani (mmwe Muhammadi ﷺ): “Une ngangunsalila yanti ngwete imatiilo ya Allah, soni nganguimanyilila yakusisika, soni ngangunsalila yanti une lilaika, ngangukuya ikaweje yaikujuwulidwa kukwangu.” Jilani: “Ana jwangalola mpaka alandane ni jwakulolaga? Nambi uli ngankuchetelela?”

Ni mwatetele najo (Qur’aniji) awala waakogopa yanti, chachisonganganyisyidwa kwa M’mbuje gwao (Allah) ali nganakola wakwagosa ata wakwajokola jwangawaga Jwalakwe, (mwatetelani) kuti awe ni woga (wakun'jogopa Allah)

Soni nkaawiinga awala waakum’bombaga M'mbuje gwao (Allah) kundawi ni kwigulo achisachililaga Ngope Jakwe, kuwalanjidwa kwao ngakukum’bandika ata panandi nombe soni kuwalanjidwa kwenu ngakukwawandika wanganyao ata panandi mwanti ni kwaawiinga, (naga nchaawingaga,) basi tim'be mu wakulitenda lupuso

Soni iyyoyopeyo ni yatutite pakwalinga mayeso wane mwa jamanjao (wali wakupata) kupitila mwa wane (wali wakulaga pakwajongola wakulagao wakupata nkanawe) kuti (wakupata) ajile: “Ana wanganyawa ni wawatendele Allah ukoto (pakwajongola) chilikati chetu (kutuleka uwwe? Nganijiwa dini jakuona, ngati nitukatandite kunda uwwe wanganyao nkanawe!)” Ana Allah nganawa Jwakwamanya chenene wakutogolela

Soni pati am'bichilile awala waakukulupilila ma Aya Getu, basi jilani: “Ntendele uwe kukwenu! M'mbuje gwenu alichisisye chanasa, kuti jwatesile mwa jenumanja chakusakala mwaujinga kaneka nikutenda toba panyuma pakwe, ni kwilanya (itendo yakwe), basi Jwalakwe (Allah) ni Jwakululuka kusyene, Jwachanasa channope.”

Soni iyyoyopeyo ni yatukuti pagopolanya ma Aya, soni kuti lionechele papaswela litala lya akulewa

Jilani: “Chisimu une nganyisyidwe kwaagalagatila awala wankwalumbanjila jwangawaga Allah.” Jilani: “Nganguya isako yenu, mwanti ngajile nguye ngaliji pamasile pasokonechele, soni nga nganimba mwa wakongoka.”

Jilani: “Chisimu une ndili pa chimanyilo chakumanyukuka chakuumila kwa Ambuje wangu (jajili Tauhidi), sano jenumanja ni nkuchikanila chalakwecho (pakunkana Allah), une nganingola yele (ipotesi) yankuichelenjelayo, pangali ulamusi ikaweje wa Allah pe, akusimbaga yakuona, soni Jwalakwe ni Jwambone nnope mwa akwilanya (magambo).”

Jilani: “Ingawe nakwete yele yankuichelenjelayo chisimu chilamusi (chakumpa ipotesi) chikapitisyidwe chilikati changu ni jenumanja (mwanakamo), sano Allah ni Nkwaamanya chenene wakulitenda lupuso.”

Soni Kukwakwe ni kugali makiyi ga yakusisika pangali waakugamanya ikaweje Jwalakwe, ni akuimanya yaili pankuli ni m'mbwani, soni ngalikwikaga mwakupakatika lisamba lililyose ikaweje akulimanyaga, kapena lusongolo lwalukuwa nchipi chetaka, kapena chachiwisi chilichose namuno chachijumu, ikaweje (yosope) ili m’chitabu chakusalichisya (chilichose Al-Lauh-Al-Mahfuz)

Soni Jwalakwe ni Ajula jwaakumpaga chiwa (chalugono) chilo, soni ni jukumanyililaga yampanganyisye muusi, kaneka ni akun'jimusyaga m’muusimo kuti jikwanile ndema jekolanjidwe (jakutamila ni umi), kaneka Kukwakwe ni kwakuujila kwenu, kaneko ni tachintagulila mu ichindu yamwaliji nkutenda

Soni Jwalakwe ni Jwakupunda ni kutawala pa iwumbe Yakwe, ni akuntumichisyaga wanganyammwe (Achimalaika) wakusunga (ni kulemba itendo yenu), kwikanila ndema ja kum'bichilila jumo jwenu chiwa Achimitenga Wetu (Achimalaika) akasantyosyaga umi, soni wanganyao wangakwanjila (masengo gao)

Kaneko taachiuchisyidwa kwa Allah Bwana jwao Jwakuona, manyililani yanti ulamusi ni Wakwe, soni Jwalakwe ni Jwachitema nnope (pakuwalanjila) mwa akuwalanjila (wosope)

Jilani: “Ana nduni jwaakun’jokolaga m’chipi (cha ipotesi) ya pankuli ni m'mbwani (pa ndema ja) nkum’bombaga mwakulinandiya ni mwakusongona (kuti): ‘Naga akutujokola mu yele (ipotesiyi) chisimu chituwe mu wakutogolela.”

Jilani: “Allah ni jwaakun’jokolaga mu yalakweyo ni m’matabu galigose, yeti kaneka jenumanja ni nkuwanganya (Allah ni isanamu!)”

Jilani: “Jwalakwe jukwete ukombosi wakuntumichisya wanganyammwe ilagasyo kuumila pachanya penu kapena pasi pa ngongolo syenu, kapena kum'bwatanganyawatanganya (nikuwa) mikutulamikutula (jakutindana nganisyo), ni kwapa kupasya wane mwa jenumanja njalale sya wane (uwwanga).” Nnole yatukuti pakusalichisya nnope ma Aya kuti wanganyao amanyilile

Sano wandu wenu (mmwe Muhammadi ﷺ) ajikaaniile jalakwe (Qur'aniji) kutendaga jili jakuonaonape. Jilani: “Une nganimba jwakunnolela (ni kusunga itendo yenu).”

Abali jilijose jikwete ndema jakwe jisyesyene (jakutendechela), ni tinchimanyilila

Soni pati mwaweni awala waakuweweta yakwayana ni ma Aya Getu (pagatenda chipongwe), basi mwawambalani mpaka ajinjile mu ngani jine. Sano naga shetani ali an'diwesye (ni gamba kulisisimuchila n'dinao), basi panyuma pakumbuchila, ngasintama nao wandu wakulitenda lupuso

Soni awala wali ni woga (wakun'jogopa Allah), ngakukwakwaya kuwalanjidwa kwao (walupusowo) ata panandi, nambo (masengo gao ni) kwakumbusya (walupusowo) kuti mwine chawe ni woga (wakun'jogopa Allah ni kuleka chipongwecho)

Soni mwalekani awala waajitesile dini jao kuwa masanje ni chanache, ni wanyenjile umi wa duniya. Nambo mwakumbusyani najo (Qur’aniji kuti akalamuche), utakuja kupelechedwa ntima (wa mundu jwalijose) ku chonasiko ligongo lya yawapanganyisye, uli nganiukola nkuugosa namuno nkuujokola jwangawaga Allah, soni nantimuno chiulinjilile kupeleka chaaliombolela chantundu uliose ngasichipocheledwa kuumila kukwakwe, wanganyao ni awala wapelechedwe ku chonasiko ligongo lya yawapanganyisye, akwete kupata yakumwa yamesi gamasemule kwisa soni ilagasyo yakupoteka nnope ligongo lya yaukafili yawaliji nkutenda

Jilani: “Ana tuilumbanjileje (inepe) yangawaga Allah ichindu yangawa nkutupa chikamuchisyo kapena masausyo, ni tuwuchisyidwe ku indende yetu (kuujila ku ukafili) panyuma pakutujongola Allah? (Tuwe) chisawu mundu jwasochelesyedwe ni mashetani pa chilambo nikuwa jwapupulipupuli? Ali akwete achimijakwe waakum'bilanjila ku chongoko (kuti): ‘Yikani kukwetu!’ (Nambo jwalakwe syantipe! Uwwe ngawa nkuwa mpela jwele.)” Jilani: “Chisimu chongolo cha Allah ni chachili chongolo chisyesyene, soni tulamuliidwe kuti tulipeleche kwa M'mbuje jwa iwumbe yosope.”

Soni (atuchisisye yanti): “Jimikani Swala mwakolosya ni kun'jogopaga Jwalakwe (Allah), soni Jwalakwe ni Ajula jwatinchisonganganyisyidwa Kukwakwe.”

Soni Jwalakwe ni Ajula jwaagumbile mawunde ni mataka mwakuonaonape, ni (jwagumbile soni) lisiku (lya Kiyama) lyatachiti (pakuchisalila chindu chilichose chachawile): “Syukani!” Basi ni chichisyuka. Malowe Gakwe nigagali gakuonaonape. Soni uchimwene uchiwa Wakwewakwepe lisiku lya lichigombedwa lipenga, Jwakumanyilila yakusisika ni yakuonechela, soni Jwalakwe ni Jwalunda lwakusokoka, Jwaasimanya abali syosope

Soni (kumbuchilani) katema kajwawechete Ibrahima kwasalila babagwe Azara (kuti): “Ana nkuitenda isanamu kuwa milungu? Chisimu une ngum'bona mmwejo ni wandu wenu kuti n'di nkupotela kwakuonechela.”

Soni iyyoyopeyo (yatwatite pakunnosya kupotela kwa babagwe), twannosisye Ibrahimajo uchimwene wa kumawunde ni petaka kuti juwe soni mu wakusimichisya (chikulupi chao)

Pandema jakwanswelele jwajiweni ndondwa, ni jwatite (melemelepe kusaka kwimusya lunda lwa makafili): “Aji (ndondwaji) ni m'mbuje gwangu.” Nambo ndema jajatiwile jwatite: “Jwanganonyelwa (milungu) jakutiwilaga.”

Pandema jajwauweni mwesi uchikopokaga jwatite: “Aju ni m'mbuje gwangu.” Nambo ndema jawatiwile jwatite: “Naga ngaakunjongola Ambuje wangu, chisimu timbe mu wandu wakupotela.”

Pandema jajwaliweni lyuwa lichikopokaga jwatite: “Aju ni m'mbuje gwangu, aju ni jwankulungwa kwannope.” Nambo ndema jalyakapile jwatite: “E wandu wangu! Chisimu une ndalikangene ni yankum'bwanganya nayo (Allah).”

“Chisimu une nunjiche ngope jangu kwa Ajula jwaagumbile mawunde ni mataka, ndili jwakongoka (pakulekangana nasyo dini syepombotale), soni une nganimba mwa akuwanganya (Allah ni isanamu).”

Niwatatawene najo wandu wakwe (pakun'jogoya kuti chatapane ligongo lyakulekangana ni isanamu). Jwalakwe jwatite: “Ana nkutatawana none pa ya Allah kutendaga pamasile paanjongwele? Soni nganimba naijogwepe yankum'bwanganya nayo (Allah), (ngawa nkuumbata chilichose) ikaweje Ambuje wangu ali asachile chinechakwe (kuti chimbate), Ambuje wangu atenjele pa umanyilisi wakuchimanya chilichose, ana ngankukumbuchila (yangun'jamukaga ni kwamuchika)?”

“Ana soni chinaijogope chantiuli yamum'bwanganyisye (nayo Allah), kutendaga jenumanja ngankogopa yanti mum'bwanganyisye Allah ni (isanamu) yanganantuluchisya nayo umboni (wakundisya kuigalagatila), ana ni nkutulachi pa jiwiliji (wangune kapena wajenumanja) wauli wakuwajilwa kuwa pa ntunjelele, naga n'di wakumanyilila?”

Awala waakulupilile ni nganawanganya chikulupi chao ni lupuso (lwagalagatila isanamu), wanganyao ni wachachipata ntunjelele soni ni wali wakongoka

Soni walakweo ni umboni Wetu watwampele Ibrahima wakwagomechela wandu wakwe, tukunnyakulilaga uchimbichimbi (wakwe) jwatunsachile, chisimu Ambuje wenu ni Walunda lwakusokoka, Wakumanyilila nnope

Ni twampele (Ibrahimajo mwanache jwakuwilanjikwa) Isihaka kwisa soni (chisukulu chakuwilanjikwa) Yaakubu, jwalijose mwa jamanjao twan'jongwele, nombe najo Nuhu twan'jongwele kala (Ibrahima nkanaiche), soni mu wanache wakwe (wa Nuhu twan'jongwele) Daudi, Sulaimana, Ayyubu, Yusufu, Musa ni Haruna, soni iyyoyopeyo niyatukutiji pakwalipila wakolosya

Kwisa soni Zakariya, Yahaya, Isa ni Iliyasa, jwalijose mwa jamanjao jwaliji mu wandu wambone

Kwisa soni Ismaila, Al-yasa‘a (Eliya), Yunusu ni Lutwi, soni jwalijose mwa jamanjao twanchimbichisye kupunda iwumbe yosope (yandawi jakwe)

Kwisa soni wane mwa achatati wao, wanache wao ni achalongo achimijao, soni twasagwile wanganyao ni kwajongolela kwitala lyagoloka

Chele ni chongolo cha Allah, akun’jongolaga nacho jwansachile mwa achikapolo Wakwe, nambo akam'bwanganye (Allah ni isanamu), ikajonasichile yawaliji nkutenda

Wanganyao ni awala watwapele chitabu, umanyilisi (wamalamusi ga dini) ni utume, nambo naga aga (makafiliga) gayikaane yalakweyi, basi pamasile patuiwiichiile wandu wanganawa ayikanile

Wanganyao ni awala wawajongwele Allah, sano kuyani chongoko chaocho. Jilani: “Une ngangun’juga malipilo pa aji (Qur'aniji), nganijiwa jalakweji ikaweje chikumbusyo ku iwumbe yosope.”

Soni (Ayuda) ngananchimbichisya Allah kunchimbichisya kusyesyene pandema jawatite: “Allah nganatulusyeje chilichose kwa mundu jwalijose.” Jilani: “Ana nduni juwatulwisye chitabu chawaiche nacho Musa chachaliji lilanguka ni chongolo kwa wandu? Chankuchitenda kuwa ikalakala (yalekane-lekane), nkuilosyaga (yansachile kuilosya), nambo yaijinji nkuisisaga (yaikutindana ni nganisyo syenu), soni ni n'jiganyisyidwe (ni aji Qur’aniji) yanganinyyimanyaga jenumanja namuno achatati wenu?” Jilani: “Allah (ni jwawatulwisye).” Kaneko mwalekani aching'andaga nkuweweta mwaomo

Sano aji (Qur’aniji), ni chitabu chatuchitulwisye chaupile chagombelechesya yaili paujo pakwe, soni kuti mwaatetele (wandu) wa pa chitepo cha misi (Maaka) ni wali mungulugulu mwakwe, sano awala waakukulupilila ya Akhera akuchikulupililaga chele (chitabuchi), soni wanyao akuwa nkwendelechela kusigosa Swala syao (pakusiswaliswali)

Ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda mundu jwansepele Allah unami, kapena jwatite: “Gajuwulidwe kukwangu (malowe),” kutendaga nganigajuwulidwa kukwakwe (malowe) galigose! Ni mundu jwatite: “Chindulusye yakulandana ni yaatulwisye Allah!” Soni nkaione pa ndema janti wandu walupuso ali nkuputaputa kwa chiwa, ni Achimalaika ali ajongwele makono gao (pakwanyekula, achitiji): “Likoposyani mitima jenu! Lelo chillipidwe ilagasyo yakunyosyeka ligongo lya yamwaliji nkum'bechetela Allah yangawa yakuona, soni ni mwaliji nkulikwesya pakuleka ma Aya Gakwe (nkaiweni yakogoya kusyene).”

Soni (pa Kiyama takasalile kuti): “Pamasile pantuichilile jikajika mpela yatwatite pakun'gumba pandanda, soni ni iyyilesile munyuma mwenu yosope yatwampele, ni ngatukwaona nomwe akun'jokola wenu wamwaliji nkulitwanjila kuti wanganyao ni akuwanganya wenu (ni Allah). Chisimu (nkamulano) chilikati chenu (ni wanganyao) pamasile paukatiche, soni insokonechele yamwaliji nkulitwanjila (kuti nombe nayo milungu).”

Chisimu Allah ni Nkuganga lusongolo ni lupele (kuti lumele), akasakoposyaga chawumi kutyochela mu chachiwe, soni ni Nkukoposya chachiwe kutyochela mu chawumi, Jwalakwejo ni Allah, nambi nkugalausyidwa chinauli (kuleka yakuona)

(Jwalakwe ni) Nkutaatanukula lipananga lya kumasikusiku, ni achitesile chilo kuwa chakupumula, nombe nalyo lyuwa ni mwesi kuwa yakuwalanjila (mowa ni yaka), walakweo ni mpango wa (Allah) Jwamachili gakupunda, Jwakumanyilila nnope

Soni Jwalakwe ni Ajula jwam'bichile ndondwa kuti n'jongoche nasyo m’chipi chapankuuli ni m'mbwani (pakulungama ku upande wankuja). Pamasile patugopolenye ma Aya kwa wandu wakumanyilila

Soni Jwalakwe ni Ajula juwan'gumbile kuumila mwa mundu jumo (Adamu), mwanti (kukwenu) kwana liwuto lyakutamilichika (papali pa duniya kapena m’chitumbo cha mama), kwisa soni liwuto lyakusunjila (mwamuli m’malembe kapena mu n'gongo mwa baba), pamasile patugopolenye ma Aya kwa wandu wakumanyilila

Soni Jwalakwe ni Ajula jwaatulwisye mesi (ga wula) kuumila kwinani, basi ni galakwego tukopwesye mmela wa chilichose, basi mu walakweo tukopwesye ikole ni mipesi jakubiliwita, tukoposyaga mwalakwemo songolo syakupambikana mwakutitigana, nombe mu itela ya tende kuumila mu itungatunga yakwe (mukasakopoka) mikonga jagoyika (ni isogosi), soni (ni mesigo tumesisye) migunda ja zabibu, nzaituni ni makomamanga, yakulandana (masamba) nambo yakulekangana (isogosi ni kanonye kakwe), ilolani isogosi yakwe ndema jaikusogola kwisa soni kajiule kakwe. Chisimu mu yalakweyo mwana imanyilo kwa wandu waakukulupilila

Yeti ni am'biichiile Allah achimijakwe wachijini kutendaga Jwalakwe ni juwagagumbile (majinigo), soni ni ansepele (yanti akwete) wanache wachilume ni wachikongwe mwangali umanyilisi, kuswejela ni Kwakwe soni ali kwanaula ni yaakusimba (wanganyao)

(Jwalakwe ni) Nkugumba mawunde ni mataka, chantiuli chakole mwanache kutendaga jwangali wankwakwe? Soni ni juwagumbile chilichose, mwanti Jwalakwe chindu chilichose awele Jwakuchimanya chenene

Jwalakwejotu ni Allah M'mbuje gwenu, pangali nnungu jwine (jwakuwajilwa kun'galagatila) ikaweje Jwelepejo, Nkugumba chilichose, basi mun'galagatilani, soni Jwalakwe pa chindu chilichose awele Nkuchengeta

Meso nganigawa gam'biiche (kuti gam'bone) nambo Jwalakwe ni jwaakugayichilaga meso (pakugaona), soni Jwalakwe ni Jwakumanyilila yakunyilila nnope, Jwaasimanya abali syosope

(Jilani mmwe Muhammadi ﷺ): “Pamasile pagam'bichilile maumboni gakuloleka kutyochela kwa M'mbuje gwenu, sano jwakulola (maumbonigo ni kugakulupilila), basi uli kukwakwe (ukoto wakwe), nambo jwachatende ngalola, basi ni yakwe (ipotesi), soni une (Ntume) nganimba nkunnolela jwenu.”

Soni iyyoyopeyo ni yatukuti pakusalichisya nnope ma Aya, mwanti (achimakafili) chajileje: “Ntekusooma (mu itabu yaakala ni ntunjile Qur’aniji kuumila mwalakwemo),” soni tukuti tujisalichisye kwa wandu wakumanyilila

Kuyani yaijuwulidwe kukwenu kuumila kwa Ambuje wenu, pangali nnungu jwine (jwakuwajilwa kun'galagatila) ikaweje Jwelepejo, soni mwawambalani akuwanganya (Allah ni isanamu)

Soni Allah angasache nga nganawwanganya wanganyao (Allah ni isanamu), soni nganitum'bika (mmwe Muhammadi ﷺ) kuwa nkwalolela jwao, soni mmwe nganim'ba nkwachengeta jwao

Soni ngasimwatukana awala waakuilumbanjila inepe yangawaga Allah, kogopela kuti atakwika mwantukene Allah mwaumagongo mwangali umanyilisi, iyyoyopeyo tugasalalisye ku nkutula uliose masengo gakwe, kaneka kwa M'mbuje gwao ni kwakuujila kwao, basi ni tachatagulila yawaliji nkutenda

Soni (achimakafili) waaluumbiile mwa Allah kulumbila kwao kwamachili kuti: Kwika mwakwaichilila chisimosimo mpaka achikulupilile kusyene. Jilani: “Chisimu isimosimo ili kwa Allah, ana ni chichi champaka chimmanyisye (jenumanja Asilamu) yanti namuno chili chiyiche (chisimosimocho) nganawa akulupilile?”

Soni chitugalausye mitima jao ni meso gao (mwanti ngaakombola kuchikulupilila chakuona namuno ali achiweni), mpela yawatite pangachikulupilila pandanda, soni ni chitwaleche nkusokonechela mwaomo achiyumbagayumbaga

Soni namuno (achimakafilio) tungaatuluchisye Malaika (kwisa kuwichila umboni yautume wenu), nombe wawe nikwawechetekasya (pakwagumbalichisya umboni), ni kwasonganganyichisya chindu chilichose pameso pao, nganganawa wanti nikulupilila ikaweje Allah ali asachile, nambo kuti wajinji mwa wanganyao ali muujinga

Soni iyyoyopeyo tum'biichiile Ntume jwalijose amagongo (gagali) mashetani gachiwandu ni gachijini, akasamanyisyanaga wane ni wane malowe gepete pakusaka kunyenga, nambo Ambuje wenu angasache nganganaitenda yalakweyo wanganyao, basi mwalekani ni yaakuwa nkusepelela (yaoyo)

Soni kuti jipendechele ku gele (malowe gaunamigo) mitima ja awala wangakukulupililaga ya Akhera ni kuti soni aganonyele (malowego), soni ni kuti apitilisye kupanganya (yasambi) yaakuwa nkupanganya

(Jilani Mmwe Muhammadi ﷺ): “Ana sosesose jwine nkwilanya jwangawaga Allah, kutendaga Jwalakwe ni Ajula jwaantuluchisye chitabu (cha Qur’an) chegopolanye mwakusalichisya?” Soni awala watwapele chitabu (cha Taurat ni Injil), akumanyililaga yanti jalakwe (Qur’aniji) jitulusyidwe kutyochela kwa Ambuje wenu mwakuonaonape, basi ngasim'ba ata panandi mwa wakaichila

Soni malowe ga Ambuje wenu gakwaniile pakuona ni pagoloka, pangali nkupitikusya malowe Gakwe, soni Jwalakwe ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope

Soni naga nkwaapikanila wajinji wali pachilambo, chansokonesye pakuntalichisya kwitala lya Allah, pangali yaakukuya ikaweje liganichisyape, soni pangali yaakutenda ikaweje unami basi

Chisimu Ambuje wenu ni waakummanyilila chenene jwaasokonechele kuleka litala Lyakwe, soni Jwalakwe ni jwaakwamanyilila chenene wakongoka

Basi lyagani (nyama) jajikolanjiliidwe lina lya Allah (pa kujisikita), nam'baga jenumanja wakulupilila ma Aya Gakwe

Soni ana chichi chachinnechele kulya (nyama) jajikolanjiliidwe lina lya Allah (pa kujisikita), kutendaga pamasile pantagulile mwakalula (nyama) syaasitesile haraam kukwenu (kulya), ikaweje (syan'diile) mwakusingalilwa (ligongo lyasala)? Soni chisimu wajinji akuwa nkwasokonesya (wane) ni isako yao mwangali umanyilisi, chisimu Ambuje wenu ni waakwamanya chene wakusumba mpika

Soni lekani ilemwa yakuonechela ni yakusisika yakwe, chisimu awala waakupanganya ilemwa chachilipidwa pa yawaliji nkupanganya

Soni kasin'dya (nyama) janganijikolanjilidwa lina lya Allah (pa kujisikita), soni kutenda iyyo (yakulya chibuduyo) chisimu uwele ulemwa, soni chisimu mashetani (gachijini) gakwasongonelaga achimijao (wali mashetani gachiwandu) kuti akanganeje namwe (pangani jakusikita), nambo naga nkwajitika (yakulya chibudu) nikuti chim'be wakuwanganya (Allah ni indu ine)

Ana jwawaliji jwam'bwe (niujinga kwisa soni ukafili) basi Uwwe ni kunsyusya (pakumpa umanyilisi ni chikulupi) ni kum'bichila soni lilanguka (jajili Qur’an) ni kwendaga nalyo mwa wandu, mpaka alandane ni jwajili nyendele jakwe m’chipi (chaujinga) mwanti nganawa akopwechemo? Iyyoyopeyo isalalisyidwe kwa makafili yaawele ali nkupanganya

Soni iyyoyopeyo twaawisile m’musi uliose achinkulungwa mwa akusakasya wao kuti atendejemo malindi (gakwalekasya wandu kukuya Usilamu), ningaakwaatendela malindi (wanepe) ikaweje achimisyene ni ngaakulimanyilila

Soni pati chayichilile chisimosimo akasatiji: “Ngatukulupilila mpaka tupedwe chisawu yawapedwile Achimitenga wa Allah.” Allah ni jwaakumanyilila chenene pamalo paakuwika utenga Wakwe (kuti aju jwakuwajilwa kuwa ntenga, ngawa jwalijose). Sampano chiwapate awala waalewile nchesela wakuumila kwa Allah kwisa soni ilagasyo yaukali nnope ligongo lya malindi gawaliji nkutenda

Basi jwaakusaka Allah kuti an'jongole, akasansapangulilaga chidali chakwe ku Usilamu, sano jwaakusaka kunnechelela kusokonechela, akasachitenda chidali chakwe kuwa chakangani chaning'aning'a, gambakuwa mpela akulikanganichisya kwela kwinani. Iyyoyopeyo ni yaakutiji Allah pakuwika ilagasyo yakunyalaya kwa awala wangakukulupilila

Sano ali ni litala lya Ambuje wenu lyalili lyagoloka, pamasile patugopolenye ma Aya kwa wandu wakumbuchila

Akwete kupata wanganyao Nyumba Jantendele kwa Ambuje wao, soni Jwalakwe ni jutachiwa Nkwagosa jwao ligongo lya yawaliji nkupanganya

Soni (mwakumbusyani) lisiku lyatachasonganganya wanaose (nikwasalila yanti): “E jenumanja likuga lya achimajini! Chisimu mwatupiye achinawandu (wakwasochelesya).” Sano achimijao (majinio) mwa achinawandu chachiti: “Ambuje wetu! Twapatisyanaga ukoto sikati jetu, ni twaajiyiche ndema jetu ajila jamwatuwichile (jakuwila).” (Allah) tachiti: “Moto ni liwuto lyenu lyakutamilichika, chim'be wandamo mwalakwemo ikaweje mwachasachile Allah (kuti wandu wasambi nambo waliji ni chikulupi cha Tauhidi akopoche), chisimu Ambuje wenu ni Walunda lwakusokoka, Wakumanyilila nnope.”

Soni iyyoyopeyo niyatukutiji pa kwasyowekanya walupuso wane ni wane ligongo lya (sambi) syaawele ali nkupata

“E jenumanja makuga ga achimajini ni achinawandu! Ana nganam'bichilila achimitenga wakuumila mwa jenumanja, wawaliji nkunsimulila ma Aya Gangu ni kuntetelaga ya kusimangana nalyo lisiku lyenu lyeleli?” Wanganyao chachiti: “Tulitendele umboni twaachimisyewe.” Ni wanyenjile umi wa duniya, soni chachilitendela umboni achimisyene kuti wanganyao waliji makafili

Yalakweyi ni ligongo lyanti Ambuje wenu nganawa wajijonanga misi ligongo lya lupuso kutendaga achimisyene misijo akakumanyilila

Soni jwalijose akwete kupata uchimbichimbi kuumila mu yawapanganyisye, sanotu Ambuje wenu nganawa wanti ni ngaimanya yaakutenda wanganyao

Soni Ambuje wenu ni Wakupata kwejinji, Asyene chanasa. Naasakaga mpaka antyosye wanganyammwe (mwakunsabalisya), sano mmalo mwenu nikwawika waakwasaka kuwa wawinjila, mpela yatite pakun'gumba jenumanja kuumila mum'beleko wa wandu wane

Chisimu yankuwa nkupedwa chilanga chiyiyichepe basi, soni nganim'ba wanganyammwe wanti ni kuilepelekasya

Jilani (mmwe Muhammadir): “E wandu wangu! Kamulani masengo yatin'jile paakamula (ni ukombosi wenu wosope), une none ngukamula (mwangukamulila), basi tinchiyika kumanyilila kuti nduni jwachijiwa mbesi jakwe (jambone) pachilambo (chaduniya chino ni ku Akhera kwakwe). Chisimu chene walupuso ngawa nkupunda.”

Soni wanganyao am'bichile Allah liunjili lya mbeju ni ilango mu yawagumbile (Nsyene), ni akutiji: “Ayi ya Allah, - mukulitwanjila kwao - nambo ayi ya akwawanganya wetu (ni Allah yaili isanamu).” Sano yaili yaakwawanganya wao basi ngaikwikaga kwa Allah (pati ipelembele peunjili Lyakwe), nambo yaili ya Allah basi ikwikaga ku akwawanganya wao (pati ipelembele peunjili lyao), kaje kusakala nnope chiilanyo chao

Soni iyyoyopeyo ni yatite akwawanganya wao (ni Allah gagali mashetani) pakwasalalichisya wajinji mwa akuwanganya ya kuulaga wanache wao (pakogopa nchesela ni kulaga), kuti wajawusye kuchonasiko ni kwawatanganyichisya dini jao, soni Allah angasache nganganatenda wanganyao yalakweyo, basi mwalekani ni yaakuwa nkusepelela (yaoyo)

Soni akutiji: “Ayi ilangoyi ni asi mbejusi iwele yaakanyisyidwa, pangali watalye yalakweyi ikaweje watukwasaka,” – mukulitwanjila kwao. Soni ilango ine ikanyisyidwe migongo jakwe (kujikwela kapena kutwichilila misigo). Sano ilango ine ngaakukolangaga lina lya Allah pakuisikita, gamba kunsepela unami Jwalakwe. Chachalipila pa yawaliji nkusepelela

Ni akutiji soni: “Yaili mu ndumbo sya ayi ilangoyi iwele yaachalume wetupe basi, soni iwele haraam kwa achakongwe wetu.” Nambo naga kupagwa chili chachiwe, basi niakuwa wakamusyangana (kulya) chalakwecho (wanaose achalume ni achakongwe). Tachalipila (pakwapa ilagasyo) ligongo lya yakusimba yao (yaunami), chisimu Jwalakwe ni Jwalunda lwakusokoka, Jwakumanyilila nnope

Pamasile pawapelelwe awala wawawuleje wanache wao mwakuwawata mwangali umanyilisi, nikuitenda kuwa haraam ya wapele Allah, gamba kunsepela Allah unami, pamasile pawasokonechele soni nganawa wakongoka

Soni Jwalakwe ni Ajula jwagumbile matimbe gakuchinjidwa (itela yakwe ligongo lyakutambala mpela matikiti), ni gangachinjidwa (itela yakwe ligongo lyakwimilichika mpela mindimu), ni (agumbile soni) mitende ni mimela jakulekangana yakulidwa yakwe (mukaoneche ni kanonye), kwisa soni nzaituni (wakwenga mauta), ni makomamanga yakulandana (kaoneche) ni kulekangana (kanonye), lyagani isogosi yakwe pati isogwele (ni kwiula), soni pelekani liunjili lyakwe (lya kwapa wakulaga) lisiku lyagungula, nambo ngasintenda ulyakasi, chisimu Jwalakwe (Allah) jwanganonyela waulyakasi

Soni muilango (agumbile) yakutwichilila misigo (mpela ngamiya), ni yakupanganyichisya chakutandika (manyunya gakwe mpela ngondolo), lyagani muyampele Allah, ni ngasinkuya sajo sya shetani, chisimu jwalakwe kukwenu ni mmagongo jwakuonechela

(Agumbile) mitundu nsano na jitatu (ja ilango), kumbali ja ngondolo (agumbile) siwili (tonde ni nkolo), ni kumbali ja mbusi (agumbile) siwili (tonde ni nkolo), jilani: “Ana Jwalakwe wankanyisye achitonde wanawawili (jwangondolo ni jwambusi), kapena mikolo jinajiwili (wangondolo ni wambusi), kapena (tuwanache) twatusimaniche muiwelechelo ya mikolo jiwiliji? Mumanyisyani mwaumanyilisi nam'baga jenumanja nkuwecheta yakuona.”

Nombe kumbali ja ngamiya (agumbile) siwili (tonde ni nkolo), ni kumbali ja ng'ombe (agumbile) siwili (tonde ni nkolo), jilani: “Ana Jwalakwe wankanyisye achitonde wanawawili (jwangamiya ni jwang'ombe), kapena mikolo jinajiwili (wangamiya ni wang'ombe), kapena (tuwanache) twatusimaniche muiwelechelo ya mikolo jiwiliji? Kapena jenumanja mwapali pandema jawannamulaga Allah yalakweyi? Ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda jwaakunsepela Allah unami kuti wasochelesye wandu mwangali umanyilisi? Chisimu Allah ngaakwaajongolaga wandu wakulitenda lupuso.”

Jilani: “Nganguchipata muyaijuwulidwe kukwangu chachili haraam (kulya) kwa jwaakusaka kulya, ikaweje naga chili chibudu, kapena myasi jakusulusyidwa (ndema ja kusikita), kapena nyama jeguluwe, chisimu jalakwejo jiwele jausakwa, kapena (chinyama chakutendekasya) kopoka (mmalamusi ga Allah) pakolanjilidwa (lina linepe) lyangawaga lya Allah pakuchisikita (kuwa mbepesi ja akumasoka).” Nambo jwachasingalilwe (nikulya chaharaamucho) mwangali kuchisachilila nnope kapena kusumba mpika, basi (ngaapata sambi), chisimu Ambuje wenu (Allah) ni Wakululuka kusyene, Wachanasa channope

Sano awala wawaliji Ayuda twakanyisye (kulya) chilichose chachikwete ikotwa yangagawikana (mpela liwata ni hachi), soni kumbali ja ng'ombe kwisa soni mbusi ni ngondolo twakanyisye (kulya) mauta gakwe ikaweje gaganyambatile m’migongo jakwe kapena m’matumbo kapena gagawanganyichilene ni maupa, yalakweyo twalipile wanganyao ligongo lya unampitiku wao, soni chisimu Uwwe niwakuwecheta yakuona

Sano naga akwisa mwakunkanila, basi jilani: “M'mbuje gwenu ni Nsyene chanasa chakwenela, nambo ilagasyo Yakwe yangawa nkuyiusya kwa wandu wakulewa.”

Chawecheteje awala wawwanganyisye (Allah ni isanamu) kuti: “Allah angasache nganganitum'bwanganya (uwwe) namuno achatati wetu, soni nganganituchitenda kuwa haraam chilichose (chaachitesile Jwalakwe kuwa halaal, nambo kuti akuinonyela yatukutendayi).” Iyyoyopeyo ni iwatite pakanila awala wawaliji paujo pao mpaka wapasisye ipotesi Yetu. Jilani: “Ana nkwete umanyilisi uliose (wanti Allah akuinonyela yankutendayo) mwanti mpaka ntukopochesye (wele umanyilisio)? Ngankukuya ikaweje liganichisyape, soni nganim'ba jenumanja kuti nkuwecheta inepe ikaweje yaunami.”

Jilani: “Sano Allah ni jwaakwete umboni wakupesya makani (pakutumisya Achimitume ni kutulusya itabu), mwanti angasache angan’jongwele wanaose.”

Jilani: “Ikani nasyo mboni syenu syasipeleche umboni kuti Allah wayitesile kuwa haraam yalakweyi.” Sano naga sipelecheje umboni, basi mmwe ngasintendela nasyo umboni, soni nkakuya yaakuisaka awala waagakaaniile ma Aya Getu, ni awala wangakukulupilila ya Akhera, soni wanganyao akuwika chakulandanyichisya ni M'mbuje gwao (pakuchigalagatila)

Jilani: “Ikaani nansoomele yaayitesile haraam kukwenu M'mbuje gwenu. Ngasimum'bwanganyaga Jwalakwe ni chilichose, ni mwatendeleje yambone achinangolo wanawawili, soni nkaulagaga wanache wenu ligongo lya kulaga, Uwwe chitumpe lisiki jenumanja ni wanganyao, soni ngasiyyiwandichila yakunyalaya (mpela chikululu) yakuonechela ni yakusisika, soni ngasim'bulaga mundu jwaakanyisye Allah (kum'bulaga) ikaweje pa ligongo lyakwitichika (ni malamusi ga Dini), yalakweyi anchisisye jenumanja kuti m'be ni lunda.”

“Soni ngasinchiwandichila chipanje cha mwanache jwawina ikaweje mwitala lyalili lyambone (mpela kuchitupiya ni malonda), mpaka akuyiche komangala kwakwe (ni kumpaga), soni gumbasyani chipiimo cha mbale kwisa soni sikelo mwachilungamiko, ngatukunkanganika mundu (kutenda) ikaweje yampaka ayikombole, soni pati nchiwechetaga (pakwimba magambo kapena kupeleka umboni), basi lungamikani namuno (jwakun'gomelajo) ali jwaulongo, soni chilanga cha Allah kwanilisyani, yalakweyi anchisisye jenumanja kuti m'be wakumbuchila.”

“Soni ali ni litala lyangu lyalili lyagoloka basi likuyani, ni ngasinkuya matala (gane) gatakwika mwagannekangenye ni litala Lyakwe (Allah), yalakweyi anchisisye jenumanja kuti m'be ni woga (wakun'jogopa Jwalakwe).”

Kaneka twampele Musa chitabu pakusaka kwanilisya (ukoto Wetu) kwa jwampaka akolosye (masengo), ni (kuwa soni) chakusalichisya chindu chilichose, ni chongolo kwisa soni chanasa, kuti wanganyao akulupilile yakusimangana ni M'mbuje gwao

Sano aji (Qur’an) ni chitabu chatutulwisye chachili chaupile, basi chikuyani, ni kuwa ni woga, kuti jenumanja ntendeledwe chanasa

Kuti kasin'ja kuwecheta (yanti): “Chisimu chitabu chatulusyidwe ku makuga gawili ga m'bujo mwetu (Ayuda ni Akilisito), soni uwwe twaliji tukakumanyilila yawaliji nkusooma.”

Kapena kasin'ja kuti: “Tungawe uwwepe ni wachatutuluchile chitabu, tungaliji wakongoka nnope kwapunda wanganyao.” Basi pamasile pachim'bichilile chimanyilo (chakumanyukuka) chakuumila kwa M’mbuje gwenu (jajili Qur’an) soni chongolo kwisa soni chanasa, ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda jwaagakaaniile ma Aya ga Allah ni kugatundumalila? Tuchalipila awala waakugatundumalila ma Aya Getu ilagasyo yakusakala nnope ligongo lyakutundumala kwao

Ana pana yaakwembecheya pangawaga kwayichilila malaika (kukwatyosya umi), kapena kwika Ambuje wenu (lisiku lya Kiyama kukwilanya magambo), kapena kwika ine muimanyilo ya Ambuje wenu (yakulosya kuwandichila Kiyama)? Lisiku lya kwika ine mu imanyilo ya Ambuje wenu, ngasichinkamuchisya mundu chikulupi chakwe (chakulupilila pa jele ndemajo) naga nganakulupilila kala, kapena kupanganya yambone m’chikulupi mwakwemo. Jilani: “Jembecheyani, uwwe nowe tukwembecheya.”

Chisimu awala waagawenye dini jao nikuwa wanganyao mikutula-mikutula, mmwe ngachikum'bandika chilichose cha wanganyao, chisimu nganya jao jili kwa Allah (ni jutachimanyilila yakutenda nao), kaneka ni tachatagulila yawaliji nkutenda

Jwatachiyika nacho chambone (chimo), basi tachipata yambone likumi yakulandana nacho, nambo jwatachiyika nacho chakusakala (chimo), ngasalipidwa ikaweje chanti mpela chichocho, soni wanganyao ngasaja kutendedwa lupuso

Jilani: “Chisimu une anjongoleele Ambuje wangu kwitala lyakongoka (lya Usilamu), jajili dini jagoloka, dini ja Ibrahima juwaliji jwakongoka, soni nganawa mwaakuwanganya (Allah ni isanamu).”

Jilani: “Chisimu swala jangu, ni mbepesi jangu, kwisa soni umi wangu ni chiwa changu, (yosopeyo) ya Allah M'mbuje jwa iwumbe yosope

Jwangali wakamusyangana Najo, soni yalakweyi ni yanamulidwe, soni une ni jwandanda mwa Asilamu.”

Jilani: “Ana sose m'mbuje jwine jwangawaga Allah, kutendaga Jwalakwe ni M'mbuje jwa chindu chilichose?” Ni ngakupanganyaga mundu jwalijose (yasambi) ikaweje akulipanganyichisya nsyene (ipotesi yakwe), soni jwaatwiichiile nsigo (wasambi) ngasaja kutwichila nsigo wajwine, kaneka kwa M'mbuje gwenu ni kwakuujila kwenu, basi nitachintagulila ichindu yamwaliji nkulekangana muyalakweyo

Soni Jwalakwe ni Ajula jwantesile wanganyammwe kuwa wawinjila pachilambo (panyuma pakwajonanga wakala), ni wanyakwile pa uchimbichimbi wane mwajenumanja pachanya pa wane kuti an'dije mayeso pa ichindu yampele, chisimu Ambuje wenu ni wachitema pakupeleka ipotesi, nambo soni Walakweo ni Wakululuka kusyene, Wachanasa channope