Azerbaijani - Chapter 2 - Al-Baqarah

Əlif, Lam, Mim

Bu, (Allah tərəfindən nazil edilməsinə, haqdan gəlməsinə) hec bir səkk-subhə olmayan, muttəqilərə (Allahdan qorxanlara, pis əməllərdən cəkinənlərə) dogru yol gostərən Kitabdır

O kəslərki, qeybə (Allaha, mələklərə, qiyamətə, qəza və qədərə) inanır, (lazımınca) namaz qılır və onlara verdiyimiz ruzidən (ailələrinə, qohum-qonsularına və digər haqq sahiblərinə) sərf edirlər

O kəslərki, sənə gondərilənə (Qur’ana) və səndən əvvəl gondərilənlərə (Tovrat, Incil, Zəbur və s.) iman gətirir və axirətə də səksiz inanırlar

Məhz onlar oz Rəbbi tərəfindən (gostərilmis) dogru yoldadırlar. Nicat tapanlar (axirət əzabından qurtarıb Cənnətə qovusanlar) da onlardır

(Ya Rəsulum!) Həqiqətən, kafirləri əzabla qorxutsan da, qorxutmasan da, onlar ucun birdir, iman gətirməzlər

Allah onların urəyinə və qulagına mohur vurmusdur. Gozlərində də pərdə vardır. Onları boyuk bir əzab gozləyir

Insanlar icərisində elələri də vardır ki, iman gətirmədikləri halda: “Biz Allaha və qiyamət gununə iman gətirdik “, -deyirlər

Onlar elə guman edirlər ki, (qəlblərində olan kufru gizlətməklə) Allahı və mo’minləri aldadırlar. Bilmirlər ki, əslində ancaq ozlərini aldadırlar

Onlar urəyində mərəz (nifaq və həsəd mərəzi) var. Allah onların (səkk, kin və nifiq) mərəzini daha da artırar. Yalan dedikləri ucun onlar siddətli bir əzaba ducar olacaqlar

Onlara: “Yer uzundə (kufr və gunah islədərək, mo’minləri aldadaraq) fəsad torətməyin!”-dedikdə: “Bizim isimiz ancaq yaxsılıq etməkdir”, -deyə cavab verirlər

Bilin ki, onlar fəsad torədəndirlər, lakin (bunu) dərk etmirlər

Onlara:” Basqaları (muhacir və ənsar) iman gətirdikləri kimi siz də iman gətirin!” –deyildiyi zaman (oz aralarında): “Biz də səfehlər (agılsızlar) kimi iman gətirək?” -deyə cavab verirlər. (Ey mo’minlər!) Agah olun ki, səfeh onların ozləridir, lakin (bunu) bilmirlər

Onlar mo’minlərlə qarsılasdıqları zaman: “Biz də (sizin kimi) iman gətirdik”,-deyirlər. Halbuki oz seytanları ilə (onları aldadan dostları ilə) təkbətək qalanda: “Biz də sizinləyik, biz ancaq (mo’minlərə) istehza edirik”,-deyirlər

(Belə əməllərin muqabilində) Allah da onlara (dunya va axirətdə) istehza edər və (dunyada) onlara o qədər mohlət verər ki, oz zəlalətləri icində sasqın (və sərgərdan) qalarlar. (Və ya: Allah da onlara istehza edər və onları oz zəlalətləri, tugyanları icində saxlayar)

Onlar dogru yol əvəzində əyri yolu satın almıs kəslərdir. Onların alveri xeyir getirmədi və haqq yolu da tapmadılar

Onların (munafiqlərin) halı (qaranlıq gecədə) od yandıran səxsin halına bənzər. Od (yanıb) ətrafındakıları isıqlandırdıgı zaman Allah onların isıgını kecirər və ozlərini zulmət icərisində qoyar, (artıq hec nə) gorməzlər

Onlar kar, lal və kordurlar (haqqı esitməz, danısmaz və gorməzlər). Buna gorə də (oz pis adətlərindən, yaramaz əməllərindən) donməzlər

Yaxud (o munafiqlər) qaranlıqlarda goy gurultusu və simsəklə səmadan siddətlə yagan yagısa dusmus kimsələrə bənzərlər ki, ildırımın səsindən olmək qorxusu ilə barmaqlarını qulaqlarına tıxayarlar. Halbuki Allah kafirləri (Oz elmi, qudrəti ilə) ehtiva edəndir (Onun əlindən əsla qacıb qurtara bilməzlər)

Ildırımın caxması az qalır ki, onların gozlərinin isıgını alsın (onları kor etsin). (Simsək) onlara isıq verdiyi zaman (onun suası ilə) yeriyirlər, uzərlərinə qaranlıq cokdukdə isə (olduqları yerdə) dayanıb dururlar. Əgər Allah istəsəydi, onların qulaqlarını və gozlərini əllərindən alardı. Həqiqətən, Allah hər seyə qadirdir

Ey insanlar! Sizi və sizdən əvvəlkiləri yaratmıs Rəbbinizə ibadət edin ki, muttəqi olasınız! (Allahdan qorxub pis əməllərdən cəkinəsiniz)

O Allah ki, sizin ucun yer uzunu dosədi, goyu isə tavan yaratdı, goydən yagmur endirdi və onun vasitəsilə sizin ucun muxtəlif meyvələrdən ruzilər yetisdirdi. Indi siz də Allaha (Onun hec bir oxsarı və bənzəri olmadıgını) bilə-bilə səriklər qosmayın

Əgər bəndəmizə (Muhəmmədə) nazil etdiyimizə (Qur’ana) səkkiniz varsa, siz də (fəsahətdə və bəlagətdə) ona bənzər bir surə gətirin və əgər (“bu, bəsər kəlamıdır” sozunu) dogru deyirsinizsə, onda Allahdan savayı (butun) sahidlərinizi (butlərinizi, sair və alimlərinizi bu isdə koməyə) cagırın

Madam ki, bele bir isi bacarmırsınız, hec bacara da bilməzsiniz, o halda kafirlər ucun hazırlanmıs, yanacagı (gunahkar) insanlardan və kibrit daslarından ibarət olan oddan (Cəhənnəmdən) həzər edin

(Ya Peygəmbər!) Iman gətirən və yaxsı islər gorən kimsələrə mujdə ver: onlar ucun (agacları) altından caylar axan cənnətlər (baglar) vardır. (O cənnətlərin) meyvələrindən bir ruzi yedikləri zaman: “Bu bizim əvvəlcə (dunya evində) yediyimiz ruzidir”,- deyəcəklər. Əslində isə bu (ruzi, meyvələr) onlara (dunyadakılara zahirən) bənzər olaraq verilmisdir. Onlardan otru orada (hər cəhətdən) pak (olan) zovcələr də var. Onlar (mo’minlər) orada əbədi qalacaqlar

Əlbətdə, Allah (Qur’anda) agcaqanadı və ya ondan daha boyuyunu misal gətirməkdən cəkinməz. Iman gətirənlər bunun oz Rəbbi tərəfindən bir həqiqət oldugunu bilirlər, kafirlər isə: “Allah bu məsəllə nə demək istəyir?”-deyirlər. Allah bununla (bu məsəllə) bir coxlarını zəlalətə salır, bir coxlarını isə dogru yola yonəldir. Allah yalnız fasiqləri zəlalətə ducar edir

O kəslər ki, Allahla (Ona iman gətirmək və itaət etmək barəsində) əhd bagladıqdan sonra onu pozur, Allahın birləsdirilməsini buyudugu seyləri parcalayır (mo’minlərlə dostlugu, qohum-əqrəba ilə əlaqələri kəsir) və yer uzundə fitnə-fəsad torədirlər. Məhz belələri (dunyada və axirətdə) ziyana ugrayanlardır

Allahı necə inkar edirsiniz ki, siz olu idiniz, O sizi diriltdi. O sizi (əcəliniz gəldikcə) yenə oldurəcək, sonra (qiyamətdə) yenə də dirildəcək və daha sonra siz (əməllərinizin haqq-hesabı cəkilmək ucun) Ona tərəf (Onun huzuruna) qaytarılacaqsınız

Yer uzundə nə varsa, hamısını sizin ucun yaradan, sonra səmaya uz tutaraq onu yeddi qat goy halında duzəldib nizama salan Odur (Allahdır)! O, hər seyi biləndir

(Ya Rəsulum!) Sənin Rəbbin mələklərə: “Mən yer uzundə bir xəlifə (canisin) yaradacagam”, - dedikdə (mələklər): “Biz Sənə sukur etdiyimiz, sə’ninə tə’riflər dediyimiz və Səni muqəddəs tutdugumuz halda, Sən orada (yer uzundə) fəsad torədəcək və qan tokəcək bir kəsmi yaratmaq istəyirsən?”- soylədilər. (Allah onlara:) “Mən bildiyim seyi siz bilmirsiniz!” – buyurdu

(Allah Adəmi yaratdıqdan sonra) Adəmə butun seylərin adlarını (ismlərini) oyrətdi. Sonra onları (həmin seyləri) mələklərə gostərərək: “(Iddianızda) dogrusunuzsa, bunların adlarını Mənə bildirin!”- dedi

Onlar: “Sən paksan, muqəddəssən! (Butun eyib və noqsanlardan kənarsan!) Sənin bizə oyrətdiklərindən basqa biz hec bir sey bilmirik. (Hər seyi) bilən Sən, hikmət sahibi Sənsən”, - dedilər

(Sonra) O: “Ey Adəm, bunların (kainatda movcud olan əsyanın) adlarını onlara bildir!”- dedi. (Adəm) onlara (mələklərə) bunların adlarını xəbər verdikdə (Allah): “Mən sizə, goylərin və yerin gozə gorunməyən sirlərini və sizin gizlində - askarda nə etdiyinizi bilirəm, soyləmədimmi?” – buyurdu

(Ya Peygəmbər!) Biz mələklərə: “Adəmə səcdə edin! – dedikdə Iblisdən basqa (hamısı) səcdə etdi. (Yalnız) o, lovgalanaraq (səcdə etməkdən) imtina etdi və kafirlərdən oldu

(Sonra) Biz (Adəmə) dedik: “Ey Adəm, sən zovcənlə (Həvva ilə) Cənnətdə qal və hər ikiniz oradakı meyvələrdən, istədiyiniz kimi, bol-bol yeyin, yalnız bu agaca (bugdaya) yaxın gəlməyin! Yoxsa (ozunuzə) zulm edənlərdən olarsınız”

(Lakin) Seytan onları azdırıb (bugdadan yedizdirməklə ne’mətlər icində) olduqları yerdən uzaqlasdırdı. Biz də (Adəmə, Həvvaya və Seytana): “Bir-birinizə dusmən kəsilərək (buradan kənar olub yer uzunə) enin! Yerdə sizin ucun muəyyən vaxta qədər (omrunuzun axırınadək) sıginacaq və yasayıs (dolanacaq) vasitələri var”,-dedik

(Nəhayət) Adəm rəbbindən (bə’zi xususi) kəlmələr oyrənərək (Həvva ilə birlikdə o kəlmələr vasitəsilə) tovbə etdi. Dogrudan da, O (Allah) tovbələri qəbul edəndir, mərhəmətlidir

Biz (onlara) dedik: “Hamınız buradan (yer uzunə) enin! Mənim tərəfimdən sizə bir hidayət (peygəmbər və Kitab) gəldiyi zaman Mənim hidayətimə tabe olanlara (axirət əzabından) hec bir qorxu yoxdur və onlar (qiyamətdə) qəmgin olmazlar”

Kafir olaraq ayələrimizi təkzib edənlər isə cəhənnəmlikdirlər, onlar orada (atəs icində) əbədi qalacaqlar

Ey Israil ogulları! Sizə bəxs etdiyim ne’mətimi xatırlayın, (Tovratda axiruzzəman peygəmbər barəsindəki) buyurdugumu yerinə yetirin ki, Mən də sizinlə (sizi Cənnətə varid etmək barəsində) olan əhdə vəfa edim. Yalnız Məndən qorxun

Sizin əlinizdəkini (Tovratı) təsdiqləyici kimi gondərdiyimə (Qur’ana) iman gətirin! Onu inkar edənlərin əvvəlincisi siz olmayın! Mənim ayələrimi (Tovratdakı hokmlərimi) ucuz qiymətə (dəyərsiz dunya malına) satmayın və ancaq Məndən qorxun

Siz bilə-bilə haqqı batillə qarısdırmayın, haqqı gizlətməyin

(Musəlmanların namazı kimi) namaz qılın, zəkat verin və ruku edənlərlə birlikdə ruku edin

Siz insanlara yaxsı islər gormələrini əmr etdiyiniz halda, ozunuzu unudursunuz? Halbuki ozunuz kitab (Tovrat) oxuyursunuz. Məgər (cirkin əməllərinizi) basa dusmursunuz

(Musibət vaxtında) səbr etmək və namaz qılmaqla (Allahdan) komək diləyin! Bu, agır is olsa da, (Allaha) itaət edənlər ucun agır deyildir

Belə kimsələr Rəbbinin mərhəmətinə qovusacaqlarını və axırda Onun huzuruna qayıdacaqlarını bilirlər

Ey Israil ovladı! Sizə bəxs etdiyim ne’mətimi və sizi (vaxtilə əcdadınızı) butun aləmlərdən (basqa insanlardan) ustun tutdugumu yadınıza salın

Qorxun o gundən ki, (Allahın izni və koməyi olmayınca) hec kəs hec kəsin karına gələ bilməsin (hec kəs hec kəsə oz əməlindən bir sey verə bilməsin), hec kəsdən səfaət (bu və ya digər səxsin gunahlarının bagıslanması barəsində xahis, iltimas) qəbul olunmasın, hec kəsdən (gunahlarının təmizlənib əzabdan xilas olması ucun) fidyə (əvəz) alınmasın və onlara (gunahkarlara) hec bir komək gostərilə bilməsin

(Ey Israil ogulları! Yadınıza gətirin o vaxtı ki) Fir’on əhli sizə (babalarınıza) ən agır isgəncələr verdikləri, oglan usaqlarınızı bogazlayıb, qadınlarınızı (kəniz etmək məqsədilə) sag buraxdıqları zaman Biz sizi onların əlindən xilas etdik. Bunlarda (sizdən otru) Rəbbiniz tərəfindən boyuk bir imtahan var idi

(Yadınıza salın ki) Biz sizdən otru dənizi yarıb sizə nicat verdik və Fir’onun adamlarını siz baxa-baxa suda qərq etdik

(Bir daha) xatirənizə gətirin ki, Biz Musaya (Tur dagında vəhy ucun) qırx gecəlik və’də vermisdik. (O, Tur dagına gedəndən) sonra siz buzovu ozunuzə (tanrı) qəbul etdiniz və (bu hərəkətinizlə Alladan basqasına ibadət etməklə) zalım oldunuz (ozunuzə zulm etdiniz)

Sonra da (tovbə etdiyinizə gorə) sizi əfv etdik ki, bəlkə, sukur edəsiniz

(Yadınıza salın!) Biz Musaya kitab (Tovrat) və (haqq ilə batili bir-birindən fərqləndirən) Furqan verdik ki, bəlkə, siz dogru yola yonələsiniz

O vaxtı da xatırlayın ki, Musa oz qovmunə: “Ey qovmum, siz buzova sitayis etməklə, həqiqətən, ozunuzə zulm etdiniz. Buna gorə də yaradanınıza tərəf uz tutaraq tovbə edin, ozunuzu (buzovu tanrı bilən adamlarınızı) oldurun! Belə etməniz yaradanınızın yanında sizin ucun xeyirlidir! “- demisdi və Allah da tovbənizi qəbul etmisdi. Əlbəttə, O, tovbələri qəbul edəndir, bagıslayandır

(Və yadınıza salın ki) siz: “Ya Musa, Allahı askar surətdə gorməyincə, hec vaxt sənə inanmayacagıq”,- dediyiniz zaman gozunuz gorə- gorə sizi ildırım vurmusdu

Bəlkə, sukur edəsiniz deyə, biz sizi olumunuzdən sonra yenidən diriltdik

(Yadınıza salın ki, Tih səhrasında yasadıgınız zaman) ustunuzə buludla kolgə saldıq və: “Ruzi olaraq verdiyimiz halal seylərdən yeyin!” (deyərək) sizə qudrət halvası və bildircin gondərdik. Onlar (əcdadınız) isə (itaətdən boyun qacırmaqla) Bizə deyil, ancaq ozlərinə zulm etmis oldular

Xatırlayın ki, (Tih səhrasından cıxandan sonra) sizə: “Bu kəndə girin, bəyəndiyiniz yerdə, istədiyiniz seyləri rahatlıqla yeyin və buranın qapısından (Allaha) səcdə edən halda “hittə!” (“bizi bagısla!”) soyləyərək daxil olun, Biz də gunahlarınızı bagıslarıq. Biz yaxsı əməl edənlərin savabını (mukafatını) artıracagıq”, -demisdik

(Ozlərinə) zulm edənlər onlara deyilən (əmr olunan) sozu basqası ilə dəyisdirdilər (“bizi bagısla” mə’nasında islədilən “hittə” sozunə gulərək onu “bugda” mə’nasında olan “hintə” sozu ilə əvəz etdilər). Biz də o zalımlara etdikləri haqsızlıga gorə goydən siddətli əzab gondərdik

Yadınıza salın ki, Musa oz qovmu ucun su istədikdə, Biz ona: “Əsanı dasa vur!” –dedik. (O, əsanı dasa vuran kimi) ondan (dasdan) on iki cesmə fısqırdı, hər kəs oz cesməsini tanıdı. (Sonra onlara:) “Allahın verdiyi ruzidən yeyin-icin, fəqət yer uzundə oz həddinizi asaraq fəsad torətməyin!” (soylədik)

Xatırlayın ki, siz (muəyyən muddət səhrada qalmalı oldugunuz zaman): “Ya Musa! Biz (hər gun yediyimiz) eyni təama (qudrət halvasından və bildircin ətindən ibarət olan yeməyə) hec vaxt dozməyəcəyik! Rəbbinə dua et ki, bizim ucun torpagın bitirdiyi seylərdən tərəvəzindən, sarımsagından, mərciməyindən və soganından yetirsin! – dediniz. (Musa da cavabında:) “Siz xeyirli olan seyləri bu cur alcaq seylərlə dəyisdirmək istəyirsiniz? (O halda) səhərlərdən birinə gedin, istədiyinizi orada taparsınız!” – demisdi. Onlara zəlillik, miskinlik damgası vuruldu və Allahın qəzəbinə ducar oldular. Bu (cəza) onların Allahın ayələrini inkar etdiklərinə və (Zəkəriyya, Yəhya və Sueyb kimi) peygəmbərləri haqsız yerə oldurduklərinə gorə idi. Bu onların (Allaha) asi olduqlarına və həddi asdıqlarına (Allahın əmrlərini pozduqlarına) gorə idi

Iman gətirənlərdən (musəlmanlardan), musavi (yəhudi), isəvi (xristian) və sabiilərdən Allaha, axirət gununə (sədaqətlə) inanıb yaxsı is gorənlərin mukafatları Rəbbinin yanındadır. (Qiyamət gunu) onların nə bir qorxusu olar, nə də onlar bir qəm-qussə gorərlər

(Ey Israil ogulları!) Sizdən əhd-peyman aldıgımızı və Tur dagını basınızın uzərinə qaldırdıgımızı xatırlayın! (Biz:) “Sizə gondərdiyimizi (Tovratı) mohkəm tutun, icindəkiləri unutmayın ki, bəlkə, pis əməllərdən cəkinəsiniz” - (deyə əmr etmisdik)

Bundan sonra siz (əhdinizdən) dondunuz (əvvəlcə əməl etdiyiniz Tovrata sonra əməl etmədiniz). Əgər sizə Allahın yazıgı və rəhmi gəlməsəydi (tovbə etmək ucun mohlət verilməsəydi), əlbəttə, (boyuk) zərər cəkənlərdən olardınız

Həqiqətdə siz bilirsiniz ki, icərinizdən bə’zi kəslər sənbə gunu (Davud zamanında sənbə gunu balıq ovunun qadagan edilməsi) haqqında olan əmrdən kənara cıxdılar. Biz də onlara: “(Zəlil və) həqir meymunlar olun!” – dedik

Biz bunu onlarla bir dovrdə yasayanlar və sonradan gələnlər ucun ibrət və muttəqilərdən otru nəsihət olsun deyə etdik

Yadınıza gətirin o vaxtı ki, Musa oz qovmunə: “Allah sizə bir inək kəsmənizi əmr edir!” – dedi. Onlar isə: “Bizi məsxərəyəmi qoyursan?” – dedilər”. (Musa da:) Allah Ozu məni cahil olmaqdan saxlasın!” – dedi

Onlar dedilər: “Bizdən otru Rəbbini cagırıb (Rəbbinə dua edib) sorus ki, o (inək) nə cur olmalıdır?” (Musa:) “Allah o inəyin nə cox qoca, nə də cox cavan deyil, bunların ikisinin arasında (duyə) oldugunu buyurur. Sizə əmr olunan seyi yerinə yetirin!” –dedi

Onlar dedilər: “Bizdən otru Rəbbini cagırıb sorus, qoy onun rəngini də bizə bildirsin”. O da cavabında: “(Allah) onun tund sarı rəngli və gorənlərə xos gələn (bir inək) oldugunu buyurur”, dedi

Onlar (yenə) soylədilər: “Bizim ucun Rəbbinə dua et ki, onun əsl sifətini bizə bildirsin, cunki biz (umumiyyətlə) inəkləri bir-birinə bənzədirik. Əgər Allah istəsə (biz kəsilməsi əmr edilən o inəyi tapar və bu məsələ barəsində), əlbəttə, duz yolda olarıq”

(Musa) dedi: “(Rəbbiniz) buyurur ki, o (hec kəsə) ram olmayıb boyunduruq goturməyən, tarla surməyən, əkin suvarmayan, eyibsiz-qusursuz və ləkəsiz (sapsarı) bir inəkdir”. (Bu zaman) onlar: “Indi isi həqiqətə gətirib cıxartdın”, -dedilər və onu (inəyi tapıb) kəsdilər. Amma az qalmısdı ki, bu isi yerinə yetirməsinlər

Yadınıza salın ki, siz o zaman bir nəfəri oldurub (ozunuzu təmizə cıxarmaq məqsədilə), onun (qatili) barəsində mubahisə edirdiniz. Halbuki Allah gizlətdiyinizi zahirə cıxarandır

Belə olduqda Biz: “(Kəsilmis inəyin) bir parcasını ona (qatili bilinməyən oluyə) vurun!” – dedik. (Onlar da vurdular və olu dirildi). Allah (butun) oluləri bu qaydada dirildər və sizə Oz mo’cuzələrini gostərər ki, agla gəlib (bunu) dərk edəsiniz

Bundan (bu əhvalatdan) sonra qəlbləriniz yenə sərtləsərək das kimi, bəlkə, daha da qatı oldu. Həqiqətən, bə’zi dasların icərisindən nəhrlər axar, bə’zisi yarılıb icindən su fısqırar və bə’zisi də Allahın qorxusundan (uca yerlərdən, dagdan) yuvarlanıb dusər. Allah sizin etdiklərinizdən, əlbəttə, qafil deyildir

(Ey mo’minlər!) Indi onların (yəhudilərin) sizə inanacaqlarına umidmi edirsiniz? Halbuki (Musa dovrundə) onların icərisində elələri vardır ki, Allahın kəlamını (Tovratı) dinləyib anladıqdan sonra, onu bilə-bilə təhrif edirlər

(Bu munafiqlər) iman gətirənlərlə gorusdukləri zaman: “Iman gətirdik”,- deyirlər. Xəlvətdə olduqları vaxtda isə biri digərinə: “Allahın (Tovratda) sizə bildirdiyi seyi (musəlmanlara) xəbər verirsiniz ki, Rəbbinizin yanında onları sizə qarsı dəlil gətirsinlər? (Bunu) dərk etmirsinizmi?” – soyləyirlər

Məgər onlar bilmirlərmi ki, Allah onların gizlində də, askarda da nə etdiklərini bilir

Onların (yəhudilərdən) bə’ziləri də avamdırlar (bisavatdırlar), kitabı (Tovratı) bilməzlər. Uyduqları yalnız (bir sıra) bos arzulardır (xam xəyallardır). Onlar ancaq zənnə qapılırlar

Vay o kəslərin halına ki, oz əlləri ilə (istədikləri kimi) kitab (Tovrat) yazıb, sonra (onun muqabilində) bir az pul almaqdan otru: “Bu, Allah tərəfindəndir!” - deyirlər. Oz əlləri ilə (təhrif olunmus kitab) yazdıqlarına gorə vay onların halına! Qazandıqları sey ucun vay onların halına

Onlar (yəhudilər): “Cəhənnəm odu bizə bir necə gundən artıq əzab verməz” –deyərlər. (Ya Rəsulum!) Onlara soylə: “Siz Allahdan belə bir və’d almısınızmı? (Əgər belədirsə) Allah hec vaxt Oz əhdindən donməz. Yoxsa Allaha qarsı bilmədiyinizi soyləyirsiniz?”

Bəli, gunah qazanan və qazandıgı gunahlara əhatə olunan səxslər cəhənnəmlikdirlər və orada həmisəlik qalacaqlar

Iman gətirənlər və yaxsı islər gorənlər isə behistlikdirlər və orada əbədi olacaqlar

Yadınıza gətirin ki, Biz bir zaman Israil ogullarından: “Allahdan qeyrisinə ibadət etməyin, valideynlərinizə, yaxın qohumlarınıza, yetimlərə, yoxsullara ehsan (yaxsılıq, komək) edin, insanlarla xos danısın, namaz qılın, zəkat verin!” – deyə əhd-peyman aldıq. Sonra, az bir qisminiz mustəsna olmaqla, əhdinizdən dondunuz, cunki siz (Israil ovladı haqdan) uz dondərənsiniz

Xatırlayın ki, yenə bir zaman sizinlə: “Bir-birinizin qanını tokməyin, bir-birinizi yurdunuzdan cıxarmayın!” – deyə razılıga gəldik. Sonra siz (həmin əhd-peymana) sahid olub (onu) təsdiq etdiniz

(Ey yəhudilər!) Siz elə adamlarsınız ki, (bu əhddən) sonra yenə bir-birinizi oldurur, ozunuzdən olan bir dəstəya (tayfaya) zulm və dusməncilik etmək ucun koməkləsib, onları oz yurdlarından kənar edirsiniz. Onlar (ozunuzdən olanlar basqalarına) əsir dusub yanınıza gəlsələr, fidyə verib azad edirsiniz. Halbuki onları (oz yurdlarından) cıxartmaq sizə haram edilmisdi. Aya, siz kitabın (Tovratın) bir hissəsinə inanıb, digər qismini inkar edirsiniz? Sizlərdən bu cur islər gorənlərin cəzası dunyada yalnız rusvay olmaq, qiyamətdə isə ən siddətli əzaba ducar olmaqdır. Allah etdiklərinizin hec birindən qafil deyildir

Onlar (yəhudilər) axirəti dunya həyatına satan kimsələrdir. Buna gorə də onların nə əzabı yungulləsər, nə də onlara komək olunar

(Ey Israil ovladı!) Biz Musaya kitab (Tovrat) verdik, ondan sonra da bir-birinin ardınca peygəmbərlər gondərdik. Məryəm oglu Isaya askar mo’cuzələr (dəlillər) bəxs etdik və onu muqəddəs ruhla (Cəbraillə və ya ismi-ə’zəmlə) quvvətləndirdik. Hər dəfə sizə urəyinizə yatmayan bir sey (əmr, buyuruq) gətirən peygəmbərə təkəbbur gostərmirdinizmi? Məhz buna gorə də onların bir qismini təkzib etdiniz, bir qismini isə oldurdunuz (Zəkəriyya və ya Yəhya kimi)

(Yəhudilər Qur’anı anlamaq və qəbul etmək barəsində) dedilər: “Bizim qəlblərimiz ortuludur (pərdəlidir)”. (Lakin bu hec də belə deyildir). Əksinə, Allah onlara kufrlərinə gorə lə’nət eləmisdir. Buna gorə də onların ancaq az bir hissəsi (Ibn Səlam və yoldasları kimi) iman gətirər

Onlara Allah tərəfindən əllərindəkini (Tovratı) təsdiq edən bir kitab (Qur’an) gondərildiyi zaman (onu qəbul etmədilər). Halbuki əvvəlcə (Muhəmməddən qabaq) kafirlərə (ərəb musriklərinə) qələbə calmaq ucun (“Tovratda adı cəkilən axiruzzəman peygəmbər gəlib bizə yardım edəydi!” - deyə Allaha) yalvarırdılar. Bildikləri (peygəmbər) gəldikdə isə, (paxıllıq edib) ona inanmadılar. Allah kafirlərə lə’nət eləsin

Allahın Oz qullarından istədiyi səxsə lutf etməsinə (peygəmbərlik verməsinə) həsəd aparmaq, Onun gondərdiyini (Qur’anı) inkar etməklə (yəhudilərin) vicdanlarını satmaları nə qədər də pisdir! Bununla onlar (ozlərinə qarsı) Allahın qəzəbi ustunə bir qəzəb də artırdılar. Kafirləri zəliledici əzab gozləyir

Onlara: “Allahın nazil etdiklərinə (Incilə və Qur’ana) inanın!” – deyildikdə, onlar: “Biz ozumuzə gondərilənə (Tovrata) inanırıq”, -deyərək, ondan basqasını (sonrakını) inkar edirlər. Halbuki o (sonra gondərilən Qur’an) onların əllərində olanı (Tovratı) təsdiq edən bir həqiqətdir. (Ya Rəsulum!) Onlara soylə: “Əgər siz inanan kəslərsinizsə, bəs nə ucun əvvəllər Allahın peygəmbərlərini oldururdunuz?”

Musa sizə acıq-aydın dəlillər (mo’cuzələr) gətirmisdi. Siz isə onun ardınca (Musa Tur dagına getdikdən sonra) buzova sitayis edərək (ozunuzə) zulm etdiniz

Yadınıza salın o vaxtı ki, Biz sizdən əhd alıb, Tur dagını basınızın ustunə qaldırmıs və: “Sizə verdiyimizdən (Tovratdan) mohkəm yapısın, (oradakı hokmləri) esidin!” (demisdik). Onlar (sizin ata-babalarınız) isə: “Esitdik və (o hokmlərə) qarsı cıxdıq (əməl etmədik)!” – dedilər. Cunki kufrləri uzundən buzovun məhəbbəti qəlblərini burumusdu. (Ya Rəsulum!) Onlara de: “Əgər iman gətirmisinizsə, imanınızın sizə belə əmr etməsi necə də pisdir!”

(Ya Rəsulum!) Sən onlara (yəhudilərə) de.” Əgər (sizin iddianıza gorə) Allah yanında axirət evi (Cənnət) basqa insanlara deyil, yalnız sizə məxsusdursa və əgər siz (bunu) dogru deyirsinizsə, onda (Allahdan) olum istəyin!” (Cunki Cənnətin yalnız ozunə aid oldugunu iddia edən kimsə ona qovusmaga səbəb olan olumu mutləq arzulayar)

(Əlbəttə) onlar oz əməllərini bildiklərinə gorə olumu əsla istəməzlər. Allah zalımları tanıyandır

Sən onları (yəhudiləri) butun insanlardan, hətta musriklərdən də daha artıq yasamaga həris gorərsən. Onlardan hər biri istər ki, min il yasasın, halbuki (uzun omur etmək) onların hec birini axirət əzabından uzaqlasdırmaz. Allah onların nə etdiklərini gorəndir

(Ya Rəsulum!) Cəbrailə dusmən olan kimsəyə de ki, onu (Qur’anı) ozundən əvvəlkiləri (Tovratı və Incili) təsdiqləyici, mo’minlər ucun isə hidayət və mujdəci olaraq Allahın izni ilə sənin qəlbinə o nazil etmisdir

Hər kim Allaha, onun mələklərinə və peygəmbərlərinə, Cəbrailə və Mikailə dusməndirsə, subhəsiz, Allah da (belə) kafirlərə dusməndir

(Ya Rəsulum!) Biz sənə (ehkamı bildirən, halal və haramı ayıran) acıq-aydın dəlillər gondərdik, onları yalnız fasiqlər inkar edərlər

(Yəhudilər) hər dəfə əhd bagladıqları zaman onların bir qismi onu pozmadımı?! Onların, bəlkə də, coxu (Tovrata) inanmır

Allah tərəfindən onlara əllərindəkini (Tovratı) təsdiq edən bir peygəmbər gəldikdə kitab verilənlərdən (yəhudilərdən) bir qismi (Tovratda Muhəmməd əleyhissəlamın həqiqi peygəmbər oldugu barədə deyilənləri) guya bilmirmis kimi, Allahın kitabına arxa cevirdi

(Yəhudilər) Suleymanın səltənətinə (sahlıgına) dair seytanların oxuduqlarına (sehr kitablara) uydular. Suleyman (bu kitablara uymadıgı ucun) kafir olmadı, lakin seytanlar (bildikləri) sehri və Babildə Harut və Marut adlı iki mələyə nazil olanları xalqa oyrədərək kafir oldular. Halbuki (o iki mələk): “Biz (Allah tətəfindən gondərilmis) imtahanıq (sınagıq), sən gəl kafir olma!” – deməmis hec kəsə sehr oyrətmirdilər. (Bununla belə yəhudilər) yenə də ər-arvad arasına nifaq salan isləri onlardan oyrənirdilər. Lakin onlar (sehrbazlar) Allahın izni olmadan hec kəsə zərər verə bilməzlər. Onlar (yəhudilər) ancaq ozlərinə faydası olmayan, zərər verən seyləri oyrənirdilər. Həqiqətən, onlar (yəhudilər) belə seyləri satın alanların (Allahın kitabını seytan əməlləri ilə mubadilə edənlərin) axirətdə payı olmadıgını yaxsı bilirlər. Kas ki, onlar ozlərini nə qədər yaramaz bir seyə satdıqlarını biləydilər

Əgər onlar (Qur’ana və Peygəmbərə) iman gətirib pis əməllərdən (sehrə uymaqdan) cəkinsəydilər, Allah tərəfindən əldə etdikləri savab daha xeyirli olardı. Kas ki, bunu dərk edəydilər

Ey iman gətirənlər! “Raina” deməyin (bu soz ərəb dilində “bizi qoru”, “bizdə gozun olsun”, “bizə bax”, “bizi gozlə”, “bizə qaygı və ehtiram gostər”, mə’nalarında isləndiyi halda, ibrani dilində yuxarıdakı mə’nalarla yanası, “bizə cobanlıq et”, “bizim cobanımız”; “ay səfeh” mə’nalarında da islədilir. Yəhudilər həmin sozdən Peygəmbərə qarsı bir istehza vasitəsi kimi istifadə edirdilər), “unzurna” soyləyin! (Allahın hokmunu) esidin! Kafirləri siddətli əzab gozləyir

(Ey mo’minlər!) Nə əhli-kitabdan olan kafirlər, nə də musriklər sizə Rəbbiniz tərəfindən hec bir xeyir gondərilməsini istəməzlər. Halbuki Allah Oz mərhəmətini istədiyi kimsəyə məxsus (bəxs) edər. Allah boyuk mərhəmət (ne’mət) sahibidir

Biz (zaman, məkan və səraitin tələbinə gorə) hər hansı bir ayəni (ayənin hokmunu) ləgv edir və ya onu unutdururuqsa, ondan daha yaxsısını, yaxud ona bənzərini gətiririk. Allahın hər seyə qadir olmasını bilmirsənmi

Məgər sən bilmirsən ki, goylərin və yerin səltənəti (hokmranlıgı) ancaq Allaha məxsusdur və sizin Allahdan basqa bir dostunuz və yardımcınız yoxdur

(Ey Məkkə əhli!) Yoxsa siz də bundan əvvəl Musa sorgu-suala cəkildiyi kimi Peygəmbərinizi (Muhəmmədi) sorgu-suala cəkmək istəyirsiniz? Imanı kufrə dəyisən kəs, həqiqətən, dogru yoldan azmısdır

(Ey mo’minlər!) Kitab əhlindən bir coxu həqiqət onlara bəlli olduqdan sonra belə, təbiətlərindəki həsəd (paxıllıq) uzundən sizi, iman gətirmis oldugunuz halda, yenidən kufrə sovq etmək istərlər. Allahın əmri gəlincəyə qədər (hələlik) həmin səxsləri əfv edin və onları qınamayın (onlardan uz cevirməyin). Subhəsiz ki, Allah hər seyə qadirdir

Namaz qılın, zəkat verin! Ozunuzdən otru (əvvəlcə) etdiyiniz xeyri (yaxsı əməllərin əvəzini) Allah yanında taparsınız. Həqiqətən, Allah nə etdiklərinizi gorəndir

(Yəhudilər və xacpərəstlər) dedilər: “Cənnətə yəhudilərdən və xacpərəstlərdən basqası girməyəcək!” Bu, ancaq onların xulyalarıdır. (Ya Rəsulum!) Onlara soylə: “Əgər (bu sozu) dogru deyirsinizsə, dəlilinizi gətirin!”

(Xeyr, onların dediyi kimi deyil) əksinə, yaxsı islər gorub ozlərini Allaha təslim edənlərin Rəbbi yanında mukafatı (əvəzi) vardır. Onların (axirətdə) hec bir qorxusu yoxdur və onlar qəm-qussə gorməzlər

Yəhudilər dedilər: “Xacpərəstlər (dində duzgun və mo’təbər) bir seyə istinad etmirlər”. Xacpərəstlər də: “Yəhudilər (dində duzgun və mo’təbər) bir seyə istinad etmirlər “, -soylədilər. Halbuki onların hər ikisi kitab (Tovrat və Incil) oxuyur. (Kitab əhli olmayan və yazıb-oxumaq) bilməyənlər də onlar kimi danısdılar. Allah onların aralarındakı bu ixtilafın hokmunu qiyamət gunu verəcəkdir

Allahın məscidlərində Onun (Allahın) adının cəkilməsinə manecilik torədənlərdən və onların xarab edilməsinə (dagılmasına) calısanlardan daha zalım kim ola bilər? Halbuki onlar oraya (məscidlərə) ancaq qorxa-qorxa girməli idilər. Onları dunyada rusvaycılıq, axirətdə isə boyuk əzab gozləyir

Sərq də, Qərb də Allahındır: hansı tərəfə yonəlsəniz (uz tutsanız) Allah oradadır. Subhəsiz ki, Allah (oz mərhəməti ilə) genisdir, (O, hər seyi) biləndir

(Yəhudilər, xacpərəstlər və musriklər) dedilər: “Allah (Ozu ucun) ovlad goturmusdur”. Allah pak və muqəddəsdir (bu sozlərin Ona hec bir aidiyyəti yoxdur. O, butun eyib və noqsanlardan xalidir). Bəli, goylərdə və yerdə nə varsa, hamısı Ona məxsusdur, hamısı Onun itaətindədir

Goyləri və yeri icad edən (yoxdan yaradan) Odur. Bir isin yaranmasını istədiyi zaman, ona (o isə) yalnız: “Ol!” –deyər, o da (fovrən) olar

(Musriklərdən olan) cahillər dedilər: “Nə olaydı ki, Allah bizimlə də danısaydı, bizə də bir ayə gələydi!” Onlardan əvvəl gələnlər (yəhudilər və xacpərəstlər) də buna bənzər sozlər demisdilər. Onların qəlbləri biri-birinə bənzəyir. Biz tam yəqinliklə iman gətirənlərə ayələrimizi (dəlillərimizi) acıqcasına gostərdik

(Ya Rəsulum!) Biz səni (mo’minlərə) haqq ilə (Qur’anla) mujdə verməyə və (kafirləri) qorxutmaga gondərdik. Cəhənnəm əhli barəsində isə sən sorgu-suala tutulmayacaqsan

(Ya Rəsulum!) Sən yəhudi və xacpərəstlərin millətlərinə (dinlərinə) tabe olmayınca onlar səndən qətiyyən razı qalmayacaqdır. (Onlara) de: “Duzgun yol yalnız Allahın gostərdiyi yoldur!” Əgər sənə gələn elmdən (vəhydən) sonra onların (nəfslərindən gələn) istəklərinə uysan, o zaman səni Allahdan (Allahın əzabından) qoruyacaq nə bir dost, nə də bir koməkci tapılar

Verdiyimiz kitabı layiqincə (təhrif etmədən) oxuyanlar həmin kitaba iman gətirənlərdir, onu inkar edənlər (dəyisdirənlər) isə (dunyada və axirətdə) ozlərinə zərər yetirənlərdir

Ey Israil ovladı! Sizə verdiyim ne’mətimi və sizi (əcdadınızı) aləmlər uzərinə (butun ummətlərə) ustun etdiyimi xatırlayın

Qorxun elə bir gundən ki, (o gun) hec kəs hec kəsin isinə yarıya bilməz (hec kəs hec kəs ucun bir sey odəyə bilməz), hec kəsdən (gorduyu pis islər muqabilində) əvəz (fidyə) qəbul edilməz, hec kəsin səfaəti fayda verməz və (Allahın əzabından xilas olmaqda) onlara (gunahkarlara) hec bir komək də gostərilməz

(Ya Rəsulum!) Yadına sal ki, Ibrahimi oz Rəbbi bir necə sozlə (bə’zi əmrləri ilə) imtahana cəkdiyi zaman o, (Allahın əmrlərini) tamamilə yerinə yetirdi. (Belə olduqda Allah ona:) “Səni insanlara imam (dini rəhbər, bascı) tə’yin edəcəyəm”, -dedi. (Ibrahim isə:) “Nəslimdən necə?” – deyə sorusdu. (Allah onun cavabında:) “(Sənin nəslindən olan) zalımlar mənim əhdimə (imamlıgıma) nail olmazlar”, -buyurdu

(Ya Rəsulum!) Yadına sal ki, Biz evi (Kə’bəni) insanlar ucun savab (ziyarətgah) və əmin-amanlıq yeri etdik. (Ey mo’minlər! Sizə də:) “Ibrahimin durdugu yeri (ozunuzə) namazgah edin!” - (dedik). Ibrahimə və Ismailə də: “Evimi (Kə’bəni) təvaf edənlər, orada qalıb həmisə ibadətdə olanlar, ruku və səcdə ilə namaz qılanlar ucun (butlərdən) təmizləyin! – deyə tovsiyə etdik

Yadına sal ki, Ibrahim; “Ey Rəbbim, buranı bəladan asudə (uzaq) bir səhər et, əhalisinin Allaha və axirət gununə inananlarına curbəcur meyvələrdən ruzi ver!”- deyə dua etdikdə, O (Allah): “Kafir olanlara da bir qədər (omurləri boyu) ruzi verərəm, lakin sonra da cəhənnəm əzabına ducar edərəm. Amma ora (Cəhənnəm) nə fəna bir yerdir!” – deyə buyurdu

Onu da yadına sal ki, Ibrahim və Ismail evin (Kə’bənin) bunovrəsini ucaltdıqları zaman: “Ey Rəbbimiz! (Bu xeyirli isi) bizdən qəbul et, Sən, dogrudan da, (hər seyi) esidənsən, bilənsən!” – deyə dua etdilər

(Ibrahim və Ismail dedilər:) “Ey Rəbbimiz! Bizim hər ikimizi Sənə itaətkar (musəlman), nəslimizdən yetisənləri Sənə təslim olan ummət (musəlman) et, bizə (həcc) əməllərimizi (ibadət qaydalarımızı) gostər, tovbəmizi qəbul et! Həqiqətən, Sən tovbələri qəbul edənsən, mərhəmətlisən!”

(Onlar yenə dedilər:) “Ey Rəbbimiz! Onların (nəslimizin) icərisindən ozlərinə elə bir peygəmbər gondər ki, Sənin ayələrini (hokmlərini) onlara oxusun, (Sən gondərən) Kitabı (Qur’anı) və (oradakı) hikməti onlara oyrətsin, onları (gunahlardan) təmizləsin! Həqiqətən, Sən yenilməz quvvət, hikmət sahibisən”

(Ya Rəsulum!) Ozunu səfehliyə qoyanlardan basqa kim Ibrahimin dinindən uz cevirər? Həqiqətən, Biz onu dunyada (peygəmbərlik və Kə’bəni tə’mir etmə ucun) secdik. Subhə yoxdur ki, o, axirətdə də əməlisaleh olanlardandır

Rəbbi Ibrahimə: “(Əmrimə) təslim ol!” – dedikdə, o: “Aləmlərin Rəbbinə təslim oldum (musəlman oldum)!” – deyə cavab vermisdi

Ibrahim və (sonra da) Yə’qub bunu (musəlman olmagı) oz oglanlarına vəsiyyət edib (hər biri dedi): “Ey oglanlarım, həqiqətən, Allah sizin ucun (belə bir) din (islam dini) secdi, siz də ancaq musəlman olaraq olməlisiniz!”

(Ey yəhudilər!) Yoxsa Yə’qubun olumu yetisdikdə siz onun yanında idiniz?! O: “Məndən sonra nəyə ibadət edəcəksiniz?” – deyə oglanlarından sorusdugu zaman, onlar: “Sənin Allahına və ataların – Ibrahimin, Ismailin və Ishaqın Allahı olan tək Allaha təslim olacagıq (Ona ibadət edəcəyik)!”- dedilər

Onlar (Ibrahim, Yə’qub və onlara tabe olanlar) bir camaat idilər ki, kecib getdilər. Onların etdikləri əməllər ozlərinə, sizin etdiyiniz əməllər isə sizə aiddir. Onların əməlləri barəsində sizdən sorgu-sual olunmaz

(Yəhudilər və xacpərəstlər musəlmanlara:) “Dogru yolu tapmaq ucun yəhudi, yaxud da xacpərəst olun!” - deyirlər. (Ya Rəsulum!) Sən de: “Biz batildən haqqa tapınan (haqq yolda olan) Ibrahim dinindəyik, cunki o, Allaha sərik qosanlardan deyildi

(Ey mo’minlər, yəhudi və xacpərəstlərin sizi oz dinlərinə də’vət etmələrinə cavab olaraq) belə deyin: “Biz Allaha, bizə nazil olana (Qur’ana), Ibrahimə, Ismailə, Ishaqa, Yə’quba və onun ovladına (əl-əsbat) gondərilənlərə, Musaya və Isaya verilənlərə, Rəbbi tərəfindən (butun) peygəmbərlərə verilən seylərə (mo’cuzələrə) inanmısıq. Onlardan hec birini digərindən ayırmırıq. Biz ancaq Allaha boyun əyən musəlmanlarıq!”

(Ey mo’minlər!) Əgər onlar da siz inandıgınız kimi (Allaha) inanırlarsa, subhəsiz ki, dogru yolu taparlar. Yox, əgər (imandan) uz dondərərlərsə, (sizə qarsı) ədavət bəsləmis olarlar. (Ya Rəsulum! Belə olduqda sən onların dusmənciliyindən qorxma!) Allah sənə (tezliklə sənin intiqamını) onlardan (almaga) kifayət edər. O, (hər seyi) esidəndir, biləndir

(Ey mo’minlər, deyin:) “(Biz) Allahın dinini (rəngini qəbul etdik). (Dini) Allahın dinindən daha gozəl olan kimdir?! Biz ancaq Ona ibadət edənlərik”

(Ya Rəsulum! Kitab əhlinə de:) “Siz Allah barəsində bizimlə mubahisəmi edirsiniz? Halbuki O həm bizim, həm də sizin Rəbbinizdir. Bizim əməllərimiz bizə, sizin əməlləriniz isə sizə aiddir. Ona sadiq olan bizik!”

Yoxsa siz Ibrahimin, Ishaqın, Yə’qubun və onun ovladının (nəslinin) yəhudi və ya xacpərəst olduqlarını iddia edirsiniz? Allah sizin nə etdiklərinizdən xəbərsiz deyildir

Onlar (Ibrahim, Yə’qub və ovladı) bir ummət (camaat) idilər ki, kecib getdilər, onların qazandıqları (əməllər) ozlərinə, sizinki isə ozunuzə aiddir. Onların əməlləri haqda sizdən sorgu-sual olunmaz

(Mədinədəki yəhudi və munafiqlərdən) agılsız adamlar deyəcəklər: “(Musəlmanları əvvəlcə) uz tutduqları qiblədən (Beytulmuqəddəsdən) dondərən nədir?” (Ya Rəsulum! Onların cavabında) de: “Sərq də, Qərb də Allahındır. O, istədiyi səxsi dogru yola yonəldər”

(Ey musəlmanlar!) Beləliklə də, sizi (ədalətli və secilmis) bir ummət etdik ki, insanların əməllərinə (qiyamətdə) sahid olasınız, Peygəmbər də (Muhəmməd əleyhisəllam da) sizə sahid olsun. (Ya Rəsulum!) Indi yonəldiyin qibləni (Kə’bəni) yalnız Peygəmbərə tabe olanlarla ondan uz cevirənləri bir-birindən ayırd etmək ucun (qiblə) tə’yin etdik. Bu, (qibləni Beytulmuqəddəsdən Kə’bəyə tərəf cevirmək) agır gorunsə də, ancaq Allahın dogru yola yonəltdiyi səxslər ucun agır deyildir. Allah sizin imanınızı (bundan əvvəl Beytulmuqəddəsə uz tutaraq qıldıgınız namazlarınızı) əvəzsiz buraxmaz. Allah insanlara qarsı, əlbəttə, mehribandır, mərhəmətlidir

(Ya Rəsulum!) Biz sənin uzunun goyə tərəf cevrildiyini goruruk, ona gorə də səni razı oldugun qibləyə tərəf dondərəcəyik. Indi uzunu Məscidulhərama tərəf cevir! (Ey musəlmanlar!) Harada olsanız (namaz vaxtı) uzunuzu oraya dondərin! Kitab verilmislər bunun oz Rəbbi tərəfindən bir həqiqət oldugunu yaxsı bilirlər. Allah onların əməllərindən xəbərsiz deyildir

(Ya Rəsulum!) Sən kitab əhlinə hər cur dəlil gətisən də, onlar sənin qiblənə tabe olmazlar. Sən də onların qibləsinə tabe olan deyilsən. Hətta onlar ozləri də bir-birinin qibləsinə uz tutmazlar. Əgər sənə gələn bu qədər elmdən sonra onların istədiyinə uysan, o zaman sən də, subhəsiz ki, zalımlardan sayılarsan

Kitab (Tovrat və Incil) verdiyimiz səxslər onu (Muhəmmədi) oz ogullarını tanıdıqları kimi tanıyırlar. (Buna baxmayaraq) onların bir qismi, subhəsiz ki, həqiqəti bilə-bilə gizlədir

(Ya Rəsulum!) Haqq sənin Rəbbindədir, buna hec vaxt subhə edənlərdən olma

Hər kəsin (hər ummətin) uz tutdugu bir qibləsi vardır. (Ey musəlmanlar!) Yaxsı islər gorməkdə bir-birinizi otməyə calısın! Harada olursunuzsa olun, Allah sizi (qiyamətdə) bir yerə toplayacaqdır. Həqiqətən, Allah hər seyə qadirdir

(Ya Rəsulum!) Hər hansı bir yerə getdikdə, (namaz vaxtı) uzunu Məscidulhərama (Kə’bəyə) tərəf cevir! Cunki Rəbbin tərəfindən gostərilən bu qiblə haqdır. Allah gorduyunuz islərdən xəbərsiz deyildir

(Ya Rəsulum!) Haradan (səfərə) cıxsan, (namaz vaxtı) uzunu Məscidulhərama tərəf cevir! (Ey musəlmanlar!) Harada olsanız, uzunuzu o tərəfə dondərin ki, (ozlərinə) zulm edənlərdən basqaları sizə irad tutmasınlar. Siz onlardan deyil, Məndən qorxun; Mən də sizə olan ne’mətimi tamamlayım (artırım) ki, siz haqq yolu tapasınız

Həmcinin (ne’mətimizi tamamlamaq məqsədilə) sizə ayələrimizi oxumaq, sizi (gunahlardan) təmizləmək, Kitabı (Qur’anı), hikməti (səriəti, halalla haramı) və bilmədiklərinizi oyrətmək ucun sizə oz icərinizdən bir peygəmbər gondərdik

Belə olduqda siz (itaətlə) Məni xatırlayın ki, Mən də sizi yada salım! Mənə sukur edin, Məni danmayın

Ey iman gətirənlər! Səbir və dua ilə (namazla Allahdan) komək diləyin. Cunki Allah səbr edənlərlədir (onların dostudur)

Allah yolunda oldurulənlərə (səhid olanlara) “olu” deməyin. Əksinə, onlar (Allah dərgahında) diridirlər, lakin siz bunu dərk etmirsiniz

Əlbəttə, Biz sizi bir az qorxu, bir az aclıq, bir az da mal, can (ovlad) və məhsul qıtlıgı ilə imtahan edərik. (Ya Rəsulum! Belə imtahanlara) səbr edən səxslərə mujdə ver

O kəslər ki, baslarına bir musibət gəldiyi zaman: “Biz Allahınıq (Allahın bəndələriyik) və (oləndən sonra) Ona tərəf (Onun dərgahına) qayıdacagıq!” deyirlər

Onları Rəbbi tərəfinfən bagıslanmaq və rəhmət (Cənnət) gozləyir. Onlar dogru yolda olanlardır

(Ey mo’minlər!) Həqiqətən, Səfa və Mərvə Allahın əlamətlərindəndir (ibadət nisanələrindəndir). Evi (Kə’bəni) həcc və ya umrə yolu ilə (qaydası ilə) ziyarət edən səxsin bunları təvaf etməsində (ətrafına dolanmasında) hec bir gunah yoxdur. Hər kəs (vacibdən əlavə) konullu olaraq yaxsı bir is gorərsə, Allah (onun etdiyi yaxsı isdən) razı qalandır (əvəzini verəndir), (onu) biləndir

Kitabda (Tovratda) insanlara askar etdiyimiz dəlillərdən sonra gondərdiyimiz nisanələri və dogru yol gostərən ayələrimizi gizlədən kimsələr Allahın lə’nətinə ducar olar və butun lə’nət edə bilənlər də onlara lə’nət oxuyar

Mən ancaq tovbə edənləri, yaxsı islər gorənləri və (Tovratda buyurduqlarımı) bəlli edənləri əfv edərəm. Mən tovbələri qəbul edənəm, mərhəmətliyəm

Kafir olanlara və kafir olaraq olənlərə Allahın, mələklərin və butun insanların lə’nəti olsun

Onlar həmisəlik lə’nət icərisində qalarlar. (Qiyamətdə) onların əzabı əskilməz və uzlərinə də baxılmaz (uzrləri qəbul olunmaz)

Sizin tanrınız bir olan Allahdır, Ondan basqa tanrı yoxdur. O, rəhmlidir, mərhəmətlidir

Həqiqətən, goylərin və yerin yaradılmasında, gecə ilə gunduzun bir-birini əvəz etməsində, icərisində insanlar ucun mənfəətli seylər olan gəmilərin dənizlərdə uzməsində, quruyan yer uzunu Allahın goydən yagmur yagdıraraq yenidən diriltməsində, cins-cins heyvanları onun hər tərəfə yaymasında, goylə yer arasında ram edilmis kuləyin və buludların bir səmtdən basqa səmtə dondərilməsində, (Allahın hikmət və qudrətinə dəlalət edən) əlamətlər vardır

Insanların icərisində Allahdan qeyrilərini (Allaha) sərik qosub, onları Allahı sevən kimi sevənlər də vardır. Halbuki iman gətirənlərin Allaha məhəbbəti daha quvvətlidir. Əgər (ozlərinə) zulm edənlərin vaxtında gorəcəkləri əzabdan xabərləri olsaydı, onlar butun (quvvət və) qudrətin Allaha məxsus oldugunu və Allahın əzabının sıddətli olacagını bilərdilər

O zaman tabe olunmuslar (butpərəstlərin rəisləri) tabe olanlardan (butpərəstlərdən) uzaqlasacaq, (onların hamısı qiyamətdəki) əzabı gorəcək və aralarındakı rabitə qırılacaqdır

O zaman (butpərəstlərə) tabe olanlar: “Əgər bir də (dunyaya) qayıda bilsəydik, onlar bizdən uzaqlasdıqları kimi biz də onlardan uzaqlasardıq”, - deyərlər. Beləcə (qiyamətdə) Allah onların əməllərinin yalnız həsrətdən (pesmancılıqdan) ibarət oldugunu gostərər və onlar cəhənnəm odundan cıxa bilməzlər

Ey insanlar! Yer uzundəki qidaların təmiz, halal olanlarını yeyin, Seytanın izi ilə getməyin! Həqiqətən, o (Seytan) sizinlə acıq-acıgına dusməndir

O sizə ancaq pis və murdar (həyasız) islər gorməyi və Allaha qarsı bilmədiklərinizi deməyi əmr edər

Onlara (butpərəstlərə): “Allahın gondərdiyinə (Qur’ana) tabe olun!” –deyildiyi zaman, onlar: “Biz ancaq atalarımızın getdiyi yolla gedəcəyik!” –deyirlər. Bəs ataları bir sey anlamayıb dogru yolda deyildilərsə necə? (Yenədəmi onlara tabe olacaqlar)

Kafirlər səda və nidadan (cıgırtı və bagırtıdan) basqa bir sey anlamayanlara (heyvanlara) bənzərlər. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna gorə də haqqı dərk etməzlər

Ey iman gətirənlər! Sizə verdiyimiz ruzilərin (təmiz və) halalından yeyin! Əgər Allaha ibadət edirsinizsə, (bu ne’mətlərə gorə) Ona sukur edin

O (Allah) sizə olmus heyvanı, (axar) qanı, donuz ətini və Allahdan basqasının adı ilə (butlərin və s. adı ilə) kəsilənləri (yeməyi) qəti haram etmisdir. Lakin naəlac qaldıqda (basqasının malını) zorla mənimsəmədən və həddi asmadan (zəruri ehtiyacı odəyənə qədər) bunlardan yeməyə məcbur olan kimsənin hec bir gunahı yoxdur. Allah bagıslayandır, mərhəmətlidir

Allahın nazil etdiyi kitabda (Tovratda və Incildə) olanları (peygəmbərin vəsfini) gizlədənlərin və onun muqabilində bir az para alanların yedikləri qarınlarında ancaq oda donəcəkdir. Qiyamət gunu Allah onlarla danısmaz, (onları) təmizə cıxarmaz. Onları siddətli əzab gozləyir

Onlar dogru yol əvəzinə zəlalət yolunu, bagıslanmaq əvəzinə əzabı satın almıs kəslərdir. Onlar cəhənnəm oduna necə də səbrlidirlər

Bu (əzab) ondan otrudur ki, Allah kitabı (Tovratı, Incili və ya Qur’anı) haqq olaraq gondərmisdir. Lakin kitab barəsində muxtəlif rə’ydə olanlar (onun hokmlərinin bə’zisini qəbul, bə’zisini rədd edənlər, bə’zisini gizlədənlər, bə’zisini isə təhrif edib dəyisdirənlər), subhəsiz ki, (həqiqətdən) uzaq bir nifaq icərisindədirlər

Yaxsı əməl hec də (ibadət vaxtı) uzunu guncıxana və gunbatana tərəf cevirməkdən ibarət deyildir. Yaxsı əməl sahibi əslində Allaha, axirət gununə, mələklərə, kitaba (Allahın nazil etdiyi butun ilahi kitablara) və peygəmbərlərə inanan, (Allaha) məhəbbəti yolunda (və ya mal-dovlətini cox sevməsinə baxmayaraq) malını (kasıb) qohum-əqrəbaya, yetimlərə, yoxsullara, (pulu qutarıb yolda qalan) musafirə (yolculara), diləncilərə və qulların azad olunmasına sərf edən, namaz qılıb zəkat verən kimsələr, eləcə də əhd edəndə əhdinə sadiq olanlar, dar ayaqda, cətinlikdə (ehtiyac, yaxud xəstəlik uz verdikdə) və cihad zamanı (məsəqqətlərə) səbr edənlərdir. (Imanlarında, sozlərində və əməllərində) dogru olanlardır. Muttəqi olanlar da onlardır

Ey iman gətirənlər! (Qəsdən) oldurulən səxsdən sizin ucun qisas almaq hokmu qərara alındı (vacib oldu). Azad səxsi azad səxsin, qulu qulun, qadını qadının əvəzində (oldurə bilərsiniz). (Oldurulən səxsin) qardası (varisi) tərəfindən (muəyyən bir sey, qanbahası muqabilində) bagıslanmıs (qatil) ilə adətə gorə (yaxsı) rəftar edilməlidir. Bagıslanmıs (qatil də) yaxsılıqla (qan sahiblərinə) “diyə” (qanbahası) verməlidir. Bu, (qisası qanbahası ilə əvəz etmək hokmu) Rəbbiniz tərəfindən sizin ucun bir yungulluk və mərhəmətdir. Bundan (diyə muqabilində bagıslamaqdan) sonra təcavuzkarlıq edən (qatili oldurən və ya onun qohum-qardası ilə dusməncilik edən) kimsəni (qiyamətdə) sıddətli əzab gozləyir

Ey agıl sahibləri, bu qisas (qisas hokmu) sizin ucun həyat deməkdir. Ola bilsin ki, (bununla) pis əməldən (qətldən) cəkinəsiniz

Sizin hər birinizi olum haqlayan zaman qoyub gedəcəyiniz maldan valideynlərinizə, yaxın qohumlarınıza verilməsi ucun ədalət uzrə (malın ucdə birindən cox olmamaq sərtilə) vəsiyyət etməyiniz zəruridir. Muttəqilərə (bu) vacibdir

(Olənin vəsiyyətini) esitdikdən sanra onu dəyisənlər gunah sahibi olarlar. Subhəsiz ki, Allah (hər seyi) esidəndir, biləndir

Hər kəs vəsiyyət edənin (oz vəsiyyətilə) səhv etməsindən və ya gunaha batmasından ehtiyat edib (ədalət naminə vəsiyyətdə dəyisiklik edərək) varislərin arasını duzəltsə, ona hec bir gunah yazılmaz. Allah bagıslayandır, rəhm edəndir

Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlki ummətlərə vacib edildiyi kimi, sizə də vacib edildi ki, (bunun vasitəsilə) siz pis əməllərdən cəkinəsiniz

(Oruc tutmaq) sayı muəyyən olan (bir ay) gunlərdir. (Bu gunlərdə) sizdən xəstə və ya səfərdə olanlar tutmadıgı gunlər qədər basqa gunlərdə oruc tutmalıdırlar. Oruc tutmaga taqəti olmayanlar isə (hər gunun əvəzində) bir yoxsulu doyuracaq qədər fidyə verməlidirlər. Hər kəs konullu xeyir is gorərsə (həm oruc tutub, həm də fidyə verərsə), bu onun ucun daha yaxsı olar. Bilsəniz oruc tutmaq sizin ucun nə qədər xeyirlidir

Insanlara dogru yolu gostərən, bu yolu acıq dəlilləri ilə aydınlasdıran və (haqqı batildən) ayıran (Qur’an) ramazan ayında nazil edilmisdir. Aya (ramazan ayına) yetisən səxslər (bu ayı) oruc tutmalıdırlar; xəstə və ya səfərdə olanlar isə tutmadıgı gunlərin sayı qədər basqa gunlərdə tutsunlar. Allah sizin ucun agırlıq deyil, yungulluk istər ki, fovtə gedən gunlərin orucunu tamamlayasınız və sizi duz yola yonəltməsinə gorə Ona (“Allahu əkbər” deməklə) tə’zim və sukur edəsiniz

(Ya Rəsulum!) Bəndələrim Məni səndən sorusduqda soylə ki, Mən (onlara) yaxınam. Dua edib Məni cagıranın duasını qəbul edərəm. Gərək onlar da Mənim cagırısımı qəbul edib Mənə iman gətirsinlər. Bununla da, ola bilsin ki, dogru yola yetissinlər

Oruc gecəsi qadınlarınıza yaxınlasmaq sizə halal edildi. Onlar sizin, siz də onların libasısınız. (Bir-birinizə həddindən artıq yaxınsınız). Allah sizin ozunuzə pislik (xəyanət) etdiyinizi (yaxud nəfsinizə qarsı zəiflik gostərəcəyinizi) bilib tovbələrinizi qəbul edərək sizi bagısladı; artıq siz onlara yaxınlasın, Allahın sizə halal etdiyini onlardan istəyin; subh acılınca, ag sap qara sapdan fərqlənincəyə qədər yeyib icin; sonra gecəyə qədər orucunuzu tamamlayın; məscidlərdə ibadətdə (e’tikafda) oldugunuz zaman onlarla (qadınlarınızla) yaxınlıq etməyin. Bunlar (bu hokmlər) Allahın hədləridir, bunları asmayın! Allah (insanlara) hokmlərini bu cur bildirir ki, bəlkə, muttəqi olsunlar

Bir-birinizin mallarını haqqınız olmadıgı halda yeməyin. Xalqın malının bir qismini (onun sizə haram oldugunu) bilə-bilə gunah yolu ilə yeməyiniz ucun onu (malınızı) hakimlərə (rusvət) verməyin

(Ya Rəsulum!) Yeni dogan aylar (hilal) barəsində səndən sual edildikdə, soylə ki, bunlar insanların istifadəsi və həcc ucun vaxt olculəridir. Evlərinizə (Cahiliyyət dovrundə oldugu kimi) arxa tərəfdən girməniz yaxsı is deyildir. Yaxsı is (pis əməllərdən) cəkinən kimsənin əməlidir. Evlərə qapılarından daxil olun və Allahdan qorxun ki, nicat tapasınız

(Ey mo’minlər!) Sizinlə vurusanlarla siz də Allah yolunda vurusun, lakin həddən kənara cıxmayın. Allah həddi asanları sevməz

Onları (Məkkə musriklərini) harada gorsəniz oldurun. Sizi cıxartdıqları yerdən (Məkkədən) siz də onları cıxardın. Fitnə (musriklərin fitnəsi) qətldən daha siddətlidir. Onlar sizinlə Məscidulhəram yanında vurusmayınca, siz də onlarla orada vurusmayın! Əgər (orada) sizinlə vurussalar, siz də onları oldurun. Kafirlərin cəzası ancaq budur

Əgər onlar (vurusdan və Allaha sərik qosmaqdan) vaz kecərlərsə, subhəsiz, Allah bagıslayandır, rəhm edəndir

Fitnə (musriklərin fitnəsi) aradan qalxana qədər və din (ibadət) ancaq Allaha məxsus edilənədək onlarla vurusun; əgər onlar (bu cur hərəkətlərə) son qoyarlarsa (siz də onlarla vurusmaqdan vaz kecin!), cunki dusməncilik ancaq zulm edənlərə qarsı olur

(Doyus) haram olan ay [hicrətin 7-ci ilinin zulqə’də ayı) (doyus)] haram olan ay (hicrətin 6-cı ilinin zulqə’də ayı) muqabilindədir. Hormətlər qarsılıqlıdır. Sizə qarsı həddini asanlara siz də həmim olcudə həddi asın (cavab verin). Allahdan qorxun (qədərindən artıq əvəz cıxmayın) və bilin ki, Allah muttəqilərlədir

(Malınızı) Allah yolunda xərcləyin. Oz əlinizlə ozunuzu təhlukəyə atmayın, yaxsılıq edin! Allah yaxsılıq (ehsan) edənləri sevir

Allahdan otru həcc və umrə (kicik həcc) əməllərini tam yerinə yetirin, əgər arada sizə manecilik olarsa, (sizə) muyəssər olan bir qurbanlıq gondərin, qurbanlıq oz yerinə (Minaya) catıncaya qədər basınızı qırxdırmayın. Əgər (ihramda ikən, ziyarət zamanı) sizdən xəstələnən və yaxud bas agrısına tutulub əziyyət cəkən olarsa, belə səxs (basını qırxdırmagın əvəzində) fidyə olaraq (uc gun) oruc tutmalı və ya sədəqə verməli, yaxud da bir qurban kəsməlidir. (Maneciliyin aradan qalxmasına) əmin olduqda isə həcc vaxtına qədər umrə ziyarətindən istifadə edən səxs muyəssər etdiyi bir heyvan kəsməlidir. Qurbanlıq tapmayanlar bunun əvəzində həcc ziyarəti gunlərində uc gun və (vətəninə) qayıdandan sonra yeddi gun oruc tutmalıdırlar ki, bu da tam on gun edir. Bu (umrə ziyarəti) ailəsi Məscidulhəramda (Məkkədə və ətrafında) sakin olmayanlara aiddir. Allahdan qorxun və bilin ki, Allahın əzabı siddətlidir

Həcc (movsumu) mə’lum olan aylardır (səvval, zulqə’də ayları və zulhiccənin birinci on gunu). (Həmin aylarda) həcc ziyarəti vacib olan (həcci ozunə vacib bilən) səxsə həccdə olarkən (qadınla) yaxınlıq, soyus soyub pis sozlər danısmaq, dava-dalas etmək yaramaz. Allah gorduyunuz hər bir yaxsı isi bilir. (Həcc və ya axirət ucun) tədaruk gorun. Ən yaxsı tədaruk (azuqə) isə təqvadır (pis əməllərdən cəkinməkdir). Ey agıl sahibləri, Məndən qorxun

(Həcc movsumundə) Rəbbinizdən (ticarətlə) ruzi diləməniz sizin ucun gunah deyildir. Ərəfatdan qayıdarkən Məs’ərulhəramda Allahı xatırlayın. Sizi dogru yola yonəltdiyi ucun Onu yada salın (Ona dua edin), cunki siz bundan əvvəl (dogru yolu) azanlardan idiniz

Sonra camaatın donduyu yerdən siz də donun! Allahdan bagıslanmaq diləyin, subhəsiz ki, Allah bagıslayandır, rəhm edəndir

Həcc mərasimini tamamlayıb qurtardıqda (kecmisdə) ata-babalarınızı yada saldigınız kimi, ondan da artıq Allahı yad edin! Insanların bə’zisi: “Ey Rəbbimiz, bizə nə verəcəksənsə, elə bu dunyada ver!” – deyirlər. Belə səxslərin axirətdə hec bir payı yoxdur

Bə’ziləri isə: “Ey Rəbbimiz, bizə dunyada da, axirətdə də gozəl nemətlər ver, bizi cəhənnəm əzabından qoru!” deyirlər

Belə səxslərin qazandıqlarına (qazandıqları əməllərinə) gorə (axirətdə) mukafat gozləyir. Allah tezliklə haqq-hesab cəkəndir

(Ey hacılar!) Sayı bəlli olan gunlərdə (Mina dagında) Allahı yada salın (təkbirlə zikr edin). Tələsərək iki gundə (zulhiccənin on birinci və on ikinci gunlərində Minadan Məkkəyə) qayıdana hec bir gunah gəlməz. Eləcə də yubanana (zulhiccənin on ucuncu gunu Minada qalana) hec bir gunah tutulmaz. Bu (gunah tutulmaması), muttəqilərə aiddir. Allahdan qorxun və Onun yanında (huzurunda) toplanacagınızı bilin

(Ya Rəsulum!) Insanların eləsi vardır ki, onun dunya həyatı haqqındakı sozləri sənin xosuna gələr. O, qəlbində olana da (dili ilə urəyinin bir olmasına) Allahı sahid gostərər. Halbuki, o, dusmənlərin ən qəddarıdır

(O səxs səndən) ayrılan kimi yer uzundə fitnə-fəsad torətməyə, əkini və nəsli (islam cəmiyyətini) məhv etməyə calısar. Halbuki, Allah fitnə-fəsadı sevməz

Ona: “Allahdan qorx!” – deyildiyi zaman lovgalıq onu gunah torətməyə vadar edər. Beləsinə cəhənnəm kifayətdir. Ora nə pis məskəndir

Insanların eləsi də vardır ki, Allahın razılıgını qazanmaq yolunda (Allah rizası ucun) oz canını fəda edər. Allah oz bəndələrinə qarsı cox mehribandır

Ey iman gətirənlər! Hamınız bir yerdə sulhə (islama) gəlin! Seytanın yolu ilə getməyin, cunki o sizin acıq dusməninizdir

Əgər bu qədər askar dəlil (ayələr) gəldikdən sonra siz yenə də dogru yoldan azarsınızsa, o zaman bilin ki, Allah da quvvət, hikmət sahibidir

Yoxsa onlar Allahın (qəzəbinin) bulud kolgələri icində mələklərlə (əzab mələkləri ilə) gəlməsini və isin tamam olmasını (ozlərinin məhv edilməsini) gozləyirlər? Subhəsiz ki, (butun) islər (axırda) Allaha qayıdacaqdır

(Ya Rəsulum!) Israil ovladından xəbər al ki, Biz onlara (Musa peygəmbər vasitəsilə) nə qədər acıq dəlillər gondərdik! Allahın ne’mətinə nail olandan sonra onu dəyisdirənlərə Allah siddətli əzab verəcəkdir

Dunya həyatı kafirlər ucun zinətlənmisdir. Onlar (bununla da) iman gətirənlərə istehza edərlər. Halbuki, muttəqilər qiyamət gunundə onlardan ustundurlər. Allah istədiyi kəsə saysız-hesabsız ruzi verər

Insanlar tək bir ummət idi. Allah onlara mujdə verən və xəbərdarlıq edən (əzabla qorxudan) peygəmbərlər gondərdi, insanlar arasındakı ixtilafları ayırd etmək ucun O, peygəmbərlərlə birlikdə haqq olan kitab nazil etdi. Halbuki ozlərinə askar dəlillər gəldikdən sonra aralarındakı kin (və həsəd) uzundən (dində) ixtilafda bulunanlar kitab əhlindən basqası deyildir. Onların ixtilafda olduqları həqiqətə Onun izni (idarəsi) ilə iman gətirənləri isə Allah dogru yola yonəltdi. Allah istədiyini duz yola istiqamətləndirər

(Ey mo’minlər!) Sizdən əvvəlkilərin basına gələnlər sizin basınıza gəlməmis behistə daxil olacagınızımı guman edirsiniz? Onları (siddətli) fəlakət və sıxıntı elə burumus, elə sarsılmısdılar ki, hətta Peygəmbər və iman gətirənlər birlikdə: “Allahın koməyi nə vaxt gələcək?” – demisdilər. Bilin ki, Allahın koməyi (sizə) yaxındır

(Ya Rəsulum!) Səndən (Allah yolunda) nə verəcəkləri haqqında sorusanlara soylə: “(Malınızdan) verəcəyiniz sey ata-anaya, (yoxsul) qohumlara, yetimlərə, miskinlərə və (pulu qurtaran) musafirə (yolculara) məxsusdur”. Subhəsiz ki, Allah etdiyiniz xeyirli isi biləndir

(Allahın dusmənlərinə qarsı) doyus (cihad) xosunuza gəlmədiyi halda, sizə vacib edildi. Bə’zən xoslamadıgınız bir sey sizin ucun xeyirli, bə’zən də xosladıgınız bir sey sizin ucun zərərli ola bilər. (Onu) Allah bilir, siz bilməzsiniz

(Ya Rəsulum!) Haram olan ayda doyus haqqında səndən sorusanlara soylə: “O ayda doyusmək boyuk gunahdır, lakin Allah yolunu (insanların uzunə) qapamaq, onu inkar etmək, Məscidulhərama girməyə mane olmaq və oradakıları kənara cıxarmaq Allah yanında daha boyuk gunahdır. (Din naminə) fitnə salmaq isə (həmin ayda) vurusmaqdan daha betərdir”! (Ey mo’minlər!) Onlar (Məkkə musrikləri) əgər bacarsalar, sizi dininizdən dondərincəyə qədər sizinlə vurusmaqda davam edəcəklər. Sizdən hər kəs oz dinindən donub kafir olaraq olərsə, belə kimsələrin butun əməlləri (vaxtilə gorduyu yaxsı isləri) dunya və axirətdə hecə gedər. Onlar cəhənnəmlikdirlər və orada əbədi qalacaqlar

Həqiqətən, Allaha iman gətirənlər, (Məkkədən Mədinəyə) kocub gələn və Allah yolunda cihad edən kimsələr Allahın mərhəmətinə umidvardırlar. Allah bagıslayandır, rəhm edəndir

(Ya Rəsulum!) Səndən icki və qumar (meysir) haqqında sual edənlərə soylə: “Onlarda həm boyuk gunah, həm də insanlar ucun mənfəət (dunya mənfəəti) vardır. Lakin gunahları mənfəətlərindən daha boyukdur”! (Allah yolunda) nəyi paylamalı olduqlarını sorusanlara isə de: “Ehtiyacınızdan artıq qalanını (mohtaclara paylayın)!” Allah sizə Oz ayələrini bu cur bildirir ki, bəlkə, fikirləsəsiniz

Dunya və axirət (isləri) barəsində. (Ya Rəsulum!) Səndən yetimlər haqqında sual edənlərə soylə: “Onlar ucun (onların malını qorumaq və guzəranlarını) yaxsılasdırmaq xeyirlidir (nəcib əməldir). Əgər onlarla birlikdə yasayırsınızsa, onlar sizin qardaslarınızdır”. Allah islah (yaxsılıq) edənləri də, fəsad salanları da tanıyır. Əgər Allah istəsəydi, sizi, əlbəttə, əziyyətə salardı. Həqiqətən, Allah yenilməz quvvət, hikmət sahibidir

Allaha sərik qərar verən (Onu inkar edən) qadınlar imana gəlməyincə onlarla evlənməyin! Əlbəttə, Allaha iman gətirmis bir cariyə, gozəlliyinə heyran oldugunuz bir musrik bir qadından daha yaxsıdır. Həmcinin musrik kisilər Allaha iman gətirməyənə qədər mo’min qadınları (onlara) arvadlıga verməyin! Əlbəttə, Allaha iman gətirən bir kolə camalına məftun oldugunuz musrik bir kisidən daha xeyirlidir. Onlar (musrik qadınlar və kisilər) sizi Cəhənnəmə cagırdıqları halda, Allah sizi Oz izni ilə Cənnətə, məgfirətə (bagıslanmaga) cagırır və yaxsı dusunub ibrət almaları ucun insanlara hokmlərini aydınlasdırır

(Ya Rəsulum!) Səndən heyz (aybası) barəsində sual edənlərə soylə: “Heyz əziyyətli bir haldır. Heyz zamanı qadınlardan kənar olun, (heyzdən) təmizlənməyənə qədər onlarla yaxınlıq etməyin, təmizləndikdən sonra isə Allahın sizə əmr etdiyi yerdən (buyurdugu qayda uzrə) onlara yaxınlasın!” Allah (gunahından) tovbə edənləri, (təmiz və) pak olanları sevər

Yaxsılıq etmək, pis əməllərdən cəkinmək və insanlar arasında sulh yaratmaq barəsindəki andlarınıza Allahı (Allahın adını) hədəf (dəstavuz) etməyin! Allah esidəndir, biləndir

Allah, bilmədən (səhvən) icdiyiniz andlara gorə sizi cəzalandırmaz, lakin qəlblərinizin kəsb etdiyi seylərə (yalandan və ya qəsdən icib yerinə yetirmədiyiniz andlara, pis niyyətlərə) gorə sizi cəzalandıracaqdır. Allah bagıslayandır, həlimdir

Ovrətlərinə yaxınlasmamagı and icən kimsələr ucun dord ay gozləmə muddəti vardır, əgər bu muddət icərisində andlarından donsələr, Allah (onları kəffarə vermək sərtilə) bagıslayandır, rəhm edəndir

Əgər talaq vermək (bosamaq) istəsələr, subhəsiz ki, Allah (onların niyyətlərini) esidəndir, biləndir

Bosanan qadınlar uc dəfə (heyz gorub təmizlənincəyə qədər basqa ərə getməyib) gozləməlidirlər. Əgər (o qadınlar) Allaha və qiyamət gununə inanıblarsa, Allahın onların bətnlərində yaratdıgını (usagı) gizlətmək onlara halal olmaz. (Bu gozləmə muddəti icərisində) ərləri barısmaq istərlərsə, onları geri almaga (hər kəsdən) daha cox haqlıdırlar. (Kisilərin qadınlar) uzərində səriətə gorə huquqları oldugu kimi, (qadınların da) onlar (kisilər) uzərində huquqları vardır. Ancaq kisilər (daha artıq əziyyətə qatlandıqları ucun) onlardan bir dərəcə ustundurlər. Allah yenilməz quvvət, hikmət sahibidir

(Ric’i) talaq vermə (bosama) iki dəfə mumkundur, ondan sonra yaxsı dolanmaq (qadını yaxsı saxlamaq), ya da xosluqla ayrılmaq (buraxmaq) gərəkdir. (Ey kisilər!) Onlara (qadınlarınıza) verdiyinizdən (kəbin haqqından, mehrdən) bir sey tələb etməniz sizə halal olmaz. Bu yalnız kisi ilə qadının Allahın (ər-arvadlıq) haqqındakı hokmlərini yerinə yetirə bilməyəcəklərindən qorxduqları zaman mumkundur. (Ey səriət hakimləri!) Əgər onların (ər-arvadın) Allahın hokmlərini yerinə yetirməyəcəklərindən siz də qorxsanız, arvadın (kəbin haqqından) ərinə bir sey verməsində hec biri ucun gunah yoxdur. Bunlar Allahın hədləridir (hokmləridir). Onlardan kənara cıxmayın. Allahın hədlərindən kənara cıxanlar, əlbəttə, zalımlardır

Əgər (kisi) ovrətini yenə də (ucuncu dəfə) bosarsa, o zaman (qadın) basqa bir ərə getməmis ona (əvvəlki ərinə) halal olmaz. (Ikinci əri) onu bosadıqdan sonra Allahın (ər-arvadlıq haqqındakı) hədlərinə (hokmlərinə) riayət edəcəklərinə inamları olduqları təqdirdə, (həmin qadının əvvəlinci əri ilə) təkrar evlənməsində gunah yoxdur. Bunlar anlayan bir qovm ucun Allahın bəyan etdiyi hədləridir (hokmləridir)

Qadınlarınızı (ric’i talaqla) bosadıgınız və onların gozləmə muddəti basa catdıgı zaman onları ya xosluqla saxlayın, ya da xosluqla buraxın. (Əziyyət və) zərər vermək məqsədilə haqlarına təcavuz edib onları saxlamayın! Hər kəs bunu etsə, subhəsiz ki, ozunə zulm etmis olar. Allahın ayələri (hokmləri) ilə oynamayın (onlara istehza etməyin). Allahın sizə verdiyi ne’mətləri, oyud-nəsihət ucun gondərdiyi Kitabı (Qur’anı) və hikməti xatırlayın! Allahdan qorxun və Allahın, həqiqətən, hər seyi bildiyini anlayın

Bosanmıs qadınların gozləmə muddətləri bitərkən aralarında barısıq və yaxsılıqla yasamaga razılıq oldugu zaman onların təkrar oz ərlərinə nikah edilməsinə mane olmayın! Bu sizin Allaha və axirət gununə inananlarınıza verilən bir nəsihətdir. Bu (sər’i baxımdan) sizin ucun daha təmiz (faydalı) və daha pakdır. Allah (sizin mənfəətinizi) bilir, siz bilməzsiniz

Analar (istər bosanmıs, istərsə də bosanmamıs olsun) usaqlarını əmizdirmə muddətini tamamlatmaq istəyən (atalar) ucun tam iki il əmizdirsinlər. Anaların yeməyi və geyimi oz quvvəsi dairəsində (usagın) atasının uzərinə dusur. Hec kəs gucu catdıgından artıq yuklənməz. Nə bir ana, nə də bir ata usagına gorə zərər cəkməsin! (Ata oləndən sonra) bu vəzifə həmin qaydada varisin uzərinə dusur. Əgər ata və ana oz aralarında məsləhətləsib, usagı (iki ildən tez) suddən kəsmək qərarına gəlsələr, ikisinə də hec bir gunah olmaz. Əgər siz usagınızı basqasına (sud anasına) əmizdirmək istəyirsinizsə, onun zəhmət haqqını muəyyən olunmus qayda uzrə (səriətə muvafiq) odəsəniz, yenə də sizə gunah sayılmaz. Allahdan qorxun və bilin ki, Allah, həqiqətən, sizin nə etdiklərinizi gorəndir

Sizdən olənlərin qoyub getdiyi qadınlar dord ay on gun (basqa ərə getməyib) ozlərini gozləməlidirlər. Bu muddət tamam olduqda, artıq onların oz barələrində səriətə muvafiq surətdə etdikləri isdən sizə hec bir gunah gəlməz. Allah etdiklərinizin hamısından xəbərdardır

(Bu muddəti gozləyən) qadınlara elci gondərmək (onlarla evlənmək) istədiyinizi (rəmz və) isarə ilə bildirməkdən və ya belə bir istəyi urəyinizdə gizlətməkdən sizə hec bir gunah gəlməz. Allah sizin onları xatırlayacagınızı bilir. Lakin (gozləmə muddətində) onlarla gizlində və’dələsməyin, onlara səriətə muvafiq soz deyin! Gozləmə vaxtları bitməyincəyə qədər onlarla nikah etmək fikrində olmayın! Bilin ki, Allah sizin qəlbinizdə olanı bilir. Ondan (Allahdan) qorxun, Allahın bagıslayan, həlim oldugunu bilin

Yaxınlıq etmədiyiniz (toxunmadıgınız) və mehrini (kəbin haqqını, baslıgını) tə’yin etmədiyiniz qadınları bosamaq sizə gunah sayılmaz. Qəbul olunmus qayda uzrə, varlı oz imkanı daxilində, kasıb da gucu catdıgı qədər, yaxsılıq (ehsan) edənlərə layiq səkildə onlara bir sey (mut’ə) versin

Kəbin haqlarını tə’yin etmis oldugunuz qadınları yaxınlıq etmədən əvvəl bosayarsınızsa, tə’yin olunmus kəbin haqqının yarısını onlara verməlisiniz! Bununla belə, onlar (qadınlar) bunu (ərlərinə), yaxud əlində nikah muqaviləsi olanlar (ərlər) kəbin haqqının hamısını qadınlara bagıslaya bilərlər. (Ey kisilər!) Sizin bagıslamagınız (guzəstə getməyiniz) muttəqiliyə daha yaxındır. Bir-birinizə yaxsılıq etməyi unutmayın! Subhəsiz ki, Allah sizin etdiklərinizi gorəndir

(Fərz, vacib) namazlara, (xususilə) orta namaza (gunortadan sonrakı əsr namazına, ikindi namazına) riayət (əməl) edin və Allaha itaət ucun ayaga qalxın (namaza durun)

Əgər (dusməndən və yırtıcı heyvandan) qorxsanız, (namazınızı) piyada gedə-gedə və ya minik ustə (qılın). (Təhlukədən sovusmagınıza) əmin olduqda isə Allahı, bilmədiyiniz seyləri (namazı, duanı) sizə (Peygəmbər və Qur’an vasitəsilə) nə cur oyrədibsə, o cur anın (zikr edin, namaz qılın)

Sizlərdən vəfat edib ozlərindən sonra arvadlarını qoyub gedən səxslər həmin qadınlara oz evindən cıxarılmamaq sərtilə, bir il muddətində baxılmasını (vərəsələrinə) vəsiyyət etməlidirlər. Əgər onlar (oz arzuları ilə) cıxıb gedərlərsə, o zaman onların qəbul olunmus qayda uzrə (səriətə muvafiq) oz barələrində gorəcəkləri islər ucun siz gunahkar deyilsiniz. Allah yenilməz quvvət, hikmət sahibidir

Bosanan qadınları qəbul olunmus tərzdə (səriətə muvafiq) faydalandırmaq muttəqilərin vəzifəsidir

Allah sizə Oz ayələrini, (hokmlərini) bu qaydada aydınlasdırır ki, dusunub anlayasınız (əqlinizə batsın)

(Ya Rəsulum!) Minlərlə adamın (taundan) olum qorxusu ilə oz yurdlarını tərk edib getdiklərini gormədinmi? Allah onlara: “Olun!” – dedi və sonra da (yenidən) diriltdi. Həqiqətən, Allah insanlara lutf edəndir, lakin insanların bir coxu sukur etməzlər

Allah yolunda vurusun və bilin ki, Allah esidəndir, biləndir

Allah yolunda (konul xoslugu ilə halal maldan) yaxsı borc verən kimdir ki, (Allah da) onun mukafatını (əvəzini) qat-qat artırsın?! Allah (kimisini) sıxıntıya salar (ruzisini azaldar), (kimisinin də) urəyini acar (bol ruzi verər). Siz (dunyada gorduyunuz islərin əvəzini almaq ucun) Onun huzuruna qaytarılacaqsınız

(Ya Rəsulum!) Musadan sonra bir dəstə (tanınmıs) Israil ovladının basına gələnləri gormədinmi? Onlar oz peygəmbərinə: “Bizə bir hokmdar gondər ki, (onun koməyi ilə) Allah yolunda (zulmkarlarla) vurusaq!” - dedilər. O da (onlara): “Sizə vurusma əmri olduqda, bəlkə, vurusmadınız?” – soylədi. Onlar cavabında dedilər: “Allah yolunda nə ucun vurusmayaq ki, yurdumuzdan cıxarıldıq, ovladlarımızdan ayrıldıq”. Lakin onlara vurusmaq vacib oldugu vaxt, icərilərindən az bir qismi mustəsna olmaqla, (hamısı doyusdən) uz cevirdilər. Allah (ozlərinə) zulm edənləri tanıyır

(Israil ovladının) peygəmbəri onlara dedi: “Allah Talutu sizə padsah gondərdi”. Onlar isə: “Biz hokmdarlıga daha layiq ikən və ona var-dovlət verilmədiyi halda, o, necə bizə padsah ola bilər?” – deyə cavab verdilər. (Peygəmbər onlara) dedi: “Allah sizdən otru onu (bəyənib) secmis, elm və bədəncə (quvvəcə) ona ustunluk vermisdir. Allah Oz mulkunu (səltənətini) istədiyinə verər. Allah (Oz lutfu və kərəmi ilə) genisdir, (Allah hər seyi) biləndir!”

(Israil ovladının) peygəmbəri onlara dedi: “(Talutun) padsahlıq əlaməti (Musaya verilən) sandıgın sizə gəlməsidir. Onun icində (sizin ucun) Rəbbinizdən bir arxayınlıq, rahatlıq (mə’nəvi bir quvvə, səbat), həmcinin Musa və Harun nəslindən qalan seylər (Musanın əsası, Tovratın bə’zi lovhələri, bir az qudrət halvası və s.) vardır. Onu mələklər gətirəcək. Əgər siz mo’minsinizsə, onda sizin ucun (peygəmbərin verdiyi xəbərin dogrulugunu təsbiq edən) qəti dəlil vardır”

Talut qosunu ilə (oz yurdundan, Qudsdən) ayrıldıgı zaman (əsgərlərinə) dedi: “Allah sizi (axar) bir cay vasitəsilə imtahan edəcək. Kim onun suyundan icsə, o məndən (mənə tabe olanlardan) deyildir. Kim ondan dadmasa, dadsa da, bir ovucdan artıq icməsə, o məndəndir”! Lakin onların az bir qismi mustəsna olmaqla, (hamısı) o sudan icdi. O (Talut) və onunla birlikdə olan mo’minlər (cayı) kecdikdən sonra (dusmən qosununu gorub) dedilər: “Bu gun bizim Calut (dusmən tərəfin hokmdarı) və onun qosunu ilə vurusmaga taqətimiz yoxdur”! (Icərilərindən) Allahın rəhmətinə qovusacaqlarına (Allahın dərgahına qayıdacaqlarına) inanalar isə dedilər: “Necə dəfə olub ki, az bir dəstə Allahın izni (iradəsi) ilə cox bir dəstəyə qalib gəlib! Allah səbr edənlərlədir!”