Azerbaijani - Chapter 20 - Ta-Ha

Ta, Ha

Biz Qur’anı sənə məsəqqət cəkməyin ucun nazil etmədik! (Peygəmbər ayaq ustə, barmaqlarının ucunda durub o qədər namaz qılmısdı ki, mubarək qıcları sismisdi)

(Biz onu Allahın əzabından) qorxan bir kimsəyə yalnız oyud-nəsihət olaraq (gondərdik)

O, yeri və uca goyləri yaradandan (Allahdan) nazil olmusdur

Rəhman ərsi yaradıb hokmu altına almısdır (ərsə hakimdir)

Goylərdə və yerdə, onların arasında və torpagın altında (yeddi qat yerdə) nə varsa (hamısı) Onundur

(Ey insan!) Sən (dua edərkən) səsini ucaltsanda (ucaltmasan da, hec bir fərqi yoxdur). Cunki Allah sirri də, sirdən daha gizli olanı da (məxfini də) bilir. (Allah nəinki qəlblərin sirlərindən, hətta ani olaraq urəklərdən kecən gizli niyyətlərdən də xəbərdardır. Buna gorə də ozunu yorub uca səslə dua, yaxud zikr etmə. Əsas məsələ Allaha edilən ibadətin səmimiyyətidir)

Allahdan basqa hec bir tanrı yoxdur. Ən gozəl adlar (əsmayi-husna) yalnız Ona məxsusdur

Musanın hekayəti sənə gəlib catdımı? (Yaxud Musanın əhvalatı artıq sənə gəlib catdı)

(Musa Sueybi Mədyəndə qoyub anasına və qardasına bas cəkmək ucun zovcəsi ilə birlikdə Misirə gedərkən Tur dagının qərbində yerləsən Tuva vadisində gecə vaxtı bir usagı dunyaya gəlmisdi. Onlar zil qaranlıq gecədə isıqsız qalıb yolu itirmisdilər). O zaman (Musa qarsıda) bir od gorub ailəsinə belə demisdi: “Siz (yerinizdə) durun. Mənim gozumə bir od satasdı. Bəlkə, ondan sizə bir goz gətirdim, yaxud odun yanında bir bələdci tapdım!”

(Musa) odun yanına yetisdikdə belə bir nida gəldi: “Ya Musa

Mən, həqiqətən, sənin Rəbbinəm. Nə’leynini cıxart, cunki sən muqəddəs vadidə - Tuvadasan

Mən səni (peygəmbər) secdim. (Sənə) vəhy olunanı dinlə

Mən, həqiqətən, Allaham. Məndən basqa hec bir tanrı yoxdur. Mənə ibadət et və Məni anmaq ucun namaz qıl

O saat (qiyamət saatı) mutləq gələcəkdir. Mənim onu az qala acmagım gəlir ki, hər kəs etdiyi əməlin əvəzini (mukafatını, yaxud cəzasını) alsın. (Və ya: Mən onu az qala Ozumdən belə gizlədirəm; və ya: Mən onu Ozumdən basqa hamıdan gizlədirəm. Yaxud: Mən onu zorla gizlədirəm, cunki qiyamətin yaxınlasması hər addımda ozunu muxtəlif əlamətlərlə biruzə verir)

Ehtiyatlı ol ki, (qiyaməti) danıb nəfsinin istəklərinə uyan bir kəs səni ona inanmaqdan yayındırmasın, yoxsa məhv olarsan

Ya Musa! Sag əlindəki nədir?”

(Musa) dedi: “O mənim əsamdır. Ona soykənir, onunla qoyunlarımı xəzəl silkələyirəm. O, basqa islərdə də karıma gəlir!”

(Allah) buyurdu: “Ya Musa! Onu (əsanı yerə) at!”

(Musa əsanı yerə) atan kimi o, dərhal bir ilan (əjdaha) olub sur’ətlə surunməyə basladı

(Allah) buyurdu: “Tut onu, qorxma. Biz onu qaytarıb əvvəlki səklinə salacagıq

Əlini qoltugunun altına qoy ki, əlin (oradan sənin peygəmbərliyinin həqiqiliyinə dəlalət edən) basqa bir mo’cuzə olaraq eyibsiz-qusursuz, agappaq cıxsın (gunəs suası kimi gozqamasdırıcı səfəq sacsın)

Və Biz də (bununla) sənə ən boyuk mo’cuzələrimizdən (bir necəsini) gostərək

(Ya Musa! Bu mo’cuzələrlə bir peygəmbər kimi) Fir’onun yanına get! O, həqiqətən, azgınlasıb həddini asmısdır (Allahlıq iddiasına dusmusdur)”

(Musa) dedi: “Ey Rəbbim! (Peygəmbərliyi yerinə yerinə yetirməyə qadir olmaq, Fir’onla danısmaga cur’ət etmək və bu yolda butun məsəqqətlərə tab gətirə bilmək ucun) koksumu acıb genislət

Isimi yungulləsdir

Dilimdəki duyunu ac (pəltəkliyimi gotur) ki

Sozumu yaxsı anlasınlar

Və mənə oz ailəmdən bir vəzir (koməkci) ver –

Qardasım Harunu

Onunla arxamı mohkəmləndir

Onu isimə ortaq et (ona da peygəmbərlik ver) ki

Səni cox təqdis edib sə’ninə təriflər deyək

Və Səni cox zikr edək (daim yada salıb sukr-səna edək)

Sən, subhəsiz ki, Bizi gorursən!”

(Allah) buyurdu: “Dilədiyin sənə verildi, ya Musa

Anana vəhy olunacaq seyi vəhy etdiyimiz zaman

(O zaman ki, Mən anana buyurmusdum:) “(Musanı) bir sandıga qoyub caya (Nilə) at. Qoy cay onu sahilə cıxartsın və Mənə də, ona dusmən olan birisi (Fir’on) onu (sudan tapıb) gotursun”. (Ya Musa!) Gozumun qabagında boya-basa catdırılasan deyə, Oz tərəfimdən (insanların urəklərində) sənə bir sevgi yaratdım. (Mərhəmət nəzərim hec vaxt ustundən əskik olmadı. Elə etdim ki, Fir’on ozu, arvadı Asiyə və ətrafındakıların hamısı səni sevdi)

O zaman bacın (sənin ardınca guya yad bir adam kimi saraya) gedib (oradakılara) deyirdi: “Sizə ona baxa biləcək (sud verəcək) birisini gostərimmi?” (Onlar razılıq verdilər, anan saraya gəldi). Artıq (salamat qalmagına gorə) gozu aydın olsun və kədərlənməsin deyə, səni anana qaytardıq. Sən (on iki yasında ikən tayfadan olan bir yəhudi ilə mubahisə edən) bir nəfəri (bir qibtini) vurub oldurdun. Sonra Biz səni (Mədyənə qacırtmaqla) o qəmdən qurtardıq. Biz səni bir cox sınaqlardan kecirtdik (curbəcur bəlalara, mohnətlərə ducar edib hamısından salamat qurtardıq). Illərlə Mədyən əhli icində (Sueybin yanında) qaldın. Sonra da muəyyən olunmus vaxta (qırx yasına) gəlib catdın, Ya Musa

Və Mən səni Ozumə (peygəmbər) secdim! (Qırx yasına catan kimi sənə peygəmbərlik bəxs edib mo’cuzələrlə Fir’onun yanına gondərdim)

Sən və qardasın mo’cuzələrimlə gedin və Məni zikr etməkdə zəiflik gostərməyin. (Bu sizin urəyinizə mətanət, dizinizə quvvət verər)

Fir’onun yanına yollanın. O (allahlıq iddiasına dusməklə), həqiqətən, azgınlasıb həddini asmısdır

Onunla yumsaq danısın. Bəlkə, oyud-nəsihət qəbul etsin, yaxud (Rəbbindən) qorxsun!”

Onlar: “Ey Rəbbimiz! (Fir’onun mo’cuzə gostərməyimizə hovsələsi catmayıb) bizə siddətli cəza verməsindən və ya azgınlasaraq həddini asmasından (dikbaslıq etməsindən) qorxuruq!” – dedilər

(Allah) buyurdu: “Qorxmayın, Mən də sizinləyəm, (hər seyi) esidirəm və gorurəm

Onun yanına gedib deyin: “Biz ikimiz də sənin Rəbbinin peygəmbəriyik. Israil ogullarını bizimlə gondər (Sama getməklərinə mane olma) və onlara isgəncə vermə. Biz sənin yanına Rəbbindən dəlillə (mo’cuzə ilə) gəlmisik. Haqq yolu tutub gedənlərə salam olsun

Bizə vəhy olundu ki, (Allahın vəhdaniyyətini və ayələrini, qiyaməti və peygəmbərləri) yalan hesab edənləri və (haqdan) uz dondərənləri (axirətdə) əzab gozləyir!”

(Fir’on:) “Elədə Rəbbiniz kimdir, ya Musa?” –deyə sorusdu

(Musa) belə cavab verdi: “Rəbbimiz hər seyə Oz xilqətini verən, sonra da ona dogru yolu gostərəndir!”

(Fir’on) sorusdu: “Bəs əvvəlki nəsillərin halı necədir?”

(Musa) belə cavab verdi: “Onlara dair bilik yalnız Rəbbimin dərgahında olan bir kitabdadır (lovhi-məhfuzdadır). Rəbbim (hec bir seydə) xəta etməz və (hec bir seyi) unutmaz!”

O (boyuk Allah) ki, yer uzunu sizin ucun dosəmis (dosək etmis), orada sizin ucun yollar salmıs, goydən yagmur yagdırmısdır. Biz o yagmurla novbənov bitkilərdən cutlər yetisdirmisik

(Onlardan nuscanlıqla) yeyin, həm də heyvanlarınızı otarın. Həqiqətən, bunda (gorduyumuz bu islərdə) agıl sahibləri ucun (Allahın vəhdaniyyətinə, qudrətinə dəlalət edən) əlamətlər vardır

Sizi (ulu babanız Adəmi) də onda (o torpaqdan) yaratdıq. Sizi (oləndən sonra) ora qaytaracaq və (qiyamət gunu) bir daha oradan (dirildib) cıxardacagıq

Biz, ayələrimizin (dəlillərimizin və mo’cuzələrimizin) hamısını ona (Fir’ona) gostərdik. Lakin (Fir’on) onları yalan sayıb (hec birini) qəbul etmədi

(Fir’on) dedi: “Ya Musa! Sən sehrinlə bizi oz torpagımızdan (Misirdən) qovub cıxartmaga gəlmisən

Elədə biz sənə eyni ilə onun kimi bir sehr gostərəcəyik. Bizimlə oz aranda bir vaxt tə’yin et. Nə biz, nə də sən və’dimizə xilaf cıxmayaq. Bu (ikimizə də) əlverisli bir yerdə olsun!” (Gorək kim-kimə qalib gələcək)

(Musa) dedi: “Sizə verilən və’də sizin bayram gununuz və camaatın (bir yerə) toplasacagı gunorta vaxtıdır!”

(Bu sohbətdən sonra) Fir’on donub getdi, nəhayət, butun hiylə (və sehr) vasitələrini (sehrbazlarını) yıgıb (və’d olunmus vaxtda həmin yerə) gəldi

Musa onlara (sehrbazlara) dedi: “(Ay yazıqlar!) Vay sizin halınıza! Allaha iftira yaxmayın, yoxsa O sizi əzabla məhv edər. (Allaha) iftira yaxan naumid olar (muradına catmaz)”

Onlar (bu Musa hec sehrbaza oxsamır; əgər qalib gəlsək, hec; yox əgər qalib gələ bilməsək, ona iman gətirərik, deyə) oz aralarında oz isləri barədə mubahisə edir və xəlvətcə pıcıldasırdılar

Onlar (uzun-uzadı mubahisədən sonra Musadan və Harundan qorxub astaca bir-birinə) dedilər: “Bu ikisi, əlbəttə, sehrbazdır. Onlar oz sehrləri ilə sizi yurdunuzdan qovub cıxartmaq və sizin ən gozəl yolunuzu (dininizi, təriqətinizi) yox etmək (ə’yan-əsrafınızı oz tərəflərinə cəkmək) istəyirlər

Ona gorə də butun hiylə (sehr) vasitələrinizi toplayın, sonra da (meydana) səf-səf gəlin. Bu gun qalib gələn nicat tapacaqdır! (Mətləbinə yetisəcəkdir!)”

Onlar dedilər: “Ya Musa! (Ozun sec). Ya sən (əvvəlcə əsanı yerə) tulla, ya da biz birinci tullayaq

O (Musa) dedi: “Xeyr, (əvvəlcə) siz tullayın!” (Sehrbazlar əllərindəkini yerə atan kimi) onların sehri uzundən birdən (Musaya) elə gəldi ki, onların ipləri və dəyənəkləri hərəkətə gəlib (ilan kimi qarnı ustə) surunur

Musanın canına qorxu dusdu. (O qorxdu ki, camaat sehrlə mo’cuzə arasında fərq qoya bilməyib iman gətirməsin)

Biz ona belə buyurduq: “Qorxma, ustun gələcək mutləq sənsən

Sag əlindəki əsanı yerə tulla, onların duzub qosduqlarını (butun kəndirləri və dəyənəkləri bir anda) udsun. Onların duzəltdikləri sehrbaz hiyləsindən (əfsundan) basqa bir sey deyildir. Sehrbaz isə, hara gedirsə getsin, mətləbinə catmaz!”

(Musa əsasını yerə atan kimi o bir əjdahaya donub sehrbazların iplərini, kəndirlərini və dəyənəklərini yerli-dibli uddu). Nəhayət, sehrbazlar: “Biz Harunun və Musanın Rəbbinə (rəbbul-aləminə) iman gətirdik!” – deyib səcdəyə qapandılar

O (Fir’on) dedi: “Mən sizə izin verməmisdən əvvəl siz ona iman gətirdiniz, cunki o, əslində sizə sehr oyrədən boyuyunuzdur. (Hec eybi yoxdur). Mən də sizin əl-ayagınızı carpaz kəsdirib xurma agaclarının kotuklərindən asacagam. Onda hansımızın (mən Fir’onun, yoxsa Musanın Allahının) əzabının daha siddətli və daha surəkli oldugunu biləcəksiniz!”

(Sehrbazlar) dedilər: “Biz hec vaxt səni bizə gələn bu acıq mo’cuzələrdən və bizi yaradandan ustun tutmayacagıq. Indi nə hokm edəcəksənsə, et. Sən ancaq bu dunyada hokm edə bilərsən

Biz, həqiqətən, Rəbbimizə iman gətirdik ki, O bizi gunahlarımıza və sənin bizi məcbur etdiyin sehrə (sehrlə məsgul olmagımıza) gorə bagıslasın/ Allah (sən Fir’ondan) daha xeyirli və (Onun gunahkarlara verəcəyi əzab) daha baqidir!”

Kim Rəbbinin huzuruna gunahkar kimi gələrsə, onu Cəhənnəm (cəhənnəm əzabı) gozləyir. O, orada nə olər, nə də yasayar. (Cəhənnəm əhli nə olu kimi olu, nə də diri kimi diridir, əbədi əzaba ducar olub bir gun gorməz)

Kim (Rəbbinin huzuruna) yaxsı əməllər etmis bir mo’min kimi olaraq gələrsə, belələrini ən yuksək dərəcələr gozləyir –

Əbədi qalacaqları, (agacları) altından caylar axan Ədn cənnətləri. Bu, (gunahlardan) pak olanların (təmizlənənlərin) mukafatıdır

(Izzət və cəlalıma) and olsun ki, Biz Musaya belə vəhy etdik: “Qullarımla gecə yola cıx, (əsanı suya vurmaqla) onlar ucun dənizdə quru bir yol ac. (Fir’onun) sizə yetisməsindən qorxma, (suya qərq olmaqdan da) əndisəyə dusmə!”

Fir’on oz ordusu ilə onları tə’qib etdi, daniz də (sahə qalxan dalgaları ilə) onları (onun əsgərlərini) culgayıb qərq etdi, ozu də necə

Fir’on (mənəm sizin ən boyuk rəbbiniz, deyərək) oz tayfasını yoldan cıxartdı və (onları) dogru yola aparmadı

Ey israil ogulları! Sizi dusməninizdən (Fir’onun əlindən) xilas etdik. (Tovratın nazil olması ucun) sizə Tur dagının sag tərəfini və’d buyurduq. Sizə (goydən) qudrət halvası və bildircin endirdik

Sizə verdiyimiz ruzilərin təmizindən (halalından) yeyin, lakin bunda həddi asmayın (israfcılıq, xəsislik və nankorluq etməyin, ehtiyacı olana sər’i qayda uzrə komək gostərin), yoxsa qəzəbimə ducar olarsınız. Qəzəbimə ducar olan isə mutləq ucuruma dusub bədbəxt (cəhənnəmlik) olar

Subhəsiz ki, Mən həm də tovbə edib iman gətirəni yaxsı islər gorub, sonra da dogru yolu tutanı cox bagıslayanam

(Allah buyurdu:) “Ya Musa! Səni oz camaatından (Tur dagına getdiyin yetmis kisidən) ayırıb (bu məqama) tələsdirən nə idi?”

(Musa) belə cavab verdi: “Onlar da arxamca gəlirlər. Ey Rəbbim! Məndən razı qalasan deyə, huzuruna tələsdim!”

(Allah:) “Səndən sonra ummətini imtahana cəkdik. Samiri onları yoldan cıxartdı (buzova sitayis etdilər)”, - deyə buyurdu

Musa qəzəbli, kədərli halda camaatının yanına qayıdıb dedi: “Ey ummətim! Məgər Rəbbiniz (Tovratı nazil etmək, kecmis gunahlarınızı bagıslamaq, goydən qudrət halvası və bildircin endirmək haqqında) sizə gozəl bir və’d verməmisdimi? Yoxsa (mənim sizdən ayrılmagımdan) uzun bir muddət kecdi? (Nə tez hər seyi unudub nankor oldunuz?) Yaxud Rəbbinizdən sizə bir qəzəb gəlməsini istəyib mənə verdiyiniz və’də xilaf cıxdınız?”

Onlar dedilər: “Biz sənə verdiyimiz və’də oz ixtiyarımızla xilaf cıxmadıq. Amma biz (Fir’on) tayfasının (bir bayram gunu əmanət olaraq aldıgımız) zinətlərindən ibarət agır bir yuklə yuklənmisdik. Onları (“əmanətə xəyanət haramdır”-deyərək gunahdan qurtulmaq məqsədilə oda) atdıq. Samiri də bizim kimi (ozundə olan bəzək seylərini oda) atdı”

(Oda atılmıs qızıl-gumus əridikdən sonra Samiri cuxurun icində) onlara boyurən bir buzov heykəli (duzəldib) cıxartdı. (Samiri və onun yoldan cıxartdıgı bir necə kisi) dedilər: “(Ey Israil ogulları!) Bu sizin tanrınızdır. Musanın da tanrısı budur, lakin unutmusdur”. (Musa heykəli itirmis, onu axtarıb tapmaqdan otru Tur dagına getmisdir)

(Məgər bu cansız heykələ sitayis edənlər) buzovun onların hec bir sozunə cavab verə bilmədiyini və onlara nə bir zərər, nə də bir xeyir verməyə qadir olmadıgını gormurdulərmi?! (Nə boyuk cəhalət)

Harun isə bundan (Musa Tur dagından qayıtmamısdan) əvvəl onlara belə demisdi: “Ey ummətim! Siz bununla (hansınızın əqidəcə mohkəm, hansınızın səkkak oldugunu ayırd etmək məqsədilə Allah tərəfindən) yalnız imtahana cəkildiniz. Sizin Rəbbiniz, subhəsiz ki, Rəhmandır. Mənə tabe olub əmrimə itaət edin!”

Onlar: “Musa (Tur dagından) qayıdıb yanımıza gələnə qədər bu buzova sitayis etməkdən əl cəkməyəcəyik!” – deyə cavab vermisdilər

(Musa ummətinin yanına qayıtdıqdan sonra) dedi: “Ya Harun! Onların (haqq yoldan) azdıqlarını gorduyun zaman sənə nə mane oldu ki

(Mo’minləri də goturub) arxamca gəlmədin? (Mənə bu barədə hec bir xəbər vermədin, yaxud mənim yolumla gedərək butə tapınanları danlayıb onlara qarsı hiddətlənmədin?) Əmrimə asimi oldun? (Allahdan basqasına ibadət edənlərlə bir yerdə yasamagı ozunə nə cur rəva bildin?)”

(Harun) belə cavab verdi: “Ey anam oglu! Sacımdan, saqqalımdan tutma. (Saqqalımı, basıma yolma). Dogrusu, sənin: “Israil ogulları arasına ayrılıq saldın, sozumə baxmadın!” – deyəcəyindən qorxdum

(Musa:) “Ey Samiri! Sənin (bu pis, əcaib isi gorməkdə) məqsədin nə idi?” – deyə sorusdu

(Samiri) belə cavab verdi: “Mən (Israil ogularının) gormədiklərini (Cəbraili) gordum (yaxud bilmədiklərini bildim). Mən o Rəsulun (Allah elcisinin) ləpirindən (Cəbrailin atının ayagı dəydiyi yerdən) bir ovuc torpaq goturdum və onu (caladakı od icində əriyən bəzək seylərinə) atdım (o da donub boyurən bir buzov oldu). Beləcə, oz nəfsim məni bu isə sovq etdi”. (Nəfsim bu isi mənə xos gostərdi, mən də ona uydun)

(Musa) dedi: “Cıx get burdan. Həyatın boyu (cəza olaraq): “Bir kəs mənə toxunmasın (mən də bir kəsə toxunmayım)!” – deməli olacaqsan. (Hec kəs səni dindirməyəcək, sufrəsinə buraxmayacaq, səninlə alıs-veris etməyəcək. Hec kəslə unsiyyət etməyib tamamailə təcrid olunmus bir vəziyyətdə yasayacaqsan. Dəhsət səni buruyəcək). Hələ səni əsla qacıb canını qurtara bilməyəcəyin daha bir və’də (qiyamət gunu) gozləyir. Indi tapınıb durdugun tanrına (butunə) bax. Biz onu yandıracaq, sonra da (kulunu) dənizə atacagıq

Sizin tanriniz ancaq O Allahdır ki, Ondan basqa hec bir tanrı yoxdur. O, elm (Oz əzəli elmi) ilə hər seyi ehtiva etmisdir!”

(Ya Rəsulum!) Kecmisin xəbərlərinin (olub kecənlərin) bir qismini sənə belə nəql edirik. Sənə Oz dərgahımızdan (insanların dusunub dasınması, ibrət alması ucun) Qur’an da vermisik

Hər kəs ondan uz dondərsə, subhəsiz ki, qiyamət gunu agır bir gunaha yuklənəcəkdir

Belələri (o gunah yukunun) altında (yuku ilə birlikdə Cəhənnəm əzabında) əbədi qalacaqlar. Qiyamət gunu onların dasıyacagı yuk necə də pisdir

Surun (ikinci dəfə) calınacagı və gunahkarları (qorxudan, yaxud susuzluqadan) gozləri gom-goy goyərmis (və ya gozləri kor olmus, uzləri qapqara qaralmıs) halda məhsərə gətirəcəyimiz gun

Onlar oz aralarında pıcıldasıb bir-birinə: “(Dunyada) cəmi on gun qaldınız!” deyəcəklər

Biz onların nə danısacaqlarını da yaxsı bilirik. Onların ən agıllısı: “(Dunyada) cəmisi bir gun qaldınız!” – deyəcək

(Ya Rəsulum!) Səndən daglar (qiyamət gunu dagların nə cur olacagı) haqqında sorusarlar. De: “Rəbbim onları ovxalayıb havaya sovuracaq

Dumduz (hamar) bir yer edəcək (hec bir sey bitməyən qupquru torpaq halına salacaq)

Və sən orada hec bir enis-yoxus (əyrilik, kələkoturluk) gorməyəcəksən!”

O gun insanlar (qəbirlərindən qalxıb) hec bir basqa tərəfə meyl etmədən carcının (hamını məhsərə cagıran Israfilin) ardınca gedəcəklər. Rəhmanın (əzəməti, heybəti) qarsısında səslər kəsiləcək, yalnız pıcıltı esidəcəksən

O gun Rəhmanın izin verdiyi və soz danısmagına razı oldugu kəslərdən basqa hec kimin səfaəti fayda verməz

(Rəbbin) onların kecmisini də, gələcəyini də bilir. (Allah insanların nə etdiklərini, nə edəcəklərini, qazanacaqları savabları və gunahları, dunyada və axirətdə aqibətlərinin necə olacagını Oz əzəli elmi ilə bilir). Onların elmi isə Onu (Allahın zatını) əhatə edib qavraya bilməz

(O gun) uzlər (butun insanlar) əzəli, əbədi olan (məxluqatın hər isini yoluna qoyan, onları dolandıran) Allaha təslim olub zəlil bir gorkəm alar. Zulmə (gunaha) yuklənən (Allaha sərik qosan, kufr edən) ziyana dusub mətləbinə yetisməz (umidsizliyə ugrayar)

Mo’min olub yaxsı islər gorən kəs isə nə zulmə mə’ruz qalmaqdan, nə də (mukafatının) əskilməsindən qorxar

(Ya Rəsulum!) Biz onu (sənə gondərilən ilahi Kitabı) ərəbcə Qur’an olaraq nazil etdik. Biz orada (kafirlərə əzab veriləcəyinə dair) təhdidləri (curbəcur misallarla) təkrar-təkrar izah etdik ki, bəlkə, onlar pis əməllərindən cəkinsinlər, yaxud (onu oyud-nəsihətlərindən) ibrət alsınlar! (Qur’an onlara oyud-nəsihət versin)

Həqiqi hokmdar olan Allah (hər seydən) ucadır! (Musriklərin Ona aid etdikləri sifətlərdən uzaqdır!) Həm də (ey Peygəmbərim! Cəbrail tərəfindən) sənə tamam-kamal vəhy olunmadan əvvəl Qur’anı oxumaga tələsmə və: “Ey Rəbbim! Mənim elmimi artır!” – de

Dogrusu, bundan əvvəl Adəmə də (Seytana uymamagı) tovsiyə etmisdik. Lakin o (tovsiyəmizi) unutdu və Biz onda (əhdi qorumaga) əzm (səbat) gormədik

Bir zaman mələklərə: “Adəmə (tə’zim, hormət məqsədilə) səcdə edin!” – deyə buyurmusduq. Iblisdən basqa hamısı səcdə etdi. O, (səcdədən) boyun qacırtdı

Biz də belə dedik: “Ey Adəm! Bu (Iblis) sənin də, ovrətinin də dusmənidir. (Ehtiyatlı olun ki) sizi (tovlayıb) Cənnətdən cıxartmasın, yoxsa (ey Adəm!) məsəqqətə dusub bədbəxt olarsan! (Gecə-gunduz əziyyət cəkib oz əlinin zəhməti ilə yasamaga məcbur olarsan)

Həqiqətən, sən orada (Cənnətdə) acmaq nədir, cılpaq olmaq nədir bilməzsən

Sən orada susamaq nədir, gunəsin hərarətindən əziyyət cəkmək nədir, onu da bilməzsən!”

(Allahın butun bu xəbərdarlıgından sonra) Seytan ona (Adəmə) vəsvəsə edib (pıcıldayıb) belə dedi: “Ey Adəm! Sənə (meyvəsindən yeyəcəyin təqdirdə hec vaxt olməyəcəyin və həmisə Cənnətdə yasayacagın) əbədiyyət agacını və kohnəlib xarab olmayacaq (fənaya ugramayacaq) bir mulku gostərimmi?”

(Adəm və Həvva) ondan (həmin agacın meyvəsindən) yedilər və dərhal hər ikisinin ayıb yerləri gorundu. Onlar (lut bədənlərinə) cənnət agaclarının yarpaqlarından yapısdırmaga basladılar. Beləliklə, Adəm Rəbbinin əmrindən cıxdı, amma mətləbinə yetmədi. (Adəm Rəbbinə asi oldu və yoldan cıxdı. Qadagan olunmus agacın meyvəsindən yemək hec də onu Cənnətdə əbədi qalmaq arzusuna catdırmadı, əksinə, Həvva ilə birlikdə yer uzunə endirildi)

Sonra Rəbbi (tovbə etdirməklə) onu secdi (Ozunə yaxınlasdırdı), tovbəsini qəbul buyurdu və dogru yola muvəffəq etdi

(Allah Adəmə və Həvvaya) belə buyurdu: “Bir-birinizə (siz Iblisə və nəslinə, Iblis də sizə və nəslinizə) dusmən kəsilərək hamınız oradan (Cənnətdən yerə) enin. Məndən sizə dogru yolu gostərən bir rəhbər (kitab, yaxud peygəmbər) gəldiyi zaman hər kəs Mənim haqq yolumu tutub getsə, nə (dunyada) yolunu azar, nə də (axirətdə) bədbəxt olar

Hər kəs Mənim oyud-nəsihətimdən (Qur’andan) uz dondərsə, guzəranı daralar (yaxud qəbir evində siddətli əzaba ducar olar) və Biz qiyamət gunu onu məhsərə kor olaraq gətirərik!”

O belə deyər: “Ey Rəbbim! Nə ucun məni məhsərə kor olaraq gətirdin, halbuki mən (dunyada hər seyi) gorurdum!”

(Allah) buyurar: “Elədir, amma sənə ayələrimiz (mo’cuzələrimiz, qudrətimizə dəlalət edən əlamətlər) gəldi, sən isə (ozunu gorməməzliyə vurub) onları unutdun (iman gətirmədin). Bu gun eləcə də sən unudulacaqsan!”

Biz (Allaha sərik qosmaqla, kufr etməklə) həddi asanları və Rəbbinin ayələrinə iman gətirməyənləri də belə cəzalandırırıq. Axirət əzabı isə, subhəsiz ki, daha siddətli, daha surəklidir

Məgər (kafirlərə) bəlli olmadımı ki, Biz onlardan əvvəl (indi) məskənlərində gəzib dolandıqları necə-necə nəsilləri məhv etdik? Həqiqətən, bunda (kecmis ummətlərin giriftar oldugu musibət və fəlakətlərdə) agıl sahibləri ucun ibrətlər vardır

Əgər Rəbbindən (bu ummətin əzabının axirətə saxlanılması haqda) oncə bir soz (hokm) və (lovhi-məhfuzda bu kafirlərin əzabı ucun əzəldən) muəyyən edilmis bir vaxt olmasaydı, subhəsiz ki, (dunyada tezliklə) onlara da (belə bir əzab) verilməsi lazım gələrdi

(Ya Rəsulum! Elədə Məkkə musriklərinin) dediklərinə səbr et. Gunəs dogmamısdan və batmamısdan əvvəl Rəbbinə sukur edib sə’ninə tə’riflər de (subh və əsr namazlarını qıl), gecənin bir və’dəsində (axsam və gecə saatlarında) və gunorta radələrində də Rəbbini oyub təqdis et (sam, gecə və gunorta namazlarını qıl) ki, (bunun muqabilində Allahın səni boyuk savaba, yuksək dərəcələrə, yaxud ummətin ucun səfaətə nail etməsindən) razı (xoshal) olasan

(Kafirlərin) bə’zi zumrələrini sınamaq ucun onlara dunya həyatının zinəti olaraq verdiyimiz mal-dovlətə rəgbət gozu ilə baxma! (Gozunu dikmə!) Rəbbinin ruzisi (bərəkəti) həm daha xeyirli, həm də daha baqidir (surəklidir, əbədidir)

Əhlinə (əhli-beytə və ummətinə) namaz qılmagı əmr et, ozun də ona (namaza) səbirlə davam et (yaxud məisət cətinliklərinə doz). Biz səndən ruzi istəmirik, (əksinə) sənə ruzi verən Bizik. (Gozəl) aqibət təqva sahiblərinindir (muttəqilərindir)

(Kafirlər) dedilər: “Nə ucun o (Muhəmməd) Rəbbindən bizə (həqiqi peygəmbər olmasına dəlalət edən) bir mo’cuzə gətirmir?” Məgər (Qur’anda) onlara əvvəlki (ilahi) kitablarda (kecmis ummətlərin həyatına, kufrləri uzundən ducar olduqları musibətlərə dair) olanların bəyanı (yaxud acıq-askar dəlili) gəlmədimi

Əgər Biz onları (Məkkə musriklərini) bundan (Peygəmbər və Qur’an gəlməzdən) əvvəl əzabla məhv etsəydik, (qiyamət gunu) mutləq belə deyəcəkdilər: “Ey Rəbbimiz! Nə ucun zəlil və rusvay olmazdan əvvəl bizə bir peygəmbər gondərmədin ki, Sənin ayələrinə (hokmlərinə) tabe olaydıq

(Ya Rəsulum!) De: “Hamı (axirət) gozləməkdədir, siz də gozləyin. (Qiyamət gunu) dogru yol sahiblərinin kimlər (biz, yoxsa siz) oldugunu və kimin haqq yolu tapdıgını (hidayətə yetisdiyini) biləcəksiniz!”