Azerbaijani - Chapter 43 - Az-Zukhruf

Ha, Mim

(Haqqı batildən ayıran) acıq-aydın Kitaba and olsun ki

Biz onu, anlaya biləsiniz deyə, ərəbcə Qur’an etdik

Subhəsiz ki, o, dərgahımızdakı əsl kitabda (lovhi-məhfuzda) movcuddur. O, cox ucadır, cox hikmətlidir (yaxud ayələri baxımından cox mohkəmdir)

Siz (Allaha sərik qosmaqla) həddi asan bir qovmsunuz deyə, (sizi baslı-basına buraxıb) Qur’anı sizə təblig etməkdən vaz kecməliyikmi?! (Və ya: siz musriksiniz deyə, sizi adam yerinə qoymayıb Qur’anla sizə oyud-nəsihət verməməliyikmi)

Biz sizdən əvvəlkilərə (kecmis ummətlərə) də necə-necə peygəmbərlər gondərmisdik

Onlara elə bir peygəmbər gəlməzdi ki, ona istehza etməsinlər

Biz onlardan (Məkkə musriklərindən) daha quvvətli olanları məhv etdik. Əvvəlkilərin basına gələnlər (Qur’anda necə yerdə) nəql olunub kecmisdir (bu musrikləri də belə bir cəza gozləyir)

Həqiqətən, əgər onlardan (Məkkə musriklərindən): “Goyləri və yeri kim yaratmısdır?” – deyə sorussan, mutləq: “Onları yenilməz quvvət sahibi olan, (hər seyi) bilən (Allah) yaratmısdır!” – deyə cavab verəcəklər

O Allah ki, yeri sizin ucun besik etdi və (istədiyiniz yerə) dogru-duzgun gedə biləsiniz deyə, orada sizin ucun yollar saldı

O Allah ki, goydən bir qədər (sizin ehtiyacınızı odəyə biləcək miqdarda) su endirdi. Biz onunla olu bir məmləkəti dirildirik. Siz də (qiyamət gunu dirildilib qəbirlərinizdən) belə cıxardılacaqsınız

Və O Allah ki, (butun canlılardan erkək və disi olmaqla) ciftlər xəlq etdi, səvar oldugunuz gəmiləri və heyvanları yaratdı

Ona gorə ki, onları minəsiniz, sonra minib oturdugunuz zaman Rəbbinizin ne’mətini yada salaraq deyəsiniz: “Bunları bizə ram edən Allah pakdır, muqəddəsdir! (Əgər Allahın koməyi olmasaydı) bizim onlara gucumuz catmazdı

Həqiqətən, biz (oləndən sonra) Rəbbimizin huzuruna qayıdacagıq!”

Amma (musriklər mələklər Allahın qızlarıdır deyə) Ona Oz bəndələrindən ovlad isnad etdilər. Həqiqətən, insan (Allahın ne’mətlərinə) acıq-askar nasukurdur

Yoxsa O, yaratdıqlarından qızları Ozunə ovlad goturub oglanları sizə məxsus etdi

Onlardan birinə Rəhmana (Allaha) isnad etdikləri (qız usagı) ilə mujdə versən, qəzəbdən (huzndən) bogularaq uzləri qapqara qaralar

Onlar bərbəzək icində boyudulub, mubahisə (cəkismə) zamanı bir dəlil gətirə bilməyən (xilqətcə zəif) qızlarını Allaha ovlad isnad edirlər

Onlar Rəhmanın qulları olan mələkləri disi saydılar. Məgər onlar (mələklərin) yaradılısına sahidmi olmuslar?! Onların bu səhadəti (əməl dəftərlərinə) yazılacaq və (bu barədə) sorgu-sual olunacaqlar

Onlar dedilər: “Əgər Rəhman istəsəydi, biz onlara (mələklərə) ibadət etməzdik!” Onların (dedikləri sozun həqiqətə nə qədər uygun olması barədə) hec bir biliyi yoxdur. Onlar ancaq yalan danısarlar

Yoxsa onlara bundan (bu Qur’andan) əvvəl bir kitab vermisik və onlar (Allahdan basqasına ibadət etməyin mumkunluyu barəsində) ona istinad edirlər

Xeyr (belə bir sey yoxdur). Onlar: “Biz atalarımızı bir din uzərində (butpərəstlikdə) gorduk və biz də onların ardınca getdik!” – deyirlər

(Ya Rəsulum!) Biz səndən əvvəl hər hansı bir məmləkətə (Allahın əzabı ilə) qorxudan bir peygəmbər gondərdiksə, onun naz-ne’mət icində yasayan boyukləri (valıları) sadəcə olaraq: “Biz atalarımızı bir din uzərində gorduk və biz də (təqlidlə) onların ardınca getməkdəyik!” – dedilər

(Hər peygəmbər oz ummətinə) belə dedi: “Əgər sizə atalarınızın sitayis etdiyini gorduyunuz dindən daha dogrusunu gətirmis olsam necə?!” Onlar: “Biz sizinlə gondərilənləri (səriəti, mo’cuzələri) inkar edirik!” – deyə cavab verdilər

Buna gorə də Biz onlardan intiqam aldıq. (Ya Rəsulum!) Bir gor (peygəmbərləri) yalancı sayanların axırı necə oldu

Yadına sal ki, bir zaman Ibrahim atasına və qovmunə demisdi: “Mən sizin ibadət etdiklərinizdən (butlərdən) tamamilə uzagam

Yalnız məni yoxdan yaradan (Allahdan) basqa! Subhəsiz ki, O məni dogru yola muvəffəq edəcəkdir!”

(Ibrahim) onu (la ilahə illallah kəlməsini) oz nəsli arasında həmisəlik qalan bir soz etdi. Bəlkə, (Məkkə musrikləri butpərəstlikdən əl cəkib babaları Ibrahimin dininə) qayıdalar

Xeyr, Mən onlara da, atalarına da ozlərinə haqq (Qur’an) və (həqiqəti, səriət hokmlərini) bəyan edən bir peygəmbər gələnədək gun-guzəran verdim

Onlara haqq (olan Qur’an) gəldikdə: “Bu sehrdir, biz onu inkar edirik!” – dedilər

Onlar dedilər: “Məgər bu Qur’an iki səhərdən (Məkkədən və ya Taifdən) olan boyuk bir adama (ya Vəlid bin Mugirəyə, yaxud da Urvə bin Məs’uda) nazil edilməli deyildimi?”

(Ya Rəsulum!) Məgər sənin Rəbbinin mərhəmətini (peygəmbərliyini) onlarmı paylasdırırlar?! Dunyada onların dolanacaqlarını (kecinəcəklərini) oz aralarında Biz bolusdurduk. Bir-birlərinə is gordursunlər deyə, bə’zilərinin dərəcələrini digərlərindən ustun tutduq. Sənin Rəbbinin mərhəməti onların yıgdıqlarından (dunya malından) daha yaxsıdır

Əgər insanların (musriklərin cah-calal icində yasadıqlarını gorub cahillikləri uzundən kufrdə birləsəcək) bir tək ummət olmaq ehtimalı (təhlukəsi) olmasaydı, Rəhmanı inkar edənlərin (axirət əzabını daha da artırmaq məqsədilə) evlərinin tavanlarını və (damlarına) cıxdıqları nərdivanları gumusdən edərdik

Eləcə də evlərinin qapılarını və soykəndikləri taxtları (gumusdən duzəldərdik)

Hər kəs Rəhmanın zikrindən boyun qacırsa, Biz ona Seytanı urcah edərik və onun (Seytanın) yaxın dostu olar

(Seytanlar) onları dogru yoldan cıxardar, onlar isə ozlərinin haqq yolda olduqlarını guman edərlər

Nəhayət, o, (qiyamət gunu) huzurumuza gəldikdə (oz yanında olan yoldasına) belə deyər: “Kas ki, mənimlə sənin aranda sərqlə qərb arasındakı məsafə qədər uzaqlıq olaydı. Sən nə pis yolda imissən!”

Bu gun (pesmancılıgınız) sizə hec bir fayda verməz. Siz birlikdə zulm (kufr) etdiyinizə gorə əzaba da ortaqsınız

(Ya Peygəmbər!) Məgər sən karlara (sozmu) esitdirə bilərsən?! Yaxud korları, haqq yoldan acıq-askar azanları dogru yolamı yonəldə bilərsən

Əgər Biz səni (onlara əzab verməmisdən əvvəl Oz dərgahımıza) goturub aparsaq, (bil ki, qiyamət gunu) onlardan mutləq intiqam alacagıq

Yaxud (sən həyatda ikən) onlara və’d etdiyimizi (əzabı) gostərəcəyik. Həqiqətən, Biz onlara (əzab verməyə) qadirik

Buna gorə də sən ozunə vəhy olunandan (Qur’andan) yapıs. Həqiqətən, sən duz yoldasan

Subhəsiz ki, o (Qur’an) sənin ucun və sənin qovmun ucun sərəfdir (sərəfli bir xatırlama, oyud-nəsihətdir). Siz (qiyamət gunu Allahın əmrlərinə dunyada necə əməl etdiyiniz barədə) mutləq sorgu-sual olunacaqsınız

Səndən əvvəl gondərdiyimiz peygəmbərlərdən (onların ummətlərinin alimlərindən və muxlis mo’minlərindən) sorus: “Biz Rəhmandan basqa ibadət olunası tanrılarmı muəyyən etmisik?!”

Biz Musanı Oz mo’cuzələrimizlə Fir’on və onun ə’yan-əsrafının yanına gondərmisdik. O demisdi: “Mən aləmlərin Rəbbinin elcisiyəm!”

(Musa) mo’cuzələrimizi onlara gətirər-gətirməz onlar bu mo’cuzələrə lag edib gulmusdulər

Onlara bir-birindən boyuk olan mo’cuzələr gostərdik, onları əzabla yaxaladıq (curbəcur musibətlərə ducar etdik) ki, bəlkə, (haqq yola) qayıdalar

Onlar dedilər: “Ey sehrbaz! (Dualarını qəbul edəcəyi barədə) səninlə olan əhdi hormətinə Rəbbinə bizdən otru dua et (ki, bizi bəladan qurtarsın). Biz mutləq dogru yola gələcəyik!”

Biz onları əzabdan qurtaran kimi sozlərindən dondulər

Fir’on oz qovmunə muraciət edib dedi: “Ey qovmum! Məgər Misir səltənəti, altımdan (saraylarımın altından) axıb gedən bu caylar mənim deyilmi?! Məgər (mənim qudrətimi) gormursunuzmu

Yaxud mən (dili dolasdıgı, kəkələdiyi ucun) az qala (sozunu belə) aydın deyə bilməyən bir zavallı (aciz) kimsədən daha yaxsı (daha ustun) deyiləmmi

(Əgər o, dogrudan da, peygəmbərdirsə) onun ustunə qızıl bilərziklər atılmalı və onunla birlikdə bir-birinin ardınca (peygəmbərliyini təsdiq edən) mələklər gəlməli deyildimi?!”

Beləliklə, (Fir’on) oz qovmunu yelbeyin (yungul) yerinə qodu, onlar da ona itaət etdilər (anlamadılar ki, padsahlıq allahlıga dəlalət etməz və yoxsulluq da peygəmbərliyə mane ola bilməz). Həqiqətən, onlar (Allahın itaətindən cıxmıs) fasiq bir qovm idilər

(Fir’on əhli) Bizi qəzəbləndirdikdə onlardan intiqam alıb hamısını (suya) qərq etdik

Və onları sonradan gələnlərə misal və ibrət dərsi etdik

(Ya Rəsulum!) Məryəm oglu (Isa) misal cəkilincə sənin qovmun sevincdən guldu. (Musriklərə xitabən: “Siz və Allahdan basqa ibadət etdikləriniz Cəhənnəmdə yanacaq odunsunuz!” ayəsi nazil olduqda, onlar oz cahillikləri uzundən: “Yəhudilər Uzeyrə, xacpərəstlər Isaya, Bəni Məlih qəbiləsi mələklərə ibadət edirlər. Əgər bu tanrıların hamısı cəhənnəm odunda yanacaqsa, biz də oz butlərimizin odda yanmasına razıyıq!” – deyə sevindilər)

Onlar dedilər: “Bizim tanrılarımız yaxsıdır, yoxsa o (Isa)?!” Onlar bunu sənə yalnız (səninlə) mubahisə etmək (cənə-bogaz olmaq) xatirinə dedilər. Subhəsiz ki, onlar hocətləsən (cənə-bogaz olan) bir qovmdurlər

O (Məryəm oglu Isa) ancaq ne’mət (peygəmbərlik) verdiyimiz və (Allahın qudrəti ilə atasız yaradıldıgı ucun) Israil ogullarına ornək (ibrət) etdiyimiz bir bəndədir

Əgər istəsəydik, yer uzundə sizin əvəzinizə mələklər yaradardıq (onlar da Bizə ibadət edərdilər)

Subhəsiz ki, o, (Isanın zuhuru) qiyamət saatı ucun bir əlamətdir. Ona (qiyamətə) səkk etməyin və Mənə tabe olun. Bu, dogru yoldur

Seytan sizi yoldan cıxartmasın. Subhəsiz ki, o sizin acıq-askar dusməninizdir

Isa acıq-askar mo’cuzələrlə gəldiyi zaman dedi: “Həqiqətən, mən sizə hikmət gətirmisəm, həm də ixtilafda oldugunuz bə’zi seyləri (Tovratdakı bir sıra dini hokmləri) izah etmək ucun gəlmisəm. Allahdan qorxun və mənə itaət edin

Subhəsiz ki, Allah mənim də Rəbbim, sizin də Rəbbinizdir. Yalnız Ona ibadət edin. Bu, dogru yoldur!”

Amma onların icərisindən cıxan firqələr arasında ixtilaf dusdu (xacpərəstlər: “Isa Allahın ogludur!” – dedilər, yəhudilər isə onun peygəmbərliyini busbutun inkar etdilər). Acı bir gunun (qiyamət gununun) əzabından vay o zulm edənlərin halına

Onlar ozləri də bilmədən qəfildən baslarının ustunu alacaq o saatdan (qiyamət saatından) basqa bir seymi gozləyirlər

Muttəqilər mustəsna olmaqla, o gun dostlar bir-birinə dusmən kəsiləcəklər

(Muttəqilərə belə deyiləcəkdir:) “Ey bəndələrim, bu gun sizə hec bir qorxu yoxdur və siz qəm-qussə də gorməyəcəksiniz

O bəndələr ki, ayələrimizə iman gətirib (Bizə) təslim olmuslar

Siz də, zovcələriniz də sevinc icində Cənnətə daxil olun!”

(Cənnətdə) onlar ucun qızıl testlər və qədəhlər icində (yemək-icmək) dolandırılacaqdır. Orada onların urəkləri istəyən və gozlərini oxsayan hər sey olacaqdır. Siz orada əbədi qalacaqsınız

Bu sizin (dunyada) etdiyiniz (yaxsı) əməllər muqabilində varis oldugunuz Cənnətdir

Orada sizin ucun bir cox meyvələr vardır, onlardan yeyəcəksiniz

Gunahkarlar (kafirlər) isə, subhəsiz ki, əbədi olaraq cəhənnəm əzabı icində qalacaqlar

Onlardan (bu əzab) yungulləsdirilməyəcəkdir; onlar orada əllərini hər seydən uzmus olacaqlar

Biz onlara zulm etmədik, amma onlar ozləri zalım idilər (oz-ozlərinə zulm etdilər)

Onlar (Cəhənnəmin gozətcisi Malikə) muraciət edib deyəcəklər: “Ey Malik! Qoy Rəbbin bizi oldursun (bu əzabdan qurtaraq)! O isə (min ildən sonra onlara): “Siz (həmisəlik burada) qalacaqsınız!” – deyə cavab verəcəkdir

(Allah Cəhənnəmdə olan Məkkə musriklərinə buyuracaqdır:) “Biz sizə haqqı gətirmisdik, lakin sizin əksəriyyətiniz haqqı xoslamırdı”

Yoxsa onlar (Peygəmbərə hiylə qurmaqla) duzgun is gormusdulər?! Elə isə Biz də (onlara əzab verməklə) duzgun is goruruk

Yoxsa onlar elə guman edirlər ki, Biz onların pıcıltılarını və xəlvəti danısıqlarını esitmirik?! Xeyr, yanlarında olan elcilərimiz (onların butun askar və gizli sohbətlərini) yazırlar

(Ya Peygəmbər!) De: “Əgər Rəhmanın bir ovladı olsa, (ona) ibadət edənlərin birincisi mən olaram

Goylərin və yerin Rəbbi, ərsin Rəbbi (musriklərin) Ona aid etdikləri sifətlərdən tamamilə uzaqdır!”

(Ya Peygəmbər!) Qoy onlar və’d olunduqları gunə (qiyamət gununə) qovusana qədər (bihudə islərə) qursanaraq (dunyada ozləri ucun) oynayıb əylənsinlər

Goydə də tanrı, yerdə də tanrı Odur. O, hikmət sahibidir, (hər seyi) biləndir

Goylərin və yerin, onların arasındakı hər seyin ixtiyarı əlində olan (Allah) nə qədər ucadır (nə qədər uludur)! O saatı (qiyamətin nə vaxt qopacagını) bilmək Ona məxsusdur. Siz (oləndən sonra) Onun huzuruna qaytarılıb gətiriləcəksiniz

(Musriklərin) Ondan qeyri ibadət etdikləri (Allah yanında hec bir kəs ucun) səfaət edə bilməzlər. Ancaq haqqa səhadət verənlər (dildə və urəkdə “la ilahə illallah” deyənlər) mustəsnadır. Onlar (dediklərinin haqq oldugunu) bilirlər. (Məhz belələri Allahın izni ilə səfaət edə bilmək sərəfinə nail olacaqlar)

And olsun ki, əgər onlardan ozlərini kimin yaratdıgını sorussan, mutləq: “Allah!” – deyə cavab verəcəklər! Elə isə (haqdan) necə dondərilirlər

Onun (Muhəmməd əleyhissəlamın): “Ey Rəbbim! Bunlar iman gətirməyən bir qovmdur!” – deməsi də (dərgahımızda mə’lumdur)

(Ya Peygəmbər!) Onlardan uz cevir və (arada dusməncilik, kin-kudurət olmasın deyə, rastlasdıqda) “Salam!” de. Onlar (kufrləri uzundən baslarına nə gələcəyini) mutləq biləcəklər