Back to Languages

    Dagbani - Chapter 21

    Translation by Muhammad Baba Ghtobo

    Verse 1

    Nisalinim’ saliya karibu (Chiyaama yiɣisibu) miri ya, amaa! Ka bɛ be tamsim puuni, ka nyɛla ban lebri birita

    Verse 2

    Teebu bi kani ba na bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka di nyɛla yɛtɔɣa ka Naawuni tɔɣisiri ba naɣila bɛ wum li mi, ka nyɛla ban kpɛrita

    Verse 3

    Ka bɛ nyɛla ban suhiri kpɛrita, ka ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa sɔɣi niŋ saawɔra (ka yɛra): “Ŋumbɔŋɔ (Muhammadu) maa pa so m-pahila ninsala yi tatabo. Di ni bɔŋɔ, yi ni saɣi ti sihira, ka nyɛla ban kuli lihira

    Verse 4

    Ka o (Annabi Muhammadu) yεli: “N Duuma (Naawuni) mi yεltɔɣali din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni. Yaha! O nyɛla Wumda, Baŋda

    Verse 5

    Chɛli gba! Bɛ (Maka chεfurinim’) yεli mi: “Di (Alkur’aani) nyɛla zahiŋgaba, chɛli gba! O (Muhammadu) kpiri li mi. Chɛli gba! O nyɛla yiliyinda, dinzuɣu o tahimi ti alaama shεli na kamani bɛ ni daa tim tuun’ shεba ban gari maa na shɛm

    Verse 6

    Tiŋgbani shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ hallaka pɔi ni bana (Maka chεfurinim’) maa bi tila Naawuni yεlimaŋli. Di ni bɔŋɔ, bee bɛ daa nyɛla ban ti yεlimaŋli

    Verse 7

    (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim (tuunshεba) na pɔi ni nyini, naɣila bɛ nyɛla ninsalinim’ ka Ti siɣisiri wahayi n-tiri ba na, dinzuɣu bɔhimi ya ninvuɣu shɛba ban mali teesim (affanima), yi yi nyɛla ban ʒi

    Verse 8

    Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa bi zaŋ ba (tuumba maa) n-leei ban mali nimgbin’ shɛŋa din bi dira, bɛ mi daa pala ban yɛn kpalim (ka bi kpira)

    Verse 9

    Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) pali bɛ (tuumba maa) daalikauli, ka Ti tilgi ba, ni Ti ni yu so, ka niŋ saɣiŋgu nim hallaka

    Verse 10

    Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila litaafi (Alkur’aani) shεli din puuni mali teebu n-tin ya na. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali

    Verse 11

    Yaha! Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai tiŋgbani shɛlinim’ ban di zualinsi, ka lahi nam ninvuɣu zimba bɛ nyaaŋa

    Verse 12

    Dinzuɣu, saha shεli bɛ ni nya Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba, ka a nya ba ka bɛ guuri ka chɛri li

    Verse 13

    (Ka Malaaikanim’ yεli ba): “Miri ya ka yi zɔra, labmi ya luɣushɛli yi ni daa be ni’ima puuni la, n-ti pahi yi yiŋsi maa, achiika! Bɛ ni ti bɔhi ya.”

    Verse 14

    Ka bɛ yεli: “Yaa ni ti daashaara! Achiika! Ti daa nyɛla zualindiriba.”

    Verse 15

    Bɛ kumsi maa daa bi chɛ hali ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti zaŋ ba leei kamani pu’ shɛli bɛ ni yihi di bindirigu, ka bɛ nyɛla ban kpi

    Verse 16

    Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi nam sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni ka bɛ nyɛla ban dɛmda

    Verse 17

    Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔri ni Ti gbibi kpεrigu, tɔ! Ti naan gbibi li Ti sani, Ti yi di nyɛla ban yɛn niŋ lala

    Verse 18

    Chɛli gba! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdila yεlimaŋli (Alkur’aani) n-kariti ʒiri, ka di nyɛlgiri li, ka a nya li ka di nyɛla din nyɛhi. Yaha! Ashaara be yi zuɣu, domin yi ni tiri ŋmahinli shɛli maa zuɣu

    Verse 19

    Yaha! Ŋuna n-su ŋun be sagbana ni tiŋgbani ni. Yaha! Ban (Malaaikanim’) be O sani maa bi tibgiri bɛ maŋ’ ka chɛ O jɛma, di mi bi wumdi ba

    Verse 20

    Bɛ (Malaaikanim’) simsiri O mi yuŋ ni wuntaŋ’ ni, bɛ mi ka vunyεɣili

    Verse 21

    Di ni bɔŋɔ, bɛ (chεfurinim’ maa) gbibila duuma shɛba tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka bɛ nyɛla ban mali yiko n-ni tooi neei kpiimba

    Verse 22

    Duuma shεba yi di be di (sagbana mini tiŋgbani) ni ka pa ni Naawuni, tɔ! Di naan saɣim. Dinzuɣu, Naawuni nam niŋ kasi, Ŋuna n-nyɛ Al’arshi Duuma ka chɛ bɛ ni mali O ŋmahindi shεli maa

    Verse 23

    Bɛ bi bɔhiri O (Naawuni) O ni tumdi shɛli, amaa! Ka bɛ (ninsalinim’) nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi shɛba

    Verse 24

    Bee bɛ (chɛfurinim’) gbibila duuma shɛba ka pa ni Ŋuna (Naawuni)? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tahimi ya yi daliri na. Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla wa’azu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban be n sani, ka lahi nyɛ wa’azu n-ti ninvuɣu shɛba ban kana pɔi ni mani (Annabi Muhammadu). Chɛli gba! Bɛ (Maka chεfurinim’ maa) pam bi mila yεlimaŋli, dinzuɣu ka bɛ nyɛla ban lebri birita

    Verse 25

    (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim tuun’ so na pɔi ni nyini, naɣila Ti siɣisirila wahayi n-tiri O na, (ka yεri o): “Achiika! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Mani (Naawuni), dinzuɣu jεmmi ya Ma.”

    Verse 26

    Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεli: “Nambɔnaa (Naawuni) mali bia.” O nam niŋ kasi. Chɛli gba! Bɛ (Malaaika- nima, ni Annabi Issa, n-ti pahi Uzairu zaasa) nyɛla daba shεba bɛ (Naawuni) ni tibgi

    Verse 27

    Bɛ (Malaaikanim’ maa) bi daŋdi O (Naawuni) ni yεltɔɣa, ka mi nyɛla ban tumdi tuma ni O fukumsi ni nyɛ shɛli

    Verse 28

    O (Naawun) mi din be bɛ tooni mini bɛ nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama), bɛ mi ku tooi suhudee (Zaadali) naɣila O ni saɣi ti so, ka bɛ (Malaaikanim’) nyɛla ban zɔri dabɛm domin O (Naawuni) wuntia zuɣu

    Verse 29

    Yaha! Bɛ puuni ŋun ti yεli: “Mani nyɛla duuma ka pa ni Ŋuna (Naawuni),” tɔ! Di lana maa, Ti (Tinim’ Naawuni) ni yo o samli ni ʒahannama buɣum.” Lala ka Ti yɔri zualindiriba samli

    Verse 30

    Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa bi nya kadama sagbana mini tiŋgbani daa nyɛla din she n-tabli taba, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa wolgi li. Ka Ti lahi zali binshɛɣu kam din mali nyɛvuli ka di yi kom puuni na. Di- ni bɔŋɔ, bɛ ku ti Naawuni yεlimaŋli

    Verse 31

    Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ zoya n-leei din kpaŋkpa tiŋgbani ni, domin di ti mali ba (binnamda) n-damda zuɣu. Ka Ti lahi zali so’ shεŋa din yεlima di (zoya maa) puun, domin achiika! Bɛ (ninsalinim’) leei ban yɛn dolsi

    Verse 32

    Yaha! Ka Ti zaŋ sagbana leei pilli din guri (binnamda), amaa! Ka bɛ (chεfurinim’) nyɛla ban lebri biriti ka chɛ Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima

    Verse 33

    Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun nam yuŋ mini wuntaŋ’ ni, n-ti pahi wuntaŋ’ mini goli, ka di zaa be bobyinsi ni n-zɔri ginda

    Verse 34

    Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na bi nam ninvuɣu so pɔi ni nyini ka o yɛn kpalim (ka bi kpira). Di ni bɔŋɔ a yi kpi, bana nyɛla ban yɛn kpalim

    Verse 35

    Nyɛvuli kam nyɛla din yɛn lam kum. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) dahindi ya mi ni din be mini din vεla, ka di shiri nyɛla dahimbu. Yaha! Ti sani ka bɛ yɛn ti labsi ya na

    Verse 36

    Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yi nya a, bɛ bi gbibi a ni shεli m-pahi ansarsi, (ka naan yεra): “Di ni bɔŋɔ, Ŋumbɔŋɔ maa n-galindi yi buɣa maa? Amaa! Ka bɛ nyɛla ban niŋdi chεfuritali ni Nambɔzobonaa (Naawuni) yɛla teebu

    Verse 37

    Bɛ nam ninsala ka o nyɛla ŋun bɔri yom, ni baalim, N (Mani Naawuni) ni wuhi ya N nam yɛlikpahinda (azaaba), dinzuɣu miri ya ka yi bɔri yomyoma

    Verse 38

    Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεra: “Bondali n-nyɛ alikauli ŋɔ maa (azaaba), yi yi nyɛla yεlimaŋlinima.”

    Verse 39

    Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yi di mi saha shεli bɛ ni ti ku tooi taɣi ʒahannama buɣum ka chɛ bɛ nina mini bi yaaŋsi zuɣu, bɛ mi ti bi yɛn sɔŋsi ba

    Verse 40

    Chɛli gba! Di yɛn ti kaba mi na yim zuɣu, ka birim ba, ka bɛ ku tooi lahi taɣi li, bɛ mi ti ku naɣisi n-ti ba

    Verse 41

    Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ daa pun mali tuun’ shεba ban kana pɔi ni nyini maa ansarsi, ka bɛ ni daa zaŋ shɛli (azaaba) leei ansarsi maa shee bɛ zuɣu

    Verse 42

    (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei taɣiri ya yuŋ ni wuntaŋ’ ni ka chɛ Nambɔznoboaa (Naawuni)?” Chɛli gba! Bɛ (chεfurinim’) nyɛla ban lebi biri ka chɛ bɛ Duuma (Naawuni) yɛla teebu

    Verse 43

    Bee bɛ malila duuma shεba ban taɣiri ba ka pa Tinima? Bɛ (duumanim’ maa) ku tooi sɔŋ bɛ maŋsi, so mi ku tooi taɣi ba ka chɛ Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba

    Verse 44

    Chɛli gba! Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ mi ka bambɔŋɔnim’ mini bɛ banim’ wum nyɛɣisim hali ka bɛ Dunia ʒii ti niŋ waɣilim n-ti ba. Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya ni achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kani la tiŋgbani ni na n-ti filindi li di tarsi1? Di ni bɔŋɔ, bana n-nyɛ ban yɛn nya nasara

    Verse 45

    (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! N-saɣisiri ya mi ni wahayi (Naawuni tuuntali), tikpiranim’ mi bi wumdi bolgu saha shεli bɛ yi ti saɣisiri ba.”

    Verse 46

    Yaha! Pɔhim shεli yi ti shihi ba a Duuma (Naawuni) daazaaba puuni, achiika! Bɛ yεrimi: “Ti baye, achiika! Tinim’ nyɛla zualindiriba.”

    Verse 47

    Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti zalila aadalsi binzahindigu Zaadali, dinzuɣu bɛ ti bi yɛn di nyɛvuli kam zualinsi ni shɛli, hali di yi nyɛla bimbɛlli din be tampiŋ’ puuni pɔrlim kotomsi, Ti (Tinim’ Naawuni) ni tahi li na. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) saɣi ban kariti saliya (Zaadali)

    Verse 48

    Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa mini Annabi Haruna din wolgiri yεlimaŋli mini ʒiri sunsuuni, ni neesim, n-ti pahi teebu n-zaŋ ti wuntizɔriba

    Verse 49

    Ninvuɣu shεba ban zɔri bɛ Duuma (Naawuni) ni sɔɣisinli, ka nyɛla ban zɔri Chiyaama yiɣisibu dabiεm

    Verse 50

    Yaha! Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla teebu din mali alibaraka, ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li na. Di ni bɔŋɔ, yinim’ (Larbunim’) nyɛla ban zaɣisiri li

    Verse 51

    Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa pun ti Annabi Ibrahima o dolsigu. Yaha! Ti nyɛla ban mi o

    Verse 52

    Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni daa yεli o ba mini o niriba: “Bimbo buɣa ka yi kuli bi milgi ka jεmdi maa?”

    Verse 53

    Ka bɛ yεli: “Ti paai la ti banim ka bɛ nyɛla ban jεmdi li.”

    Verse 54

    Ka o (Annabi Ibrahima) yɛli: “Achiika! Yi mini yi banim’ maa daa shiri be birginsim din be polo ni.”

    Verse 55

    Ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, a ka ti mi na ni yεlimaŋli bee a bela ban dɛmdi ni

    Verse 56

    Ka o yεli: “Chɛli gba! Yi Duuma n- nyɛ sagbana ni tiŋgbani Duuma, Ŋuna n-nam li. Yaha! N-nyɛla ŋun be ban diri di shɛhira puuni.”

    Verse 57

    “Yaha! M-po Naawuni, n-ni na yi buɣa maa nari (n-ni kabsi kabsi li), yi yi ŋmalgi naai.”

    Verse 58

    Ka o (Annabi Ibrahima) kabsi kabsi li, ka chɛ di puuni zaɣititali, domin bɛ labi na n-ti paai li (ka baŋ din beni)

    Verse 59

    Ka bɛ yεli: “Ka ŋuni n-leei niŋ ti buɣa maa shɛm ŋɔ? Achiika! O be zualindiriba ni.”

    Verse 60

    Ka bɛ (puuni shɛba) yεli: “Ti di wum nachimbila so ni gbibi bɛ yɛltɔɣa ka o yuli boondi Ibrahima.”

    Verse 61

    Ka bɛ yεli: “Zaŋmi ya o na ka niriba ti nya, achiika! Bɛ (ninsalinim’) nyɛla ban yɛn di shɛhira.”

    Verse 62

    Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Ibrahima! Dini bɔŋɔ, nyini n-nyɛ ŋun niŋ ti duumanim’ maa shεm ŋɔ?” maa n-nyɛ ŋun tum lala, bɔhimi ya ba

    Verse 63

    Ka o yεli: “Chɛli gba! Bɛ kpεm ŋɔ bɛ yi nyɛla ban ni tooi yɛli yεltɔɣa.”

    Verse 64

    Ka bɛ naan ŋmalgi yuli bɛ maŋsi, ka yɛli: “Achiika! Yi nyɛla zualindiriba.”

    Verse 65

    Di nyaaŋa, ka bɛ naan ŋmalgi n-labi bɛ yɛltɔɣa kura ni, (ka yεli): “Achiika! A (Ibrahima) kuli mi ni bambɔŋɔnim’ maa bi yεri yεltɔɣa.”

    Verse 66

    Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi jεmdila din pa Naawuni, ka nyɛla din ku tooi niŋ ya anfaani bee chuuta shεli?”

    Verse 67

    “Chirgu ni yinima, n-ti pahi binyɛri shɛŋa yi ni jεmdi ka di pa ni Naawuni maa. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?”

    Verse 68

    Ka bɛ yεli: “Nyom ya o ni buɣum, ka sɔŋ yi duumanim’ maa (ka bɛ jɛma niŋ yaa), yinim’ dee yi nyɛla ban yɛn tooi niŋ lala.”

    Verse 69

    Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli: “Yaa nyini buɣum! Leemi maasim ni alaafee n-zaŋ ti Ibrahima.”

    Verse 70

    Ka bɛ na o nabɛri, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba leei ninvuɣu shεba ban niŋ ashaara

    Verse 71

    Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi o mini Annabi Lutu n-zaŋ labi tiŋgbani (Sham) shεli Ti ni niŋ alibarika niŋ di puuni n-ti binnamda

    Verse 72

    Yaha! Ka Ti ti o Is’haaka, ka pahi o Ya’akuba (ka o nyɛ yaaŋa), ka zaŋ ba leei ninvuɣusuma

    Verse 73

    Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba leei toondannima, ka bɛ dolsiri (ninsalinim’) n-zaŋ chaŋ bɛ sani ni bɛ tummi ni Ti zaligu. Yaha! Ka Ti tim ni wahayi viɛnyɛla, ni jiŋli puhibu, n-ti pahi zaka tibu.Yaha! Bɛ daa nyɛla daba n-ti Ti (Tinim’ Naawuni)

    Verse 74

    Ni Annabi Lutu, Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti o yεmgoliŋga mini baŋsim. Yaha! Ka Ti tilgi o ka chɛ tiŋgbani shεli din niriba daa tumdi tuumbεri, achiika! Bɛ daa shiri nyɛla ninvuɣubiεri, ka daa nyɛla ban kpahi yεɣi

    Verse 75

    Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ o niŋ Ti nambɔzɔbo ni, achiika! O daa be ninvuɣu suma puuni

    Verse 76

    Ni Annabi Nuhu, saha shεli o ni daa suhi pɔi ni dina, ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu. Dinzuɣu, ka Ti tilgi o mini o maligu ka chɛ suhusaɣiŋgu din bara

    Verse 77

    Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o nasara ninvuɣu shεba ban labsi Ti aayanim’ ʒiri maa zuɣu. Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣubiεri, ka Ti chɛ ka kom di ba namgbaniyini

    Verse 78

    Ni Annabi Dawuda mini Annabi Sulemana, saha shεli bɛ ni daa niŋdi fukumsi pu’ shεli yεltɔɣa ni, saha shεli ninvuɣu shεba biŋkobri ni daa cheei kpe di (puu maa) ni yuŋ (n-ti saɣim di bindira). Yaha Ti (Tinim’ Naawuni) daa nyɛla ban diri bɛ fukumsi maa shɛhira

    Verse 79

    Dinzuɣu, ka Ti zaŋ li baŋsi Annabi Sulemana, ka ti bɛ zaasa yɛmgoliŋga mini baŋsim, ka Ti lahi balgi zoya n-ti Annabi Dawuda, ka di (zoya maa) niŋdi Naawuni kasi m-pahi o zuɣu, ni noombihi. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa nyɛ ban niŋdi lala maa.”

    Verse 80

    Ka Ti baŋsi o (Annabi Dawuda) tobunεma malibu, domin di gun ya ka chɛ yi dimba. Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban paɣira (Naawuni)

    Verse 81

    Yaha! Ka Ti (balgi) pɔhimkpeeni n-ti Annabi Sulemana, ka di chana ni o fukumsi hali ni tiŋgbani shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ alibarika niŋ di puuni. Yaha! Ti nyɛla ban mi yɛllikam

    Verse 82

    Ni alizin’ shintana puuni, (ka Ti balgi) ban fimdi kom ni n-ti o (Annabi Sulemana). Yaha! Ka bɛ tumdi tuun’ shεŋa din pa lala n-tiri o. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa nyɛ ban guli ba

    Verse 83

    Ni Annabi Ayuba yɛla, saha shεli o ni daa suhi o Duuma (Naawuni, ka yεli): “Achiika! Doro gbaai ma, dinzuɣu nyini n-nyɛ Ŋun gari nambɔzoriba nambɔzobo.”

    Verse 84

    Ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu, ka vuui doro shεli din be o niŋgbina ni maa. Yaha! Ka Ti labsi o malgu na n-ti ti o, ka ti o bɛ ŋmali 1 ka bɛ pahi bɛ zuɣu, ka di nyɛ nambɔzɔbo Ti (Tinim’ Naawuni) sani, ka lahi nyɛ teebu n-zaŋ ti ban jɛmdi Naawuni

    Verse 85

    Ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Iddrisu, n-ti pahi Annabi Zulkiflu, bɛ zaasa daa nyɛla ban be suɣulonim’ ni

    Verse 86

    Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba n-kpɛhi Ti nambɔzɔbo ni, achiika! Bɛ daa nyɛla ban be ninvuɣu suma ni

    Verse 87

    Ni zahimlana (Annabi Yinusa), saha shεli o ni daa chaŋ ka nyɛla ŋun je suli, ka tεhi ni Ti (Tinim’ Naawuni) ku zaŋ o niŋ fukumsi shεli ni, (ka Naawuni daa chɛ ka zahim vali o kom ni). Ka o naan boli o Duuma (Naawuni) zimsim maa puuni (ka yεli): “Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila nyini. A nam niŋ kasi, achiika! N-nyɛla ŋun be zualindiriba ni.”

    Verse 88

    Ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu, ka tilgi o ka chɛ suhusaɣiŋgu. Tɔ! Lala ka Ti tilgiri ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

    Verse 89

    Ni Annabi Zakariya, saha shεli o ni daa boli o Duuma (Naawuni, ka yεli): “Yaa n Duuma (Naawuni)! Di chɛ ka n-kpalim n ko (ka ka falidira), domin nyini n-nyɛ falidiriba ni Ŋun gari.”

    Verse 90

    Ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu, ka ti o Annabi Yahaya, ka chɛ ka o paɣa nyɛ paɣasuŋ. Achiika! Bɛ daa nyɛla ban niŋdi yomyom’ ni tuunviεla tumbu, ka suhiri Ti (Tinim’ Naawuni) ni tamaha mini dabiεm, ka bɛ daa lahi nyɛ ban filindi bɛ maŋa n-tiri Ti

    Verse 91

    Ni paɣa so (Mariam) ŋun daa gu o tooni la, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa chɛ ka Ti Ruuhi (Malaaika Ziblila) pɔbsi niŋ o ni, (ka o kpiɣi Annabi Issa pua), Ka Ti zaŋ o mini o bia (Annabi Issa) n-leei yεlikpahindili n-ti binnamda

    Verse 92

    Achiika! Yi daadiini ŋɔ (Muslinsi daadiini) maa nyɛla adiini yini.1 Yaha! Mani (Naawuni) n-nyɛ yi Duuma, dinzuɣu, jεmmi ya ma

    Verse 93

    Ka bɛ (ninsalinim’) naan woli woli bɛ daadinni bɛ suusuuni. Bɛ zaa nyɛla ban yɛn ti labi na Ti (Tinim’ Naawuni) sani (Zaadali)

    Verse 94

    Dinzuɣu, ŋun tum tuunvεla puuni shɛli ka nyɛla ŋun shiri ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Di ku zaɣisi o tuma maa. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn sabi li n-zali o

    Verse 95

    Yaha! Di nyɛla din chihira n-zaŋ ti tiŋgbani shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ hallaka kadama bɛ pala ban ti lahi yɛn labi na (bɛ Dunia ʒii puuni)

    Verse 96

    Hali ni saha shεli bɛ ni yɛn ti yooi Yaazuuzu mini Maazuuzu m-bahi na, 1 ka bɛ nyɛla ban yɛn ti sheeri zoli kam zuɣu na ni yomyoma

    Verse 97

    Ka yεlimaŋli daalikauli (Chiyaama yiɣisibu) saha miri. Dinsaha ka a yɛn nya ka chεfurinim’ nimbihi mirimiri (ka bɛ yεra): “Ti baye, achiika! Ti daa shiri be tamsim puuni n-zaŋ chaŋ ŋɔ maa. Chɛli gba! Ti daa nyɛla zualindiriba.”

    Verse 98

    (Ka bɛ yεli ba): “Achiika! Yi mini binyεri shεŋa yi ni daa jεmda ka di pa Naawuni maa zaasa nyɛla ʒahannama buɣum dokuɣuri, ka yi nyɛla ban yɛn kpe di (buɣum maa) ni.”

    Verse 99

    Dimbɔŋɔnim’ maa yi di daa nyɛla duumanim’ (Dunia puuni), bɛ naan ku kpe di (buɣum maa) ni. Di mi zaasa nyɛla din yɛn kpalim di puuni

    Verse 100

    Bɛ (chεfurinim’) yɛn ti vuhirimi nyɛhigira di (buɣum maa) puuni, bɛ mi ti bi yɛn wumdi shɛli di puuni

    Verse 101

    Achiika! Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni pun sabi ba ka bɛ nyɛla zuɣusuŋnim’ Ti sani, tɔ! Bannim’ maa nyɛla bɛ ni yɛn niŋ shɛba katiŋ’ ka chɛ li (buɣum maa)

    Verse 102

    Bɛ ti bi yɛn wumdi di (buɣum maa) vuri, bɛ mi nyɛla ban yɛn ti kpalim bɛ suhi ni kuli bɔri shɛli ni

    Verse 103

    Suhidamli zaɣititali la ti bi yɛn mali ba suhusaɣiŋgu, ka Malaaikanim’ niŋdi ba maraaba (ka yεra): “Zuŋɔ n- nyɛ yi dabsi’ shεli bɛ ni daa gbaari ya di daalikauli la.”

    Verse 104

    Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti kpabikpabi sagbana kamani bɛ ni kpabri takar’ shεŋa bɛ ni sabri di zuɣu la shεm, kamani Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa pili tuuli nambu shεm, Ti ni lahi labsi li lala, di nyɛla alikauli shɛli din ʒe talahi Ti zuɣu. Achiika! Ti shiri nyɛla ban yɛn niŋ lala

    Verse 105

    Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa sabi niŋ Zabuura 1 puuni teebu (Lauhul Mahfuuzu) nyaaŋa kadama N (Mani Naawuni) dabsuma n-yɛn ti di tiŋgbani (Alizanda) fali

    Verse 106

    Achiika! Ŋɔ maa puuni mali tuuntali tibu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban jɛmdi Naawuni

    Verse 107

    Yaha! (Yaa niyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim a na, naɣila a ti nyɛla nambɔzobo n-zaŋ ti binnamda. “Achiika! Bɛ siɣisirila wahayi n-tiri ma

    Verse 108

    (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: na (kadama) Achiika! Yi Duuma nyɛla Duuma yino. Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinima)?”

    Verse 109

    (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Nyin yεlima: “M-baŋsila yi zaasa yim. Yaha! M-bi mi. Di ni bɔŋɔ, bɛ ni gbaari ya alikauli shεli (azaaba) maa nyɛla din be yoma bee katiŋa.”

    Verse 110

    Achiika! O (Naawuni) mi yεltɔɣa shɛli din yihi yɛli, ka mi yi ni sɔɣiri

    Verse 111

    Yaha! M-bi mi, achiika! Di (azaaba maa naɣisibu) nyɛla dahimbu n-tin ya, ni nyɛɣisim hali ni saha shɛli

    Verse 112

    Ka o (Annabi Muhammadu) yɛli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Niŋmi fukumsi ni yεlimaŋli. Yaha! Ti Duuma So Ŋun nyɛ Nambɔzobonaa n-nyɛ bɛ ni bɔri sɔŋsim So sani n-zaŋ chaŋ yi ni tiri ŋmahin’ shɛli dimbɔŋɔ maa