Back to Languages
Dagbani - Chapter 32
Translation by Muhammad Baba Ghtobo
Verse 1
Alif-Laam-Miim (A. L. M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alku’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni
Verse 2
Litaafi ŋɔ (Alkur’aani) siɣisibu ka zilsigu, di yila binnamda Duuma sani na
Verse 3
Bee bɛ (Maka chɛfurinim’) yεrimi ni o (Muhammadu) kpiri li mi? Chɛli gba! Di nyɛla yεlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani na, domin a zaŋ li n- saɣisirisi ninvuɣu shεba saɣisigulana so ni na ʒin kaba na, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban dolsi (sochibga)
Verse 4
Naawuni n-nyɛ Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani, ni din be di sunsuuni dabsili diba ayɔbu puuni. Din nyaaŋa, ka O du m-ba Al-arshi. Yi (ninsalinima) ka ŋun yɛn sɔŋ ya, bee ŋun yɛn suhudee ya ka pa ni Ŋuna. Di ni bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla
Verse 5
O (Naawuni) lebgirila yεla n-zaŋ yi zuɣusaa hali ni tiŋgbani ni, din nyaaŋa ka di yɛn ti du O sani dabsi’ shεli din timsim nyɛ yuuntuhili yi laasabu puuni
Verse 6
Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Duuma so Ŋun mi din sɔɣi ni din be polo ni, Ŋuna n-nyɛ Nyεŋda, Zaadali Nambɔzobonaa
Verse 7
Ŋuna n-nyɛ Ŋun viεlgi O ni nam shɛli kam, ka pili ninsala (Annabi Adam) nambu ni yεɣiri
Verse 8
Din nyaaŋa, ka O zali o (Annabi Adam) zuliya ka bɛ pilgu yi ko- chɔɣiŋgu (maniyyi) ni na
Verse 9
Din nyaaŋa, ka O pali o nama, ka pɔbsi o nyɛvuli niŋ o puuni, ka tin ya (yi ninsalinim’) wumbu mini nyabu, n-ti pahi haŋkali, amaa! Bɛla ka yi paɣira
Verse 10
Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεli: “Di ni bɔŋɔ, (ti yi kpi) ka bɔrgi tiŋgbani ni, bɛ ni tooi lahi nam ti namdi palli? Chɛli gba! Bɛ nyɛla ban niŋdi chɛfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) laɣimbu
Verse 11
(Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Kum Malaaika so bɛ ni zaŋ dalim ya maa n- deeri yi nyɛvuya, din nyaaŋa ka bɛ lahi yɛn ti labsi ya yi Duuma sani (Zaadali)
Verse 12
(Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! A yi di nya saha shεli bibiɛhi zuɣuri ni yɛn ti ba tiŋgbani ni bɛ Duuma sani (ka yεra): “Yaa ti Duuma! Ti yi pa nya ya ka wum, dinzuɣu labsim ti (Dunia puuni) ka ti ti tum tuunviεlli. Achiika! Ti yi pa nyɛla ninvuɣu shεba ban dihitabli.”
Verse 13
Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, achiika! Ti naan ti nyɛvuli kam di dolsigu, amaa! Yεltɔɣa pun niŋ dihitabli N (Mani Naawuni) sani kadama “N-yɛn chɛmi ka ʒahannama buɣum pali ni ninsalinim’ mini alizinnim’ namgban- yini.”
Verse 14
Dinzuɣu, lammi ya (azaaba), dama yi daa tamla yi zuŋɔ dabsili ŋɔ maa laɣimbu. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) gba tam yi yεla. Dinzuɣu lammi ya azaaba shεli din ka naabu, domin yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli maa zuɣu
Verse 15
Achiika! Ninvuɣu shεba ban tiri yεlimaŋli ni Ti (Tinim’ Naawuni) aaya- nim’ maa, bɛ yi ti teei ba ni dina, ka bɛ lu n-niŋ suzuuda, ka niŋ kasi ni bɛ Duuma (Naawuni) paɣibu, ka nyɛla ban bi tibgiri bɛ maŋa
Verse 16
Bɛ puluɣa niŋdila katiŋ’ ka chɛri bɛ dooshεhi, ka bɛ nyɛla ban suhiri bɛ Duuma (Naawuni) ni dabiεm mini kore, ka nyɛla ban dihiri Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba shɛli puuni
Verse 17
Dinzuɣu nyɛvuli shεli bi mi bɛ ni sɔɣi ba suhupiɛlli shɛli, ka di yɛn ti nyɛ sanyoo ni bɛ (ninsalinim’) tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Dunia puuni)
Verse 18
Di ni bɔŋɔ, ŋun ti Naawuni yεlimaŋli mini ŋun kpee yi ni ŋmani taba? Bɛ kum niŋ yim
Verse 19
Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunsuma, tɔ! Alizanda shεli din nyε labbu shee nyɛla bɛ dini, ka di nyɛla saani n-zaŋ ti ba domin bɛ ni daa tumdi tuun’ shɛŋa zuɣu (Dunia puuni)
Verse 20
Amaa! Ninvuɣu shεba ban kpee yi maa, tɔ! Bɛ labbu shee n-nyɛ buɣum. Saha shεli kam ka bɛ yi ti bɔri ni bɛ yi di (buɣum maa) puuni, ka bɛ labsi ba di puuni, ka yεli ba: “Lammi ya buɣum daazaaba shεli yi ni daa labsiri ʒiri (Dunia puuni) la
Verse 21
Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka bɛ lam azaaba shεli din be yoma 1 ka chɛ (Chiyaama) daazaaba titali maa, domin achiika! Bɛ niŋ tuuba n-labi Naawuni sani
Verse 22
Yaha! Ŋuni n-leei nyɛ zualindira n- ti lahi paai ninvuɣu so bɛ ni teegi o ni o Duuma aayanima, din nyaaŋa, ka o lebi biri ka chɛ li, tɔ! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn dargi bibiɛhi tibli
Verse 23
Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi (Attaura), dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Di be zilsigu puuni ni o (Annabi Musa) 2 laɣimbu, ka Ti lahi zaŋ li (Attaura maa) leei dolsigu n-zaŋ ti Israaila bihi
Verse 24
Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ bɛ (Israaila bihi) puuni shεba n-leei toondannima, ka bɛ dolsiri (ninsalinim’) ni Ti zaligu saha shεli bɛ ni daa niŋ suɣulo. Yaha! Bɛ daa nyɛla nivuɣu shɛba ban dihitabli ni Ti aayanima
Verse 25
Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn ti wolgi bɛ (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) sunsuuni Zaadali n-zaŋ chaŋ bɛ ni daa niŋdi namgbankpeeni shɛli zuɣu maa
Verse 26
Di ni bɔŋɔ, di pala dolsigu n-zaŋ ti ba (bɛ Maka chεfurinima) kadama di zooiya ka Ti niŋ tiŋgbani shɛŋa ban kana pɔi ni bana hallaka, ka bɛ chani bɛ yiŋsi puuni (ka nyari Ti ni daa niŋ ba hallaka shεm). Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu. Di ni bɔŋɔ, bɛ ku wum (ka kpahim vɛnyɛla)
Verse 27
Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) karitila kom n-labsiri tiŋgbani shɛli ni din kuui, ka Ti zaŋ li n-yihi bindira shεŋa na, ka bɛ biŋkobri mini bɛ mammaŋ’ diri di puuni. Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nyara
Verse 28
Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεra: “Bondali ka yi (Muslinnim’) yɛn ti nya nasara ti zuɣu, yi yi shiri nyɛla yɛlimaŋlinima”
Verse 29
(Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Nasara maa dali, ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali iimaansili ti ku lahi niŋ ba anfaani shεli, bɛ mi ti ku naɣisi n-ti ba (ka bɛ niŋ tuuba)
Verse 30
Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim bɛ (chɛfurinim’ maa) yɛla ni, ka ʒiya guhima. Achiika! Bɛ (chɛfurinim’) gba nyɛla ban ʒiya guhira