Back to Languages

    Dagbani - Chapter 33

    Translation by Muhammad Baba Ghtobo

    Verse 1

    Yaa nyini Annabi! Zom Naawuni, ka miri ka a doli chεfurinim’ mini munaafichinima. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana

    Verse 2

    Yaha! Doli bɛ ni siɣisiri shɛli wahayi n-tira na a Duuma (Naawuni) sani. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

    Verse 3

    Yaha! Zaŋmi a yɛla dalim Naawuni, Naawuni mi saɣi bɛ ni dalindi so

    Verse 4

    Naawuni bi zaŋ suhiri ayi n-niŋ ninvuɣu yino niŋgbina ni, O mi bi zaŋ yi paɣa shεba yi ni zaŋ leei yi manim’ maa ka bɛ shiri nyɛ yi manima. 1 Yaha! O bi zaŋ yi ni zaŋdi shεba bihi n-leeri yi bihi la, ka bɛ shiri nyɛla yi bihi. 2 Ŋɔ maa nyɛla yi zilima zuɣu ka yi yεri li, ka Naawuni mi yεri ya di yεlimaŋli ni nyɛ shεli, Ŋuna n-lahi nyɛ Ŋun dolsira n-zaŋ chaŋ sochibga

    Verse 5

    Bolimi ya ba (bihi) ni bɛ banim’ yuya, dina n-nyɛ aadalsi Naawuni sani. Amaa! Yi yi ʒi bɛ banim’ yuya, tɔ! (Bolimi ya ba) yi mabihi, ni yi sɔŋdiba adiini puuni. Amaa! Taali ka yi zuɣu yi ni sargi shεli puuni. Amaa! (Yi mali taali) yi ni niŋ shɛli ka mi li yi suhiri ni ka di nyɛ nakpaɣandi. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Nambɔzobonaa

    Verse 6

    Annabi (Muhammadu) n-nyɛ ŋun tu ni ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli yu n-gari bɛ mammaŋa, ka o paɣaba nyɛ bɛ manima. Yaha! Dɔɣiriba n-nyɛ ban miri taba Naawuni zalgu puuni n-gari bɛ Muslim’ taba mini ban zo Hiʒira, naɣila yi yi bɔri ni yi niŋ yi simnim’ vɛnyɛliŋga. Ŋɔ maa pun sabi mi n-do kundili (Lauhul Mahfuuzu) puuni

    Verse 7

    (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa gbaai alikauli ni Annabi nima, n-ti pahi nyini (Annabi Muhammadu), ni Annabi Nuhu, ni Annabi Ibrahima, ni Annabi Musa mini Annabi Issa Mariam bia. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ ba alikauli kpeeni

    Verse 8

    Domin O (Naawuni) ti bɔhi yɛlimaŋlinima n-zaŋ chaŋ bɛ yεlimaŋli polo, ka kpaɣisila azaaba kpeeni n-guli chεfurinima

    Verse 9

    Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Teemi ya Naawuni ni tin ya ni’ima shεli saha shεli tobbihi shɛba ni daa liri ya, ka Ti daa tim pɔhim bɛ sani, ni tobbihi shεba (Malaaikanim’) yi ni daa bi nya ba. Yaha! Naawuni nyεla Ŋun nyari yi tuuntumsa

    Verse 10

    Saha shεli bɛ (chεfurinim’ maa) ni daa kan ya na yi zuɣusaa mini tiŋa, ni lebgi, ka suhiri paai yi kukoya ni, ka yi saha shεli yi (Muslinnim’) nina ni daa naan mali zilsigu ni Naawuni (O ni tin ya nasara, bee O ku tin ya), ka di nyɛla zilsigu ni yɛlimaŋli

    Verse 11

    Nimaa ni, ka bɛ daa dahim ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka bɛ daa shiri dam ba damdi kpeeni

    Verse 12

    Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli munaafichinim’ mini ninvuɣu shεba doro ni be bɛ suhiri ni ni daa yεli: “Naawuni mini O tumo bi niŋ ti alikauli shεli naɣila yɔhim.”

    Verse 13

    Yaha! Teemi saha shεli salo shɛba bɛ (Munaafichinim’) puuni ni daa yεli: “Yaa yinim’ Yasriba nima (Madina- nima)! Yi ka zaashee (din yɛn tooi zani ka tuhi yi dimba), dinzuɣu labmi ya.” Ka bɛ puuni shεba naan bɔri ni Annabi Muhammadu saɣi ti ba (ka bɛ labi yiŋa) ka naan yεra: “Achiika! Ti yiŋsi kpalim la zaɣikuma (so bi guli li), ka di mi pala zaɣikuma, ka shɛli ka bɛ bɔra m-pahila zɔbu (ka bɛ zɔri ka chɛri tobu maa)

    Verse 14

    Bɛ yi di kpe n-ti liri ba di (Madina) yεɣ’ shɛŋa, din nyaŋa ka bɛ di yεli ba ni bɛ leemi chεfurinima, tɔ! Achiika! Bɛ naan saɣi ti li. Yaha! Bɛ naan ku naɣisi n-ti li naɣila biɛla

    Verse 15

    Yaha! Achiika! Bɛ (Munaafichi- nim’ maa) daa gbaai Naawuni alikauli pɔi ni ŋɔ maa (kadama) bɛ ku lebi biri, Naawuni mi daalikauli nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi shεli zuɣu

    Verse 16

    (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi zobu ku tooi niŋ ya anfaani shεli, di yi nyɛla yi zɔrimi ka chεri kpibu bee bɛ ti kun ya, din ŋuna yi mi naan ku wum nyεɣisim shεli naɣila biɛla

    Verse 17

    (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei yɛn tooi taɣiya ka chɛ Naawuni daazaaba, di yi niŋ ka O bɔri ya ni chuuta shɛli, bee ka O bɔri ya ni nambɔzɔhigu? Yaha! Bɛ ku tooi nya ŋun yɛn taɣi ba, bee ŋun yɛn sɔŋ ba ka pa ni Naawuni

    Verse 18

    Achiika! Naawuni mi ninvuɣu shεba ban mɔŋdi ninsalinim’ ni bɛ di chaŋ Naawuni zuɣu tobu ni yi puuni, ni ninvuɣu shεba ban yεri bɛ mabihi: “Kam ya na ti sani (ka chɛ ka Muhammadu chaŋ n-ti kpi tobu ni o ko), bɛ mi bi chani tobu ni naɣila biɛla

    Verse 19

    Bɛ nyɛla ban mali ya (Muslinnim’) bεm, amaa! Dabiεm yi ti kana, a ni nya ka bɛ yuunda n-zaŋ kana a (nyini Annabi) sani, ka bɛ nimbihi lebri gindi kamani ninvuɣu so kpibu kulibu ni paai. Saha shεli mi dabiεm ni chaŋ naai, ka bɛ naan doli ya ni bɛ zilim nyεɣisa, ka lahi mali biεm n-zaŋ chaŋ viɛnyɛla tumbu shee. Bannim’ maa bi ti Naawuni yεlimaŋli. Dinzuɣu, ka Naawuni saɣim bɛ tuuntumsa (laara). Yaha! Di lala maa nyɛla soochi n-zaŋ ti Naawuni

    Verse 20

    Ka bɛ (Munaafichinim’ maa) tεhiri ni chεfurinim’ laɣinsi tobbihi maa bi ŋmalgi ka chɛ tobu maa, laɣinsi tobbihi maa mi yi labi na, tɔ! Bɛ naan bɔri ni bɛ ʒi tiŋkpaŋsi ni (ka tobu di bi paai ba), ka bɔhiri yi (Muslinnim’) lahibali, dinzuɣu hali bɛ yi di be yi puuni, tɔ! Bɛ naan ku tuhi (tobu maa sɔŋ ya) naɣila biɛla (bɛ puuni)

    Verse 21

    Achiika! Di nyɛla tɔɣisigu zaɣisuŋ n-tin ya (yi Muslinnima) n-zaŋ chaŋ Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) hala puuni n-zaŋ ti ŋun bɔri Naawuni sanyoviɛlli, ni Chiyaama biɛrisuŋ, ka teei Naawuni yɛla pam

    Verse 22

    Yaha! Saha shεli ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli maa ni daa nya chɛfurinim’ laɣinsi maa, ka bɛ daa yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni gbaai ti alikauli shεli la, Naawuni mini O tumo shiri niŋ yεlimaŋli.” Yaha! Di daa bi pahi ba shεli naɣila yɛlimaŋtibo, ni maŋ’ zaŋ ti Naawuni

    Verse 23

    Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli maa puuni shεba beni m-pali alikauli shεli bɛ ni gbaai Naawuni, bɛ puuni shεba mi beni ka bɛ bukaata daa mali (ka bɛ kpi tobu maa ni, ka ti yɛn kpe Alizanda), ka bɛ puuni shεba mi guhira (kpibu maa), bɛ mi bi taɣi (bɛ ni gbaai Naawuni alikauli shεli maa) taɣibu hali bɛla

    Verse 24

    Domin Naawuni ti yo yεlimaŋli nim bɛ yεlimaŋli sanyoo, O mi yi bɔra ka O niŋ munaafichinim’ azaaba, bee ka O deei bɛ tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

    Verse 25

    Ka Naawuni labsi ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa nyaaŋa ni bɛ suhuyiɣisili, ka bɛ bi nya viɛnyɛla shɛli. Ka Naawuni ko saɣindi yεlimaŋtiriba (ka chɛ chɛfurinim’ nabiɛri) tobu maa ni. Yaha! Naawuni nyɛla Kpεŋlana, Nyεŋda

    Verse 26

    Ka O (Naawuni) siɣisi ninvuɣu shɛba bɛ ni ti litaafi maa puuni shɛba ban sɔŋ ba (chɛfurinim’) maa bɛ yilitamda puuni n-labsi tiŋgbani ni na, ka zaŋ dabεm niŋ bɛ suhiri ni, ka yi (Muslimnim’) ku bɛ puuni shεba, ka gbahi shεba ka bɛ nyɛ tobdaba

    Verse 27

    Ka zaŋ bɛ tiŋgbana mini bɛ yiya n-ti pahi bɛ daarzichi, ni tiŋgbani shεli yi napɔŋ ni na ʒin no di puuni n-dihi ya fali. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

    Verse 28

    Yaa nyini Annabi! Yεlimi a paɣaba: “Yi yi bɔri Dunia biεhigu mini di nachintεri, tɔ! Yin kam ya na, n-ni chɛ ka yi wum nyεɣisim, ka chεn ya chεrisuŋ.”

    Verse 29

    “Amaa! Yi yi bɔrila Naawuni mini O tumo, n-ti pahi Chiyaama, tɔ! Achiika! Naawuni kpaɣisila laara din galsi n-zaŋ zali yi puuni ban nyε paɣasuma.”

    Verse 30

    Yaa yinim’ Annabi (Muhammadu) paɣaba! Yi puuni ŋun ti tum tuumbiεɣu zaɣiyini din yi polo ni, tɔ! Bɛ ni nabgi o daazaaba siɣim buyi. Lala maa mi nyɛla soochi n-zaŋ ti Naawuni

    Verse 31

    Yaha! Yi puuni ŋun filim o maŋ’ n- ti Naawuni mini O tumo, ka tum tuunvεlli, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o o sanyoviεlli siɣim buyi, ka mali azrichi shɛli din galsi shili n-guli o

    Verse 32

    Yaa yinim’ Annabi (Muammadu) paɣaba! Yi bi ŋmani Dunia paɣa so, yi yi zo Naawuni, tɔ! Yin miri ya ka yi balgi yi yɛltɔɣa, ka doro (Munaafichi- tali) ni be so suhu ni ti niŋ kore (n-zaŋ kana yi sani). Yaha! Yεlimi ya yεltɔɣa din mali alheeri

    Verse 33

    Yaha! Ʒinimi ya yi yiŋsi puuni, ka di yihiri ya nachinsi polo ni kamani tuuli ʒilinsi saha paɣaba ni daa yihiri bɛ nachinsi polo ni shεm. Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zaka, ka doli ya Naawuni ni O tumo, achiika! Naawuni bɔrimi ni O yihi daɣiri ka chεn ya, yaa yinim’ (Annabi Muhammadu) yiŋnima, ka simsi ya simsibu ni yεlimaŋli

    Verse 34

    Yaha! (Yaa yinim’ Annabi paɣaba)! Teemi ya bɛ ni karindi shɛli yi yiŋsi puuni din nyɛ Naawuni (Alkur’aani) aayanima, ni hikima (Annabi Sunnah). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun balgiri biεhigu n-tiri O daba, Ŋun mi din sɔɣi

    Verse 35

    Achiika! Muslim’ dobba ni paɣaba, ni ban ti Naawuni yɛlimaŋli dobba ni paɣaba, ni ban filindi bɛ maŋ’ tiri Naawuni dobba ni paɣaba, ni yεlimaŋli- nim’ dobba ni paɣaba, ni suɣulonim’ dobba ni paɣaba, ni ban zɔri Naawuni dobba ni paɣaba, ni ban tiri sara dobba ni paɣaba, ni ban lɔri noli dobba ni paɣaba, ni ban guli bɛ tooni dobba ni paɣaba, ni ban teeri Naawuni yɛla dobba ni paɣaba. Naawuni kpaɣisila chɛmpaŋ, ni sanyoo din bara (Alizanda) n-zaŋ zali ba

    Verse 36

    Di bi tu kamaata ni doo bee paɣa ŋun ti Naawuni yεlimaŋli mali bɛ suhu ni bɔri shεli bɛ bɛhigu puuni, di yi ti niŋ ka Naawuni mini O tumo zali zaligu, ŋun ti kpe Naawuni mini O tumo taali ni, tɔ! Achiika! O shiri bɔrgi ya bɔrginsim din be polo ni

    Verse 37

    Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a ni daa ti yεli ninvuɣu so Naawuni ni yolsi (Zaidu Ibn Harisah), ka a mi gba yolsi o: “Gbibi a paɣa 1 ka zo Naawuni.” Ka a naan sɔɣiri binshɛɣu a suhi ni, ka di nyɛla Naawuni ni yɛn ti yihi shɛli polo ni, ka a zɔri ninsalinima (domin bɛ ti galimmi a zuɣu), Naawuni mi n-tu kamaata ni a zo dabiεm, dinzuɣu saha shεli Zaidu bukaata ni daa ti naai o (Zainabu) ni, ka Ti lo o amiliya n-ti a (Annabi Muhammadu), domin di di ti leei muɣisigu n-ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli n-zaŋ chaŋ bi’ shɛba ban pa bɛ mammaŋ’ bidɔɣirisi ni chɛ paɣa shɛba amiliya niŋbu, di yi ti niŋ ka bɛ bukaata naai bɛ puuni. Yaha! Naawuni zaligu nyɛla din yɛn niŋ

    Verse 38

    Taali shεli ka Annabi zuɣu ni o tum Naawuni ni niŋ o shɛli talahi, di nyɛla zaligu n-ti (Annabinim’) ban pun garila puuni. Yaha! Naawuni zaligu nyɛla din pun sabi ʒɛya ka yɛn niŋ

    Verse 39

    Ninvuɣu shεba ban tiri Naawuni tuuntali ka zɔri O, ka bi lahi zɔri so naɣila Naawuni. Yaha! Naawuni saɣiya ni O nyε Saliya karita (Zaadali)

    Verse 40

    Annabi Muhammadu pa so ba yi dobba puuni, amaa! O nyɛla Naawuni tumo ka nyɛ Annabinim’ pali. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam

    Verse 41

    Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Teemi ya Naawuni yɛla teebu pam

    Verse 42

    Yaha! Simsim ya O Asiba mini Zaawuni

    Verse 43

    Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun zɔri ya nambɔɣu, n-ti pahi O Malaaika nima, domin O yihi ya zimsim balibu kam ni n-ti kpɛhi neesim ni. Yaha! O nyɛla Ŋun zɔri ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli nambɔɣu

    Verse 44

    Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti laɣim ni Ŋuna (Naawuni), bɛ puhigu ti yɛn nyɛla “Salaamun (suhudoo).” Yaha! Ka O mali laara din galsi shili n-guli ba

    Verse 45

    Yaa nyini Annabi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ti ma mi na ni a ti nyɛ Shɛhiradira, ni suhupiεlli lahibali tira (ni Alizanda), ka nyɛ Valsira (ni buɣum daazaaba)

    Verse 46

    Ni ŋun boonda n-zaŋ chaŋ Naawuni sani ni O yεda, ka lahi nyɛ furila din neeri pam (n-tiri ninsalinima)

    Verse 47

    Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupεlli lahibali kadama bɛ mali pini shɛli din galsi ka nyɛla din yi Naawuni sani na

    Verse 48

    Yaha! Di doli chεfurinim’ mini munaafichi nima. Yaha! Yim bɛ ni niŋdi a biɛrim shɛli ni, ka zaŋ a maŋ’ dalim Naawuni. Yaha! Naawuni saɣi bɛ ni dalindi So

    Verse 49

    Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli, yi yi niŋ Muslim’ paɣaba amiliya ka lahi chɛ ba poi ka na bi shihi ba (dooshee), tɔ! Yi ka idda shεli ka bε yɛn ʒini. Dinzuɣu, chεli ya ka bɛ (paɣaba maa) wum nyεɣisim, ka naan chɛ ba chεrisuŋ

    Verse 50

    Yaa nyini Annabi! Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ a paɣa shεba a ni yo bɛ sadaachi halalsi n-ti a, ni paɣa shɛba ban nyɛ a sulinsi ka Naawuni labsi ba n-ti a na (chɛfurinim’ nuu ni) ka bɛ pahi tobbuna ni, ni a bapiri bihi, ni a pirinim’ bihi, ni a ŋahiba bihi, ni a mapirinim’ mini a makpemnim’ bihi ban zo hiʒira m-pahi a zuɣu, ni paɣa so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, di yi niŋ ka o tahi o maŋ’ na n-ti ti Annabi, di yi niŋ ka Annabi gba bɔri ni o niŋ o amiliya, di nyɛla din gahim n-ti a ko, ka pa ni Muslinnim’ ban zaasa kpalim, achiika! Ti mi Ti ni niŋ shεli talahi n-ti ba (Muslinnima) n-zaŋ chaŋ bɛ paɣaba mini bɛ sulinsi polo, domin di ti di leei muɣisigu n-zaŋ ti a (Annabi). Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

    Verse 51

    (Yaa nyini Annabi)! A naɣisirila (dooshee) n-ti a ni bɔri so bɛ (a paɣaba maa) puuni, ka chɛ ka a ni bɔri so miri a na. Yaha! A yi ti bɔri ni paɣa shεba a ni niŋ katiŋ’ maa puuni so miri a, tɔ! Di pa taali a zuɣu, dina n-nyɛ din yɛn chɛ ka bɛ (paɣaba maa) suhiri palgi ka bɛ bi niŋ suhusaɣiŋgu, ka di lahi chɛ ka bɛ zaasa saɣi ti a ni ti ba shɛli. Naawuni mi mi din be yi suhiri ni. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Suɣulolana titali

    Verse 52

    (Yaa nyini Annabi)! Paɣa shεba bi lahi niŋ halalsi n-ti a ŋɔ maa nyaaŋa, a mi miri ka a yihi ba ka niŋ paɣa shɛba amiliya na n-ti zali bɛ zaa ni, hali bɛ (lala paɣaba maa) viεlim yi paai targi a sani, naɣila a sulinsi. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun pa nina yuundi binshɛɣu kam

    Verse 53

    Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di kpεri ya Annabi yiŋsi ni, naɣila bɛ yi ti saɣi tin ya ni yi kpe na n-ti di bindirigu, ka di pala yi ʒi mi n-guli di (bindirigu maa) niŋbu, amaa! Bɛ yi ti boli ya, tɔ! Yin kpεm ya, yi mi yi di bindirigu maa naai, tɔ! Yin wurimmi ya, ka di pa ni yi ʒimi n-gbibi alizam’ shεli, achiika! Lala maa nyɛla din muɣisiri Annabi, ka o zɔri ya vi. Yaha! Naawuni mi bi zɔri vi ni yεlimaŋli yεlibu. Yaha! Yi yi ti yɛn bɔhi ba (Annabi paɣaba maa) neen’ shεŋa yεla, tɔ! Yin bɔhimi ya ba hijaabi (paateesa) nyaaŋa, dina n-nyɛ kasi n- zaŋ ti yi suhiri, ni bɛ gba suhiri. Yaha! Di bɛ niŋ halalsi n-tin ya ni yi niŋ Annabi biɛrim shɛli, bee ka yi kpiɣi o paɣaba o kum nyaaŋa kuli mali wɔra, achiika! Lala maa nyɛla yεltɔɣa titali Naawuni sani

    Verse 54

    Yi yi yihi shɛli polo ni, bee ka yi sɔɣi li, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi yɛllikam

    Verse 55

    Di pa taali bɛ (Annabi Paɣaba) zuɣu, ni bɛ pilgi bɛ sariti bɛ banim’ sani, ni bɛ bihi sani, ni bɛ tuzodobba sani, ni bɛ tuzodobba bihi sani, ni bɛ tuzobihi mi bihi sani, ni bɛ (Muslim’) paɣa taba sani, n-ti pahi bɛ sulinsi. Yaha! Zom ya Naawuni, Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yɛllikam

    Verse 56

    Achiika! Naawuni ni O Malaaika- nim’ niŋdila salaati n-tiri Annabi (Muhammadu). Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Niŋmi ya salaati n-ti o, 1 ka suhi ya suhudoo n-ti o, ka di nyɛ suhudoo ni yɛlimaŋli

    Verse 57

    Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋdi Naawuni mini O tumo biɛrim maa, Naawuni narim ba Dunia ni Chiyaama. Yaha! Naawuni kila kpaɣisila filiŋ daazaaba zali n-guli ba (Zaadali)

    Verse 58

    Yaha! Ninvuɣu shɛba ban niŋdi ban ti Naawuni yεlimaŋli dobba ni paɣaba bɛrim ka di pala bɛ tum la taali shεli, tɔ! Achiika! Bɛ ʒili bɛ maŋ’ ʒiri ni taali din polo ni

    Verse 59

    Yaa nyini Annabi! Yεlimi a paɣaba mini a bipuɣinsi, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli paɣaba (kadama) bɛ limsim bɛ maŋ’ ni sitira- waɣila, dina n-nyɛ din yɛn chɛ ka bɛ baŋ ba (kadama bɛ nyɛla amiliya paɣaba), ka di chɛ ka bɛ ku niŋ ba chuuta. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

    Verse 60

    Achiika! Munaafichinim’ mini ninvuɣu shεba doro ni be bɛ suhiri ni, n-ti pahi ban tiri lahibali shɛŋa din nyɛ ʒiri Madina puuni la yi bi chɛ lala maa, achiika! (Yaa nyini Annabi)! Ti ni chɛ ka a tuhi nyɛŋ ba, din nyaaŋa ka bɛ ku lahi ʒini m-miri a naɣila saha biɛla

    Verse 61

    Bɛ nyɛla ninvuɣu shεba bɛ ni narim, dinzuɣu luɣuli kam ka bɛ yi nya ba, tɔ! Bɛ (Muslinnim’) gbahimi ba, ka ku ba ni viεnyεla

    Verse 62

    Di nyɛla so’ shɛli Naawuni ni daa zaŋ gbaai ninvuɣu shεba ban daŋ tooni maa, a mi ku nya taɣibu ni Naawuni soli

    Verse 63

    (Yaa nyini Annabi)! Ninsalinim’ bɔhiri a n-zaŋ chaŋ saha (Chiyaama yiɣisibu dali), tɔ! Yεlima: “Achiika! Di baŋsim bela Naawuni sani. Yaha! Bo n- leei baŋsi a ni di yi pa shεli ka saha maa nyɛla din be yoma

    Verse 64

    Achiika! Naawuni narim chεfuri- nima, ka kpaɣisi Sa’iir buɣum zali n- guli ba

    Verse 65

    Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra, bɛ ti ku nya ŋun yɛn taɣi ba (ka chɛ Naawuni daazaaba), bɛ mi ti bi yɛn nya sɔŋda

    Verse 66

    Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti lebgi bɛ (munaafichinim’) nina m-pili buɣum ni, ka bɛ naan yεra: “Yaa ni ti yolitεm, ti yi di daa mi ka doli Naawuni mino O tumo ŋɔ maa (Annabi Muhammadu)

    Verse 67

    Yaha! Ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Achiika! Tinim’ daa doli la ti toondannim’ mini ti ninvuɣu kara, ka bɛ birgi ti ka chɛ sochibga

    Verse 68

    Yaa ti Duuma (Naawuni)! Tim ba a ni yɛn niŋ ti azaaba shεli ŋɔ tatabo siɣim buyi, ka narim ba narimbu din galsi

    Verse 69

    Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di leei ya kamani ninvuɣu shεba ban daa niŋ Annabi Musa biɛrim la, ka Naawuni daa yihi o nuu ka chɛ bɛ ni yεli shεm maa ni. Yaha! O daa nyɛla darzalana 1 Naawuni sani

    Verse 70

    Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni, ka yεli ya yεltɔɣa din tuhi

    Verse 71

    O ni mali yi tuuntumsa n-tin ya, ka chɛ yi taya m-paŋ ya. Yaha! Ninvuɣu so ŋun doli Naawuni ni O tumo, tɔ! Achiika! O nya tarli din galsi

    Verse 72

    Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa zaŋla amaana n-wuhi sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi zoya, ka di zaɣisi li deebu, ka zo li dabiεm, ka ninsala deei li, achiika! O nyɛla ŋun sooi zualinsi dibu, ŋun ʒilinsi zooi

    Verse 73

    Domin Naawuni niŋ munaafichi- nim’ dobba ni paɣaba azaaba, n-ti pahi buɣujɛmdiba dobba ni paɣaba, ka deei ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli dobba ni paɣaba tuuba. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa