Dagbani

[1] (Ti piliya) Ni Naawuni yuli, Dunia Nambɔzobonaa, Zaadali Nambɔzobonaa

[2] Paɣibu balibu kam nyâla Naawuni dini, binnamda Duuma

[3] (Ŋuna n-nyâ) Dunia Nambɔzobonaa, Zaadali Nambɔzobonaa

[4] Sanyoo dali Sulinsilana

[5] (Yaa ti Duuma Naawuni) ! A ko ka ti jεmda, A mi ko sani ka ti bɔri sɔŋsim

[6] Dolsim ti n-tam sochibga la (Muslinsi soli) zuɣu

[7] Ninvuɣu shεba A ni yolsila soli, pa A sujee ni be shεba zuɣu la, pa ban mi bɔrgi la soli

[1] Alif-Laam-Miim (A.L.M.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur‟aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni

[2] Litaafi ŋɔ (Alkur„aani), zilsigu ka di puuni, di nyεla dolsigu n-ti wuntizɔriba

[3] Bana n-nyε ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli ni din sɔɣi, 1 ka puhiri jiŋli, ka mali Ti (Tinim‟ Naawuni) ni largi ba shɛli n-dihira

[4] Ni ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli n-zaŋ kana a (Annabi Muhammadu) sani, ni bɛ ni siɣisi shɛli na pɔi ni a kandi na, ka bε lahi dihiri tabindi Bahigudali (Chiyaama)

[5] Bannim‟ maa be dolsigu zuɣu din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! Bannim‟ maa n-nyε ninvuɣu shεba ban nyɛ tarli

[6] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, di nyɛla yim n-ti ba, a yi varisi ba, bee a bi varsi ba, bε ku ti Naawuni yεlimaŋli

[7] Naawuni tomi ŋari bε suhiri, ni bε tibvoya, ka zaŋ zimsim ŋari bε nina zuɣu. Yaha! Azaabakpeeni be bε zuɣu (Zaadali)

[8] Yaha! Di be ninsalinim‟ puuni ban yεra: “Ti ti Naawuni ni Bahigudali yεlimaŋli, amaa! Bε pala ban shiri ti yεlimaŋli.”

[9] Bε niŋdila Naawuni mini ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli bilkɔŋsi, bε mi bi niŋdi so bilkɔŋsi naɣila bε maŋa, ka mi bi mi

[10] Doro m-be bε suhiri ni, ka Naawuni pahi ba doro shɛli. Yaha! Azaabakpeeni be bε zuɣu, domin bɛ ni ŋmari ʒiri shɛŋa maa zuɣu

[11] Yaha! Bε yi yεli ba: “Di saɣindi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu,” ka bε yεli: “Achiika! Tinim‟ nyεla ban maanda.”

[12] Wumma! Achiika! Bana n-nyε ninvuɣu shεba ban saɣinda, amaa! Ka bi mi

[13] Yaha! Bε yi ti yεli ba: “Tim ya Naawuni yεlimaŋli kamani ninsalinim‟ ni ti yεlimaŋli shεm, bε yεrimi: “Di ni bɔŋɔ, ti tim yεlimaŋli kamani jεra ni ti yεlimaŋli shεm? Wumma! Achiika! Bana n-leei nyε jεra, amaa! Ka bi mi.”

[14] Yaha! Bε yi ti tuhi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli soli bε yεrimi: “Ti ti Naawuni yεlimaŋli.” Amaa! Bε yi ti labi bε asanza niriba sani, bε yεrimi: “Achiika! Ti mini ya m-be, tinim‟ nyεla ansarsinima.”

[15] Naawuni nyεla Ŋun yεn mali ba ansarsi yo, 1 ka pahiri ba bɛ kpahi yεɣi tariga maa ni, ka bɛ kuli birinda

[16] Bana n-nyε ninvuɣu shεba ban zaŋ dolisigu n-taɣi ka deei biriginsim, ka bε daabilim bi yi nyɔri, bε mi pala ninvuɣu shεba ban dolsi

[17] Bε kotomsi ŋmanila ninvuɣu so ŋun mali buɣum, saha shεli di (buɣum maa) ni neei n-gili o, ka Naawuni kpiɣi bε neesim, ka chɛ ba niŋ zimsim ni, ka bε bi lahi ne

[18] Bε nyεla biriti mini tikpiranima, ka lahi nyε zoomba, dinzuɣu bε ku tooi lahi labi na (sochibga zuɣu)

[19] Bee ka (bε ŋmahingbana ŋmani) sakurli din yi zuɣusaa na, ka zimsim, n-ti pahi tahigu mini nyεɣisibu be di puuni, ka bɛ naan mali bε nubihi n-ŋariti bε tibvoya ni tahigu maa zuɣu, domin kum dabiεm. Naawuni mi nyεla Ŋun gili chεfirinima (ni baŋsim)

[20] Nyεɣisibu maa di chɛ biɛla ni di to n-fubgi bɛ nina, saha shεli kam ka di yi ti neei n-ti ba, bε chanila di puuni, di mi yi ti niŋ zimsim n-ti ba, ka bε zani. Naawuni yi di bɔra, tɔ! O naan fa bε wumbu mini bε nyabu. Achiika! Naawuni nyεla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[21] Yaa yinim‟ ninsalinima! Jεmmiya yi Duuma so Ŋun‟ nam ya, ni ninvuɣu shεba ban kana pɔi ni yinima, achiika! Yi ni zo Naawuni

[22] Ŋuna n-nyɛ Ŋun zaŋ tiŋgbani leei binyεrgili n-tin ya, ka sagbana mi nyε mee, ka siɣisi kom na zuɣusaa, di nyaaŋa ka O zaŋ li n-yihi binwola na, ka di nyεla arzichi n-tin ya. Dinzuɣu, miri ya ka yi bo nyintahi n-ti Naawuni, ka mi nyɛla ban mi (ni Naawuni je nyintaa)

[23] Yaha! Yi yi nyɛla ban be zilsigu ni n-zaŋ chaŋ Ti (Tinim‟ Naawuni) ni siɣisi shɛli na n-ti ti Ti dabli (Muhammadu), tɔ! Yin tahimiya suurigaŋ na, ka di nyε di (Alkur‟aani) ŋmali, ka bon ya sɔŋsim yi duumanim‟ ban pa Naawuni maa sani, yi yi nyɛla yεlimaŋlinima

[24] Dinzuɣu, yi yi bi tooi niŋ li, tɔ! Di kariya ka yi tooi niŋ li, dinzuɣu zom ya buɣum shεli din dokuɣuri ti yɛn nyε ninsalinim‟ mini kuɣa, ka bε mali di shili n-guli chεfirinima

[25] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla suhupiɛlli lahabali ni bε mali Alizanda yili shɛŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri gindi di gbinni, saha shεli kam ka bε yi ti largi ba (Alizanda bihi) binwoli shεli di puuni, bɛ yεrimi: “Ŋɔ maa ka bε daa pun largi ti la,” ka bε lahi ti ba di ŋmali. Yaha! Bε yɛn ti malila paɣa shεba ban niŋ kasi, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[26] Achiika! Naawuni bi zɔri vi ni O ti ŋmahinli ni duunga bee din gari lala. Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli maa ban mi ni di nyεla yεlimaŋli bε Duuma sani, amaa! Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chɛfuritali naan yεra: “Bimbo ka Naawuni leei bɔri ni ŋmahinli ŋɔ maa,”? Naawuni mali li mi m-birgiri (ninsalinim‟) pam, ka mali li dolisiri (ninsalinim‟) pam. Yaha! O bi mali li m-birgiri so, naɣila ninvuɣu shεba ban kpee yi

[27] Ninvuɣu shεba ban yiɣisiri Naawuni daalikauli di gbaabu nyaaŋa, ka ŋmaari binshεɣu Naawuni ni yεli ni bε tuɣi (dina n-nyɛ dɔɣim ni simli), ka saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bannim‟ maa n-nyε ninvuɣu shεba ban kɔhi lu

[28] Wula ka yi niŋdi gutulinsi ni Naawuni, ka daa nyɛla kpiimba, ka O neei ya, din nyaaŋa ka O kuri ya, ka ti lahi yɛn neei ya (Zaadali), din nyaaŋa, O sani ka bε yεn ti labisi ya

[29] Ŋuna n-nyε Ŋun nam binshɛɣu kam din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu n-zaŋ tin ya, din nyaaŋa ka O ŋmalgi kpa sagbana, ka nam li sagbana ayɔpɔin, Ŋuna n-lahi nyɛ binshɛɣu kam Baŋda

[30] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a Duuma ni daa yεli Malaaikanima: “Achiika! N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn zali gbaŋlana so tiŋgbani yaaŋa zuɣu (ka o nyɛ ŋun ʒeya n-ti Mani Naawuni), ka bɛ (Malaaikanim‟) yεli: “Di ni bɔŋɔ! A yɛn zalila ŋun yɛn ti be di (Dunia) puuni n-saɣinda, ka kpaari ʒima? Ka tinim‟ simsiri A ni paɣibu, 1 ka tibgiri A nam?” Ka O yεli: “Achiika! M-mi binshɛɣu yi ni ʒi.”

[31] Ka O (Naawuni) baŋsi Annabi Adam yuya zaasa (binshɛɣu kam O ni nam), ka naan zaŋ li sɔŋ Malaaikanima, ka yεli ba: “Baŋsim ya ma binyεr‟ shεŋa dimbɔŋɔ maa yuya, yi yi nyɛla yεlimaŋli nima.”

[32] Ka bɛ (Malaaikanim‟) yεli: “A nam simsiya, ti ka baŋsim naɣila A ni baŋsi ti shεli, achiika! Nyini n-nyɛ Baŋda, Yεmgoliŋgalana.”

[33] Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Adam! Baŋsim ba di yuya.” Saha shεli o (Annabi Adam) ni baŋsi ba 1 di yuya, ka O yεli: “M-bi yεli ya ni achiika! M-mi din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni, ka lahi mi binshɛɣu yi (Malaaikanim‟) ni niŋdi polo ni, ni yi ni sɔɣiri shɛli?”

[34] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Adam,” ka bɛ shiri niŋ suzuuda maa, naɣila Ibliisa (shintaŋ) n-daa zaɣisi, ka tibgi o maŋa, ka daa pahi gutulunim‟ puuni

[35] Yaha! Ka Ti (Tinim‟ Naawuni) yεli: “Yaa nyini Adam! A mini a paɣa (Hawa) ʒinimi Alizanda puuni. Yaha! Dim ya di puuni ni vuhim luɣilikam yi ni bɔra, amaa! Miri ya ka yi miri ti‟ shεli dimbɔŋɔ maa, ka ti pahi zualindiriba ni.”

[36] Ka shintaŋ chɛ ka bɛ niriba ayi maa sargi ka chɛ li (Alizanda maa), ka yihi ba bɛ ni daa be (nyεɣisim) shεli puuni maa. Ka Ti (Tinim‟ Naawuni) yεli: “Sheemi ya (tiŋgbani ni), amaa! Yi puuni shεba ni ti leei dimba ni taba. Yaha! Yi ʒishee yɛn nyɛla Dunia yaaŋa zuɣu, ni yi nyεɣisim wumbu hali ni saha biɛla.”

[37] Ka Annabi Adam deei yεltɔɣa shɛŋa o Duuma sani, ka O deei o tuuba. Achiika! O nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔnaa

[38] Ka Ti yεli (Adam mini o paɣa maa): “Yi zaasa sheemi ya di (Alizanda maa) puuni na,” di yi ti niŋ ka dolsigu kan ya na N (Mani Naawuni) sani, tɔ! Ŋun kam ti doli N dolsigu maa, tɔ! Dabiεm shεli ti ka bɛ zuɣu, bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu (Zaadali)

[39] Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka labsi Ti (Tinim‟ Naawuni) aayanim‟ ʒiri, tɔ! Bannima n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[40] Yaa yinim‟ Israaila bihi! Teemi ya ni‟ima shεŋa N (Mani Naawuni) ni niŋ ya, ka pali ya Ma N daalikauli, m-gba nyɛla Ŋun yɛn pali ya yi daalikauli. Yaha! Zom ya N (Mani Naawuni) ko.”

[41] “Yaha! Tim ya yεlimaŋli ni N (Mani Nawwuni) ni siɣisi shɛli (Alkur‟aani) na, ka di nyɛ din tiri yεlimaŋli ni din pun be yi sani (Attaura ni Injiila, bee Old Testament mini Gospel), ka miri ya ka yi leei piligu ban yɛn niŋ gutulunsi ni dina. Yaha! Di zaŋ ya N (Mani Naawuni) aayanim‟ taɣi ka deei liɣiri biɛla. Dinzuɣu zom ya N (Mani Naawuni) ko.‟‟

[42] Yaha! Miri ya ka yi zaŋ yεlimaŋli mini ʒiri n-tuui gari taba, ka sɔɣiri yεlimaŋli, ka mi nyɛla ban mi (din nyɛ yɛlimaŋli)

[43] Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zaka, ka kurim ya n-ti Naawuni m-pahi ninvuɣu shεba ban kurindi zuɣu

[44] Di ni bɔŋɔ, yi puhirila ninsalinim‟ ni tuunviɛla tumbu ka tamdi yi maŋ‟ yεla, ka nyɛla ban karindi liitaafi. Di ni bɔŋɔ, yi pala ban yɛn niŋ haŋkali

[45] Yaha! Bom ya sɔŋsim ni suɣulo, n-ti pahi jiŋli puhibu, achiika! Di (Jiŋli puhibu maa) nyɛla yεlitimsili (n-ti ninsalinima) naɣila ban zɔri Naawuni

[46] Bana n-nyε ninvuɣu shεba ban dihi- tabli ni bɛ tin laɣim ni bɛ Duuma. Yaha! Ka bɛ dihitabli ni achiika! O sani ka bε yεn ti labi na

[47] (Ka Naawuni yεli): “Yaa yinim‟ Israaila bihi! Teemi ya ni‟ima shεŋa N-ni niŋ ya. Yaha! Achiika! Mani (Naawuni) n- tibgi ya (yi Zaamani puuni) binnamda zuɣu

[48] Yaha! Zom ya dabisi‟ shεli nyεvuli ni ti ku tooi niŋ di nyεvuli kpee anfaani shεli, bɛ mi ku deei suhudeei di sani. Yaha! Bɛ ku deei maŋ zuɣu yobu di sani (ninsala ku tooi zaŋ binshɛɣu yo ka deegi o maŋa), bɛ (chɛfurinim‟) mi pala bɛ ni yɛn sɔŋ shεba

[49] Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa tilgi ya (Israaila bihi) ka chɛ Fir‟auna niriba, bɛ daa chɛmi ka yi lamdi azaaba bεɣu, ka kɔriti yi bidibsi, ka naan chɛri yi bipuɣinsi, ka ŋɔ maa daa nyɛ dahimbu zaɣititali din yi yi Duuma sani na

[50] “Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa pirigi mɔɣili la sunsuuni n-tin ya, dinzuɣu ka Ti tilgi ya (ka chɛ kodili), ka chɛ ka di di Fir‟auna niriba, ka yi kuli yuunda.”

[51] Yaha! Teemi saha shεli Ti (Tinim‟ (Naawuni) ni daa gbaai Annabi Musa alikauli yuŋ yuŋ bεɣu pihinahi, din nyaaŋa ka yi (Israaila bihi) gbibi naɣibila (ka di nyɛ yi ni jεmdi shɛli), ka nyεla ban di yi maŋ zualinsi

[52] Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim Naawuni) chε m-paŋ ya, domin achiika! Yi leei ban paɣira

[53] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa ti Annabi Musa litaafi (Attaura, bee Old Testament), ni din wolgiri yεlimaŋli mini ʒiri, domin achiika! Yi ni dolsi

[54] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o niriba: “Yaa yinim‟ n niriba! Yi di yi maŋ‟ zualinsi ni yi ni gbibi naɣibila ka di nyɛ yi ni jɛmdi shɛli maa. Yaha! Niŋmi ya tuuba n-labi Ŋun nam ya sani, dinzuɣu kum ya yi maŋsi, dina n-nyɛ zaɣiviɛlli n-tin ya Ŋun nam ya sani, ka O (Naawuni) naan deei yi tuuba.” Achiika! O nyεla Tuubadeera, Zaadali Nambɔnaa

[55] Yaha! (Yaa yinim‟ Israaila bihi)! Teemi ya saha shεli yi ni daa yεli: “Yaa nyini Musa! Di kariya ka ti ti a yεlimaŋli naɣila ti nyala Naawuni polo ni,” dinzuɣu ka tahigu la daa gbaai ya, ka yi kuli yuunda

[56] Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim‟ Naawuni) daa neei ya yi kpibu nyaaŋa, domin achiika! Yi ni paɣi

[57] Yaha! Ka Ti (Tinim‟ Naawuni) daa chɛ ka sagbaŋ leei mahim yi zuɣusaa, ka lahi siɣisi ya Manna mini Salwa zuɣusaa na,1 ka yεli ya: “Dim ya Ti ni largi ya bindir‟ suŋ shεŋa puuni.” Bɛ mi daa bi di Ti (Tinim‟ Naawuni) zualinsi, amaa! Bɛ maŋ‟ ka bɛ daa di zualinsi.”

[58] Yaha! Teemi ya saha shεli Ti ni daa yεli: “Kpεm ya tiŋ ŋɔ (Baitul Mukaddas) ni n-ti din ya di puuni luɣulikam yi ni bɔra ni vuhim. Yaha! Kpεm ya di dindoli ni ka nyɛla ban filindi yi maŋa n-tiri Naawuni, ka yεli ya: “Chɛli ti taya m-paŋ ti. Ti (Tinim‟ Naawuni) ni chε yi taali bihi m-paŋ ya. Yaha! Ni baalim, Ti ni pahi tuunsumanim‟ sanyovɛlli.”

[59] Ka ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa taɣi yεltɔɣa shεli din wolgi ka chɛ yɛltɔɣa shɛli bɛ ni yεli ba ni bɛ yεli maa, ka Ti chε ka azaaba shee ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa zuɣu, domin bɛ ni daa kpee yi maa zuɣu

[60] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli (Annabi) Musa ni daa suhi sakom ni o ti o niriba, ka Ti (Tinim‟ Naawuni) yεli (Annabi Musa): “Zaŋmi a jaangbee ŋɔ maa n-fεbi kuɣuli ŋɔ. (ka o zaŋ jaangbee maa n-fεbi kuɣuli maa), ka di puhi kɔbilinina pia ni ayi, ka (bɛ Israaila zuliyanim‟ pia ni ayi maa) zaɣiyino kam baŋ o nyubu shee, (ka Naawuni yεli ba): “Dim ya ka nyu Naawuni daarzichi puuni, ka miri ya ka yi tumdi bibɛlim tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka shiri nyɛla ban saɣinda.”

[61] Yaha! Teemi ya saha shεli yi (Israa-ila bihi) ni daa yεli: “Yaa nyini Musa! Di kariya ka ti niŋ suɣulo ni bindir‟ yini, dinzuɣu suhimi a Duuma n-ti ti, ka O yihi ti bindiri‟ shɛli din bindi tiŋgbani ni na, ni di ʒevari, ni di yɔɣili (kumkumba), ni di daalikama ni di tuya (waache), n-ti pahi di daalibasa. (Ka Annabi Musa) yεli: “Di ni- bɔŋɔ, yi bɔrimi ni yi zaŋ (Naawuni ni tin ya) alheeri shεli ŋɔ maa n-taɣi ka deei binshɛɣu din bi paai li?” Tɔ! Sheemi ya n- chaŋ tiŋgbani shɛli ni, yi ni nya binshεɣu yi ni suhi maa, ka bɛ (Naawuni) zaŋ filiŋ mini chɔɣinsi n-ti ba, ka bɛ labi ni Naawuni sujee, dama bɛ daa nyɛla ban niŋdi chεfuritali ni Naawuni aayanima, ka kuri Annabinim‟ ka di pa ni yεlimaŋli soli. Lala maa, domin bɛ ni daa kpe Naawuni taali ni maa zuɣu, ka daa nyɛla ninvuɣu shɛba ban kpahiri yεɣiri targa

[62] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli (Muslinnima), n-ti pahi Yahuudunima, ni Nashaaranima, ni ban zaɣisi adiini kam ka jεmdi Malaaika- nima, (bɛ puuni) ban ti Naawuni yεlimaŋli (kamani Abdullahi Ibn Salam ni daa ti Annabi Muhammadu yɛlimaŋli shɛm), ka ti Zaadali yεlimaŋli, ka tum tuunvεlli, tɔ! Bɛ mali bɛ sanyoo bɛ Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Bɛ ti bi yɛn zo dabiεm shεli (n-zaŋ chaŋ Chiyaama daazaaba), bɛ mi ti ku mali suhusaɣiŋgu (ni bi ni chɛ shɛli bɛ nyaaŋa Dunia puuni)

[63] Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa gbaai alikauli ni yinima. Yaha! Ka Ti wuɣi Tuuri zoli yi zuɣusaa (ka yεli ya): “Gbibi ya Ti ni tin ya shɛli ŋɔ maa ni yaa (yɛlimaŋli), ka teei ya din be di puuni, achiika! Yi ni zo Naawuni

[64] Din nyaaŋa, ka yi (Israaila bihi) lebi biri, di yi pala Naawuni pini ni O nambɔ- zɔbo yi zuɣu, yi naan leei ban niŋ ashaara

[65] Yaha! Achiika! Yi (Israila bihi) mi yi puuni ninvuɣu shεba ban daa kpahi yεɣi Asibri dabsili la yεltɔɣa ni, ka Ti (Tinim‟ Naawuni) daa yεli ba: “Leemi ya jansi ka nyɛla ban filiŋ.”

[66] Dinzuɣu, ka Ti (Tinim‟ Naawuni) zali li ka di nyɛ tibdargibo n-zaŋ ti ban be bɛ tooni, ni ban yɛn doli bɛ nyaaŋa. Yaha! Ka di nyɛla wa‟azu n-zaŋ ti wuntizɔriba

[67] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o niriba: “Achiika! Naawuni puhi ya mi ni yi kɔrgi nahu, ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, a maandi ti la ansarsi?” Ka o yεli: “M-bɔri taɣibu Naawuni sani, ni n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ʒi puuni.”

[68] Ka bɛ yεli: “(Yaa nyini Musa)! Suhimi a Duuma n-ti ti, ka O kahigi neei ti naɣi so ŋun bala maa,” ka o yεli: “Achiika! O (Naawuni) yεrimi ni o nyεla naɣi so ŋun bi kurigi pam, o mi pala naɣisaa, o nyεla ŋun be di sunsuuni, dinzuɣu tummi ya bɛ ni puhi ya shεm maa.”

[69] Ka bɛ yεli: “(Yaa nyini Musa)! Suhimi a Duuma n-ti ti, ka O baŋsi ti o (nahu maa) nimgbiŋkom ni nyε shεli,” ka o yεli: “Achiika! O (Naawuni) yεrimi ni o nyɛla naɣidozim (naɣiʒee, ka o nimgbiŋkom zilgi, ka palgiri ban yuundi o suhu.”)

[70] Ka bɛ yεli: “(Yaa nyini Musa)! Suhimi a Duuma n-ti ti, ka O wuhi ti o ni nyɛ naɣi so, dama achiika! Niɣi ŋmani taba ti sani. Amaa! Naawuni yi saɣi, ti nyɛla ninvuɣu shεba ban yɛn dolsi.”

[71] Ka o yεli: “Achiika! O yɛrimi ni o (nahu maa) pala naɣi so bɛ ni baligi ka mali o n-kɔri tiŋgbani ni, o mi bi yɔɣiri bindira kom, o nyɛla ŋun mali alaafee, o mi nimgbiŋkom bi gabi,” ka bɛ yεli: “Pumpɔŋɔ a kana ni yεlimaŋli,” ka bɛ naan kɔrigi o (nahu maa), amaa! Bɛ daa chɛ biɛla ni bɛ zaɣisi li niŋbu

[72] Yaha! Teemi ya saha shεli yi (Israaila bihi) ni daa yihi nyεvuli, ka mali li mεhiri taba, ka Naawuni mi nyε Ŋun yɛn yihi binshɛɣu yi ni sɔɣiri maa polo ni

[73] Ka Ti (Tinim‟ Naawuni) yεli: “Zaŋmi ya o (nahu maa) yεɣi shεli n-fεbi ŋun kpi maa,” (ka yi niŋ lala, ka kum maa shiri neei). Tɔ! Lala ka Naawuni yɛn ti neei kpiimba, dinzuɣu ka O baŋsiri ya O nam yɛlikpahinda, achiika! Yi nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali

[74] Din nyaaŋa, ka yi (Israaila bihi) suhiri kuui ka leei kamani kuɣa la, bee ka di kuui n-gari lala, domin kuɣa maa puuni shεŋa beni ka kulibɔna gbiɣiri di puuni na. Yaha! Achiika! Di (kuɣa maa) puuni shεŋa beni n-tahira, ka kom yiri di puuni na. Yaha! Achiika! Di (kuɣa maa) puuni shεŋa beni m-bilgiri luri tiŋgbani ni na, domin Naawuni dabiɛm zuɣu. Yaha! Naawuni pala Tamda ni yi tuuntumsa

[75] Di ni bɔŋɔ, yi (Muslinnim‟) malila tamaha ni bɛ (Yahuudunim‟) ni tin ya yεlimaŋli, ka di nyɛla bɛ puuni shεba daa wumdila Naawuni yεltɔɣa, din nyaaŋa ka bɛ lebgiri li (bɛ suhuyubu) bε ni baŋ li naai, ka nyɛla ban mi (ni di nyɛla Naawuni yɛltɔɣa)

[76] Yaha! Bɛ (Munaafichinim‟) yi ti tuhi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli soli, bɛ yεrimi: “Tinim‟ ti Naawuni yεlimaŋli,” amaa! Bɛ shɛba yi ti tuhi taba soli, bɛ yεrimi: “Di ni bɔŋɔ, yi yεri ba (Muslinnim‟ maa) la ashili shεli Naawuni ni baŋsi ya, ni bɛ ti zaŋ li n-nya daliri shεli yi zuɣu yi Duuma (Naawuni) sani. Di ni- bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali

[77] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi mi ni achiika! Naawuni mi binshɛɣu bɛ ni sɔɣira, ni binshɛɣu bɛ ni yihiri polo ni

[78] Yaha! Bɛ (Yahuudunim‟ maa) puuni shεba nyεla ban bi mi karim, bɛ mi ʒi sabbu, naɣila tamaha yoya, bɛ mi ka shɛli ni naɣila bɛ bεhindimi

[79] Azaabakpeeni be ninvuɣu shεba ban sabri litaafi ni bɛ nuhi, din nyaaŋa ka bɛ naan yεra: “Ŋɔ maa yila Naawuni sani na,” domin bɛ zaŋ li n-taɣi ka deei liɣiri biɛla. Tɔ! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu domin bɛ ni zaŋ bɛ nuhi sabi binshɛɣu maa zuɣu. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu domin tuunshɛŋa bɛ ni tumdi maa zuɣu

[80] Yaha! Ka bɛ (Israaila bihi) yεli: “Di kariya ka buɣum shihi ti naɣila dabsa shεŋa din mali kalinli puuni (dabsa shεŋa bɛ ni daa zaŋ jεm naɣibila maa).” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi gbaaila alikauli shεli Naawuni sani ka dinzuɣu chɛ ka Naawuni ku saɣi yiɣisi lala alikauli maa, bee yi yεrila yi ni ʒi shɛli ka mali li m-pari Naawuni

[81] Wumma! Ŋun ti tum tuumbe‟ shεli, ka di taya gili o niŋ sunsuuni, tɔ! Bannim‟ maa n-nyε buɣum bihi, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[82] Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεla, tɔ! Bana n-nyɛ Alizanda bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[83] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa gbaai alikauli ni Israaila bihi (ka yεli ba): “Miri ya ka yi jεm shɛli m-pahi Naawuni zuɣu, ka be bɛrisuŋ ni yi ba ni yi ma, ni yi dɔɣiriba, ni kpibsi mini nandamba. Yaha! Yεlimi ya ninsalinim‟ din vεla. Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zakka, din nyaaŋa, ka yi (Israaila bihi) lebi biri, naɣila yi puuni bɛla, ka yi lahi nyɛla ban zaɣisira (yɛlimaŋli)

[84] Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa gbaai ya (Israaila bihi) alikauli (ka yεli): “Miri ya ka yi kpaari yi ʒima, ka miriya ka yi yihiri yi maŋsi yi yiŋsi ni, din nyaaŋa, ka yi saɣi ka dihitabli, ka nyɛla ninvuɣu shɛba ban diri di shɛhira

[85] Din nyaaŋa, ka yi bambɔŋɔnim‟ zaɣisi ka kuri yi maŋsi, ka yihiri yi puuni shεba bɛ yiŋsi puuni, ka yi naan sɔŋdi taba bɛ zuɣu, ka di nyɛla ni Naawuni taali kpɛbu mini zualinsi ni putɔɣu. Amaa! Bɛ yi nyɛla tobdaba kan ya na, ka yi naan yɔri bɛ zuɣu ka deeri ba, ka di mi nyεla haraamu n-tin ya ni yi yihi ba bɛ yiŋsi puuni. Di ni bɔŋɔ, yi tirila yi litaafi (Attaura) maa yεɣi shεli yεlimaŋli, ka niŋ chɛfuritali ni yεɣi shεli? Dinzuɣu, ŋun ti tum lala yi puuni, tɔ! O ka sanyoo naɣila filiŋ Dunia bεhigu puuni. Yaha! Ka bɛ yɛn ti zaŋ o n-labsi ti niŋ azaabakpeeni puuni Zaadali. Dinzuɣu, Naawuni pala Tamda ni yi tuuntumsa

[86] Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban zaŋ bɛ Dunia biεhigu n-taɣi bɛ Chiyaama, dinzuɣu bɛ ti bi yɛn baligi ba azaaba, bɛ mi ti bi yɛn sɔŋ ba

[87] Yaha! Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi (Attaura, bee Old Testament), ka Ti lahi zaŋ tuumba n- dolsi o nyaaŋa. Yaha! Ka Ti ti Annabi Issa Mariam bia dalirinim‟ din be polo ni, ka kpaŋsi o ni Malaaika Ziblila. (Yaa yinim‟ Israaila bihi)! Di ni bɔŋɔ, saha shεli kam ka tumo ti kan ya na ni din bi saɣisi yi suhuyurlim, yi tibgirila yi maŋa (ka zaɣisi li)? Ka yi labsi tuun‟ shɛba ʒirinima, ka kuri bɛ puuni shεba (kamani Annabi Yahaya mini Annabi Zakariya)

[88] Yaha! Ka bɛ (Israaila bihi) yεli: “Binwɔri m-be ti suhiri ni, (dinzuɣu ti ku tooi wum Muhammadu yεltɔɣa).” Chɛli gba! Naawuni narimbu be bɛ zuɣu domin bɛ chεfuritali maa zuɣu, dinzuɣu biɛla ka bɛ tiri yεlimaŋli

[89] Yaha! Saha shεli litaafi (Alkur‟aani) ni kaba (bɛ Yahuudunim‟) na Naawuni sani n-ti dihitabli ni din be bɛ sani (Attaura mini Injiila), ka bɛ daa nyɛla ban bɔri nasara ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa zuɣu, pɔi ni Annabi Muhammadu kandi na. Amaa! Saha shεli bɛ ni mi shεli yɛla maa (Annabi Muhammadu) ni ti kaba na, ka bɛ niŋ o chɛfuritali. Tɔ! Naawuni narimbu be chɛfurinim‟ zuɣu

[90] Binshɛɣu bɛ ni zaŋ bɛ maŋ‟ kɔhi ka deei maa niŋ din be, domin bɛ niŋ chεfuritali ni Naawuni ni siɣisi shɛli na, ka di nyɛla nyuli zuɣu, domin bɛ bi bɔri ni Naawuni siɣisi O pini na n-ti O ni bɔri so O daba puuni, ka bɛ labi na ni (Naawuni) sujee n-ti pahi sujee zuɣu. Yaha! Filiŋ daazaaba be chεfurinim‟ zuɣu (Zaadali)

[91] Yaha! Bɛ yi ti yεli ba (Israaila bihi): “Tim ya yεlimaŋli ni Naawuni ni siɣisi shɛli na,” ka bɛ yεli: “Tinim‟ tiri yεlimaŋli ni bɛ ni daa siɣisi shɛli n-ti ti na (dina n- nyɛ Attaura ni Injiila, bee Old Testament mini Gospel), ka naan niŋdi chεfuritali ni (Alkur‟aani shεli) din kana di nyaaŋa, ka di mi nyɛla din tiri yεlimaŋli ni litaafi shεŋa din be bɛ sani maa. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ka bozuɣu ka yi daa pun kuri Naawuni daanabinima, yi yi nyεla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[92] (Yaha! Achiika! Annabi Musa daa kan ya na ni dalirinim‟ din be polo ni, ka yi gbibi naɣibila la ka di nyɛ yi ni jɛmdi shɛli) o nyaaŋa, ka nyɛla zualindiriba

[93] Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa gbaai alikauli ni yinima (Israila bihi), dinzuɣu ka Ti wuɣi Tuuri zoli la yi zuɣusaa ka yεli ya: “Gbibi ya Ti ni tin ya shɛli ŋɔ ni yaa (yɛlimaŋli), ka wum ya (Mani Naawuni yεltɔɣa). Ka bɛ yεli: “Ti wum ya, ti mi zaɣisi ya.” Yaha! Ka bɛ (Naawuni) zaŋ naɣibila maa yurlim niŋ bɛ suhuri ni domin bɛ chεfuritali zuɣu. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi iimaansili (yɛlimaŋtibo) ni puhiri ya shɛli niŋbu maa nyɛla din be, yi yi di nyεla ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

[94] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Alizanda yi nyεla din gahim ʒe yi (Yahuudunim‟) ko zuɣu Naawuni sani ka pa ni ninvuɣu shɛba yaha, tɔ! Yin niŋmi ya kpibu kore, di yi shiri niŋ ka yi nyεla yεlimaŋli nima.”

[95] Di kariya ka bɛ niŋ di (kpibu maa) kore domin bɛ nuhi ni daŋsi tuumbe‟ shεŋa zuɣu. Tɔ! Naawuni nyεla Ŋun mi zualindiriba

[96] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A ni nya ba (Yahudunim‟ maa) ka bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban yu (Dunia) bεhigu n- gari ninsalinim‟ zaasa, ni ban jεmdi buɣa, bɛ zaɣiyino kam bɔrimi ni o niŋ yuun- tuhili (o nyɛvuli puuni), di mi ku tooi chɛ ka o niŋ katiŋ‟ ka chɛ azaaba, hali bɛ yi ti o nyɛvuli waɣinli. Dinzuɣu Naawuni nyari bɛ tuuntumsa

[97] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋun nyɛ dim n-ti Malaaika Ziblila, tɔ! Ŋuna n-nyɛ Ŋun siɣisi li (Alkur‟aani) na n-ti niŋ a suhu ni ni Naawuni yɛda, ka di nyɛla din tiri yɛlimaŋli ni din be di tooni, ka lahi nyɛ dolsigu mini suhupɛlli lahibali n-ti ban ti Naawuni yɛlimaŋli

[98] “Ninvuɣu so ŋun nyɛ dima n-ti Naawuni mini O Malaaikanima, ni O tuumba, ni Malaaika Zibliila, n-ti pahi Malaaika Munkaaila. Tɔ! Achiika! Naawuni gba nyɛla dim‟ ti chεfurinima.”

[99] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) n-siɣisi dalirinim‟ ti a na polo ni, amaa! So bi niŋdi li gutulunsi naɣila ninvuɣu shεba ban kpeei yi ka chε Naawuni soli

[100] Di ni bɔŋɔ, saha shεli kam ka bɛ (Yahuudunim‟) yi ti gbaai alikauli shεli, bɛ puuni shεba zaŋdi li mi n-labi bɛ kpali nyaaŋa? Chɛli gba! Bɛ pam bi tila Naawuni yεlimaŋli

[101] Yaha! Saha shεli tuun‟ so (Annabi Muhammadu) ni daa ti kaba na Naawuni sani, n-ti kpaŋsiri din be bɛ sani maa, ka ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu- nim‟) maa puuni shεba zaŋ Naawuni litaafi (Attaura) maa n-labi bɛ kpali nyaaŋa, kamani bɛ ʒi li mi

[102] Yaha! Ka bɛ doli alzin‟ shintana ni daa karim binyɛri shɛŋa Annabi Sulemana nam ʒemana puuni. Annabi Sulemana daa bi niŋ chεfuritali, amaa! Alizin‟ shintana maa n-daa niŋ chεfuritali, ka bɛ naan wuhiri ninsalinim‟ sihira, n-ti pahi bɛ ni daa siɣisi binyεri shεŋa na ti ti Malaaika- nima ayi ban daa be Baabiila (Babylon) tiŋgbani ni la, bana n-daa nyɛ Haaruuta mini Maaruuta.Yaha! Bɛ (Malaaikanim‟ ayi maa) daa bi baŋsiri so (sihira maa) naɣila bɛ yεlimi: “Achiika! Ti nyɛla dahimbu (Naawuni sani n-zaŋ ti yi ninsalinima), dinzuɣu miri ka a niŋ chεfuritali, ka bɛ (ninsalinim‟) bɔhindi din wolgiri doo mini o paɣa sunsuuni bɛ (Malaaikanim‟ ayi maa) sani, amaa! Bɛ mi pala ban yɛn tooi niŋ so chuuta naɣila ni Naawuni saɣiti. Ka bɛ (ninsalinim‟) naan bɔhindi din niŋdi ba chuuta, ka bi niŋdi ba anfaani. Achiika! Bɛ (ninsalinim‟) mi ni ninvuɣu so ŋun zaŋ o iimaansili n-taɣi li (sihira maa) ti ka tarli Zaadali. Yaha! Bɛ ni zaŋ bɛ maŋ‟ taɣi binshɛɣu maa nyɛla din be, bɛ yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi

[103] Yaha! Bɛ yi di ti yεlimaŋli ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Sanyoo din gari lala di be Naawuni sani, bɛ yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi

[104] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Miri ya ka yi yεli (Naawuni tumo): “Raa‟inaa,” (kamani Yahuudunim‟ ni yɛri Annabi shɛm ka di nyɛ turi la) amaa! Yεlimi ya: “Unzurnaa (naɣisim n-ti ti hali ka ti ti baŋ a ni wuhiri ti shɛli maa),” ka wum ya. Yaha! Azaaba- kpeeni be chεfurinim‟ zuɣu

[105] Ninvuɣu shεba ban niŋ chɛfuritali Yahuudu mini Nashaaranim‟ puuni, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban jɛmdi binshɛɣu m-pahi Naawuni zuɣu maa bi bɔri ni bɛ siɣisi ya (yi Muslinnim‟) alheeri shεli na yi Duuma sani. Naawuni mi gahindila O ni bɔri so ni O nambɔzɔbo. Yaha! Naawuni nyɛla Pintitali lana

[106] Ti (Tinim‟ Naawuni) na ʒin nyɛhi aaya shεli (ka tahi fukumsi shεli na), bee ka Ti chɛ ka yi (Muslinnim‟) tam li (yi suhiri ni), naɣila Ti tahila din gari li na, bee di ŋmali. (Yaa nyini ninsala chεfura)! Di ni bɔŋɔ, a bi mi ni achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[107] (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di ni - bɔŋɔ, a bi mi ni achiika! Sagbana ayɔpɔin mini tiŋgbani yiko bela Naawuni sani? Yi (ninsalinim‟) mi ka ŋun taɣiri ya, bee ŋun yɛn sɔŋ ya, ka pa ni Naawuni

[108] Bee yi bɔrimi ni yi bɔhi yi tumo (Annabi Muhammadu) kamani bɛ (Yahuudunim‟) ni daa bɔhi Annabi Musa pɔi ni ŋɔ maa shɛm? Tɔ! Ŋun ti zaŋ chεfuritali n-taɣi o iimaansili, achiika! O bɔrgi ya ka chɛ sochibga

[109] Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim‟) pam bɔrimi ni bɛ lebgi ya (yi Muslinnima) ka yi leei chεfurinim‟ yi iimaani nyaaŋa saha shɛli yεlimaŋli 1 ni yi polo ni n-ti ba, ka di nyɛla nyuli din be bɛ suhiri ni zuɣu. Dinzuɣu, chεli ya ba, ka chε m-paŋ ba hali ka Naawuni ti tahi O zaligu na. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[110] Yaha! Puhimi ya jiŋli, ka tin ya zaka, alheeri tuun‟ shεli yi ni daŋsi n-ti yi maŋa, tɔ! Yi ni nya li (di sanyoo) Naawuni sani, achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa

[111] Ka bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim‟) naan yεli: “(Zaadali) Di kariya ni so ti kpe Alizanda, naɣila ninvuɣu so ŋun nyɛ Yahuudu bee Nashaara, dina n-nyɛ bɛ tahama ni nyɛ shɛli. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tahimi ya yi daliri na, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban mali yεlimaŋli.”

[112] Wumma! Ninvuɣu so ŋun zaŋ o maŋ‟ ti Naawuni (Muslimi), ka nyɛla ŋun tumdi tuunsuma, tɔ! O sanyoo bela o Duuma (Naawuni) sani.Yaha! Bɛ (lalanim‟) ti ka dabiεm shεli (Zaadali), bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu

[113] Ka Yahuudunim‟ yεli: “Nashaaranim‟ ka shɛli noli ni,” ka Nashaaranim‟ gba yεli: “Yahuudunim‟ ka shɛli noli ni,” ka bɛ mi (zaɣiyino kam) nyɛla ban karindi litaafi, Lala ka ban ʒi karim (Larbunim‟ puuni) gba yɛri (Anaabi Muhammadu) kamani bɛ ni kuli yari shεm ŋɔ maa. Tɔ! Naawuni ni ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni Zaadali, domin bɛ ni ŋmεri namgbankpeeni shεli maa zuɣu

[114] Yaha! So n-kani nyɛ zualindira n-ti lahi paai ninvuɣu so ŋun mɔŋ ni bɛ di boli Naawuni yuli jiŋa puuni, ka zo n-gili di wurimbu zuɣu. Tɔ! Lalanim‟ maa bi tu kamaata ni bi kpe li (jiŋa maa puuni) naɣila bɛ nyɛla ban zɔri dabiɛm. Filiŋ be bɛ zuɣu Dunia bεhigu puuni. Yaha! Azaaba din bara be bɛ zuɣu Chiyaama

[115] Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun su wulinluhili mini wulimpuhili, dinzuɣu, luɣulikam ka yi (Muslinnim‟), ŋmalgi kpa (yi jiŋli puuni), tɔ! Naawuni bela nimaa ni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgiri O pini n-tiri O daba, ni Baŋda

[116] Ka bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim‟) naan yεli: “Naawuni mali bia.” O nam simsiya. Chɛli gba! Ŋuna (Naawuni) n- nyɛ Ŋun su din be sagbana ni tiŋgbani ni. Yaha! Binshɛɣu kam gbargirila di maŋa n-tiri O (Naawuni) ni jεma

[117] Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun pili sagbana mini tiŋgbani nambu, O yi ti yɛn zali O nam zaligu shɛli zuɣu, O yɛri li mi: “Leema, ka di leei.”

[118] Ka ninvuɣu shεba ban ʒi maa yɛli: “Di yi di niŋ ka Naawuni tɔɣisi ti yεltɔɣa, bee ka alaama shεli ka ti na? Tɔ! lala ka ban daa kana pɔi ni bana maa gba daa yεli bɛ yεligu ŋɔ maa tatabo, (tɛha) din be bɛ suhuri ni ŋmanila taba. Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) kahigirila aayanim‟ polo ni n-ti ninvuɣu shεba ban dihitabli (ni Zaadali)

[119] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim Naawuni) tim a mi na ni yεlimaŋli, ka a nyɛla ŋun tiri suhupiεlli lahibali (ni Alizanda), ka lahi nyɛ ŋun valsira (ni buɣum daazaaba), dinzuɣu bɛ ti ku bɔhi a buɣum bihi yεla

[120] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di kariya ka Yahuudu mini Nashaaranim‟ niŋ a yɛdda naɣila a doli la bɛ daadiini. Tɔ! Yεlima: “Naawuni dolsigu n-nyɛ dolsigu.” Yaha! Achiika! A yi doli bɛ suhuyurlim baŋsim shεli din ka a ŋɔ na nyaaŋa, tɔ! A lahi ka ŋun yɛn taɣi a, a mi lahi ka sɔŋda

[121] Ninvuɣu shεba Ti (Tinim‟ Naawuni) ni ti ba litaafi (Yahuudu mini Nashaara- nim‟ puuni ban niŋ tuuba ka leei Muslin- nima), ka bɛ karindi li (Alkur‟aani) ni di ni tu kamaata ni shεm, tɔ! Bannim‟ maa shiri ti li yεlimaŋli. Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni dina, tɔ! Bannima n- nyɛ ninvuɣu shεba ban kɔhi lu

[122] (Ka Naawuni yɛli): “Yaa yinim‟ Israaila bihi! Teemi ya N-ni yolsi ya yolsigu shɛli. Yaha! Achiika! Mani n-nyɛ Ŋun tibgi ya (yi ʒamana puuni) binnamda zuɣu.”

[123] Yaha! Zom ya dabsi shεli nyɛvuli ni ti ku tooi niŋ di nyɛvuli kpee anfaani, bɛ mi ku deei maŋ‟ zuɣu yɔbu di sani (ninsala ku tooi zaŋ o bia bee o daarzichi n-yo ka deegi o maŋa), suhudee mi ku tooi niŋ li anfaani, bɛ mi pala bɛ ni yɛn sɔŋ shɛba

[124] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima Duuma ni daa dahimmi o ni yɛltɔɣa shɛŋa, ka o (Annabi Ibrahima) daa pali li, ka O yεli: “Achiika! N-nyɛla Ŋun yɛn zali a ka a nyɛ toondana n-ti ninsalinima,” ka o yɛli: “Ni n zuliya gba puuni.” Ka O yεli: “N daalikauli maa, zualindiriba ti ka di puuni.”

[125] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa zali Ka‟aba ka di nyɛ labbu shee ti ninsalinima, ka lahi nyɛ suhudoo shee n-ti ba. (Ka Naawuni yɛli): “Gbibi ya Makaamu Ibrahim (Annabi Ibrahima zaashee) ŋɔ maa ka di nyɛ jiŋli puhibu shee. Ka Ti gbaai alikauli n-zaŋ chaŋ Annabi Ibrahima mini Annabi Ismaaila sani (kadama): “Niŋmi ya N (Mani Naawuni) yili maa kasi n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋdi tawaafi (ban gindi Ka‟aba), ni ban niŋdi i‟itikaafi, 1 n-ti pahi ninvuɣu shεba ban kurindi tiri Naawuni, ka ŋmɛri gbiɛɣu

[126] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Zalimi tiŋ ŋɔ maa (Makka) ka di nyɛla suhudoo shee, ka largi di puuni ninvuɣu shεba ban ti A yεlimaŋli ka ti Zaadali yεlimaŋli tiwola balibu kam.” Ka O (Naawuni) yεli: “Ŋun niŋ chεfuritali, tɔ! N (Naawuni) ni chɛ ka o wum nyɛɣisim bɛla (Dunia ŋɔ), din nyaaŋa ka N niŋ o talahi ni buɣum daazaaba. Yaha! Di labbu shee maa nyɛla din be.”

[127] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa kpiɣiri Ka‟aba nyɛbli (foundation) n-zaanda, ni Annabi Ismaaila, (ka bɛ niriba ayi maa yɛra): “Yaa ti Duuma Naawuni! Deemi ti suhigu. Achiika! Nyini n-nyɛ Wumda, ni Baŋda.”

[128] Yaa ti Duuma Naawuni! Zaŋmi ti niriba ayi ŋɔ maa leei ban zaŋ bɛ maŋ‟ zaa n-ti A (Muslinnima), ka zaŋ ti zuliya puuni shɛba n-leei ban zaŋ bɛ maŋ‟ zaa n- ti A.Yaha! Wuhimi ti ti jεma zaashɛhi, ka deei ti tuuba, domin achiika! Nyini n-nyɛ Tuubadeera, Zaadali Nambɔnaa

[129] “Yaa ti Duuma Naawuni! Timmi tuun‟ so bɛ (Larbunim‟) puuni na, ka o ti karindi ba A aayanima, ka wuhiri ba litaafi (Alkur‟aani) mini yεmgoliŋga (Sunnah), ka o simsiri ba. Achiika! A nyɛla Nyɛŋda, ni Yεmgoliŋga lana

[130] Yaha! Ŋuni n-leei zaɣisi Annabi Ibrahima daadiini (Muslinsi daadiini) m- pahila ninvuɣu so ŋun labsi o maŋ‟ jɛrigu. Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) n-gahim o (Annabi Ibrahima) Dunia puuni.Yaha! Achiika! Ka o yɛn ti be ninvuɣu suma ni Chiyaama

[131] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli o (Annabi Ibrahima) Duuma ni daa yεli o: “Zaŋmi a maŋ‟ zaasa ti Naawuni (leemi Muslimi),” ka o yεli: “N zaŋ m maŋ‟ zaa n-ti binnamda Duuma.”

[132] Ka Annabi Ibrahima zaŋ li n-saɣisi o bihi, ni Annabi Ya‟akuba (ka bɛ yɛra): “Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun gahim adiini ŋɔ (Muslinsi daadiini) n-tin ya, dinzuɣu miri ya ka yi niŋ fawaɣili n-ti kpi ka pala Muslinnima.”

[133] Bee yi (Yahuudu mini Nashaaranim‟) daa beni mi n-diri shɛhira saha shεli kum ni daa ti paai Annabi Ya‟akuba? Saha shεli o ni daa yεli o bihi: “Bo ka yi leei yɛn jεm n kum nyaaŋa? Ka bɛ yεli: “ Ti yɛn jεmdila a Duuma, ni a banima: Annabi Ibrahima, ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Is‟haaka Duuma, O nyɛla Duuma yino. Yaha! Ti nyɛla ban zaŋ ti maŋ‟ zaasa n-ti O

[134] Bɛ daa nyɛla ali‟umma shεba ban pun gari, bɛ tuuntumsa sanyoo be ka bana, ka yi mi gba tuuntumsa sanyoo be ka yinima, dinzuɣu bɛ ti bi yɛn bɔhi ya bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli

[135] Ka bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim‟) yεli: “Leemi ya Yahuudunim‟ bee Nashaaranima, yi ni dolsi. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Chɛli gba! Annabi Ibrahima daadiini shεli din milgi ka chɛ adiini kam din pa yɛlimaŋli maa ka ti doli. Yaha! O (Annabi Ibrahima) daa ka ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu jɛmdi maa ni

[136] Yεlimi ya: “Ti ti Naawuni yεlimaŋli, ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur‟aani) na ti sani, ni bɛ ni siɣisi shɛli ti Annabi Ibrahima, ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Is‟haaka, ni Annabi Ya‟akuba, n-ti pahi bɛ yaansi (Annabi Ya‟akuba bihi), ni bɛ ni ti Annabi Musa mini Annabi Issa shɛli (Attaura mini Injiila, bee Old Testament mini Gospel), ni bɛ ni siɣisi shɛli na ti ti Annabinim‟ zaa ka di yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na, tinim (Muslinnim‟) bi wolgiri ninvuɣu gaŋ bɛ (tuumba maa) puuni, ti mi zaŋ ti maŋ‟ zaasa n-ti O (Naawuni)

[137] Tɔ! Bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim‟) yi ti yεlimaŋli kamani (yi Muslinnim‟) ni ti yεlimaŋli (ni tuumba zaasa) shεm, Tɔ! Achiika! Bɛ di dolisi ya, amaa! Bɛ yi lebi biri, Tɔ! Achiika! Bɛ nyɛla ban be namgbankpeeni puuni. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Ni baalim, Naawuni ni saɣinda ni bana (O ni saɣinda ka chε a dimba nabεri). Yaha! Ŋuna n-nyɛ Wumda, ni Baŋda

[138] Naawuni shim (Muslinsi daadiini), shim mi bi lahi vɛla n-ti paai Naawuni shim. Ti mi nyɛla jεmdiba n-zaŋ ti O

[139] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni- bɔŋɔ, yi (Yahuudu mini Nashaaranim‟) ŋmεri ti la namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ Naawuni polo? Ka O nyɛla ti Duuma ni yi gba Duuma. Yaha! Ti malila ti tuun- tumsa, ka yi gba mali yi tuuntumsa, ka tinima n-nyɛ ban niŋdi O kasi ni jɛma? ”

[140] Bee yi yεrimi: “Achiika! Annabi Ibrahima, ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Is‟haaka, ni Annabi Ya‟akuba, n-ti pahi bɛ yaansi daa nyɛla Yahuudunim‟ bee Nashaaranima?” (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Ka yinima n-leei nyɛ ban mi bee Naawuni?” Dinzuɣu, zualindira bɛ lahi paai ŋun sɔɣi shɛhira shɛli din be o sani n- yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni pala Tamda ka chɛ yi tuuntumsa

[141] Bɛ daa nyɛla ali‟umma shɛba ban pun gari, bɛ tuuntumsa sanyoo nyɛla bɛ dini, ka yi mi tuuntumsa sanyoo nyɛ yi dini. Yaha! Bɛ ti bi yɛn bɔhi ya bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli

[142] Ni balim! Ninsalinim‟ puuni jɛra ni yɛli: “Bo n-leei chɛ ka bɛ (Muslinnim‟) ŋmalgi ka chɛ bɛ daalchibla (Ka‟aba) shɛli bɛ ni kpa la? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Wulimpuhili mini wulinluhili nyɛla Naawuni dini, O dolsirila O ni bɔri so n- zaŋ chaŋ sochibga

[143] Tɔ! Lala ka Ti (Tinim‟ Naawuni) zali ya (yi Muslinnima) ka yi nyɛ al‟umma shεba ban gahim, domin yi ti leei ban diri ninsalinim‟ shɛhira (Zaadali), ka Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) mi gba leei Shɛhiradira n-tin ya. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim‟ Naawuni) bi zali alichibla shεli a ni daa zaandi kpari maa shɛli zuɣu m- pahila ti baŋ ŋun doli Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) ni yεlimaŋli ka chɛ ŋun lebi biri o napɔmboba zuɣu. Yaha! Achiika! Di nyɛla yεltɔɣa timsili, naɣila ninvuɣu shεba Naawuni ni dolsi. Yaha! Naawuni pala Ŋun yɛn chɛ ka yi iimaani (yi jiŋli) bahi yoli, Achiika! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrkpeeni n-ti ninsalinima, ni Zaadali Nambɔnaa

[144] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) nyari a ni ŋmalgiri a nini n-kpari zuɣusaa (domin wahayi zuɣu), Tɔ! Achiika, Ti ni ŋmalgi a n- zaŋ kpa alichibla shεli (Ka‟aba) a ni yɛn saɣi n-ti li. Dinzuɣu, ŋmalgim‟ a nini n- kpa Ka‟aba. Luɣulikam ka yi (Muslinnim‟) yi be, tɔ! Yin ŋmalgim ya n- kpa di (Ka‟aba) polo. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim‟) mi ni di nyɛla yεlimaŋli yi Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! Naawuni pala Tamda ka chɛ bɛ tuuntumsa

[145] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi tahi ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa daliri kam na, bɛ bi yɛn doli a daalichibla (a ni zaandi kpari yɛɣi shɛli puhiri jiŋli), a mi gba pala ŋun yɛn doli bɛ daalichibla. Yaha! Bɛ puuni shɛba mi gba ku saɣi doli taba daalichibla. Achiika! A mi yi doli bɛ suhuyurlim ni baŋsim shεli din ka a ŋɔ na nyaaŋa, din ŋuna, a be zualindiriba ni

[146] Ninvuɣu shεba Ti (Tinim‟ Naawuni) ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima) maa mi o (Annabi Muhammadu) kamani bɛ ni mi bɛ maŋmaŋ‟ bihi shεm. Yaha! Achiika! Bɛ puuni shεba nyɛla ban sɔɣiri yεlimaŋli, ka mi nyɛla ban mi

[147] (Yaa nyini Annabi)! Di nyɛla yɛlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani na, dinzuɣu miri ka a pahi ban be zilsigu puuni

[148] Yaha! Al‟umma kam malila yɛɣi‟ shεli bɛ ni zaanda n-kpara bɛ jεma puuni, dinzuɣu, niŋmi ya daŋdaŋa n-zaŋ chaŋ alheeri shee, luɣulikam yi ni be, Naawuni ni tahi ya na (O sani) namgbanyini. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[149] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi yi luɣulikam (a gɔrim puuni), tɔ! Nyin ŋmalgim a nini kpa Ka‟aba. Yaha! Achiika! Di nyɛla yεlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Naawuni pala Tamda ka chɛ yi tuuntumsa

[150] Yaha! A yi yi luɣulikam, Tɔ! Nyin ŋmalgim a nini kpa Ka‟aba polo.Yaha! Luɣulikam ka yi (Muslinnim‟) be, Tɔ! Yin ŋmalgim ya yi nini n-kpa di polo, domin ninsalinima (Yahuudunim‟) ti di nya daliri shεli yi zuɣu, naɣila ninvuɣu shεba ban di zualinsi bɛ puuni. Dinzuɣu miri ya ka yi (Muslinnim‟) zo ba, ka zon ya Ma (Mani Naawuni), domin m-pali ya N ni‟ima. Achiika! Yi nyɛla ban yɛn dolisi

[151] Kamani Ti (Tinim‟ Naawuni) ni daa tim tumo (Annabi Muhammadu) na yi puuni shɛm, ka o ti karindi Ti aayanima n- tiri ya, ka simsiri ya, ka lahi baŋsiri ya litaafi (Alkur‟aani) mini yεmgoliŋga (Sunna).Yaha! Ka o baŋsiri ya yi ni daa ʒi shɛli

[152] Dinzuɣu teemi ya N (Mani Naawuni) yɛla, n-gba ni teei yi yɛla, ka paɣi ya ma, ka di niŋ ya ma gutulunsi

[153] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Bom ya sɔŋsim ni suɣulo ni jiŋli puhibu (n-zaŋ kpa yi daadiini mini yi Dunia yεla polo). Achiika! Naawuni mini suɣulonima m-be

[154] Yaha! Miri ya ka yi yεli ni ninvuɣu shεba bɛ ni kuri Naawuni soli zuɣu nyɛla kpiimba. Chɛli gba! Bɛ nyɛla ban mali nyɛvuya, amaa! Yinim‟ bi mi

[155] Yaha! Achiika! Ti (Tinim‟ Naawuni) ni dahim ya (yi ninsalinima) ni binshɛɣu din nyɛ dabεm, ni kum, ni laɣapooli, n-ti pahi nyɛvuli pooli, ni binwola poobu. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim suɣulonim suhupiεlli lahibali (ni Alizanda kpɛbu)

[156] Ninvuɣu shεba yɛlibiɛɣu yi ti nya ba, ka bɛ yεli: “Tinim‟ nyɛla Naawuni ni su shɛba, achiika! Ti mi nyɛla ban yɛn ti labi O sani.”

[157] Tɔ! Bannim‟ maa, alibarikanim‟ din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na be bɛ zuɣu, n-ti pahi O nambɔzɔbo. Yaha! Ban nim maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban dolsi

[158] Achiika! Safa mini Marwa be Naawuni jεma ŋmahingbana puuni shεli. Dinzuɣu ŋun ti niŋ Haʒi bee Umra, tɔ! Taali shɛli ka o zuɣu ni o gili di luɣa ayi maa. Ŋun mi lahi bo pahigu ni alheeri tuun shɛli, Tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun paɣi (o jεma maa), ni Baŋda

[159] Achiika! Ninvuɣu shεba ban sɔɣiri Ti (Tinim‟ Naawuni) ni siɣisi daliri shɛŋa na, n-ti pahi dolsigu saha shɛli Ti ni kahigi li n-ti ninsalinima bɛ litaafinim‟ puuni, Tɔ! Bannim‟ maa, Naawuni narindi ba mi, ka ban narindi narindi ba

[160] Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ tuuba, ka viεlgi bɛ tuuntumsa, ka lahi yihi yεlimaŋli polo ni, tɔ! Bannim‟ maa, N (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn deei bɛ tuuba. Yaha! N (Mani Naawuni) nyɛla Tuuba- deera, Zaadali Nambɔnaa

[161] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka kpi ka nyɛla chεfurinima, tɔ! Bannim‟ maa, Naawuni narimbu be bɛ zuɣu, ni Malaaikanim‟ mini ninsalinim‟ namgbanyini

[162] Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Bɛ ti bi yɛn balgi azaaba ka chɛ ba, bɛ mi ti pala bɛ ni yɛn naɣisi n-ti shɛba

[163] Yaha! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Duuma yino. Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n-nyɛ Dunia Nambɔnaa, Zaadali Nambɔnaa

[164] Achiika! Sagbana mini tiŋgbani nambu puuni, ni yuŋ mini wuntaŋni taɣibu, n-ti pahi ŋarim din chana kom ni, ni binyɛr‟ shɛŋa din mali anfaani n-ti ninsalinima, ni Naawuni ni siɣisi shɛli na zuɣusaa ka di nyɛ sakom, ka zaŋ li gali tiŋgbani di kpibu nyaaŋa, ka O lahi zaŋ biŋkobri balibu kam n-yɛɣili di puuni, ni pɔhim lebgibu, n-ti pahi sagbaŋ shɛli bɛ ni balgi sagbana mini tiŋgbani sunsuuni. Achiika! Di nyɛla yɛlikpahinda n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋdi haŋkali

[165] Yaha! Ninsalinim‟ puuni shεba beni n-gbibi nyintahi (buɣa, ka bɛ nyɛ duumanim‟) ka pa ni Naawuni, ka yuri ba kamani Naawuni yurilim la, ka ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli yurlim ni Naawuni m-kpɛm gari lala. Ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa mi yi di nya saha shεli bɛ ni yɛn ti nya azaaba, bɛ naan baŋ ni achiika! Kpεŋ zaasa bela Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni- lana

[166] Saha shεli bɛ ni doli ninvuɣu shɛba (Dunia puuni) ni yɛn ti pihi bɛ nuhi ka chɛ bɛ nyaandoliba, ka bɛ nya azaaba, ka daliri kam (din yɛn chɛ ka Naawuni zo ba nambɔɣu) ŋmaai ka chɛ ba

[167] Ka nyaandoliba maa yεli: “Ti yi di naan tooi labi (Dunia puuni), ka ti di gba di pihi ti nuhi ka chɛ ba kamami bɛ gba ni pihi bɛ nuhi ka chɛ ti shεm ŋɔ. Tɔ! Lala ka Naawuni yɛn ti zaŋ bɛ tuma n-wuhi ba ka di nyɛla yolitεm n-ti ba, bɛ mi pala ban yɛn ti yi buɣum maa ni

[168] Yaa yinim‟ ninsalinima! Dim ya din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka nyɛla halalsi ni kasi n-tin ya, ka miri ya ka yi doli shintaŋ napɔŋboba. Achiika! O (shintaŋ) nyɛla dim n-tin ya polo ni

[169] Achiika! O (shintaŋ) puhiri ya la tuumbεri mini kavituma, ka yi lahi yɛri binshɛɣu yi ni ka di baŋsim n-zaŋ jɛndi Naawuni

[170] Yaha! Bɛ yi ti yεli ba: “Doli ya Naawuni ni siɣisi shɛli (Alkur‟aani) na,” bɛ yɛrimi: “Chɛli gba! Tinim‟ doli la ti ni daa paai ti banim‟ ka bɛ doli shεli.” Di ni- bɔŋɔ, hali bɛ banim‟ maa yi daa ʒi shɛli, ka mi daa pala ban dolsi? ”

[171] Yaha! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa kotomsi ŋmanila ninvuɣu so ŋun tahiri (biŋkɔb‟ so) ŋun bi wumdi yɛltɔɣa shɛli zuɣu naɣila tahigu mini vuri, bɛ nyɛla tikpiranima, ka nyɛ biriti mini zoomba, dinzuɣu bɛ pala ninvuɣu shεba ban yɛn niŋ haŋkali

[172] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Dim ya bindirisuŋ shɛŋa Ti (Tinim‟ Naawuni) ni largi ya puuni, ka paɣi ya Naawuni, di yi shiri nyɛla Ŋuna (Naawuni) ka yi jɛmda

[173] Achiika! O (Naawuni) mɔŋ ya binkpiŋ (jifa) dibu, ni binʒim, ni kuruchu nimdi, ni binshɛɣu bɛ ni boli din pa Naawuni yuli di zuɣu ka kɔrigi. Amaa! Talahi ni paai so (ka o di lala binyεra maa) ka di pa ni o yuri mi, ka mi bi kpahi yεɣi Naawuni tarsi, tɔ! Taali ka o zuɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[174] Achiika! Ninvuɣu shεba ban sɔɣiri Naawuni ni siɣisi shɛli na O litaafi puuni, ka mali li taɣiri laɣibihi, tɔ! Bannim‟ maa bi diri shɛli n-niŋdi bɛ puya ni naɣila buɣum. Yaha! Naawuni ti bi yɛn tɔɣisi ba yεltɔɣa Zaadali, O mi ti ku niŋ ba kasi (ka chɛ bɛ zunubsi). Ka Azaaba kpeeni lahi be bɛ zuɣu

[175] Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban zaŋ dolsigu n-kɔhi ka dee birginsim, ka lahi zaŋ (Naawuni) chε m-paŋ n-kɔhi ka dee azaaba. Bɛ suhukpeeni leei nyɛla wula ni buɣum ni kpɛbu

[176] Di daliri nyɛla Naawuni siɣisila litaafi (Alkur‟aani) ŋɔ na ni yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ litaafi maa shiri be namgbankpeeni din niŋ katiŋ‟ (ka chɛ dolisigu) puuni

[177] Pa vɛnyɛliŋga n-nyɛli ni yi (Muslinnim‟) ŋmaligi yi nini kpa wulimpuhili bee wulinluhili (m-puhiri jiŋli). Amaa! Din nyɛ vɛnyɛliŋga n-nyɛ ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, ka ti Zaadali yεlimaŋli, ni Malaaikanima, ni litaafi shεŋa Naawuni ni siɣisi na, n-ti pahi Annabinima, ka zaŋ arzichi n-dihi dɔɣiriba ka di nyɛla o gba di bori li mi, n- ti pahi kpibsi, ni nandaamba, ni sochanda, ni baramaansi, ni daba. Yaha! Ka o puhi jiŋli, ka ti zaka, ni ban paandi alikauli, bɛ yi ti gbaai alikauli, ni ban mali suɣulo miisim puuni, ni bɛrim yi ti paai ba, ni tobu saha, tɔ! Bannim‟ maa n-nyɛ ban ti Naawuni yεlimaŋli. Yaha! Bana n-nyɛ wuntizɔriba

[178] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Bɛ zali talahi yi zuɣu ni yi niŋ kisaasi (niŋ labsi) ninvuɣu kuli ni,1 dinzuɣu bilichina yi ku o bilichin‟ kpee, tɔ! Bɛ kum o n-labsi, dabli mi yi ku o dab‟ kpee, ka bɛ ku o n-labsi. Paɣa mi yi ku o paɣa kpee, ka bɛ ku o yo. Amaa! Ninvuɣu so bɛ ni ku o mabia, ka o chε m- paŋ ninvuɣu so ŋun ku maa, tɔ! (Bɛ ni ku so maa niriba) ban doli ninvuɣu so ŋun ku maa ni bɛrisuŋ. Yaha! Bɛ yom diyya n-ti ninvuɣu so bɛ ni ku maa niriba ni bɛrisuŋ. Ŋo maa nyɛla tuŋ (soochi) din yi yi Duuma sani na ni O nambɔzɔbo. Amaa! Ninvuɣu so ŋun ti kpahi yɛɣi Naawuni zaligu di nyaaŋa, tɔ! Azaaba kpeeni be o zuɣu (Zaadali)

[179] Yaha! Yi mali bɛhigu ni suhudoo niŋ labsi puuni yaa yinim‟ haŋkayanima, achiika! Yi ni zo Naawuni

[180] Bɛ niŋ talahi yi (Muslinnim‟) zuɣu ni kum yi ti paai yi zaɣiyino kam ka o yi chɛ arzichi, tɔ! Ŋun chɛli dahinshɛli yɛltɔɣa n- zaŋ ti ba ni ma, ni dɔɣiriba ni bɛrisuŋ, ka di nyɛla talahi n-ʒi wuntizɔriba zuɣu

[181] Dinzuɣu, ŋun ti taɣi li o wumbu nyaaŋa, tɔ! Achiika! Di taali be ninvuɣu shεba ban taɣiri li maa zuɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, ni Baŋda

[182] Dinzuɣu, ŋun zo dabiɛm kadama ŋun chɛri dahinshɛli yɛltɔɣa maa pala ŋun yɛn niŋ aadalsi, bee ka o niŋsuhuyurilim, ka mali bɛ (ŋun yɛn kpi maa mini falidiriba) sunsuuni, tɔ! Taali ka o zuɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[183] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Nawwuni yεlimaŋli! Bɛ zali noli lobu talahi yi zuɣu (nolɔri goli ni), kamani bɛ ni daa zali li talahi ninvuɣu shεba ban kana pɔi ni yinim‟ maa zuɣu ni shεm, achiika! Yi ni zo Naawuni

[184] Di (nolɔri goli maa) malila dabsa shεŋa din mali kalinli. Amaa! Ŋun ka alaafee yi puuni, bee o bela gɔrim ni (ka bi tooi lo), tɔ! Ŋun malimi laasabu (ka yo di samli) dabsa shεŋa (din pa nolɔri goli) puuni. Yaha! Ninvuɣu shεba ban lɔri noli maa ni wahala (doro bee niŋkurlim), to bɛ dihimi nandana. Yaha! Ŋun bo pahigu ni alheeri tuun‟ shɛli, tɔ! Dina n-gari. Amaa! Yi yi lo noli maa, dina n-nyɛ din gari n- zaŋ tin ya, yi yi nyɛla ban mi

[185] Nolɔri goli shɛli puuni bɛ ni siɣisi Alkur‟aani na, ka di nyɛla dolsigu n-zaŋ ti ninsalinima, ni kahigibu kahigibu din yi dolsigu puuni na, ka lahi nyɛ din wolgiri yεlilmaŋli ni ʒiri. Dinzuɣu, yi puuni ŋun nyɛvuli ti paai nolɔri goli ni, tɔ! Ŋun lom li. Yaha! Ŋun ka alaafee, bee o bela gɔrim ni (ka bi tooi lo), tɔ! Din malimi dabsa maa laasabu (ka yo di samli) dabsa shεŋa dabam (din pa nolɔri goli puuni). Naawuni bɔri ya mi ni soochi, ka bi bɔri ya ni wahala, ka lahi bɔri ni yi pali yi (nolɔri) laasabu. Yaha! Domin yi tibigi Naawuni ni O ni dolsi ya la zuɣu, achiika! Yi nyɛla ban yɛn paɣi (Naawuni)

[186] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di yi niŋ ka N (Mani Naawuni) daba bɔhi a N yɛla, tɔ! (Nyin yεlimi ba) ni achiika! M-be yoma, ka deeri ninvuɣu so ŋun suhiri ma suhigu, di yi niŋ ka o yi suhi ma, dinzuɣu bɛ (ninsalinim‟) saɣimi ti Mani Naawuni, ka ti ma yεlimaŋli, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn dolsi

[187] Bɛ niŋ ya (yi Muslinnima) halalsi ni yi laɣim ni yi daamiliya paɣaba nolɔri goli ni yuŋ. Bɛ nyɛla asihili lirigu n-tin ya, ka yi mi gba nyɛ ashili lirigu n-ti ba. Naawuni mi ni achiika yi daa niŋdila yi maŋ‟ bilkɔŋsi (domin yi puuni shɛba sɔɣiri mi n-laɣindi ni bɛ paɣaba nolɔri goli ni), dinzuɣu ka O deei yi tuuba, ka chε m- paŋ ya. Dinzuɣu, pumpɔŋɔ laɣimmi ya ni bana (nolɔri goli ni yuŋ), ka bon ya anfaani shɛli Naawuni ni sabi n-ti ya. Yaha! Dim ya ka nyu (nolɔri goli puuni yuŋ) hali ka galipεlli ti yi na polo ni n-tin ya din yi galisabinli puuni bekaali na. Yaha! Gbibi ya yi noli hali ni yuŋ. Amaa! Miri ya ka yi laɣim ni bana di yi ti niŋ ka yi be i‟itikaafi puuni jiŋa ni, ŋɔ maa nyɛla Naawuni zalsi, dinzuɣu miri ya ka yi kpahi yɛɣi li. Tɔ! Lala ka Naawuni kahigiri O nam- yɛlikpahinda n-tiri ninsalinima, domin achiika! Bɛ ni zo Naawuni

[188] Yaha! Miri ya ka yi diri yi daarzichi yi sunsuuni ni zualinsi, ka zaŋdi li n-ti niŋdi fukumsinim‟ nuuni, domin yi diri niriba daarzichi ni alahichi, ka mi shiri nyɛla ban mi (ni haraamu n-nyɛli)

[189] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhiri a n- zaŋ chaŋ golipala zanibu, tɔ! Yεlima: “Di nyɛla saha shεŋa n-zaŋ ti ninsalinima (din baŋsiri ba bɛ daadiini zalsi), ni Haʒi dabsa laasabu. Yaha! Di pala vɛnyɛla ni yi (Muslinnim‟) kpe (niriba) yiŋsi ni di gulinyaansi polo. Amaa! Vɛnyɛla dolila ŋun zɔri Naawuni. Yaha! Kpεm ya yiya di dindoya polo, ka zon ya Naawuni, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nyɛ tarli (Zaadali)

[190] Yaha! Yi (Muslinnim‟) tuhimi ya ninvuɣu shεba ban tuhiri ya Naawuni soli zuɣu, ka miri ya ka yi kpahi yεɣi tariga. Achiika! Naawuni je ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣira

[191] Yaha! Kum ya ba (chεfurinim‟ maa) luɣilikam yi ni chirgi ba, ka kari ya ba n- yihi luɣushεli polo bɛ ni yihi ya. Yaha! Fitina (buɣa jεma) kpεma n-gari kubu. Amaa! Miri ya ka yi tuhi ba Harami jiŋli (Ka‟aba) puuni, naɣila bɛ yi ti tuhi ya di puuni. Dinzuɣu, bɛ yi tuhi ya, tɔ! Yin tuhimi ya ba, dina n-nyɛ chεfurinim‟ sanyoo

[192] Amaa! Bɛ (chεfurinim‟ maa) yi chɛn ya tuhibu, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[193] Yaha! Tuhimi ya ba hali ka fitina (buɣa jɛma) ti lahi kani, ka jεma zaasa ti kpalimla Naawuni ko dini. Amaa! Bɛ yi chɛ li, tɔ! Di kpahi ya yɛɣi targa tuhi so naɣila ban di bɛ maŋ‟ zualinsi (ka kpalim buɣa jɛma puuni)

[194] Goli shɛli ni bɛ ni mɔŋ ʒim kpaabu ʒɛmi n-ti goli shɛli bɛ ni mɔŋ ʒim kpaabu, (di yi niŋ ka chεfurinim‟ tuhi yi Muslin- nim‟ Haʒi goli ni, tɔ! Yi gba man tuhimi ya ba Haʒi goli ni). Yaha! Binyɛr‟ shɛŋa bɛ ni mɔŋ malila niŋ labsi. Ŋun mi ti kpahi yaɣi (ka niŋ ya din bi tu kamaata), tɔ! Yi gba man labsim ya bɛ ni niŋ ya shɛli maa tatabo. Yaha! Zom ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni bemi ni wuntizɔriba

[195] Yaha! Dim ya yi liɣiri Naawuni soli zuɣu, ka miri ya ka yi zaŋ yi maŋa n-ti niŋ hallaka ni. Yaha! Tummi ya din vɛla. Achiika! Naawuni bɔri ninvuɣu shεba ban tumdi tuunsuma

[196] Yaha! Palimiya yi Haʒi mini Umura Naawuni zuɣu. Amaa! Bɛ yi mɔŋ ya (daliri shɛli yi mɔŋ ya ka yi bi tooi tum yi Haʒi tuma naai), yin kɔrigim ya biŋkɔbu so Naawuni ni balgi ti o (kamani piεɣu bee nahu, bee laakumi). Yaha! Miri ya ka yi pɛni yi zabri, naɣila biŋkɔbgu maa paaila di kɔrigibu shee. Yaha! Yi puuni ŋun gbaai doro, bee chuuta shεli ka o mali o zuɣu ni (ka pɛni o zabri), tɔ! Ŋun yom o maŋ zuɣu ni noli lobu, bee ka o mali sara, bee ka o kɔrigi biŋkɔbigu. Amaa! Yi yi ti nya suhudoo (Haʒi goya ni), tɔ! Yi puuni ŋun niŋ tamattuɣi 1 ni Umra n-zaŋ kana Haʒi, tɔ! Ŋun kɔrgim biŋkɔb‟ so Naawuni ni balgi ti o. Amaa! Ŋun ka biŋkɔbgu yiko, tɔ! Ŋun lom noli dabsa ata Haʒi ni (Maaka yiŋa), ka ti lo dabsa ayɔpɔin, di yi ti niŋ ka yi labi (yi tiŋgbana ni). Dina n- nyɛ biεɣu pia din pali. Di (fukumsi) ʒela ninvuɣu so ŋun niriba ka Harami jiŋli ni (Makka). Dinzuɣu zom ya Naawuni ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Azaaba kpeeni lana

[197] Haʒi malila chirimira (konyuri chuɣu goli, ni chimsi b‟laa goli, n-ti pahi chimsi goli pilgu bɛɣu pia). Dinzuɣu ŋun ti niŋ niyya ni o niŋ Haʒi chira maa puuni, tɔ! Ŋun miri ka o laɣim ni o paɣa, o mi miri ka o tum kavituma, namgbankpeeni mi ka Haʒi puuni. Yaha! Binshɛɣu yi ni niŋ, ka di nyɛ vɛnyɛla, tɔ! Naawuni mi li. Yaha! Bom ya guzuli. Achiika! Guzuli din gari n-nyɛ wuntia. Dinzuɣu yaa yinim haŋkayanima! Zom ya Ma (Mani Naawuni)

[198] Taali ka yi (Muslinnim‟) zuɣu ni yi bo pini yi Duuma sani (dina n-nyɛ yi niŋ daabilim‟ Haʒi saha). Amaa! Yi yi ti yi Arafa na, tɔ! Yin teemi ya Naawuni yɛla Mash‟aril Haraami shee (Muzdalifah). Yaha! Teemi ya O yεla kamani O ni dolsi ya (ni Muslinsi) shεm, yi mi daa nyɛla ninvuɣu shεba ban be birginsim puuni pɔi ni dina

[199] Din nyaaŋa, yim ya (Arafa na) luɣu- shɛli polo ninsalinim‟ zaasa ni doli yira, ka bon ya Naawuni chɛ m-paŋ. Achiika! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[200] Dinzuɣu, yi yi ti naai yi Haʒi tuma zaasa, tɔ! Yin teemi ya Naawuni yɛla kamani yi ni teeri yi banim‟ yɛla shεm, bee teebu din gari lala. Amaa! Ninsalinim‟ puuni so beni yεra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Tim ti (bɛrisuŋ) Dunia puuni.” Amaa! O ti ka tarli Chiyaama

[201] Bɛ puuni so mi beni yɛra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Tim ti bɛrisuŋ Dunia puuni, ka ti lahi ti ti bɛrisuŋ Zaadali, Yaha! Gum ti ka chɛ buɣum daazaaba.”

[202] Bannim‟ mali tarli (Zaadali) bɛ tuuntumsa puuni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun valim ni saliya karibu

[203] Yaha! Teemi ya Naawuni yɛla dabsa shεŋa (Mina dabsa) din mali kalinli maa puuni, amaa! Ninvuɣu so ŋun bo yomyom‟ (ka yi Mina) dabsa ayi puuni (Arafa dubu nyaaŋa), tɔ! Taali ka o zuɣu, ŋun mi lahi naɣisi (ka niŋ dabsa ata maa), tɔ! O gba ka taali n-ti ninvuɣu so ŋun zɔri Naawuni. Dinzuɣu zom ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! O sani ka bɛ yɛn ti laɣim ya (Zaadali)

[204] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ninsalinim‟ puuni so beni ka o yɛltɔɣa niŋdi a nyɛɣisim‟ Dunia bεhigu puuni. Amaa! Ka o mali din be o suhu ni (Munaafiɣilim) n-wuhiri Naawuni, ka nyɛla zazabrikpeeni (ni adiini)

[205] Yaha! O yi ti lebi biri (ka chɛ nyini Annabi sani), o zɔrimi n-gindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu ni o niŋ barina di puuni, ka kuri puri mini zuliya. Naawuni mi je barina

[206] Yaha! Bɛ yi ti yεli o: “Zom Naawuni, ninchini mini Naawuni taali ni kpɛbu kpiɣiri o mi. Tɔ! Ʒahannama buɣum ni saɣindi o. Yaha! Di bɛhigu shee maa nyɛla din be

[207] Yaha! Di be ninsalinim‟ puuni ŋun zaŋdi o nyɛvuli kɔhira, domin o bɔrila Naawuni yεda zuɣu, Naawuni mi nyɛla Ŋun zɔri O daba nambɔɣu

[208] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Kpεm ya Muslinsi daadiini puuni zaasa, ka miri ya ka yi doli shintaŋ napɔmboba. Achiika! O nyɛla dima n-tin ya polo ni

[209] Dinzuɣu, yi yi sargi daliri shɛŋa din kan ya ŋɔ na nyaaŋa, tɔ! Yin baŋmi ya ni achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana

[210] Di ni bɔŋɔ, bɛ (chɛfurinim‟) guhiri mi ni shee Naawuni mini Malaaikanim‟ ti kaba na sagbaŋ mahim gbinni na (Zaadali)? Ka bɛ kari saliya naai. Yaha! Naawuni sani ka bɛ yɛn ti labsi yεllikam

[211] (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi Israaila bihi kadama bula ka Ti (Tinim‟ Naawuni) tahi ba dalirinim‟ din kuli be polo ni na (ka bɛ bi ti yεlimaŋli)? Dunzuɣu ninvuɣu so ŋun zaŋ Naawuni yolsigu n-taɣi (ka deei chεfuritali) di kandi ŋɔ maa nyaaŋa, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Azaaba kpeeni lana

[212] Bɛ dihila Dunia bεhigu nachinsi n-ti ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali, ka bɛ maandi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ansarsi. Amaa! Ninvuɣu shεba ban zo Naawuni n-yɛn ti be bɛ zuɣusaa Zaadali. Yaha! Naawuni largirila O ni bɔri so, ka di pa ni saliya shɛli karibu m-beni

[213] Ninsalinim‟ daa nyɛla ali‟umma yiŋsi, ka Naawuni tim Annabinim‟ na, ka bɛ ti nyɛla ban kpεhiri ninsalinim‟ kore (ni Alizanda), ka lahi valsira (ni buɣum da- azaaba). Yaha! Ka O (Naawuni) siɣisi ba litaafi (Alkur‟ aani) na ni yεlimaŋli, domin di ti niŋdi fukumsi bɛ sunsuuni n-zaŋ chaŋ bɛ ni niŋ namgbankpeeni shɛli puuni maa. Yaha! So daa bi niŋ namgbankpeeni di puuni m-pahila ninvuɣu shεba bɛ ni zaŋ li n-ti saha shɛli dalirinim‟ din kaba na maa nyaaŋa, ka di nyɛla jɛlinsi din kuli be bɛ sunsuuni zuɣu. Dinzuɣu ka Naawuni dolsi ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli domin bɛ (chεfurinim‟) ni niŋ namgbankpeeni yεlimaŋ‟ shεli maa zuɣu ni O yɛdda. Naawuni mi dolsirila O ni bɔri so n-zaŋ chaŋ sochibga

[214] Bee yi (Muslinnim‟) tɛhirimi ni yi ni kpe Alizanda, ka (dahindi shεli) din daa paai ban kana pɔi ni yinim‟ maa ŋmali na bɛ paai ya? Miisim (fara) mini doro daa gbaai ba.Yaha! Ka bɛ (Naawuni) dam bɛ suhiri hali ka Naawuni tumo n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli m-pahi o zuɣu maa ti yεli: “Bondali ka Naawuni sɔŋsim yɛn ka na?” Wumma! Naawuni sɔŋsim nyɛla din be yoma

[215] (Yaa nyini Annabi!) Bɛ bɔhira ni bimbo ka bɛ leei yɛn zaŋ dihi (Naawuni zuɣu)? Tɔ! Yεlima: “Binshɛɣu kam yi ni yɛn zaŋ n-dihi ka di nyɛ alheeri, tɔ! Di nyɛla ba ni ma dini, ni dɔɣiriba, ni kpibsi ni nandaamba, n-ti pahi sochanda. Yaha! Yi ni tum shɛli ka di nyɛ vɛnyɛla, tɔ! Naawuni nyεla Ŋun mi di yεla.”

[216] Bɛ zali tobu tuhibu talahi yi (Muslin- nim‟) zuɣu ni, ka di nyɛla yi ni je shɛli. Di yi pa shεli ka yi je shɛli, ka di nyɛ alheeri tin ya. Yaha! Di pa shɛli ka yi yu shɛli, ka di nyɛ din be n-tin ya. Naawuni m-mi (din nyɛ alheeri tin ya), amaa! Yinim‟ bi mi

[217] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira n-zaŋ chaŋ tobu tuhibu yɛla goli shɛli Naawuni ni mɔŋ tobu tuhibu di puuni. Tɔ! Yεlima: “Di puuni tobu tuhibu nyɛla din bara. Yaha! Taɣibu ka chɛ Naawuni soli gba nyɛla Naawuni taali kpɛbu, ni chεfuritali ni Ŋuna (Naawuni), ni (ninaslinim‟ taɣibu ka chɛ) Harami jiŋli (Ka‟aba) ni kpεbu, ni di (Makka) niriba yihibu di puuni nyɛla taali din bara. Yaha! Fitina taali bara n- gari kubu (bɛ yi mɔŋ Muslimi o daadiini yɛli shɛli, bɛ yi ku o gba di so). Yaha! Bɛ (chɛfurinim‟) ku milgi ka chɛ yi (Muslin- nim‟) tuhibu naɣila bɛ ti labsi ya yi da- adiini kurli ni, bɛ yi ni tooi lala. Dinzuɣu, yi puuni ninvuɣu so ŋun yi o daadiini ni, ka kpi ka nyɛla chεfura, tɔ! Bannim‟ maa tuma saɣim ya Dunia ni Chiyaama. Yaha! Bana n-nyɛ buɣum bihi, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[218] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, n-ti pahi ban zo hiʒira ka tuhi tobu Naawuni soli zuɣu, tɔ! Bannim‟ mali tamaha ni Naawuni nambɔzɔbo. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[219] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhiri a bɔhigu n-zaŋ chaŋ dam mini chacha polo. Tɔ! Yεlima: “Taali din bara be di di diba ayi maa ni, ka lahi mali anfaani n-ti ninsalinima, (bɛ ni kɔhi li, ka nyɔri yi di puuni na). Yaha! Di taali m-bara gari di daanfaani. Bɛ lahi bɔhira ni bimbo ka bɛ yɛn zaŋ n-dihi Naawuni zuɣu? Tɔ! Yεlima: “Dihimi ya yi ni lahi ka shεli bukaata. Lala maa ka Naawuni kahigiri ya O nam yεlikpahinda, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban tɛhira

[220] Dunia ni Chiyaama puuni. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira n-zaŋ chaŋ kpibsi. Tɔ! Yεlima: “Bɛhigu vɛlgi ti ba n- gari. Yaha! Yi yi deei bɛ (kpibisi maa) daarzichi n-zaŋ gabi yi daarzichi puuni, tɔ! Bɛ nyɛla yi mabihi (Muslinsi daadiini puuni). Yaha! Naawuni mi ŋun saɣinda mini ŋun maanda. Naawuni mi yi di bɔra, tɔ! O naan niŋ ya talahi ni yi ni ku tooi shɛli. Achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋga lana

[221] Yaha! Miri ya (yi Muslinnima) ka yi lo amiliya n-ti ninvuɣu shɛba ban jɛmdi buɣuli (bee chɛfura balibu kam), naɣila bɛ tila Naawuni yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Muslim‟ paɣa so ŋun nyɛ sulinsi gari paɣa so ŋun nyɛ buɣujɛmda (ka nyɛ bilchina), hali o yi vɛla n-tin ya. Yaha! Miri ya ka yi lo amiliya n-ti ban jɛmdi buɣuli, naɣila bɛ tila Naawuni yɛlimaŋli. Yaha! Dabli ŋun ti Naawuni yɛlimaŋli gari buɣujɛmda, hali o yi vɛla n-tin ya. Bannim‟ maa boondimi n-zaŋ chaŋ buɣum, ka Naawuni mi boonda n-zaŋ chaŋ Alizanda ni chε m- paŋ ni O yɛda. Yaha! O kahigirila O nam yɛlikpahinda n-tiri niriba, domin achiika! Bɛ teei Naawuni yɛla

[222] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira paɣaba sɔrlim (haila) yɛltɔɣa. Tɔ! Yεlima: “Di nyɛla tabzahi.” Dinzuɣu, niŋmi ya katiŋ‟ ka chɛ paɣaba bɛ yi ti be bɛ sɔrlim puuni. Yaha! Miri ya ka yi miri ba (dooshee) hali ka bɛ ti niŋ bɛ maŋ‟ kasi. Amaa! Bɛ yi ti niŋ bɛ maŋ‟ kasi, tɔ! Yin laɣimmi ya ni bana luɣushεli Naawuni ni puhi ya. Achiika! Naawuni bɔri ninvuɣu shεba ban niŋdi tuuba, ka bɔri ban niŋdi bɛ maŋ kasi

[223] Yi paɣaba (Amiliya paɣaba) nyɛla puri n-tin ya, dinzuɣu kam ya na yi puri maa ni luɣulikam yi ni bɔra. Yaha! Daŋsim ya (alheeri) n-ti yi maŋa, ka zon ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! Yi nyɛla ban yɛn laɣim ni Ŋuna, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupεlli lahibali (ni Alizanda)

[224] Yaha! Miri ya ka yi zaŋ Naawuni pɔri ka di leei daliri din mɔŋdi ya alheeri tuma tumbu, ka zon ya Naawuni. Yaha! Malimi ya ninsalinim‟ sunsuuni. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[225] Naawuni bi gbaari ya ni taali yi ni bi yura ka po pɔri shεli, amaa! O ni gbaai ya taali ni din be yi suhuri ni ka yi tum li. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Suɣulolana titali

[226] Ninvuɣu shεba ban po (Naawuni) kadama bɛ ku laɣim ni bɛ paɣaba, tɔ! Bɛ kafaara 1 nyɛla bɛ guhimi chira anahi (ka bi miri bɛ paɣaba maa dooshee). Amaa! Bɛ yi ti labi na (bɛ yi yoli tɛm ni pɔri maa), tɔ! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[227] Yaha! Bɛ yi niŋ niya ni bɛ chɛ bɛ paɣaba maa, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[228] Yaha! Paɣa shεba ban yidaannim‟ chɛ ba, tɔ! Bɛ guhimi (bɛ idda nyɛla) 1 chira ata, di mi bi niŋ halalsi n-ti ba ni bɛ sɔɣi Naawuni ni nam shɛli niŋ bɛ tolansi ni, bɛ yi nyɛla ban ti Naawuni ni Zaadali yεlimaŋli. Yaha! Bɛ yidaannima n-tu ni bɛ labsi ba na, di yi niŋ ka bɛ yu maligu. Yaha! Bɛ (Paɣaba) mali talahi shɛli din ʒi bɛ yidaannim‟ zuɣu kamani bɛ yidaannim‟ maa talahi ni ʒi bɛ zuɣu shɛm ni bɛrisuŋ. Yaha! Dobba n-nyɛ ban mali tibginsim bɛ (paɣaba maa) zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana

[229] Paɣa chεbu nyɛla yim yim buyi (Muslinsi daadiini puuni), di nyaaŋa, doo gbibi o paɣa ni vɛnyɛla, bee ka o chɛ o ni vεnyεla. Yaha! Di bi niŋ halalsi n-ti ya (yi Muslim‟ dobba) ni yi deei yi ni ti ba shɛli (sadaachi) puuni, naɣila bɛ niriba ayi maa (doo ni o paɣa) ti zo dabεm kadama bɛ ku tooi gu Naawuni zalisi. Amaa! Yi yi zo dabiɛm kadama bɛ niriba ayi maa ku tooi gu Naawuni zalsi, tɔ! Taali ka bɛ niriba ayi maa zuɣu ni o (paɣa maa) yo o maŋ‟ zuɣu. 2 Din nyɛla Naawuni zalsi, dinzuɣu miri ya ka yi kpahi yεɣi li. Yaha! Ŋun ti kpahi yεɣi Naawuni zalsi, tɔ! Bannim‟ maa n-nyɛ zualindiriba

[230] Dinzuɣu, o (doo maa) yi lahi chɛ o, tɔ! O (paɣa maa) bi lahi niŋ halalsi n-ti o din nyaaŋa, naɣila o chaŋ n-ti kuli do so yaha. Dinzuɣu o (dopalli maa) yi ti chɛ o, tɔ! Di pa taali bɛ zuɣu ni (yidaaŋkurli maa mini o paɣa labi n-lo amiliya palli), bɛ yi baŋ ni bɛ ni tooi gu Naawuni zalsi. Yaha! Din nim maa nyεla Naawuni zalsi tarsi, ka O kahigiri li n-tiri ninvuɣu shεba ban mi

[231] Yaha! Yi yi chɛ paɣaba ka bɛ ʒini bɛ idda n-ti naai, tɔ! Yin gbibi ya ba ni viɛnyɛla, bee ka yi chεbsi ba ni viεnyεla. Yaha! Miri ka yi gbibi ba ni chuuta domin yi kpahi yεɣi. Ŋun ti niŋ lala, tɔ! Achiika! O di o maŋ‟ zualinsi. Yi mi miri ya ka yi lahi gbibi Naawuni aayanim‟ ka di nyɛla ansarsi, ka teei ya Naawuni yolsigu yi zuɣu, ni O ni siɣisi shɛli n-tin ya na din yi litaafi (Alkur‟aani) mini yɛmgoliŋga (Sunna) puuni na, dina ka O mali n- saɣisiri ya. Yaha! Zom ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla binshɛɣu kam Baŋda

[232] Yaha! Yi yi chɛ paɣaba, ka bɛ ʒini bɛ idda n-ti naai, tɔ! Yin miri ya ka yi mɔŋ ba ni bɛ di kuli bɛ yidaan‟ shɛba ban chɛ ba maa yiŋsi, di yi niŋ ka bɛ saɣi ti taba bɛ sunsuuni ni bɛrisuŋ. Dimbɔŋɔ maa ka bɛ mali niŋdi ninvuɣu so ŋun ti Naawuni ni Zaadali yεlimaŋli wa‟azu. Dina n-nyɛ din gahim, ka nyɛ kasi n-tin ya. Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun mi, amaa! Yinim‟ bi mi

[233] Yaha! Manim‟ mɔɣisim bɛ bihi bihili yuummuni ayi, di nyɛla din ʒɛ n-ti ŋun bɔri ni o pali (o bia) mɔɣisibu. Yaha! Ba maa zuɣu ka bɛ dihibu ni bɛ solibu ʒɛya ni bɛrisuŋ, bɛ bi niŋdi nyɛvuli talahi naɣila din ni tooi shεli. Bɛ miri ka bɛ niŋ ma maa chuuta ni o bia, bee ka bɛ niŋ ba chuuta ni o bia. Yaha! Di kotomsi lahi ʒi falidira zuɣu. 1 Yaha! Bɛ niriba ayi (ba ni ma) maa yi bɔri ni bɛ ŋmaai bia maa bihili, ka di nyɛla bɛ niriba ayi maa sunsuuni yɛda ni bɛ saawɔra puuni, tɔ! Taali ka bɛ zuɣu. Yi mi yi lahi bɔri ni yi zaŋ yi bihi maa n-ti paɣa shεba dabam ka bɛ mɔɣisi ba bihili n-tin ya, tɔ! Yi lahi ka taali, di yi niŋ ka yi yo (dihibu maa) liɣiri n-ti ba ni biɛrisuŋ. Yaha! Zom ya Naawuni, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa

[234] Yaha! Ninvuɣu shεba ban kpiri yi puuni ka chɛri bɛ paɣaba, tɔ! Bɛ (paɣaba maa) ban guhimi chira anahi ni bεɣu pia (bɛ yidaanim‟ yiŋsi puuni). Amaa! Bɛ yi ti pali bɛ ʒii‟ maa dabsa, tɔ! Taali ka yi zuɣu ni bɛ niŋ bɛ ni bɔri shɛli, ka di nyɛla bɛrisuŋ n-ti bɛ maŋa. Yaha! Naawuni mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

[235] Yaha! Taali ka yi zuɣu (di yi niŋ ka paɣaba maa yi na be bɛ idda puuni) ka yi ni tooi ŋahi ba ŋahi shɛli (ka bɛ baŋ ni yi niŋdi ba kore ni amilya), bee ka yi sɔɣi li yi suhuri ni. Naawuni mi ni kadama ni baalim, yi ni ti yihi li polo ni n-yεli ba. Amaa! Miri ya ka yi gbaai ba alikauli (n- zaŋ chaŋ amiliya polo) ka di nyɛ sɔɣisinli puuni, naɣila yi yεli ba la yεltɔɣa shεli din nyɛ alheeri. 1 Yaha! Miri ya ka yi niŋ niya ni yi lo ba amiliya, naɣila bɛ idda dabsa ti pali, ka baŋ ya ni Naawuni mi binshɛɣu din be yi suhuri ni, dinzuɣu zom ya O. Yaha! Baŋmi ya ni achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Suɣulolana titali

[236] Di pa taali yi zuɣu ni yi chɛ paɣaba yi yi na bi shihi ba (dooshee), bee ka yi na bi ŋmaai sadaachi n-ti ba. Yaha! Niŋmi ya ba din yɛn chɛ ka bɛ wum nyεɣisim. Ŋun mali toosim, ŋun dihimi ba o yaa tariga, ŋun mi be miisim puuni, tɔ! Ŋun dihimi o toosim tariga, ka di nyɛ nyεɣisim wumbu ni bɛrisuŋ, ka nyɛla talahi n-ʒi ban tumdi tuunsuma zuɣu

[237] Yaha! Yi yi chɛ ba (paɣaba maa), ka na bi mi ba ni paɣatali, ka mi pun ŋmaai sadaachi ti ba, tɔ! Yin yom ya ba di pirgili, naɣila bɛ (paɣaba maa) yi chɛ n-tin ya, bee ka doo ŋun su amiliya maa chɛ li n-ti paɣa maa. Yi mi yi chε li n-ti ba, tɔ! Dina n-nyɛ din miri wuntia. Yaha! Miri ya ka yi tam bɛrisuŋ (deentali) din be yi sunsuuni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa

[238] Gum ya yi jiŋaanu, n-ti pahi sunsuuni jiŋli (lahisari jiŋli).Yaha! Yiɣisim ya zani n-ti Naawuni ka nyɛla ninvuɣu shεba ban gbargiri bɛ maŋa

[239] Yaha! Yi yi zo dabiεm (ni yi dimba ti liri ya), tɔ! Yin puhimi jiŋli ka nyɛla tiŋgbani ni ka yi chana, bee bimbara zuɣu. Amaa! Yi yi niŋ suhudoo, tɔ! Yin teemi ya Naawuni yɛla kamani O ni baŋsi ya yi ni daa ʒi shɛli maa shɛm

[240] Yaha! Yi puuni ninvuɣu shεba ban yɛn kpi ka chɛ bɛ paɣaba, tɔ! Bɛ chɛli dahinshɛli yɛltɔɣa n-ti bɛ paɣaba maa kadama bɛ wummi nyεɣisim yuuni zaɣiyini, ka di pa ni bɛ yihi bala bɛ yiŋsi ni. Amaa! Taali ka yi zuɣu ni bɛ niŋ bɛ ni bɔri shɛli ka di nyɛla bɛrisuŋ n-zaŋ ti bɛ maŋa. Yaha! Naawuni nyɛla Nyaŋda, Yɛmgoliŋgalana

[241] Yaha! Paɣa shɛba ban yidannim‟ chɛ ba mali nyεɣisim wumbu ni bɛrisuŋ, ka di nyɛla talahi din ʒi wuntizɔriba zuɣu ni

[242] Lala ka Naawuni kahigiri ya O nam yɛlikpahinda, domin achiika! Yi nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali

[243] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba ban yi bɛ yiŋsi ni ka nyɛla ninvuɣu tuha domin kpibu dabiεm zuɣu. Ka Naawuni yεli ba: “Kpim ya,” (ka bɛ zaasa kpi), din nyaaŋa ka o neei ba. Achiika! Naawuni nyɛla Pintiri n-zaŋ ti ninsalinima, amaa! Ninsalinim‟ pam bi paɣira

[244] Yaha! Tuhimi ya tobu Naawuni soli zuɣu, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[245] Ŋuni n-leei yɛn paŋ Naawuni paŋdi suŋ, ka O nabgi li n-ti o nabri bobgu? Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun filinda (din be ninsalinim‟ nuu ni), ka yɛlgira. O mi sani ka bɛ yɛn ti labsi ya

[246] (Yaa nyin Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya Israaila bihi puuni ninvuɣu asanza- nim‟ ban daa yεli Annabi so bɛ ni daa tim bɛ sani na Annabi Musa nyaaŋa, saha shεli bɛ ni daa yεli bɛ Daannabi maa (Annabi Shamwiil): “Piimi ti puuni so n-leei naa, ka ti tuhi tobu Naawuni soli zuɣu,” ka o yεli: “Di ni bɔŋɔ, bɛ yi shiri niŋ tobu maa talahi yi zuɣu, yi ku zaɣisi li? Ka bɛ yεli: “Bozuɣu ka ti ku tuhi Naawuni soli zuɣu, ka di nyɛla bɛ yihi tila ti yiŋsi ni, n-ti pahi ti bihi? Amaa! Saha shεli bɛ ni ti niŋ tobu maa talahi bɛ zuɣu, ka bɛ lebi biri, naɣila bɛ puuni bεla. Tɔ! Naawuni nyɛla Ŋun mi zualindiriba

[247] Ka bɛ Daannabi maa yεli ba: “Achiika! Naawuni timla Tualuuta na ni o ti leei yi naa,” ka bɛ yεli: “Yapolo ka nam simsi o, ka ti nyɛ ban simsi nam dibu n-gari o, domin bɛ (Naawuni) bi ti o laɣipεlga? Ka o (Annabi maa) yεli: “Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun gahimmi o yi zuɣu, ka pahi o baŋsim pam, ka lahi chɛ ka o kuli saɣi daadam. Yaha! Naawuni tirila O nam ni O ni bɔri so. Naawuni mi nyɛla Ŋun yεlgira arzichi n-tiri O daba, Baŋda

[248] Ka bɛ Daannabi maa yεli ba: “Achiika! O nam maa daalaama n-nyɛ adaka shεli ni kan ya na yi Duuma sani, ka suhudoo be di puuni, ni Annabi Musa mini Annabi Haruna ni daa chɛ binyεr‟ shεŋa ka di kpalim, ka Malaaikanim‟ ʒiri li. Achiika! Di puuni nyɛla kpahimbu n- zaŋ tin ya, yi yi shiri nyɛla ban ti Naawuni yɛlimaŋli

[249] Saha shεli Tualuutu ni yina ni o tobu bihi, ka o yεli: “Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn dahim ya ni mɔɣili ŋɔ maa kom, dinzuɣu ŋun nyu di puuni shɛli, tɔ! O ka n niriba ni, ŋun mi bi nyu li, tɔ! O be n niriba ni, naɣila ŋun zaŋ o nukurgu n-tooi kom maa yim zuɣu nyu, ka bɛ daa yi o nyaaŋa, ka nyu di puuni shɛli, naɣila bɛ puuni bεla. Saha shεli o (Tualuutu) mini ban ti Naawuni yεlimaŋli maa ni daa du kuligu maa, ka bɛ (puuni shεba) yεli: “Zuŋɔ ti ka yiko din ni tooi tuhi Jaaluutu mini o tobbihi,” ka bɛ puuni ninvuɣu shɛba ban dihitabli ni Naawuni laɣimbu yεli: “Di zooiya ka salo ban nyɛ bεla nyεŋ salo ban galsi ni Naawuni yiko. Yaha! Naawuni mini suɣulonima m-be.”

[250] Yaha! Saha shεli bɛ ni daa yi Jaluuta mini o tobbihi maa zuɣu, ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma Naawuni! Tim ti suɣulo din galsi, ka ba ti naba zali, ka ti ti nasara ninvuɣu shεba ban nyɛ chεfurinim‟ zuɣu.”

[251] Ka bɛ di ba tobu ni Naawuni yiko, ka Annabi Dawuda daa ku Jaaluuta. 1 Yaha! Naawuni daa ti o nam mini Annabitali, ka baŋsi o O ni bɔri shεli puuni. Di yi di pala Naawuni ni zaŋdi ninsalinima n-taɣiri bɛ taba zuɣu, tɔ! Tiŋgbani naan saɣim. Amaa! Naawuni nyɛla Pintira binnamda zuɣu

[252] (Yaa nyini Annabi)! Dinnim‟ maa nyɛla Naawuni nam yɛlikpahinda, ka Ti karindi li n-tiri a ni yεlimaŋli. Yaha! Achiika! A nyɛla ŋun be Naawuni tuumba ni

[253] Bɛ tuumba maa, Ti (Tinim‟ Naawuni) tibgila bɛ shεba bɛ taba zuɣu. Bɛ puuni so beni ka Naawuni tɔɣisi o yεltɔɣa, ka tibgi bɛ shεba ni darzanima. Yaha! Ka Ti (Tinim‟ Naawuni) ti Issa Mariam bia dalirinim‟ din be polo ni, ka kpaŋsi o ni kasi nyɛvuli (Malaaika Ziblila). Yaha! Naawuni yi di yu, tɔ! Ban daa kana bɛ (tuumba maa) nyaaŋa naan ku tuhi taba di ni niŋ ka dalirinim‟ kaba na nyaaŋa, amaa! Ka bɛ niŋ namgbankpeeni, dinzuɣu bɛ puuni so beni ti yεlimaŋli, ka bɛ puuni so mi niŋ chεfuritali. Yaha! Naawuni yi di yu, bɛ naan ku tuhi taba. Amaa! Naawuni tumdila O ni yu shεli

[254] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Dim ya Ti (Tinim‟ Naawuni) ni largi ya shɛli puuni, pɔi ka dabsi shεli kɔhimma ni ti bi yɛn be di puuni, simli mi ti kani, suhudee mi gba ti kani. Yaha! Chεfurinim‟ n-nyɛ zualin- diriba

[255] Naawuni! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, O (Naawuni) nyɛla nyɛvulilana Ŋun bi kpira. Ŋuni n-lahi zani ti binshɛɣu kam. Gonyuunsi bi gbaari O, bɛ di ti yɛli ni gom. Ŋuna n-su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. So n-kani n-yɛn tooi suhudee O sani (Zaadali) naɣila ni O yiko. O mila din be (O binnamda) tooni, ni din be bɛ nyaaŋa. Yaha! Bɛ ku tooi baŋ shɛli O (Naawuni) baŋsim puuni, naɣila O ni yu shɛli. O nam kuɣu 1 yɛlima n-gari sagbana mini tiŋgbani. Yaha! Di gulibu bi nyεŋdi O. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam du ka galsi

[256] Talahi (furminsi) ka adiini puuni. Achiika! Dolsigu yi na polo ni ka chɛ biriginsim. Dinzuɣu ŋun niŋ chɛfuritali ni tuaguutu (buɣuli) ka ti Naawuni yɛlimaŋli, tɔ! O shiri gbibi gabikpeeni din ka chihibu. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[257] Naawuni nyɛla yura n-ti ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli, O yihiri ba la zimsim (chεfuritali) ni, n-ti kpεhiri neesim (Muslinsi) ni. Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yuiba n-nyɛ tuaguutu, 1 ka bɛ (tuaguutunim‟ maa) yihiri ba neesim puuni n-ti kpεhiri zimsim ni, tɔ! Bannim‟ maa n-nyɛ buɣum bihi, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[258] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu so (Namruuzu) ŋun daa ti ŋmɛ Annabi Ibrahima namgbankpeeni n- zaŋ chaŋ o Duuma (Naawuni) polo, domin Naawuni daa ti o (Dunia) nam zuɣu? Saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli: “N Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun tiri nyɛvuli, ka deera,” ka o yεli: “M gba tiri nyɛvuli, ka deera.” Ka Annabi Ibrahima yεli: “Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun chɛ ka wuntaŋ‟ yiri wulinpuhili na, dinzuɣu (a yi shiri nyɛla Duuma), tɔ! Nyin chɛ ka di (wuntaŋ‟ maa) yi wulinluhili na, ka bɛ daa birim ŋun niŋ chεfuritali maa (Namruuzu). Tɔ! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba

[259] Bee kamani ninvuɣu so ŋun daa gari tiŋshee zuɣu, 1 ka di (tiŋ‟ maa) lu n-dahim di wulikpana zuɣu, ka o naan yεli: “Wula ka Naawuni yɛn tooi lahi neei tiŋ‟ ŋɔ maa di kpibu nyaaŋa? Ka Naawuni deei o nyεvuli yuuŋkobiga ka yiɣisi o, ka yεli: “Saha diba ala ka a ʒini kpe? Ka o yεli: “N-ʒinila dabsili bee dabsili puuni shɛli.” Ka O (Naawuni) yεli: “Chɛli gba! A ʒinila yuuŋkobga.” Dinzuɣu, ŋmalgima n- yuli a bindirigu mini a binnyurigu, di bi saɣim (yuuŋkobgu maa nyaaŋa), ka lahi ŋmaligi yuli a buŋ maa, (ka o nya o ni daa bari o buŋ so maa ni daa kpi, ka o koba waai shεm). Yaha! Domin Ti (Tinim‟ Naawuni) zaŋ a leei yεlikpahindili n-ti ninsalinima. (Ka Naawuni lahi yɛli o): „Ŋmalgima n-yuli o koba, ka nya Ti (Tinim‟ Naawuni) ni yɛn zaŋ li n-tuɣi taba shεm, di nyaaŋa ka Ti zaŋ nimdi n-limsi li. Saha shεli di ni kahigi n-ti o, ka o yεli: “N-yi pa baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[260] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Wuhimi ma A ni neeri kpiimbi shεm,” ka O (Naawuni) yεli: “Di ni bɔŋɔ, a bi tila yεlimaŋli? Ka o yεli: “Chɛli gba! Amaa! M-bɔrimi ni n suhu doni,” ka O yεli: “Tɔ! Gbaami noombihi anahi, ka laɣim ba, ka ŋmahi ŋmahi ba n-laɣim taba, ka tooi li n-ti pa zoya ŋɔ maa zaɣiyini kam zuɣu, di nyaaŋa ka boli ba, bɛ ni ka a na ni yomyoma, ka a yi pa baŋ ni achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana

[261] Ninvuɣu shεba ban diri bɛ daarzichi Naawuni soli zuɣu ŋmanila bimbirili din nyɛɣi kayola ayɔpɔin, ka kayolli kam ni mali biεlim kobga. Yaha! Naawuni nabri mi n-tiri O ni bɔri so. Nawuni mi nyɛla Ŋun yεlgiri arzichi tiri O daba, Baŋda

[262] Ninvuɣu shεba ban diri bɛ daarzichi Naawuni soli zuɣu, ka bi zaŋ fuhibu mini chuuta n-dolsi binshɛɣu bɛ ni di maa. Tɔ! Bɛ sanyoo be bɛ Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Bɛ ti ka dabiεm shεli (ni Chiyaama daazaaba), bɛ mi ti ka suhusaɣiŋgu ni

[263] Yɛltɔɣa suŋ (zilimballi) ni chεmpaŋ n-nyɛ din gari sara shɛli bɛrim ni doli di nyaaŋa. Yaha! Naawuni nyɛla Bundana, ni Suɣulolana titali

[264] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli: “Miri ya ka yi saɣim yi sara ni fuhibu mimi chuuta, kamani ninvuɣu so ŋun diri o liɣiri niriba nyabu zuɣu, ka mi bi tiri Naawuni mini Bahigu- dali yεlimaŋli, tɔ! O kotomsi ŋmanila tampiŋ‟ shɛli taŋkpaɣu ni pa di zuɣusaa, ka sakurli buli (ka vaai taŋkpaɣu maa ti labi shεlipolo) ka chɛ li polipoli, (dinzuɣu) bɛ ku tooi nya bindir‟ shɛli) tuun‟ shɛli bɛ ni tum maa ni. Naawuni mi bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ gutulunima

[265] Ban gba diri bɛ daarzichi ka di nyɛla bɛ bɔrila Naawuni yεda, ka lahi dihitabli bɛ suhuri ni (kadama bɛ ni nya di sanyoo Naawuni sani), tɔ! Bɛ kotomsi ŋmanila pu‟shεli din be daboli zuɣu, ka sakurli mi m-pa di zuɣu, ka di yihi bindirigu siɣim buyi, di mi yi niŋ ka sakurli bi mi m-pa di zuɣu, bala sayuɣiyuɣi. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa

[266] Di ni bɔŋɔ, yi zaɣiyino kam di bɔri ni o mali dobino mini Inabi (sinsaba) puu, ka kulibɔna zɔri gindi di lɔŋ ni, ka o lahi mali binwola balibu kam di (puu maa) ni, ka kurginsim paagi o, ka o mi mali bihi ban na bi kpaŋ, ka ʒɛɣu ti shee puu maa ni, ka di puuni mali buɣum, ka di di buɣum. Lala ka Naawuni kahigiri ya O nam yɛlikpahinda, domin achiika! Yi ni niŋ tɛha

[267] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Dim ya yi ni bo arzichi shɛli puuni din nyɛ zaɣiviɛlli, n-ti pahi Ti (Tinim‟ Naawuni) ni yihi shɛli n- tin ya na tiŋgbani ni, ka miri ya ka yi niŋdi niya ka zaŋdi din be n-dihira, (domin so yi di yɛn tin ya li), yi di pala ban yɛn deei li naɣila yi pɔbila yi nina. Yaha! Baŋmi ya ni Naawuni nyɛla Bundana, Duuma paɣirigu

[268] Shintaŋ n-nyɛ ŋun niŋdi ya alikauli ni fara (kadama yi yi zaŋ yi daarzichi n-dihi Naawuni soli zuɣu, yi ni leei faranima), ka puhiri ya kavituma tumbu. Ka Naawuni mi niŋdi ya alikauli ni chɛmpaŋ din yi O sani na, ni tibginsim (Alizanda).Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgiri O pini n-tiri O daba, Baŋda

[269] O (Naawuni) tirila O ni bɔri so baŋsim, ninvuɣu so mi bɛ ni ti baŋsim, tɔ! Achiika! Bɛ ti o alheeri din galsi. Yaha! So bi teeri Naawuni yɛla, naɣila ninvuɣu shεba ban mali haŋkali

[270] Yaha! Yi ni zaŋ shɛli dihi yi dihibu puuni, bee ka yi puli yi pulibu puuni, tɔ! Achiika! Naawuni mi di yεla. Yaha! Zualindiriba ti ka sɔŋdiba (Zaadali)

[271] Yi (Muslinnim‟) yi yihi yi sara polo ni, tɔ! Di viɛla, yi mi yi lahi sɔɣi li, ka zaŋ li n-ti nandaamba, tɔ! Dina n-nyɛ din gari n-zaŋ tin ya, ka O (Naawuni) nyεhiri yi taali bihi ka chɛri ya. Naawuni mi nyɛla Ŋun mi binshɛɣu din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

[272] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ dolsigu bi ʒe a zuɣu talahi, amaa! Naawuni n-nyɛ Ŋun dolsiri O ni bɔri so. Dinzuɣu, yi ni dihi shɛli ka di nyɛ alheeri, tɔ! Yi maŋ‟ zuɣu ka yi dihi. Yi mi miri ya ka yi dihi shɛli naɣila di nyɛla Naawuni zuɣu. Yi ni lahi dihi shɛli ka di nyɛ alheeri, bɛ ni pali ya di sanyoo, yi mi pala bɛ ni yɛn ti di shɛba zualinsi

[273] Di (zakka maa) nyɛla faranim‟ shɛba bɛ ni taɣi sɔŋ (ka bɛ bi tumdi tuun‟ shɛli naɣila fisabilillahi tobu ni ka bɛ be) dini, bɛ mi ku tooi go tiŋgbani yaaŋa zuɣu (ni bɛ tum daabilim), ka ninvuɣu so ŋun bi mi bɛ bɛhigu tεhiri ni bɛ nyɛla bundannima, domin bɛ maŋ‟ gbaabu (ka chɛ suhibu) zuɣu. (Yaa nyini ŋun wumda)! A ni tooi baŋ ba ni bɛ ŋmahiŋgbana, bɛ bi suhuri niriba ni funyiya. Yaha! Yi ni di arzichi shɛli ka di nyɛ alheeri, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi li

[274] Ninvuɣu shεba ban diri bɛ daarzichi Naawuni zuɣu yuŋ mini wuntaŋ‟ ni, ashilo mini polo ni. Tɔ! bɛ sanyoo be bɛ Duuma (Naawuni) sani, dabiεm shɛli ka bɛ zuɣu, bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu (Zaadali)

[275] Ninvuɣu shεba ban diri laɣinyɔri, tɔ! (Zaadali) bɛ ti bi yɛn yiɣisi naɣila bɛ ŋmahiŋgbana ti yɛn be mi kamani shintaŋ ni bibri so (ka o lura ka yiɣisira), di daliri nyɛla bɛ daa yεli mi ni laɣinyɔri ŋmanila daabilim, ka Naawuni mi niŋla daabilim halalsi ka mɔŋ laɣinyɔri dibu. Dinzuɣu, wa‟azu ni paai so din yi o Duuma sani na, ka o mɔŋ o maŋa (laɣinyɔri maa), tɔ! Bɛ ku gbibi o din gari maa taali, ka o yεla kpalim Naawuni sani. Amaa! Ŋun ti labi (laɣinyɔri maa puuni), tɔ! Bannim‟ nyɛla buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[276] Naawini filindila laɣinyɔri, ka nabgiri sara. Yaha! Naawuni je ŋun kam zooi gutulunsi, ka zooi taali ni kpɛbu

[277] Achiika! Ninvuɣa shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεla, ka puhi jiŋli, ka ti zakka, tɔ! Bɛ sanyoo be bɛ Duuma (Naawuni) sani, dabεm shεli ti ka bɛ zuɣu, bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu (Zaadali)

[278] Yaa yinim‟ ninvuɣa shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni, ka chεn ya din kpalim laɣinyɔri puuni, yi yi shiri nyɛla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[279] Yaha! Yi yi bi niŋ lala, tɔ! Yin baŋmi ya tobu beni din yi Naawuni ni O tumo sani na. Amaa! Yi yi niŋ tuuba, tɔ! Yi sula yi laɣizuɣuri. Miri ya ka yi di zualinsi, ka di chɛ ka so din ya zualinsi

[280] Yaha! Ninvuɣu so ŋun di samli yi be muɣisigu puuni, tɔ! Yin naɣisim ya n-ti o hali ni saha shεli o ni yɛn tooi yo li. Amaa! Yi yi tooi zaŋ li mali ba sara, tɔ! Dina n-nyɛ din gari n-zaŋ tin ya, yi yi di nyɛla ninvuɣu shεba ban mi

[281] Yaha! Zom ya dabsi‟ shεli bɛ ni yɛn ti labsi ya Naawun sani, ka bɛ yo nyεvuli kam ni di ni tum shɛli, bɛ mi ti bi yɛn di ba zualinsi

[282] Yaa yinim‟ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi yɛn dihi taba samli hali ni saha shεli, tɔ! Yin sabmi ya li zali. Yaha! Chεli ya ka gbaŋŋmara sabi li yi sunsuuni ni aadalsi. Gbaŋŋmara maa mi di zaɣisi di sabbu kamani Naawuni ni baŋsi o li shεm, dinzuɣu o sabi mi li, ka ŋun yɛn di samli maa mi gba dihi o nuu, ka zo o Duuma (Naawuni), ka di booi shεli di puuni. Amaa! Samli ni doli so maa yi nyɛla ŋun ka o haŋkali ni, bee o nyɛla ninvuɣugbariŋ (kamani dorolana, bee niŋkurlim), bee o ku tooi gɔrila o yuli tɔ! Ŋun yɛn zani n-ti o (ka o deei samli maa) sabmi ni aadalsi. Yaha! Bom ya shɛhira diriba ayi ban nyɛ dobba. Bɛ mi yi pa dobba ayi, yin bom ya doo ni paɣaba ayi shɛba yi ni niŋ yɛdda ka bɛ be shɛhira diriba puuni. Di yi niŋ ka bɛ (paɣaba ayi maa) puuni yino ti yi tam, ka o kpee maa teegi o. Yaha! Shɛhira diriba maa di zaɣisi, di yi ti niŋ ka bɛ boli ba. Yi mi miri ya ka yi chɛ ka yi nyee nyɔni (samli maa) sabi zali, di yi pɔra mi bee di galsiya hali ni wokati shεli yi ni bɔri li. Dina n-nyɛ aadalsi din gari Naawuni sani, ka nyɛ din yɛn zali shɛhira (ka yi ku tam), ka lahi nyɛ din miri ka yɛn chε ka yi ku zilsi taba, naɣila di kuli nyɛla daabilim ka yi mali li n-lebgiri yi sunsuuni, dinzuɣu (di yi nyɛ lala), taali ka yi zuɣu yi yi bi sabi li. Yaha! Yi yi kɔhi binyɛra n-ti taba, yin bom ya shɛhira, bɛ mi di niŋ ŋun sabi maa mini shɛhiradira maa chuuta shɛli. Yi yi niŋ lala, tɔ! Achiika! Di nyɛla din kpeeiyi. Dinzuɣu zom ya Naawuni, ka Naawuni baŋsi ya. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam

[283] Yaha! Yi yi chani soli ka bi nya ŋun yɛn sabi li tin ya, tɔ! (Sandana maa) ŋun deemi talima. Amaa! Di yi niŋ ka yi niŋ taba yɛda, tɔ! Ninvuɣu so bɛ ni niŋ yɛdda maa labsim amaana maa n-ti ti di lana, ka zo o Duuma Naawuni. Yaha! Miri ya ka yi sɔɣi shɛhira. Ŋun mi ti sɔɣi li tɔ! Achiika! O tum taali o suhu ni. Yaha! Naawuni nyεla Ŋun mi yi tuuntumsa

[284] Naawuni n-nyɛ Ŋun su binshɛɣu din be sagbana ni, ni binshɛɣu din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Yi yi yihi binshɛɣu din be yi suhiri ni, bee yi sɔɣi li mi, tɔ! Naawuni ni ti kari ya di saliya, ka chε m- paŋ O ni bɔri so, ka lahi dargi O ni bɔri so tibli. Naawuni mi nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[285] Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) ti yεlimaŋli ni binshɛɣu bɛ ni siɣisi na n-ti ti o ka di yi o Duuma (Naawuni) sani na. Lala ka Muumininim‟ 1 gba ti Naawuni yεlimaŋli, bɛ zaasa ti Naawuni yεlimaŋli, ni O Malaaikanima, ni O litaafinima, n-ti pahi O tuumba, (ka bɛ yεra): “Ti bi wolgiri so O tuumba puuni.” Yaha! Ka bɛ yεli: “Ti wum ya ka doli. ”A chεmpaŋ ka ti bɔra. Yaa ti Duuma Naawuni! A sani n-nyɛ labbu shee

[286] Naawuni bi zaandi talahi nyɛvuli zuɣu naɣila di ni ni tooi shεli, di mali di ni tum aliheeri shɛli sanyoo, ka mali di ni tum zaɣibe shɛli sanyoo. Yaa ti Duuma Naawuni! Miri ka A gbaai ti ni taali shεli, di yi niŋ ka ti tam, bee ka ti chirim. Yaa ti Duuma Naawuni! Di ʒili ti ʒili timsili kamani A ni daa ʒili li ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni tinim‟ maa zuɣu shɛm. Yaa ti Duuma! Miri ka a ʒili ti ti ni ka shɛli yiko. Yaha! Zaŋmi ti taali bahi, ka chɛ m-paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu. Nyini n- nyɛ Ŋun Guli ti, dinzuɣu sɔŋmi ti ninvuɣu shɛba ban nyɛ chεfurinim‟ zuɣu

[1] Alif-Laam-Miim (A . L . M.) [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni

[2] Naawuni! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n-nyɛ Nyɛvulilana ŋun bi kpira, Ŋuna n-zani ti O binnamda binshɛɣu kam

[3] (Yaa nyini Annabi)! O siɣisi la litaafi (Alkur’aani) n-ti a na ni yεlimaŋli, ka di nyɛ din tiri litaafi shεŋa din daŋ di tooni yεlimaŋli, ka siɣisi Attaura mini Injiila na

[4] Pɔi ni dina, di daa nyɛla dolsigu n-ti ninsalinima, ka naan siɣisi din wolgiri yεlimaŋli mini ʒiri na (Alkur’aani). Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni Naawuni nam yɛlikpahinda, tɔ! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Tibdargibo Naa

[5] Achiika! Naawuni, binshɛɣu bi sɔɣiri ka chɛri O tiŋgbani ni, bee sagbana ni

[6] Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun tiri ya ŋmahiŋgbana (yi manim’) tolansi ni, ni O ni bɔri li shεm. Duuma jεmdigu n- kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n- nyɛ Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana

[7] (Yaa nyini Annabi)! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun siɣisi litaafi (Alkur’aani) na n-ti ti a, ka di puuni mali aayanim’ din fasara do polo ni, dinnim’ maa n-nyɛ litaafi asali, ka di shεŋa mi fasara sɔɣi doya, dinzuɣu ninvuɣu shεba ban suhiri milgi (ka chɛ yɛlimaŋli) maa doli la din fasara bi yi polo ni maa, ka di nyɛla bɛ bɔrila fitina (ni bɛ birgi ninsalinima), ka bɔri ni bɛ ti di fasara ni bɛ suhuyurlim. So mi bi mi di fasara naɣila Naawuni, ka ninvuɣu shεba ban zilgi baŋsim puuni naan yεra: “Ti ti li yεlimaŋli, di zaɣiyini kam yila ti Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! So bi teeri Naawuni yɛla, naɣila haŋkayanima.”

[8] “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Di ŋmalgi ti suhiri A ni dolsi ti ŋɔ maa nyaaŋa, ka ti ti nambɔzɔhigu din yi A sani na. Achiika! Nyini n-nyɛ Ŋun zooi Pintibo

[9] “Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! A nyɛla Ŋun yɛn ti laɣim ninsalinim’ dabsi’ shεli din ka zilsigu la puuni. Achiika! Naawuni bi yiɣisiri alikauli.”

[10] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa daarzichi mini bi bihi ku tooi taɣi ba shɛli ka chɛ Naawuni (da- azaaba). Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ buɣum dokuɣuri

[11] Kamani Fir’auna niriba bεhigu ni daa nyɛ shεm, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban daa daŋ ba na, bɛ daa labsila Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka Naawuni gbaai ba ni bɛ taya. Yaha! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni lana

[12] (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa: “Bɛ ni tuhi nyεŋ ya (Dunia ŋɔ), ka laɣim ya ti niŋ ʒahannama buɣum ni (Zaadali). Yaha! Di bɛhigu shee maa nyɛla din be

[13] Achiika! Di daa nyɛla yɛlikpahindili n-zaŋ tin ya (yi Yahuudunima) n-zaŋ chaŋ zamaatu bɛ ba ayi ban daa kpa taba (Badar tobu ni) la. Zamaatu shεba daa tuhirila Naawuni zuɣu, ka zamaatu shεba ban kpalim maa nyɛ chεfurnima, ka bɛ (Muslinnim’ maa) nyari ba ka bɛ nyɛ bɛ galsim tatabo siɣim buyi. Naawuni mi kpaŋsirila O ni bɔri so ni O nasara. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban suhiri ne

[14] Bɛ dihila ninsalinim’ nachinsi ni kɔrsi yurlim n-zaŋ jɛndi paɣaba, ni bihi, ni arzichi shɛŋa bɛ ni laɣim ka di nyɛ salima mini anʒilfa, ni yuri ban viɛla, n- ti pahi yiŋbiŋkɔbri ni puri. Lala maa nyɛla nyɛɣisim Dunia bεhigu puuni. Yaha! Naawuni sani ka labrisuŋ shee be

[15] (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Di ni- bɔŋɔ, n-tim ya lahibali ni bɛrisuŋ din gari lala? Ninvuɣu shεba ban mali wuntia bɛ Duuma sani mali Alizanda yili shɛŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ni paɣa shɛba ban niŋ kasi, n-ti pahi yɛda din yi Naawuni sani na.Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari O daba

[16] Ninvuɣu shεba ban yεra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! Tinim’ ti yεlimaŋli, dinzuɣu chεli ti taya m-paŋ ti, ka gu ti ka chɛ buɣum daazaaba

[17] (Bana n-nyɛ) Suɣulonima, ni yεlimaŋlinima, ni ban doli Naawuni, ni ban diri bɛ daarzichi (Naawuni soli), ni ban bɔri chɛ m-paŋ bekaali na

[18] Naawuni di shɛhira ni Achiika! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, ni Malaaikanima, n-ti pahi baŋdiba, O nyɛla Ŋun zaandi aadalsi. Duuma jεndigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, ni Yεmgoliŋgalana

[19] Achiika! Adiini maŋli Naawuni sani, dina n-nyɛ Muslinsi daadiini. Amaa! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) daa bi niŋ namgbankpeeni, naɣila saha shɛli baŋsim ni daa ti kaba na nyaana, ka di nyɛla nyuli din be bɛ sunsuuni zuɣu. Yaha! Ŋun ti niŋ chɛfuritali ni Naawuni aayanima, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun valim ni saliya karibu

[20] Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi ŋmɛ a namgbankpeeni, nyin yεlima: “N-zaŋ m maŋ zaasa n-ti Naawuni, ni ŋun doli n daadiini. Yaha! Yεlimi ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa, ni Ummiyyinima (Larbunim’ puuni ban bi karim): “Di ni bɔŋɔ, yi zaŋ yi maŋ zaasa n-ti Naawuni (yi kpe Muslinsi ni)?” Tɔ! Bɛ yi zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti Naawuni, tɔ! Achiika! Bɛ shiri dolsi ya. Amaa! Bɛ yi zaɣisi ka lebi biri, tɔ! Achiika! Din nyɛ talahi a zuɣu n-nyɛ a ti a tuuntali. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari O daba

[21] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋdi chεfuritali ni Naawuni aayanima, ka kuri Annabinim’ ka di pa ni yεlimaŋli soli, ka kuri ninvuɣu shεba ban puhiri ni tuunviεla tumbu ninsalinim’ puuni, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba suhupiɛlli lahibali ni azaabakpeeni

[22] Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban tuma saɣim Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ti ka ban yɛn sɔŋ ba (Zaadali)

[23] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba bɛ ni ti tarli litaafi puuni (Yahuudunim’ baŋdiba), ka bɛ boondi ba n-zaŋ kana Naawuni litaafi (Alkur’aani), domin di ti niŋ fukumsi bɛ sunsuuni, din nyaaŋa ka bɛ puuni shεba lebi biri, ka nyɛla ban zaɣisira

[24] Di daliri nyɛla bɛ yεlimi: “Di kariya ka buɣum shihi ti, naɣila dabsa shεŋa din mali kalinli,” ka ʒiri shεŋa bɛ ni ŋmara m-pari Naawuni maa yɔhim ba bɛ daadiini puuni

[25] Ka wula n-yɛn ti nyεli di yi ti niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) laɣim ba dabsili shεli zilsigu ni ka di puuni la, ka bɛ ti yo nyεvuli kam samli ni di ni daa tum shɛli, bɛ mi pala bɛ ni yɛn di shɛba zualinsi

[26] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa n Duuma Naawuni! Nyini n-nyɛ Ŋun su nam. A zaŋdila nam n-tiri A ni bɔri so, ka deeri nam A ni bɔri so sani, ka tibgiri A ni bɔri so, ka lahi filindi A ni bɔri so, A nuuni ka bɛrisuŋ be. Achiika! A nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[27] A zaŋdila yuŋ n-kpεhiri wuntaŋ’ ni, ka zaŋdi wuntaŋ’ kpεhiri yuŋ ni, ka yihiri binnyεŋ binkpiŋ ni, ka yihiri binkpiŋ binnyɛŋ ni. Yaha! A largirila A ni bɔri so, ka di pa ni saliya karibu m- beni

[28] Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli (Muslinnima) miri ka bɛ zaŋ chεfurinima n-leei bɛ yuriba ka di pa ni bɛ Muslim’ taba, dinzuɣu ŋun ti niŋ lala, tɔ! O ka shɛli noli ni Naawuni sani, naɣila yi ti zɔri dabεm ni bɛ niŋ ya chuuta shεli (ka laɣi ba zɔri), ka Naawuni varsiri ya ni O maŋa. Yaha! Naawuni sani n-nyɛ labbu shee

[29] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi yi sɔɣi binshɛɣu din be yi suhiri ni, bee yi yihi lila polo ni, Naawuni mi li. Yaha! O mi din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu.”

[30] Dabsi’ shεli nyɛvuli kam ni yɛn ti nya ka bɛ zaŋ tuunviεla shεŋa o ni daa tum na n-ti zali o tooni, ka lahi zaŋ o ni daa tum tuumbe’ shεli na n-ti zali o tooni, ka o yɛn ti bɔri ni waɣilim niŋ o mini li (tuumbɛri maa) sunsuuni, ka Naawuni varsiri ya ni O maŋa. Yaha! Naawuni nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana ni daba

[31] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban yuri Naawuni, tɔ! Yin doli ya ma, Naawuni ni yun ya, ka chɛ yi taya m-paŋ ya. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔznaa.obo

[32] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Doli ya Naawuni mini O tumo,” Amaa! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Achiika! Naawuni bi bɔri chεfurinima

[33] Achiika! Naawuni gahimla Annabi Adam mini Annabi Nuhu, ni Annabi Ibrahima yiŋnima, n-ti pahi Imraana yiŋ- nim’ (bɛ ʒamana puuni) binnamda zuɣu

[34] Bɛ daa nyɛla zuliya yinsi, ka bɛ shɛba yi tabi ni na. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[35] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Imraana paɣa 1 ni daa yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Achiika! N-zaŋ bia so ŋun be m puli ni ŋɔ m-puli A, ni o ti nyɛla bilchina ka fukumsi shεli ti bi pa o zuɣu (naɣila A jɛma ni). Dinzuɣu, deemi n suhigu. Achiika! A nyɛla Wumda, Baŋda

[36] Saha shεli o ni daa dɔɣi o (bia maa), ka o yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Achiika! N-dɔɣi o ka o nyɛla paɣa. Naawuni mi n-nyɛ Ŋun mi binshɛɣu o ni dɔɣi maa. Doo mi bi ŋmani paɣa. Achiika! M mi boli o la Mariam. Dinzuɣu, m-bɔri gulibu A sani ni A gu o mini o zuliya ka chɛ shintaŋ so A ni niŋ katiŋ ka chɛ A nambɔzɔhigu la

[37] Ka o Duuma (Naawuni) deegi o suhigu maa deerisuŋ, ka chɛ ka o (Mariam) zooi zoorisuŋ, ka Annabi Zakaria yoli o. Saha shεli kam ka Annabi Zakaria ti kpe o (Mariam) sani jiŋli maa ni, o nyarila bindirigu ka di be o sani. Ka o (Annabi Zakaria) ti yεli: “Yapolo ka a nya ŋɔ (bindirigu) maa? Ka o (Mariam) yεli: “Naawuni sani ka di yina.” Achiika! Naawuni largirila O ni bɔri so ka di pa ni saliya shɛli karibu m- beni

[38] Nimaa ni, ka Annabi Zakaria suhi o Duuma (Naawuni), ka yεli: “Yaa n Duuma! Tim ma zuliya shɛli din niŋ kasi A sani na. Achiika! A nyɛla Ŋun wumdi suhigu

[39] Ka Malaaika boli o ka o nyɛla ŋun ʒeya m-puhiri jiŋli o jɛma shee (ka yɛli o): “Achiika! Naawuni tiri a la suhu- piεlli lahibali ni Annabi Yahaya (ka a paɣa yɛn dɔɣi o), ka o nyɛla ŋun yɛn ti ti yεlimaŋli ni yɛltɔɣali (Annabi Issa) din yi Naawuni sana na, ka yɛn ti nyɛ toondana, ka lahi nyɛ Ŋun gbaari o maŋa, ka o lahi yɛn ti nyɛ Annabi, ka be ninvuɣusuma ni.”

[40] Ka o (Annabi Zakaria) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! N-yɛn niŋ wula nya bia ka kuriginsim paai ma, ka m paɣa mi gba nyɛ paɣaŋoli? Ka o (Malaaika) yεli: “Lala ka Naawuni tumdi O ni bɔri shεli.”

[41] Ka o (Annabi Zakaria) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Wuhimi ma alaama shεli (din shiri wuhi ni m paɣa ni niŋ puwa),” ka o (Malaaika) yεli: “A da- alaama nyɛla a ku tooi tɔɣisi yɛlεtɔɣa ni ninsalinima dabsimuni ata, naɣila ni buɣisibu. Dinzuɣu, teemi a Duuma (Naawuni) yɛla pam, ka simsi O Zaawuni mini Asiba

[42] Yaha (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Malaaika ni daa yεli: “Yaa nyini Mariam! Achiika! Naawuni gahimmi a, ka simsi a, ka lahi gahimmi a (a zaamani puuni) binnamda paɣaba zuɣu.”

[43] “Yaa nyini Mariam! Gbargim a maŋa n-ti a Duuma, ka niŋ suzuuda, ka niŋ rukuu’i (kurummi ti Naawuni) m- pahi ninvuɣu shεba ban kurundi zuɣu.”

[44] (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla lahibaya din sɔɣi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisiri di wahayi n-tiri a na, domin a daa ka bɛ sani saha shεli bɛ ni daa labri bɛ daalikalminima 1 (domin bɛ nya) bɛ puuni ŋun tu kamaata ni o yoli Mariam (Annaba Issa ma), a mi daa ka bɛ puuni saha shεli bɛ ni daa ŋmεri di namgbankpeeni bɛ sunsuuni maa

[45] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Malaaika ni daa yεli: “Yaa nyini Mariam! Naawuni tiri a la suhupiεlli lahibali ni yɛltɔɣili din yi O sani na, o yuli n-nyɛ Al-Masiihu Issa Mariam bia, ka o yɛn ti nya asanzanira Dunia ŋɔ ni Chiyaama, ka lahi be ninvuɣu shεba ban miri Naawuni puuni.”

[46] “Yaha! O nyɛla Ŋun yɛn ti tɔɣisi yεltɔɣa ni niriba o zuɣukuɣura ni, ni o ninsarintali ni, ka lahi be ninvuɣusuma puuni.”

[47] Ka o (Mariam) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! N-yɛn niŋ wula mali bia, ka do’ so bi shihi ma?” Ka o (Malaaika) yεli: “Lala ka Naawuni namdi O ni bɔri shεli. O yi ti zali O nam zaligu shɛli zuɣu, O yεri li mi: “Leema,” ka di shiri leei.”

[48] Yaha! O yɛn ti baŋsi o la sabbu ni yεmgoliŋga, n-ti pahi Attaura ni Injiila (Gospel mini Old Testament)

[49] Yaha! Ka o yɛn ti nyɛ tumo n-zaŋ chaŋ Israaila bihi sani (ka yɛn ti yεli ba): “Achiika! N-kan ya mi na ni daliri shεli din yi yi Duuma sani na (kadama) n-ni tooi zaŋ yɛɣiri nam noombili ŋmahinli n-tin ya, ka pɔbsi niŋ di puuni, ka di leei noombila ni Naawuni yiko. Ka n-lahi tibri zomdɔɣirili, ni yumahalana. Yaha! Ka n-neeri kpiimba ni Naawuni yiko, ka ni tooi lahi tin ya lahibali n-zaŋ chaŋ bindira shεŋa yi ni dira, ni yi ni guuri shεli n-zaandi yi yiŋsi puuni. Achiika! Di puuni nyɛla yɛlikpahindili n-tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[50] Ka n-lahi nyɛ Ŋun tiri yεlimaŋli ni Attaura (Old Testament) shεli din daŋ ma na, ka niŋ binyεr’ shεŋa bɛ ni mɔŋ ya maa puuni shɛli halalsi n-tin ya. Yaha! Ka n-kan ya na ni daliri shεli din yi yi Duuma (Naawuni) sani na. Dinzuɣu zom ya Naawuni, ka doli ma

[51] Achiika! Naawuni nyɛla n Duuma, ni yi gba Duuma. Dinzuɣu jεmmi ya O, ŋɔ maa n-nyɛ sochibga

[52] Saha shεli Annabi Issa ni daa ti kpahim baŋ bɛ (Yahuudunim’) chεfuritali, ka o yεli: “Banima n-leei yɛn sɔŋ ma n-zaŋ labi Naawuni sani?” Hawariyunanim ban yεli: “Tinima n- nyɛ Naawuni sɔŋdiba, achiika! Tinim’ ti Naawuni yεlimaŋli, dinzuɣu dim shɛhira kadama tinim’ zaŋ ti maŋ’ zaasa n-ti Naawuni.”

[53] Yaa ti Duuma Naawuni! Ti ti yεlimaŋli ni a ni siɣisi shɛli maa na, ka doli A tumo (Annabi Issa), dinzuɣu, sabmi ti m-pahi shɛhiradiriba ni.”

[54] Ka bɛ (Israaila bihi puuni chɛfurinim’) na nabεri, ka Naawuni gba na ba nari. 1 Dinzuɣu, Naawuni n-nyɛ Ŋun gari sokam nari

[55] (Yaa nyini Annabi)! Teemi Saha shɛli Naawuni ni daa yεli: “Yaa nyini Issa! Achiika! Mani (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn kpiɣi a tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka duhi a na N sani, ka lahi niŋ a kasi ka chɛ ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, ka chɛ ka ninvuɣu shεba ban doli a maa kuli be chεfurinim’ zuɣusaa hali ni Zaadali. Din nyaaŋa, N (Mani Naawuni) sani ka yi yɛn ti labi na, ka N-ti niŋ fukumsi yi sunsuuni n-zaŋ chaŋ yi ni daa ŋmɛri namgbankpeeni shɛli puuni maa

[56] Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, tɔ! N (Mani Naawuni) ni niŋ ba azaabakpeeni Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ti ka ban yɛn sɔŋ ba

[57] Yaha! Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, Naawuni ni pali ba bɛ sanyoviɛla. Yaha! Naawuni je zualindiriba

[58] (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa ka Ti (Tinim’ Naawuni) karindi li n-tiri a na, ka di yi (Alkur’aani) aayanim’ puuni na, ni teebu din nyɛ yɛmgoliŋga dini

[59] Achiika! Annabi Issa kotomsi Naawuni sani ŋmanila Annabi Adam. O (Naawuni) nam o mi ni taŋkpaɣu, ka yεli o: “Leema, ka o leei (ninsala).”

[60] (Yaa nyini Annabi)! Di nyɛla yεlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani na. Dinzuɣu, miri ka a ti pahi ninvuɣu shεba ban be zilsigu puuni

[61] Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu so ŋun ŋmɛ a namgbankpeeni di puuni baŋsim shεli din ka a ŋɔ na nyaaŋa, tɔ! Nyin yεlima: “Kam ya na, ka ti ti boli ti bihi mini yi (dolodolonim’) bihi, ni ti (Muslim’) paɣaba ni yi paɣaba, ni ti mammaŋa, ni yi gba mammaŋa, ka ti ti ka n-ti taba, ka zali ni kadama Naawuni narimbu be ʒirinim’ zuɣu.”

[62] Achiika! Ŋɔ maa nyɛla yεlimaŋli lahibaya, dinzuɣu duuma so n-kani naɣila Naawuni. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana ni achiika

[63] Amaa! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi ninvuɣu shεba ban saɣinda

[64] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba bɛ ni ti litaafi! Kam ya na n-ti gbaai yɛltɔɣa shɛli din nyɛ zaɣiyini ti mini ya sunsuuni, kadama ti di jεm shɛli naɣila Naawuni, ti mi miri ka ti laɣim O mini shɛli n-jɛm. Yaha! Ti puuni shεba miri ka bɛ zaŋ shεba leei duumanim’ ka pa ni Naawuni.” Amaa! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Yin yεlimi ya: “Dim ya ti shɛhira kadama achiika! Tinim’ nyɛla ban zaŋ ti maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima).”

[65] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Bozuɣu ka yi ŋmεri namgbankpeeni n- zaŋ chaŋ Annabi Ibrahima yεltɔɣa ni, ka di mi nyɛla bɛ daa bi siɣisi Attaura mini Injiila na naɣila o nyaaŋa. Di ni bɔŋɔ, yi bi niŋdi haŋkali

[66] Achiika! Di ni bɔŋɔ yinim’ bambɔŋɔnima (Israaila bihi) n-nyɛ ninvuɣu shεba ban niŋ namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ binshɛɣu yi ni mali di baŋsim, ka bozuɣu ka yi niŋdi namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ binshɛɣu yi ni ka di baŋsim? Yaha! Naawuni m-mi, amaa! Yinim’ bi mi

[67] Annabi Ibrahima daa pala Yahuudu bee Nashaara (Jew bee Christian), amaa! O daa nyɛla Ŋun ŋmalgi o nini ka chɛ adiini kam din pa yɛlimaŋli, ka daa nyɛla ŋun zaŋ o maŋa n-ti Naawuni (Muslimi), o mi daa ka buɣujɛmdiba ni

[68] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ni tooi yεli ni Annabi Ibrahima nyεla bɛ mabia n-nyɛ ninvuɣu shεba ban daa doli o, ni Annabi so (Annabi Muhammadu) ŋumbɔŋɔ maa, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli. Yaha! Naawuni nyɛla Sɔŋda n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli

[69] Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa puuni shεba di bɔra ni bɛ birgi ya, bɛ mi ku tooi birgi so m-pahila bɛ maŋa, bɛ mi bi mi

[70] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Wula ka yi niŋdi chεfuritali ni Naawuni aayanima (Alkur’aani). ka mi nyɛla ban diri di shɛhira (kadama di shiri nyɛla yεlimaŋli)

[71] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Bozuɣu ka yi mali ʒiri mini yεlimaŋli gabri taba, ka sɔɣiri yεlimaŋli, ka mi nyɛla ban mi

[72] Ka ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa puuni shεba yεli: “Tim ya yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti Muslinnim’ maa Asibaasi, ka zaɣisi li Zaawuni, achiika! Bɛ ni labi na (ka chɛ bɛ daadiini maa).”

[73] Yaha! (Ka bɛ yεli taba): “Miri ya ka yi ti so yεlimaŋli naɣila ŋun doli yi daadiini.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Dolsigu n-nyɛ Naawuni dolsigu, (yi mi miri ya ka yi saɣi ti) ni bɛ ni ti so binshɛɣu bɛ ni tin ya ŋɔ maa tatabo, ka bɛ ti zaŋ li ŋmεri ya namgban- kpeeni yi Duuma (Naawuni) sani. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Pini bela Naawuni nuuni, ka O tiri li O ni yuri so. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgiri tiri O daba, Baŋda

[74] O (Naawuni) gahindila O ni bɔri so ni O nambɔzɔbo. Yaha! Naawuni nyɛla Pintitali lana

[75] Yaha! Bɛ ni ti shεba litaafi maa puuni beni ka a yi zaŋ laɣikara m-puhi o sɔŋbu, ka o ni labsi li n-ti a, ka bɛ puuni shεba mi beni ka a yi zaŋ laɣibihi m- puhi o sɔŋbu, ka o ku labsi li n-ti a, naɣila a kuli bi milgi ka ʒela o zuɣu, di daliri nyɛla bɛ yɛlimi: “Pa taali n-nyɛli ni ti di ninvuɣu shεba ban ʒi maa liɣiri.” Ka bɛ nyɛla ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni, ka mi nyɛla ban mi

[76] Wumma! Ninvuɣu so ŋun pali o da- alikauli, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Naawuni bɔri wuntizɔriba

[77] Achiika! Ninvuɣu shεba ban taɣiri Naawuni daalikauli ni bɛ pɔri, domin bɛ zaŋ li nya laɣibihi zuɣu, tɔ! Bannim’ maa ti ka tarli Zaadali. Yaha! Naawuni ti ku tɔɣisi ba yεltɔɣa, O mi ti ku ŋmalgi yuli ba, O mi ku simsi ba.Yaha! Azaaba- kpeeni be bɛ zuɣu

[78] Yaha! Achiika! Bɛ puuni shεba beni n-lebgiri bɛ zilima bɛ yi ti karindi litaafi, domin yi tεhi ni litaafi maa puuni ka di be, ka di mi ka di puuni, ka bɛ lahi yεra: “Ŋɔ maa yila Naawuni sani na,” ka di mi pala Naawuni sani ka di yi na. Ka bɛ ŋmari ʒiri m-pari Naawuni, ka mi nyɛla ban kuli mi

[79] Di bi tu kamaata ni Naawuni ti ninvuɣu so litaafi mini baŋsim n-ti pahi Annabitali, di nyaaŋa ka o ti lahi yεli niriba: “Leemi ya daba n-ti ma ka pa ni Naawuni.” Amaa! (O yɛrimi): “Leemi ya ban doli Naawuni, domin yinim’ n- nyɛ ban baŋsiri (niriba) din be litaafi puuni zuɣu, ni yi ni lahi bɔri baŋsim la.”

[80] Yaha! O ku puhi ya ni yi gbubi Malaaikanim’ mini Annabinim’ ka bɛ nyɛ duumanima. Di ni bɔŋɔ, o ni puhi ya chεfuritali yi Muslinsi nyaaŋa

[81] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Naawuni ni daa gbaai Annabinim’ alikauli (ka yεli ba): “Gbibi ya n-ni tin ya shɛli litaafi puuni, n-ti pahi baŋsim, di nyaaŋa, tuun’ so (Annabi Muhammadu) ni kan ya na n-ti tiri yεlimaŋli ni din be yi sani, achiika! Yi nyɛla ban yɛn ti ti o yεlimaŋli ka sɔŋ o, ka O (Naawuni) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi dihitabli ka ni tooi gbibi n daalikauli ŋɔ maa ni vεnyεla? Ka bɛ yεli: “Ti dihitabli.” Ka O (Naawuni) yεli: “Tɔ! Dim ya shɛhira kadama n-gba pahi yi zuɣu shɛhiradiriba ni.”

[82] Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun ti lebi biri din nyaaŋa, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban kpeeyi

[83] Di ni bɔŋɔ, bɛ bɔrila adiini shεli ka pa ni Naawuni daadiini (Muslinsi) ŋɔ maa? Yaha! Ŋuna (Naawuni) ka din be sagbana mini tiŋgbani ni zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti, bɛ yi yura, bee ka bɛ je. Yaha! O sani ka bɛ yɛn ti labsi ba

[84] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ti (tinim’ Muslinnima) ti Naawuni yɛlimaŋli, ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti ti na, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli na ti ti Annabi Ibrahima, ni Annabi Ismaaila mini Annabi Is’haaka, ni Annabi Ya’akuba, n-ti pahi bɛ yaansi, ka lahi ti yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti Annabi Musa mini Annabi Issa, ni bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti Annabinim’ zaasa ka di nyɛla din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani. Ti bi wolgiri so bɛ puuni. Yaha! Ti zaŋ ti maŋ’ zaa n-ti O (Naawuni)

[85] Yaha! Ninvuɣu so ŋun ti bo adiini shεli ka pa ni Muslinsi daadiini, tɔ! Bɛ ku deei li o sani. ka o lahi be ninvuɣu shɛba ban kɔhilu puuni Zaadali

[86] Wula ka Naawuni yɛn dolsi ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali bɛ yεlimaŋli tibu nyaaŋa, ka mi di shɛhira kadama Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) shiri nyɛla yεlimaŋli, ka dalirinim’ kaba na polo ni. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba

[87] Bannim’ maa sanyoo nyɛla Naawuni narimbu be bɛ zuɣu, n-ti pahi Malaaika- nima, ni ninsalinim’ zaasa namgban- yini

[88] Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, bɛ ti bi yɛn balgi ba azaaba, bɛ mi ti ku naɣisi li n-ti ba

[89] Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ tuuba di nyaaŋa, ka vεlgi bɛ tuma, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[90] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali bɛ Naawuni yεlimaŋtibo nyaaŋa, di nyaaŋa ka bɛ pahi ni chɛfuritali, di kariya ka bɛ deei bɛ tuuba. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban bɔrgi

[91] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka kpi ka nyɛla chεfurinima, to di kariya ka bɛ deei bɛ zaɣiyino kam tuuba, hali tiŋgbani zaasa yi leei salima, ka bɛ zaŋ li ni bɛ yo bɛ maŋ’ zuɣu. Lalanim’ maa, azaabakpeeni be bɛ zuɣu, bɛ mi ti ka sɔŋdiba (Zaadali)

[92] Di kariya ka yi nya bɛrisuŋ naɣila yi zaŋla yi ni bɔri shɛli n-dihi, yi mi ni zaŋ shɛli dihi, tɔ! Achiika ! Naawuni nyɛla Ŋun mi di yɛla

[93] Bindirigu kam daa nyɛla halalsi n-ti Israaila bihi, naɣila Israaila ni mɔŋ o maŋ’ shɛli pɔi ka bɛ ti siɣisi Attaura na. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Zaŋmi ya Attaura na n-ti karim li, yi yi nyɛla yɛlimaŋlinima.”

[94] Dinzuɣu, ŋun ti ŋma ʒiri pa Naawuni din nyaaŋa, tɔ! Bannima n-nyɛ zualin- diriba

[95] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni yεli yεlimaŋli, dinzuɣu doli ya Annabi Ibrahima daadiini shεli din milgi ka chɛ adiini shɛŋa din nyɛ ʒiri maa. Yaha! O daa ka ban jɛmdi buɣa puuni

[96] Achiika! Tuuli yili shɛli bɛ ni zaŋ zali ninsalinima (Naawuni jɛma zuɣu) n- nyɛ din be Makka la (Ka’aba), ka di nyɛla albarika shee, ka nyɛ dolsigu n- zaŋ ti binnamda

[97] Di puuni mali yɛlikpahinda din be polo ni, dina n-nyɛ Annabi Ibrahima zaashee, 1 ŋun ti kpe di (Ka’aba) puuni, tɔ! O niŋ naani. Yaha! Haʒi niŋbu niŋ talahi n-ti ninsalinima (Muslinnima), amaa! Ni ŋun mali toosim din ni tooi chaŋ. Ŋun mi niŋ gutulunsi, tɔ! Naawuni nyɛla Bundana ka chɛ binnamda (jεma)

[98] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Bozuɣu ka yi niŋdi chεfuritali ni Naawuni aayanima. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun diri yi tuma shɛhira

[99] Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Bozuɣu ka yi taɣiri ninvuɣu so ŋun ti Naawuni yεlimaŋli ka chε Naawuni soli, ka bɔri ni di shɛli, ka mi nyɛla ban diri shɛhira? Yaha! Naawuni pala Tamda ka chɛ yi tuuntumsa

[100] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi doli ninvuɣu shɛba bɛ ni ti litaafi maa puuni shεba, tɔ! Bɛ ni labsi ya chεfurinim’ yi Naawuni yεlimaŋtibo nyaaŋa

[101] Yaha! Bozuɣu ka yi niŋdi chεfuritali, ka di mi nyɛla bɛ karindila Naawuni aayanim’ n-tiri ya, ka O tumo (Annabi Muhammadu) lahi be yi puuni? Yaha! Ninvuɣu so ŋun gbibi Naawuni (daadiini) ni viεnyεla, tɔ! Achiika! Bɛ dolsi o n-zaŋ chaŋ sochibga

[102] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni zobu ni yɛlimaŋli, ka miri ya ka yi kpi naɣila yi nyɛla Muslinnima

[103] Yaha! Laɣimmi ya gbibi Naawuni gabkpeeni (Muslinsi daadiini) ni namgbaniyini, ka miri ya ka yi woli taba. Yaha! Teemi ya Naawuni yolsigu yi zuɣu saha shεli yi ni daa nyɛ dimba ni taba, ka O laɣim yi suhiri (ni Muslinsi daadiini) ka yi leei mabiyinsi ni O yolsigu. Yi daa lahi bela buɣum namgbangbriŋ ni, ka O tilgi ya ka chɛ li. Lala ka Naawuni kahigiri ya O dalirinima, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban dolsi

[104] Yaha! Yi puuni shɛba leemi ban boonda (ninsalinima) n-zaŋ chaŋ alheeri shee, ka bɛ puhiri ninsalinim’ ni bɛrisuŋ, ka mɔŋdi ka chɛ bɛ ni je shɛli. Tɔ! Bannima n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ tarli

[105] Yaha! Miri ya ka yi (Muslinnim’) leei kamani ninvuɣu shεba ban woli taba (Yahuudu mini Nashaaranima), ka niŋ namgbankpeeni bɛ sunsuuni kahigibu kahigibu ni daa ti kaba na nyaaŋa. Tɔ! Bannim’ maa, azaaba shɛli din bara be bɛ zuɣu (Zaadali)

[106] Dabsi’ shεli ninvuɣu shεba nina polo ni yɛn ti pɛla, ka ninvuɣu shεba mi nina polo yɛn ti sabgi. Amaa! Ninvuɣu shɛba ban nina sabgi maa, (ka Malaaika- nim’ yɛli ba): “Di ni bɔŋɔ, yi daa niŋ la chεfuritali yi yɛlimaŋli tibu nyaaŋa? Tɔ! lammi ya azaaba domin yi ni daa niŋdi chεfuritali shεli maa zuɣu.”

[107] Yaha! Amaa! Ninvuɣu shεba ban nina polo piɛla maa, tɔ! Bɛ yɛn ti be la Naawuni nambɔzɔbo (Alizanda) ni, ka nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[108] (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla Naawuni nam yɛlikpahinda, ka Ti karindi li n-tira na ni yεlimaŋli. Yaha! Naawuni bi bɔri zualinsi ni binnamda

[109] Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni sani ka bɛ yɛn ti labsi yεllikam (Zaadali)

[110] Yinima (yi Muslinnima) n-nyɛ al’umma shεba ban gahim ka bɛ yihi n- zaŋ ti ninsalinima, ka yi puhiri ni biɛri- suŋ, ka lahi mɔŋdi ni bɛ ni je shɛli, ka yi lahi tiri Naawuni yɛlimaŋli. Yaha! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa yi di ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Di naan leei alheeri n-zaŋ ti ba. Bɛ puuni shεba beni n-ti Naawuni yεlimaŋli, amaa! Ka bɛ pam nyɛla ban kpeeri yira

[111] Di kariya ka bɛ tooi niŋ ya (yi Muslinnim) chuuta naɣila bɛrim bɛla, bɛ mi yi yɛn tuhi ya, tɔ! Bɛ ni lebi biri ya, di nyaaŋa bɛ ku nya nasara

[112] Bɛ (Naawuni) ŋmɛla filiŋ m-pa bɛ zuɣu luɣulikam bɛ yi nya ba, (Muslin- nim ban tuhimi ba), naɣila bɛ yi ti gbibila alikauli shɛli din yi Naawuni mini ninsalinima (Muslinnim’) sani na, ka bɛ lahi labi na ni sujee din yi Naawuni sani na, ka bɛ ŋmɛ fara m-pa bɛ zuɣu, dama bɛ daa niŋla chεfuritali ni Naawuni aayanima, ka kuri Annabinim’ ka di pa ni yεlimaŋli soli, di daliri nyɛla bɛ kpɛla Naawuni taali ni, ka daa nyɛla ban kpahiri yεɣiri targa

[113] Bɛ pala yim, ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim’) puuni shεba beni n- zaandi tuhiri yεlimaŋli, ka karindi Naawuni aayanima (Alkur’aani) yuŋ puuni saha shεŋa, ka nyɛla ban niŋdi suzuuda

[114] Bɛ tirila Naawuni mini Chiyaama yεlimaŋli, ka puhiri ni bɛrisuŋ, ka lahi mɔŋda ni bɛ ni je shɛli, ka niŋdi yomyoma n-zaŋ chaŋ alheeri tuma shee. Yaha! Bannim’ maa be ninvuɣu suma puuni

[115] Yaha! Bɛ ni tum shɛli ka di nyɛ zaɣivɛlli, tɔ! Bɛ ku zaɣisi li. Dinzuɣu, Naawuni mi wuntizɔriba

[116] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, tɔ! Bɛ daarzichi mini bɛ bihi ku tooi taɣi ba ka chɛ Naawuni (da- azaaba). Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛ ban yɛn ti kpalim di puuni

[117] Bɛ (chεfurinim’ maa) ni mali shɛli n-dihiri Dunia bεhigu puuni kotomsi ŋmanila ʒɛɣu (pɔhim din mali yaa) din puuni mali wɔri, ka di sheei ninvuɣu shεba ban di bɛ maŋ’ zualinsi puu ni, ka saɣim li. Naawuni mi bi di ba zualinsi. Amaa! Bana n-diri bɛ maŋ’ zualinsi

[118] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Miri ya ka yi zaŋdi ninvuɣu shεba ban ka yi daadiini puuni leeri yi simnima, domin bɛ ku pooi ya barina niŋbu. Yaha! Bɛ (chεfurinim’ maa) di pun bɔrila din yɛn niŋ ya chuuta. Achiika! Yi jεlinsi pun yi polo ni bɛ zilma zuɣu. Amaa! Din sɔɣi bɛ suhiri ni m-bara n-gari lala. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigi ya la aayanim’ polo ni, yi yishiri nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali

[119] Di ni bɔŋɔ, yinim’ bambɔŋɔnima (Muslinnima) m-bɔri ba, ka ban bi bɔri ya. Yaha! Ka yi tiri yεlimaŋli ni litaafi shεŋa zaasa Naawuni ni siɣisi na. Bɛ mi yi tuhi ya soli, ka bɛ yεli: “Ti ti yεlimaŋli.” Amaa! Bɛ yi ti kpalim bɛ ko, ka bɛ naan dimdi bɛ nubihi, domin yi suli zuɣu. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Kpim ya ni yi suli maa.” Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din be suhiri ni

[120] Din vεla yi paai ya (yi Muslinnima), di saɣindila bɛ suhiri, amaa! Din be yi paai ya, ka bɛ niŋdi suhupiεlli ni dina. Dinzuɣu, yi (Muslinnim’) yi niŋ suɣulo, ka zo Naawuni, tɔ! Bɛ nabεri ku tooi niŋ ya chuuta shεli. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun gili bɛ tuuntumsa (ni baŋsim)

[121] (Yaa nyini Annabi) Teemi saha shεli a ni daa daŋ yibu chɛ a iyaali ka chaŋ ti maandi tobbihi n-zaandi safu (Uhdu tobu) ni la. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[122] Teemi saha shεli zamaatu biba ayi (Banuu Salima mini Banuu Haarisa) yi (Muslinnim’) puuni ni daa yɛn gbaɣisi tobu. Naawuni mi n-nyɛ bɛ sɔŋda. Yaha! Ban ti Naawuni yɛlimaŋli dalimmila Naawuni zuɣu

[123] Yaha! Achiika! Naawuni daa tin ya (yi Muslinnim’) nasara Badar tobu ni ka di nyɛla yi daa ka yaa. Dinzuɣu, zom ya Naawuni, achiika! Yi ni leei ninvuɣu shɛba ban paɣi

[124] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a ni daa yεri ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli: “Di ni bɔŋɔ, di bi saɣindi ya ni yi Duuma (Naawuni) sɔŋ ya ni Malaaika tusaata ka bɛ nyɛla ban yɛn sheei na (n-ti tuhi sɔŋ ya)

[125] Wumma! Yi yi niŋ suɣulo, ka zo Naawuni, ka bɛ (chεfurinim’ maa) kuli kan ya na ni bɛ valim ŋɔ maa, tɔ! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn sɔŋ ya ni Malaaikanim’ tusaanu, ka bɛ nyɛla ban mali alaamanima

[126] Yaha! Naawuni bi zali li m-pahila di leei suhupεlli lahibali n-zaŋ tin ya (yi Muslinnima) domin yi suhiri doni zuɣu. Yaha! Nasara ka luɣushɛli m-pahila Naawuni sani, Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana

[127] Domin O (Naawuni) ŋmaai chεfurinim’ yɛɣ’ shɛli, bee ka O filim ba, ka bɛ ŋmalgi, ka nyɛla ban kɔhilu (ban niŋ ashaara)

[128] (Yaa nyini Annabi)! A ka yɛltɔɣa shɛli yɛlli ŋɔ maa ni. O (Naawuni) yi bɔra, ka O deei bɛ tuuba, bee ka O niŋ ba azaaba. Achiika! Bɛ nyɛla zualin- diriba

[129] Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. O chεrimi paŋdi O ni yu so, ka dargiri O ni yu so tibli. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana. Zaadali Nambɔnaa

[130] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Miri ya ka yi diri laɣinyɔri din nabgi nabribɔbgu. Dinzuɣu, zom ya Naawuni, achiika! Yi ni nya tarli (Zaadali)

[131] Yaha! Zom ya buɣum shεli bɛ ni mali di shili n-guli chεfurinima

[132] Yaha! Doli ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu), achiika! Bɛ ni zon ya nambɔɣu

[133] Yaha! Niŋmi ya daŋadaŋa n-zaŋ chaŋ chɛmpaŋ din yi yi Duuma (Naawuni) sani na, ni Alizanda shεli din yεlim saɣisi sagbana mini tiŋgbani yɛlim, ka bɛ mali di shili n-guli wuntizɔriba

[134] Ninvuɣu shεba ban diri bɛ daarzichi (Naawuni zuɣu) faako ni miisim ni, ni ninvuɣu shεba ban vaandi bεrim, ni ban chεri paŋdi ninsalinima. Yaha! Naawuni bɔrila tuunsumanima

[135] Yaha! Ni ninvuɣu shεba ban yi ti tum kavi tuma, bee ka bɛ dila bɛ maŋ’ zualinsi, ka bɛ teei Naawuni yεla, ka bo gaafara ni bɛ taya. So mi ku tooi chε m- paŋ naɣila Naawuni. Yaha! Ka bɛ bi tabli bɛ ni tum tuumbe’ shεli maa ni ka nyɛla ban mi

[136] Bannim’ maa sanyoo nyɛla chɛmpaŋ din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na, ni Alizanda yili shεŋa din kulibɔna zɔri gindi di lɔŋ ni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Yaha! M-bo ni tuuntumdiba sanyoo

[137] Achiika! Yεli shɛŋa din ŋmani yi bɛhigu ŋɔ maa pun daŋsi pɔi ni yinima (al’umma shɛba ban gari maa ni). Dinzuɣu gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nya ninvuɣu shɛba ban daa labsi tuumba ʒiri maa bahigu ni daa nyɛ shεm

[138] Ŋɔ maa nyɛla kahigibu n-zaŋ ti ninsalinima, ni dolsigu, ka di lahi nyɛ wa’azu n-ti wuntizɔriba

[139] Dinzuɣu, miri ya (yi Muslinnima) ka yi gbargi yi maŋa, yi mi miri ka yi niŋ suhusaɣiŋgu, yinima n-nyɛ ban yɛn nya nasara, yi yi nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli

[140] Yi (Muslinnim’) yi deei daŋsi, tɔ! Achiika! Ninvuɣu shεba (chɛfurinima) daa deei daŋsi di tatabo (Badar tobu ni). Lala mi ka Ti (Tinim’ Naawuni) lebgiri dabsa n-tiri ninsalinima. Yaha! Domin Naawuni lahi baŋ ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli, ka gbibi yi puuni shεba ka bɛ lu tobu maa ni (ka kpe Alizanda).Yaha! Naawuni bi bɔri zualindiriba

[141] Yaha! Domin Naawuni paɣi neei ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli, ka kpihim chɛfurinim’ vurili

[142] Bee yi (Muslinnim’) tεhiri mi ni yi ni kpe Alizanda, ka Naawuni bi baŋ yi puuni ban tuhi tobu (Naawuni zuɣu), ka lahi baŋ ban mali suɣulo yi puuni

[143] Achiika! Yi daa pun nyɛla ban bɔri kpibu (adiini zuɣu) pɔi ka yi naan laɣim ni dina, tɔ! Achiika! Yi mi nya li, ka nyɛla ban kuli yuunda

[144] Yaha! Annabi Muhammadu pala so naɣila Naawuni tumo. Achiika! Tuumba daa pun kana gari pɔi ni ŋuna. Di ni bɔŋɔ, o yi kpi bee ka bɛ ku o mi, yi (Muslinnim) lebrimi m-biri yi napɔŋ- kpahi zuɣu? Yaha! Ŋun ti lebi biri o napɔŋkpahi zuɣu, tɔ! Di kariya ni di niŋ Naawuni chuuta shεli. Yaha! Ni baalim, Naawuni ni yo ninvuɣu shεba ban paɣi (sanyovɛlli)

[145] Yaha! Di ku tooi niŋ ka nyεvuli lana so kpi naɣila ni Naawuni saɣiti, ka di nyɛla bɛ ni zali shɛli ka di mali di saha, ŋun bɔri Dunia sanyoo, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o di puuni shεli, ŋun mi bɔri Chiyaama sanyoo, Ti ni lahi ti o di puuni shɛli. Yaha! Ni baalim, Ti ni yo ninvuɣu shεba ban paɣi (sanyoviεlli)

[146] Di zooiya ka Annabi so tuhi tobu, ka adiini baŋdiba pam yi na pahi o zuɣu, ka bɛ bi gbaɣisi tobu maa domin yɛli shɛli din nya ba Naawuni soli zuɣu, bɛ mi bi gbargi bɛ maŋa, ka mi bi filim bɛ maŋa n-ti bɛ dimba. Naawuni mi bɔrila suɣulonima

[147] Yaha! Bɛ daa ka yεltɔɣa shεli m- pahila bɛ yεlimi: “Yaa ti Duuma Naawuni! Chεli ti taya m-paŋ ti, ni ti ni niŋ barina shɛli ti bɛhigu puuni, ka ba ti naba zali. ka ti ti nasara ninvuɣu shεba ban nyɛ chεfurinim’ maa zuɣu.”

[148] Ka Naawuni ti ba Dunia sanyoo (nasara mini tobbuna), ka ti lahi yɛn ti ti ba Chiyaama sanyovεlli (Alizanda). Yaha! Naawuni bɔrila tuunvɛlanima

[149] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi doli ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa, bɛ ni ŋmalgi ya yi napɔŋkpahi zuɣu (ka chε yi yεlimaŋtibo maa), ka leei ninvuɣu shεba ban kɔhilu

[150] Chɛli gba! Naawuni n-nyɛ Ŋun sɔŋdi ya. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun gari ŋun kam nyɛ sɔŋda

[151] Ni baalim! Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ dabεm niŋ ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa suhiri ni, domin bɛ ni bo nyintahi n-ti Naawuni maa zuɣu, ka di nyɛla binshɛɣu O (Naawuni) ni bi siɣisi di daliri na. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛ buɣum ni. Yaha! Zualindiriba labbu shee niŋ din be

[152] Yaha! Achiika! Naawuni pali ya O daalikauli saha shεli yi ni daa kuri ba (chεfurinim’ maa) ni O yεdda, hali ti paai saha shεli yi ni daa ti gbargi yi maŋa, ka niŋ namgbankpeeni bɛhigu puuni, ka birgi zaligu saha shɛli O (Naawuni) ni daa baŋsi ya yi ni bɔri (nasara) shɛli maa naai. Yi puuni shεba beni bɔrila Dunia, ka yi puuni shεba mi beni m-bɔri Chiyaama. Din nyaaŋa, ka O ŋmalgi ya ka chɛ ba, domin O dahim ya zuɣu. Yaha! Achiika! O chε m-paŋ ya. Naawuni mi nyɛla Pintira n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli

[153] Teemi ya saha shεli yi ni daa guuri duri (Uhdu) zoli maa ka bi ŋmalgira ni yi yuli so yi nyaaŋa, ka Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) boondi ya yi nyaaŋa polo, ka O (Naawuni) yon ya samli ni suhusaɣiŋgu domin yi ni chɛ ka suhusaɣiŋgu shɛli paagi Annabi, domin yi di niŋ suhusaɣiŋgu ni din (tobbuna) faai ka chεn ya, ka mi di niŋ suhusaɣiŋgu ni yɛli shɛli din nyɛn ya (tobu maa ni). Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

[154] Din nyaaŋa, ka O (Naawuni) siɣisi ya gonyuunsi na ka di ti ŋariti yi puuni shɛba nina, ka di nyɛla suhudoo n-zaŋ tin ya, ka yi puuni shεba mi nyɛvuya yɛla n-kuli muɣisi ba, ka bɛ naan tεhiri tεha shɛli din pa yɛlimaŋli n-tiri Naawuni, ka di nyɛla ʒilinsi tɛha, ka naan yεra: “Di ni bɔŋɔ, ti mali nasara yɛli shɛli dimbɔŋɔ (tobu ŋɔ) maa ni? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Yεllikam nyɛla Naawuni dini.” Bɛ sɔɣirila bɛ suhiri ni bɛ ni ku saɣi zaŋ shɛli n-wuhi a, ka yεra: “Ti yi di mali (nasara) shεli yɛla ŋɔ maa ni, tɔ! Bɛ naan ku ku ti kpe. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Hali yi yi di bela yi yiŋsi puuni, tɔ! Naawuni ni zali kpibu ka di ʒe shɛba zuɣu talahi maa naan yi n-chaŋ bɛ dooshɛhi (gbala ni).” Domin Naawuni lahi dahim ya ka paɣi din be yi suhiri ni. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda ni din be suhiri ni

[155] Achiika! Yi puuni ninvuɣu shεba ban daa lebi biri dabsi’ shεli salonima ayi (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) la ni daa laɣim. Achiika! Shintaŋ n-nyɛ ŋun daa zaŋ yɛltɔɣa bɛɣu niŋ bɛ suhiri ni domin bɛ ni tum shɛli puun zuɣu. Yaha! Pali n-nyɛli, Naawuni chε m-paŋ ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Suɣulolana titali

[156] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Miri ya ka yi leei kamani ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuri- tali ka yɛli bɛ mabihi, di yi ti niŋ ka bɛ (mabihi maa) go tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bee bɛ chaŋla tobu ni: “Bɛ yi di kpalim ʒi ti sani, bɛ naan ku kpi, bɛ mi naan ku ku ba, domin Naawuni zaŋ li leei yolitεm bɛ suhiri ni. Yaha! Naawuni n- nyɛ Ŋun neeri ka kura. Naawuni mi nyari yi tuuntumsa

[157] Yaha! Achiika! Bɛ yi kun ya bee yi kpi mi, tɔ! Naawuni chεmpaŋ mini O nambɔzɔbo n-gari binshɛɣu kam yi ni laɣinda (Dunia ŋɔ)

[158] Yaha! Achiika! Yi yi kpi, bee bɛ kun ya mi, tɔ! Achiika! Naawuni sani ka bɛ yɛn ti laɣim ya (Zaadali)

[159] (Yaa nyini Anaabi)! Domin nambɔzɔbo din yi Naawuni sani na zuɣu n-chɛ ka a balgiri yεla n-tiri ba (a Sɔhibenim’ maa). A yi di nyɛla ŋun tula, ka nyɛla ŋun suhi kuui, tɔ! Bɛ naan zo ka chɛ a, dinzuɣu chεli paŋ ba, ka bo gaafara ti ba, ka maandi ba saawɔra bɛ yɛllikam ni. Yaha! A yi niŋ niya ni yεltɔɣa shεli, tɔ! Nyin zaŋmi li n-dalim Naawuni. Achiika! Naawuni bɔrila ninvuɣu shεba ban zaŋdi bɛ yεla n- dalindi O

[160] Naawuni yi tin ya nasara, tɔ! So n-kani yɛn tooi nyεŋ ya. O mi yi filim ya, tɔ! So lahi kani n-yɛn tooi sɔŋ ya di nyaaŋa. Yaha! Ban ti yɛlimaŋli dalimmila Naawuni koŋko zuɣu

[161] Yaha! Di bi tu kamaata ni Annabi so niŋ bilkɔŋsi, ŋun mi niŋ bilkɔŋsi, tɔ! O ni kana ni o ni niŋ bilkɔŋsi shɛli maa na Zaadali, din nyaaŋa bɛ ni ti yo nyɛvuli kam samli ni di ni tum shεli, bɛ mi pala bɛ ni yɛn ti di shɛba zualinsi

[162] Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun doli Naawuni yεdda ni ŋmani ŋun vɔri sujee Naawuni sani n-tiri o maŋa, ka o labbu shee nyɛ ʒahannama buɣum ni? Yaha! O labbu shee maa nyɛla din be

[163] Bɛ (Annabi Sɔhibenim’ maa) mali darzanim’ Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyara bɛ tuuntumsa

[164] Achiika! Naawuni ti ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli pintitali saha shɛli O ni tim tuun’ so (Annabi Muhammadu) na ka o yi bɛ maŋmaŋ’ puuni na, ka o ti karindi O (Naawuni) aayanima n-tiri ba, ka niŋdi ba kasi, ka lahi baŋsiri ba litaafi (Alkur’aani) ni yεmgoliŋga (Hadiisi). Yaha! Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu shεba ban be birginsim din be polo ni

[165] Bozuɣu ka yɛlibɛɣu ni daa ti nyɛn ya (Uhdu tobu ni), ka di kotomsi siɣim buyi min paai ba (chεfurinim’ maa Badar tobu ni), ka yi naan yεra: “Ka ya ka ŋɔ maa yi na? (Yaa nyini Annaba)! Yεlima: “Di yila yi maŋmaŋ’ sani na.” Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[166] Yaha! Yɛlibɛɣu din daa nyɛn ya dabsi’ shεli salonima ayi la (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) ni daa ti kpa taba (Uhdu tobu ni) la, tɔ! Di nyɛla Naawuni saɣiti puuni. Yaha! Domin O baŋ ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli

[167] Yaha! Domin O baŋ ninvuɣu shεba ban niŋ munaafichitali, ka bɛ lahi yεli ba (munaafichinim’ maa): “Kam ya na n-ti tuhi Naawuni soli zuɣu, bee ka yi gu yi maŋa,” ka bɛ yεli: “Ti yi di mi tobu tuhibu, ti naan doli ya.” Dindali maa, bɛ mini chεfuritali daa miri taba n-gari bɛ Naawuni yɛlimaŋtibo. Bɛ noya ka bɛ mali yɛri din ka bɛ suhiri ni. Yaha! Naawuni mi bɛ ni sɔɣira shɛli maa

[168] Ninvuɣu shεba ban ʒini yiŋa (ka zaɣisi tobu ni chandi), ka naan yεri bɛ mabihi: “Bɛ yi di doli ti, bɛ naan ku ku ba.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tɔ! Taɣimi ya yi maŋ’ ka chɛ kpibu, yi yi nyɛla yεlimaŋlinima.”

[169] Yaha! Di tεhiri ya ni ninvuɣu shεba bɛ ni ku Naawuni soli zuɣu maa nyɛla kpiimba. Chɛli gba! Bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban be bɛ nyɛvuya ni bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka nyɛla bɛ ni largiri shɛba arzichi

[170] Ka bɛ nyɛla ban niŋdi suhupεlli ni Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni, ka tiri (bɛ mabihi) ban kpalim nyaaŋa ka na bi kpi suhupεlli lahibali kadama bɛ ti ka dabiεm shεli (ni Chiyaama daazaaba), bɛ mi ti bi yɛn niŋ suhusaɣiŋgu

[171] Ka bɛ tiri suhupεlli lahibali n-zaŋ chaŋ Naawuni ni yolsi ba yolsigu mini pini shɛli. Yaha! Achiika! Naawuni bi bahiri ban ti yɛlimaŋli sanyoo yoli

[172] Ninvuɣu shεba ban saɣi ti Naawuni mini O tumo boligu, saha shɛli bɛ ni nya daŋtula naai, dinzuɣu ninvuɣu shεba ban tum tuunsuma bɛ puuni ka zo Naawuni, bɛ mali laara din bara

[173] Ninvuɣu shεba niriba ni yεli ba: “Achiika! Ninsalinim’ laɣim ya ni bɛ tuhi ya, dinzuɣu zom ya ba,” ka di pahi ba Naawuni yɛlimaŋtibo, ka bɛ yεli: “Naawuni saɣi ti.” M-bo ni Duuma so Ŋun tu kamaata ni bɛ dalimmi O.”

[174] Dinzuɣu, ka bɛ labi na ni yolsigu (suhudoo) din yi Naawuni sani na, ni pini (laara), ka zaɣabe’ shεli bi paai ba. Yaha! Ka bɛ doli Naawuni ni saɣi ti shεli. Naawuni mi nyɛla Pintitali lana

[175] Achiika! Shintaŋ n-nyɛ ŋun varsiri ya ni o yuriba (chεfurinima). Dinzuɣu, miri ya ka yi zo ba, ka zon ya Ma (Mani Naawuni), yi yi nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli

[176] (Yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka ninvuɣu shɛba ban niŋdi yomyoma n-kpɛri chɛfuritali puuni maa yɛla niŋ a suhusaɣiŋgu. Achiika! Di kariya ni bɛ tooi niŋ Naawuni chuuta shεli. Naawuni m-bɔri ni O ti bi zali ba tarli Chiyaama. Yaha! Bɛ mali azaaba din bara (Zaa- dali)

[177] Achiika! Ninvuɣu shεba ban zaŋ iimaansili n-taɣi ka deei chεfuritali maa, tɔ! Di kariya ka bɛ tooi niŋ Naawuni chuuta shεli. Yaha! Bɛ mali azaabakpeeni (Zaadali)

[178] Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa di tεhiri ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni naɣisiri tiri ba maa nyɛla zaɣiviɛlli n-zaŋ ti ba. Achiika! Ti naɣisiri mi n-tiri ba domin bɛ pahi tuum- biεri tumbu, bɛ mi mali filiŋ daazaaba (Zaadali)

[179] Naawuni pala Ŋun yɛn chɛ ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli maa ka bɛ be hali shεŋa ni bɛ ni be maa, naɣila O woligi zaɣibɛɣu zaɣivεlli puuni. Naawuni mi pala Ŋun yɛn baŋsi ya din sɔɣi. Amaa! Naawuni gahindila O ni bɔri so O tuumba puuni. Tɔ! Dinzuɣu, tim ya Naawuni mini O tuumba yεlimaŋli, yi mi yi ti Naawuni yεlimaŋli ka zo O, tɔ! Yi mali laara din bara

[180] Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋdi biεm ni Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni maa miri ka bɛ tεhiri ni alheeri n- nyε li n-zaŋ ti ba. Achiika! Di nyεla din be n-ti ba. Ni baalim! Bɛ ni ti zaŋ bɛ ni mali shɛli n-niŋdi bεm maa m-piri bɛ niŋgoya ni Zaadali. Yaha! Naawuni n- nyɛ Ŋun diri sagbana mini tiŋgbani fali. Naawuni mi mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

[181] Achiika! Naawuni wum ninvuɣu shεba ban yεli: “Naawuni nyɛla faralana ka tinim’ nyɛ bundannima.” Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni sabi bɛ ni yεli shɛli maa, ni bɛ ni lahi kuri Annabinim’ ka di pa ni yεlimaŋli shɛli la zuɣu. Yaha! Ti ni yεli: “Lammi ya azaaba shɛli din nyoori pam la.”

[182] Di daliri nyɛla yi nuhi ni daŋsi tuun’ shɛŋa (sanyoo). Yaha! Achiika! Naawuni pala Ŋun diri daba zualinsi

[183] Ninvuɣu shεba ban yεli: “Achiika! Naaawuni gbaai ti la alikauli kadama ti miri ka ti ti tuun’ so yεlimaŋli naɣila o ka ti mi na ni kurbaani1 ka buɣum diri li. Yεlima: “Achiika! Tuumba daa pun kan ya na ni dalirinim’ pɔi ni mani, ni yi ni yεli shɛli ŋɔ maa gba, ka bo n-leei chɛ ka yi daa ku ba, yi yi shiri nyɛla yεlimaŋlinima? ”

[184] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Achiika! Bɛ daa pun labsi tuun’ shεba ban kana pɔi ni nyini ʒiri- nima. Bɛ daa kana ni dalirinim’ polo ni, n-ti pahi litaafinima, hali ti pahi litaafi (Alkur’aani) shεli din mali neesim ŋɔ maa

[185] Nyɛvuli kam nyɛla din yɛn lam kum. Yaha! Achiika! Bɛ ni ti yon ya yi tuuntumsa sanyoo Zaadali. Dinzuɣu, bɛ yi ti niŋ ninvuɣu so katiŋ’ ka chɛ buɣum ni kpεbu ka kpεhi o Alizanda puuni, tɔ! Achiika! O nya tarli. Dunia bεhigu pala shɛli naɣila nyɛɣisim din nyɛ yɔhim

[186] Achiika! Bɛ ni dahim ya yi liɣiri mini yi maŋmaŋ’ bεhisi puuni, yi mi ni wum bɛrim pam ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) maa mini ban jɛmdi buɣa sani. Amaa! Yi yi niŋ suɣulo, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Di lala maa be yɛlitimsa puuni

[187] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Naawuni ni daa gbaai alkauli ni ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (ka Naawuni yɛli ba): “Kahigim ya li (Annabi Muhammadu tuuntali), ka di sɔɣi ya li, ka bɛ zaŋ li n-labi bɛ kpali nyaaŋa, ka lahi zaŋ li n-taɣi liɣiri bεla. Dinzuɣu, bɛ ni zaŋ li n-taɣi shɛli maa nyɛla din be

[188] (Yaa nyini Annabi)! Di tεhiri ni ninvuɣu shεba ban niŋdi suhupεlli ni bɛ ni zaŋ binshɛɣu ti, ka bɔri ni bɛ paɣi ba ni bɛ ni bi tum shɛli maa, tɔ! Di tεhiri ni bɛ nyɛla ban yɛn ti tilgi ka chɛ azaaba. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali)

[189] Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun su sagbana mini tiŋgbani yiko. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[190] Achiika! Sagbana mini tiŋgbani nambu puuni, n-ti pahi yuŋ mini wuntaŋ’ taɣibu, achiika! Di nyɛla yɛlikpahinda n-ti haŋkayanima

[191] Ninvuɣu shεba ban teeri Naawuni yεla ka di nyɛla bɛ ʒɛla zuɣusaa, bee ka bɛ ʒi tiŋgbani ni, bee ka bɛ do bɛ luɣa zuɣu, ka bɛ tεhiri sagbana mini tiŋgbani nambu puuni (ka yεra): “Yaa ti Duuma Naawuni! A bi nam dimbɔŋɔ maa yoli. A nam niŋ kasi. Dinzuɣu, gum ti ka chɛ buɣum daazaaba.”

[192] Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! A ni kpεhi ninvuɣu so buɣum ni, tɔ! A shiri dihi o vi. Yaha! Zualindiriba ti ka sɔŋdiba (Zaadali)

[193] Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! Tinim’ wum mololan’ so ni moonda n- zaŋ chaŋ iimaansili (ka yɛra): “Tim ya yi Duuma (Naawuni) yεlimaŋli.” Ka ti shiri ti yεlimaŋli. Yaa ti Duuma (Naawuni)! Chεli paŋ ti, ka nyεhi ti taali shɛŋa din nyɛ zaɣibihi ka chɛ ti. Yaha! Deemi ti nyɛvuya m-pahi ninvuɣusuma dini ni.”

[194] “Yaa ti Duuma Naawuni! Tim ti A ni gbaai ti shɛli (Alizanda) daalikauli A tuumba zilma zuɣu la. Yaha! Di dihi ti vi Zaadali. Achiika! A nyɛla Ŋun bi yiɣisiri alikauli.”

[195] Ka bɛ Duuma (Naawuni) deei bɛ suhigu (ka yεli): “Achiika! N-ku chɛ ka ŋun tum tuuni yi puuni sanyoo bahi yoli, o yi nyɛla doo bee paɣa, yi puuni shɛba yila taba ni na. Dinzuɣu, ninvuɣu shεba ban zo Hiʒira 1 ka bɛ daa yihi ba bɛ yiŋsi ni, ka niŋ ba furminsi N (Mani Naawuni) soli zuɣu, ka bɛ tuhi tobu, ka bɛ ku ba, tɔ! Achiika! N-ni nyεhi bɛ taya din nyε zaɣibihi ka chɛ ba. Yaha! Achiika! N-ni kpεhi ba Alizanda yili shɛŋa din kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni, ka di nyɛla sanyoo din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni sani ka sanyovεlli be

[196] (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di chɛ ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa lebginsim (bε zo n-gili tiŋsi ni maa) yɔhimma

[197] Di nyɛla nyaɣisim bεla (Dunia ŋɔ), din nyaaŋa, bɛ labbu shee yɛn ti nyɛla ʒahannama buɣum ni, di labbu shee maa mi nyɛla din be

[198] Amaa! Ninvuɣu shεba ban zo bɛ Duuma (Naawuni), bɛ mali Alizanda shεli din kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di lɔŋ ni la, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ka di nyɛ saani di yi Naawuni sani na. Yaha! Din be Naawuni sani n- nyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣugahinda

[199] Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim’) puuni shεba beni n-ti Naawuni yεlimaŋli, ka ti yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-tin ya na, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shεli n-ti ba na, ka bɛ nyɛla ban gbargiri bɛ maŋa n-tiri Naawuni, bɛ mi bi zaŋdi Naawuni aaya- nima n-taɣiri liɣiri bɛla, tɔ! Bannim’ maa mali bɛ sanyoo bɛ Duuma (Naawuni) sani. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun kariti saliya ni valim

[200] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Niŋmi ya suɣulo, ka niŋ ya suhukpeeni, ka mali ya shili (n- guli yi dimba), ka zon ya Naawuni, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nya tarli

[1] Yaa yinim’ ninsalinima! Zom ya yi Duuma so Ŋun nam ya, ka yi yi nyɛvuli yini (Annabi Adam) puuni na, ka nam o paɣa (Hawa) di puuni, ka lahi yihi dobba mini paɣaba pam bɛ niriba ayi maa puuni na. Dinzuɣu, zom ya Naawuni so yi ni suhiri taba (bukaata maligu) ni O yuli, ka zon ya dɔɣim ŋmabu. Dinzuɣu Naawuni nyɛla Ŋun pa O nina lihiri ya

[2] Yaha! Tim ya kpibsi bɛ daarzichi, ka miri ya ka yi zaŋ din be n-taɣi din vεla, Yaha! Di zaŋ ya bɛ (kpibsi) daarzichi m- pahi yi daarzichi zuɣu n-di li. Achiika! Lala maa nyɛla alahichi zaɣititali

[3] Yaha! Yi yi zɔri dabεm kadama yi ku tooi niŋ aadalsi n-zaŋ chaŋ yi kpibsi la polo, tɔ! Yin kpiɣimi paɣa shεba yi suhi ni bɔra, paɣaba ayiyi bee atata, be anahinahi. Amaa! Yi yi ti zɔri dabɛm kadama yi ku tooi niŋ aadalsi, tɔ! Yin kpiɣimi paɣayino, bee yi sulinsi. Ŋɔ maa n-nyɛ (fukumsi shɛli) din be yoma, ka ku chɛ ka yi kpahi yεɣi targa

[4] Yaha! Tim ya paɣaba bɛ sadaachi tibu ni suhupɛlli. Amaa! Bɛ (paɣaba maa) yi niŋ suhupɛlli ni yinima, ka labsi di puuni shεli n-tin ya, tɔ! Yin dim ya li, ka di nyɛ nyεɣisim ni suhudoo n-tin ya

[5] Yaha! Di tin ya (kpibsi maa puuni) ban nyɛ jεra bɛ daarzichi shεli Naawuni ni zaŋ niŋ yi nuhi ni (ka di nyɛ din ʒeya maandi bɛ bɛhisi). Dinzuɣu, zaŋmi ya di puuni shεli n-dihi ba, ka soli ba, ka yεli ya ba yɛltɔɣali ni bɛrisuŋ

[6] Yaha! Dahimmi ya kpibsi (ka baŋ bɛ haŋkali tariga) hali ka bɛ ti saɣi amiliya niŋbu, yi mi yi kpahim ba ka bɛ dolsi, tɔ! Yin labsim ya bɛ daarzichi n-ti ba, ka miri ya ka yi di li ni barina soli, bee ka yi di li yomyom’ poi ka bɛ na bi kpaŋ, ŋun nyɛ bundana, tɔ! Ŋun gbaami o maŋa (ka chɛ kpibsi liɣiri dibu), ŋun mi nyɛ faralana, tɔ! Ŋun dim li ni bɛrisuŋ. Yi mi yi ti labsi bɛ liɣiri ti n-ba, tɔ! Yin bom ya shɛhiranima. Yaha! Naawuni ko saɣi Saliya karita

[7] Dobba mali tarli binshɛɣu ba ni ma bee dɔɣiriba ni (kpi) ka chɛ shεli puuni, ka paɣaba mali tarili binshɛɣu ba ni ma bee dɔɣiriba (ni kpi) ka chɛ shεli puuni, di puuni din pɔra, bee din galsi, di nyɛla tarili din nyɛ talahi

[8] Yaha! Dɔɣiriba mini kpibsi, n-ti pahi nandamba yi ti kana (fali maa) taribu shee, tɔ! Yin tim ya ba di puuni shεli, ka yεli ya ba yεltɔɣali ni biɛrisuŋ

[9] Yaha! Ninvuɣu shεba di yi di niŋ ka bana n-kpi ka chɛ zuliya ban na bi kpaŋ bɛ nyaaŋa zom ba (kpibsi maa) dabiɛm. Dinzuɣu bɛ zom Naawuni, ka lahi yεli yεltɔɣali din tuhi (n-zaŋ kana kpibsi maa polo)

[10] Achiika! Ninvuɣu shεba ban diri kpibsi liɣiri ni zualinsi, tɔ! Achiika! Bɛ dirila buɣum n-niŋdi bɛ puya ni. Yaha! Ni baalim, bɛ ni ti kpe Sa’iiri buɣum ni (Zaadali)

[11] Naawuni saɣisiri ya n-zaŋ chaŋ yi bihi (fali taribu shee), bidibga sula bipuɣinsi ayi tarili, amaa! Bipuɣinsi maa yi yεɣi niriba ayi, tɔ! Bɛ sula vaabu buyi pubu buta o (ba maa) ni kpi chɛ shɛli puuni, o mi yi nyεla bipuɣin’ yino, tɔ! O sula pirgili, ka o (ŋun kpi maa) ba ni o ma zaɣiyino kam su vaabu yim buyɔbu o ni kpi chɛ shɛli puuni, di yi niŋ ka o mali bia. Amaa! O yi ka bia, ka di nyɛla o ba mini o ma n-diri o fali, tɔ! O ma sula vaabu yim pubu buta puuni. O mi yi mali mabihi, tɔ! O ma sula vaabu buyɔbu wasiyya (dahinshɛli yɛltɔɣa) shɛli o ni chɛ nyaaŋa, bee samli (ka o yεli ni bɛ yo). Yi banim’ mini yi bihi, yi ku tooi baŋ ŋun mali anfaani n-tin ya bɛ puuni. Di (fukumsi ŋɔ maa) nyɛla talahi Naawuni sani. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana

[12] Yaha! Yi sula yi paɣaba ni kpi ka chɛ shεli pirgili, di yi niŋ ka bɛ bi dɔɣi, amaa! Bɛ yi dɔɣi, yi sula vaabu bunahi bɛ ni kpi ka chɛ shɛli puuni wasiyya shɛli bɛ ni chɛ nyaaŋa, bee samli (ka bɛ yi doli ba).Yaha! Bɛ (paɣaba maa) gba sula vaabu bunahi yi ni kpi ka chɛ shɛli puuni, di yi niŋ ka yi ka bia. Amaa! Yi yi mali bia, tɔ! Bɛ sula vaabu yim zuɣu bunii yi ni chɛ shɛli puuni dahinshɛli yɛltɔɣa shɛli o ni chɛ nyaaŋa, bee samli (ka bɛ yɛn yo n-ti ba). Yaha! Ninvuɣu so ŋun kpi maa yi ka ba, ka mi ka bia, ka mali mabia, bee tuzopaɣa, tɔ! Bɛ zaɣiyino kam sula vaabu yim zuɣu buyɔbu ni. Amaa! Bɛ yi zooi gari lala, tɔ! Bɛ zaa ni laɣim pirigi vaabu buta wasiyya (dahinshɛli yɛltɔɣa) shɛli o ni chɛ nyaaŋa, bee samli (ka bɛ yɛn yo o nyaaŋa), ka di pa ni bɛ niŋla so chuuta di puuni. Ŋɔ maa nyɛla saɣisigu shɛli din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Suɣulolana titali

[13] Dinnim’ nyɛla Naawuni zalsi. Ŋun mi doli Naawuni ni O tumo (Annabi Muhammadu), tɔ! O ni kpεhi o Alizanda yili shεŋa ni, ka kulibɔna yɛn ti zɔri gindi di gbinni, ka bɛ yɛn ti kpalim di puuni. Yaha! Dina n-nyɛ tarli din galsi

[14] Yaha! Ŋun kpe Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) taali ni, ka kpahiri yεɣiri O tarsi, tɔ! O ni kpεhi o buɣum ni, ka o nyɛla ŋun yɛn ti kpalim di puuni. Yaha! Filiŋ daazaaba be o zuɣu

[15] Yaha! Paɣa shɛba ban kana ni zina yi paɣaba puuni, tɔ! Yin bom ya shɛhiranima anahi bɛ zuɣu, bɛ yi di shɛhira maa tɔ! Yin taɣimi ya ba niŋ yi yiŋsi puuni hali ka kpibu ti paai ba 1 bee ka Naawuni zali ba soli shɛli din pa li

[16] Yaha! Yi puuni niriba ayi yi niŋ zina, tɔ! Yin dargim bɛ tibli. Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka viεlgi bɛ tuma, tɔ! Yin chεli ya ba. Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔnaa

[17] Achiika! Din nyɛ tuuba Naawuni sani n-nyɛ ninvuɣu shεba ban tumdi tuumbεɣu ni ʒilinsi, ka niŋdi tuuba ni yoma di nyaaŋa, tɔ! Bannim’ maa, Naawuni ni deei bɛ tuuba. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana

[18] Amaa! Pa tuuba n-nyɛ li n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban tumdi tuumbiεri hali ni kpibu ti paai bɛ puuni zaɣiyino, ka o naan yεli: “Pumpɔŋɔ n-niŋ tuuba,” ni ninvuɣu shεba ban kpi ni chεfuritali, tɔ! Lalanim’ maa, Ti (Tinim’ Naawuni) malila azaaba kpeeni shili n-guli ba

[19] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di bi niŋ halalsi n- tin ya ni yi di (yi mabihi) paɣaba fali ni yaa, bee ka yi mɔŋ ba amiliya niŋbu, domin yi deei yi ni ti ba shεli pirgili, naɣila bɛ tum la kavituma (zina) polo ni. Yaha! Nyɛlimi ya nyeendi suŋ, yi mi yi je ba, tɔ! Di yi pa shɛli ka yi ni je shɛli, ka Naawuni zali alheeri pam ka di be di puuni

[20] Yaha! Yi yi bɔri ni yi taɣi paɣa so, ka niŋ paɣa so amiliya na n-ti zali o zaa ni, ka di yi nyɛla yi mi daa yola laɣakara (sadaachi) n-ti ba, tɔ! Yin miri ya ka yi deei shɛli di puuni. Di ni bɔŋɔ, yi yɛn deei li mi ni ʒiri mini zualinsi polo ni

[21] Yaha! Bozuɣu ka yi yɛn deei li (sadaachi maa) ka di nyɛla yi mini ba (paɣaba maa) pun laɣim ni taba, ka di mi nyɛla bɛ daa gbaaila alikauli kpeeni yi sani

[22] Yaha! Miri ya ka yi kpiɣi yi banim’ ni kpiɣi paɣa shɛba, naɣila din daa pun gari, 1 achiika! Di nyɛla kavituma, ka nyɛ bɛ ni siŋdi shɛli, ka di lahi nyɛ sobiɛɣu

[23] Bɛ mɔŋ ya ni yi kpiɣi yi manima, ni yi bipuɣinsi, ni yi tuzopaɣaba, ni yi pirinima, ni yi mapirnima, ni yi mabihi bihi, ni yi tuzopaɣaba bihi, ni yi manim’ ban mɔɣisi ya bihili, ni yi tuzopaɣa shɛba yi mini ba ni laɣim mɔɣi bihiyini, ni yi paɣaba manima, ni yi paɣa shɛba yi ni pun kpɛhi doo ni ʒiŋkunanim’ ban be yi yiŋsi puuni, amaa! Yi yi na bi kpɛhi ba doo ni, tɔ! Di pa taali yi zuɣu, ni yi bidɔɣirisi ni zali paɣa shεba, ni yi lahi laɣim paɣa mini o tuzo, naɣila din daa pun garila. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[24] Ni paɣaba puuni ban be dobba yiya, naɣila yi sulinsi, Naawuni fukumsi n- nyɛ li ka O ŋmaai li n-zali ya talahi. Yaha! Bɛ niŋ ya paɣa shɛba ban kpalim di nyaaŋa halalsi, ni yi bo ba ni yi daarzichi, ka bɛ nyɛla paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋ’ ka pa pagɔra. Yaha! Yi ni wum (amiliya ʒii) nyɛɣisim ni paɣa shεba, tɔ! Yin yom ya ba bε sadaachinima. 1 Amaa! Di pa taali yi zuɣu ka yi ni tooi bo binshɛɣu m-pahi di (sadaachi maa zuɣu n-ti ba). Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana

[25] Ŋun’ mi ka yiko ni o niŋ Muslim’ bilchin’ paɣaba amiliya, tɔ! Ŋun niŋmi yi sulinsi amiliya. Yaha! Naawuni mi yi iimaansili (yɛlimaŋtibo) yɛla, yi yila taba puuni na. Dinzuɣu, niŋmi ya ba amiliya ni bɛ niriba yεdda. Yaha! Tim ya ba bɛ sadaachi ni bɛrisuŋ, (ka bɛ nyɛla) paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋ’ ka pa pagɔra, ka mi pa ban mali simnim’ sambani ni. Amaa! Bɛ yi ti niŋ amiliya, ka lahi niŋ zina din nyaaŋa, tɔ! Bilchin’ paɣaba tibli dargibu pirgili ʒe bɛ zuɣu. Di (fukumsi) ʒemi n-ti ninvuɣu so ŋun zɔri wahala yi puuni. Yi mi yi niŋ suɣulo, dina n-nyɛ din gari n-zaŋ tin ya

[26] Naawuni bɔrimi ni O kahigi ya, ka dolsi ya ninvuɣu shεba ban daa kana poi ni yinim’ maa soya, ka lahi deei yi tuuba. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgolinga lana

[27] Yaha! Naawuni bɔrimi ni O deei yi tuuba, ka ninvuɣu shεba ban doli Dunia kɔrsi maa mi bɔri ni yi gbilgi gbilgibu din galsi

[28] Naawuni bɔrimi ni O balgi yɛla n-tin ya. Yaha! Bɛ namla ninsala ka o nyɛ zaɣigbariŋ

[29] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di diri ya yi daarzichi yi sunsuuni ni zualinsi, naɣila di nyɛla daabilim din nyɛ yεdda yi sunsuuni. Yaha! Di kuri ya yi maŋsi. Achiika! Naawuni nyɛla Nambɔzobonaa n-zaŋ tin ya

[30] Yaha! Ŋun ti niŋ lala, ka di nyɛla dimli zuɣu, ni zualinsi, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ o kpεhi buɣum ni. Yaha! Lala maa nyɛla tuŋ (soochi) Naawuni sani

[31] Yi yi niŋ katiŋ’ ni tuumbekara shεŋa bɛ ni mɔŋdi ya, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni nyεhi yi taya din nyɛ zaɣibihi. Yaha! Ka Ti zaŋ ya kpεhi kpɛhili shee din mali jilma (Alizanda)

[32] Yaha! Di niŋ ya Naawuni ni zaŋ shɛli n-tibgi yi puuni shεba taba zuɣu kore, dobba mali tarli bɛ ni tum shɛli puuni, ka paɣaba mali tarli bɛ ni tum shɛli puuni. Dinzuɣu, suhimi ya Naawuni O pini puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda ni binshɛɣu kam

[33] Yaha! Sokam, Ti (Tinim’ Naawuni) zalila falidiriba ba ni ma bee dɔɣiriba ni chɛ shεli puuni. Yaha! Tim ya ninvuɣu shεba yi ni gbaai alikauli ni bana bɛ tarli. 1 Achiika! Naawuni nyɛla Shɛhira- dira binshɛɣu kam zuɣu

[34] Dobba n-nyɛ ban zaandi fukumsi paɣaba zuɣu, domin Naawuni ni kuli tibgi shɛba bɛ taba zuɣu, ni bɛ ni lahi mali shɛli dihiri ba bɛ daarzichi puuni. Dinzuɣu, ban nyɛ paɣasuma dolila bɛ yidaannima, ka nyɛ ban guri bɛ tohinini ashilo domin Naawuni ni gu shɛli zuɣu. Paɣa shεba mi yi ni zɔri bɛ nina yεrimbu, tɔ! Yin saɣisim ya ba, (bɛ yi bi taɣi bεhiga), yin niŋmi ya ba katiŋ’ dooshee, (bɛ yi na kuli bi taɣira), tɔ! Yin bum ya ba (buri shɛli din bi yɛn niŋ ba chuuta shɛli). Amaa! Bɛ yi doli ya, tɔ! Yin miri ya ka yi bo so’ shεli (ni yi zaŋ li nahim ba). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun nam du ka galsi

[35] Yaha! Yi yi zɔri namgbankpeeni bɛ (doo maa mini o paɣa) sunsuuni, tɔ! Yin timmi ya fukumsilana so o (doo maa) niriba polo, ni fukumsilana so o (paɣa maa) niriba polo (ka bɛ ti mali bɛ sunsuuni). Bɛ niriba ayi yi maa yi bɔri maligu, tɔ! Naawuni ni ŋmaai li jia bɛ sunsuuni. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

[36] Yaha! Jεmmi ya Naawuni, ka miri ya ka yi laɣim O mini shɛli jεm, ka be n-ya biɛrisuŋ ni yi banim’ mini yi manima, ni yi dɔɣiriba, ni kpibsi, ni nandamba, ni ʒiʒiinikpee ŋun mira, ni ʒiʒiinikpee ŋun be katiŋa, ni zo so ŋun be kpaŋa, ni sochanda, ni yi sulinsi. Achiika! Naawuni je ŋun kam tibgi o maŋa, ŋun fuhira

[37] Ninvuɣu shεba ban niŋdi bεm, ka lahi puhiri (niriba) bεm niŋbu, ka naan sɔɣiri Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) mali la filiŋ daazaaba shili n-guli chεfurinima

[38] Ni ninvuɣu shεba ban dihiri ni bɛ daarzichi domin niriba nyεbu zuɣu, ka mi bi tiri Naawuni bee Zaadali yεlimaŋli, (bɛ nyɛla shintaŋ zonima), ŋun mi nyɛ shintaŋ zosima, tɔ! Achiika! O (shintaŋ) be pam ni o nyɛ zosima

[39] Bo n-di leei yɛn pooi ba, bɛ yi di ti Naawuni mini Zaadali yɛlimaŋli, ka zaŋ Naawuni ni largi ba shɛli n-dihi? Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda ni bana

[40] Achiika! Naawuni bi diri zualinsi salinsaʒee pɔrlim kotomsi, amaa! Di yi nyɛla tuunviεlli, ka O (Naawuni) nabgi li, ka ti (ninsala) laara din galsi O sani

[41] (Yaa nyini Annabi)! Ka wula n-nyɛli di yi di niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) tahi shɛhiralan’ na ali’umma kam puuni, ka zaŋ a na ka a ti nyɛ ŋun diri bambɔŋɔ- nim’ (a zaamani chɛfurinim’) shɛhira

[42] Dindali maa ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali, ka zaɣisi Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) yɛn ti bɔri ni tiŋgbani di bɔɣi ka bɛ kpe. Yaha! Bɛ ti ku tooi sɔɣi Naawuni yεltɔɣali zaɣigaŋ

[43] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di miri ya jiŋli ka di nyɛla yi buɣimi, naɣila yi ti mi yi ni yεri shɛli (yi jiŋli maa puuni). 1 Lala n-nyɛ ŋun mali ʒɛnaba o nimgbina ni, naɣila ŋun nyɛ sochanda, naɣila yi yi ti su kom. Yi mi yi bεra, bee yi chεnila soli, bee yi puuni so yila yɔɣuni na, bee yi laɣim mi ni yi paɣaba ka bi nyɛ kom, tɔ! Yin niŋmi ya taimama 2 tiŋgbani shεli din niŋ kasi ni. Dinzuɣu, wobsi ya yi

[44] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba bɛ ni ti tarli litaafi (Attaura) puuni, ka bɛ zaŋdi li n-taɣiri bɔrginsim, ka bɔri ni yi (Muslinnim’) gba bɔrgi ka chɛ sochibga

[45] Yaha! Naawuni mi yi dimba maa. Dinzuɣu, Naawuni saɣiya ni O nyɛ Taɣira. Yaha! Naawuni saɣiya ni O nyɛ Sɔŋda

[46] Di be Yahuudunim’ puuni ban taɣiri (Naawuni) yεltɔɣa ka chεri di zaashɛhi, ka naan yεra (ka bɛ yɛri Annabi Muhammadu): “Ti wum ya, ti mi zaɣisi ya.” Yaha! Wummi din ku wum,” (ka lahi yεra): “Raa’inaa” 1 ka lebgiri bɛ zilma, ka di nyɛla bɛ maandila adiini ansarsi. Yaha! Bɛ yi di yεli: “Ti wum ya ka doli.” Yaha! Wumma, ka naɣisi ti ti, tɔ! Di naan leei alheeri n-zaŋ ti ba, ka lahi nyɛ din tuhi. Amaa! Naawuni narim ba mi ni bɛ chɛfuritali, dinzuɣu bɛ ku ti Naawuni yɛlimaŋli naɣila biɛla

[47] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Tim ya Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na yɛlimaŋli, ka di nyɛla din tiri din be yi sani yɛlimaŋli poi ka Ti naan ti nyεhi ninvuɣu shεba nina, ka zaŋ li n-labsi di nyaaŋa, bee ka Ti narim ba kamani Ti ni daa narim asibri dabsili niriba la shεm. Yaha! Naawuni zaligu nyɛla din yɛn niŋ

[48] Achiika! Naawuni bi chεri paŋda (O bi chεri paŋdi ninsalinima) bɛ yi laɣim O mini shɛli jεm, amaa! O chεri paŋdi din pa lala ni O ni bɔri so. Dinzuɣu, ŋun ti laɣim Naawuni ni shɛli jεm, tɔ! Achiika! O tum taali din galsi

[49] (Yaa nyini Annabi)! A bi nya ninvuɣu shεba ban simsiri bɛ maŋ’ maa (Yahuudu mini Nashaaranima)? Chɛli gba! Naawuni n-simsiri O ni bɔri so, O mi ku di ba zualinsi dobino bɛlli yɛm pɔrlim kotomsi

[50] (Yaa nyini Annabi)! Yulimi bɛ ni ŋmari ʒiri m-pari Naawuni shɛm, tɔ! Di ko saɣi taali polo ni

[51] (Yaa nyini Annabi)! A bi nya ninvuɣu shεba bɛ ni ti tarli litaafi (Attaura) puuni, ka bɛ tiri buɣuli mini shintaŋ yεlimaŋli, ka naan yεri ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali: “Bambɔŋɔnim’ maa m-be sochibga zuɣu n-gari Muslinnima.”

[52] Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba Naawuni ni narim. Naawuni mi ni narim ninvuɣu so, tɔ! Di kariya ka a nya ŋun yɛn sɔŋ o

[53] Bee bɛ malila tarli O (Naawuni) sulinsi puuni? Din’ ŋuna, bɛ naan ku ti (ninsalinim’) dobino bɛlli yɛm pɔrlim kotomsi

[54] Bee bɛ zabrila ninsalinim’ (Annabi Muhammadu mini o niriba) nyuli domin Naawuni ni ti ba shɛli O pini puuni zuɣu Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ti Annabi Ibrahim yiŋnim’ litaafi mini yεmgoliŋga (Alkur’aani mini Hadiisi). Yaha! Ka Ti ti ba nam din galsi

[55] Dinzuɣu, bɛ (Yahuudunim’ maa) puuni shεba ti (Annabi Muhammadu) yεlimaŋli, ka bɛ shεba mi lebi biri ka chɛ o. Yaha! Ʒahannama buɣum nyɛla din yɛn saɣindi ba (Zaadali)

[56] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni Ti (Tinim’ Naawuni) aaya- nima, Ti ni zaŋ ba niŋ buɣum ni. Saha shεli kam ka di (buɣum maa) ti duɣi bɛ nimgbiŋgbaŋ, ka Ti taɣi ba nimgbin’ shɛli domin bɛ lam azaaba. Achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋga- lana

[57] Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni kpεhi ba Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri gindi di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Bɛ lahi mali paɣaba ban niŋ kasi di puuni. Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) kpεhi ba mahim shεli din paai tariga puuni

[58] Achiika! Naawuni puhiri ya ni yi zaŋ amaananima n-labsi ti ti di laamba, yi mi yi yɛŋ niŋ fukumsi niriba sunsuuni, yin niŋmi ya fukumsi maa ni aadalsi. M-bo ni saɣisigu shεli Naawuni ni tiri ya ŋɔ maa. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Nyara

[59] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Doli ya Naawuni ka doli ya O tumo, ni ban zaandi fukumsi yi puuni. Yi mi yi niŋ namgbankpeeni binshɛɣu zuɣu, tɔ! Yin labsim ya li n-ti Naawuni mini O tumo, yi yi ti Naawuni mini Zaadali yεlimaŋli. Dina n-nyɛ din gari, ni fasara din gahim

[60] (Yaa nyini Annabi)! A bi nya ninvuɣu shεba ban yɔhindi bɛ maŋ’ ka yεli ni bɛ ti yεlimaŋli ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti a na, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli na pɔi ni a kandi na, ka naan bɔri ni bɛ zaŋdi fukumsi n-ti tiri baɣa, ka di nyɛla bɛ saɣisi ba ni bɛ zom ka chε li, ka shintaŋ mi bɔri ni o birigi ba, birginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu)

[61] Yaha! Bɛ yi ti yεli ba: “Kam ya na ti wum Naawuni ni siɣisi shɛli na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu),” tɔ! A ni nya ka munaafichinim’ maa taɣiri niriba ka chεri a (Annabi) taɣibu ni yεlimaŋli

[62] (Yaa nyini Annabi)! Ka wula n-leei nyεli, di yi niŋ ka yɛlibɛɣu nya ba domin bɛ nuhi ni daŋsi tum shɛli zuɣu, din nyaaŋa ka bɛ ka a na n-ti pɔri Naawuni (ka yεra): “Tinim’ bi tɛhi shεli m-pahila bɛrisuŋ mini maligu.”

[63] Bana n-nyɛ Naawuni ni mi shɛba suhiri ni, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim bɛ yεla ni, ka niŋ ba wa’azu. Yaha! Yεlimi ba yɛltɔɣa n-zaŋ jɛndi bɛ maŋa, ka nyɛ din kpɛri haŋkali ni

[64] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim tuun’ so na naɣila bɛ (ninsalinim’) ti doli o ni Naawuni yεdda. Yaha! Di yi di nyɛla saha shεli bɛ (munaafichinim’) ni daa di bɛ maŋ’ zualinsi maa, ka bɛ kana la a (Annabi Muhammadu) sani, n-ti bo Naawuni gaafara, ka (Naawuni) tumo shiri suhi gaafara maa n-ti ba, tɔ! Bɛ naan nya Naawuni ka O nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa

[65] Chɛli gba! (Yaa nyini Annabi)! M-po a Duuma, bɛ pala ninvuɣu shεba ban yɛn ti Naawuni yεlimaŋli naɣila bɛ zaŋ a mi zali ka a niŋdi fukumsi n-zaŋ chaŋ bɛ ni niŋ namgbankpeeni shεli bɛ sunsuuni. Din nyaaŋa, bɛ naan ku nya muɣisugu shεli n-zaŋ chaŋ fukumsi shεli a ni yɛn niŋ ba maa, ka bɛ di yɛn zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti Naawuni, tibu ni yɛlimaŋli

[66] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di zali talahi bɛ zuɣu ni (ka yεli ba): “Kum ya yi maŋa, bee yim ya ka chɛ yi yiŋsi,” Bɛ naan ku saɣi niŋ li naɣila bɛ puuni niriba bεla. Yaha! Bɛ yi di niŋ bɛ ni saɣisiri ba shɛli maa, di naan leei alheeri n-zaŋ ti ba, ka lahi kpaŋsi bɛ yɛlimaŋtibo ni Naawuni

[67] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) naan ti ba laara din yi Ti sani na, ka nyɛla din galsi

[68] Yaha! Achiika! Ti naan dolsi ba n- tam sochibga zuɣu

[69] Yaha! Ŋun doli Naawuni mini O tumo, tɔ! Bannim’ maa yɛn ti pahila ninvuɣu shεba Naawuni ni yolsi Annabinim’ puuni, ni yεlimaŋlinima, ni ban kpi Naawuni soli zuɣu (ban kpi adiini tobu ni), n-ti pahi ninvuɣusuma, tɔ! Bannim’ maa, di vɛla pam ni bɛ leei zonima (n-zaŋ ti ninsala)

[70] Di nyɛla pini din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni saɣi Baŋda

[71] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Gbibi ya yi shili n-ʒiya (yi dimba zuɣu), ka yin ya tobu ni ka nyɛla salonima, bee ka yi zaasa laɣim yi namgbaniyini

[72] Yaha! Achiika yi (Muslinnim’) puuni so beni naɣisira (tobu ni chandi). Yɛlibɛɣu yi ti nyɛn ya, ka o yεli (o suhu ni): “Achiika! Naawuni yu ma ka n-di ka bɛ (Muslinnim’ maa) puuni

[73] Yaha! Pini shεli (tobbuna) yi yi Naawuni sani kan ya na, achiika! Bɛ ni yεli yɛltɔɣa kamani yurilim shεli na ʒin bela yi mini ba sunsuuni la: “M-baye, n- gba yi di kuli be ni bana (Muslinnim’ maa), ka di nya tarli din galsi

[74] Ninvuɣu shεba ban zaŋdi bɛ Chiyaama taɣiri bɛ Dunia bɛhigu la tuhimi Naawunu soli zuɣu. Dinzuɣu, ninvuɣu so ŋun tuhi Naawuni soli zuɣu, ka bɛ ku o bee ka o nya nasara, tɔ! Ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o laara din galisi

[75] Yaha! Bozuɣu ka yi (Muslinnim’) ku tuhi tobu Naawuni soli zuɣu, ka di nyɛla ninvuɣugbarima dobba ni paɣaba, n-ti pahi bihi beni yεra: “Yaa ti Duuma Naawuni! Yihimi ti tiŋ’ shεli din niriba nyɛ zualindiriba ŋɔ ni. Yaha! Tim ti ninvuɣu so ŋun yɛn taɣi ti (ka chɛ ti dimba), ka lahi ti ti ŋun yɛn sɔŋ ti na A sani

[76] Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli tuhirila Naawuni soli zuɣu, ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali tuhiri shintaŋ soli zuɣu. Dinzuɣu, tuhimi ya shintaŋ yuriba. Achiika! Shintaŋ nabεri nyɛla zaɣigbariŋ

[77] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba bɛ ni yɛli ba: “Gbaami ya yi maŋa (ka chɛ tobu tuhibu Maka puuni), ka puhi ya jiŋli, ka tin ya zakka (ka bɛ yεli, ti ni daa nyɛ chεfuri- nima, ti daa malila yaa, ka ti leei Muslimnim’ ka chɔɣim)”. Amaa! Saha shεli bɛ ni ti niŋ ba tobu maa talahi, ka a nya ka bɛ puuni shεba zɔri ninsalinim’ (chɛfurinima) kamani bɛ ni zɔri Naawuni shεm, bee ka di gari lala. Yaha! Ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Bozuɣu ka A niŋ tobu talahi n-zaŋ ti ti? Di yi di niŋ ka a naɣisi ti ti hali ni saha biɛla. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Dunia nyɛɣisim nyɛla bεla. Amaa! Chiyaama n-gari zaŋ ti ŋun zo Naawuni. Dinzuɣu, bɛ ti ku din ya zualinsi dobino bɛlli yɛm pɔrlim kotomsi

[78] Luɣuli kam ka yi (ninsalinim’) be tɔ! Kpibu ni paai ya, hali di yi niŋ ka yi bela yiliwaɣila din me n-tam taba zuɣu ni. Yaha! Biɛrisuŋ yi paai ba (munaafichinima), bɛ yεrimi: “Ŋɔ maa yila Naawuni sani na. Amaa! Din be yi paai ba, ka bɛ yεli: “Ŋɔ maa yila a (nyini Muhammadu) sani na.” Tɔ! Yεlima: “Di zaasa yila Naawuni sani na.” Dinzuɣu, ka bo n-leei chɛ ka bambɔŋɔnim’ (munaafichinim’) ku tooi baŋ yεltɔɣali

[79] (Yaa nyini ninsala)! Din viɛla yi paagi a, tɔ! Naawuni sani ka di yi na, zaɣibɛɣu mi yi paagi a, tɔ! A sani ka di yi na. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ a leei la tumo n-zaŋ chaŋ ninsalinim’ sani. Yaha! Naawuni saɣi shɛhiradira

[80] Ninvuɣu so ŋun doli tumo ŋɔ maa (Annabi Muhammadu), tɔ! Achiika! O dolila Naawuni. Ŋun mi lebi biri, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim a na ka a ti nyɛ gula bɛ zuɣu

[81] Ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan yεra: “Ti doli a (Muhammadu).” Amaa! Bɛ yi ti yi a sani, ka bɛ puuni shεba gbe ni tɛhi shεli (bɛ suhiri ni) ka pa ni yεltɔɣa shεli a ni yεri maa. Tɔ! Naawuni sabri bɛ ni mali tɛhi shɛŋa gbεri maa. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Yim bɛ yεla ni, ka zaŋ a maŋ’ dalim Naawuni. Naawuni saɣi bɛ ni dalindi So

[82] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi kpahindila Al- kur’aani vεnyεla? Di yi di pala di yila Naawuni sani na, bɛ naan nya taɣibu pam di puuni

[83] Yaha! Yεltɔɣa shεli yi ti kaba na din nyɛ yɛmbahiga bee ka di nyɛ dabiεm, bɛ (Munaafichinim’ maa) pun moli li, tɔ! Bɛ yi di labsi li n-ti Naawuni tumo, bee ka bɛ labsi li n-ti ban su fukumsi, tɔ! Ban vihiri li (ni bɛ haŋkaya) naan baŋ li. Di yi di pala Naawuni pini ni O nambɔzɔbo yi zuɣu, yi naan doli shintaŋ, naɣila yi biεla

[84] Dinzuɣu! (Yaa nyini Annabi)! Tuhimi Naawuni soli zuɣu, bɛ bi niŋ a (so jεma) talahi naɣila nyini maŋmaŋ’ dini. Yaha! Kpɛhimi ban ti Naawuni yεlimaŋli kore (ni adiini zuɣu tuhibu). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn taɣi ya ka chɛ chεfurinim’ chuuta. Naawuni n- gari binshɛɣu kam yaa, ka lahi gari sokam tibdargibo

[85] Ninvuɣu so ŋun ti suhudee (o mabia) suhudee din nyɛ zaɣivɛlli, tɔ! O mali tarli (laara) di puuni, ŋun mi ti suhudee suhudee din nyɛ zaɣibɛɣu, 1 tɔ! O lahi mali tarli (alahichi) di puuni. Dinzuɣu! Naawuni nyɛla Ŋun zali binshɛɣu kam ka di mali di saha

[86] Yaha! Bɛ yi ti puhi ya ni puhiri shɛli, tɔ! Yin labsim din vεla n-gari li, bee ka yi labsi li (di ŋmali). 2 Achiika! Naawuni nyɛla Saliya karita binshɛɣu kam zuɣu

[87] Naawuni! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Achiika! O ni ti laɣim ya Zaadali ka zilsigu ka di puuni. Yaha! Ŋuni n-leei lahi yɛri yɛlimaŋli n-ti paai Naawuni

[88] Bo n-leei muɣisi ya (yi Muslinnima) n-zaŋ chaŋ Munaafichinim’ maa yɛtɔɣa ni, ka yi piri siɣim buyi? Naawuni n- labsi ba (bɛ chεfuritali ni) domin bɛ ni tum shɛli (ka di nyɛ tuumbɛri) zuɣu. Di ni bɔŋɔ, yi bɔrimi ni yi dolsi Naawuni ni birigi so? Yaha! Naawuni ni birigi so, tɔ! Di kariya ka a nya sochibga n-ti o

[89] Bɛ bɔrimi ni yi (Muslinnim’) leei chεfurinim’ kamani bi ni niŋ chεfuritali shεm, ka yi mini ba leei yim. Dinzuɣu! Miri ya ka yi gbibi bɛ puuni shɛba ka bɛ nyɛ yuriba, naɣila bɛ ti zo mi n-labi Naawuni soli zuɣu na. Dinzuɣu, bɛ yi lebi biri, tɔ! Yin gbaami ya ba, ka kuba luɣulikam yi ni nya ba. Yaha! Di gbibi ya bɛ puuni so ka o nyɛ yura, bee sɔŋda

[90] Naɣila ninvuɣu shεba ban zaŋ bɛ maŋ n-ti pahi ninvuɣu shεba yi mini ba ni mali alikauli shεli, bee ka bɛ kan ya na ka di nyɛla bɛ nyee nyɔni mi ni yi tuhibu, bee ka bɛ tuhi bɛ (maŋmaŋ’) niriba. Yaha! Naawuni yi di bɔra, O naan ti ba (chɛfurinim’ maa) yiko yi zuɣu, bɛ mi naan shiri tuhi ya. Dinzuɣu, bɛ yi niŋ ya katiŋ’ ka bi tuhi ya, ka lahi bɔri ni yi mini ba ʒini ni alaafee, tɔ! Naawuni bi zali ya soli shεli (ni yi zaŋ tuhi ba)

[91] Ni baalim, yi (Muslinnim’) ni nya ninvuɣu shεba ban bɔri yɛmbahiga yi sani, ka bɔri yεmbahiga bɛ niriba sani, saha shεli kam ka bɛ yi ti labsi ba fitina (chεfuritali) ni, ka bɛ daai ba fim di puuni. Dinzuɣu, bɛ yi bi niŋ katiŋ’ ni yinima, ka bo maligu yi mini ba sunsuuni, ka mi bi gbaai bɛ maŋ’ ka chε yi tuhibu, tɔ! Yin gbahimi ba, ka ku ba luɣili kam yi ni nya ba.Yaha! Bannima Ti (Tinim’ Naawuni) zaliya mi ka yi mali daliri bɛ zuɣu (din wuhi ni yi tuhimi ba) polo ni

[92] Di bi tu kamaata ni Muslimi ku o Muslim’ kpee, naɣila di nyɛla sarati. Ŋun mi ti bi yuri ka ku o Muslim’ kpee, tɔ! O chɛli dabli ŋun nyɛ Muslimi (ka o leei bilchina, ka Naawuni naan chɛ o taali), ni diyya (nyɛvuli yihibu samli) din yo n-ti o niriba, naɣila bɛ zaŋ mi mali ba sara. Di yi nyεla o (ŋun kpi maa) yila yi dimbi polo na, ka mi nyɛla Muslimi, tɔ! Yin chεli dabli ŋun nyε Muslimi (ka o leei bilchina). O yi lahi yila ninvuɣu shεba alikauli ni be yi mini ba sunsuuni sani, tɔ! Yin yom ya diyya 1 n-ti o niriba, ka lahi chɛ Muslim’ dabpaɣa, ŋun mi bi tooi nya li, tɔ! Ŋun lom noli chira ayi m- pa taba, 2 ka di nyɛla tuuba Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana

[93] Yaha! Ninvuɣu so ŋun ku Muslimi ni fawaɣili, tɔ! O sanyoo yɛn ti nyɛla ʒahannama buɣum, ka o yɛn ti kpalim di puuni, ka Naawuni je suli n-niŋ o, ka narim o, ka mali azaaba shɛli din galsi shili n-guli o

[94] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi chaŋ ni yi ti tuhi Naawuni soli zuɣu, tɔ! Yin vihimi ya, ka di yεli ya ŋun puhi ya ni Muslinsi puhigu (ka nyɛ chεfura): “A pala Muslimi.” Ka di nyɛla yi bɔrila Dunia bεhigu bukaata maligu (tobbuna) zuɣu. Tɔ! Naawuni sani ka tobbuna pam be. Lala (chɛfuritali maa ni) ka yi gba daa be pɔi ni ŋɔ maa, ka Naawuni tin ya pini karli (Muslinsi). Dinzuɣu! Vihimi ya (ka di kuri ya niriba yiriŋ). Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

[95] Muslinnim’ puuni ninvuɣu shεba ban ʒi yiŋa (ka bi chaŋ tobu ni), ka di pala bɛ bɛrimi, ni ban tuhiru ni bɛ daarzichi mini bɛ nyɛvuya Naawuni soli zuɣu ku niŋ yim. Naawuni tibgi ban tuhitri ni bɛ daarzichi mini bɛ nyɛvuya n-gari ban ʒi yiŋa ni darza. Yaha! Bɛ zaɣiyino kam, Naawuni niŋ bala alikauli ni zaɣivεlli (Alizanda). Yaha! O tibgi tobu tuhiriba n-gari ban ʒi yiŋa ni sanyoo din galsi

[96] Ka di nyɛla darzanim’ din yi O (Naawuni) sani na, ni chεmpaŋ, n-ti pahi nambɔzɔbo. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[97] Achiika! Ninvuɣu shεba Malaaika- nim’ ni deei bɛ nyεvuya, ka bɛ nyɛla ban di bɛ maŋ’ zualinsi, ka bɛ (Malaaikanim’) yεli ba: “Bo ni ka yi daa be (Dunia puuni)?” Ka bɛ yɛli: “Ti daa nyɛla ninvuɣu gbarima tiŋgbani yaaŋa zuɣu.” Ka bɛ (Malaaikanim’) yεli ba: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni tiŋgbani daa bi yɛlima ka yi ni tooi zo n-labi tiŋgbani shɛli ni di puuni? Dinzuɣu, bannim’ maa labbu shee nyɛla ʒahannama buɣum ni. Yaha! Di labbu shee maa nyɛla din be

[98] Naɣila ninvuɣu gbarima dobba ni paɣaba puuni, ni bihi ban ka dabara shεli, bɛ mi ku tooi zo n-tilgi

[99] Tɔ! Bannim’ maa, tamaha beni kadama Naawuni ni chε m-paŋ ba, domin Naawuni nyεla i Chεmpaŋlana, Gaafaralana

[100] Yaha! Ninvuɣu so ŋun zo Hiʒira Naawuni soli zuɣu, o ni nya ʒiishεhi pam tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ni largibu. Yaha! Ŋun’ yi o yiŋa, ka nyɛla ŋun zo n- labi Naawuni mini O tumo sani, ka kpibu ti paagi o di nyaaŋa, tɔ! Achiika! O sanyoo kpalim Naawuni sani. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[101] Yaha! Yi (Muslinnim’) yi ti yɛn go tiŋgbani yaaŋa zuɣu, tɔ! Di pa taali yi zuɣu ni yi booi shɛli yi jiŋli puuni, di yi niŋ ka yi zɔri ni chεfurinim’ ti niŋ ya fitina shɛli. Achiika! Chεfurinim’ nyɛla dimba n-tin ya polo ni

[102] (Yaa nyini Annabi)! A mi yi ti be bɛ (Muslim’ tobbihi maa) ni, ka yɛn zaŋ ba m-puhi jiŋli, tɔ! Nyin chε ka salo shεba bɛ puuni zani n-tabli a, ka gbibi bɛ bidibbina, bɛ yi ti niŋ suzuuda, ka bɛ ʒe yi nyaaŋa, ka salo ban na bi puhi maa mi kana n-ti pahi a zuɣu ka yi puhi. Yaha! Bɛ gbibi bɛ bidibnyama. Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa bɔrimi ni yi (Muslinnim’) tam yi bidibbina mini yi nyɛma yεla, ka bɛ ŋmalgi kpa yi polo na yim zuɣu. Yaha! Di pa taali yi zuɣu ni yi sɔŋ yi bidibnyɛma di yi ti niŋ ka saa beni, bee ka yi ka alaafee. Amaa! Gbibi ya yi shili ʒiya. Achiika! Naawuni kpaɣisila filiŋ daazaaba n-zali chεfurinima

[103] Dinzuɣu yi yi puhi jiŋli naai, tɔ! Yin teemi ya Naawuni yɛla ka di nyɛla yi ʒela zuɣusaa, bee yi ʒila tiŋgbani ni, bee ka yi dola yi luɣa zuɣu. Yi mi yi ti mali yɛmbahiga, tɔ! Yin puhimi ya jiŋli. Achiika! Jiŋli nyɛla talahi, ka nyɛla din mali saha n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli

[104] Yaha! Di gbargi ya yi maŋa (yaa yinim Muslinnim’) ka chɛ ninsalinim’ (yi dimba) sheei bobu, yi yi nyɛla ban nyari wahala kam, tɔ! Bɛ (chɛfurinim’ maa) gba nyari wahala kamani yi ni nyari wahala maa shεm. Yaha! Yi (Muslinnim’) mali tamaha (Alizanda) Naawuni sani, ka bɛ (chɛfurinim’) ka li. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga lana

[105] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila litaafi (Alkur’aani) n- ti a na ni yεlimaŋli, domin a niŋdi fukumsi ninsalinim’ sunsuuni ni Naawuni ni baŋsi a shɛli. Dinzuɣu! Di leei ŋun ŋmεri namgbankpeeni domin bilkɔɣinonim’ zuɣu

[106] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bom Naawuni chɛmpaŋ. Achiika! Naawuni nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[107] Yaha! Miri ka a niŋ namgban- kpeeni domin a taɣi ninvuɣu shεba ban niŋdi bɛ maŋ’ bilkɔŋsi maa. Achiika! Naawuni bi bɔri ninvuɣu so ŋun nyɛ bilkɔɣinolana, ŋun zooi Naawuni taali ni kpεbu

[108] Bɛ (munaafichinim’) bɔrimi ni bɛ sɔɣi ninsalinim’ (bɛ tuuntumsa), bɛ mi ku tooi sɔɣi Naawuni. O mi mini ba n- kuli be saha shεli kam bɛ ni yɛn gbihi (ka gbibi) yεltɔɣa shεli O ni bi saɣi ti li. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun gili bɛ tuuntumsa (ni baŋsim)

[109] Di ni bɔŋɔ, yi bambɔŋɔnima (Muslinnima) n-nyɛ ban ŋmɛri namgbankpeeni ni yi taɣi ba (munaafichinim’) ka chɛ Dunia ŋɔ vi, ka ŋuni n-yɛn ti ŋmɛ Naawuni namgban- kpeeni Zaadali domin o ti taɣi ba, bee ŋuni ka bɛ yɛn ti zaŋ bɛ maŋa n-dalim

[110] Yaha! Ninvuɣu so ŋun tum din be, bee ka o di o maŋ’ zualinsi, din nyaaŋa, ka o bo Naawuni chɛmpaŋ, tɔ! O ni nya Naawuni ka O nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[111] Yaha! Ŋun tum din be, tɔ! Achiika! O mammaŋ’ ka o bo li n-zali. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga- lana

[112] Ŋun mi ti chirim, bee ka o kpe Naawuni taali ni, ka naan zaŋ li meei ninvuɣu so ŋun ʒi di yεla, tɔ! Achiika! O ʒili o maŋ ʒiri ni alahichi polo ni

[113] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di yi di pala Naawuni pini mini O nambɔzɔbo yi zuɣu, bɛ puuni zamaatu shεba naan bɔri ni bɛ birgi a, bɛ mi ku tooi birgi so naɣila bɛ maŋa. Yaha! Bɛ ku tooi niŋ a chuuta shεli. Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun siɣisi litaafi (Alkur’aani) ni yεmgoliŋga na n-ti ti a, ka baŋsi a a ni ʒi shɛli.Yaha! Naawuni pini nyɛla din galsi a zuɣu

[114] Alheeri ka bɛ saawɔranim’ pam puuni, naɣila ŋun puhi sara malibu, bee bɛrisuŋ shɛli, bee ninsalinim’ sunsuuni maligu. Dinzuɣu! Ŋun tum lala ka di nyɛla Naawuni yεdda zuɣu, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti o laara din galsi

[115] Yaha! Ŋun tum m-birgi Naawuni tumo (Annabi Muhammadu) zaligu saha shɛli dolsigu ni kahigi n-ti o nyaaŋa, ka doli soli shεli din pa ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli soli, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ o dalim o ni dalim shεli maa, ka zaŋ o niŋ ʒahannama buɣum ni. Di labbu shee maa mi nyɛla din be

[116] Achiika! Naawuni bi chεri paŋda ni bɛ laɣim O mini shɛli jεm. Amaa! O chεri paŋdi (taali shɛli) din pa lala ni O ni bɔri so. Yaha! Ŋun laɣim Naawuni mini shɛli jεm, tɔ! Achiika! O birigi ya birginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu)

[117] Bɛ (chεfurinim’ maa) bi jεmdi shɛli din pa Ŋuna (Naawuni) naɣila paɣaba, bɛ mi bi jεmdi shɛli m-pahila shintaŋ so ŋun nyɛ tipawumlilana la

[118] Naawuni narim o (shintaŋ) mi, ka o yεli: “M-po A nam, n-nyɛla ŋun yɛn gbaai yɛɣi shɛli A (Nyini Naawuni) daba puuni, ka bɛ nyɛla n-ni ŋmaai yihi shɛba

[119] Yaha! Achiika! N nyɛla ŋun yɛn birgi ba, ka zaŋ kɔrsi niŋ bɛ suhiri ni. Yaha! N nyɛla ŋun yɛn puhi ba ka bɛ ŋmahi biŋkɔbri tiba, 1 ka puhi ba ka bɛ taɣi Naawuni binnamda shifa. Yaha! Ŋun gbibi shintaŋ ka o nyɛ yura ka di pa ni Naawuni, tɔ! Achiika! O kɔhi lu, kɔhilu shɛli din be polo ni

[120] O (shintaŋ) gbaari bala alikauli, ka zaŋdi kɔrsi niŋ bɛ suhiri ni, shintaŋ mi bi

[121] Bannim’ maa labbu shee n-nyɛ ʒahannama buɣum ni. Yaha! Bɛ ti ku nya sɔɣibu shee ka chɛ li (buɣum maa)

[122] Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlmaŋli, ka tum tuunsuma, Ti ni kpεhi ba Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri gindi di gbinni la, ka bɛ nyɛla ban yɛn tim kpalim di puuni kuli mali wɔra. Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Yaha! Ŋun yεltɔɣa n-leei nyɛ yɛlimaŋli n-ti lahi paai Naawuni dini

[123] Di bi doli yi (Muslinnim’) ni niŋdi shɛli kore, bee ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) maa ni niŋdi shɛli kore. Ŋun tum tuumbεɣu, bɛ ni yo o di samli. O mi ku nya ŋun yɛn ti taɣi o, bee ŋun yɛn ti sɔŋ o ka di pa ni Naawuni

[124] Yaha! Ŋun tum tuunviεla puuni shεli, o nyɛla doo bee paɣa, ka lahi nyɛ ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Bannim’ maa ni kpe Alizanda ka di pa ni bɛ di ba la zualinsi din pɔrlim kotomsi ŋmani dobino bɛilli yɛm

[125] Yaha! Ŋun daadiini n-leei lahi viεla n-ti paai ŋun zaŋ o maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslimi), ka nyɛla ŋun tuun- tumsa vɛla, ka doli Annabi Ibrahima daadiini (Muslinsi) shɛli din milgi ka chɛ adiini kam din pa yɛlimaŋli? Yaha! Naawuni daa gbibila Annabi Ibrahima ka o nyɛ yura

[126] Yaha! Binshɛɣu din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni nyɛla Naawuni dini, Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun gili binshɛɣu kam (ni baŋsim)

[127] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira n- zaŋ chaŋ paɣaba polo. Yεlima: Naawuni ni baŋsi ya bɛ yεltɔɣa, ni bɛ ni karindi shεli n-tiri ya litaafi (Alkur’aani) puuni n-zaŋ chaŋ kpibsi ban nyɛ bipuɣinsi, ka di nyɛla yi bi ti ba Naawuni ni zali ya talahi ni yi ti ba shɛli (bɛ fali puuni), ka niŋdi kore ni yi niŋ ba amiliya, ni yi bihi puuni ninvuɣu gbarima. Yaha! Zalmi ya aadalsi n-zaŋ jɛndi kpibsi, dinzuɣu yi ni niŋ shɛli ka di nyɛ alheeri, tɔ! Naawuni nyɛla Ŋun mi di yɛla

[128] Yaha! Paɣa yi zɔri dabiɛm ni o yidana ti niŋ o katiŋ’ dooshee, bee ka lebi biri o, tɔ! Di pa taali ka bɛ ni bo maligu bɛ sunsuuni. Maligu mi n-nyɛ din gari. Yaha! Bɛ laɣim la nyεvuya ni suhu ni bɛm. 1Amaa! Yi yi tooi niŋ ba vɛnyɛla, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika

[129] Yaha! Di kariya ka yi (dobba) tooi niŋ aadalsi paɣaba sunsuuni, hali yi yi niŋ di kore, amaa! Di lebi ya biri zaasa, ka chɛ o (paɣa maa) kamani bɛ ni zaŋ so yili zuɣusaa. Dinzuɣu! Yi yi bo maligu, ka zo Naawuni, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Nambɔzobonaa

[130] Yaha! Bɛ niriba ayi (doo ni paɣa) maa yi chɛ taba, tɔ! Naawuni ni largi bɛ zaɣiyino kam O larginsim puuni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgira (n-tiri ninsalinima), Yɛmgoliŋgalana

[131] Yaha! Naawuni n-su binshɛɣu din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Achiika! Ti Tinim’ (Naawuni) daa ti ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi pɔi ni yinim’ (Muslinnim’) maa saɣisigu, ni yi gba kadama yi zom Naawuni. Yi mi yi niŋ chεfuritali, tɔ! Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun su binshɛɣu din be sagbana ni, ni binshɛɣu din be tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni nyɛla Bundana, Duuma paɣirigu

[132] Yaha! Naawuni n-su binshɛɣu din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni saɣi ni bɛ dalimmi O

[133] O (Naawuni) yi bɔra, ka O nyɛhi ya, ka tahi ninvuɣu shεba na. Naawuni mi nyεla Ŋun ni tooi niŋ lala

[134] Ninvuɣu so ŋun bɔri Dunia sanyoo, tɔ! Naawuni sani ka Dunia ni Chiyaama sanyoo be. Yaha! Naawuni nyεla Wumda, Nyara

[135] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Leemi ya ban zaandi aadalsi, ka nyɛla ban diri shɛhira Naawuni zuɣu, hali di (shɛhira maa) yi ʒɛla yi maŋmaŋ’ zuɣu, bee yi ba ni yi ma zuɣu, bee yi dɔɣiriba zuɣu, o (yi ni diri so shɛhira maa) yi nyɛla bundana bee faralana, tɔ! Bɛ yɛla bela Naawuni sani. Dinzuɣu! Di doli ya suhu-yurlim ka chɛ aadalsi zaŋ tum tuma. Yi mi yi shɛli yi maŋa (ka chɛ shɛhira maa dibu), bee ka yi lebimi biri, Naawuni nyɛla Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

[136] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli! Tim ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) yεlimaŋli, ni litaafi (Alkur’aani) shɛli O ni siɣisi na n-ti ti O tumo, ni litaafi shεŋa bɛ siɣisi na pɔi ni dina. Yaha! Ŋun niŋ chεfuritali ni Naawuni mini O Malaaikanima, ni O litaafinima, ni O tuumba, n-ti pahi Zaadali, tɔ! Achiika! O bɔrgi ya, bɔrginsim din niŋ katiŋa (ka chɛ dolsigu)

[137] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yɛlimaŋli, din nyaaŋa ka bɛ niŋ chɛfuritali, ka ti lahi ti yεlimaŋli, ka lahi niŋ chɛfuritali, din nyaaŋa, ka bɛ kpaŋsi chεfuritali, tɔ! Naawuni pala Ŋun yɛn chɛ m-paŋ ba, O mi ku dolsi ba sochibga

[138] (Yaa nyini Annabi)! Tim munaafichinim’ lahibali kadama bɛ mali azaabakpeeni

[139] (Bana n-nyɛ) Ninvuɣu shεba ban gbibi chεfurinim’ ka bɛ nyɛ simnim’ ka pa bɛ Muslim’ taba. Di ni bɔŋɔ, bɛ bɔrila tibginsim bɛ (chɛfurinim’ maa) sani? Tɔ! Achiika! Naawuni sani ka tibginsim zaasa namgbaniyini be

[140] Yaha! Achiika! O (Naawuni) siɣisi ya na litaafi (Alkur’aani) puuni kadama yi yi ti wum ka bɛ (chɛfurinim’) niŋdi gutulunsi ni Naawuni aayanima, ka maandi li ansarsi, tɔ! Yin di ʒini ni bana naɣila bɛ ti kpela yεltɔɣa shεli din pa li ni, (amaa! Yi yi ʒini ni bana), din’ ŋuna, yi gba leei bɛ tatabo. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti laɣim munaafichinim’ mini chεfurinim’ ʒahannama buɣum ni namgbaniyini

[141] Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban ʒeya n-guhiri ya, shee (bɛ ti nya) ka nasara be yi polo, ka bɛ naan yεli: “Di- ni bɔŋɔ, ka ti mini ya n-daa be? “Di mi yi ti niŋ ka chεfurinim’ nya nasara yi zuɣu, ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, ti bi zani yi zuɣu, ka taɣi ya ka chɛ Muslinnim’ chuuta? Tɔ! Naawuni ni ti niŋ fukumsi yi sunsuuni Zaadali. Yaha! Di kariya ka Naawuni zali chεfurinim’ soli shεli bɛ ni yɛn zaŋ nya nasara Mulsinnim’ zuɣu

[142] Achiika! Munaafichinim’ niŋdila Naawuni bilkɔŋsi, ka O mi gba niŋdi ba bilkɔŋsi. Yaha! Bɛ yi ti yiɣisi ni bɛ chaŋ jiŋli ni, ka bɛ yiɣisiri ni vunyεɣili, ka bɛ naan niŋdi niriba nyabu zuɣu. Bɛ mi bi teeri Naawuni yɛla naɣila bεla

[143] Bɛ nyεla ban be zilsigu puuni di (Muslinsi mini chɛfuritali) sunsuuni, bɛ ka bambɔŋɔnim’ polo, bɛ mi lahi ka bambɔŋɔnim’ polo. Dinzuɣu, Naawuni ni birgi ninvuɣu so, tɔ! Di kariya ka a lahi nya sochibga n-zaŋ ti o

[144] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli! Di gbibi ya chεfurinim’ ka bɛ nyɛ simnima n-zaŋ tin ya ka pa ni Muslinnima. Di ni bɔŋɔ, yi bɔrimi ni yi zali Naawuni ka O mali daliri shɛli yi zuɣu polo ni

[145] Achiika! Munaafichinim’ yɛn ti bela (ʒahannama) buɣum tiŋli zaasa. Di mi kariya ka a nya ŋun yɛn ti sɔŋ ba (ka bɛ tilgi ka chɛ Naawuni daazaaba)

[146] Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ tuuba, ka viεlgi (bɛ tuma), ka dihi Naawuni tabli, ka lahi niŋ bɛ daadiini kasi n-zaŋ ti Naawuni, tɔ! Bannim’ maa mini wuntizɔribi m-be. Yaha! Ni baalim, Naawuni nyɛla Ŋun yɛn ti wuntizɔriba sanyoo din galsi

[147] Bimbo (anfaani bo) ka Naawuni yɛn nya O yi niŋ ya azaaba, di yi niŋ ka yi paɣi ka ti yɛlimaŋli? Yaha! Naawuni nyεla Ŋun paɣi (yi jɛma), Baŋda

[148] Naawuni bi bɔri yεltɔɣa biɛɣu polo ni yihibu, naɣila bɛ ni di so zualinsi. Yaha! Naawuni nyεla Wumda, Baŋda

[149] Yi yi yihi zaɣiviɛlli polo ni, bee ka yi sɔɣi li mi, bee ka yi chε m-paŋ ka chɛ biɛrim shɛli bɛ ni niŋ ya, tɔ! Achiika! Naawuni nyεla Chεmpaŋlana, Toora

[150] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋdi chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu), ka bɔri ni bɛ wolgi Naawuni ni O tuumba sunsuuni, ka naan yεra: “Ti ti Naawuni tuumba puuni shεba yεlimaŋli, ka niŋ chɛfuritali ni shεba.” Yaha! Ka bɛ bɔri ni bɛ gbibi soli shεli di (chɛfuritali mini Muslinsi) sunsuuni

[151] Bannim’ maa n-nyɛ chεfurinim’ ni yεlimaŋli, ka Ti (Tinim’ Naawuni) mali filiŋ daazaaba shili n-guli chεfurinima

[152] Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni mini O tuumba yεlimaŋli, ka bi wolgi bɛ (tuumba maa) puuni so, tɔ! Bannim’ maa, ni baalim O (Naawuni) ni ti ba bɛ sanyoo. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[153] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ ni ti shεba litaafi maa bɔhiri a ni a siɣisi ba litaafi shεli din yi zuɣusaa na. Tɔ! Achiika! Bɛ daa bɔhi Annabi Musa din gari lala, ka yεli: “(Yaa nyini Musa)! Wuhimi ti Naawuni ka ti nya O polo ni.” Ka tahigu daa gbaai ba domin bɛ zualinsi zuɣu. Din nyaaŋa, ka bɛ gbibi naɣibila (ka o nyɛ duuma) saha shɛli kahigibu ni daa ti kaba na naai, ka Ti (Tinim’ Naawuni) chε di gba paŋ ba. Yaha! Ka Ti ti Annabi Musa daliri din be polo ni (n-zaŋ kana bɛ sani)

[154] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) duhi zoli bɛ (Israaila bihi) zuɣusaa ni bɛ daalikauli, ka lahi yεli ba: “Kpεm ya (Baitul Mukaddasi) dindoli ni ka nyεla ban silim yi maŋ’ tiŋgbani ni, din nyaaŋa, ka Ti lahi yεli ba: “Miri ya ka yi kpahi yεɣi n-zaŋ chaŋ Asibri dabsili la puuni. Yaha! Ka Ti gbaai alikauli kpeeni bɛ sani

[155] Domin bɛ daalikauli yiɣisibu ni bɛ chεfuritali ni Naawuni aayanim’ zuɣu, n-ti lahi pahi bɛ ni kuri Annabinim’ ka di pa ni yεlimaŋli soli zuɣu. Ni bɛ ni lahi yεra: “Ti suhiri nyɛla binwɔri.” Chɛli gba! Naawuni n-to ŋari di zuɣu bɛ chɛfuritali maa zuɣu, dinzuɣu bɛ ku ti yεlimaŋli naɣila bεla

[156] Yaha! Domin bɛ (Yahuudunim’) chεfuritali zuɣu, ni bɛ ni ŋmari ʒikara m-pari Mariam (Annabi Issa ma) zuɣu

[157] Ni bɛ ni lahi yεra: “Ti ku Masiihu Issa Mariam bia Naawuni tumo. Tɔ! Bɛ daa bi ku o, bɛ mi daa bi kpahi o yili. Amaa! Bɛ (Naawuni) zaŋla o ŋmali n- wuhi ba (ka Naawuni zaŋ o ŋmahingbaŋ niŋ so ni, ka bɛ ku di lana). Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban ŋmɛri namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ o yɛltɔɣa ni maa shiri be zilsigu puuni. Bɛ ka baŋsim shεli n-zaŋ chaŋ o yɛltɔɣa ni m-pahila bɛ dolila din nyɛ biɛhim. Yaha! Bɛ daa bi ku o ni yεlimaŋli

[158] Chɛli gba! Naawuni kpiɣi o la zuɣusaa n-labsi O sani. Yaha! Naawuni nyεla Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana

[159] Yaha! Ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) maa puuni so n-kani yɛn ti kpi naɣila o ti o (Annabi Issa) la yεlimaŋli (kadama o nyɛla Naawuni dabli mini O tumo, ka pala Naawuni bia). Yaha! Zaadali o yɛn ti leeila shɛhiradira bɛ zuɣu

[160] Domin Yahuudunim’ zualinsi zuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) mɔŋ ba bindir’ nyɛɣisa shεŋa bɛ ni niŋ ba di halalsi. n-ti pahi bɛ ni lahi taɣiri (ninsalinim’) pam ka chɛ Naawuni soli la

[161] Ni bɛ ni lahi deeri laɣinyɔri, ka di nyɛla bɛ mɔŋ bala di deebu, ni bɛ ni lahi diri ninsalinim’ daarzichi ni ʒiri. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) mali azaabakpeeni shili n-guli bɛ puuni chεfurinima

[162] (Yaa nyini Annabi)! Amaa! Ban zilgi baŋsim puuni bɛ (Yahuudunim’) puuni, ni ban ti Naawuni yɛlimaŋli ban tirila bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti a na maa yɛlimaŋli, ni bɛ ni siɣisi shɛli na pɔi ni a kandi na. ni jiŋpuhiriba, ni ban tiri zakka, n-ti pahi ban ti Naawuni mini Zaadali yεlimaŋli, bannim’ maa, ni baalim, Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba laara din galsi

[163] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ (Naawuni) n-tim wahayi na a sani, kamani Ti ni daa tim ni wahayi Annabi Nuhu sani shɛm, n-ti pahi Annabinim’ ban kana o nyaaŋa. Yaha! Ka Ti tim ni wahayi Annabi Ibrahima sani, ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Is’haaka, ni Annabi Ya’akuba, ni bɛ yaansi (Annabi Yisifu ni o mabihi) ni Annabi Issa, ni Annabi Ayuba, ni Annabi Yinusa, ni Annabi Haruna, ni Annabi Sulemana. Yaha! Ka Ti daa ti Annabi Dawuda Zabura

[164] (Yaa nyini Annabi)! Tuun’ shεba mi beni ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti a bɛ lahibali (Alkur’aani puuni), ka bɛ puuni shεba mi beni ka Ti bi ti a bɛ lahibali. Yaha! Naawuni daa tɔɣisi yɛltɔɣa ni Annabi Musa, tɔɣisigu ni yεlimaŋli

[165] Bɛ nyɛla tuun’ shεba ban tiri suhu- pεlli lahibali (ni Alizanda), ka lahi nyɛ ban valsira (ni buɣum daazaaba), domin ninsalinim’ ti ka daliri shεli tuumba maa kandi na nyaaŋa (Zaadali). Yaha! Naawuni nyεla Nyɛŋda, Yεmgoliŋga- lana

[166] Amaa! Naawuni diri O ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti a na maa shɛhira, O siɣisi li mi ni O baŋsim, ka Malaaika- nim’ diri shɛhira. Yaha! Naawuni saɣi Shɛhiradira

[167] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka taɣiri (niriba) ka chεri Naawuni soli, tɔ! Achiika! Bɛ bɔrgi ya bɔrginsim din niŋ katiŋa (ni dolsigu)

[168] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka di zualinsi, tɔ! Naawuni pala Ŋun yɛn chε m-paŋ ba, O mi ku dolsi ba sochibga

[169] Naɣila ʒahannama (buɣum) soli, ka bɛ ti yɛn kpalim di puuni kuli mali wɔra. Yaha! Lala nyɛla soochi Naawuni sani

[170] Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Tumo (Annabi Muhammadu) kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani ni yεlimaŋli. Dinzuɣu, tim ya o yεlimaŋli, dina n-nyɛ bɛrisuŋ n-zaŋ tin ya. Amaa! Yi yi niŋ chεfuritali, tɔ! Achiika! Naawuni n-su din be sagbana ni tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni nyεla Baŋda, Yεmgoliŋgalana

[171] Yaa yinim’ bɛ ni ti shεba litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Di kpahi ya yεɣi tariga yi daadiini puuni, yi mi di tɔɣisi ya yεltɔɣa shεli n-zaŋ jɛndi Naawuni naɣila ni yεlimaŋli. Achiika! Almasiihu Issa Mariam bia nyɛla Naawuni tumo ni O yεltɔɣali, ka lahi nyɛ nyɛvuli din yi O sani na, ka O (Naawuni) labi li niŋ Mariama ni, ka nyɛla nyɛvuli din yi O sani na. Dinzuɣu, tim ya Naawuni ni O tuumba yεlimaŋli, ka miri ya ka yi yεli: “Naawuni pirila siɣim buta.” Chεli ya li yεlibu, (yi yi chɛ li yɛlibu), dina n-nyɛ alheeri tin ya. Achiika! Naawuni nyɛla Duuma yino. O nam niŋ kasi ni O mali bia. Ŋuna n-su din be sagbana ni tiŋgbani ni. Yaha! Naawuni saɣiya ni bɛ dalimmi O

[172] Di kariya ka Almasiihu (Annabi Issa) zaɣisi ni o leei dabli n-ti Naawuni. Lala n-nyɛ Malaaika shεba ban miri Naawuni maa. Dinzuɣu, ŋun kam zaɣisi O jεma, ka tibgi o maŋa, tɔ! Ni baalim, Naawuni ni laɣim bɛ zaasa namgbani- yini O sani (Zaadali)

[173] Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunsuma, tɔ! (Naawuni) ni pali ba bɛ sanyoo, ka lahi pahi ba shεli O pini puuni. Yaha! Amaa! Ninvuɣu shεba ban zaɣisi ka tibgi bɛ maŋa, tɔ! Naawuni ni niŋ ba azaaba kpeeni. Bɛ mi ti ku nya ŋun yɛn taɣi ba, bee ŋun yɛn sɔŋ ba ka pa ni Naawuni

[174] Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Daliri kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi siɣisi ya neesim (Alkur’aani) na polo ni

[175] Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka dihi o tabli, tɔ! Ni baalim, O ni kpεhi ba O nambɔzɔbo ni, ni pini shɛli (Alizanda). Ka dolsi ba n-zaŋ kana O sani ka di nyɛ sochibga

[176] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔri ni a baŋsi ba. Tɔ! Yεlima: “Naawuni n-nyɛ Ŋun yɛn baŋsi ya ninvuɣu so ŋun kpi ka ka ba bee bia yɛltɔɣa. Lala n-lahi nyɛli, ninvuɣu so ŋun kpi ka ka bia, ka mali tuzopaɣa, tɔ! O (tuzopaɣa maa) sula o ni kpi ka chɛ shɛli pirgili, ka o mi gba diri o fali, di yi niŋ ka o (tuzopaɣa maa) ka bia. Bɛ mi yi nyɛla tuzopaɣaba ayi, tɔ! Bɛ sula vaabu buyi o ni chɛ shɛli ni. Bɛ mi yi nyɛla mabihi dobba ni paɣaba, tɔ! Doo sula paɣaba ayi tarli. Naawuni kahigiri li mi n-tiri ya, domin yi ti di bɔrgi. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam

[1] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Palmi ya alikauli. Bɛ niŋ yiŋ’ biŋkobri dibu halalsi n-tin ya, naɣila bɛ ni karindi shɛli n-tiri ya ŋɔ maa na. Piɛli gobu bi niŋ halalsi n-tin ya, yi yi nyɛla ban be yi Ihraami ni. 1 Achiika! Naawuni zaandila fukumsi shεli O ni bɔra

[2] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di niŋ ya Naawuni ni mɔŋ ya binyɛr’ shɛŋa halalsi n-ti yi maŋa, ni ʒim kpaabu goli shɛŋa Naawuni ni mɔŋ ni yi di kpaai ʒim di puuni, ni biŋkɔb’ shɛba bɛ ni zaŋ ni bɛ ti ti Naawuni yili (Ka’aba), ni biŋkɔb’ Ihraami nyɛla ninsala niŋ niyya ni o niŋ Haʒi bee Umra. shɛba bɛ ni ti dalinli, ka di wuhiri ni di nyɛla Naawuni dini, yi mi di niŋ ya ninvuɣu shɛba ban chana ni bɛ ti kaai Naawuni yili (Ka’aba) tuhibu halalsi n-ti yi maŋa, ka di nyɛla bɛ bɔrila pini din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani na ni O yɛda. Amaa! Yi yi ti lahi ka yi Ihraami ni, tɔ! Yi ni tooi go pεli, ka di chɛn ya ka ninvuɣu shɛba ban mɔŋ ya Ka’aba ni kpεbu maa jɛlinsi zuɣu chɛ ka yi kpahi yεɣi ka tum Naawuni ni je shɛli. Yaha! Sɔŋmi ya taba ni bɛrisuŋ mini wuntia, ka di sɔŋ ya taba ni Naawuni taali kpεbu ni mini zualinsi dibu. Dinzuɣu, zom ya Naawuni. Achiika! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni lana

[3] Bɛ mɔŋ ya binkpiŋ (jifa) dibu, ni biŋkɔbgu ʒim, n-ti pahi kuruchu nimdi, ni binshɛɣu bɛ ni bi boli Naawuni yuli (ka kɔrigi), ni bɛ ni ŋmahim ku biŋkɔb’ so, ni bɛ ni ŋmε n-ku shɛli, ni ŋun yi zuɣusaa lu tiŋ na (ka kpi), ni biŋkɔb’ so ŋun kpee ʒe n-ku o, ni mɔɣuni bini ni ŋubi shɛli ka chɛ, naɣila yi ni pun kɔrgi shɛli, ni bɛ ni kɔrgi shɛli m-pa buɣuli zuɣu. Yaha! Miri ya ka yi buɣu baɣisi ni yi baŋ saha shεŋa (Naawuni) ni piri n-tin ya. Lala maa nyɛla din kpeei yi. Zuŋɔ, chεfurinim’ yihi tamaha ni (kadama) yi ku lahi chɛ yi daadiini. Dinzuɣu, miri ya ka yi zo ba, ka zon ya Ma (Mani Naawuni). Zuŋɔ, m-pali ya yi daadiini, ka pali ya N yolsigu, ka saɣi tin ya kadama Muslinsi daadiini leei adiini tin ya. Tɔ! Amaa! Kumkpeeni ni gbaai so (ka di niŋ o talahi ka o di li), ka pala o dalimla Naawuni taali ni kpεbu, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[4] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira ni bo ka bɛ niŋ halalsi n-ti ba? Tɔ! Yεlima: “Bɛ niŋ ya bindirsuma halalsi, ni yi ni wumsi biŋkɔb’ gbahiri shεŋa (kamani bahi) ka bɛ kari gbahi nim’ shɛŋa n-tin ya, ka yi baŋsiri ba Naawuni ni baŋsi ya shɛli (piεli) puuni. Dinzuɣu, dim ya bɛ ni gbaai shɛli tin ya, ka boli ya Naawuni yuli di zuɣu, ka lahi zon ya Naawuni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun kariti saliya ni valim

[5] Zuŋɔ, bɛ niŋ ya bindirsuma dibu halalsi, ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa (Yahuudu mini Nashaaranim’) gba bindirigu nyɛla halalsi n-tin ya, yi mi (Muslinnim’) gba bindirigu nyɛla din niŋ halalsi ti ba, ni Muslim’ paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋa, n-ti pahi paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋ’ bɛ ni ti shɛba litaafi pɔi ni yinim’ maa puuni, di yi niŋ ka yi ti ba bɛ sadaachi, ka bɛ shiri nyɛla paɣa shεba ban gbibi bɛ maŋa, ka pala pagɔra bee ban mali simnim’ sambani ni. Yaha! Ŋun niŋ chεfuritali ka zaɣisi yεlimaŋli tibu, tɔ! Achiika! O tuma (laara) saɣim ya, ka o lahi be ninvuɣu shɛba ban kɔhi lu puuni Zaadali

[6] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi ti yiɣisi ni yi puhi jiŋli, tɔ! Yin paɣimi ya yi nina, ni yi nuhi hali ni yi kpiŋkpaŋguhi ni, ka wobsi yi zuɣuri, ka lahi paɣi yi napona hali ni yi naponvari ni. Yaha! Yi yi ti nyɛla ban mali ʒɛnaba, tɔ! Yin niŋmi ya yi (nimgbina) kasi. Yi mi yi biεra, bee yi bela gɔrim ni (ka ʒɛnaba gbaai ya), bee yi puuni so yila yɔɣuni na, bee yi laɣim mi ni yi paɣaba ka bi nya kom. Tɔ! Yin niŋmi ya tayimama 1 tiŋgbani shεli ni din niŋ kasi. Dinzuɣu, wobsim yi nina ni yi nuhi (ni taŋkpaɣu), Naawuni bi bɔri ni O zaŋ wahala pa yi zuɣu, amaa! O bɔrimi ni O simsi ya, ka lahi pali O yolisa (ni’ima) yi zuɣu, di yi pa shɛli, yi nyɛla ban yɛn paɣi (Naawuni)

[7] Yaha! Teemi ya Naawuni yolisa yi zuɣu, n-ti pahi O daalikauli shεli O ni niŋ ya saha shɛli yi ni daa yεli: “Ti wum ya ka doli.” Dinzuɣu, zom ya Naawuni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi din be (ninsalinim’) suhuri ni

[8] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Leemi ya ninvuɣu shɛba ban zani tuhi Naawuni, ka nyɛla ban diri shɛhira ni aadalsi. Yaha! Di chε ya ka ninvuɣu shεba jεlinsi moŋ ya aadalsi niŋbu. Niŋmi ya aadalsi, dina n-nyɛ din miri wuntia. Yaha! Zom ya Naawuni. Achiika! Naawuni mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

[9] Naawuni gbaai ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli ka tum tuunsuma alikauli ni kadama bɛ mali chɛmpaŋ, ni laara din galsi (Zaadali)

[10] Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Bannima n-nyɛ ʒehiim (buɣum) bihi

[11] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Teemi ya Naawuni yolisa yi zuɣu, saha shεli ninvuɣu shεba ni daa niŋ niya ni bɛ teei bɛ nuhi bahi yi zuɣu, ka Naawuni gbaai bɛ nuhi maa ka chεn ya. Dinzuɣu, zom ya Naawuni. Yaha! Ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli dalimmi Naawuni zuɣu

[12] Yaha! Achiika! Naawuni daa gbaai alikauli ni Israaila bihi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) piigi bɛ puuni zuɣulannim’ pia ni ayi. Ka Naawuni yεli: “Achiika! M mini ya m-be. Dinzuɣu, yi yi puhi jiŋli, ka ti zakka, ka lahi ti N tuumba yεlimaŋli, ka soŋ ba, ka paŋ ya Naawuni paŋdisuŋ, tɔ! Achiika! N-nyɛla Ŋun yɛn nyɛhi yi taya din nyε zaɣibihi, ka kpεhi ya Alizanda yili shεŋa din kulibona yɛn ti zɔri gindi di loŋ ni. Dinzuɣu, ŋun ti niŋ chεfuritali din nyaaŋa, tɔ! Achiika! O bɔrgi ya ka chɛ sochibga

[13] Domin bɛ (Israaila bihi) daalikauli yiɣisibu zuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) narim ba, ka Ti zali bɛ suhiri ka di nyɛla din kuui, ka bɛ lɛbgiri yεltɔɣa ka chεri di zaashɛhi. Yaha! Ka bɛ tam yεɣ’ shɛli bɛ ni teei ba maa puuni. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! A kuli bi yɛn milgi ka nyari bilkɔŋsi bɛ (munaafichinim’ maa) sani, naɣila bɛ puuni bɛla. Dinzuɣu, zaŋmi bɛ taali bahi, ka yi bɛ yεla ni. Achiika! Naawuni yurila ban vɛlgira

[14] Yaha! Di be ninvuɣu shεba puuni ban yεli: “Achiika! Tinim’ nyεla Nashaaranima”, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai alikauli ni bana, ka bɛ tam tarli Ti ni saɣisi ba shɛli maa puuni, dinzuɣu ka Ka Ti zaŋ dimli mini jɛlinsi m-biri bɛ sunsuuni hali ni Zaadali. Yaha! Ni baalim, Naawuni ni ti ti ba lahibali n-zaŋ chaŋ bɛ ni daa tumdi tuun’ shɛŋa (Dunia puuni)

[15] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tumo (Annabi Muhammadu) kan ya na n-ti baŋsiri ya binyεr’ shεŋa pam yi ni sɔɣiri yi litaafinim’ puuni. Yaha! O (Naawuni) chεrimi paŋdi pam. Achiika! Neesim (Annabi Muhammadu) kan ya na Naawuni sani, ni litaafi (Alkur’aani) shɛli din kahigiri yɛllikam

[16] Naawuni zaŋdi li (Alkur’aani) mi n-dolsiri ŋun doli O yɛdda n-zaŋ chaŋ suhudoo soya. Yaha! Ka O yihiri ba zimsim balibu puuni n-zaŋ chaŋ neesim ni ni O yεda, ka dolsiri ba n-zaŋ chaŋ sochibga

[17] Achiika! Ninvuɣu shεba ban yεli: “Di paliya! Naawuni n-nyɛ Masiihu Issa Mariam bia” maa niŋ chɛfuritali. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei su shɛli yiko ka pa ni Naawuni, di yi niŋ ka O yi bɔri ni O niŋ Masiihu Mariam bia mini o ma maa hallaka, n-ti pahi ban kam be tiŋgbani ni namgbaniyini?” Yaha! Naawuni n-su sagbana ni tiŋgbana, ni din be di sunsuuni yiko, O namdila O ni bɔri shεli. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[18] Ka Yahuudu mini Nashaaranim’ yεli: “Tinim’ n-nyɛ Naawuni bihi ni O simnima,” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ka bo n-leei chɛ ka O niŋdi ya azaaba ni yi taya.”? Chɛli gba! Yi nyεla ninsalinim’ O ni nam shɛba puuni. O chεrimi paŋdi O ni bɔri so, ka dargiri O ni bɔri so tibli. Yaha! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni yiko. Yaha! O sani n-nyɛ labbu shee

[19] Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tumo (Annabi Muhammadu) kan ya na n-ti kahigiri ya (yi daadiini zalsi), ʒɛmana waɣila ni niŋ tuumba kandi na nyaaŋa, 1domin yi ti di yεli: “Suhupɛlli lahibali tira (ni Alizanda), bee valsira (ni buɣum kpɛbu) daa bi ka ti na.” Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[20] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o niriba: “Yaa yinim’ n niriba! Teemi ya Naawuni ni’ima yi zuɣu, saha shɛli O ni zaŋ yi puuni shɛba leei Annabinima, ka zaŋ ya leei nanima (Dunia puuni), ka tin ya O ni bi ti so shɛli (yi zaamani) binnamda puuni

[21] (Ka Annabi Musa yεli): Yaa yinima n niriba! Kpεm ya kasi tiŋgbani shεli (Palestine) Naawuni ni sabi zali ya ka di nyɛ ʒiishee tin ya, ka di lebi ya biri, ka ti leei ban kɔhilu

[22] Ka bɛ yεla: “Yaa nyini Musa! Achiika! Ninvuɣu shεba be di (tiŋ maa) ni mali yaa pam, dinzuɣu, di kariya ka ti kpe li, naɣila bɛ yila di puuni na, di yi niŋ ka bɛ yi di puuni na, achiika! Ti nyɛla ban yɛn kpe.”

[23] Ka niriba ayi shεba Naawuni ni niŋ ni’ima ka bɛ be ban zɔri Naawuni puuni (Yushaɣu mini Kaalib) yεli: “Kpɛm ya n-ti liri ba dindoli ŋɔ maa ni, yinim’ deei yi kpɛ li, tɔ! Achiika! Yi nyɛla ban yɛn nya nasara. Dinzuɣu, zaŋmi ya yi yεla dalim Naawuni, di yi shiri niŋ ka yi nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

[24] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Musa! Di kariya ka tinim’ kpe li, ban dee yi na be di puuni, dinzuɣu, cham ka a mini a Duuma ti tuhi (niriba maa), achiika! Tinim’ nyɛla ban kuli ʒi kpe.”

[25] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! N-ka so yiko naɣila m maŋa, n-ti pahi m mabia (Haruna), dinzuɣu wolgim ti mini ninvuɣu shεba ban kpeei yi ŋɔ maa sunsuuni.”

[26] Ka O (Naawuni) yεli: “Tɔ! Achiika! Bɛ mɔŋ ba di (tiŋ maa ni kpɛbu), ka bɛ nyɛla ban yɛn birindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu yuum’ pihinahi, dinzuɣu miri ka a niŋ suhusaɣiŋgu ninvuɣu shεba ban kpeei yi maa zuɣu.”

[27] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba (a niriba) Annabi Adam bihi ayi la (Kaabiila mini Haabiila) lahibali, saha shεli bɛ zaɣiyino kam ni daa puli pulibu, ka bɛ (Naawuni) daa deei bɛ puuni yino suhigu, ka bi deegi yino maa dini, ka o yɛli: “Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn ku a.” Ka o (o kpee maa) yεli: “Achiika! Naawunu deerila wuntizɔriba suhigu.”

[28] Achiika! A yi teegi a nuu na n sani ni a ku ma, mani pala ŋun yɛn teei n nuu n-zaŋ kana a sani ni n-ku a. Achiika! Mani zɔri Naawuni, binnamda Duuma.”

[29] Achiika! Mani bɔrimi ni a labi (Naawuni sani) ni n taali mini a taali, ka pahi buɣumbihi ni. Yaha! Dina n-nyɛ zualindiriba sanyoo

[30] Ka o suhi dihi o o mabia maa kubu nachinsi, ka o ku o, ka pahi ninvuɣu shεba ban kɔhilu ni

[31] Ka Naawuni tim kaliŋkaɣu na, ka o ti gbiri tiŋgbani ni ni o wuhi o o ni yɛn sɔɣi o mabia maa shɛm,1 ka o yεli: “M-baye, n-kɔŋ n-ni yɛn sɔɣi m ma bia ŋɔ kamani kaliŋkaɣu ŋɔ maa ni niŋ shεm ŋɔ maa, dinzuɣu ka o leei ŋun yoli tεm

[32] Lala zuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali fukumsi Israa’ila bihi zuɣu kadama ŋun ti yihi nyεvuli shεli ka di pa ni di lana gba kula so, bee o tahila saɣiŋgu na tiŋgbani yaaŋa zuɣu, tɔ! Achiika! Di ŋmanila o kula ninsalinim’ zaasa, ŋun mi ti gali li, tɔ! Di ŋmanila o galila ninsalinim’ zaasa. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba kaba na ni kahigibu kahigibu, din nyaaŋa ka bɛ puuni pam leei ban saɣinda tiŋgbani yaaŋa zuɣu

[33] Achiika! Ninvuɣu shεba ban tuhiri Naawuni ni O tumo ka saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu sanyoo nyεla bɛ kum ba, bee ka bɛ kpahi ba yili, bee ka bɛ ŋmahi bɛ nuhi mini bɛ napona koŋkoba, bee ka bɛ kari ba yihi tiŋgbani shεli ni bɛ ni be. Yaha! Filiŋ be bɛ zuɣu Dunia puuni, ka Azaaba titali be bɛ zuɣu Zaadali

[34] Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ tuuba pɔi ka yi naan nyεŋ ba. Dinzuɣu baŋmi ya kadama Naawuni nyεla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[35] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawunni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni, ka bon ya so’ shεŋa din yɛn zaŋ ya miri O. Yaha! Tuhimi ya O soli zuɣu, achiika! Yi nyɛla ban yɛn tilgi (Zaadali)

[36] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, di yi di nyɛla bɛ sula din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu namgbaniyini, ka di tatabo di pahi di zuɣu, ka bɛ di yɛn zaŋ li n-yo bɛ maŋ’ zuɣu, ka di taɣi ba ka chɛ Zaadali daazaaba, bɛ naan ku deei li bɛ sani. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu

[37] Ka bɛ bɔri ni bɛ yi buɣum ni, bɛ mi pala ban yɛn yi di puuni, ka azaaba shɛli din bi ŋmaara be bɛ zuɣu

[38] Yaha! Nayiɣidoo mini nayiɣipaɣa, (bɛ yi zu ka yi gbahi ba), yin ŋmahimi ya bɛ nuhi, dina n-nyɛ bɛ ni tum shεli sanyoo, ka di lahi nyɛ tibdarigibo din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni nyɛla Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana

[39] Dinzuɣu, ŋun ti niŋ tuuba o zualinsi dibu nyaaŋa, ka tum tuunsuma, tɔ! Achiika! Naawuni ni deei bɛ tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[40] (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di ni- bɔŋɔ, a bi mi kadama achiika! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani yiko, O dargirila O ni bɔri so tibli, ka chεri paŋdi O ni bɔri so. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[41] Yaa nyini Naawuni tumo (Annabi Muhammadu)! Miri ka a chε ka ninvuɣu shεba ban zɔri kpεri chεfuritali puuni maa yεla niŋ a suhusaɣiŋgu, bɛ be ninvuɣu shεba ban yεli: Ti ti Naawuni yɛlimaŋli,” ni bɛ noya, amaa! Ka bɛ suhiri bi ti yεlimaŋli. Yahuudunim’ mi puuni ninvuɣu shεba beni n-wumdi ʒiri, ka wumdi ninvuɣu shεba ban bi kana a sani yɛltɔɣa, ka bɛ naan lebgiri yεltɔɣa ka chɛri di zaashɛhi, ka naan yεra: “Bɛ yi tahi ya ŋɔ (fukumsi yaakaza) na, yin deemi ya li. Amaa! Bɛ yi bi tahi ya li na, tɔ! Yin zom ya li dabiɛm. dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu so Naawuni ni yu o ni birginsim, tɔ! Di kariya ka a tooi taɣi o shɛli ka chε Naawuni daazaaba. Bannim’ maa n-nyɛ Naawuni ni bi yu ni o paɣi neei bɛ suhiri. Filiŋ be bɛ zuɣu Dunia puuni. Yaha! Bɛ mali azaaba shɛli din galsi Zaadali

[42] Bɛ (Yahuudunim’) nyɛla ban wumdi tiri ʒiri, ka zooi haraamu dibu. Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi kana a sani, tɔ! Nyini niŋmi fukumsi bɛ sunsuuni, bee ka a yi bɛ yεla ni. A mi yi yi bɛ yεla ni, tɔ! Bɛ ku tooi niŋ a chuuta shεli. Yaha! A yi yɛn niŋ fukumsi, tɔ! Nyin niŋmi fukumsi bɛ sunsuuni ni aadalsi. Achiika! Naawuni bɔri ninvuɣu shεba ban niŋdi aadalsi

[43] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Wula ka bɛ zaŋ a zali ni a niŋ fukumsi bɛ sunsuuni, ka Attaura (Old Testament) be bɛ sani, ka Naawuni fukumsi mi be di puuni, din nyaaŋa ka lebri birita, bannim’ maa pala ban ti Naawuni yɛlimaŋli

[44] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-siɣisi Attaura na, ka dolsigu ni neesim be di puuni, ka Annabinim’ ban zaŋ bɛ maŋ n-ti Naawuni zaŋdi li niŋdi fukumsi n-tiri Yahuudunima, ni bɛ baŋdiba mini bɛ daalifa kpamba, dama bɛ saɣisi ba mi ni bɛ gu Naawuni litaafi, ka bɛ nyɛ ban diri di shɛhira. Dinzuɣu, miri ya ka yi zo ninsalinima, ka zo Ma (Naawuni).Yaha! Di zaŋ ya N (mani Naawuni) aayanima n-taɣi liɣiri biɛla. Yaha! Ŋun bi niŋ fukumsi ni Naawuni ni siɣisi shɛli, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ chɛfurinima

[45] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali li talahi bɛ zuɣu kadama nyɛvuli yihibu sanyoo nyɛla bɛ yihi nyɛvuli, ka nimbila fɔɣibu ʒe n-ti nimbila, nyee ni nyee, tibli ni tibli, nyini ni nyini, ka daŋtulli deebu mali niŋ labsi, amaa! Ŋun zaŋ li (niŋ labsi maa) n-zali sara zaani (ka chε m- paŋ o mabia), tɔ! Di leei kafaara n-zaŋ ti o. Yaha! Ŋun bɛ niŋ fukumsi ni Naawuni ni siɣisi shɛli na, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ zualindiriba

[46] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ Issa Mariam bia n-dolsi bɛ boba zuɣu, ka o nyɛ ŋun tiri yεlimaŋli ni Attaura din din daŋ na o tooni. Yaha! Ka Ti ti o Injiila, 1 ka di puuni mali dolsigu mini neesim, ka lahi nyɛ din tiri yɛlimaŋli ni Attaura din daŋ na di tooni, ka lahi nyɛ dolsigu ni wa’azu n-zaŋ ti wuntizɔriba

[47] Yaha! Di tu kamaata ni ninvuɣu shɛba bɛ ni ti Injiila (Bible) maa zaŋ Naawuni ni siɣisi shɛli niŋ fukumsi. Dinzuɣu, ŋun bi zaŋ Naawuni ni siɣisi shɛli n-niŋ fukumsi, tɔ! Bannim’ maa n- nyɛ ninvuɣu shɛba ban kpee yi

[48] (Yaa nyini Annabi)! Ka Ti siɣisi litaafi (Alkur’aani) na n-ti ti a ni yεlimaŋli, ka di nyɛ din tiri yεlimaŋli ni litaafi shεŋa din kana pɔi ni dina, ka lahi nyɛ shɛhira n-ti li. Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi fukumsi bɛ sunsuuni ni Naawuni ni siɣisi shɛli na, ka miri ka a doli bɛ suhuyurlim ka chɛ yεlimaŋ’ shεli din ka a na. Yi (daali’ummanim’ puuni) zaɣiyino kam Ti (Tinim’ Naawuni) zali yala zalikpana mini so’ shεli (o ni yɛn doli). Yaha! Naawuni yi di bɔra, O naan nam ya ka yi nyɛ ali’umma yinsi (ka yi zaasa di doli adiini yini). Amaa! Domin O dahim ya zuɣu (ka O nam ya koŋkoba). Dinzuɣu, niŋmi ya yomyoma n-zaŋ chaŋ alheeri tuma shee. Naawuni sani n-nyɛ yi zaasa labbu shee, ka O yɛn ti tin ya lahibali ni yi ni daa niŋdi namgbankpeeni shɛli puuni maa

[49] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi fukumsi bɛ sunsuuni ni Naawuni ni siɣisi shɛli (Alkur’aan), ka miri ka a doli bɛ suhuyurlim. Yaha! Zom ba, domin bɛ ti ŋmalgi a ka chɛ Naawuni ni siɣisi shɛli na n-ti ti a maa pirigili, dinzuɣu bɛ yi lebi biri, tɔ! Nyin baŋmi ni achiika! Naawuni bɔrimi ni O dargi bɛ tibli ni bɛ tuumbe shɛŋa. Achiika! Ninsalinim’ mi pam nyɛla ban kpeeri yira

[50] Di ni bɔŋɔ, ʒilinsi saha la fukumsi ka bɛ (Larbunim’) bɔra? Ka ŋun fukumsi n- leei lahi viεla n-gari Naawuni fukumsi n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban dihitabli

[51] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Miri ya ka yi gbibi Yahuudunim’ mini Nashaaranim’ ka bɛ nyɛ yi simnima. Bɛ nyɛla ban sɔŋdi taba. Yaha! Ŋun ti kpiɣi ba simli, tɔ! Achiika! O be bɛ puuni. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba

[52] Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! A ni nya ka ninvuɣu shεba doro ni be bɛ suhiri ni maa naan niŋdi yomyoma m- kpεri bɛ (chɛfurinim’) puuni, ka naan yεra: “Tinim’ zɔrimi ni yɛlibɛɣu ti nya ti,” tɔ! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn tahi nasara na, bee ka yεltɔɣa shεli yi O sani na, ka bɛ leei ban yolitεm ni bɛ ni sɔɣi shɛli bɛ suhiri ni maa

[53] Ka ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli yɛn ti yεli: “Di ni bɔŋɔ, ka bambɔŋɔnima n-daa nyɛ ban po Naawuni bɛ pɔri zaasa kadama bɛ bela yi puuni la? Bɛ tuma (laara) saɣim ya, ka bɛ leei ninvuɣu shɛba ban kɔhi lu

[54] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi puuni ŋun lebi biri ka chɛ o daadiini, tɔ! Naawuni ni zaŋ ninvuɣu shεba O ni yura, ka bɛ gba yuri O na, ka bɛ nyɛla ban filindi bɛ maŋ’ n-tiri ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka nyɛ ban nyɛŋdi chεfurinima, ka bɛ tuhiri Naawuni soli zuɣu, ka bi zɔri galimelan’ so galime. Lala maa nyɛla Naawuni pini, ka O tiri li ni O ni bɔri so. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun yεlgira n-tiri O daba, Baŋda

[55] Achiika! Naawuni mini O tumo n-nyɛ yi simnima, ni ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, bɛ puhirila jiŋli, ka tiri zakka, ka nyɛla ban kurinda n-tiri Naawuni

[56] Yaha! Ŋun zaŋ Naawuni mini O tumo leei o simnima, ni ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Achiika! Naawuni salo n-nyɛ ban yɛn nyɛŋ

[57] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Miri ya ka yi gbibi ninvuɣu shεba ban gbibi yi daadiini ni ansarsi mini dɛma ka bɛ nyɛ yi simnima, ka nyɛla ban yi ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi pɔi ni yinim’ maa puuni, n-ti pahi chεfurinima. Yaha! Zom ya Naawuni, yi yi shiri nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[58] Yaha! Yi (Muslinnim’) yi ti moli jiŋli, ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan gbibi li ka di nyɛ ansarsi mini dɛma, domin bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban bi niŋdi haŋkali

[59] (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi! Di- ni bɔŋɔ, yi galindi ti mi domin ti ti Naawuni ni bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti ti yɛlimaŋli zuɣu, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli na pɔi ni dina (Alkur’aani), Yaha! Yi pam nyεla ban shiri kpeeri yira

[60] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni- bɔŋɔ, n-tim ya lahibali ni din sanyoo be n-gari lala Naawuni sani? Ninvuɣu so Naawuni ni narim ka je suli niŋ o, ka zaŋ bɛ puuni shεba leei jεŋsi mini kuruchunima, ka o lahi jɛm buɣuli. Tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban zaashee ti yɛn nyɛ zaɣibɛɣu, ka nyɛ ban bɔrgi ka chɛ sochibga

[61] Yaha! Bɛ yi kan ya na, ka bɛ yεli: “Ti ti Naawuni yεlimaŋli.” Yaha! Achiika! Bɛ kpe mi (Muslinsi daadiini) na ni chεfuritali, bɛ mi lahi zaŋ li yi. Dinzuɣu, Naawuni mi bɛ ni sɔɣiri shɛli maa

[62] Yaha! A ni nya ka bɛ puuni pam niŋdi yomyoma n-kpεri Naawuni taali puuni ni zualinsi, ka diri Naawuni ni mɔŋ shεli dibu. Achiika! Bɛ tuuntumsa maa nyɛla din be

[63] Bozuɣu ka bɛ daalifanim’ mini bɛ baŋdiba bi mɔŋ ba ka chɛ yɛltɔɣa shɛŋa din nyɛ Naawuni taali kpεbu ni, ni bɛ ni diri Naawuni ni mɔŋ shεli dibu maa. Achiika! Bɛ tuuntumsa maa nyɛla din be

[64] Ka Yahuudunim’ yεli: “Naawuni nuu nyɛla din kpεma.” Tɔ! Bɛ ni chε ka bɛ nuhi niŋ kpεŋ (ka fara wum ba), ka bɛ lahi narim ba domin bɛ ni yεli shɛli maa zuɣu. Chɛli gba! O (Naawuni) nuhi nyɛla din teera, ka O dihiri O ni bɔri shεm. (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ ni siɣisi shεli (Alkur’aani) n-ti a na maa pahirila bɛ pam zualinsi ni chɛfuritali. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ jɛlinsi mini putɔɣu m-bahi bɛ sunsuuni hali ni Zaadali. Saha shεli kam ka bɛ yi ti pɔbsi buɣum domin tobu (bɛ tuhi Annabi Muhammadu), ka Naawuni kpihi li. Yaha! Ka bɛ chani tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka di nyɛla saɣiŋgu zuɣu. Naawuni mi je ban saɣinda

[65] Yaha! Di yi di nyɛla ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi maa tila (Annabi Muhammadu) yεlimaŋli, ka zo Naawuni, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) naan nyɛhi bɛ taya. Yaha! Achiika! Ti naan zaŋ ba kpεhi Alizanda yili shεŋa din mali yolsigu la puuni

[66] Yaha! Bɛ yi di zani n-tuhi Attaura ni Injiila (Gospel mini Old Testament) n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) bɛ sani na, ka di nyɛ din yi bɛ Duuma (Naawuni) sani, tɔ! Bɛ naan di bɛ zuɣusaa mini bɛ napɔna gbinni. Bɛ (Yahuudunim’ mini Nashaaranim’) puuni shεba beni n-dolsi. Ka bɛ puuni pam mi tuuntumsa nyɛ din be

[67] Yaa nyini Naawuni tumo (Annabi Muhammadu)! Tim bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti a a Duuma (Naawuni) sani maa tuuntali. A mi yi bi niŋ lala, tɔ! A bi ti a tuuntali. Naawuni n-nyɛ Ŋun yɛn gu a ka chɛ ninsalinima. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ gutulu- nima

[68] (Yaa nyini Annabi Muhammadu)! Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Yi ka shɛli noli ni naɣila yi zaŋ din be Attaura mini Injiila puuni n-tum tuma, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-tin ya na yi Duuma sani. Achiika! Bɛ ni siɣisi shɛli n-ti a na a Duuma sani maa pahirila bɛ (chɛfurinim’) puuni pam zualinsi mini chεfuritali. Dinzuɣu, di niŋ suhusaɣiŋgu ni ninvuɣu shεba ban nyɛ chεfurinima

[69] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli (Muslinnima), ni Yahuudunima, ni ninvuɣu shεba ban jεmdi saŋmarsi, n-ti pahi Nashaaranima, ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, ka ti Zaadali yεlimaŋli, ka lahi tum din vɛla, tɔ! Bɛ ti ka dabiεm shεli, bɛ mi ka suhusaɣiŋgu ni (Zaadali)

[70] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa gbaai alikauli ni Israaila bihi, ka tim tuumba na bɛ sani, saha shεli kam ka tuun’ so ti kaba na ni bɛ suhiri ni je shɛli, bɛ labsiri o la ʒirilana, ka kuri bɛ (tuumba maa) shεba

[71] Ka bɛ tɛhi ni fitin’ shεli ku nya ba, dinzuɣu ka bɛ leei zoomba, ni tikpiranima, din nyaaŋa ka Naawuni deei bɛ tuuba maa. Din nyaaŋa, ka bɛ pam niŋ zoontali ni tikpirlim. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari bɛ tuuntumsa

[72] Achiika! Ninvuɣu shεba ban yεli: “Naawuni n-nyɛ Masiihu (Issa) Mariam bia,” tɔ! Achiika! Bɛ niŋ chrfuritali. Yaha! Masiihu (Annabi Issa) daa yεli ya: “Yaa yinim’ Israaila bihi! Jɛmmi ya Naawuni, Ŋuna n-nyɛ n Duuma ni yi gba Duuma. Achiika! Ŋun ti laɣim Naawuni ni shɛli jεm, tɔ! Achiika! Naawuni mɔŋ o Alizanda. Yaha! O labbu shee n-nyɛ ʒahannama buɣum. Zualindiriba mi ti ka sɔŋdiba (Zaadali).”

[73] Achiika! Ninvuɣu shεba ban yεli: “Achiika! Naawuni nyɛla duumanim’ ata puuni yino,” tɔ! Bɛ niŋ chɛfuritali.” Duuma so kani m-pahila Duuma yino, dinzuɣu bɛ (Nashaaranim’) yi bi chɛ bɛ ni yεri shɛli maa, tɔ! Azaabakpeeni ni shihi ban niŋ gutulunsi bɛ puuni maa

[74] Di ni bɔŋɔ, bɛ ku niŋ tuuba n-labi Naawuni sani ka bo O chɛmpaŋ? Naawuni mi nyɛla Chɛmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[75] Masiihu Mariam bia (Annabi Issa) pa so naɣila Naawuni tumo, ka tuumba kana pɔi ni ŋuna, ka o ma (Mariam) daa nyɛ ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, bɛ niriba ayi maa daa diri la bindirigu (kamani ninsala kam ni diri shɛm). (Yaa nyini Annabi)! Nyam Ti (Tinim’ Naawuni) ni kahigiri ba dalirinim’ shɛm, ka nya bɛ ni ŋmalgiri ba (ka chɛri yɛlimaŋli wumbu shεm)

[76] (Yaa niyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi jεmdila din pa Naawuni ka mi ku tooi niŋ ya chuuta bee anfaani shεli? Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[77] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ ninvuɣu shεba bɛ ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranima)! Di kpahi ya yεɣi tariga yi daadiini puuni ka di pa ni yεlimaŋli, yi mi miri ya ka yi doli ninvuɣu shεba ban daa pun bɔrgi maa suhuyurlim. Bɛ mi birgi niriba pam, ka bɛ birgi ka chɛ sochibga

[78] Bɛ daa narim ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali Israaila bihi puuni Annabi Dawuda zilli zuɣu, n-ti pahi Annabi Issa Mariam bia (zinli zuɣu), di daliri nyɛla bɛ daa kpela Naawuni taali puuni, ka daa kpahiri yεɣiri tariga

[79] Bɛ daa nyɛla ban bi mɔŋdi taba Naawuni ni je shɛli bɛ tuuntumsa puuni. Achiika! Bɛ tuuntumsa daa nyɛla din be

[80] A ni nya ka bɛ (Yahuudunim’) puuni pam laɣiri ban niŋ chɛfuritali maa zɔri. Achiika! Bɛ ni daŋ tum tuun’ shεŋa zali bɛ maŋ maa nyɛla din be. Tɔ! Naawuni sujee be bɛ zuɣu, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim azaaba puuni (Zaadali)

[81] Yaha! Bɛ (Yahuudunim’ maa) yi di ti Naawuni yεlimaŋli, ka lahi ti Annabi (Muhammadu) yεlimaŋli, n-ti pahi bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) n-ti o na, tɔ! Bɛ naan ku zaŋ ba (chɛfurinim’ maa) leei bɛ simnima. Amaa! Bɛ puuni pam nyɛla ban chε Naawuni soli

[82] Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A ni nya kadama ninvuɣu shεba ban dimli ni Muslinnim’ kpɛm n-nyɛ Yahuudunima (Jews), n-ti pahi ban laɣim Naawuni ni shɛli jεmda. A ni lahi nya ka ban yurlim miri na ni Muslinnima n-nyɛ ban yɛli: Achiika! Tinim’ nyɛla Nashaaranima (dolodolonima).” Domin limamanima (pastanima) bela bɛ puuni, n-ti pahi faaranima. Achiika! Bɛ mi bi tibgiri bɛ maŋa

[83] Yaha! Bɛ yi ti wum bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti Naawuni tumo (Annabi Muhammadu), a ni nya ka bɛ nina zɔri ni nintam, domin yεlimaŋ’ shɛli bɛ ni kuli baŋ. Ka bɛ naan yεra: “Yaa ti Duuma! Ti ti yεlimaŋli, dinzuɣu, sabmi ti m-pahi shɛhiradiriba puuni

[84] “Yaha! Bozuɣu ka ti ku ti Naawuni yεlimaŋli, ni din ka ti na ni yεlimaŋli ŋɔ maa (Alkur’aani). Dinzuɣu, ti niŋdi kore ni ti Duuma (Naawuni) zaŋ ti m-kpεhi ninvuɣusuma puuni.”

[85] Ka Naawuni yo ba samli ni Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni ti yɛn zɔri gindi di gbinni la, domin bɛ ni yɛli shɛli maa zuɣu, ka bɛ yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Yaha! Dina n-nyɛ tuunvɛlanim’ sanyoo

[86] Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Bana n-nyɛ ʒehiimi 1 buɣum bihi

[87] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di mɔŋ ya yi maŋ bindirisuŋ shεŋa Naawuni ni niŋ ya di halalsi. Amaa! Di kpahi ya yεɣi tariga. Achiika! Naawuni bi bɔri ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣira

[88] Yaha! Dim ya Naawuni ni largi ya shɛli puuni ka di nyɛ halalsi ka viɛla. Yaha! Zom ya Naawuni so yi ni tiri yεlimaŋli maa

[89] Naawuni bi gbaari ya ni taali n-zaŋ chaŋ yi ni bi yuri ka po pɔri shεŋa, amaa! O ni gbaai ya taali ni yi ni niŋ shɛli niya ka po. Dinzuɣu, di kafaara nyɛla nandamba pia, ka di saɣisi yi ni mali shɛli dihiri yi maligu. Bee bɛ solibu, bee ka yi chɛ dabpaɣa. Amaa! Ŋun bi tooi nya, tɔ! Ŋun lom noli dabsa ata. Dina n-nyɛ yi pɔri kafaara, di yi ti niŋ ka yi po pɔri. Yaha! Gum ya yi pɔri. Tɔ! Lala ka Naawuni kahigiri ya O daalaamanima, domin achiika! Yi leei ban yɛn paɣi

[90] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Achiika! Dam mini chacha, ni buɣa mini baɣabihi nyɛla tabzahi (daɣiri) din yi shintaŋ tuma ni na, dinzuɣu niŋmi ya li katiŋa, domin achiika! Yi nyɛla ban yɛn nyɛ tarli

[91] Achiika! Shintaŋ bɔrimi ni o zaŋ dimli mini sujee niŋ yi sunsuuni n-zaŋ chaŋ dam nyubu mini chacha polo, ka taɣiri ya ni yi di teei Naawuni yɛla, ni jiŋli puhibu. Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ban yɛn chε

[92] Yaha! Doli ya Naawuni, ka doli O tumo (Annabi Muhammadu), ka niŋ ya siɣa. Amaa! Yi yi lebi biri, tɔ! Yin baŋmi ya ni achiika! Talahi shɛli din ʒi Ti tumo zuɣu nyɛla o ti tuuntali polo ni

[93] Taali ka ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla n-zaŋ chaŋ bɛ ni pun daŋ di bindir’ shεŋa, dindee yi niŋ ka bɛ zo Naawuni, ka ti o yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, din nyaaŋa ka bɛ lahi zo Naawuni, ka ti O yεlimaŋli. Din nyaaŋa Ka bɛ zo Naawuni, ka viɛlgi tuma. Yaha! Naawuni bɔrila ninvuɣu shεba ban vɛlgiri bɛ tuma

[94] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn dahim ya ni binshɛɣu pεli gobu ni, ka di nyɛla yi naan tooi zaŋ yi nuhi gbaai ba, bee ka yi zaŋ kpana n-labi ku ba (ka Naawuni mɔŋ ya di zaasa), domin O (Naawuni) baŋ ŋun zɔri O ni ashilo ni. Dinzuɣu, ŋun ti kpahi yεɣi di zuɣu, tɔ! Azaabakpeeni be o zuɣu (Zaadali)

[95] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Di kuri ya binnyεma, ka nyɛla ban be yi Ihraami (Ban niŋ Haʒi bee Umra niyya) puuni, dinzuɣu, (Alahiʒi so) ŋun ti niŋ nakpaɣandi ka ku binnyεŋ (Haʒi puuni) tɔ! O sanyoo nyɛla o kɔrgi biŋkɔbgu o tatabo, 1 ka di zani o ni ku shɛli maa zaa ni, ka yi puuni niriba ayi ban mali aadalsi niŋ di fukumsi, ka di nyɛla sara din paai Ka’aba gbini, bee (yi yi ka di yiko), tɔ! Di kafaara nyɛla yi dihi naandamba pia, bee din yɛn tooi saɣisi lala n-nyɛ yi lo noli, domin o (Alihaʒi maa) lam o ni tum tuun’ shɛli maa biɛrim. Amaa! Naawuni chε m-paŋ ya din pun gari. Yaha! Ŋun ti labi na n-ti lahi tum lala, ka Naawuni dargi o tibli. Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Tibdargibo Naa

[96] Bɛ niŋ ya halalsi ni yi kum kom ni binnyεma, n-ti pahi di puuni bindirigu, ka di nyɛla nyɛɣisim n-tin ya, ka lahi nyɛ guzuli n-ti ban chani soli. Amaa! Bɛ mɔŋ ya tiŋgbani ni binnyεma kubu, di yi niŋ ka yi na be yi Ihraami puuni. Yaha! Zom ya Naawuni so bɛ ni yɛn ti laɣim ya O sani maa (Zaadali)

[97] Naawuni zalila Ka’aba ka di nyɛ darza yili, ka di nyɛ din zaandi yɛla dede n-ti ninsalinima, (ka lahi zali) goli shɛli bɛ ni mɔŋ tobu tuhibu di puuni, ni bɛ ni kɔrgi biŋkɔb’ so ni bɛ zaŋ ti Naawuni duu (Ka’aba), ni biŋkɔb’ so bɛ ni niŋ alaama o niŋgoli ni, domin yi baŋ ni achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni, ka lali baŋ ni achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam

[98] Baŋmi ya ni Achiika! Naawuni nyɛla azaabakpeeni lana. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[99] Talahi shεli bi ʒi (Naawuni) tumo (Annabi Muhammadu) zuɣu ni m-pahila o pali o tuuntali. Yaha! Naawuni mi binshɛɣu yi ni yihiri polo ni, ni yi ni sɔɣiri shɛli

[100] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Din be mini din vɛla ku niŋ yim, hali di yi niŋ ka din be maa zoosim niŋ a nyɛɣisim. Dinzuɣu yaa yinim’ haŋkayanima! Zom ya Naawuni, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nyɛ tarli

[101] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Nawwuni yεlimaŋli: “Di bɔhiri ya (Annabi) binyεr’ shaŋa yɛla, domin bɛ yi kahigi ya li, di ni saɣim yi suhiri. Yaha! Yi yi ti bɔhi li saha shεli bɛ ni siɣisiri Alkur’aani (wahayi) na, tɔ! Bɛ ni kahigi ya li. Naawuni chε m-paŋ ya din pun gari maa. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Suɣulolana titali

[102] Achiika! Ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni yinim’ daa bɔhi lala bɔhisi ka leei chεfurinima

[103] Naawuni bi zali (biŋkɔb’ so ka o yuli nyɛ) bahiira, ni saa’iba, ni wasiila, n-ti pahi haam. Amaa! 1 Ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa n-nyɛ ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni, ka bɛ pam mi bi niŋdi haŋkali

[104] Yaha! Bɛ yi ti yεli ba: “Kam ya na Naawuni mini O tumo ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na sani, ka bɛ yεli: “Ti ni paai ti banim’ adiini shεli ni maa saɣi ti.” Di ni bɔŋɔ, hali di yi niŋ ka bɛ banim’ maa daa ʒi shεli, ka mi daa pala ban dolsi? ”

[105] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Chɛli ya ka yi maŋ’ yɛla saɣiya, dindee yi niŋ ka yinim’ dolsi, tɔ! Ŋun bɔrgi ku tooi niŋ ya chuuta, yi zaasa namgbaniyini labbu shee nyɛla Naawuni sani, ka O yɛn ti tin ya yi tuuntumsa lahibali

[106] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Kum yi ti paai yi ni so ka o yɛn chɛ dahinshɛli yɛltɔɣa, tɔ! Yin chɛli ya ka yi (Muslinnim’) puuni niriba ayi ban mali yɛlimaŋli di di shɛhira, bee ka niriba ayi shεba dabam di di shɛhira, dindee yi ti niŋ ka yi be gɔrim ni ka kpibu libgi ya, di yi niŋ ka yi zilsi ba, yin taɣi ba zali ka bɛ po Naawuni jiŋli puhi naai (ka yɛli): “Pa Dunia kore zuɣu ka ti yɛn di shɛhira ŋɔ maa,” Hali di yi nyɛla bɛ dɔɣiri n-nyɛ o. (ka bɛ lahi yεli): “Ti ku sɔɣi Naawuni shɛhira, (domin ti yi niŋ lala maa), tɔ! Achiika! Ti be ban kpe Naawuni taali ni.”

[107] Amaa! Bɛ yi ti baŋ kadama bɛ shɛhiradiriba ayi maa kpela Naawuni taali ni (bɛ pɔri nyaaŋa), tɔ! Yin chε ka niriba ayi falidiriba maa puuni ban nyɛ dɔɣiriba zani bɛ zaani po Naawumi (ka yεli): “Achiika! Ti shɛhira n-nyɛ yεlimaŋli n-gari niriba ayi maa shɛhira, ti mi bi kpahi yɛɣi, (ti yi shiri niŋ lala), tɔ! Achiika! Ti pahi zualindiriba ni

[108] Dina n-nyɛ din be yoma, ka ni tooi tahi shɛhira yεlimaŋli maa ni nyɛ shεli na, bee ka bɛ (shɛhiradiriba ayi maa) zo dabiεm ni shεba gba pɔri ti daai bɛ pɔri luhi. Dinzuɣu zom ya Naawuni, ka wum ya (yɛlimaŋli). Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban kpeeri yira

[109] Dabsi’ shεli Naawuni ni yɛn ti laɣim tuumba, ka yεli: “Bimbo ka yi (nyaandoliba) daa saɣi n-tin ya? Ka bɛ yεli: “Ti ka baŋsim shεli. Achiika! Nyini n-nyɛ Ŋun mi din sɔɣi.”

[110] (Yaa nyini Annabi) Teemi Saha shεli Naawuni ni daa yεli: “Yaa nyini Issa Mariam bia! Teemi N yolsigu shɛli N-ni daa yolisi a, ni a ma (Mariam), saha shεli N-ni daa kpaŋsi a ni Malaaika Ziblila, ka a tɔɣisiri ninsalinim’ yɛltɔɣa a zuɣukuɣura mini a ninsarintali puuni, ka lahi teei N-ni daa baŋsi a sabbu mini yεmgoliŋga, n-ti pahi Attaura mini Injiila (Old Testament mini Gospel). Yaha! Ka teei a ni daa zaŋdi taŋkpaɣu n-namdi noombila ŋmali ni N (Mani Naawuni) yɛdda ni, ka pobsi o (noombila maa) puuni, ka o shiri leei noombila ni N yεdda. Yaha! Ka a tibri bɛ ni dɔɣi so ka o nyɛ zoma, ni yumaha- lana ni N (Mani Naawuni) yεdda. Yaha! Teemi saha shεli a ni daa neeri kpiimba ni N (Mani Naawuni) yɛda.Yaha! Teemi saha shεli N-ni daa gbaai Israaila bihi ka chɛ a saha shεli a ni daa ti kaba na ni alaamanim’ polo ni, ka bɛ puuni ban niŋ chεfuritali yεli: “Ŋɔ maa pa shɛli m- pahila sihira n-nyɛ li polo ni.”

[111] Yaha! Teemi saha shεli N (Mani Naawuni) ni daa tim wahayi n-zaŋ kana Hawaariyiinanim’ sani, 1 (ka yεli): “Tim ya ma yεlimaŋli, ka ti N tumo (Annabi Issa) yεlimaŋli.” Ka bɛ yεli: “Tinim’ ti yεlimaŋli, dinzuɣu dim shɛhira kadama ti nyεla Muslinnima (ban zaŋ bɛ maŋ’ zaa ti Naawuni)

[112] (Teemi) saha shεli Hawaariyiina- nim’ ni daa yεli: “Yaa nyini Issa Mariam bia! Di ni bɔŋɔ, a Duuma (Naawuni) ni tooi siɣisi ti bindirigu teebuli na zuɣusaa? Ŋun yεli: “Zom ya Naawuni, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Nawuni yεlimaŋli.”

[113] Ka bɛ yεli: “Ti bɔrimi ni ti di di (teebuli maa) puuni, ka ti suhuri doni, ka baŋ ni a yεli ti yεlimaŋli, ka leei ban diri di shɛhira.”

[114] Ka Annabi Issa Mariam bia yεli: “Yaa ti Duuma Naawuni! Siɣisim ti bindirigu teebuli na zuɣusaa, ka di leei suhupεlli dabsili n-ti ti pilgunim’ mini ti bahigunima, ka lahi nyɛ alaama shεli din yi A sani na. Dinzuɣu, largim ti, domin nyini n-nyɛ Ŋun gari ŋun kam tiri larginsim

[115] Ka Naawuni yεli: “Achiika! N-nyɛ la Ŋun yɛn siɣisi li n-tin ya na. Amaa! Di nyaaŋa, ŋun ti niŋ gutulunsi yi puuni, tɔ! Achiika! N nyɛla Ŋun yɛn niŋ o azaaba shεli N-ni na ʒin zaŋ li niŋ so binnamda puuni.”

[116] Yaha! Teemi saha shεli Naawuni ni yɛn ti yεli Annabi Issa Mariam bia: “Di- ni bɔŋɔ, nyini n-yεli ninsalinima: “Gbibi ya ma (Annabi Issa), n-ti pahi m ma (Mariam), ka ti leei duumanima ayi ka pa ni Naawuni?” Ka o (Annabi Issa) yεli: A nam simsiya. Di bi tu kamaata ni n-yεli binshɛɣu n-ni ka di yɛlimaŋ’ shɛli, n-yi daa yεli li, tɔ! Achiika! A (Naawuni) mi li. A mi din be n suhu ni, amaa! Mani ʒi din be A sani. Achiika! A nyɛla Ŋun mi din sɔɣi

[117] M (Mani Issa) bi yεli ba shɛli m- pahila A ni puhi ma ni shεli, (ka yɛla ba): “Jεmmi ya Naawuni, n Duuma ni yi gba Duuma. Yaha! N daa nyɛla ŋun diri ba shɛhira saha shεli n-ni daa be bɛ puuni. Amaa! Saha shεli A ni daa kpiɣi ma (ka chɛ ba), nyini n-daa nyɛ Ŋun nyari bɛ tuuntumsa. Yaha! Nyini n-nyɛ Shɛhiradira binshɛɣu kam zuɣu.”

[118] (Yaa n Duuma Naawuni)! “A yi darigi bɛ tibli, tɔ! Achiika! Bɛ nyɛla A daba, A mi yi lahi chε m-paŋ ba, tɔ! Achiika! A nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana.”

[119] Ka Naawuni yεli: “Zuŋɔ n-nyɛ dabsili shεli yεlimaŋlinim’ yεlimaŋli ni niŋdi ba anfaani. Bɛ mali Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni zɔri di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn kpalim di puuni kuli mali wɔra. Naawuni niŋ ba yεda, ka ban gba niŋ O yεda. Dina n-nyɛ tarli din galsi

[120] Naawuni n-su din be sagbana mini tiŋgbani ni yiko, ni binshɛɣu kam din be di sunsuuni. Yaha! O (Naawuni) nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[1] Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni So Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani dini, ka nam zimsim mini neesim, din nyaaŋa, ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) maa na kuli mali binyɛr’ shɛŋa m-maɣisiri O

[2] Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam ya ni yεɣiri, din nyaaŋa ka O zali saha shɛli (yi ni yɛn ti kpi), ni sahamirli din be O sani (Chiyaama yiɣisibu), din nyaaŋa, ka yi na kuli be zilsigu puuni

[3] Yaha! Ŋuna n-nyɛ Naawuni sagbana ni, ni tiŋgbani ni, O mila yi daashili, ni yi ni yihiri shεli polo ni, ka lahi mi yi tuuntumsa

[4] Yaha! Yɛlikpahindili na ʒin kaba na (bɛ ninsalinima) bɛ Duuma (Naawuni) yɛlikpahinda puuni, naɣila bɛ nyɛla ban lebri biriti ka chɛri li

[5] Achiika! Bɛ labsi yεlimaŋli (Al- kur’aani) ʒiri saha shεli di ni daa kaba na, dinzuɣu ni baalim, bɛ ni maandi shɛli ansarsi maa lahibaya ni ti kaba na

[6] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋbgani shɛlinim’ ban daa kana pɔi ni bana hallaka, ka di nyɛla Ti ni daa tibgi ba shεm tiŋgbani yaaŋa zuɣu ti bi tibgi ya (yi Makkanima) lala, ka Ti lahi yooi sakom bahi bɛ zuɣu yoobu ni yεlimaŋli. ka lahi chε ka kulibɔna zɔri di gbinni, din nyaaŋa, ka Ti niŋ ba hallaka domin bɛ taya zuɣu, ka Ti lahi nam ninvuɣu shεba bɛ nyaaŋa

[7] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di siɣisi litaafi shεli n-ti a na takara zuɣu, ka bɛ zaŋ bɛ nuhi n-shihi li, tɔ! Achiika! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa naan yεli: “Ŋɔ maa pa shɛli m-pahila sihira din kuli be polo ni.”

[8] Ka bɛ (Makka chεfurinim’) yεli: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi o (Muhammadu) Malaaika so na? Di mi yi di niŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi Malaaika so na, tɔ! Bɛ naan ŋmaai fukumsi bɛ zuɣu. 1 Di

[9] Yaha! Hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi di zaŋ o (Annabi Muhammadu) n-leei Malaaika, tɔ! Ti naan chɛ ka o nyala doo. Yaha! Ti naan chɛ ka bɛ kuli be birimbu puuni, kamani bɛ ni kuli birindi shɛm ŋɔ maa

[10] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ daa mali tuun’ shεba ban kana pɔi ni nyini maa ansarsi, ka bɛ ni daa maandi shɛli (azaaba) ansarsi maa daa ti sheei bɛ zuɣu

[11] (Yaa nyiniAnnabi)! Yεlima: “Gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nya ninvuɣu shεba ban daa labsi (Annabinim’) yɛltɔɣa ʒiri maa bahigu ni daa ti nyɛ shɛm

[12] Yεlima: “Ŋuni n-leei su din be sagbana mini tiŋgbani ni? Yεlima: “Naawuni n-su li. O (Naawuni) niŋ la O maŋ talahi ni nambɔzɔbo. Achiika! O nyɛla Ŋun yɛn laɣim ya Zaadali ka di ka zilsigu. Ninvuɣu shεba ban pun niŋ bɛ maŋ ashaara maa pala ban yɛn ti Naawuni yεlimaŋli

[13] Yaha! O (Naawuni) sula din be Yuŋ mini Wuntaŋ’ ni. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Wumda, Baŋda

[14] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni- bɔŋɔ, n-yɛn zaŋ la so leei ŋun soŋdi ma ka pa ni Naawuni so Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani? Ka di nyɛla Ŋuna n-nyɛ Ŋun dihira, ka so bi dihiri O. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Bɛ puhi ma ni n-leei piligu Ŋun zaŋ o maŋ’ ti Naawuni. Yaha! Di pahi buɣujɛmdiba puuni.”

[15] Yεlma: “Mani zɔri dabsi’ timsili la daazaaba, di yi niŋ ka m-kpe n Duuma (Naawuni) taali ni

[16] Dindali maa, ninvuɣu so bɛ ni ŋmalgi (Naawuni daazaaba) ka chɛ o, tɔ! Achiika! O (Naawuni) shiri zo o nambɔɣu. Yaha! Dini maa nyɛla tarli din galsi

[17] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Naawuni yi shihi a ni bɛrim shɛli, tɔ! So n-kani yɛn tooi vuui li (ka chɛ a) naɣila Ŋuna, O mi yi shihi a ni alheeri shεli, tɔ! Ŋuna n-nyɛ Toora binshɛɣu kam zuɣu

[18] Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyεŋda O daba zuɣu. Ŋuna n-lahi nyɛ Yεmgoliŋgalana, Ŋun mi din sɔɣi

[19] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Bimbo n-leei nyɛ din galsi ni shɛhira dibu? Yεlima: “Naawuni n-nyɛ Shɛhiralana m mini ya sunsuuni. Yaha! Bɛ tim wahayi n-sani na ni Alkur’aani ŋɔ maa, domin n-zaŋ li varsi ya, ni tuuntali maa ni yɛn paai sokam. Di ni- bɔŋɔ, yi diri shɛhira ni duuma shεba beni m-pahi Naawuni zuɣu? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Mani ku di di shɛhira.” Yεlima: “Tɔ! Achiika! O (Naawuni) nyɛla Duuma yino. Yaha! Achiika! Mani nuu ka yi ni zaŋ shɛli m- pahi Naawuni zuɣu jεmdi maa ni

[20] Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti litaafi (Yahuudu mini Nashaaranim’) mi o (Annabi Muhammadu) kamani bɛ ni mi bɛ puuni bihi shεm. Bana n-nyɛ ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, ka ku lahi ti yεlimaŋli

[21] Yaha! Ŋuni n-leei nyɛ zualindira n-ti lahi paai ŋun ŋma ʒiri pa Naawuni, bee ka o labsi O aayanim’ ʒiri. Achiika! Zualindiriba pala ban yɛn ti tilgi (Zaadali)

[22] Yaha! Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti laɣim ba namgban- yini, ka yεli ninvuɣu shεba ban bo duumanim’ m-pahi Naawuni zuɣu maa: “Yapolo ka binyɛr’ shɛŋa yi ni daa zaŋ leei duumanim’ la be

[23] Bɛ fitina (chɛfuritali) maa bahigu ti pa shɛli m-pahila bɛ yɛn ti yɛlimi: “Ti po ti Duuma Naawuni, ti daa pala ban jɛmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu.”

[24] (Yaa nyini Annabi)! Yulimi bɛ ni ŋma ʒiri m-pa bɛ maŋ’ shεm, ka bɛ ni daa ŋmari ʒiri m-pari binyɛr’ shεŋa maa bɔrgi ka chɛ ba

[25] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (chεfurinim’ maa) puuni shεba beni gbilsiri n-tira (a yi ti karinda), ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ binwɔri ŋari bɛ suhiri domin bɛ di baŋ li, ka zaŋ dalima (tikpirlim) niŋ bɛ tiba ni. Yaha! Bɛ yi nya aaya kam, bɛ pala ban tiri li yεlimaŋli, hali ka bɛ ti kana a (Annabi Muhammadu) sani na n-ti ŋmεra namgbanikpeeni, ka ban niŋ chɛfuritali maa yɛli: “Ŋɔ (Alkuraani) maa pala shɛli m-pahila kurumbuninim’ salima.”

[26] Ka bɛ nyɛla ban taɣiri niriba ka chɛri o (Annabi Muhammadu), ka bɛ mammaŋ’ niŋdi katiŋ’ ka chεri o, bɛ mi bi niŋdi so hallaka naɣila bɛ maŋa, ka mi bi mi

[27] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi di yɛn nya saha shεli bɛ ni yɛn ti taɣi ba zali (ʒahannama) buɣum zuɣu, ka bɛ yεli: “M-baye, bɛ yi di kuli labsi ti (Dunia), ka ti bi lahi labsi ti Duuma (Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka gba pahi ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli puuni.”

[28] Chɛli gba! Binshɛɣu bɛ ni daa sɔɣiri maa yi pa kahigi ti ba. tɔ! Hali bɛ yi di labsi ba (Dunia puuni), bɛ naan labi bɛ ni mɔŋdi ba shɛli maa ni. Yaha! Achiika ! Bɛ nyɛla ʒirinima

[29] Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan yεli: “Bεhigu lahi ka shεli m-pahila ti Dunia bεhigu ŋɔ maa, dinzuɣu ti pala bɛ ni yɛn ti yiɣisi shεba (Zaadali)

[30] (Yaa nyini Annabi)! A yi di yɛn ti nya saha shεli bɛ ni yɛn ti zaŋ ba n-zali bɛ Duuma (Naawuni) tooni, ka O (Naawuni) yεli: “Di ni bɔŋɔ, ŋɔ maa bi niŋ yεlimaŋli? Ka bɛ yεli: “Di shiri pali ya, ti po ti Duuma.” Ka O yεli: “Tɔ! Lammi ya azaaba domin yi ni daa niŋdi gutulunsi shɛli maa zuɣu.”

[31] Achiika! Ninvuɣu shεba ban labsi Naawuni laɣimbu ʒiri maa kɔhilu, hali ka Chiyaama yiɣisibu yεn ti kaba na yim zuɣu, ka bɛ naan yεli: “Yaa ni ti kɔhilu domin fawaɣili shεli ti ni daa niŋ (Dunia) puuni la, ka bɛ nyɛla ban ʒiri bɛ ʒili (tuumbɛri) bɛ yaansi zuɣu. Wumma! Bɛ ni ʒiri shɛli maa nyɛla din be

[32] Yaha! Dunia bεhigu pala shɛli m- pahila diɛma mini kpεrigu, amaa! Chiyaama bεhigu n-nyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban zɔri Naawuni. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali

[33] (Yaa nyini Annab)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) mi ni bɛ ni yεri shεm maa niŋdi a suhusaɣiŋgu. Achiika! Bε pala bε labsirila ʒiri niŋdi a noli ni, Amaa! Zualindiriba zaɣisirila Naawuni aayanima

[34] Yaha! Achiika! Bɛ daa labsi tuumba ban kana pɔi ni nyini maa ʒirinima, ka bɛ niŋ suɣulo ni bɛ ni labsi ba ʒirinim’ maa. Yaha! Ka bɛ niŋ ba bɛrim hali ka Ti (Tinim’ Naawuni) sɔŋsim ti kaba na. So mi kani n-yɛn tooi taɣi Naawuni yεltɔɣa (alikauli). Achiika! (Yaa nyini Annabi)! Tuun’ shεba ban daa gari maa lahibaya nyɛla din ka a na

[35] (Yaa nyini Annabi)! Di yi nyɛla bɛ (chεfurinim’ maa) ni lebi biri a maa galsi mi n-ti a, tɔ! A yi baŋ ni a ni tooi nya voli tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bee dariga din yɛn zaŋ a n-duhi zuɣusaa, domin a ti ka ba na ni aaya shɛli, (nyin niŋma). Yaha! Naawuni yi di bɔra, tɔ! O naan laɣim ba n-tam dolsigu zuɣu. Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! Di pahi ninvuɣu shεba ban ʒi puuni

[36] Achiika! Ninvuɣu shεba ban gbilsiri tibli n-nyɛ ban saɣiri (Naawuni) bolgu. Kpiimba (chɛfurinim’) maa mi, Naawuni yɛn ti neei ba mi. Din nyaaŋa, O sani ka bɛ yɛn ti labsi ba na (Zaadali)

[37] Ka bɛ (Makka chεfurinim’ maa) yεli: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi o alaama shεli na o Duuma (Naawuni) sani na? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn tooi siɣisi alaama shεli na. Amaa! Bɛ pam bi mi

[38] Yaha! Biŋkɔb’ so n-ka tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bee noombili so ŋun yiɣiri ni o kpimkpama ayi, naɣila bɛ nyɛla binnamda yi (ninsalinim’) tatabo. Ti (Tinim’ Naawuni) bi niŋ fawaɣili ka chɛ shɛli (ka di ka) litaafi (Alkur’aani) puuni. 1 Din nyaaŋa, bɛ yɛn ti laɣim bala bɛ Duuma sani (Zaadali)

[39] Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Bɛ nyɛla biriti mini tikpiranima, ka bɛ naan lahi be zimsim puuni. Naawuni birgirila O ni bɔri so. O mi ni lahi bɔri so, ka O zali o sochibgu zuɣu

[40] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni daazaaba yi kan ya na, bee ka Chiyaama yiɣisibu paai ya, yi ni lahi boli so yuli ka di pa ni Naawuni, yi yi nyɛla yɛlimaŋlinima

[41] Chɛli gba! O ko yuli ka yi boonda, O yi bɔra, ka O vuui yi ni boondi O n-zaŋ chaŋ shɛli ni maa, ka yi tam yi ni daa laɣindi O mini shɛli jɛmdi maa yɛla

[42] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim (tuun’ shɛba na) ali’umma shεba ban kana pɔi ni nyini maa sani, ka Ti gbaai ba ni miisim (fara) mini doro, domin achiika! Bɛ leei ban gbargi maŋa (n-ti Naawuni)

[43] Bozuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba yi ti kaba na, ka bi gbargiri bɛ maŋa? Amaa! Ka bɛ suhiri kuui, ka shintaŋ dihi bɛ ni tumdi tuun’ shɛŋa nachinsi n-ti ba

[44] Din nyaaŋa, saha shεli bɛ ni daa tam wa’azu shεli bɛ ni niŋ ba, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yooi alheeri balibu kam soya n-ti ba, hali ka bɛ ti niŋ suhupεlli ni binshɛɣu bɛ ni ti ba maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai ba yim zuɣu, ka bɛ leei ban yihi tamaha

[45] Ka bɛ (Naawuni) ŋmaai ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa vurli (asali). Paɣibu balibu kam dihitabli ti Naawuni, binnamda Duuma

[46] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi bi nya kadama Naawuni yi gbaai yi wumbu mini yi nyabu, ka ŋari yi suhiri ni, tɔ! Duuma ŋuni ka pa ni Naawuni n-yɛn tooi tahi ya li na? Yulimi Ti (Tinim’ Naawuni) ni kahigiri aayanim’ shεm, din nyaaŋa ka bɛ nyɛla ban lebri birita

[47] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi bi nya kadama Naawuni daazaaba yi kan ya na yim zuɣu (ka di nyɛla Yuŋ), bee ka di kan ya na polo ni (Wuntaŋ’ ni), di ni bɔŋɔ, bɛ (Naawuni) ni niŋ so hallaka m-pahila zualindiriba

[48] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi timdi tuumba na naɣila bɛ nyɛla ban tiri suhupεlli lahibali (ni Alizanda), ka lahi nyɛ ban valsira (ni buɣum daazaaba). Dinzuɣu ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, ka vɛlgi o tuma, tɔ! Bɛ ti ka dabεm shεli, bɛ mi ti pala ban yɛn niŋ suhusaɣiŋgu (Zaadali)

[49] Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, tɔ! Achiika! Azaaba ni gbaai ba domin bɛ ni kpeeri yiri maa zuɣu

[50] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N-ku yεli ya ni Naawuni daarzichi sɔŋbu shee bela n sani, m mi ʒi din sɔɣi. M-mi ku yεli ya ni n-nyɛla Malaaika. Mani bi doli shεli m-pahila bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n-ti ma na.” Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, zom mini ninnee ni niŋ yim? Di ni bɔŋɔ, yi pala ban tɛhira

[51] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Zaŋmi li (Alkur΄aani) n-varsi ninvuɣu shεba ban zɔri ni bɛ ti laɣim ba bɛ Duuma (Naawuni) sani, bɛ ti ka ŋun yɛn taɣi ba, bɛ mi ka ŋun yɛn suhudee ba ka pa Ŋuna. (A yi varsi ba), achiika! Bɛ ni zo Naawuni

[52] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di kariti ninvuɣu shεba ban jɛmdi bɛ Duuma (Naawuni) Asiba mini Zaawuni ka di nyɛla bɛ bɔrila O yεdda zuɣu, bɛ saliya shɛli ti bi yɛn ʒi a zuɣu, a mi saliya ti bi yɛn ʒi bɛ zuɣu, ka a ti kari ba, ka pahi zualindiriba ni

[53] Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ bɛ (ninsalinim’) shεba dahim taba, domin bɛ (puuni asanzanim’) yεli: “Di ni bɔŋɔ, bambɔŋɔnima (faranima) ka Naawuni ti O pini ti puuni? Di ni bɔŋɔ, Naawuni pala Ŋun mi ninvuɣu shεba ban paɣira

[54] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ maa yi ti ka a na, tɔ! Nyin yεlima: “Suhudoo be yi zuɣu” yi Duuma niŋ nambɔzɔbo talahi n-ti O maŋ’ kadama achiika! Ŋun tum din be yi puuni ni ʒilinsi, ka ti niŋ tuuba din nyaaŋa, ka lahi tum tuunsuma, tɔ! Achiika! O (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[55] Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima, domin bibɛhi daashili yi polo ni

[56] (Yaa nyini Annab)! Yεlima: “Achiika! Bɛ mɔŋ ma ni n-di jεm binyεr’ shεŋa yi ni jεmdi ka di pala Naawuni maa.” Yεlima: “N-ku doli yi suhuyurlim (domin n-yi niŋ lala), achiika! M-bɔrgi ya, dinsaha n-lahi ka ninvuɣu shεba ban dolsi puuni

[57] Yεlima: “Achiika! Mani bela daliri zuɣu din yi n Duuma (Naawuni) sani na, ka yi (Makka chɛfurinim’) zaŋ ma leei ʒirilana, n-ka yi ni bɔri shɛli (azaaba) ni yomyom’ maa, di fukumsi ka shɛli naɣila Naawuni sani, O yihirila yɛlimaŋli polo ni, Ŋuna n-lahi nyɛ Ŋun niŋdi fukumsi n-gari sokam.”

[58] Yεlima: “Di yi di nyεla yi ni bɔri shɛli ni yomyom’ maa yiko bela n sani, bɛ naan ŋmaai yɛla maa fukumsi m mini ya sunsuuni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun mi zualindiriba

[59] Yaha! O (Naawuni) sani ka din sɔɣi saafenim’ be, so ʒi li naɣila Ŋuna, ka O lahi mi din be duli ni kom ni. Yaha! Vɔɣu bi tɔhigiri lura, shee O mila di yεla. Yaha! Bimbεlim ka tiŋgbani zimsim ni, di yi nyɛla din maha, bee din kuui, naɣila di pun sabimi be litaafi shεli din kahigiri yεllikam polo ni la (Lauhul- Mahfuuz)

[60] Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun deeri yi nyεvuya yuŋ, ka mi yi ni di tum shɛli wuntaŋ’ ni, din nyaaŋa ka O yiɣisi ya di (gom maa) ni, domin bɛ pali ya saha shɛli O ni zaliya maa, din nyaaŋa, O sani n-nyɛ yi labbu shee, ka O yɛn ti tin ya yi ni daa tumdi tuun shɛŋa lahibali

[61] Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Nyεŋda O daba zuɣu, ka O timdi ban guli ya na (Malaaikanima), hali ni saha shɛli kpibu ni yɛn ti paai yi (ninsalinim’) puuni yino, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba (Malaaikanim’) deei o nyεvuli, bɛ mi bi niŋdi fawaɣili (ni bɛ tuma)

[62] Din nyaaŋa, ka bɛ labsi ba Naawuni so ŋun nyɛ bɛ Duuma ni yεlimaŋli sani. Wumma! Fukumsi bela O sani. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋuŋ kariti saliya ni valim n-gari ban kam diri saliya

[63] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei tilgiri ya ka chɛ duli mini kom ni zimsim, ka yi (ninsalinim’) suhiri O ka nyɛla ban gbargiri yi maŋ’ ni ashilo ni (ka yεra): “Achiika! O yi tilgi ti ka chɛ ŋɔ maa, tɔ! Achiika! Ti nyεla ban yɛn paɣi

[64] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni n-nyɛ Ŋun tilgiri ya ka chɛ li, (ka lahi tilgiri ya) ka chɛ suhusaɣiŋgu kam, din nyaaŋa ka yi lahi bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu jεmda

[65] Yεlima: “Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Nyɛŋda Ŋun yɛn tooi siɣisi O daazaaba na yi zuɣusaa, bee yi napona gbinni, bee ka O chɛ ka yi namgbana woli, ka yi leei ninvuɣu koŋkoba, ka chɛ ka yi shɛba lam biɛrim taba sani. (Yaa nyini Annabi)! Tɔ! Yulimi Ti (Tinim’ Naawuni) ni kahigiri dalirinim’ shεm, domin achiika! Bɛ ni leei ban baŋ

[66] (Yaa nyini Annabi)! Ka a niriba zaŋ li (Alkur’aani maa) leei ʒiri, ka di mi nyɛla yɛlimaŋli. Yεlima: “M-pala yi yɛla ni dalim so.”

[67] Lahibali kam malila di yɛlimaŋli. Yaha! Ni baalim, yi ni ti baŋ

[68] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi ti nya ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ansarsi maa, tɔ! Nyin yim bɛ yεla ni hali ka bɛ ti taɣi yεltɔɣa shεli dabam. Yaha! Di yi ti niŋ ka shintaŋ chε ka a tam, tɔ! A yi ti teei, nyin miri ka a lahi ʒini ni zualindiriba maa a teebu maa nyaaŋa

[69] Yaha! Bɛ (chɛfurinim’ maa) saliya ti bi yɛn ʒi wuntizɔriba zuɣu, amaa! Di kuli nyɛla teebu, domin achiika! Bɛ ni zo Naawuni

[70] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Chεli ninvuɣu shεba ban gbibi bɛ daadiini ka di nyɛ diɛma ni kpεrigu maa, ka Dunia bεhigu yɔhim ba, ka zaŋ li (Alkur’aani) n-teei ba, domin bɛ ti di zaŋ nyɛvuli n-ti niŋ hallaka ni (Zaadali) domin di ni tum shɛli zuɣu. Di ti ka ŋun yɛn ti taɣi li, bee ŋun yɛn suhudeei li ka pa ni Naawuni. Di mi yi zaŋ binshɛɣu kam ni di yo di maŋ zuɣu, bɛ ku deei li di sani. Bannim’ maa n-nyɛ ban yihi tamaha domin bɛ tuuntumsa zuɣu, bɛ yɛn ti malila binnyurgu din nyɛ kotulum, ni azaaba kpeeni domin bɛ ni daa niŋdi chεfuritali shεli (Dunia) maa zuɣu

[71] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni- bɔŋɔ, ti jεmmi din ku tooi niŋ ti anfaani bee bɛrim shεli ka pa ni Naawuni, ka ti lahi labi ti napomboba zuɣu (bɔrginsim) saha shɛli Naawuni ni dolsi ti ŋɔ maa nyaaŋa? ka di ŋmani ninvuɣu so (alizin) shintaŋnim’ ni birgi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka o leei ŋun birimda, ka o mali mabihi ka bɛ boondi o n-zaŋ chaŋ dolsigu (ka yεra): “Kam na ti sani.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Naawuni dolsigu n-nyɛ dolsigu.” Yaha! Bɛ puhi ti ni ti zaŋ ti maŋ’ zaasa n-ti binnamda Duuma

[72] Yaha! (Bɛ yɛli ti)! “Puhimi ya jiŋli, ka zo O (Naawuni).” Yaha! Ŋuna n-nyɛ bɛ ni yɛn ti laɣim ya So sani

[73] Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani ni yεlimaŋli. Yaha! Dabsi’ shεli O ni yɛn ti yεli: “Leema, ka di leei. O yεltɔɣali (alikauli) nyεla yεlimaŋli. Ŋuna lahi n-su nam dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti pɛbsi kikaa ni. O nyɛla Ŋun mi din sɔɣi ni din be polo ni. Yaha! Ŋuna n- nyɛ Yεmgoliŋgalana, Ŋun mi din sɔɣi

[74] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli o ba Aazara: “Di ni bɔŋɔ, a gbibila buɣa ka bɛ nyɛ duumanima? Achiika! Mani nya a ka a mini a niriba be bɔrginsim din kuli be polo ni.”

[75] Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ sagbana ni tiŋgbana nam wuhi Annabi Ibrahima, domin O pahi ninvuɣu shɛba ban dihitabli ni

[76] Saha shεli yuŋ ni daa ti zibi o (Annabi Ibrahima), ka o nya saŋmarga, ka yεli: “N Duuma m-bɔŋɔ, saha shɛli o (saŋmarga maa) ni ti lu, ŋun yεli: “N-je (duuma shɛba) ban lura.”

[77] Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni ti nya goli ka o puhi, ŋun yεli: “Ŋɔ maa n- nyɛ n Duuma,” saha shɛli o (goli maa) ni ti lu, ka o yɛli: “Achiika! N Duuma (Naawuni) yi bi dolsi ma, achiika! N-ni pahi ninvuɣu shεba ban bɔrgi puuni.”

[78] Yaha! Saha shɛli o ni ti nya wuntaŋ’ ka di puhi, ka o yεli: “Tɔ! N duuma titali m-bɔŋɔ, saha shεli o (wuntaŋ’ maa) ni ti lu, ŋun yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! Mani nuu ka yi ni jεmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu maa ni.”

[79] “Achiika! Mani zaŋla n nina kpa (Duuma so) Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani, ka nyɛla Ŋun lebi biri adiini kam din nyɛ ʒiri.Yaha! N-ka ninvuɣu shɛba ban jεmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu maa ni.”

[80] Ka o (Annabi Ibrahima) niriba ŋmɛ o namgbankpeeni, ka o yεli: “Di ni- bɔŋɔ, yi ŋmεri mala namgbankpeeni n- zaŋ kpa Naawuni polo? Ka di nyɛla O (Naawuni) dolsi ma mi. Yaha! Mani bi zɔri yi ni laɣim Naawuni ni shɛli jεmdi maa, (shεli mi ku tooi nya ma), naɣila n Duuma (Naawuni) yi saɣi, n Duuma gilila binshɛɣu kam ni baŋsim. Di ni- bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla

[81] Yaha! Bozuɣu ka n-yɛn zo yi ni bo shɛli m-pahi Naawuni zuɣu jεmda, ka yinim’ bi zɔri dabiεm kadama yi laɣim Naawuni ni shɛli jεmda? Ka di mi nyɛla Naawuni bi siɣisi daliri shεli na di zuɣu. Di ni bɔŋɔ, yεɣa ayi maa puuni dini n- leei tu ni di mali suhudoo, yi yi shiri nyɛla ninvuɣu shεba ban mi

[82] Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka bi zaŋ zualinsi (buɣa jɛma) n-gari bɛ yεlimaŋtibo maa ni, tɔ! Bannim’ maa, suhudoo be bɛ zuɣu (Zaadali). Yaha! Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban dolsi

[83] Yaha! Dina n-nyɛ Ti (Tinim’ Naawuni) daliri ka Ti zaŋ li n-ti Annabi Ibrahima o niriba zuɣu. Ti duhirila Ti ni bɔri so ni darzanima. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) nyɛla Yεmgoliŋgalana, Baŋda

[84] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o (Annabi Ibrahima) Annabi Is’haaka dɔɣim, ni Annabi Ya’akuba, ka dolsi bɛ zaɣiyino kam. Yaha! Ka Ti dolsi Annabi Nuhu poi ni bana, o zuliya puuni n-daa lahi nyɛ Annabi Dawuda mini Annabi Sulemana, ni Annabi Ayuba, ni Annabi Yisifu, n-ti pahi Annabi Musa mini Annabi Haruna. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri tuunsumanim’ samli

[85] Ni Annabi Zakariya, ni Annabi Yahaya mini Annabi Issa, n-ti pahi Annabi Iliyasu, bɛ zaasa daa be ninvuɣusuma ni

[86] Ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Yasaɣa mini Annabi Yinusa, n-ti pahi Annabi Luutu. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tibgi bala binnamda zuɣu

[87] Yaha! Bɛ banim’ mini bɛ zuliyanim’ puuni, n-ti pahi bɛ mabihi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gahim ba, ka dolsi ba n-zaŋ chaŋ sochibga

[88] Dina n-nyɛ Naawuni dolsigu, ka O mali li dolsiri O ni bɔri so O daba puuni. Yaha! Bɛ (tuumba maa) yi daa laɣim Naawuni mini shɛli n-jεm, tɔ! Bɛ tuuntumsa (laara) daa naan saɣim

[89] Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti litaafi, ni fukumsi mini Annabitali, dinzuɣu (yaa nyini Annabi) Di yi niŋ ka bambɔŋɔ- nim’ maa (Maka chεfurinim’) niŋ li gutulunsi, tɔ! Achiika! Ti zaŋ li n-dalim ninvuɣu shεba dabam ban ku niŋ li gutulunsi

[90] Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba Naawuni ni dolsi, dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Tɔɣisim bɛ dolsigu maa. Yεlima: “Mani bi bɔhiri ya sanyoo shεli.” Di (Alkur’- aani) pala shεli m-pahila teebu n-nyɛ li n-zaŋ ti binnamda

[91] Yaha! Bɛ bi tibgi Naawuni ni di ni tu kamaata ni shεm, dina n-nyɛ saha shεli bɛ ni daa yεli: “Naawuni bi siɣisi shɛli n-ti ninvuɣu so na. Yεlima: “Ŋuni n-leei siɣisi litaafi shεli Annabi Musa ni zaŋ na ka di nyɛ neesim ni dolsigu n-zaŋ ti ninsalinima, ka yi (Yahuudunim’) sabri li niŋdi gbana ni, ka naan yihiri shεŋa polo ni, ka sɔɣiri di puuni pam, ka O (Naawuni) baŋsi ya yi mini yi banim’ ni daa ʒi shɛli? Yεlima: “Naawuni.” Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Chεli ba bɛ ʒiri maa ni, ka bɛ kuli kpiɛrita

[92] Yaha! Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla litaafi shεli din nyɛ alibarika dini, ka di lahi dihitabli ni (litaafi shεŋa) din daŋ li na, domin a (Annabi Muhammadu) zaŋ li yihi ninvuɣu shεba ban be Maka yiŋ’ wa’azu, n-ti pahi tiŋgbani shɛŋa din gili li. Dinzuɣu, ninvuɣu shεba ban ti Zaadali yɛlimaŋli ban tiri li (Alkur’aani) la yεlimaŋli, ka nyɛla ban guri bɛ jiŋli

[93] Yaha! Zualindira kani n-ti lahi paai ninvuɣu so ŋun ŋma ʒiri m-pa Naawuni, bee ka o yεli: “Bɛ siɣisi wahayi n-ti ma na, ka bɛ mi bi siɣisi binshɛɣu n-ti o, ni ŋun lahi yεli: “Ni baalim, n-ni tooi siɣisi Naawuni ni siɣisi shɛli maa tatabo na,” (Yaa nyini Annabi)! A yi di yɛn ti nya saha shεli zualindiriba ni yɛn ti be kpibu kulibu ni, ka Malaaikanim’ teei bɛ nuhi (ka yεri ba): “Zaŋmi ya yi nyɛvuya na,” Zuŋɔ, bɛ ni yon ya samli ni filiŋ daazaaba, domin yi ni daa yεri shɛli tiri Naawuni ka di pa ni yεlimaŋli maa, ka yi lahi nyɛ ninvuɣu shεba ban tibgiri yi maŋ’ ka chɛri O aayanima

[94] Yaha! Achiika! Yi (ninsalinim’) kana Ti (Tinim’ Naawuni) sani yi zaɣigaŋ gaŋ kamani Ti ni daa nam ya piligu la shεm, ka yi lahi chɛ Ti ni tin ya shɛli m-bahi yi nyaaŋa (Dunia puuni), Ti mi bi nya yi ni daa ŋmari ʒiri ka yɛli ni shɛba n-yɛn ti suhudeei ya, ka gba nyɛ duumanim’ m-pahi Naawuni zuɣu maa. Achiika! Yi mini ba sunsuuni ŋmaai ya, ka duuma shεba yi ni daa ŋmari ʒiri pari maa zaa bɔrgi ka chεn ya.”

[95] Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun bɔɣiri bimbɛlim mini binkpilli (tiŋgbani ni) na, O yihiri binnyεŋ binkpiŋ ni na, ka yihiri binkpiŋ binnyɛŋ ni na. Ŋuna n-nyɛ Naawuni maa. Ka bo n-leei chɛ ka bɛ ŋmalgiri ya (ka chεri O jɛma)

[96] Ŋun yihiri bekaali (zimsim puuni) na, ka zali yuŋ ka di nyɛ vuhim saha n- tin ya, ka lahi zali wuntaŋ’ mini goli ka di nyɛ (din wuhiri ya dabsa mini yuma) kalinli. tɔ! Ŋɔ maa n-nyɛ (Duuma so) Ŋun nyɛ Nyεŋda, ni Baŋda maa zaligu

[97] Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun zali ya saŋmarsi, domin yi mali li nyari duli ni kom ni zimsim. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigila aayanima n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban mi

[98] Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun nam ya ka yi yi nyɛvuli yini (Annabi Adam) puuni na, ka yi nyɛla ban be yi manim’ tolansi ni, ni yi banim’ kurmihi ni. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigila aayanim’ polo ni n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban baŋda

[99] Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun siɣisi kom ka di yi zuɣusaa na, ka Ti zaŋ li n-yihi binshɛɣu kam bimbirili, ka naan yihi bindiba din nyɛ vakaha di puuni, ka Ti yihiri bimbiɛlim din gɔhi gɔhi taba, ka di yɛm yihiri yilgu din kuli siɣi tiŋgbani ni na, ni Inabi (sinsaba) mini Zaituuni, n-ti pahi Rummaani puri, ka di shɛŋa ŋmabi taba ka shɛba mi bi ŋmani taba, yulmi ya di binwola, di yi ti niŋ ka di woli, ni di yi ti lahi bi. Achiika! Yεlikpahinda be lala maa puuni n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli

[100] Ka bɛ (chɛfurinim’) naan zali alizinnim’ ka bɛ nyɛ nyintahi n-ti Naawuni, ka di nyɛla Ŋuna (Naawuni) n-nam ba, ka bɛ naan ŋma ʒiri m-pa O kadama O mali bidibsi mini bipuɣinsi ka di pa ni baŋsim shɛli, O

[101] Ŋun pili sagbana mini tiŋgbani nambu. Wula ka O yɛn mali bia ka mi ka paɣa? Yaha! O namla binshɛɣu kam, ka nyɛ binshɛɣu kam Baŋda

[102] Ŋumbɔŋɔ maa n-nyɛ Naawuni so Ŋun nyɛ yi Duuma maa, Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam binshɛɣu kam, dinzuɣu jεmmi ya O. Yaha! Ŋuna n-nyɛ binshɛɣu kam ni dalim So

[103] Nina (ninsalinim’) bi nyari O, amaa! Ŋun (Naawuni) nyari nina. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun balgiri yεla n-tiri O daba, ka mali din kam sɔɣi lahibali

[104] Achiika! Yɛlikpahinda kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, dinzuɣu ninvuɣu so ŋun nya ka niŋ kpahim, tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o niŋ kpahim, ŋun mi zom, tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o lahi zom. Dinzuɣu, mani (Annabi Muhammadu) pala gula yi zuɣu

[105] Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima. Yaha! Domin bɛ (chɛfurinim’) yεli: “A (Muhammadu) karim ya.” Yaha! Domin Ti kahigi li n-ti ninvuɣu shεba ban mi

[106] (Yaa nyini Annabi)! Doli bɛ ni siɣisi shɛli n-ti a na a Duuma (Naawuni) sani. Duuma jɛmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, dinzuɣu yim ninvuɣu shɛba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu maa yεla ni

[107] Yaha! Naawuni yi di bɔra, bɛ naan ku jεm shɛli m-pahi O zuɣu, Ti mi bi zali a (Muhammadu) ka a nyɛ ŋun guli bɛ tuma, a mi pala bɛ yεla ni dalim so

[108] Yaha! Di tun ya (yi Muslinnima) ninvuɣu shεba ban jεmda binyεr’ shεŋa din pa Naawuni maa, ka di chε ka bɛ tu Naawuni ni jɛlinsi, ka pa ni baŋsim shɛli. Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) dihi ali’umma kam tuuntumsa nachinsi n-ti ba. Din nyaaŋa, bɛ labbu shee yɛn ti nyɛla bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka O yɛn ti ti ba lahibali n-zaŋ chaŋ bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Dunia puuni)

[109] Ka bɛ (Maka chεfurinima) po Naawuni bɛ pɔri tariga kadama achiika! Aaya shεli yi kaba na, bɛ shiri ni ti li yεlimaŋli. Yεlima: “Achiika! Aayanim’ maa bela Naawuni sani. Dinzuɣu, bo n- lee yan chɛ ka yi (Muslinnim’) baŋ ni aayanim’ maa yi kana bɛ (chεfurinim’ maa) ku ti yεlimaŋli

[110] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) lebri la bɛ suhiri mini bɛ nimbihi kamani bɛ ni daa pun bi ti yεlimaŋli pilgu maa shεm, ka Ti chε ba ka bɛ be bɛ kpahi yεɣi tariga maa ni, ka nyɛla ban kuli birinda

[111] Yaha! Hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi di siɣisi Malaaikanim’ na, ka kpiimba tɔɣisi ba yεltɔɣa, ka Ti laɣim binshɛɣu kam bɛ tooni (ka bɛ nyari li bɛ nina ayi), tɔ! Bɛ pala ban yɛn ti yεlimaŋli naɣila Naawuni yi yu, amaa! Bɛ (chεfurinim’) pam bi mi

[112] Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali Annabi kam ka o mali dima, ka bɛ nyɛla ninsala shintana mini alizinnima, ka bɛ shεba wuhiri taba yεltɔɣa din nyaɣisa, ka di nyɛla yɔhim. Yaha! A Duuma (Naawuni) yi di bɔra, bɛ naan ku niŋ lala. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Chεli ba ni bɛ ni kpiriti yɛltɔɣa shɛŋa maa

[113] Yaha! Domin ninvuɣu shεba ban bi ti Zaadali yεlimaŋli maa haŋkaya ŋmalgi kpa di polo. Yaha! Domin bɛ ti li yεdda, ka va alahichi shɛli bɛ ni yɛn va tariga

[114] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, n-ni bo fukumsilana so ka pa ni Naawuni, ka di nyɛla Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun siɣisi ya litaafi shεli (Alkur’aani) bɛ ni kahigi di yɛlli kam la? Yaha! Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti litaafi maa mi ni di (Alkur’aani) nyɛla bɛ ni siɣisi shɛli na a Duuma (Naawuni) sani ni yεlimaŋli. Dinzuɣu! (Yaa nyini Annabi)! Miri ka a pahi ninvuɣu shεba ban be zilsigu ni

[115] Yaha! Achiika! A Duuma yεltɔɣali (alikauli) paliya ni yεlimaŋli mini aadalsi. So n-kani ni tooi taɣi O yɛltɔɣa. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Wumda, Baŋda

[116] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi doli ninvuɣu shεba ban be tiŋgbani ni pam, tɔ! Bɛ ni birgi a ka chɛ Naawuni soli. Bɛ bi doli shεli m-pahila zilsigu, bɛ mi ka shɛli m-pahila bɛ ŋmarila ʒiri

[117] Achiika! A Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun mi ninvuɣu shεba ban dolsi

[118] Dinzuɣu! Dim ya bɛ ni boli Naawuni yuli shɛli zuɣu (ka kɔrgi), yi yi nyɛla ban ti Naawuni mini O aayanim yɛlimaŋli

[119] Yaha! Bo n-leei maliya ka yi ku di bɛ ni boli Naawuni yuli shɛli zuɣu, ka di nyɛla O (Naawuni) kahigila bɛ ni mɔŋ shɛli n-tin ya, naɣila din ti paai ya talahi. Yaha! Achiika! Pam birgiri la (niriba) ni bɛ suhuyurlim ka di pa ni baŋsim shεli. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma nyɛla Ŋun mi ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣiri targa

[120] Yaha! Chεli ya Naawuni taali ni kpɛbu polo mini sɔɣisinli ni. Achiika! Ninvuɣu shεba ban kpɛri Naawuni taali ni maa, ni baalim bɛ ni ti yo ba bɛ ni daa vari alahichi shɛŋa (Dunia) maa samli

[121] Yaha! Di din ya bɛ ni bi boli Naawuni yuli shɛli zuɣu (ka kɔrgi li). Lala maa! Achiika! Di nyɛla din kpahi yɛɣi Naawuni tarsi. Yaha! Achiika! Alizin’ shintana maa wuhurila bɛ sim- nima (ninsalinim’ puuni) ni bɛ ŋmɛn ya namgbankpeeni. Yaha! Achiika! Yi yi doli ba, tɔ! Yi be buɣujɛmdiba ni

[122] Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun kpi, din nyaaŋa ka Ti (Tinim’ Naawuni) neegi o, ka zali o neesim ka o mali li n-chana ninsalinim’ puuni, o ni ŋmani ninvuɣu so ŋun be zimsim shɛli ni o ni ku tooi yi di puuni? Lala ka bɛ dihi chεfurinim’ bɛ ni daa tumdi tuun shɛŋa nachinsi n-ti ba

[123] Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali tiŋgbani kam puuni ka di kpamba n-nyɛ di tuumbɛrinima, domin bɛ na nabiεri di puuni. Bɛ mi bi nari so nabεri naɣila bɛ mammaŋa, amaa! Bɛ bi mi

[124] Yaha! Yɛlikpahindili yi ti ka ba (chεfurinim’ maa) na, ka bɛ yεli: “Di kariya ka ti ti yεlimaŋli, naɣila bɛ ti ti la bɛ ni daa ti Naawuni tuumba shɛli la tatabo.” Naawuni n-nyɛ Ŋun mi luɣu- shεli polo O ni zaandi O tuuntali. 1 Ni baalim, filiŋ din yi Naawuni sani na, ni azaabakpeeni ni paai ninvuɣu shɛba ban tum bibɛlim maa, domin bɛ ni daa nari nabe’ shεŋa maa zuɣu

[125] Dinzuɣu Naawuni ni bɔri ni O dolsi ninvuɣu so, O yɛlgirila o nyɔɣu n-zaŋ ti Muslinsi daadiin, O mi ni bɔri ni O birigi so, O chɛrimi ka o nyɔɣu muɣi ka kirsi, ka di ŋmanila o wolsirimi ni o du zuɣusaa la. Tɔ! Lala ka Naawuni zaŋdi daɣiri m-pari ninvuɣu shεba ban bi tiri yεlimaŋli maa zuɣu

[126] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ŋɔ maa n-nyɛ a Duuma sochibga. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigirila aayanima n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban teeri Naawuni yɛla

[127] Bɛ mali suhudoo yili (Alizanda) bɛ Duuma sani. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n- nyɛ bɛ sɔŋda domin bɛ ni daa tumdi tuun’ shɛŋa (Dunia puuni) la zuɣu

[128] Yaha! Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti laɣim ba namgbaniyini (ka yεli): “Yaa yinim’ alizinnim’ salo! Achiika! Yi daa tibgi yi maŋ’ ninsalinim’ zuɣu, ka bɛ simnim’ ban be ninsalinim’ puuni yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Ti daa wumla taba nyɛɣisim, ka ti paai saha shεli A ni zali ti. Ka O yεli: “Buɣum n- nyɛ yi labbu shee, ka yi nyɛla ban yɛn kpalim di puuni, naɣila Naawuni ni yu shɛli. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyεla Yεmgoliŋgalana, Baŋda

[129] Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdi zualindiriba n-sɔŋsiri taba, domin bɛ tuuntumsa zuɣu

[130] Yaa yinim’ alizinnim’ mini ninsalinim’ salo! Di ni bɔŋɔ, tuun’ shεba daa bi kana yi puuni na, n-ti karindi ya N (Mani Naawuni) aayanima, ka varsiri ya ni dabsi’ shεli dimbɔŋɔ maa laɣimbu? Ka bɛ yεli: “Ti di ti maŋ’ shɛhira,” Ka Dunia bεhigu yɔhim ba, ka bɛ lahi di bɛ maŋ’ shɛhira ni bɛ daa nyɛla chεfurinima

[131] Di daliri nyɛla a Duuma (Naawuni) pala Ŋun niŋdi tiŋgbana hallaka ni zualinsi, ka di niriba ʒi di yɛla

[132] Yaha! Sokam (ninsalinima) yɛn ti malila darzanima n-zaŋ jɛndi bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli. Yaha! A Duuma pala Tamda ni bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli

[133] Yaha! A Duuma (Naawuni) nyɛla Bundana, Chεmpaŋlana, O yi bɔra, ka O nyɛhi ya, ka taɣi ya ni O ni bɔri shɛli yi nyaaŋa, kamani O ni daa pili ya nambu ka yi yi ninvuɣu shεba dabam zuliya puuni na shεm

[134] Achiika! Bɛ ni gbaari ya shɛli da- alikauli maa (Chiyaama yiɣisibu) nyɛla din yɛn kana, yi mi pala ban yɛn tooi zo n-sɔɣi Naawuni

[135] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yaa yinim’ n niriba! Tummi ya yi (kali) soli zuɣu, achiika! M gba nyɛla Ŋun yɛn tum n (Muslinsi kali) soli zuɣu, amaa! Ni baalim, yi ni ti baŋ ŋun mali bahindisuŋ (Zaadali). Achiika! Zualindiriba ti ku tilgi

[136] Ka bɛ (chɛfurinim’ maa) naan zali Naawuni tarli O binnamda puuni n-zaŋ jɛndi puri ni biŋkobri, dinzuɣu ka bɛ yεli: “Ŋɔ maa nyɛla Naawuni dini domin bɛ ʒiri zuɣu, ka ŋɔ maa mi nyɛ ti buɣa dini. Din nyɛ bɛ buɣa dini maa bi paari Naawuni sani. Amaa! Ka din nyɛ Naawuni dini paari bɛ buɣa maa, bɛ ni zaandi fukumsi shεli ŋɔ maa nyɛla din be

[137] Yaha! Lala ka buɣujɛmdiba pam ni jɛmdi buɣu shɛŋa maa dihi ba bɛ bihi kubu nachinsi, domin bɛ niŋ ba hallaka, ka bɔri bɛ daadiini n-ti ba. Yaha! Naawuni yi di bɔra, bɛ naan ku niŋ li. Dinzuɣu, chɛli ba ni ʒiri shɛŋa bɛ ni ŋmari maa

[138] Ka bɛ yεli: “Biŋkɔbri ŋɔ maa mini bindira ŋɔ dibu nyεla din chihira, so bi diri li naɣila ti ni bɔri so, domin bɛ ʒiri zuɣu, ka biŋkɔb’ shεŋa beni ka bɛ bi babu (bee bɛ nyɛma ʒibu) chihira, ka biŋkɔb’ shεŋa mi beni ka bɛ bi boondi Naawuni yuli m-pari bɛ zuɣu (ka kɔrigi ba), ka di nyɛla ʒiri ka bɛ ŋma m-pa O

[139] Ka bɛ lahi yεli: “Din be biŋkɔbri ŋɔ maa puya ni nyεla ti dobba koŋko dini, ka chihira n-zaŋ ti ti paɣaba, amaa! Di (biŋkɔbgu maa) yi nyɛla zaɣikpiŋ, ka bɛ zaa laɣim ŋubi li. Tɔ! O (Naawuni) ni ti yo ba bɛ ni ti ŋmahin’ shεŋa maa samli (Zaadali). Achiika! O (Naawuni) nyɛla Yεmgoliŋgalana, Baŋda

[140] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ku bɛ bihi ka di nyɛla jεrlim ka pa ni baŋsim shεli maa kɔhilu. Din nyaaŋa, ka bɛ lahi mɔŋ bɛ maŋ’ Naawuni ni largi ba shεli, ka di nyɛla bɛ ŋmala ʒiri m-pa Naawuni. Achiika! Bɛ bɔrgi ya, ka pala ninvuɣu shɛba ban dolsi

[141] Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam puri din zɔri tiŋgbani ni, ni din ʒe di bɛhi zuɣu, ni dobino, ni puu din bindira lambu nyɛ koŋkoba, ni Zaituuni mini Rummaani, din ŋmani taba, ni din bi ŋmani taba. (Ka bɛ yɛli): “Dim ya O (Naawuni) binwola puuni di, yi ti niŋ ka di woli, ka tin ya di hachi di (bindira maa) kpiɣibu dali, ka di niŋ ya barina. Achiika! O (Naawuni) je ban niŋdi barina

[142] Yaha! Biŋkɔbri maa puuni shεba beni n-nyɛ biŋkɔb’ kara ban ʒiri ʒiya, ni zaɣ’ baligu ban ku tooi ʒi ʒili. Dim ya Naawuni ni largi ya shɛli puuni, ka di doli ya shintaŋ napɔnboba. Achiika! O nyɛla dima n-tin ya polo ni

[143] Bɛ (biŋkɔb’ shɛŋa Naawuni ni niŋ ya bɛ ŋubbu halalsi maa nyɛla) balibu bunii, pεri puuni balibu buyi (penyɛŋ mini pelaa), buhi mi puuni balibu buyi (bunyɛŋ mini bulaa). (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, biŋkɔb’ lɔri ayi ŋɔ maa ka O mɔŋ, bee biŋkɔb’ nyɛma ayi ŋɔ maa ka O mɔŋ (kamani yi chɛfurinim’ ni mɔŋdi yi maŋ binyɛr’ shɛŋa Naawuni ni bi mɔŋ maa)? Bee biŋkɔb’ nyɛma ayi ŋɔ maa ni laɣim binshɛɣu bɛ tolana ni? Tim ya ma di baŋsim ni nyɛ shɛli, yi yi nyɛla yεlimaŋlinima

[144] Ni laakuminim’ puuni balibu buyi (laakumi laa mini laakumi nyɛŋ), ni niɣi puuni balibu buyi (naɣilaa mini naɣinyɛŋ). Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, zaɣilahi ayi ŋɔ maa ka Naawuni leei mɔŋ bee zaɣinyɛma ayi maa, bee di biŋkob’ nyɛma ayi ŋɔ maa ni laɣim binshɛɣu bɛ tolana ni? Bee yi daa beni mi n-di di shɛhira saha shɛli Naawuni ni daa saɣisi ya (ka shiri mɔŋ ya ŋɔ maa zaa)? Tɔ! Zualindira bi lahi paai ninvuɣu so ŋun ŋma ʒiri m-pa Naawuni domin o birgi ninsalinima ka di pa ni baŋsim shεli. Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba

[145] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Mani bi nya bɛ ni mɔŋ shɛli binshɛɣu bɛ ni siɣisi n-ti ma na puuni, naɣila di nyɛla binkpiŋ, bee ʒim shεli bɛ ni kpaai (ka taɣi li), bee ka di nyɛ kuruchu nimdi. Achiika! Di nyɛla daɣiri, bee Naawuni zalsi kpahi yɛɣi, ka di nyε bɛ ni bi boli Naawuni yuli ka kɔrigi shɛli. Dinzuɣu, di ni paai so talahi (ka o di di puuni shεli) ka di pa ni o yuri mi, ka mi pala ŋun kpahi yεɣi, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[146] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi mɔŋ Yahuudunim’ binnamdili kam din mali ninyεri, ka lahi mɔŋ ba nahu mini pɛri ni buhi kpam, naɣila (kpa) shɛli din taba bɛ nyaaŋa, bee di puuni nyɛma (namanama), bee din gabi ni kobli. Dini ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ yo ba samli domin bɛ kpahiri yɛɣiri maa zuɣu. Yaha! Achiika! Ti nyεla yεlimaŋlinima

[147] (Yaa nyin Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Nyin yεlima: “Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun nambɔzɔbo galsi. O mi bi ŋmalgiri O daazaaba ka chεri ninvuɣu shεba ban nyɛ bibɛhi

[148] Ni baalim, ninvuɣu shεba ban jεmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu maa ni yεli: “Naawuni yi di bɔra, ti naan ku jεm shɛli m-pahi O zuɣu, lala n-daa nyɛ ti banim’ gba, ti mi naan ku mɔŋ shεli. Tɔ! Lala ka ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana maa gba daa ŋma ʒiri, hali ka bɛ ti lam Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni- bɔŋɔ, yi malila baŋsim shεli (n-zaŋ kpa yi ni yεri shεli maa) ka yi ni tooi zaŋ li n-wuhi ti? Yi bi doli shɛli m-pahila zilsigu, yi mi pa shεli m-pahila yi ŋmari la ʒiri

[149] Yεlima: “Naawuni n-su daliri din saɣi. Naawuni yi di bɔra, O naan dolsi ya namgbaniyini

[150] Yεlima: “Zaŋmi ya yi shɛhiranim’ na ka bɛ ti di shɛhira kadama Naawuni shiri mɔŋ (binyεr’ shεŋa) yi ni mɔŋ yi maŋ’ maa, bɛ mi yi di shɛhira, tɔ! Nyin miri ka a gba di shɛhira m-pahi bɛ zuɣu. Yaha! Miri ka a doli ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa suhuyurlim, ni ninvuɣu shεba ban bi ti Zaadali yεlimaŋli, ka bɛ nyɛla ban zaŋdi binyɛr’ shɛŋa mini bɛ Duuma (Naawuni) m-maɣisiri taba

[151] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Kam ya na, n-ni karim yi Duuma (Naawuni) ni mɔŋ ya shɛli, (dina n-nyɛ) yi di bo shɛli m-pahi O zuɣu jεm, ni ba ni ma vɛlgi ti. Yaha! Di kuri ya yi bihi fara zuɣu, Ti (Tinim’ Naawuni) n-largiri ya, ka largiri ba. Yi mi di miri ya kavituma, polo ni bee sɔɣisinli ni. Yaha! Di kun ya nyεvuli shεli Naawuni ni mɔŋ di kubu, 1 naɣila ni yεlimaŋli. Dina ka Naawuni mali n-saɣisiri ya, di yi pa shɛli, yi nyɛla ban yɛn niŋ haŋkali

[152] Yaha! Di miri ya kpibga liɣiri hali ka o ti saɣi daadam (ka yi zaŋ li ti o), naɣila ni sovɛlli. Yaha! Palmi ya sikeeli mini muuru ni aadalsi. Ti (Tinim’ Naawuni) bi niŋdi nyεvuli talahi ni shɛli naɣila di ni yεn tooi shεli, yi mi yi yɛn tɔɣisi yεltɔɣa, tɔ! Yin niŋmi ya aadalsi, hali di lana yi nyɛla yi dɔɣira.Yaha! Palimi ya Naawuni daalikauli, dina ka O mali saɣisiri ya, di yi pa shɛli, yi nyɛla ban yɛn teei Naawuni yɛla

[153] Yaha! Achiika! Ŋɔ maa n-nyɛ N (Mani Naawuni) sochibga, dinzuɣu doli ya li, ka miri ya ka yi doli so’ shεŋa din pa li, ka di ti wolgi ya ka chɛ O (Naawuni) soli, dina n-nyɛ O ni saɣisiri ya ni shεli, (yi yi niŋ lala), achiika! Yi ni nya wuntia

[154] Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti Annabi Musa litaafi, ka di nyɛ din pali n-zaŋ ti ninvuɣu so ŋun vεlgi o tuma, ka lahi nyɛ din kahigiri yɛllikam, ni dolsigu mini nambɔzɔbo, domin achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn ti bɛ Duuma (Naawuni) laɣimbu yɛlimaŋli

[155] Yaha! Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla litaafi shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi na ka di nyɛ din mali alibarika. Dinzuɣu doli ya li, ka zon ya Naawuni, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu

[156] Domin yi (Larbunim’) ti di yεli: “Achiika! Bɛ siɣisila litaafi na n-ti ti niriba ayi (Yahuudu mini Nashaara- nima) ban daa kana poi ni tinima. Dinzuɣu, ti daa ʒi din be bɛ litaafinim’ maa puuni

[157] Bee ka yi (Maka chεfurinim’) ti yεli: “Bɛ yi di daa siɣisi litaafi shεli n-ti ti na, ti naan dolsi gari ba (Yahuudu mini Nashaaranima). Achiika! Kahigibu kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, n-ti pahi dolsigu mini nambɔzɔbo, ka ŋuni n- leei nyɛ zualindira n-ti paai ninvuɣu so ŋun labsi Naawuni aayanim ʒiri, ka lebi biri li. Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn yo ninvuɣu shεba ban lebri biriti Ti aayanim’ samli ni azaaba biεɣu, domin bɛ ni daa lebri biriti maa zuɣu

[158] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, bɛ (chεfurinim’ maa) malila bɛ ni guhiri shɛli m-pahila Malaaikanim’ ti kaba na, bee ka a Duuma (Naawuni) ti kaba na, bee ka a Duuma aayanim’ puuni shɛli kaba na, dabsi’ shεli a Duuma (Naawuni) aayanim’ puuni shɛli ni yɛn ti kana, nyεvuli shεli din pun bi ti (Naawuni) yεlimaŋli (Dunia ŋɔ) iimaansili ti bi yɛn niŋ li anfaani, bee ka di tum alheeri tuun shεli di imaansili maa puuni. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ʒinimi ya guhima, achiika! Ti gba nyɛla ban ʒiya guhira.”

[159] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ninvuɣu shεba ban woli woli bɛ daadiini ka leei koŋkoba maa, a ka bɛ puuni, achiika! Bɛ yɛla be Naawuni sani, ka O yɛn ti ti ba lahabali ni bɛ ni daa tumdi tuun shɛŋa

[160] Ŋun ti kana (Zaadali) ni tuunviεlli zaɣ’ gaŋ, tɔ! O mali di tatabo (Laara) pia, ŋun mi ti kana ni tuumbiɛɣu zaɣ’ gaŋ, tɔ! Bɛ ku yo o sam shɛli naɣila di ŋmali, bɛ mi ti bi yɛn di ba zualinsi

[161] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika ! N Duuma (Naawuni) dolsi ma mi n-zaŋ chaŋ sochibga (Muslinsi daadiini), dina n-nyɛ adiini shεli din tuhi, ka nyɛla Annabi Ibrahima daadiini, O (Annabi Ibrahima) daa nyɛla ŋun lebi biri adiini kam din pa yεlimaŋli. Yaha! O daa bi jεmdi shɛli m-pahi Naawuni zuɣu

[162] Yεlima: “Achiika! N jiŋli mini n- jɛma, n-ti pahi n Dunia biεhigu mini n kpibu nyɛla Naawuni so Ŋun nyɛ bin- namda Duuma dini

[163] O ka nyintaa (O nam puuni), lala ka bɛ (N Duuma) puhi ma. Yaha! Mani n- nyɛ ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnim’) pilgu

[164] (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, m-bom duuma so ka pa ni Naawuni, ka di nyɛla Ŋuna n-nyɛ binshɛɣu kam Duuma. Yaha! Nyεvuli kam bi tumdi tuumbεɣu naɣila di taali ʒila di maŋ’ zuɣu, nyεvuli shεli mi bi ʒiri di nyεvuli kpee taali. Din nyaaŋa, yi labbu shee nyɛla yi Duuma (Naawuni) sani, ka O yɛn ti tin ya lahibali n-zaŋ chaŋ ni yi ni daa ŋmɛri namgbankpeeni shεli puuni maa

[165] Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun zali ya ka yi nyɛ gbaŋlannim’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka O lahi duhi yi shεba shɛba zuɣu ni darizanima, domin O dahim ya n-zaŋ chaŋ O ni tin ya shɛli puuni. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyεla Ŋun valimma ni tibli dargibu. Yaha! Achiika! O nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[1] Alif-Laam-Miim-Suaad (A.L.M.S.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni

[2] (Yaa nyini Annabi)! Di (Alkur’aani) nyɛla litaafi shɛli bɛ ni siɣisi n-zaŋ kana a sani, dinzuɣu di chε ka muɣisigu be a suhu ni ni dina, domin a zaŋ li n-varsi ninsalinima, ka nyɛ teebu n-ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[3] Doli ya bɛ ni siɣisi shɛli n-tin ya na yi Duuma (Naawuni) sani, ka di doli ya duuma shεba ka pa ni Ŋuna, biɛla ka yi teeri Naawuni yɛla

[4] Yaha! Di kuli zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbani shɛlinim’ hallaka, ka Ti daazaaba shee bɛ zuɣu na yuŋ, bee ka bɛ na be wuntaŋgom ni

[5] Bɛ daa ka bɛ ni kuhiri bɔri shɛli saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ni daa kaba na naɣila bɛ yεrimi: “Achiika! Ti nyɛla zualindiriba.”

[6] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti bɔhi ninvuɣu shεba bɛ ni tim tuumba na bɛ sani. Yaha! Achiika! Ti ni bɔhi tuumba

[7] Dinzuɣu! Achiika! Ti ni ti ba lahibali (n-zaŋ chaŋ bε ni daa tum shεli kam bε Dunia ʒii puuni) ni baŋsim. Yaha! Ti daa pala ban sɔɣi (ka chɛ ba)

[8] Dindali maa (ninsalinim’ tuuntumsa) zahimbu yɛn ti nyɛla yεlimaŋli, dinzuɣu ŋun binzahindigu ti niŋ timsim, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban nya tarli

[9] Yaha! Ninvuɣu so ŋun binzahindigu ti leei zaɣivuɣu (ka tuunvɛla ka di ni), tɔ! Bana n-nyɛ ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, domin bɛ ni daa di Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ zualinsi la zuɣu

[10] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tin ya la yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Ka Ti zali ya din yɛn gbibi yi biɛhigu di puuni. Amaa! Biɛla ka yi paɣira (Mani Naawuni)

[11] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nam ya mi, din nyaaŋa ka Ti tin ya ŋmahimgbana, ka yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Annabi Adam, ka bɛ (Malaaikanim’ maa) niŋ suzuuda, naɣila shintaŋ n-nyɛ ŋun daa ka ban niŋ suzuuda maa ni

[12] Ka O (Naawuni) yεli: “Bimbo n-leei mɔŋ a ni a niŋ suzuuda saha shεli N-ni daa puhi a di niŋbu? Ka o (shintaŋ) yεli: “Mani n-gari o, domin A nam ma mi ni buɣum, ka nam o ni taŋkpaɣu

[13] Ka O (Naawuni) yεli: “Ka Sheemi di (Alizanda) puuni. Di bi tu kamaata ni a tibgi a maŋ’ di puuni, dinzuɣu yima, achiika! A be ban filiŋ puuni

[14] Ka o (shintaŋ) yεli: “[Yaa N Duuma Naawuni]! Ka naɣisim ti ma hali ni dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ba (bɛ gbala ni)

[15] Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! A be bɛ ni yɛn naɣisi n-ti shεba ni.”

[16] Ka o (shintaŋ) yεli: “Domin A ni birgi ma maa zuɣu, achiika! N-ni ʒini taɣi ba (Adam bihi) ka chε A sochibga.”

[17] Din nyaaŋa, achiika! N-nyɛla ŋun yɛn kaba na bɛ tooni mini bɛ nyaaŋa, ni bɛ nuzaa mini bɛ nudirigu polo, A mi ku nya bɛ pam ka bɛ nyɛ ban paɣira

[18] Ka O (Naawuni) yεli: “Yim di (Alizanda) puuni, ka nyɛla bɛ ni galim so, ni bɛ ni kari so, ŋun mi ti doli a bɛ (ninsalinim’) puuni, tɔ! Achiika! N nyɛla Ŋun yɛn pali ʒahannama buɣum ni yi (ninsalinim’) puuni namgbaniyini

[19] Yaha! (Ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Adam! A mini a paɣa (Hawa) ʒinimi ya Alizanda (puuni), ka dim ya di puuni luɣulikam yi ni bɔra, amaa! Di miri ya tia ŋɔ maa, ka pahi zualindiriba ni

[20] Ka shintaŋ zaŋ yɛltɔɣabɛri niŋ bɛ niriba ayi maa sunsuuni, domin o zaŋ bɛ ni zaŋ shɛli n-taɣi bɛ zaɣim wuhi ba (ka yεli ba): “Pa shεli zuɣu ka yi Duuma (Naawuni) mɔŋ ya tia ŋɔ maa dibu m- pahila (O je mi) ni yi leei Malaaikanim’ ayi, bee ka yi leei ninvuɣu shɛba ban yɛn kpalim (ka bɛ kpira).”

[21] Ka o (shintaŋ) po ba Naawuni (ka yεli): “Achiika! Mani nyɛla ŋun be ban saɣisiri yi niriba ayi maa puuni.”

[22] Ka o (shintaŋ) kpεhi ba yɔɣu ni yɔhim. Saha shεli bɛ niriba ayi maa ni lam tia maa, ka bɛ zaɣim yi ba na polo ni, ka bɛ naan zaŋdi Alizanda puuni vari n-lirti bɛ zaɣim, ka bɛ Duuma boli ba (ka yεli): “Di ni bɔŋɔ, m-bi mɔŋ ya tia ŋɔ maa dibu, ka yεli ya ni shintaŋ nyɛla dima n-tin ya polo ni?”

[23] Ka bɛ niriba ayi maa (Annabi Adam mini o paɣa) yεli: “Yaa ti Duuma! Ti di ti maŋ zualinsi, A mi yi bi chε m-paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu, tɔ! Achiika! Ti ni pahi ninvuɣu shɛba ban kɔhilu puuni.”

[24] Ka O (Naawuni) yεli: “Sheemi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yi (zuliyanim’) ni ti leei dimbi ni taba. Yaha! Tiŋgbani ni n-yɛn nyɛ yi bɛhigu shee, ni nyɛɣisim wumbu shee hali ni saha shɛli.”

[25] Ka O (Naawuni) yεli: “Di (tiŋgbani maa) puuni ka yi yɛn be. Yaha! Di puuni ka yi yɛn ti kpi. ka bɛ lahi yɛn ti yihi ya di puuni (Zaadali)

[26] Yaa yinim’ Adam bihi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi ya la sitira na, domin di ti liriti yi zaɣim, ka lahi nyɛ nachinsi tin ya. Amaa! Wuntia sitira n- nyɛ din gari. Dini maa be Naawun daliri nim puuni (n-zaŋ ti ninsalinima), di yi pa shɛli, bɛ ni teei Naawuni yɛla

[27] Yaa yinim’ Adam bihi! Di chεn ya ka shintaŋ birgi ya, kamani o ni daa yihi yi ba ni yi ma (Annabi Adam mini Hawa) Alizanda puuni shεm, o daa dargi mi yihi bɛ sitira ka chε ba, domin o zaŋ bɛ zaɣim wuhi ba. Achiika! O (shintaŋ) mini o balli nyari ya luɣushεli polo yi ni bi nyari ba. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla shintana ka bɛ nyɛ sɔŋdiba n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban bi ti Ti (Tinim’ Naawuni) yεlimaŋli

[28] Yaha! Bɛ (Makka chɛfurinim’ maa) yi tum kavituma, ka bɛ yεli: “Achiika! Tinim’ paaila ti banim’ (ka bɛ niŋdi lala), 1 ka Naawuni lahi puhi ti di niŋbu.” Yεlima: “Achiika! Naawuni bi puhiri (niriba) ni kavituma. Di ni bɔŋɔ, yi yεrila yi ni ka shɛli baŋsim n-zaŋ jɛndi Naawuni? ”

[29] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N Duuma (Naawuni) puhila aadalsi niŋbu. Dinzuɣu, zanimi ya n-tuhi Naawuni yi jiŋli kam puuni. Yaha! Suhimi ya O, ka nyɛla ban niŋdi O kasi ni jɛma, kamani O ni daa pili yi nambu shεm, tɔ! Lala ka yi yɛn ti labi na (Zaadali)

[30] Zamaatu shɛba beni nyɛla ban dolsi, ka birginsim niŋ talahi shεba mi zuɣu, achiika! Bɛ gbibila shintana ka bɛ nyɛ simnim’ ka pa ni Naawuni, ka tεhiri ni bɛ nyεla ninvuɣu shɛba ban dolsi

[31] Yaa yinim’ Adam bihi! Gbibi ya yi nachinsi jiŋli kam puuni. Yaha! Dim ya ka nyu, ka miri ya ka yi saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Achiika! O (Naawuni) bi bɔri ninvuɣu shεba ban saɣinda

[32] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei mɔŋ Naawuni nachin’ shεŋa O ni yihi na, ni bindira puuni din vɛla, ka di nyɛla O daba zuɣu? Yεlima: “Di yɛn ti nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli Dunia bεhigu puuni koŋko dini Zaadali.” Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima n-tiri ninvuɣu shεba ban mi

[33] Yεlima: “Achiika! N Duuma mɔŋla kavituma, di puuni din yi polo ni ni din sɔɣi, n-ti pahi Naawuni taali kpεbu, ni zualinsi dibu ka di pa ni yεlimaŋli soli, ni yi laɣim Naawuni ni shɛli jεm, ka di nyɛla Naawuni ni bi siɣisi shɛli daliri na, ni yi lahi yεli yi ni ʒi shɛli n-zaŋ jɛndi Naawuni.”

[34] Ali’umma kam malila bɛ saha, dinzuɣu, saha shεli bɛ ni zali ba yi ti kana, bɛ bi yεn naɣisi, bɛ mi ku daŋ kpibu (poi ni laala saha maa)

[35] Yaa yinim’ Adam bihi! Di yi ti niŋ ka tuun’ shɛba kan ya na yi puuni, n-ti karindi ya N aayanima, tɔ! Ŋun zo Naawuni, ka vεlgi O tuma, bɛ ti ka dabεm shεli, bɛ mi ti ka suhusaɣiŋgu ni (Zaadali)

[36] Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka tibgi bɛ maŋ’ ka chε li, tɔ! Bana n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[37] Dinzuɣu, ŋuni n-leei nyɛ zualindira n-ti lahi paai ŋun ŋma ʒiri pa Naawuni, bee ka o ŋma ʒiri m-pa O aayanima, tɔ! Bannim’ maa ni nya bɛ tarli (bɛ ni nya Naawuni ni sabi shɛli n-ti ba (Dunia ŋɔ), hali ni Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba yi ti kaba na n-ti deeri bɛ nyεvuya, ka bɛ (Malaaikanim’) yεli: “Yapolo ka duuma shεba yi ni daa jεmdi ka pa ni Naawuni la be? Ka bɛ yεli: “Bɛ bɔrgi ya ka chε ti.” Ka bɛ di bɛ maŋ’ shɛhira kadama bɛ daa shiri nyεla gutulunima

[38] Ka O (Naawuni) yɛli: “Kpεm ya (ʒahannama buɣum ni), n-ti pahi ali’umma shεba ban gari poi ni yinima, alizinnim’ mini ninsalinim’ puuni. Saha shεli kam ka zamaatu shεba ti kpe (buɣum maa ni), ka bɛ narim bɛ mabia, hali ka bɛ zaa ti laɣim di (buɣum maa) puuni namgbaniyini, ka bɛ nyaandoliba naan yεli toondannima: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Bambɔŋɔnima n-daa birigi ti, dinzuɣu tim ba azaaba shɛli din nabgi buɣum ni, ka O (Naawuni) yεli: “Yi zaɣiyino kam mali (azaaba) din nabgi, amaa! Yinim’ bi mi.”

[39] Ka bɛ toondannim’ yεli bɛ nyaandoliba: “Yi ka jilma shɛli ti zuɣu. Dinzuɣu, lammi ya azaaba, domin yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa zuɣu.”

[40] Achiika! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka tibgi bɛ maŋ’ ka chɛ li, bɛ ti ku yooi sagbana dindoya n-tiba, bɛ mi ti ku kpe Alizanda, shee di yi ti niŋ ka laakumi (bee gabga) ni tooi kpe shεrinyee ni. Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti yo bibɛhi samli

[41] Bɛ yɛn ti malila bindoo (garo) ʒahannama buɣum ni, ka bɛ zuɣusaa mali saɣili. Yaha! Lala ka Tinim’ (Naawuni) yɔri zualindiriba

[42] Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuma, Ti (Tinim’ Naawuni) bi niŋdi nyεvuli shεli talahi naɣila din ni tooi shεli. Bannim’ maa n-nyɛ Alizanda bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[43] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yihi dimli din be bɛ (Alizanda bihi) suhiri ni, ka kulibɔna zɔri gindi di (Alizanda maa) lɔŋ ni. Ka bɛ yɛli: “Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni so Ŋun dolsi ti ni dimbɔŋɔ maa (Muslinsi daadiini). Ti mi di pala ban yɛn tooi dolsi, ka di pala Naawuni n-dolsi ti. Achiika! Ti Duuma (Naawuni) tuumba daa ka na ni yεlimaŋli. Ka bɛ (Malaaikanim’) boli ba (ka yεli ba): “Yi da Alizanda maa m- bɔŋɔ, ka bɛ dihi ya di fali domin yi ni daa tumid tuun’ shɛŋa (Dunia) la zuɣu.”

[44] Ka Alizanda bihi boli buɣum bihi (ka yεra): “Achiika! Tinim’ shiri nya ti Duuma (Naawuni) ni gbaai ti alikauli shεli maa ka di nyɛla yεlimaŋli. Di ni- bɔŋɔ, yi gba nya yi Duuma (Naawuni) ni daa gbaai ya alikauli shεli maa ka di nyɛ yεlimaŋli? Ka bɛ yεli: “Di shiri niŋ ya.” Ka mololan’ so (Malaaika) moli bɛ sunsuuni ka yɛli: “Naawuni narimbu be zualindiriba zuɣu.”

[45] Ninvuɣu shεba ban taɣiri (niriba) ka chε Naawuni soli, ka bɔri ni di gɔŋ ka nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni Zaadali

[46] Ka saɣili be bɛ (Alizanda bihi mini buɣum bihi) sunsuuni, (dina n-nyɛ goondaa), ka ninvuɣu shεba naan pa goondaa maa zuɣu, ka baŋdi sokam (Alizanda bihi mini buɣum bihi) ni bɛ ŋmali. 1 Ka bɛ boli Alizanda bihi (ka yεli ba): “Suhudoo be yi zuɣu,” Bɛ na bi yɛn kpε li (Alizanda maa), ka pun nyɛla ban mali tamaha

[47] Yaha! Bɛ yi ti ŋmalgi bɛ nina kpa buɣum bihi polo, ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Miri ka A laɣim ti mini ninvuɣu shεba ban nyɛ zualin- diriba.”

[48] Ka ban pa goondaa zuɣu maa boli ninvuɣu shεba bɛ ni baŋ ba ni bɛ ŋmali maa, ka yεli: “Yi ni daa laɣim arzichi shεli, n-ti pahi yi maŋ’ tibgibu la bi niŋ ya anfaani.”

[49] (Ka Malaaikanim’ yɛli): “Di ni bɔŋɔ, bambɔŋɔnima (Muslinnim’) ka yi daa po kadama Naawuni ku zo ba nambɔɣu la? (Ka bɛ yεli ba): “Kpεm ya Alizanda, yi ka dabεm, yi mi ka suhusaɣiŋgu ni.”

[50] Ka buɣum bihi boli Alizanda bihi (ka yεli ba): “Kpaami ya ko’shɛli m-pa ti zuɣu na (ka ti niŋgbina maai), bee Naawuni ni largi ya shɛli puuni.” Ka bɛ (Alizanda bihi) yεli: “Achiika! Naawuni mɔŋ chεfurinim’ yɛla ayi maa.”

[51] Ninvuɣu shεba ban gbibi bɛ da- adiini ka di nyɛ kpεrigu mini dεma, ka Dunia bεhigu yɔhim ba maa, tɔ! Zuŋ Ti (Tinim’ Naawuni) ni tam bɛ yεla kamani bɛ ni daa tam bɛ zuŋɔ dabsili ŋɔ laɣimbu shεm, n-ti pahi bɛ ni daa zaɣisiri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ la zuɣu

[52] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kaba mi na ni litaafi (Alkur’aani) shεli Ti ni kahigi li ka di tam baŋsim zuɣu, ka nyɛ dolsigu ni nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[53] Bɛ (chεfurinim’) bi guhiri shɛli m- pahila di (azaaba maa) bahigu, dabsi’ shɛli di (azaaba maa) bahigu ni yɛn ti kana, ninvuɣu shεba ban daa tam di yεla pɔi ni dini maa ni yεli: “Achiika! Ti Duuma (Naawuni) tuumba daa ka ti na ni yɛlimaŋli. Di ni bɔŋɔ, ti mali ban yɛn suhudee ka bɛ suhudee ti, bee ka bɛ labsi ti (Dunia) ka ti ti tum tuun’ shɛli din pa ti ni daa tumdi shɛla maa? Achiika! Bɛ niŋ bɛ maŋ’ ashaara, ka bɛ mi ni daa namdi ʒiri shεŋa maa bɔrgi ka chɛ ba

[54] Achiika! Yi Duuma Naawuni n-nyɛ Ŋun nam sagbana mini tiŋgbana dabsa ayɔbu puuni, din’ nyaaŋa ka O niŋ dede Al-arshi (O nam garo) zuɣu. O malila yuŋ n-limsiri wuntaŋni, ka di bɔri di (wuntaŋni maa) shee ni yomyoma. Yaha! Wuntaŋ’ ni goli n-ti pahi saŋmarsi nyɛla bɛ ni balgi shɛli ni O zaligu. Wumma! Ŋuna n-su nambu ni zaligu. Naawuni nam tibgiya, Ŋuna n- nyɛ binnamda Duuma

[55] Suhimi ya yi Duuma (Naawun) ni maŋ’ gbargibu mini sɔɣisinli. Achiika! O (Naawuni) bi bɔri ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣiri targa

[56] Yaha! Di saɣindi ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu di malibu nyaaŋa, ka suhi ya O (Naawuni) ka nyɛla ban zɔri dabiεm ni kore. Achiika! Naawuni nambɔzɔbo be yoma ni tuunsuma nima

[57] Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun timdi pɔhim na, ka di nyɛla suhupiɛlli lahibali din daŋdi O nambɔzɔbo (sakom) na, hali ni pɔhim maa ti ʒi sagbaŋ shɛŋa din tibsa na, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li nyuhi tiŋgbani shɛli din kpi, din nyaaŋa ka Ti zaŋ li n-siɣisi sakom na, ka zaŋ li yihi binwola balibu kam. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti neei kpiimba, domin achiika! Yi ni leei ban teeri Naawuni yɛla

[58] Yaha! Tiŋgbani suŋ yihirila di bimbila ni di Duuma (Naawuni) yɛdda, tiŋgbani shεli din mi bi viεla bi yihiri bimbila, naɣila ni namsa (wahala). Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima n-tiri ninvuɣu shεba ban paɣira

[59] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Nuhu n-zaŋ chaŋ o niriba sani, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna, Achiika! Mani zɔrila dabiεm n-tiri ya ni dabsi’ titali la daazaaba ti paai ya.”

[60] Ka asanzanim’ o niriba puuni yεli: “Achiika! Tinim’ kuli nyara ka a be la bɔrginsim polo ni.”

[61] Ka o yεli: “Yaa yinim’ n niriba! M-pala ŋun bɔrgi, amaa! Mani nyɛla tuun’ so ŋun yi binnamda Duuma sani na.”

[62] “N-tiri ya la n Duuma (Naawuni) tuuntali, ka saɣisiri ya, ka mi binshɛɣu yi ni ʒi ka di nyɛla din yi Naawuni sani na.”

[63] Di ni bɔŋɔ, yi niŋdila lahiʒiba ni teebu kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, ka di nyɛla yi puuni ninvuɣu so sani ka di yina, domin o ti varsi ya ka yi zo Naawuni, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu

[64] Ka bɛ labsi o ʒirilana, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi o mini ninvuɣu shɛba ban be ŋarim la puuni, ka chε ka kom di ninvuɣu shεba ban labsi Ti aayanim’ ʒiri. Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣu shεba ban nyɛ zoomba

[65] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Hudu n-zaŋ kana Aadunim’ sani, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jɛmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Di ni bɔŋɔ, yi pala ban yɛn zo Naawuni

[66] Ka asanzanim’ ban niŋ chɛfuritali o niriba puuni yεli: “Achiika! Tinim’ kuli nya a ka jεrlim tabi a. Yaha! Tinim’ tεhi ya ni achiika! A be ʒirinim’ puuni.”

[67] Ka o (Annabi Hudu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba: “Jεrlim bi tabi ma, amaa! achiika! Mani nyεla tuun’ so ŋun yi bin- namda Duuma sani na.”

[68] “Ka n-chɛ ka tuuntali paari ya n Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! N nyεla yɛmbahigalana, ni saɣisigulana n- tin ya.”

[69] Bee yi niŋla lahiʒiba ni teebu yi yi Duuma (Naawuni) sani n-kana yi puuni so zilli zuɣu domin o tin ya saɣisigu? Yaha! Teemi ya saha shεli O (Naawuni) ni daa zali ya ka yi nyɛ ninvuɣu shɛba ban deeri taba tiŋgbani yaaŋa zuɣu Annabi Nuhu niriba nyaaŋa, ka pahi ya yaa ni galsim yi niŋgbina puuni, dinzuɣu teemi ya Naawuni yolisa (O ni’ima nima), achiika! Yi nyɛla ban yɛn nyɛ tarli

[70] Ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, a ka ti mi na ni ti ti jεm Naawuni ko, ka chɛ ti banim’ ni daa jεmdi shεli maa? Tɔ! Tahimi ti a ni gbaari ti alikauli (azaaba) shɛli maa na, a yi nyɛla ninvuɣu so ŋun be yεlimaŋlinim’ puuni

[71] Ka o (Annabi Hudu) yεli: “Achiika! Azaaba mini sujee shee yi zuɣu na yi Duuma (Naawuni) sani. Di ni bɔŋɔ, yi ŋmεri ma la namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ yuli shεŋa yi mini yi banim’ ni boli? ka di nyɛla Naawuni bi siɣisi daliri shεli na di zuɣu, dinzuɣu guhimi ya, achiika! Mani gba pahi yi zuɣu ban guhiri puuni

[72] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi o mini ban daa pahi o zuɣu ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na, ka ŋmaai ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa bahigu. Yaha! Bɛ daa pala ban ti Naawuni yεlimaŋli

[73] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Samuudunim’ mabia Sālihu bɛ sani, Ka o ti yεli ba: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Achiika! Kahigibu kan ya na yi Duuma sani. Naawuni laakumi m- bɔŋɔ ka o nyɛla alaama shɛli n-zaŋ tin ya, dinzuɣu chεli ya o ka o di Naawuni tiŋgbani ni, ka miri ya ka yi niŋ o biɛrim shεli, ka azaabakpeeni ti gbaai ya.”

[74] Yaha! Teemi ya saha shεli O (Naawuni) ni daa zali ya ka yi nyɛ fali- diriba Aadunim’ nyaaŋa, ka ʒili ya tiŋgbani ni, ka yi mεri yiliwaɣila tamdi di zoya zuɣu, ka kpɛri zoya ka di nyɛ yiya. Dinzuɣu, teemi ya Naawuni ni niŋ ya ni’ima shεŋa, ka miri ya ka yi saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nyɛla ban tumdi tuumbɛri

[75] Ka asanzanim’ o (Annabi Sālihu) niriba puuni yεli bɛ puuni tarimba ban ti Naawuni yεlimaŋli: “Di ni bɔŋɔ, yi mini la Sālihu shiri nyɛla tuun’ so o Duuma sani? Ka bɛ (tarimba) yεli: “Tinim’ ti yεlimaŋli ni shɛli zuɣu bɛ ni tim o maa na.”

[76] Ka ninvuɣu shɛba ban tibgi bɛ maŋ’ yεli: “Achiika! Tinim’ nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni yi ni ti shɛli yεlimaŋli maa.”

[77] Ka bɛ ku laakumi maa, ka kpahi yεɣi bɛ Duuma (Naawuni) zaligu, ka naan yεli: “Yaa nyini Sālihu! Tahimi ti a ni gbaari ti alikauli (azaaba) shɛli maa na, a yi nyɛla ŋun be Naawuni tuumba ni.”

[78] Ka tahigu gbaai ba yim zuɣu, ka bɛ leei ninvuɣu shɛba ban gbaŋgbaya (ka bɛ leei ban kpi n-do bɛ yiŋsi puuni)

[79] Ka o (Annabi Sālihu) lebi biri ba, ka yεli: “Yaa yinim’ n niriba: “Achiika! Mani tin ya n Duuma (Naawuni) tuun- tali, ka tin ya saɣisigu, amaa! Yi bi bɔri saɣisigunima

[80] Ni Annabi Lutu, saha shɛli o ni daa yɛli o niriba: “Di ni bɔŋɔ, yi tahirila tuumbe’ shεli ninvuɣu so ni bi daŋ ya n- tum li binnamda puuni?”

[81] Achiika! Yinim kore bela dobba ni ka chεri paɣaba. Chɛli gba! Yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban nyɛ barina nima.”

[82] Yaha! O niriba maa daa ka bɛ ni labsiri o yεltɔɣa shεli m-pahila bɛ yεli: “Yihimi ya o (Annabi Lutu) yi tiŋ’ ŋɔ ni, achiika! Bana n-tooi nyɛ ninvuɣu shεba ban simsiri bɛ maŋa.”

[83] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi o mini o niriba, naɣila o paɣa ko n-daa kpalim m-pahi ninvuɣu shɛba ban niŋ hallaka puuni

[84] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) mi ba (buɣum) sakurli. Dinzuɣu, yulmi tuumbɛrinim’ bahigu ni daa ti nyɛ shɛm

[85] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa Tim Madyananim’ mabia Annabi Sayibu n-zaŋ kana bɛ sani, ka o ti yεli ba: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Achiika! Daliri kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, dinzuɣu palmi ya yi zaɣa mini binzahindigu ka miri ya ka yi filindi ninsalinim’ binyεra. Yaha! Miri ya ka yi saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu di malibu nyaaŋa, dina n-nyɛ zaɣivεlli tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

[86] Yaha! Di ʒindi ya soli kam ni n- varsiri niriba, ka taɣiri ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka chεri Naawuni soli, ka yi bɔri ni di leei sogɔŋ. Yaha! Teemi ya saha shεli yi ni daa nyɛ biɛla, ka O (Naawuni) chɛ ka yi zooi. Yaha! Yulmi ya barinanim’ bahigu ni daa ti nyɛ shεm

[87] Yaha! Di yi niŋ ka zamaatu shɛba yi puuni ti yεlimaŋli ni binshɛɣu bɛ ni tim ma na, ka shεba bi ti yɛlimaŋli, tɔ! Yin niŋmi suɣulo hali ka Naawuni ti niŋ fukumsi ti sunsuuni. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun gari ŋun kam niŋdi fukumsi

[88] Ka asanzanim’ o niriba puuni yεli: “Achiika! Yaa nyini Sayibu Ti ni yihi a mini ninvuɣu shɛba ban ti yεlimaŋli pahi a zuɣu maa ti tiŋ’ ŋɔ ni, bee ka a labi ti daadiini puuni na, ka o yɛli: “Hali di yi niŋ ka ti bi bɔra?”

[89] Di yi shiri niŋ ka ti labi yi daadiini puuni Naawuni ni gu ti ŋɔ nyaaŋa, tɔ! Achiika! Ti ŋma ʒiri m-pa Naawuni, di mi bi tu kamaata ni ti lahi labi di puuni, naɣila ti Duuma Naawuni yi yu. Ti Duuma (Naawuni) yɛlim gari binshɛɣu kam ni baŋsim. Naawuni zuɣu ka ti dalim. “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Niŋmi fukumsi ti mini ti niriba sunsuuni ni yεlimaŋli. Yaha! Nyini n-nyɛ Ŋun gari ŋun kam niŋdi fukumsi?”

[90] Ka asanzanim’ ban niŋ chεfuritali o niriba puuni yεli: “Achiika! Yi yi doli Sayibu, tɔ! Yi leei ninvuɣu shɛba ban niŋ ashaara

[91] Dinzuɣu, ka tahigu gbaai ba yim zuɣu, ka bɛ leei ninvuɣu shεba ban gbaŋgbaya (ka bɛ kpi) bɛ yiŋsi puuni

[92] Ka di ŋmanila ninvuɣu shεba ban labsi ʒiri niŋ Annabi Sayibu noli ni maa na ʒin be di (tiŋ’ maa) puuni. Ninvuɣu shεba ban labsi ʒiri niŋ Annabi Sayibu noli ni maa daa nyɛla ban kɔhilu

[93] Ka o (Annabi Sayibu) lebi biri ba, ka yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! N tin ya n Duuma (Naawuni) tuuntali, ka tin ya saɣisigu, ka wula ka n-yɛn niŋ suhusaɣiŋgu chɛfurinim’ zuɣu?”

[94] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim Annabi so na tiŋgbani shɛli ni, naɣila ti dargila di ninsalinim’ tibli ni fara mini doriti, di yi pa shɛli, bɛ ni leei ban gbargiri bɛ maŋa (n-tiri Naawuni)

[95] Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) taɣi ka zaŋ din vεla n-zali din be zaa ni hali ka bɛ ti nabgi. Yaha! Ka bɛ yεli: “Achiika, wahala mini faako daa paai ti banima.” Lala zuɣu ka Ti daa gbaai ba yim zuɣu ka bɛ nyɛla ban bi lahi mi

[96] Yaha! Di yi di niŋ ka tiŋgbananim’ ti yεlimaŋli, ka zo Naawuni dabɛm, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) naan yooi ba alibarika soya zuɣusaa mini tiŋgbani ni na, amaa! Bɛ labsila (tuumba maa) ʒirinima, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai ba ni bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli

[97] Di ni bɔŋɔ, tiŋgbananim’ niŋla yεmbahiga ni Ti (Tinim’ Naawuni) da- azaaba ti kaba na yuŋ ka bɛ nyɛla ban be gom ni

[98] Bee tiŋgbananim’ niŋla yεmbahiga ni Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba ti kaba na wuntaŋpalli, ka bɛ nyɛla ban dɛmda

[99] Di ni bɔŋɔ, bɛ niŋla yεmbahiga ni Naawuni nari? So bi niŋdi yεmbahiga ni Naawuni nari naɣila ninvuɣu shεba ban kɔhilu

[100] Di ni bɔŋɔ, di pala dolsigu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban diri tiŋgbani fali ban su li kpibu nyaaŋa kadama Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan gbaai ba ni bɛ tuumbiɛri, ka Ti lahi to n-ŋari bɛ suhuri, ka bɛ nyɛla ban bi wumda

[101] (Yaa nyini Annabi)! Lala tiŋgbana maa ka Ti (Tinim’ Naawuni) tiri a di lahibaya. Achiika! Bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ polo ni, ka bɛ daa pa ban tiri Naawuni yεlimaŋli domin bɛ ni labsi (tuumba) ʒirinim’ maa zuɣu. Lala ka Naawuni ŋariti chεfurinim’ suhiri zuɣu

[102] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi nya ka bɛ (ninsalinim’) pam paandi bɛ da- alikauli. Achiika! Ti nyɛ bɛ pam ka bɛ nyɛla ban kpeeri yira

[103] Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim Annabi Musa bɛ nyaaŋa ni Ti daliri- nima n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o niriba sani, ka bɛ di zualinsi ni dina. Tɔ! Yulimi ninvuɣu shεba ban saɣinda tiŋgbani yaaŋa zuɣu bahigu ni daa ti nyɛ shεm

[104] Ka Annabi Musa yεli: “Yaa nyini Fir’auna! Achiika! Mani nyɛla tuun’ so Ŋun yi binnamda Duuma sani na

[105] Di nyɛla pali n-ti ma kadama n-di yεli yεltɔɣa shεli n-zaŋ jɛndi Naawuni naɣila di nyɛla yεlimaŋli. Achiika! N- kan ya mi na ni daliri din yi yi Duuma sani. Dinzuɣu, (yaa nyini Fir’auna)! Chεli ka Israaila bihi pahi n-zuɣu, ka n- zaŋ ba ka ti yi (Misra tiŋgbani ni)

[106] Ka o (Fir’auna) yεli: “A yi nyɛla ŋun kana ni alaama shεli, tɔ! Nyin tahimi li na, a yi shiri be yεlimaŋlinim’ puuni.”

[107] Ka o (Annabi Musa) zaŋ o jaangbee labi (tiŋgbani ni), ka di leei wahu polo ni

[108] Ka yihi o nuu, ka di leei zaɣipεlli n-zaŋ ti ban lihira

[109] Ka asanzanim’ Fir’auna niriba puuni yεli: “Achiika! Ŋumbɔŋɔ maa nyɛla sihiralana so ŋun nyɛ baŋda

[110] “O bɔrimi ni o yihi ya yi tiŋgbani ni, dinzuɣu saɣisigu dini ka yi leei yɛn zaŋ ti?”

[111] Ka bɛ yεli: “Naɣisim ti o mini o mabia (Haruna) maa, ka tim tiŋsi ni ka bɛ ti laɣim sihiranim’ na.”

[112] “Bɛ ni ka a na ni sihiranim’ balibu kam, ni ŋun nyɛ baŋda na.”

[113] Ka Fir’auna sihiranim’ ti kana, ka yεli: “Achiika! Ti mali sanyo’ shɛli, di yi niŋ ka tinim’ n-nyɛ ban nyɛŋ (Musa)

[114] Ka o (Fir’auna) yεli: “Di paliya, ka yi lahi be ninvuɣu shεba ban miri ma puuni.”

[115] Ka bɛ (sihiranim’ maa) yεli: “Yaa nyini Musa! Di ni bɔŋɔ, a nyɛla ŋun yɛn daŋ (a jaangbee maa) labbu, bee tinim’ n-nyɛ ban yɛn labi

[116] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yinim’ labmi ya,” Saha shεli bɛ ni zaŋ bɛ gabsi labi tiŋgbani ni, ka bɛ lebgi ninsalinim’ nina, ka kpεhi ba dabεm, ka tahi sihira din galsi na

[117] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Musa sani, (ka yɛli): “Zaŋmi a jaangbee maa labi (tiŋgbani ni),” (ka o shiri zaŋ li labi), ka di leei din vaandi bɛ ni kpiri ʒiri shɛŋa maa

[118] Ka yεlimaŋli tum tuma, ka bɛ ni niŋ shɛli maa zaa saɣim

[119] Ka bɛ (Annabi Musa) nyɛŋ ba nimaa ni, ka bɛ ŋmalgi ni filiŋ

[120] Ka sihiranim’ maa lu tiŋgbani ni, ka nyɛla ban niŋ suzuuda

[121] Ka bɛ (sihiranim’ maa) yεli: “Ti ti yεlimaŋli ni binnamda Duuma.”

[122] Annabi Musa mini Annabi Haruna Duuma

[123] Ka Fir’auna yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi yɛn ti o (Annabi Musa) la yεlimaŋli, pɔi ka n-na bi saɣi tin ya? Achiika! Ŋɔ maa nyɛla yi nabεri, ka yi na li tiŋ ŋɔ ni, ni yi zaŋ li n-yihi di niriba, tɔ! Ni baalim, yi ni baŋ.”

[124] Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn ŋmahi yi nuhi mini yi napɔna ka di wolgi ni taba. Din nyaaŋa, achiika! N-nyɛla Ŋun yɛn kpahi yi zaasa yili namgbaniyini

[125] Ka bɛ yεli: “Achiika ! Tinim’ nyɛla ban yɛn labi ti Duuma (Naawuni) sani.”

[126] Yaha! Ka shεli zuɣu ka a yɛn niŋ ti azaaba m-pahila tinim’ tila ti Duuma (Naawuni) aayanim’ yɛlimaŋli saha shɛli di ni ka ti na. “Yaa ti Duuma! Tim ti suɣulo din galsi, ka deei ti nyɛvuya ka ti nyɛla Muslinnima.”

[127] Ka asanzanim’ Fir’auna niriba puuni yεli: “(Yaa nyini Fir’auna)! Di ni bɔŋɔ, a yɛn chɛla Musa mini o niriba ka bɛ saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka chɛ a mini a duumanim’ maa? Ka o (Fir’auna) yεli: “Ni baalim, ti ni ku bɛ (Israaila bihi) bidibsi, ka chɛ bɛ bipuɣinsi. Ti mi nyɛla ban mali nasara bɛ zuɣu.”

[128] Ka Annabi Musa yεli o niriba: “Bom ya Naawuni sɔŋsim ni suɣulo, achiika! Naawuni n-su tiŋgbani, ka O zaŋdi li dihiri O ni bɔri so fali O daba puuni. Yaha! Bahigu (nasara) yɛn ti nyɛla wuntizɔriba dini

[129] Ka bɛ (Israaila bihi) yεli (Annabi Musa): “Bɛ daa pun niŋ ti chuuta pɔi ni a kandi na, ni a kandi na nyaaŋa, ka o (Annabi Musa) yεli: “Di yi pa shɛli ka yi Duuma gbaai yi dim’ (Fir’auna) maa, ka zaŋ ya ʒili tiŋgbani yaaŋa zuɣu (Masar tiŋgbani ni), ka nya yi ni yɛn niŋ shɛm

[130] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa dahim Fir’auna niriba ni sanzali mini binwola poobu, domin achiika! Bɛ leei ban teeri Naawuni yɛla

[131] Din vεla yi ti kaba na, ka bɛ yεli: “Ŋɔ maa nyɛla ti dini,” Amaa! Din be yi nya ba, bɛ zaŋdi li mi m-pa Annabi Musa mini o niriba zuɣu. Wumma! Bɛ zuɣubetali maa yila Naawuni sani na, amaa! Bɛ pam bi mi

[132] Ka bɛ yεli: “A (Musa) yi ka ti na ni alaama kam, domin a zaŋ li niŋ ti sihira, tinim’ pala ban yɛn ti a yεlimaŋli

[133] Dinzuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim tuufaani (kokpεɣu) bɛ sani na, ni toya mini jεbɔbri, n-ti pahi poloya, ni ʒim, ka di nyɛ Ti nam yεlikpahinda din wolgi do polo ni, ka bɛ (Fir’auna niriba) daa tibgila bɛ maŋa, ka daa nyɛla bibɛhi

[134] Yaha! Saha shεli azaaba ni daa shee bɛ zuɣu, ka bɛ yεli: “Yaa nyini Musa! Suhimi a Duuma (Naawuni) maa ti ti domin alikauli shεli O ni gbaai a sani, achiika! A yi vuui azaaba ŋɔ maa ka chɛ ti, achiika! Ti ni ti a yεlimaŋli. Yaha! Ti ni bahi Israaila bihi ka a mini ba chaŋ (yi yaannim’ tiŋgbani ni).”

[135] Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa vuui azaaba maa ka chɛ ba hali ni wokati shεli Ti ni zali ka bɛ yɛn ti paai, ka bɛ leei ban yiɣisiri alikauli

[136] Dinzuɣu ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ ba azaaba, ka chɛ ka kom di ba teeku ni, dama achiika! Bɛ daa zaŋ Ti aayanim’ leei ʒiri, ka daa leei ban tam di yεla

[137] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ tiŋgbani shɛli Ti ni niŋ alibarka niŋ di puuni maa wulimpuhili mini di wulinluhili n-dihi ninvuɣu shɛba bɛ ni daa filinda maa fali, ka a Duuma yɛltɔɣa suŋ (nasara) niŋ dihitabli n-ti Israaila bihi, domin suɣulo shεli bɛ ni daa niŋ maa zuɣu, ka Ti (Tinim’ Naawuni) wurim binshɛɣu Fir’auna mini o niriba ni daa niŋda, ni bɛ ni daa mɛri yiliwaɣila shɛŋa maa

[138] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ Israaila bihi n-duhi kuligu duli, ka bɛ chana n-ti chirgi ninvuɣu shεba ban jεmdi buɣa, ka yεli: “Yaa nyini Musa! Zalmi ti gba duuma so (ka ti jεmdi o), kamani bambɔŋɔnim’ maa gba ni mali duumanim’ shεm ŋɔ, ka o yεli: “Yi shiri nyɛla ninvuɣu shεba ban ʒi.”

[139] (Ka Annabi Musa lahi yεli): “Achiika! Bambɔŋɔnim’ ni be shɛli ni maa nyɛla hallaka, bɛ mi ni jεmdi shεli maa nyɛla din yɛn saɣim.”

[140] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Di ni- bɔŋɔ, N-ni bo duuma so n-tin ya ka pa ni Naawuni, ka di nyɛla Ŋuna n-nyɛ Ŋun tibgi ya (yi zaamani puuni) binnamda zuɣu?”

[141] Yaha! Teemi ya saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tilgi ya ka chɛ Fir’auna niriba, ka bɛ lamdi ya azaaba biεɣu, bɛ daa kuri yi bidibsi, ka chɛri yi bipuɣinsi. Yaha! Lala ŋɔ maa daa nyɛla dahimbu zaɣatitali din yi yi Duuma (Naawuni) sani na

[142] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai alikauli ni Annabi Musa yuŋ yuŋ pihita, din nyaaŋa ka Ti lahi pali li ni yuŋ yuŋ pia, ka a Duuma (Naawuni) daalikauli dabsa pali yuŋ pihi nahi. 1 Ka Annabi Musa yεli o mabia Haruna! Zanimi n zaa ni n niriba ŋɔ puuni (ka n- chaŋ ka kana), ka wuhiri ba din tu kamaata, ka miri ka a doli barinanim’ soli

[143] Yaha! Saha shɛli Annabi Musa ni daa kana Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ o alikauli luɣushεli maa, ka o Duuma (Naawuni) tɔɣisi o yεltɔɣa, ka o yεli: “Yaa n Duuma: “Chɛ ka n nya A, ka o (Naawuni) yεli: “Di kariya ka a nya ma, amaa! Yulimi zoli ŋɔ maa zuɣu, di yi niŋ ka di ʒe di zaashee maa, ni baalim a ni nya ma,” Saha shεli o Duuma (neesim) ni neei zoli maa zuɣu, ka o (Naawuni) zaŋ li leei din bursi, ka Annabi Musa lu n-tarigi. Saha shεli o nini ni ti neei, ka o yεli: “(Yaa n Duuma Naawuni)! A nam simsiya, achiika! Mani niŋ tuuba n-labi A sani na. Yaha! Mani n-nyɛ pilgu ban ti A yɛlimaŋli.”

[144] Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Musa! Mani n-gahimma ninsalinim’ puuni ni N tuuntali mini N yɛltɔɣa, dinzuɣu, gbibi N-ni ti a shεli maa, ka be ninvuɣu shɛba ban paɣi (Mani Naawuni) puuni

[145] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) sabi binshɛɣu kam din be (Attaura) wolsi puuni n-ti o, ka di nyɛla wa’azu ni yɛllikam kahigibu, dinzuɣu (yaa nyini Musa)! Gbibi li ni yaa, ka puhi a niriba kadama bɛ gbibi di zaɣiviεlli ni nyɛ shɛli. Ni baalim, N (Mani Naawuni) ni wuhi ya ninvuɣu shεba ban kpee yi yiŋsi (ni daa ti kpalim shɛm)

[146] Ni baalim, N (Mani Naawuni) ni ŋmalgi ninvuɣu shεba ban tibgi bɛ maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka di pa ni yεlimaŋ’ shεli maa haŋkaya ka chɛ N dalirinima, dinzuɣu bɛ yi nya daliri kam, bɛ ku ti li yɛlimaŋli. Yaha! Bɛ yi nya dolsigu soli, bɛ bi gbibri li ka di nyɛ soli ti ba, amaa! Bɛ yi nya bɔrginsim soli, ka bɛ gbibi li ka di nyɛ soli, domin achiika! Bɛ labsila Ti (Tinim Naawuni) aayanim’ ʒiri, ka nyɛla ban tam di yεla

[147] Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri, n-ti pahi Zaadali laɣimbu, tɔ! Bɛ tuuntumsa saɣim ya. Di ni bɔŋɔ, bɛ ni yoba sam shɛli m-pahila bɛ ni daa tumdi shɛli

[148] Ka Annabi Musa niriba gbibi naɣibila so jɛmdi o nyaaŋa, ka di nyɛla bɛ ni zaŋ bɛ nachinsi binyɛra mali shɛli, ka di mali vuri (ka ŋmani naɣibila kumsi la). Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama di (naɣibila maa) bi tɔɣisiri ba yɛltɔɣa, ka mi ku tooi dolsi ba zaŋ chaŋ sochibga? Bɛ daa gbibi li mi jɛmda, ka daa nyɛla zualindiriba

[149] Yaha! Saha shεli bɛ ni daa yoli chεm, ka baŋ kadama bɛ bɔrgi ya, ka bɛ yεli: “Achiika! Ti Duuma (Naawuni) yi bi zo ti nambɔɣu, ka chε m-paŋ ti, achiika! Ti ni leei ninvuɣu shɛba ban kɔhi lu

[150] Yaha! Saha shεli Annabi Musa ni daa labi na o niriba sani, ka nyɛla ŋun je suli ka niŋ suhusaɣiŋgu, ka yεli: “Yi ni tum tuun shεli n nyaaŋa ŋɔ nyɛla din be. Di ni bɔŋɔ, yi bola yom ni yi Duuma (Naawuni) zaligu? Ka o (Annabi Musa) zaŋ (Attaura) wolsi maa labi tiŋgbani ni, ka naan gbaai o mabia (Haruna) zabri n- voori labsiri o polo. Ka o (Annabi Haruna) yεli! Yaa nyini m mabia! Achiika! A niriba maa daa filim ma, ka daa chɛ bɛla ni bɛ ku ma, dinzuɣu, miri ka a chɛ ka n dimba la ma. Yaha! Di zaŋ ma pahi ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba ni.”

[151] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Chεli paŋ m mini m mabia maa, ka zaŋ ti kpεhi A nambɔ- zɔbo puuni, domin nyini n-nyɛ Ŋun zɔri nambɔɣu n-gari ban zɔri nambɔɣu

[152] Achiika! Ninvuɣu shεba ban zaŋ naɣibila maa leei bɛ duuma, sujee ni nya ba bɛ Duuma (Naawuni) sani ni filiŋ Dunia bεhigu puuni. Yaha! Lala ka Ti yɔri ninvuɣu shεba baŋ ŋmari ʒiri samli

[153] Yaha! Ninvuɣu shεba ban tum tuumbiεri, ka niŋ tuuba di nyaaŋa, ka lahi ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋ- lana, Zaadali Nambɔzobonaa

[154] Yaha! Saha shεli Annabi Musa suhi ni daa ti maai, ka o kpiɣi wolsi maa, ka din be di puuni nyɛla dolsigu mini nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban zɔri bɛ Duuma (Naawuni)

[155] Ka Annabi Musa gahim o niriba puuni ninvuɣu pihiyɔpɔin (ni bɛ ti suhi gaafara Naawuni sani) ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni pii saha shεli n-ti ba. Saha shεli tahigu ni gbaai ba, ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! A yi di bɔra, A naan niŋ ba hallaka, n-ti pahi m mammaŋ’ zuɣu. Di ni bɔŋɔ, A yɛn niŋ ti la hallaka ni ti puuni jɛra ni tum shɛli? Achiika! Ŋɔ maa nyɛla A dahimbu, ka A mali li birgiri A ni bɔri so, ka lahi mali li dolsiri A ni bɔri so. Nyini n-nyɛ Ŋun guli ti. Dinzuɣu chεli paŋ ti, ka zo ti nambɔɣu, domin nyini n- nyɛ Ŋun gari ŋun kam chεri paŋda

[156] Yaha! Sabmi ti bɛrisuŋ Dunia ŋɔ puuni, ni Chiyaama. Achiika! Ti niŋ tuuba n-labi A sani na. Ka O (Naawuni) yεli: “N-zaŋdila N daazaaba niŋdi N-ni bɔri so. Yaha! N nambɔzɔbo gilila binshɛɣu kam, dinzuɣu ni baalim, N-ni zali li talahi n-ti ninvuɣu shεba ban mali wuntia, ka tiri zakka, ni ninvuɣu shεba ban tiri Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ yεlimaŋli

[157] Ninvuɣu shεba ban doli (Naawuni) tumo Annabi (Annabi Muhammadu) so ŋun bi karim, ka mi ʒi sabbu, ŋuna n-nyɛ bɛ (Yahuudunim’) ni nyari o (o yεltɔɣa), ka di sabi be Attaura mini Injiila puuni. Ka di puhiri ba tuunvεla tumbu, ka mɔŋdi ba din be. Ka niŋdi bindirsuma halalsi n-tiri ba, ka lahi mɔŋdi ba bindir’ shεŋa Naawuni ni mɔŋ ba di dibu, ka suuri bɛ ʒilitimsa ni bandi (ankufunima) din daa pampa bɛ zuɣu ka chɛri ba. Dinzuɣu, ninvuɣu shεba ban ti o (Annabi Muhammadu) yεlimaŋli, ka tibgi o, ka lahi sɔŋ o, ka doli neesim shεli bɛ ni siɣisi na n-ti ti o maa, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nya tarli

[158] (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: “Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! N nyɛla Naawuni tumo n-zaŋ kana yi sani namgbaniyini, Ŋuna (Naawuni) n-su sagbana ni tiŋgbani yiko, duuma jɛmdigu n-kani ni yɛlimaŋli naɣila Ŋuna, O neerimi ka kura. Dinzuɣu, tim ya Naawuni ni O tumo yɛlimaŋli, Annabi so ŋun bi karim, ka mi ʒi sabbu, ŋuna n-nyɛ ŋun tiri Naawuni mini O yɛltɔɣa yɛlimaŋli. Yaha! Doli ya o, achiika! Yi nyɛla ban yɛn dolsi

[159] Yaha! Ninvuɣu shεba daa be Annabi Musa niriba puuni n-nyɛ ban dolsiri ni yεlimaŋli, ka mali li n-niŋdi aadalsi

[160] Yaha! Ka Tinim’ (Naawuni) pirpir ba (Israaila bihi), ka bi leei yaansi pia ni ayi. Ka Ti tim ni wahayi n-zaŋ kana Annabi Musa sani saha shεli o niriba ni suhi o sakom, (Ka Naawuni yεli): “Zaŋmi a jaangbee maa n-fεbi kuɣili ŋɔ maa, (ka o niŋ lala maa), ka kobilnina pia ni ayi puhi di puuni na, ka niriba (zuliya) kam baŋ bɛ nyubu shee. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi chɛ ka sagbaŋ niŋ mahim bɛ zuɣusaa. Yaha! Ka Ti siɣisi ba Maana mini Salwa na 1 (Ka Naawuni yεli): “Dim ya bindir’ nyεɣisa shεli Ti ni largi ya.” Bɛ daa bi di Ti (Tinim’ Naawuni) zualinsi, amaa! Bɛ mammaŋ’ ka bɛ daa di zualinsi

[161] Yaha (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shɛli bɛ ni daa yεli ba (Israaila bihi): “Ʒinimi ya tiŋ’ ŋɔ ni (Baitul- Mukaddas).Yaha! Dim ya di puuni luɣulikam yi ni bɔra, ka yɛli ya: “Hittatun (Yaa ti Duuma! Nyɛhimi ti taya).” Yaha! Kpɛm ya di (tiŋ’ maa) dindoli ni, ka nyɛla ban niŋ suzuuda, Tinim’ (Naawuni) ni chɛ yi taya m-paŋ ya. Ni baalim, Ti ni nabgi ninvuɣu shɛba ban tumdi tuunviɛla (laara)

[162] Ka ninvuɣu shεba ban di zualinsi bɛ (Israaila bihi) puuni maa taɣi yεltɔɣa shεli din pa bɛ ni yεli ba shεli maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim azaaba na zuɣusaa ka di ti gbaai ba zualinsi shɛli bɛ ni daa diri maa zuɣu

[163] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɔhimi ba tiŋ’ shee din daa be kulinoli la yεltɔɣa, saha shεli bɛ ni daa kpeeri yira Asibri dabsili ni. Saha shɛli bɛ zahima ni daa kani ba na Asibri dali polo ni, (ka Naawuni mi daa mɔŋ ba zahim gbaabu Asibri dali), dabsi’ shɛli mi din pa Asibri, ka zahima maa bi kani ba na. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa dahindi ba domin bɛ ni daa kpeeri yiri maa zuɣu

[164] Yaha! Teemi saha shεli ninvuɣu shεba bɛ puuni ni daa yεli: “Bozuɣu ka yi niŋdi ninvuɣu shεba Naawuni ni yɛn ti niŋ hallaka wa’azu, bee ka O yɛn ti niŋ ba azaabakpeeni? Ka bɛ yεli: “Ti bɔrimi ni ti ti mali fabla n-zaŋ chaŋ yi Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn zo Naawuni.”

[165] Saha shεli bɛ ni daa tam bɛ ni teeri ba shɛli maa, Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi ninvuɣu shεba ban mɔŋdi tuum- biεri tumbu maa, ka gbaai zualindiriba maa ni azaababɛɣu, domin bɛ ni daa kpeeri yiri maa zuɣu

[166] Dinzuɣu, saha shεli bɛ ni daa kpahi yεɣi targa ka chɛ bɛ ni mɔŋdi ba shεli niŋbu maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli ba: “Leemi ya jεŋsi ban filiŋ.”

[167] Yaha! Teemi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa baŋsi (Israaila bihi) kadama achiika! O nyɛla Ŋun kuli yɛn timdi ninvuɣu shεba ban yɛn chɛ ka bɛ lamdi azaababεɣu na hali ni Zaadali. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun niŋdi azaaba ni yomyoma. Yaha! O nyɛla Chεmpaŋlana, Nambɔzobonaa

[168] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) piri piri ba ka bɛ nyɛ ali’ummanim’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu, bɛ puuni shɛba beni nyɛ ninvuɣusuma, ka bɛ shɛba mi pa lala, ka Ti dahim ba ni tuunvɛla mini tuumbɛri tumbu, domin achiika! Bɛ labi na (sochibgu zuɣu)

[169] Ka ninvuɣu shεba kana bɛ nyaaŋa n-ti di litaafi maa (Attaura) fali, ka bɛ deeri Dunia ŋɔ maa laɣichɔɣima (ka taɣiri Naawuni yɛltɔɣa), ka naan yɛra: “Ni baalim, bɛ ni chε m-paŋ ti.” Yaha! Laɣ’ shɛŋa di tatabo yi kaba na, ka bɛ deeri li. Di ni bɔŋɔ, bɛ daa bi gbaai ba alikauli (Attaura) litaafi puuni kadama bɛ miri ka bɛ yεli yεltɔɣa shεli n-dalim Naawuni naɣila ni yεlimaŋli? Ka bɛ nyɛla ban karim din be di (litaafi maa) puuni. Yaha! Chiyaama yili n-nyɛ din gari n-zaŋ ti nyinvuɣu shεba ban zɔri Naawuni. Di ni bɔŋɔ, bi ku niŋ haŋkali

[170] Yaha! Ninvuɣu shεba ban gbibi litaafi (Alkur’aani) ni yεlimaŋli, ka puhiri jiŋli, tɔ! Achiika! Ti (Tnim’ Naawuni) bi bahiri ninvuɣu shɛba ban tumdi tuunvɛla sanyoo yoli

[171] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa duhi zoli bɛ (Israaila bihi) zuɣusaa, ka di ŋmani sagbaŋ n-nyɛ li la, ka bɛ tεhi ni di yɛn lula bɛ zuɣu, (ka Ti yεli): “Gbibi ya Ti ni tin ya shɛli ni yaa, ka teei ya din be di puuni, achiika! Yi ni nya wuntia.”

[172] Yaha! Teemi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa yihi Adam bihi zuliya bɛ banim’ yaansi ni, ka chε ka bɛ di bɛ maŋsi shɛhira (ka yεli): “Di ni bɔŋɔ, M- pala yi Duuma? Ka bɛ yεli: “Di shiri paliya, ti di shɛhira.” (Ka Naawuni yεli): Tɔ! Zaadali, miri ya ka yi ti yεli: “Achiika! Tinim’ daa nyɛla ban tam ŋɔ maa yεla.”

[173] Bee ka yi ti yεli: “Achiika! Ti banima n-daa pun bo duumanim’ m-pahi Naawuni zuɣu n-jεmda, ti mi daa nyɛla zuliyanim’ bɛ nyaaŋa. (Yaa ti Duuma Naawuni)! Di ni bɔŋɔ, A yɛn niŋ tila hallaka ni ban saɣindi ni tum shεli

[174] Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima, domin achiika! Bɛ labi na (sochibga zuɣu)

[175] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba ninvuɣu so 1 Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa ti Ti aayanim’ ka o ŋooi o maŋ’ ka chε li la lahibali, ka shintaŋ doli o, ka o pahi ban bɔrgi puuni

[176] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan zaŋ li n-duhi o zuɣusaa, amaa! Ŋuna n-zaŋ o maŋ dalim Dunia polo ka doli o suhuyurlim, dinzuɣu o kotomsi ŋmanila baa, a yi tahi o zuɣu, o yihirila o zilli na, a mi yi lahi chɛ o, ka o yihi o zilli na. Lala n-nyɛ ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa kotmosi. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Tim ba lahibaya, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn tɛhi

[177] Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa kotomsi nyɛla din be, bɛ mi maŋ’ ka bɛ daa diri zualinsi

[178] Naawuni ni dolsi ninvuɣu so, tɔ! Ŋuna n-nyɛ ŋun dolsi, ŋun mi bɔrgi, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ ban kɔhi lu

[179] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsalinim’ mini alizin- nim’ pam ʒahannama (buɣum) zuɣu. Bɛ malila suhiri ka bi baŋdi yεlimaŋli, ka mali nimbihi ka bi mali li nyari yɛlimaŋli. Yaha! Ka bɛ mali tiba ka bi mali wumda (yɛlimaŋli), bannim’ maa ŋmanila biŋkɔbri. Chɛli gba! Bana n-nyɛ ban bɔrgi gari lala. Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban tam Naawuni yεla

[180] Yaha! Naawuni malila yuvεla, dinzuɣu, bolimi ya O ni dina, ka chεn ya ninvuɣu shεba ban ŋmalgiri Naawuni yuya ka chεri di yɛlimaŋli. 1 Ni baalim, bɛ ni ti yoba samli ni bɛ ni daa tumdi shɛli

[181] Yaha! Di be Ti (Tinim’ Naawuni) ni nam shɛli puuni, ali’umma shɛba ban dolsira ni yɛlimaŋli, ka mali li niŋdi

[182] Yaha! Ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa, ni baalim, Ti ni puɣisi ba, n-ti gbaai ba luɣushεli polo bɛ ni bi mi

[183] Yaha! N (Mani Naawuni) naɣisiri mi n-tiri ba, achiika! N nari nyɛla din kpεma

[184] Di ni bɔŋɔ, bɛ (Makka chεfurinim’) maa bi tεhiri ni bɛ zo maa (Annabi Muhammadu) bi kpela yinyεri? O pala so naɣila saɣisigulana polo ni

[185] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi yuunda n-zaŋ kpa sagbana mini tiŋgbana sulinsi, n-ti pahi binshɛɣu kam Naawuni ni nam? Yaha! Di yi pa shεli ka bɛ nyεvuya miri naabu, ka lahibali dini ka bɛ yɛn ti yεlimaŋli di (Alkur’aani) nyaaŋa

[186] Naawuni ni birigi so, tɔ! O ka ŋun yɛn dolisi o, ka O (Naawuni) chɛri ba bɛ saɣiŋgu puuni, ka bɛ kuli birinda

[187] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira n- zaŋ saha (Chiyaama yiɣisibu)? Yεlima: “Achiika! Di baŋsim bela N Duuma (Naawuni) sani, so n-kani yɛn tooi baŋ di dabsili maa naɣila Ŋuna, Di (dabsili maa) timsim nyɛŋ sagbana ni tiŋgbana, di bi yɛn kan ya na, naɣila yim zuɣu. (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhira kamani a nyɛla ŋun mali di baŋsim la. Yεlima: “Achiika! Di baŋsim bela Naawuni sani, amaa! Ninsalinim’ pam bi mi

[188] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N-ku tooi niŋ m maŋ’ anfaani bee chuuta shεli naɣila Naawuni yi yu shεli. Yaha! (Yεlima): “N-yi di mi din sɔɣi, tɔ! N-naan zooi alheeri (arzichi) laɣimbu. Yaha! Din be naan ku tooi shihi ma, m-pa so m-pahila saɣisigulana, ka lahi nyɛ suhupɛlli lahabali tira n-ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli.”

[189] Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun nam ya ka yi yi nyεvuli yini (Annabi Adam) puuni na, ka naan nam o paɣa (Hawa) ka o yi di puuni na, domin o ʒini ni ŋuna (Adam), saha shεli o (Annabi Adam) ni laɣim ni ŋuna, ka o niŋ pubila, ka gbibi li, saha shεli puli maa ni ti zooi, ka bɛ niriba ayi maa (Annabi Adam mini o paɣa) suhi bɛ Duuma Naawuni (ka yεli): “Achiika! A yi ti ti bia suŋ, ti nyɛla ban yɛn paɣi.”

[190] Saha shεli O (Naawuni) ni ti ba bia suŋ maa, ka bɛ niriba ayi maa (zuliya) bo nyintahi O ni ti ba shɛli maa ni. Naawuni nam duya ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini shɛli jɛmdi maa

[191] Di ni bɔŋɔ, bɛ laɣindila (Naawuni) mini din ku tooi nam shεli ka nyɛla bɛ ni namdi shɛli

[192] Yaha! Bɛ (buɣa maa) ku tooi sɔŋ ba, ka mi ku tooi sɔŋ bɛ maŋsi

[193] Yaha! Yi (Muslinnim’) yi boli ba (chɛfurinim’ maa) n-zaŋ chaŋ dolsigu, bɛ ku doli ya, di nyɛla yim, yi boli ba, bee yi nyɛla ban shini

[194] Achiika! Yi (chɛfurinim’) ni jεmdi binyεr’ shεŋa din pa Naawuni maa nyεla daba yi tatabonima. Dinzuɣu, bolimi ya ba (ka nya) bɛ ni saɣi yi boligu maa, yi yi nyɛla yεlimaŋlinima

[195] Di ni bɔŋɔ, bɛ (yi buɣa maa) mali la napɔna n-chana? Bee bɛ malila nuhi ka mali li gbaara, bee bɛ malila nimbihi ka mali li nyara, bee bɛ mali la tiba ka mali li wumda? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Bolimi ya yi duumanim’ maa na, din nyaaŋa, nam ya ma nabiεri, ka miri ya ka yi naɣisi n-ti ma.”

[196] Achiika! N sɔŋda n-nyɛ Naawuni so Ŋun siɣisi litaafi (Alkur’aani) na ni yɛlimaŋli, Ŋuna mi n-nyɛ Ŋun sɔŋdi ninvuɣusuma

[197] Yaha! Yi ni jεmdi binyɛr’ shɛŋa din pa Naawuni maa ku tooi sɔŋ ya, bɛ mi ku tooi sɔŋ bɛ maŋa

[198] Yaha! Yi yi boli ba n-zaŋ chaŋ dolsigu, bɛ ku tooi wum. Ka a nya ba (buɣa maa) ka bɛ yuundi zaŋ kana a sani, ka mi nyɛla ban bi nyara

[199] (Yaa nyini Annabi)! Gbibi chεmpaŋ, ka puhi (ninsalinim’) ni zaɣivεlli, ka yi ninvuɣu shɛba ban ʒi yɛla ni

[200] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di yi ti niŋ ka shintaŋ yɛn zaŋ yɛltɔɣabiɛɣu niŋ a suhi ni, tɔ! Nyini bom taɣibu ni Naawuni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Wumda, Baŋda

[201] Achiika! Ninvuɣu shεba ban mali wuntia maa, shintaŋ laɣiŋgu yi ti yɛn shihi ba, ka bɛ teei Naawuni yεla, ka a nya ba ka bɛ nyɛla ban suhiri ne

[202] Ka bɛ (shitaŋ) mabihi kuli vɔri ba m-kpεhiri bɔrginsim ni, ka kuli bi waɣisiri ba

[203] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi bi tahi ba (chɛfurinim’ maa) alaama shεli na, bɛ yɛrimi ni bozuɣu ka a bi tahi li na. Yεlima: “Achiika! N-dolila bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n Duuma (Naawuni) sani na. Ŋɔ maa nyɛla dalirinim’ din yi yi Duuma (Naawuni) sani na, ka lahi nyɛ dolsigu mini nambɔzɔbo n-ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[204] Yaha! Bɛ yi ti karindi Alkur’aani, tɔ! Yin wummi ya li ka fo, achiika! Yi nyɛla bɛ ni yɛn zo shɛba nambɔɣu

[205] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi a Duuma (Naawuni) yɛla a suhi ni ka nyɛla ŋun gbargiri a maŋa, ka di lahi nyɛ sɔɣisinli ni, ka pa ni a yihi la a yεltɔɣa polo ni Asiba mini Zaawuni, ka miri ka a pahi ninvuɣu shɛba ban ʒi maa ni

[206] Achiika! Ban be a Duuma sani maa (Malaaikanima) bi tibgiri bɛ maŋ’ ka chɛ O jεma, ka simsiri O, Ŋuna ka bε lahi niŋdi suzuuda n-tira

[1] (Yaa nyini Annabi Muhammadu)! Bɛ bɔhira tobbuna yεla. Yεlima: “Tobbuna nyɛla Naawuni ni O tumo dini. Dinzuɣu, zom ya Naawuni, ka mali ya biɛhigu din be yi sunsuuni. Yaha! Doli ya Naawuni mini O tumo, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[2] Achiika! Ban ti Naawuni yεlimaŋli n- nyɛ ninvuɣu shɛba bɛ yi ti teei ba Naawuni yɛla, ka dabεm kpε bɛ suhiri ni. Yaha! Bɛ yi ti karim O (Naawuni) aayanima n-ti ba, ka di pahi ba iimaansili. Ka bɛ lahi zaŋdi bɛ maŋa n- dalindi bɛ Duuma (Naawuni)

[3] Ninvuɣu shεba ban puhiri jiŋli, ka mali Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba shɛli n-dihira

[4] Bana n-nyɛ ban shiri ti Naawuni yεlimaŋli ni achiika. Bɛ yɛn ti malila darzanim’ bɛ Duuma (Naawuni) sani, ni chεmpaŋ, ni arzichi shɛli din galsi (Alizanda)

[5] (Yaa nyini Annabi)! Kamani a Duuma (Naawuni) ni yihi a a yiŋ’ ni yεlimaŋli (Badar tobu ni) shεm, tɔ! Achiika! Muslinnim’ puuni shɛba nyɛla ban je lala

[6] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (Muslinnim’) ŋmεri a namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ yεlimaŋli (tobu ni yibu), saha shɛli di ni yi na polo ni naai, ka di ŋmanila bɛ karti ba mi n-labsiri kpibu shee, ka bɛ kuli nyɛla ban yuunda

[7] Yaha! Teemi ya saha shεli Naawuni kadama yi ni tuhi (chɛfurinim’) zamaatu ni daa gbaai ya (yi Muslinnima) alikauli naan bɔrimi ni yi tuhila ban bi gbibi biba ayi puuni yino, ka yi (Muslinnim’) bidibbina (kɔhigɔriba) maa, ka Naawuni mi bɔri ni O ti yɛlimaŋli (Muslinsi daadiini) nasara O zaligu puuni, ka ŋmaai chεfurinim’ birili (Badar tobu ni)

[8] Domin O ti yεlimaŋli nasara, ka nyɛhi ʒiri, hali bibɛhi yi je lala

[9] Teemi ya saha shεli yi (Muslinnim’) ni daa bɔri sɔŋsim yi Duuma (Naawuni) sani, ka O deei yi suhigu (ka yεli): “N nyɛla Ŋun yɛn sɔŋ ya ni Malaaikanim’ tuhuli, ka bɛ nyɛ ban kuli pa taba zuɣu (ka bɛ kana n-ti sɔŋ ya chεfurinim’ zuɣu).”

[10] Yaha! Naawuni bi zali li (Malaaika- nim’ maa sɔŋsim) m-pahila di nyɛla suhupiɛlli lahibali n-tin ya, ka lahi chε ka yi (Muslinnim’) suhiri doni. Yaha! Nasara n-kani naɣila Naawuni sani. Achiika! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana

[11] (Yaa yinim’ Muslinnima)! Teemi ya saha shεli gonyuunsi ni daa gbaai ya (Badar tobu ni), ka di nyɛla suhudoo din yi O (Naawuni) sani n-zaŋ tin ya, ka O lahi siɣisi ya kom na zuɣusaa domin O ti zaŋ li niŋ ya kasi, ka nyɛhi shintaŋ daɣiri ka chεn ya, ka kpaŋsi yi suhiri ni, ka lahi ba yi naba zali

[12] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa tim na ni wahayi Malaaikanim’ sani (ka yεli): “Achiika! M mini ya m-be, dinzuɣu kpaŋsim ya ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli maa, N (Mani Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn zaŋ dabεm n-labi chεfurinim’ suhiri ni, dinzuɣu wahimi ya bɛ zuɣuri ni, ka lahi wahi bɛ nubihi

[13] Di daliri nyɛla bɛ tum mi birgi Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) zaligu, ŋun mi tum birgi Naawuni mini O tumo zaligu, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni- lana n-ti o

[14] Dina n-nyɛ (Azaaba maa), dinzuɣu lammi ya li. Yaha! Achiika! Buɣum daazaaba be ni chɛfurinima

[15] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi ti laɣim ni chεfurinim’ tobu ni, tɔ! Yin miri ya ka yi (Muslimnim’) lebi biri ba

[16] Yaha! Ŋun ti lebi biri ba dindali maa, naɣila di nyɛla tobdabari shεli, bee o bɔrimi ni o sɔɣi labi n-ti kpe (Muslim’) tobbihi puuni, tɔ! Achiika! O labi ya ni sujee din yi Naawuni sani na. Yaha! O labbu shee nyɛla ʒahannama (buɣum). Di labbu shee maa mi nyɛla din be

[17] Yi (Muslinnim’) daa bi ku ba (Badar tobu ni), amaa! Naawuni n-daa ku ba (chɛfurinim’ maa). Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A daa bi labi (kuɣuli maa) saha shεli a ni daa labila, amaa! Naawuni n-daa labi li, domin O dahim ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli maa dahindisuŋ. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[18] Di daliri nyɛla Naawuni n-nyɛ Ŋun yɛn gbargi chεfurnim’ nabεri

[19] Yi (yi chɛfurinim’) yi suhiri nasara, tɔ! Achiika! Nasara kan ya na, amaa! Yi yi chɛ (yi yi Muslinnim’ tuhibu), tɔ! Dina n-nyɛ din gari n-zaŋ tin ya.Yaha! Yi yi lahi labi na, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni labi na (n-ti ti Muslinnim’ nasara yi zuɣu). Yi mi salo ku tooi niŋ ya anfaani shεli, hali yi zoosim yi pahi. Yaha! Achiika! Naawuni mini ban ti yɛlimaŋli m-be

[20] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Doli ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu), ka miri ya ka yi lebi biri o, ka nyɛla ban wumda (Alkur’aani)

[21] Yaha! Di leei ya kamani ninvuɣu shεba ban yεli: “Ti wum ya,” ka mi nyɛla ban bi wumda

[22] Achiika! Biŋkɔbri puuni ŋun be Naawuni sani n-nyɛ tikpiranim’ ni biriti (chɛfurinima), bana n-nyɛ ban bi niŋdi haŋkali

[23] Yaha! Naawuni yi di mi ni alheeri shɛli be bɛ ni, tɔ! O naan chε ka bɛ wum (yɛlimaŋli). Amaa! Hali O yi di chε ka bɛ wum, tɔ! Bɛ naan lebi biri, ka nyɛla ban zaɣisi (yεlimaŋli)

[24] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Saɣimi ya Naawuni mini O tumo boligu, o yi ti boli ya n-zaŋ din yɛn tin ya nyεvuya (iimaansili), ka baŋ ya kadama achiika! Naawuni kpεri ninsala mini o suhi sunsuuni. Yaha! Achiika O sani ka bɛ yɛn ti laɣim ya (Zaadali)

[25] Yaha! Zom ya fitina, di (daalobo) bi sheeri yi puuni ban di zualinsi ko zuɣu, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni lana

[26] Yaha! Teemi ya saha shεli yi (Muslinnim’) ni daa nyɛ zamaatu bɛla, ka daa nyɛ bɛ ni filindi shεba tiŋgbani ni, ka yi zɔri dabɛm ni ninsalinima (chɛfurnim’) ti sɔɣi n-gbahi ya, ka O laɣim ya (suhudoo shee, Madina), ka kpaŋsi ya ni O nasara (Badari tobu ni), ka lahi largi ya bindirasuma, domin achiika! Yi ni paɣi (Naawuni)

[27] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Miri ya ka yi niŋ Naawuni mini O tumo bilkɔŋsi, ka miri ya ka yi niŋ yi daamaananim’ bilkɔŋsi, (dina n-nyɛ Naawuni jεma din nyɛ talahi yi zuɣu), ka mi nyɛla ban mi (ni bilkɔŋsi bi vεla)

[28] Yaha! Baŋmi ya ni achiika! Yi daarzichi mini yi bihi nyɛla dahimbu n-zaŋ tin ya, ka kahi baŋ ni achiika! Naawuni sani ka sanyoo din galsi be (dina n-nyɛ Alizanda)

[29] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi zo Naawuni, O ni zali ya din wolgira (yεlimaŋli mini ʒiri sunsuuni), ka nyɛhi yi taya ka chε n-ya, ka lahi chε m-paŋ ya. Yaha! Naawuni n-nyɛ Pintitali lana

[30] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli ban niŋ chɛfuritali maa ni daa nari a nabiɛri ni bɛ gbaagi a ti niŋ fukumsi ni, bee ka bɛ ku a, bee ka bɛ yihi a (Maka puuni), ka bɛ kuli nari nabiεri, ka Naawuni gba nara, dinzuɣu, Naawuni n-gari ban kam nara

[31] Yaha! Bɛ yi ti karindi ba Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, ka bɛ yεli: “Achiika! Ti wum ya, ti yi di bɔra, ti naan tooi tahi yεltɔɣa (Alkur’aani) ŋɔ maa tatabo na, ŋɔ maa pa shɛli m-pahila kurumbuninim’ salima.”

[32] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli bɛ (Makka chεfurinim’) ni daa yεli: “Yaa ti Duuma Naawuni! Dindee yi shiri nyɛla ŋɔ (Alkur’aani) maa nyɛla yεlimaŋli A sani, tɔ! Nyin chε ka saa mi kuɣa m-bahi ti zuɣu na zuɣusaa, bee ka A ka ti na ni azaabakpeeni.”

[33] Yaha! Naawuni ku niŋ ba azaaba, ka a (Annabi Muhammadu) be bɛ puuni. Yaha! Naawuni pala Ŋun yɛn niŋ ba azaaba, ka bɛ nyɛla ninvuɣu shɛba ban bɔri chεmpaŋ (Naawuni sani)

[34] Bozuɣu ka Naawuni ku niŋ ba azaaba, ka di nyɛla bɛ taɣiri la (niriba) ka chɛ Harami (Ka’aba) chaŋ ti kaai, bɛ mi pala ban su li (jiŋli maa), di ka ŋun su li m-pahila wuntizɔriba, amaa! Bɛ pam bi mi

[35] Yaha! Bɛ (Maka chεfurinim’) daa ka jɛma Naawuni yili (Ka’aba) puuni m-pahila vuliŋga mini nuu kpahibu, (ka Naawuni yεli ba)! Lammi ya azaaba, domin yi ni niŋdi chεfuritali shεli maa zuɣu

[36] Achiika! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa dirila bɛ daarzichi domin bɛ taɣi niriba ka chɛ Naawuni soli, tɔ! Ni baalim, bɛ ni di li, ka di lahi leei ashaara n-zaŋ ti ba, din nyaaŋa, ka bɛ (Muslinnim’) lahi nya nasara bɛ zuɣu. Yaha! Ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa, bɛ ni ti laɣim ba ʒahannama buɣum ni (Zaadali)

[37] Domin O (Naawuni) wolgi din be ka chɛ din vεla (Muslimi ka chɛ chεfura), ka zaŋ din be maa m-pa taba zuɣu, ka laɣim ba ʒahannama buɣum ni namgbaniyini. Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban kɔhi lu

[38] (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa kadama bɛ yi chɛ (bɛ chεfuritali maa), bɛ ni chε m-paŋ ba din pun gari, amaa! Bɛ yi labi, tɔ! Achiika! Di daa pun niŋ ka bɛ gbaai ninvuɣu shɛba ban pun gari bɛ tatabo

[39] Yaha! Tuhimi ya ba (chεfurinim’ maa) hali ka fitina (buɣa jεma) ti lahi kani, ka jεma kpalim Naawuni ko dini, amaa! Bɛ yi chɛ (buɣa maa jεma), tɔ! Naawuni nyεla Ŋun nyari bɛ tuuntumsa

[40] Yaha! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Yin baŋmi ni achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun taɣiri ya, m-bo ni Duuma so Ŋun taɣira.Yaha! M-bo ni Sɔŋda

[41] Yaha! Baŋmi ya ni achiika! Tobbuna shɛŋa yi (Muslinnim’) ni di, tɔ! Di vaabu yim bunu puuni nyɛla Naawuni dini, ni Naawuni tumo, ni Annabi dɔɣiriba, ni kpibsi mini nandamba, ni sochanda, dindee yi niŋ ka yi ti Naawuni yɛlimaŋli, ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi shɛli na n-ti ti Ti dabli (Annabi Muhammadu), ʒiri mini yɛlimaŋli wolgibu dali (Badar tobu dali), dina n-nyɛ dabsi’ shɛli salonima ayi (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) ni daa ti kpa taba la. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[42] Teemi ya saha shεli yi (Muslim’ tobbihi) ni daa be yiliŋ maa yaɣ’ shεli din be yɔma, ka bɛ (chεfurinim’ maa) be katiŋa, ka (chɛfura) kɔhigɔriba maa be yi gbinni, di yi di daa niŋ ka yi gbaaila taba alikauli, tɔ! Yi naan yiɣisi alikauli maa, amaa! (Ka Naawuni chε ka yi laɣim tobu maa ni luɣushɛli polo yi ni bi tɛhi) domin O (Naawuni) pali O nam zalgu daalikauli din pun yɛn niŋ. Domin ŋun yɛn niŋ hallaka ka lebi biri yɛlimaŋli shiri niŋ hallaka, ka ŋun mi yɛn ti yεlimaŋli ti yεlimaŋli. Achiika! Naawuni nyɛla Wumda, ni Baŋda

[43] (Yaa nyini Annabi) Teemi saha shεli Naawuni ni daa zaŋ ba (chɛfurinim’ maa) n-wuhi a a gom ni, ka bɛ nyɛla (sapashinnim’) bɛla, O yi di daa zaŋ ba wuhi a ka bɛ nyɛ pam, yi naan gbaɣisi tobu maa, yi mi naan niŋ namgban- kpeeni, amaa! Ka Naawuni taɣi ya. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Baŋda ni din be suhiri ni

[44] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli yi (Muslinnim’ mini chɛfurinim’) ni daa ti kpa taba (Badar tobu ni), ka O (Naawuni) daa zaŋ ba n- wuhiri ya ka bɛ nyɛ bɛla yi ninni, ka yi mi gba nyɛ ba biɛla bɛ ninni, domin Naawuni pali O nam zaligu daalikauli din pun yɛn niŋ. Yaha! Naawuni sani ka bɛ labsiri yεllikam

[45] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Yi yi ti kpa ninvuɣu shɛba (chɛfurinima), tɔ! Yin zanimi ya n-tuhi ba, ka teei ya Naawuni yɛla pam, achiika! Yi nyɛla ban yɛn nya tarli

[46] Yaha! Doli ya Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu), ka di niŋ ya namgbankpeeni ka gbaɣisi tobu, ka yi yaa naai. Dinzuɣu! Niŋmi ya suɣulo. Achiika! Naawuni mini suɣulonim’ m-be

[47] Yaha! Di leei ya kamani ninvuɣu shεba ban yi bɛ yiŋsi (ni bɛ chaŋ tobu ni) ni fuhibu mini ninsalinim’ nyabu zuɣu, ka taɣiri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun gili bɛ tuuntumsa (ni baŋsim)

[48] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli shintaŋ ni daa dihi chεfurinim’ bɛ tuuntumsa nachinsi n-ti ba, ka yεli ba: “Zuŋɔ so ku tooi nyεŋ ya ninsalinim’ puuni. Yaha! Achiika! N- kuli yɛn taba ya mi (ka sɔŋdi ya), amaa! Saha shεli salonim’ ayi (Muslimnim’ mini chɛfurinim’) maa nina ni daa ti kpa taba, ka o labi o nyaaŋa ka yεli: “Mani nuu ka yi ni, achiika! N-nyarila yi ni bi nyari shɛli, achiika! Mani zɔri Naawuni. Yaha! Naawuni nyɛla Azaabakpeeni- lana

[49] Saha shεli munaafichinim’ mini ninvuɣu shεba doro ni be bɛ suhiri ni (chɛfurinima) ni daa yεra: “Bambɔŋɔ- nim’ (Muslinnim’) daadiini yɔhim ba mi,” Ŋun mi dalim Naawuni, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana

[50] (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! A yi di yɛn nya saha shεli Malaaikanim’ ni deeri ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa nyεvuya, ka bɛ (Malaaikanim’) buri ba bɛ nina polo ni bɛ yaansi zuɣu, (ka yεri ba): “Lammi ya buɣum shɛli din diri pam daazaaba.”

[51] Dina n-nyɛ bɛ nuhi ni pun daŋsi tum shεli. Yaha! Achiika! Naawuni pala Ŋun diri O daba zualinsi

[52] Kamani Fir’auna niriba bɛhigu, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana, bɛ daa niŋ chεfuritali ni Naawuni aayanima, ka O gbaaai ba ni bɛ tuum- biɛri. Achiika! Naawuni nyɛla Kpεŋ- lana, Azaabakpeeni lana

[53] Di daliri nyɛla achiika! Naawuni pala Ŋun taɣiri ni’ima shεli O ni niŋ ninvuɣu shεba, naɣila bɛ (niriba maa) ti taɣila (bɛhigu) din be bɛ mammaŋ’ sani. Yaha! Achiika Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[54] Kamani Fir’auna niriba bεhigu, ni ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana, bɛ daa labsila bɛ Duuma (Naawuni) aayanim ʒiri, ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai ba ni bɛ tuumbɛri. Yaha! Ka Ti chɛ ka kom di Fir’auna niriba, bɛ mi zaa daa nyɛla zualindiriba

[55] Achiika! Naawuni sani, biŋkobbiɛri n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali, ka nyɛla ban ku lahi ti Naawuni yεlimaŋli

[56] Ninvuɣu shεba a ni gbaai alikauli ni bana, din nyaaŋa ka bɛ yiɣisiri bɛ da- alikauli saha shεli kam, bɛ mi pala ban yɛn zo Naawuni

[57] Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! A yi ti nya nasara bɛ zuɣu tobu ni, nyin zaŋmi ba (bɛ tibli dargibu) n-varsi ban be bɛ nyaaŋa, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn teei Naawuni yɛla

[58] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi ti zɔri bilkɔŋsi ninvuɣu shɛba sani, tɔ! Nyin labsim bɛ daalikauli n-ti ba ka di saɣisi (ka di wuhi ni alikauli shɛli lahi ka a mini ba sunsuuni). Achiika! Naawuni bi bɔri bilkɔŋsinima

[59] Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa di tεhiri ni bɛ zomi n- tilgi maa. Achiika! Bɛ pala ban yɛn tooi nyεŋ Naawuni

[60] Yaha! Malimi ya shili n-guli ba ni yi yaa tariga. Yaha! Lom ya yuri n-zali, ka mali li n-valsiri Naawuni dim ni yi gba dim (chεfura), ka shɛba mi beni ka yi ʒi ba ka Naawuni Ŋun mi ba (bana n-nyɛ munaafachinima). Yaha! Binshɛɣu yi (Muslinnim’) ni zaŋ n-dihi Naawuni soli, tɔ! Bɛ ni pali ya di sanyoo, bɛ mi ti ku din ya zualinsi

[61] (Yaa nyini Annabi)! Amaa! Bɛ (chɛfurinim’ maa) yi dalimla maligu polo, tɔ! Nyin dalimmi di polo, ka zaŋ a yɛla dalim Naawuni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Wumda, Baŋda

[62] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (chɛfurinim’) yi bɔri ni bɛ niŋ a bilkɔŋsi, tɔ! Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun saɣindi a, Ŋuna n-nyɛ Ŋun kpaŋsa ni O nasara, (ka lahi sɔŋ a) ni ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[63] Yaha! Ka O laɣim bɛ (Muslinnim’) suhiri. (Yaa nyini Annabi)! Hali a yi di zaŋ din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu zaasa n- dihi, a naan ku tooi laɣim bɛ suhiri, amaa! Naawuni n-laɣim bɛ sunsuuni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana

[64] Yaa nyini Annabi! Naawuni saɣindi a, ni (ka lahi saɣindi) ninvuɣu shɛba ban doli a ka nyɛ ban ti Naawuni yɛlimaŋli puuni

[65] Yaa nyini Annabi! Kpaŋsim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli maa ni bɛ yim tobu ni, yi puuni ninvuɣu pishi yi mali suɣulo, bɛ ni nyεŋ (yi dimba maa) ninvuɣu kobsiyi, yi puuni ninvuɣu kɔbga mi yi mali suɣulo, bɛ ni nyεŋ (chεfurnim’) ninvuɣu tuhuli, domin bɛ nyɛla ninvuɣu shεba ban bi baŋda

[66] Pumpɔŋɔ, Naawuni niŋ ya (yi Muslinnima) soochi, domin O mi ni yi puuni shεba beni n-nyɛ ninvuɣu gbarima, dinzuɣu di yi niŋ ka yi (Muslinnim) ninvuɣu kobga mali suɣulo, tɔ! Bɛ ni nyεŋ ninvuɣu (chεfurinim’) kobsiyi. Yaha! Yi (Muslinnim’) yi paai ninvuɣu tuhuli, bɛ ni nyεŋ ninvuɣu (chεfurinim’) tusaayi ni Naawuni yεda. Yaha! Naawuni mini suɣulonima m-be

[67] Di ku tooi niŋ ka Annabi so mali tobdaba, naɣila o kpaaila (chɛfurinim’) ʒim tiŋgbani yaaŋa zuɣu, yi (Muslinnim) bɔrila Dunia bɛhigu nyaɣisim. Naawuni mi bɔrila Bahibuyili (Chiyaama). Yaha! Naawuni nyɛla Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana

[68] Di yi di pala Naawuni ni pun daŋ zali fukumsi shεli zuɣu, azaaba titali naan paai ya (yi Muslinnima) n-zaŋ chaŋ yi ni deei shɛli (tobdaba maa sani)

[69] Dinzuɣu, dim ya yi ni di tobbuna shɛŋa puuni ka di nyɛ halalsi n-tin ya ka vεla, ka zon ya Naawuni. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[70] Yaa nyini Annabi! Yεlimi tobdaba ban be yi nuu ni maa: “Naawuni yi baŋ ni din be yi suhiri ni nyɛla zaɣivεlli, O ni tin ya din gari binshɛɣu bɛ ni deei yi sani maa, ka chε m-paŋ ya.” Naawuni mi nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[71] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi bɔri ni bɛ niŋ a bilkɔŋsi, tɔ! Bɛ daa pun niŋ Naawuni bilkɔŋsi pɔi ni dina, ka Naawuni ti a yiko bɛ zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana

[72] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlmaŋli, ka zo hiʒira, ka tuhi ni bɛ daarzichi ni bɛ nyɛvuya Naawuni soli zuɣu, ni ninvuɣu shɛba ban ti ba sheebu shee (Madina), ka sɔŋ ba, tɔ! Bannim’ nyɛla ban sɔŋdi taba. Amaa! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yɛlimaŋ’ maŋli, ka bi zo hiʒira, yi (Muslinnim’) ka bɛ sɔŋsim ni shεli, naɣila bɛ gba zola Hiʒira maa na. Amaa! Bɛ yi bo yi sɔŋsim adiini puuni, tɔ! Bɛ sɔŋsim leei talahi yi zuɣu, naɣila ninvuɣu shεba alikauli ni be yi mini ba sunsuuni. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyari yi tuuntumsa

[73] Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa gba nyɛla ban sɔŋdi taba, dinzuɣu, yi (yi Muslinnim’) yi bi niŋ lala, fitina (zabazaba) mini saɣiŋgu zaɣ’ titali ni niŋ tiŋgbani yaaŋa zuɣu

[74] Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka zo hiʒira, ka tuhi Naawuni soli zuɣu, ni ninvuɣu shεba ban ti ba bɛhigu shee (Madina), ka sɔŋ ba, bannim’ maa n-nyɛ ban ti Naawuni yεlimaŋli ni achiika. Bɛ mali chεmpaŋ (Naawuni sani), ni arzichi din galsi (dina n-nyɛ Alizanda)

[75] Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli di nyaaŋa, ka zo hiʒira, ka pahi yi (Muslinnim’) zuɣu ka yi tuhi, tɔ! Bannim’ maa be yi puuni. Dɔɣim gba nyɛla ban gari taba fali dibu puuni. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam

[1] Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) yihi bɛ nuu ka chɛ ninvuɣu shɛba yi (Muslinnim’) ni gbaai alikauli ni bana buɣujɛmdiba puuni la

[2] Dinzuɣu (Yaa yinim’ chεfurinima)! Gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu chira anahi (ni suhudoo), ka baŋ ya ni yi pala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo n-tilgi). Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn filim chεfurinima

[3] Yaha! Di nyɛla molo din yi Naawuni ni O tumo sani na n-zaŋ chaŋ ninsalinim’ sani Haʒititali la dali, kadama Naawuni mini O tumo yihi bɛ nuu ka chɛ buɣujɛmdiba. Amaa! Yi (chεfurinim’) yi niŋ tuuba, tɔ! Dina n- nyɛ din gari n-zaŋ tin ya.Yi mi yi lebi biri, tɔ! Yin baŋmi ya ni achiika! Yi pala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni (ka zo n- tilgi). Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim chεfurinim’ azaabakpeeni lahibali

[4] Naɣila yi (Muslinnim’) ni gbaai alikauli ni ninvuɣu shεba buɣujɛmdiba puuni, din nyaaŋa ka bɛ bi yiɣisi alikauli maa, ka mi bi sɔŋ yi dim so yi zuɣu, tɔ! Yin palimi ya ba bɛ daalikauli hali ni bɛ saha. Achiika! Naawuni bɔrila wuntizɔriba

[5] Dinzuɣu, goli shɛŋa bɛ ni mɔŋ tobu tuhibu di puuni maa yi ti gari, 1 tɔ! Yin tuhimi ya chεfurinim’ maa luɣilikam yi ni paai ba, ka gbahi ya ba daba, ka taɣi ya ba zali, ka ŋman ya taɣi ba soli kam. Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka puhi jiŋli, ka ti zakka, tɔ! Yin chεli ya ba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[6] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Buɣu- jɛmdiba maa puuni so yi bɔri ni o ʒini tabli a, tɔ! Nyin ʒinimi tabli o hali ka o ti wum Naawuni yɛltɔɣa, din’ nyaaŋa, ka a chɛ ka o paai luɣushɛli o ni yɛn nya suhudoo, domin bɛ nyɛla nivuɣu shεba ban bi mi

[7] Di yɛn niŋ wula ka alikauli be ni chεfurinima n-zaŋ chaŋ Naawuni mini O tumo sani, (ka bɛ bi yiɣisi li), naɣila yi mini ban daa gbaai alikauli Harami jiŋli (Ka’aba) gbinni la, bɛ yi zani tuhi, tɔ! Yi (Muslinim’) gba man zanimi ya tuhi. Achiika! Naawuni bɔrila wuntizɔriba

[8] Ka wula n-yɛn nyɛli, bɛ yi nya nasara yi (Muslinnim’) zuɣu, bɛ ku gu dɔɣim, bee mi ku gu amaana shεli, bɛ saɣiri mi n-tiri ya bɛ noya ni, amaa! Ka bɛ suhiri zaɣisiri li. Yaha! Bɛ pam nyɛla ban kpeeri yira

[9] Bɛ zaŋla Naawuni aayanima n-taɣi laɣibihi, ka guri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli. Achiika! Bɛ tuuntumsa nyɛla din be

[10] Bɛ (chεfurinim’ maa) pala ban yɛn gu bɛ Muslindɔɣim, bee ka bɛ gu amaana shεli. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban kpahiri yεɣiri targa

[11] Amaa! Bɛ yi niŋ tuuba, ka puhi jiŋli, ka ti zakka, tɔ! Bɛ nyɛla yi mabihi adiini puuni. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigirila aayanim’ tiri ninvuɣu shεba ban mi

[12] Yaha! Bɛ (chεfurinim’ maa) yi yiɣisi bɛ pɔri bɛ daalikauli maa nyaaŋa, ka lahi galim yi daadiini, tɔ! Yin tuhimi ya Chεfuri zuɣulannima. Achiika! Bɛ pɔri maa kani, achiika! Bɛ ni chɛ yi daadiini saɣimbu

[13] Di ni bɔŋɔ, yi ku tuhi ninvuɣu shεba ban yiɣisi bɛ pɔri ka niŋ niya ni bɛ yihi Naawuni tumo Makka, ka di nyɛla bana n-daa daŋ ya liribu piligu maa. Di ni- bɔŋɔ, yi zɔri ba mi? Tɔ! Naawuni n-tu ni yi zo, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli

[14] Tuhimi ya ba, Naawuni ni dargi bɛ tibli ni yi (Muslinnim’) nuhi, ka dihi ba vi, ka lahi tin ya nasara bɛ zuɣu. Ka ti doro shɛŋa din be ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhiri ni

[15] Ka O (Naawuni) mahi bɛ (Muslin- nim’) suhiri. Yaha! Naawuni deerila O ni bɔri so tuuba. Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana

[16] Bee yi (Muslinnim’) tεhirimi ni bɛ yɛn chεn ya mi (ka kuli bi dahim ya), ka Naawuni bi baŋ yi puuni ban tuhi tobu, ka mi bi gbibi din pa Naawuni, bee O tumo, bee Muuminnim’ ka bɛ nyɛ sim- nima. Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun mi din sɔɣi yi tuuntumsa puuni

[17] Di bi tu kamaata ni buɣujɛmdiba gbibi Naawuni jiŋa ka mi diri bɛ maŋ’ shɛhira ni chεfuritali. Bannim’ maa tuma saɣim ya, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim buɣum puuni

[18] Achiika! Ninvuɣu shεba ban gaandi Naawuni jiŋa (ni jɛma) n-nyɛ ban ti Naawuni yεlimaŋli ka ti Chiyaama yεlimaŋli, ka puhi jiŋli, ka ti zaka, ka bi zo so naɣila Naawuni. Tɔ! Bannim’ maa, tamaha beni kadama bɛ be ninvuɣu shεba ban dolsi puuni

[19] Di ni bɔŋɔ, yi (Muslinnim’) zaŋla haʒitiriba kom taribu mini harami jiŋli (Ka’aba) mɛbu zali ka di ŋmani ninvuɣu so ŋun ti Naawuni ni Zaadali yεlimaŋli, ka tuhi tobu Naawuni soli puuni? Bɛ ku niŋ yim Naawuni sani. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualindiriba

[20] Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka zo hiʒira, ka lahi tuhi Naawuni soli puuni ni bɛ daarzichi mini bɛ nyɛvuya, tɔ! Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban mali darza gari sokam Naawuni sani. Dinzuɣu, bannim’ maa n- nyɛ ban nyɛ tarli

[21] Bɛ Duuma (Naawuni) tiri bala suhu- pɛlli lahibali ni nambɔzɔbo din yi O sani na, ni yεda shɛli, ka bɛ lahi mali Alizanda yili shεŋa din puuni mali yolsigu din ka naabu

[22] Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Achiika! Naawuni sani ka sanyoo din galsi be

[23] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlmaŋli! Miri ya ka yi zaŋ yi banim’ mini yi mabihi leei yi simnima, dindee yi niŋ ka bɛ yu chεfuritali n-gari Naawuni yɛlimaŋli tibu. Dinzuɣu, ŋun ti zaŋ ba leei simnima yi puuni, tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ zualindiriba

[24] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di yi niŋ ka yi banima, ni yi bihi, ni yi mabihi, ni yi paɣaba, ni yi dɔɣiriba, ni arzichi shɛŋa yi ni laɣim, ni yi daabilim shεli yi ni zɔri ni di ti niŋ ashaara, ni yili shεŋa yi ni niŋ yɛda, dina ka yi bɔra n-gari Naawuni ni O tumo, n-ti pahi Naawuni soli tobu tuhibu, tɔ! Yin ʒin ya guhimi hali ka Naawuni ti tahi O zaligu (azaaba) na. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban kpeeri yira

[25] Achiika! Naawuni tin ya nasara luɣa pam, n-ti pahi Hunaini tobu dali la, saha shεli yi (Muslinnim’) nina ni daa tiɣi yi galsim, ka di bi niŋ ya anfaani shεli, ka tiŋgbani muɣi ya di mini di yɛlim maa zaa yoli. Din nyaaŋa, ka yi (Muslinnim’) lebi biri (ka zo ka chɛ tobu maa)

[26] Din nyaaŋa, ka Naawuni siɣisi O suhudoo na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu), ni ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka siɣisi tobbihi (Malaaika) shεba yi ni bi nya, ka dargi chεfurinim’ tibli. Tɔ! Dina n-nyɛ chεfurinim’ sanyoo

[27] Din nyaaŋa, ka Naawuni deei O ni bɔri so tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[28] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Achiika! Buɣu- jɛmdiba nyɛla tabzahi (daɣiri), dinzuɣu bɛ miri ka bɛ miri Harami jiŋli (Ka’aba) yuuni ŋɔ maa nyaaŋa, yi mi yi zɔri fara (yi mini ba daabilim zuɣu), tɔ! Ni baalim, Naawuni ni largi ya O pini puuni O yi yu. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Baŋda, Yɛmgoliŋgalana

[29] Tuhimi ya ninvuɣu shεba ban bi tiri Naawuni mini Chiyaama dabsili yεlimaŋli, ka mi bi mɔŋdi bɛ maŋ’ Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni mɔŋdi shεli, bε mi ka yɛlimaŋli daadiini (Muslinsi daadiini) puuni, ka bε be ninvuɣu shεba bε ni ti litaafi puuni, naɣila bɛ ti yo la tiŋgbani fargu (n-ti Muslinnima) ni bɛ nuu, ka nyɛla ban filiŋ

[30] Ka Yahuudunim’ naan yεli: “Uzairu nyɛla Naawuni bia,” ka Nashaaranim’ gba yεli: “Masiihu (Annabi Issa) nyɛla Naawuni bia. “Lala n-nyɛ bɛ noya ni yεltɔɣa, ka bɛ zaŋdi li ŋmahindi ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali pɔi ni bana maa yεltɔɣa. Tɔ! Naawuni nari ba, bozuɣu ka bɛ ŋmalgiri ba (ka chεri Naawuni dolibu)

[31] Bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim’) zaŋla bɛ daalifa kpamba mini bɛ da- adiini toondannima n-leei duumanim’ ka pa ni Naawuni, ni Issa Mariam bia. Bɛ mi daa bi puhi ba ni yɛltɔɣa shεli m- pahila bɛ jεmmi Duuma yino. Duuma jεmdigu n-kan ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. O nam simsiya ka chɛ bɛ ni jɛmdi binyɛri shɛŋa m-pahi O zuɣu maa

[32] Bɛ bɔrimi ni bɛ pobsi kpihim Naawuni neesim (Muslinsi daadiini) ni bɛ noya, ka Naawuni mi zaɣisi (bɛ yubu maa) naɣila O pali O neesim, hali chεfurinim’ yi je

[33] Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun tim O tumo (Annabi Muhammadu) na ni dolsigu mini yεlimaŋli daadiini, domin O chɛ ka di nyɛŋ adiini kam, hali di yi niŋ ka buɣujɛmdiba je

[34] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Achiika! Yahuudu limamanim’ mini dolodolo faaranim’ dirila niriba daarzichi ni ʒiri, ka guri (niriba) ka chɛri Naawuni soli, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban laɣindi salima mini anʒilfa sɔŋda, ka mi bi mali li dihiri Naawuni soli zuɣu, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba azaabakpeeni lahibali

[35] Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti pɔbsi li (salima ni anʒilfa maa), ka di biigi ʒahannama buɣum puuni, ka bɛ zaŋ li n-tabli bɛ gbεri, ni bɛ puluɣa, n-ti pahi bɛ yaansi zuɣu, (ka bɛ yεli ba): “Ŋɔ maa ka yi daa laɣim n-zali yi maŋ’ (Dunia la). Dinzuɣu, lammi ya yi ni daa laɣindi shɛli maa (daazaaba).”

[36] Achiika! Goya kalinli nyɛla pia ni ayi Naawuni sani, ka di sabi be Naawuni litaafi (Lauhul Mahfuuz) puuni, tun dabsi’ shεli Naawuni ni kuli nam sagbana mini tiŋgbani. Di puuni mali chira anahi ka Naawuni mɔŋ tobu tuhibu di puuni. Dina n-nyɛ adiini (zalsi) shɛli din tuhi. Dinzuɣu, di din ya yi maŋ’ zualinsi di puuni. Yaha! Tuhimi ya ban jɛmdi buɣa maa namgbaniyini kamani bɛ ni tuhiri ya (yi Muslinnima) namgbaniyini shεm, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni mini ban zoro m-be

[37] Achiika! Naɣisibu nyɛla din pahi chɛfuritali ni, 1 ka bɛ mali li m-birgiri ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali, bɛ niŋdi li (tobu tuhibu) la halalsi n-tiri bɛ maŋ’ yuun’ shεli ni, ka mɔŋdi bɛ maŋ’ yuun’ shεli ni, domin di kana n-ti saɣisi Naawuni ni mɔŋ tobu goli shεŋa ni maa, ka di chɛ ka bɛ ni tooi niŋ Naawuni ni mɔŋ shɛli halalsi ti bɛ maŋa, bɛ (shintaŋ) dihi ba la bɛ tuumbεri nachinsi. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ gutulunima

[38] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Bozuɣu ka bɛ yi ti yεli ya: “Yim ya na Naawuni soli zuɣu tobu ni,” ka yi niŋ tibsim tiŋgbani yaaŋa zuɣu? Di ni bɔŋɔ, yi niŋla Dunia bεhigu yεda ka chɛ Chiyaama? Dunia bεhigu nyεɣisim pa shɛli Chiyaama puuni naɣila bɛla

[39] Yi (Muslinnim’) yi bi yi tobu maa ni, O (Naawuni) ni niŋ ya azaaba- kpeeni, ka taɣi ya ka tahi ninvuɣu shεba dabam na, ka yi ku tooi niŋ O (Naawuni) chuuta shεli. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[40] Yi (Muslinnim’) yi bi sɔŋ O (Annabi Muhammadu), tɔ! Achiika! Naawuni Ŋun sɔŋ o, dina n-nyɛ saha shεli chεfurinim’ ni daa yihi o (Makka), ka o nyɛ niriba ayi puuni yino (o mini ti toondana Abubakar), saha shεli bɛ niriba ayi maa ni daa be zoloŋ la ni, saha shεli o (Annabi Muhammadu) ni daa yεri o zo maa (Abubakar): “Di niŋ suhusaɣiŋgu, achiika! Naawuni be ni tinima. Dinzuɣu, ka Naawuni daa siɣisi O suhu-doo na n- ti ti o (Annabi Muhammadu), ka kpaŋsi o ni sooje shεba yi nina ayi ni bi nya ( bana n-nyɛ Malaaikanima), ka chɛ ka chɛfurinim’ (buɣujɛmdiba) yɛltɔɣa filiŋ, ka Naawuni yεltɔɣa (Laa’ilaaha illallahu) nyɛ din be zuɣusaa. Yaha! Naawuni nyɛla Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana

[41] (Yaa yinim’ Muslinnima)! Yim ya n-ti tuhi tobu, ka nyɛla ban mali yaa bee chɔɣinsi, ka tuhi ya ni yi daarzichi mini yi maŋsi Naawuni soli, dina n-nyɛ bɛrisuŋ n-tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shεba ban mi

[42] (Yaa nyini Annabi)! Di yi di nyɛla Nyɔri (tobbuna) m-be yoma, ni gɔrim shεli din bi waɣa, bɛ (Munaafichinim’ maa) naan doli a, amaa! Soli maa n-niŋ waɣilim n-ti ba. Ni baalim, bɛ ni po Naawuni (ka yεli): “Ti yi di naan tooi yi tobu maa ni, achiika! Ti naan yina m- pahi yi zuɣu. Bɛ maŋsi ka bɛ niŋdi ashaara. Yaha! Naawuni mi ni bɛ nyɛla ʒirinima

[43] (Yaa nyini Annabi)! Naawuni chε m-paŋ a, bozuɣu ka a ti ba soli (ni bɛ ʒinmi yiŋa, bozuɣu ka a bi chɛ ba) hali a ti baŋ bɛ puuni ban niŋ yɛlimaŋli, ka baŋ ban nyɛ ʒirinima

[44] Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni mini Chiyaama yεlimaŋli ku saɣi bo yεda a (Annabi) sani (ni bɛ ʒini yiŋ’) ka che bɛ zaŋ bɛ daarzichi ni bɛ mammaŋ’ nyɛvuya n-tuhi Naawuni zuɣu. Naawuni mi nyɛla Ŋun mi wuntizɔriba

[45] Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi ti Naawuni mini Chiyaama yεlimaŋli n- nyɛ ban bɔri yεdda a sani (ni bɛ ʒini yiŋa), ka bɛ suhiri zilsi, dinzuɣu bɛ nyɛla ban kuli be bɛ biɛhim puuni m-puri bɛ haŋkaya

[46] Yaha! Bɛ yi di bɔri tobu maa ni yibu, tɔ! Bɛ naan mali di shili. Amaa! Naawuni mɔŋ ba mi ni bɛ di yiɣisi pahi yi zuɣu, ka di kpɛhi ba vunnyɛɣili, ka bɛ yɛli ba: “Ʒinimi ya yiŋ m-pahi ninvuɣu shɛba ban ʒiya zuɣu.”

[47] Bɛ (Munaafichinim’ maa) yi di yi tobu maa ni pahi yi (Muslinnim’) zuɣu, tɔ! Bɛ naan ku pahi ya shεli naɣila saɣiŋgu. Yaha! Bɛ naan niŋ yomyoma m-bo tuɣiligu niŋ yi sunsuuni, ka bɛ di yɛn bɔri ya ni fitina, yi mi puuni shεba beni n-di yɛn wum ti ba. Yaha! Naawuni mi zualindiriba

[48] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ (Munaafichinim’ maa) daa mini pun bo fitina m-bahi a zuɣu (Uhdu tobu ni), ka tilgi tilgi a yɛla hali ka yɛlimaŋli ti ka na, ka Naawuni zaligu (Muslinsi daadiini) nya nasara, ka bɛ (Munaafichinim’) nyɛla ban je

[49] Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni shεba beni n-yεra: “(Yaa nyini Annabi)! Niŋmi ma yεda (ni yiŋ’ ʒiya), amaa! Di niŋ ma fitina.” Wumma! Bɛ lu fitina puuni. Yaha! Achiika! Ʒahannama buɣum nyɛla din gili chεfurinima

[50] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi nya din viεla, ka di saɣim bɛ suhiri. Amaa! Yɛlibɛɣu yi nya a, ka bɛ yεra: “Achiika! Tinim’ pun gbaaila ti maŋ’ poi ni dina,” ka bɛ lebi biri, ka nyɛla ban niŋdi suhupiεlli

[51] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di kariya ka yɛlibiɛɣu nya ti naɣila Naawuni ni sabi shεli n-ti ti, Ŋuna n-nyɛ Ŋun taɣiri ti. Yaha! Ban ti yεlimaŋli zaŋmi bɛ yɛla n-dalim Naawuni

[52] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di- ni bɔŋɔ, yi (Munaafichinim’) ʒɛmi guhiri ti ni yɛlisuma ayi (nasara bee kpibu) puuni yini ti paai ti? Ka ti (Muslinnim’) mi guhiri ni Naawuni gbaai ya ni azaaba din yi O sani na, bee (ka ti kun ya) ni ti nuhi. Dinzuɣu ʒinimi ya n-guhira, achiika! Ti mi gba nyɛla ban ʒiya guhiri m-pahi yi zuɣu.”

[53] Yεlima: “Dihimi ya ka di nyɛla yi yurimi bee yi bi yura, di kariya ka bɛ (Naawuni) deei li yi sani, achiika! Yi nyεla ninvuɣu shεba ban kpeeyi”

[54] Yaha! Ka shεli n-chε ka bɛ ku deei bɛ dihibu m-pahila achiika! Bɛ niŋla gutulunsi ni Naawuni ni O tumo, bɛ mi bi kani na jiŋli ni naɣila bɛ nyɛla vunyεɣalinima. Yaha! Bɛ bi dihiri ni bɛ daarzichi naɣila bɛ nyɛla bɛ ni niŋ shɛba talahi

[55] (Yaa nyini Annabi)! Di chε ka bɛ (Munaafichinim’ maa) daarzichi mini bɛ bihi niŋ a lahaʒiba, achiika! Naawuni bɔrimi ni O zaŋ li niŋ ba azaaba Dunia bεhigu puuni, ka bɛ nyεvuya ti yi ka bɛ nyɛla chεfurinima

[56] Ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan pɔri Naawuni kadama bɛ bela yi puuni, ka mi ka yi ni. Amaa! Bɛ nyɛla ninvuɣu shɛba naan zɔri dabεm (ni yi ti ku ba)

[57] Bɛ yi di nya sɔɣibu shee, bee zolona ni, bee kpiεhili shee, tɔ! Bɛ naan ŋmalgi kpa di polo ka nyɛla ban niŋdi yomyoma

[58] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ puuni shεba beni n-galinda sara taribu shee, bɛ yi ti ba di puuni shεli, ka bɛ saɣi ti li, amaa! Bɛ yi bi ti ba di puuni shɛli, ka a nya ba ka bɛ jεri suli

[59] Yaha! Bɛ yi di saɣi ti Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu) ni ti ba shɛli ka yεli: “Naawuni ni saɣindi ti, ni baalim, Naawuni mini O tumo ni ti ti O pini puuni shεli, achiika! Ti nyɛla ban niŋdi kore n-zaŋ chaŋ ti Duuma sani.”

[60] Achiika! Sara (zaka liɣiri) nyɛla faranim’ dini, ni nandaamba, ni ban tumdi di (zaka maa) tuma, ni ninvuɣu shεba bɛ ni balinda bɛ suhiri (ni bɛ kpe Muslinsi daadiini ni), ni daba chɛbu, ni bɛ ni doli shεba samkara, ni Naawuni soli zuɣu tobu, ni sochanda. Di nyɛla talahi shɛli din yi Naawuni sani na. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana

[61] Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni shεba beni niŋdi Annabi biɛrim ka naan yεra: “O (Muhammadu) nyɛla ŋun tiri yεlimaŋli ni lahibali kam o ni wum ni o tibli. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “O wumdila din nyɛ zaɣiviɛlli n-tin ya, o tirila Naawuni yεlimaŋli, ka tiri yεlimaŋli ni Muumininima, ka lahi nyɛ nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli yi puuni. Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋdi Annabi chuuta maa, bɛ mali azaabakpeeni (Zaadali)

[62] Bɛ (Munaafichinim’ maa) pɔrila Naawuni n-tiri ya (yi Muslinnima) domin yi niŋ ba yεda. Naawuni mi mini O tumo n-nyɛ ban tu ni bɛ niŋ ba yεda, bɛ yi nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli

[63] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi mi ni achiika! Ninvuɣu so ŋun kpahira n-yɛɣiri Naawuni ni O tumo tarsi, tɔ! Achiika! Ʒahannama buɣum be o zuɣu, ka o nyɛla ŋun yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ vi zaɣititali

[64] Munaafichinim’ maa zɔrimi ni suuri shεli ti shee bɛ zuɣu na n-ti tiri ba din be bɛ suhiri ni lahibali. Yεlima: “Malimi ya ansarsi, achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɛn yihi yi ni zɔri shɛli maa polo ni.”

[65] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi bɔhi ba bɛ ni yεli: “Achiika! Tinim’ dirila alizama ka dɛmda, tɔ! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni mini O aayanima, n-ti pahi O tumo ka yi maandi ansarsi

[66] Di fabli ya, achiika! Yi niŋ chεfuritali yi yɛlimaŋtibo nyaaŋa, Ti (Tinim’ Naawuni) yi chε m-paŋ yi puuni shεba, tɔ! Ti ni niŋ shεba azaaba, domin bɛ nyɛla bibɛhi

[67] Munaafichinim’ dobba mini Munaafichi paɣaba nyεla ban sɔŋdi taba, ka bɛ puhiri taba ni Naawuni ni mɔŋ shεli, ka mɔŋdi tuunviεla tumbu, ka chε ka bɛ nuhi kpεma (bɛ bi diri bɛ daarzichi Naawuni soli). Bɛ tamla Naawuni yεla, ka O gba tam bɛ yεla. Achiika! Munaafichinima n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban kpee yi

[68] Naawuni niŋ Munaafichi dobba mini paɣaba, n-ti pahi chεfurinim’ alikauli ni ʒahannama buɣum, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, dina n-nyɛ din saɣindi ba. Yaha! Naawuni narim ba, ka bɛ lahi mali azaaba shɛli din bi ŋmaara

[69] Kamani ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni yinima, bɛ daa nyɛla ban mali yaa n-gari ya, ka lahi mali arzichi mini bihi n-gari ya, ka bɛ wum nyɛɣisim ni bɛ tarli (saha biɛla), dinzuɣu wummi nyɛɣisim ni yi tarli (saha bɛla) kamani ninvuɣu shɛba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa gba ni daa wum nyɛɣisim ni bɛ tarli shεm, ka yi kpe ʒiri ŋmabu ni kamani bɛ ni daa ŋmari ʒiri shεm. Bannim’ maa, bɛ tuuntumsa (laara) saɣim ya Dunia ni Chiyaama. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban kɔhi lu

[70] Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana maa lahibali bi kaba na? (Bana n-nyɛ) Annabi Nuhu niriba, ni Aadunima (Annabi Hudu niriba), ni Samuudunima (Annabi Sālihu niriba), ni Annabi Ibrahima niriba, ni Madyana nima (Annabi Sayibu niriba), n-ti pahi ninvuɣu shεba bɛ ni daa lebi bɛ tiŋgbani m-pili (Annabi Lutu niriba), bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ din be polo ni, dinzuɣu, Naawuni daa pala Ŋun di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa diri bɛ maŋ’ zualinsi

[71] Yaha! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli dobba ni paɣaba nyɛla ban sɔŋdi taba, bɛ puhirila tuunviεla, ka mɔŋdi Naawuni ni je shɛli, ka puhiri jiŋli, ka tiri zakka, ka doli Naawuni ni O tumo, bannim’ maa, ni baalim Naawuni ni zo ba nambɔɣu. Achiika! Naawuni nyɛla Nyεŋda, ni Yεmgoliŋgalana

[72] Naawuni niŋla ninvuɣu shɛba ban ti yεlimaŋli dobba ni paɣaba alikauli ni Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ni yili vɛla din be ʒinahigu Daalizanda puuni. Yɛda mi din yi Naawuni sani na n-nyɛ din galsi. Dina n-nyɛ tarli din galsi

[73] Yaa nyini Annabi! Tuhimi chεfur- nim’ mini Munaafichinima, ka miitaɣi ba. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛ ʒahannama buɣum ni, di labbu shee maa mi nyɛla din be

[74] Bɛ (Munaafichinim’ maa) pɔrila Naawuni kadama bɛ bi yεli shɛli (din be). Achiika! Bɛ daa yεlila chεfuritali yεltɔɣa, ka leei chεfurinim’ bɛ Muslinsi kpɛbu nyaaŋa. Yaha! Ka bɛ niŋ tɛhi- bεri ka bi nya di nasara, mi bɛ daa bi galim ba (bɛ Muslinnima) m-pahila Naawuni ni O tumo n-daa largi ba O pini puuni zuɣu. Dinzuɣu bɛ yi niŋ tuuba, tɔ! Dina n-nyɛ zaɣiviɛlli zaŋ ti ba, amaa! Bɛ yi lebi biri, Naawuni ni niŋ ba azaaba kpeeni Dunia ni Chiyaama, bɛ mi ka ŋun yɛn taɣi ba tiŋgbani yaaŋa zuɣu (ka chɛ Naawuni daazaaba), bee ŋun yɛn ti sɔŋ ba

[75] Yaha! Bɛ (Munaafichinim’ maa) puuni shεba beni gbaai Naawuni alikauli (ka yɛli): “Achiika! O yi ti ti O pini puuni shεli, tɔ! Achiika! Ti naan zaŋ li mali sara. Ti mi naan pahi ninvuɣusuma puuni

[76] Saha shεli O (Naawuni) ni ti largi ba O pini puuni shεli, ka bɛ zaŋ li niŋ bεm. Yaha! Ka bɛ lebi biri, ka nyɛla ban zaɣisira

[77] Ka Naawuni zaŋ munaafichitali maa n-dolsi bɛ suhiri ni hali ni dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti laɣim ni Ŋuna, domin bɛ ni kuli yiɣisi Naawuni daalikauli shεli bɛ ni gbaagi O maa zuɣu, ni ʒiri shεŋa bɛ ni daa ŋmari maa

[78] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi mi ni achiika! Naawuni mi bɛ daashili, ni bɛ ni gbaari saawɔra shεŋa maa? Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Baŋdatitali ni din sɔɣi

[79] Ninvuɣu shεba ban galindi ninvuɣu shɛba ban niŋdi alheeri Muslinnim’ puuni n-zaŋ kpa sara shεŋa bɛ ni yihira, (ka lahi galindi) ninvuɣu shεba ban ku tooi nyεŋ naɣila bɛ kpaŋmaŋ’ targa, ka bɛ (Munaafichinim’ maa) naan maandi ba ansarsi. Naawuni ni mali ba ansarsi yo. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali)

[80] (Yaa nyini Annabi)! Bom gaafara n- ti ba (bɛ Munaafichinim’ maa), bee ka a bi bo gaafara n-ti ba, a yi bo gaafara n-ti ba siɣim bupishiyɔpɔin, tɔ! Di kariya ka Naawuni chɛ m-paŋ ba, di daliri nyɛla bɛ niŋla chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo (Annabi Muhammadu). Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban kpeeri yira

[81] Ninvuɣu shɛba ban kpalim yiŋa (ka bi chaŋ Tabuuka tobu ni) Naawuni tumo nyaaŋa maa niŋ suhupεlli ni bɛ yiŋ’ ʒiya. Ka zaɣisi ni bɛ zaŋ bɛ daarzichi mini bɛ nyεvuya n-tuhi Naawuni soli zuɣu, ka bɛ yεli: “Miri ya ka yi yi tobu ni tulum ŋɔ saha.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ʒahannama buɣum tuli gari lala, bi yi di nyεla ninvuɣu shεba ban baŋda.”

[82] Dinzuɣu bɛ lam bɛla (Dunia ŋɔ), ka ti kuhi pam (Zaadali), di nyɛla sanyoo ni bɛ ni daa tumdi shɛli

[83] (Yaa nyini Annabi)! Naawuni yi chε ka a yi (tobu ŋɔ ni) n-labi yiŋa, n-ti paai bɛ (munaafichinim’ maa) puuni shɛba, ka bɛ ti lahi bo soli ni bɛ yi tobu shεli ni, tɔ! Nyin yεlima: “Kuli mali wɔra, yi ku lahi pahi n-zuɣu ka ti yi, yi mi ku pahi n-zuɣu ka ti tuhi n-dimba. Achiika! Yi daa pun niŋla yiŋ’ ʒiya maa yεdda, dinzuɣu ʒinimi ya m-pahi ban pun ʒiya zuɣu

[84] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di puhi jiŋli m-bahi bɛ zaɣiyino kam ŋun kpi zuɣu, a mi di zani o gballi zuɣu. Achiika! Bɛ niŋla chɛfuritali ni Naawuni mini O tumo, ka kpi ka nyɛla ban kpeeyi

[85] Yaha! Miri ka a chɛ ka bɛ daarizchi mini bɛ bihi maa niŋ a lahiʒiba, achiika! Naawuni bɔrimi ni O zaŋ li n-darigi bɛ tibli Dunia ŋɔ, ka bɛ nyεvuya ti yɛn yi, ka bɛ nyɛla chεfurinima

[86] Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura shεli na, (ka yεli): “Tim ya Naawuni yεlimaŋli, ka pahi O tumo zuɣu ka yi tuhi, ka bɛ puuni bundaannim’ naan bɔri soli a sani, ka yεli: “Chεli ti ka ti pahi ninvuɣu shɛba ban ʒi yiŋ’ maa zuɣu.”

[87] Bɛ (Munaafichinim’ maa) saɣi ya ni bɛ pahi ban ʒi yiŋ’ maa zuɣu. Dinzuɣu, ka bɛ (Naawuni) ŋari bɛ suhuri, ka bɛ nyɛla ban ku lahi baŋ viεnyεla

[88] Amaa! (Naawuni) tumo ni ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli pahi o zuɣu maa ban tuhi ya ni bɛ daarzichi ni bɛ maŋsi, dinzuɣu, bannim’ maa mali alheeri balibu kam. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ tarli

[89] Naawuni mali Alizanda yili shεŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri di gbinni shili n- guli ba, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ tarli din galsi

[90] Ka ban mali fabila Larbu tiŋkpannim’ puuni kana ni bɛ ti niŋ ba yεdda (ka bɛ di ʒini yiŋa), ka ninvuɣu shεba ban labsi Naawuni mini O tumo ʒiri maa gba ʒini yiŋa. Ni baalim, azaabakpeeni ni nya bɛ puuni ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa

[91] Taali ka ninvuɣu gbarima zuɣu (ni bɛ ʒini yiŋa), ni ban ka alaafee, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ka bɛ ni yɛn zaŋ shɛli dihi Naawuni zuɣu, di yi niŋ ka bɛ paɣi bɛ suhuri Naawuni mini O tumo zuɣu. Yaha! Taali shεli ka ninvuɣu shεba ban tumdi tuunsuma (ka bi tooi chaŋ tobu ni) zuɣu. Yaha! Naawuni nyɛla Chεmpaŋ- lana, Zaadali Nambɔoboznaa

[92] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Taali ka ninvuɣu shεba ban yi kana a sani domin a ti kpiɣi ba (ni bimbara), ka a yεli ba: “N-ka din yɛn kpiɣi ya,” ka bɛ ŋmalgi ka bɛ nina kpaari ni nintam, ka di nyɛ suhusaɣiŋgu domin bɛ ka bɛ ni yɛn zaŋ shɛli n-dihi Naawuni zuɣu

[93] Achiika! Taali bela ninvuɣu shεba ban bɔri yεda a (Annabi Muhammadu) sani, ka mi nyɛla bundannima. Bɛ saɣi ti ni bɛ pahi ban ʒi yiŋ’ zuɣu, ka Naawuni ŋari bɛ suhiri, dinzuɣu ka bɛ ku lahi tooi baŋ (yɛlimaŋli)

[94] Bɛ (Munaafichinim’) ni tahi fabla na yi (Muslinnim’) sani di yi niŋ ka yi yi tobu maa ni labi na yiŋa. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di fabli ya, di kariya ka ti tin ya yεdda, achiika! Naawuni pun ti ti yi lahibali. Yaha! Ni baalim, Naawuni mini O tumo ni nya yi tuma. Din nyaaŋa, ka bɛ yɛn ti labsi ya (Duuma so) Ŋun mi din sɔɣi ni din be polo ni la sani, ka O ti tin ya yi ni taa tumdi shɛli tuuntumsa lahibali

[95] Ni baalim, bɛ (Munaafichinim’) ni pon ya Naawuni (ka wuhi daliri shɛli din chɛ ka bɛ bi chaŋ tobu ni), yi yi ŋmalgi chaŋ bɛ sani, domin yi chɛ ba. Dinzuɣu! Yim ya bɛ yɛla ni. Achiika! Bɛ nyɛla tabzahi (daɣiri). Yaha! Bɛ labbu shee n-nyɛ ʒahannama buɣum domin bɛ ni daa tumdi tuun shɛŋa zuɣu

[96] Bɛ pɔri yala Naawuni domin yi (Muslinnim’) ti ba yεda, tɔ! Yi yi ti ba yεda, achiika! Naawuni pala Ŋun yɛn ti ninvuɣu shɛba ban kpeeri yiri yɛdda

[97] Laribu tiŋkpannima n-gari sokam chεfuritali mini munaafichitali, bana n-lahi tu ni bɛ di mi Naawuni ni siɣisi zalsi shεŋa na n-ti ti O tumo (Annabi Muhammadu). Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana

[98] Yaha! Laribu tiŋkpannim’ maa puuni shεba beni n-gbibi bɛ ni dihiri shɛli Naawuni zuɣu maa ka di nyɛ samli, ka naan ʒiya guhiri ni yɛlibɛɣu nyɛn ya (yi Muslinnima), tɔ! Bana ka yɛlibɛɣu yɛn nya. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[99] Yaha! Laribu tiŋkpannim’ maa puuni so beni ti Naawuni ni Zaadali yεlimaŋli. Yaha! Ka o gbibi o ni dihiri shɛli maa ka di nyɛla pulibu Naawuni sani, ni Naawuni tumo daaduwa. Wumma! Di nyɛla n-zaŋ ti ba. Ni baalim, Naawuni nyɛla Ŋun yɛn zaŋ ba kpεhi O nambɔ-zɔbo (Alizanda) ni. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[100] Yaha! Tuulinim’ ban daa daŋ tooni ban zo hiʒira puuni, ni Madinanima, n-ti pahi ban doli bɛ nyaaŋa ni tuunsuma, Naawuni niŋ ba yεda, ka mali Alizanda yili shɛŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri di gbinni la shili n-guli ba, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra. Dina n-nyɛ tarli din galsi

[101] Yaha! Munaafichinim’ be Larbu tiŋkpannim’ ban gili ya maa mini Madinanim’ puuni, bɛ limla munaafichitali puuni. (Yaa nyini Annabi)! A ʒi ba, Ti (Tinim’ Naawuni) m-mi ba, Ni baalim, Ti nyɛla ban yɛn niŋ ba azaaba (Dunia ŋɔ) siɣim buyi. Di nyaaŋa, ka bɛ yɛn ti labsi ba n-ti niŋ azaabatitali ni (Zaadali)

[102] Ka ninvuɣu shεba mi saɣi ti bɛ taali (ni yiŋ’ ʒiya), bɛ nyɛla ban zaŋ tuunviεlli mini tuunbiεɣu n-gabi taba, di yi pa shɛli ka Naawuni deei bɛ tuuba. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[103] (Yaa nyini Annabi)! Deemi sara bɛ daarzichi puuni, ka zaŋ li n-simsi ba, ka niŋ ba kasi. Yaha! Suhimi gaafara n-ti ba, domin a suhigu nyɛla nambɔzɔbo n- ti ba. Yaha! Naawuni nyɛla Wumda, Baŋda

[104] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi mi ni kadama Naawuni deerila O daba tuuba, ka lahi deeri sara. Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔnaa

[105] Yaha! Yεlima: “Tummi ya (yi ni bɔri shɛli), ni baalim, Naawuni ni O tumo n-ti pahi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ni nya yi tuma. Yaha! Ni baalim, bɛ ni labsi ya (Duuma so) Ŋun mi din sɔɣi mini din be polo ni sani, ka O ti tin ya yi ni daa tumdi tuun’ shɛŋa lahabali.”

[106] Shɛba mi beni ka bɛ naɣisi (bɛ tuuba niŋbu) domin Nawuni fukumsi zuɣu. O yi bɔra, ka O niŋ ba azaaba, bee ka O deei bɛ tuuba. Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana

[107] Yaha! Ninvuɣu shεba ban me jiŋli, ka di nyɛla ni tɛhibɛri zuɣu, n-ti pahi chεfuritali, ni wolginsim Muslinnim’ sunsuuni, ka nyɛla bɛ ni mali shɛli shili ni bɛ zaŋ sɔŋ ŋun daa tuhi Naawuni mini O tumo. Yaha! Achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn po Naawuni (ka yεli): “Tinim’ bi tεhi shεli m-pahila din viɛla.” Naawuni mi diri shɛhira ni bɛ nyɛla ʒirinima

[108] (Yaa nyini Annabi)! Di puhi jiŋli di puuni kuli mali wɔra. Achiika! Jiŋ’ shεli bɛ ni me (Kuba’a jiŋli) n-tam wuntia zuɣu, binshɛɣu din gbaai di mebu piligu dali n-nyɛ din tu kamaata ni a puhi di puuni. Ninvuɣu shεba be di puuni m- bɔri ni bɛ niŋ kasi. Yaha! Naawuni bɔrila ninvuɣu shɛba ban niŋdi kasi

[109] Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun pili o meei n-tam wuntia ni Naawuni yεda zuɣu, ŋuna n-nyɛ ŋun gari, bee ŋun me o meei n-tam tiŋgbani shɛli din sirgiri namgbaŋgbriŋ, ka di sirgi o n-ti niŋ ʒahannama buɣum ni. Yaha! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shɛba ban nyɛ zualin- diriba

[110] Bɛ (Munaafiɣilim’) mee maa bi yɛn milgi ka nyɛ zilsigu bɛ suhiri ni, naɣila bɛ suhiri ti chihi chihi (ka bɛ kpi). Yaha! Naawuni nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana

[111] Achiika! Naawuni dala ninvuɣu shɛba ban ti yɛlimaŋli nyɛvuya, ni bɛ liɣiri kadama bɛ mali Alizanda, (domin) bɛ tuhirila Naawuni soli zuɣu, ka bɛ tuhira, ka bɛ kura, ka bɛ kuri bɛ gba, di nyɛla alikauli din nyɛ yɛlimaŋli Attaura mini Injiila (Old Testament mini Gospei) puuni, n-ti pahi Alkuraani, ŋun n-leei lahi yɛn pali alikauli n-ti paai Naawuni, dinzuɣu niŋmi ya suhupɛlli (yi ban ti Naawuni yɛlimaŋli) ni daabilim shɛli yi ni niŋ maa. Dina mi n-nyɛ tarli din galsi

[112] Bana n-nyɛ ban niŋdi tuuba, ni ban jεmdi Naawuni, ni ban paɣiri Naawuni, ni ban lɔri noli, ni ban kurinda n-tiri Naawuni, ni ban ŋmɛri gbɛɣu tiŋgbani ni, ni ban puhira tuunvεla tumbu, ni ban mɔŋdi Naawuni ni mɔŋ shɛli, ni ban guri Naawuni zalsi. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupεlli lahabali (kadama bɛ ni ti kpe Alizanda Zaadali)

[113] Di bi tu kamaata ni Annabi (Muhammadu) mini ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli bo gaafara n-ti buɣujɛmdiba, hali bɛ yi nyɛla bɛ dɔɣiriba, saha shɛli di ni kahigi n-ti ba kadama bɛ nyɛla ʒehiimi buɣum bihi nyaaŋa

[114] Yaha! Annabi Ibrahima daa bi bo gaafara n-ti o ba m-pahila di daa nyɛla alikauli shεli ka o daa niŋ o (kadama o ni bo gaafara n-ti). Amaa! Saha shεli o ni ti baŋ ni o (ba) nyɛla Naawuni dima, ka o pihi o nuu ka chɛ o, achiika! Annabi Ibrahima daa nyɛla ŋun gbargiri o maŋa n-tiri Naawuni, ni Suɣulolana titali

[115] Yaha! Naawuni pala Ŋun yɛn birgiri ninsalinim’ saha shɛli O ni dolsi ba naai, naɣila O baŋsi bala bɛ ni yɛn zaŋ shɛli n-nyɛ wuntia, Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi binshɛɣu kam

[116] Achiika! Naawuni n-su sagbana mini tiŋgbani yiko, Ŋuna n-neeri ka kura. Yaha! Yi ka ŋun yɛn taɣi ya, bee ŋun yɛn sɔŋ ya ka pa ni Naawuni

[117] Achiika! Naawuni deei Annabi mini ninvuɣu shɛba ban zo hiʒira maa tuuba, ni sɔŋdiba (Madinanima) ban daa doli o miisim saha, saha shɛli bɛ puuni shεba suhiri ni daa ti chɛ biɛla ni di milgi nyaaŋa. Din nyaaŋa, ka O deei bɛ tuuba. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana (Dunia ŋɔ), Zaadali Nambɔnaa

[118] Yaha! Bɛ (Naawuni) deei niriba ata shɛba bɛ ni daa naɣisi bɛ tuuba deebu, 1 hali ka tiŋgbani ti niŋ bɛla n-ti ba di mini di galsim maa zaasa, ka bɛ mammaŋ’ nyee ti nyɔni bɛ maŋa, ka tεhi ni bɛ ka sɔɣibu shee m-pahila Naawuni sani. Din nyaaŋa ka Naawuni deei bɛ tuuba, domin bɛ tuuba niŋ yεlimaŋli. Achiika! Naawuni nyɛla Tuubadeera, Zaadali Nambɔzobonaa

[119] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Zom ya Naawuni, ka leei ya ninvuɣu shɛba ban be ni yεlimaŋlinima

[120] Di bi tu kamaata ni Madinanim’ mini Larbu tiŋkpannim’ ban zaa gili li maa kpalim Naawuni tumo nyaaŋa (ka bi yi tobu ni), di mi bi tu kamaata ni bɛ yu bɛ nyɛvuya n-gari o nyɛvuli, domin konyuri bee wahala bee kum shɛli ku paai ba, bɛ mi ku kpiɣi napɔŋ n-chaŋ luɣushɛli ni bɛ ti ku chɛfurinim’ suli, bɛ mi ku ti chɛfurinim’ daŋsi naɣila bɛ sabi li mi ka di nyɛ tuunvɛlli sanyoo n-ti ba. Achiika! Naawuni bi bahiri tuunsumanim’ sanyoo yoli

[121] Yaha! Bɛ ku dihi dihiri shɛli (Naawuni zuɣu) zaɣibili n-nyɛ li, bee zaɣititali, bɛ mi ku ŋma yɔɣu (n-chaŋ tobu ni), naɣila bɛ sabi li mi n-ti ba (ka di nyɛ laara), domin Naawuni yo ba samli ni din vεla n-gari bɛ ni daa tumdi shɛli (Dunia puuni)

[122] Yaha! Di bi tu kamaata ni Muslin- nim’ zaasa yi n-chaŋ tobu ni. Dinzuɣu, bozuɣu ka salo kam puuni yɛɣi shɛli bɛ yi n-chaŋ adiini baŋsim bobu, domin bɛ niriba yi ti yi tobu ni na, ka bɛ zaŋ li n- yihi ba wa’azu, domin achiika! Bɛ leei ban yɛn zo Naawuni dabiɛm

[123] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli! Tuhimi ya chɛfura shɛba ban miri ya, ka chɛ ka di mii taɣi ba, ka baŋ ya ni achiika! Naawuni mini wuntizɔriba m-be

[124] Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura shεli na, ka bɛ (Munaafichinim’) puuni shεba yεli: “Yi puuni ŋuni ka dimbɔŋɔ maa leei pahi iimaansili (Yɛlimaŋtibo)? Amaa! ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli maa bana, ka di pahi ba iimaansili, ka bɛ nyɛla ban tiri suhupɛlli lahibali

[125] Tɔ! Amaa! Ninvuɣu shεba doro ni be bɛ suhiri ni maa, ka di pahi ban daɣiri (munaafichitali) bɛ daɣiri zuɣu, ka bɛ kpi ka nyɛla chεfurinima

[126] Di ni bɔŋɔ, Bɛ bi nyara kadama yuuni kam puuni bɛ dahindi bala yim bee buyi, din nyaaŋa ka bɛ na kuli bi niŋdi tuuba, bɛ mi lahi pala ban teeri Naawuni yɛla

[127] Yaha! Bɛ yi ti siɣisi suura shεli na, ka bɛ (munaafichinim’ maa) shεba naan yuli taba (ka yεli): “Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so nyari ya?” Din nyaaŋa ka bɛ ŋmalgi, ka Naawuni gba ŋmalgi bɛ suhiri domin bɛ nyεla ninvuɣu shεba ban bi baŋda

[128] Achiika! Tuun’ so (Annabi Muhammadu) kan ya na yi mammaŋ’ puuni, yi wahala nyɛla muɣisigu o zuɣu, o nyɛla ŋun niŋdi kore n-tiri ya (ni dolsigu), o nyɛla nambɔzɔrikpeeni lana ni ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yɛlimaŋli, ka o shiri nyɛla ŋun zɔri ba nambɔɣu (ka bɔri ba ni aliheeri kam)

[129] Dinzuɣu, bɛ yi lebi biri, tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni saɣi ma. Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. O zuɣu ka n-dalim. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Al’arshi shɛli din galsila Duuma

[1] Alif-Laam-Ra (A.L.R.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali) dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni]. Dimbɔŋɔnim’ nyɛla litaafi (Alkur’aani) aayanim’ din mali yɛmgoliŋga

[2] Di ni bɔŋɔ, di nyɛla lahiʒiba n-zaŋ ti nisalinim’ ni Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi wahayi (tuuntali) na n-ti ti bɛ puuni ninvuɣu so (ka yεli o): “Kpɛhimi ninsalinima dabɛm, ka ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupεlli lahihali kadama bɛ mali bɛ ni daŋsi (tuunsuma) shɛŋa zaashee din du bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka chεfurinim’ yεli: “Achiika! Ŋumbɔŋɔ maa shiri nyɛla sihiralana polo ni.”

[3] Achiika! Yi Duuma n-nyɛ Naawuni so Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani dabsa ayɔbu puuni, din nyaaŋa ka O niŋ dede Al’arshi zuɣu, Ŋuna m-maandi yɛla, suhudeelana so n-kani (Zaadali) naɣila O saɣiti nyaaŋa, tɔ! Lala ka Naawuni so Ŋun nyɛ yi Duuma maa be, dinzuɣu jεmmi ya O. Di ni bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla

[4] O sani n-nyɛ yi labbu shee namgban- yini. Naawuni daalikauli shiri nyɛla yεlimaŋli. Achiika! O (Naawuni) piindi la nambu, din nyaaŋa ka O yɛn ti labsi li, domin O yo ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviɛla samli ni aadalsi. Amaa! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa mali binnyurgu din nyɛ kotulum, ni azaabakpeeni, domin bɛ ni daa niŋ chεfuritali shɛli maa zuɣu

[5] Ŋuna n-nyɛ Ŋun zali wuntaŋ’ ka di nyɛla din furila, ka goli mi nyɛ neesim, ka nam li ka di mali zaashɛhi, domin yi zaŋ li m-baŋ yuma kalinli, n-ti pahi laasabu. Naawuni bi nam lala maa naɣila ni yεlimaŋli. O kahigirila O aayanima n-tiri ninvuɣu shεba ban mi

[6] Achiika! Yuŋ mini wuntaŋni taɣibu puuni, ni Naawuni ni nam shɛli sagbana mini tiŋgbana puuni, achiika! Di nyɛla Naawuni nam yɛlikpahinda n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban mali wuntia

[7] Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi dihiri tabliri Ti (Tinim’ Naawuni) laɣimbu, ka niŋ yεda ni Dunia bεhigu, ka niŋ suhudoo ni dina, ni ninvuɣu shεba ban tam Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ yεla

[8] Bannim’ maa labbu shee n-nyɛ buɣum, domin bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Dunia puuni)

[9] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunvεla, tɔ! Bɛ Duuma (Naawuni) ni dolsigu ba ni bɛ iimaansili maa, ka kulibɔna ti yɛn zɔri gindi bɛ gbinni Alizanda yili shɛŋa din mali yolsigu la puuni

[10] Bɛ suhigu di (Alizanda maa) puuni yɛn ti nyɛla: “Yaa ti Ti Duuma Naawuni A nam simsiya.” Yaha! Ka bɛ puhigu di puuni yɛn nyɛ: “Salaamun (suhudoo).” Ka bɛ suhigu maa bahigu ti yɛn nyɛla “Alhamdu Lillaahi Rabbil Aalamiin (Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni dini, binnamda Duuma).”

[11] Yaha! Naawuni yi di daŋdi ninsali- nim’ adubεri deebu, kamani O ni deeri di zaɣivεla shεm, tɔ! Achiika! Bɛ di naan deei bɛ nyɛvuya. Dinzuɣu Ti (Tinim’ Naawuni) chεrila ninvuɣu shεba ban bi dihitabli ni Ti laɣimbu maa, ka bɛ kuli be bɛ kpahi yεɣi tariga ni m-birinda

[12] Yaha! Biɛrim shεli yi shihi ninsala, o boondila Ti (Tinim’ Naawuni) ka nyɛ ŋun do o puluɣa zuɣu, bee ka o ʒi tiŋgbani ni, bee ka o ʒela zuɣusaa. Amaa! Saha shεli Ti yi ti vuui biɛrim maa ka chɛ o, ka o chaŋ gari kamani o daa ʒin suhila Ti (Tinim’ Naawuni) n- zaŋ chaŋ biɛrim shεli din shihi o maa ni. Tɔ! Lala ka bɛ (shintaŋ) dihi tuumbiɛri- nim’ bɛ ni daa tumdi shɛli nachinsi n-ti ba

[13] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ ali’umma shεba ban kana pɔi ni yinim’ maa hallaka saha shεli bɛ ni daa di zualinsi, ka bɛ tuumba kaba na ni dalirinim’ polo ni, amaa! Bɛ daa pala ban ti Naawuni yεlimaŋli. Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri tuumbiɛrinim’ samli

[14] Din nyaaŋa, ka Ti zaŋ ya ka yi (Makkanima) nyɛ ban guli tiŋgbani bɛ nyaaŋa, domin ti nya wula n-yɛn nyɛ yi tuuntumsa

[15] Yaha! Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima din be polo ni n-tiri ba (bɛ chεfurinima), ninvuɣu shεba ban bi dihitabli ni Ti laɣimbu maa yεrimi: “(Yaa nyini Muhammadu)! Tahimi AlKur’aani shεli din pa ŋɔ maa na, bee ka a taɣi li. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di bi tu kamaata ni mani taɣi li m mammaŋ’ sani. M-bi doli shɛli m-pahila bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n-ti ma na, achiika! N-zɔrimi ni n-ti kpe n Duuma (Naawuni) taali ni, domin dabsi’ titali la daazaaba zuɣu

[16] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni yi di yu, n naan ku karim li wuhi ya, m mi naan ku baŋsi ya li. Achiika! N-nyɛla ŋun ʒini yi puuni yuungbaliŋ pɔi ni di (Alkur’aani maa) kandi na. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ hankali

[17] Dinzuɣu, ŋuni n-lee lahi nyɛ zualin- dira n-ti paai ŋun ŋma ʒiri pa Naawuni, bee ka o labsi O aayanim’ ʒiri? Achiika! bibɛhi ti ku tilgi (Zaadali)

[18] Ka bɛ (chεfurinim’ maa) jεmdi din pa Naawuni, ka mi ku tooi niŋ ba chuuta bee anfaani shεli, ka naan yεra: “Ti duumanim’ ŋɔ maa n-nyɛ ban yɛn ti suhudee ti Naawuni sani. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi tirila Naawuni lahibali shεli O ni ʒi di yεla sagbana mini tiŋgbani ni? O nam simsiya, ka lahi du ka chɛ yi ni laɣindi O mini binyεr’ shεŋa n-jεmda maa

[19] Yaha! Ninsalinim’ daa pa shɛli m- pahila ali’umma yinsi, ka bɛ daa niŋ namgbankpeeni. Di yi di pala yεltɔɣali din pun daŋsi a Duuma sani zuɣu, bɛ naan niŋ fukumsi bɛ sunsuuni n-zaŋ chaŋ bɛ ni niŋdi namgbankpeeni shɛli puuni maa

[20] Ka bɛ (Makka chεfurinim’ maa) naan yεra: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi alaama shεli din yi O (Muhammadu) Duuma sani na n-ti ti o? Yεlima: “Achiika! Binshɛɣu din sɔɣi baŋsim bela Naawuni sani. Dinzuɣu, ʒinimi ya guhima, m gba pahi yi zuɣu ka ti ʒiya guhira.”

[21] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti chɛ ka ninsalinim’ lam nambɔzɔbo biɛrim shɛli din shihi ba nyaaŋa, a ni nya ka bɛ nari nabɛri Ti aayanim’ puuni. Yεlima: “Naawuni n-nyɛ Ŋun valimma ni nari, Achiika! Ti tuumba (Malaaikanima) sabrila yi ni nari nabiɛri shɛŋa maa.”

[22] Ŋuna m mali ya n-chana duli ni kom ni, hali ka di yi ti niŋ ka yi be ŋarim puuni, ka di (ŋarim maa) zaŋ ba gari pɔhim shɛli din nyɛɣisa zuɣu, ka bɛ (ninsalinim’) niŋ suhupεlli ni dina, ka pɔhim shɛli di vuri ni kpɛŋ ka li (ŋarim maa) na, ka kogbaŋ kaba na luɣulikam, ka bɛ dihitabli ni hallaka paai ba, dinsaha ka bɛ yi pa yɛn boondi Naawuni ka nyɛla ban simsiri O ni jεma (ka yεra): “Achiika! A yi tilgi ti ka chɛ dimbɔŋɔ maa, achiika! Ti nyɛla ban yɛn paɣi

[23] Saha shεli O (Naawuni) ni ti tilgi ba, ka a nya ka bɛ saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka di pa ni yɛlimaŋli shεli. Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Yi zualinsi bela yi maŋsi zuɣu, di nyɛla Dunia bɛhigu nyεɣisim, din nyaana, Ti (Tinim’ Naawuni) sani n-yɛn ti nyɛ yi labbu shee, ka Ti ti tin ya yi tuuntumsa lahibali

[24] Achiika! Dunia biεhigu kotomsi ŋmanila ko’ shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi li na zuɣusaa, ka tiŋgbani ni bimbila shɛŋa ninsalinim’ mini biŋkobri ni diri gabi ni dina, hali ka tiŋgbani ti kpiɣi di vɛlim na, ka di di nachinsi, ka ban su li (puu maa) tεhi ni bɛ sula di yiko, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu ti kana n-ti di li yuŋ bee wuntaŋ’ ni, ka Ti zaŋ li (puu maa) leei bɛ ni yihi pushɛli bindirigu, ka di be kamani di sa kala bindirigu sɔhila, Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) kahigiri aayanima n-tiri ninvuɣu shεba ban tεhira

[25] Yaha! Naawuni boondi mi n-zaŋ chaŋ suhudoo yili (Alizanda), ka dolsiri O ni bɔri so n-zaŋ chaŋ sochibga

[26] Ninvuɣu shεba ban viɛlgi tuma mali sanyovεlli, ni pahigu (Alizanda mini Naawuni nyɛbu). 1 Taŋkpagbilgu bee filiŋ mi ti bi yɛn ŋari bɛ nina, bana n-nyɛ Alizanda bihi, ka bɛ yɛn ti kpalim di puuni kuli mali wɔra

[27] Yaha! Ninvuɣu shεba ban tum tuumbεri sanyoo yɛn ti nyεla di tatabo din be, ka filiŋ yɛn ti ŋari bɛ nina, bɛ ti ka ŋun yɛn taɣi ba, ka di ŋmanila bɛ zaŋla yuŋ shɛli din zimsi yaɣ’ shεli n- limsi bɛ nina zuɣu, bana n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[28] Yaha! Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti laɣim ba (ninsalinim’) namgbaniyini, din nyaaŋa ka Ti yεli ninvuɣu shεba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu maa: “Zanimi ya yi zaashee, Yi mini yi duumanima.” Din’ nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) wolgi bɛ sunsuuni, ka bɛ duumanim’ maa yεli: “Yi daa pala ban jɛmdi ti (Dunia puuni).”

[29] “Dinzuɣu Naawuni saɣi Shɛhiradira ti mini ya sunsuuni. Achiika! Tinim’ (buɣa) daa ʒi shɛli n-zaŋ chaŋ yi jεma ni tinima.”

[30] Nimaa ni ka nyεvuli kam yɛn ti lam din daŋsi tuun’ shεŋa (sanyoo), ka bɛ labsi ba (ninsalinima) Naawuni, bɛ Duuma ni yεlimaŋli sani, ka bɛ ni daa namdi ʒiri shɛŋa maa zaa bɔrgi ka chɛ ba

[31] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei tiri ya arzichi zuɣusaa ni tiŋgbani ni? Bee Ŋuni n-su wumbu ni nyabu? Yaha! Ŋuni n-yihiri binnyεŋ binkpiŋ ni, ka yihiri binkpiŋ binnyεŋ ni? Yaha! Ŋuni n-leei maandi yɛla?” Bɛ ni yεli ni Naawuni. Tɔ! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi ku zo Naawuni

[32] Tɔ! Ŋuna n-nyɛ Naawuni, yi Duuma ni yεlimaŋli, dinzuɣu bo n-leei lahi be yεlimaŋli nyaaŋa m-pahi la bɔrginsim? ka bozuɣu ka bɛ ŋmalgiri ya (ka chɛ Naawuni jɛma)

[33] Lala ka a Duuma (Naawuni) yɛltɔɣali niŋ talahi n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban kpee yi kadama bɛ pala ban yɛn ti Naawuni yɛlimaŋli

[34] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni- bɔŋɔ, yi duumanim’ maa puuni so ni tooi pili nambu, din nyaaŋa ka o lahi labsi li (di bεhigu shee)? Yεlima: “Naawuni n-nyɛ Ŋun pindi nambu, din nyaaŋa, ka O labsiri li (di biεhigu shee). Ka bozuɣu ka bɛ ŋmalgiri ya (ka chɛri O jɛma)?”

[35] Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi duumanim’ maa puuni so beni dolsiri zaŋ chaŋ yεlimaŋli? Yεlima: “Naawuni n-nyɛ Ŋun dolsira n-zaŋ chaŋ yεlimaŋli. Di ni- bɔŋɔ, Ŋun dolsira n-zaŋ chaŋ yεlimaŋli n-tu kamaata ni bɛ doli bee ŋun ku tooi dolsi naɣila bɛ dolsi o mi, ka bo n-leei mali ya, wula ka yi leei niŋdi fukumsi ni lala

[36] Yaha! Bɛ (chεfurinim’ maa) pam bi doli shεli m-pahila zilsigu, achiika! Zilsigi mi ku tooi niŋ anfaani shɛli n-zaŋ jɛndi yεlimaŋli. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun mi bɛ tuuntumsa

[37] Yaha! Di bi tu kamaata ni bɛ ŋma ʒiri n-ti Alkur’aani ŋɔ maa na ka di pa ni Naawuni sani ka di yi na. Amaa! Di nyɛla din tiri yεlimaŋli ni (litaafi shεŋa) din pun daŋ li, ka di lahi nyɛ litaafi shεli din kahigiri yɛllikam, zilsigu ka di puuni, di yila binnamda Duuma sani na

[38] Bee bɛ (Maka chɛfurinim’) yεrimi ni o (Annabi Muhammadu) kpiri li mi (Alkur’aani)? Yεlima: “Tahimi ya suurigaŋ na din nyɛ di ŋmali, ka boli ya yi ni yɛn tooi boli so na (ka o ti sɔŋ ya) ka pa ni Naawuni, yi yi shiri nyɛla yεlimaŋlinima.”

[39] Chɛli gba! Bɛ labsila bɛ ni ka shɛli baŋsim ʒiri. Di mi kahigibu pun bi kaba na, lala ka ban daa kana pɔi ni bana maa gba daa labsi yεlimaŋli ʒiri. Tɔ! Yuli nya zualindiriba bahigu ni daa ti nyε shεm

[40] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ puuni shεba beni n-tiri li (Alkur’aani) yɛlimaŋli, ka bɛ puuni shεba mi beni bi ti li yεlimaŋli. Yaha! A Duuma nyεla Ŋun mi ninvuɣu shɛba ban saɣinda

[41] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ yi labsi a ʒirilana, tɔ! Nyin yεlima: “N tuuntumsa (sanyoo) nyɛla n dini, ka yi mi gba tuuntumsa (sanyoo) nyɛ yi dini, yi nyɛla ban nuu ti ka n tuuntumsa ni, ka m mi gba nuu ti ka yi tuuntumsa ni

[42] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ puuni shεba lahi beni wumda n-zaŋ kana a sani. Di nibɔŋɔ, a nyɛla ŋun yɛn tooi chε ka tikpiranim’ wum yεltɔɣa, hali di niŋ ka bɛ ka haŋkali gba

[43] Yaha! Bɛ puuni shεba beni yuunda n-zaŋ kana a polo. Di ni bɔŋɔ, a ni tooi dolsi zoomba hali di yi niŋ ka bɛ bi ne

[44] Achiika! Naawuni bi diri ninsalinim’ zualinsi ni shɛli, amaa! Ninsalinima n- nyɛ ban diri bɛ maŋ’ zualinsi

[45] Yaha! Teemi dabsi’ shεli O ni yɛn ti neei ba (ninsalinima) ka di niŋ ba ka bɛ na ʒin ʒinila (Dunia puuni) naɣila saha yini dabsili puuni, ka bɛ baŋdi taba bɛ sunsuuni. Achiika! Ninvuɣu shεba ban labsi Naawuni laɣimbu ʒiri maa kɔhilu, bɛ mi daa pala ban dolsi (Dunia puuni)

[46] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi bɔra, ka Ti zaŋ Ti ni niŋ ba alikauli (azaaba) shεli maa pirgili n-wuhi a (Dunia ŋɔ), bee ka Ti deei a nyɛvuli, tɔ! Bɛ kuli yɛn ti labila Ti sani (Zaadali), din nyaaŋa Naawuni nyɛla Shɛhiradira ni bɛ tuun- tumsa

[47] Yaha! Ali’umma kam ni bɛ tumo, dinzuɣu bɛ tumo yi ti kana (Zaadali), ka bɛ niŋ fukumsi bɛ sunsuuni ni aadalsi, bɛ mi ti ku di ba zualinsi

[48] Ka bɛ (Makka chεfurinim’) naan yεra: “Bondali n-nyɛ alikauli (Chiyaama yiɣisibu) ŋɔ maa, yi yi shiri nyɛla ban yεri yεlimaŋli

[49] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N-ka yiko din yɛn tooi niŋ m maŋa chuuta bee anfaani shεli, naɣila Naawuni ni yu shɛli. Ali’umma kam mali la bɛ saha. Dinzuɣu bɛ saha yi ti paai, bɛ ti bi yɛn naɣisi ti ba sahayini, bɛ mi ku daŋsi bɛ nyɛvuya deebu

[50] Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi nyaya, O (Naawuni) daazaaba yi kan ya na yuŋ bee wuntaŋ’ ni, dinsaha bo ka bibɛhi leei lahi bɔri ni yomyoma

[51] Di ni bɔŋɔ, di (azaaba maa) yi sheei yi zuɣu na naai ka yi naan ti yεlimaŋli? pumpɔŋɔ (yi ti yɛlimaŋli). Achiika! Yi mi daa nyɛla ban bɔri li ni yomyoma

[52] Din nyaaŋa, ka bɛ yεli ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa: “Lammi ya azaaba shεli din ka naabu. Di ni bɔŋɔ, bɛ ni yon ya samli m-pahila yi ni daa bo shɛli n-zali yi maŋa? ”

[53] (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan bɔhira kadama di (azaaba maa) nyɛla yεlimaŋli? Yεlima: “Ii, m-po n Duuma, achiika! Di nyɛla yɛlimaŋli, yi mi pala ban yɛn tooi zo n-tilgi

[54] Yaha! Nyɛvuli kam din di zualinsi yi di daa su din kam be tiŋgbani ni yiko (Zaadali), di naan zaŋ li yo di maŋ’ zuɣu. Yaha! Ka bɛ (ninsalinim’) sɔɣi yolitiɛm saha shεli bɛ ni nya azaaba. Yaha! Ka bɛ niŋ fukumsi bɛ sunsuuni ni aadalsi, bɛ mi pala bɛ ni yɛn di shɛba zualinsi

[55] Wumma! Binshɛɣu din be sagbana mini tiŋgbani ni nyɛla Naawuni dini. Wumma! Achiika! Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Amaa! Ninsalinim’ pam bi mi

[56] Ŋuna n-nyɛ Ŋun neeri ka kura. O mi sani ka bɛ yɛn ti labsi ya

[57] Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Wa’azu (Alkur’aani) kan ya na din yi yi Duuma sani na, ka di nyɛ din tibri doro din be suhiri ni, ka lahi nyɛ dolsigu, ni nambɔzɔbo n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[58] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ni Naawuni pini mini O nambɔzɔbo zuɣu, bɛ (Muslinnim’) niŋmi suhupɛlli, dina n- nyɛ zaɣiviɛlli n-gari bɛ ni laɣinda shɛli (arzichi) maa

[59] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi nya Naawuni ni siɣisi arzichi shεli tin ya na, ka yi (Maka chɛfurinim’) naan zaŋ di puuni shεli leei din chihira, ka zaŋ shεli mi ka di nyɛ halali? Tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, Naawuni n-saɣi tin ya, bee yi kuli ŋmarila ʒiri m-pari Naawuni

[60] Ka bo n-leei nyɛ ninvuɣu shεba ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni maa tɛha Zaadali? Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun tiri ninsalinim’ pini, amaa! Ninsalinim’ pam bi paɣira

[61] (Yaa nyini Annabi)! A na ʒin be yεltɔɣa shεli ni, a mi na ʒin karindi shɛli Alkur’aani puuni. Yi (Muslinnim’) mi na ʒin tumdi tuun’shεli, naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban diri ya di shɛhira saha shεli yi ni kpɛri di puuni. Yaha! Binshɛɣu din ŋmali be ka salinsaʒee bi sɔɣiri ka chɛri a Duuma (Naawuni) tiŋgbani bee sagbana ni. Yaha! Di yi nyɛla din pɔri gari lala, bee din galsi n-gari li, naɣila di bela litaafi shεli (Lauhul Mahfuuz) din kahigiri yɛllikam la ni

[62] Wumma! Achiika! Naawuni yuriba (O simnima) ti ka dabiɛm shɛli, bɛ mi ti ka suhusaɣiŋgu ni (Zaadali)

[63] Ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka nyɛla ban mali wuntia

[64] Bɛ mali suhupiεlli lahibali Dunia bɛhigu puuni, ni Chiyaama, Naawuni yɛltɔɣa (zaligu) ka taɣibu, dina n-nyɛ tarli din galsi

[65] (Yaa nyini Annabi)! Di chɛ ka bɛ (chεfurinima) yεltɔɣa niŋ a suhusaɣiŋgu. Tibginsim zaasa namgbaniyini bela Naawuni sani, Ŋuna n-nyɛ Wumda, Baŋda

[66] Wumma! Achiika! Naawuni n-su ŋun kam be sagbana mini tiŋgbani ni, ninvuɣu shεba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu jεmdi maa bɛ doli shεli naɣila zilsigu. Yaha! Bɛ pala ninvuɣu shεba m-pahila bɛ ŋmarila ʒiri

[67] Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun zali ya yuŋ domin yi ʒini di puuni ni suhudoo, ka (zali ya) wuntaŋ’ ka di nya neebu. Achiika! Yɛlikpahinda be ŋɔ maa puuni n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban wumda

[68] Ka bɛ (Yahuudu mini Nashaaranim’) yεli ni Naawuni mali bia. O nam simsi ya, Ŋuna n-nyɛ Bundana (O ka bukaata ni bia), Ŋuna n-su din be sagbana mini tiŋgbani ni. Dinzuɣu, yi (chεfurinim’) ka daliri shɛli ni ŋɔ maa. Di ni bɔŋɔ, yi yεrila yεltɔɣa shεli yi ni ka di baŋsim n- zaŋ jɛndi Naawuni

[69] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Ninvuɣu shεba ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni maa ku tilgi

[70] (Bɛ ni wum) nyεɣisim bɛla Dunia puuni, di nyaaŋa bɛ labbu shee nyɛla Ti (Tinim’ Naawuni) sani, ka Ti yɛn ti chɛ ka bɛ lam azaabakpeeni, domin bɛ ni daa niŋdi chεfuritali shɛli maa zuɣu

[71] (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba Annabi Nuhu lahibali, saha shεli o ni daa yεli o niriba: “Yaa yinim’ n niriba! Di yi nyɛla m mini ya ʒiya, ni n-ni teeri ya ni Naawuni aayanim’ maa tibsila yi zuɣu, (ka yi bɔri ni yi ku ma), tɔ! Mani dalimla Naawuni zuɣu, dinzuɣu laɣimmi ya yi yεllikam, n-ti pahi yi duumanim’ maa, ka miri ya ka yi sɔɣi yi binshɛɣu, ka zali ya fukumsi shεli yi ni bɔra n zuɣu, ka miri ya ka yi naɣisi n-ti ma.”

[72] Dinzuɣu yi yi lebi biri, tɔ! Mani bi bɔhiri ya sanyo’ shεli, n-ka sanyoo m- pahila Naawuni zuɣu. Yaha! Bɛ puhi ma ni m-pahi ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni (Muslinnima) puuni

[73] Ka bɛ labsi o (Annabi Nuhu) ʒirilana (ka bɔra ni bɛ ku o), ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tilgi o mini ban daa be ŋarim la puuni, ka zan ba leei ban guli tiŋgbana. Ka Ti chε ka kom di ninvuɣu shεba ban labsi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ʒiri maa. (Yaa nyini Annabi)! Tɔ! Yulimi bɛ ni daa saɣisiri ninvuɣu shɛba maa bahigu ni daa ti nyɛ shεm

[74] Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim tuumba na o (Annabi Nuhu) nyaaŋa n-zaŋ kana bɛ niriba sani, ka bɛ kaba na ni dalirinim’ din be polo ni, amaa! Bɛ daa pala ban ti yɛlimaŋli ni bɛ ni pun daŋ labsi shɛli ʒiri maa. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) ŋariti ninvuɣu shεba ban kpahiri yεɣiri tariga suhiri

[75] Di nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim Annabi Musa mini Annabi Haruna ni Ti aayanima n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o niriba sani, ka bɛ tibgi bɛ maŋa, ka daa nyɛla ninvuɣu shɛba ban nyɛ bibɛhi

[76] Saha shεli yεlimaŋli ni daa kaba na Ti (Tinim’ Naawuni) sani, ka bɛ yεli: “Achiika! Ŋɔ maa nyεla sihira polo ni.”

[77] Ka Annabi Musa yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi yɛrila yεlimaŋli saha shɛli di ni kan ya na: “Sihira m-boŋɔ maa?” Yaha! Sihiranim’ ti ku tilgi (Zaadali).”

[78] Ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, (Yaa nyini Musa)! A kami na ni a ti lebgi ti ka chɛ ti ni paai ti banim’ ka bɛ jεmdi shεli maa, ka di leei tibginsim n-zaŋ ti yi niriba ayi maa (Annabi Musa ni Annabi Haruna) tiŋgbani ŋɔ ni? Tɔ! Tinim’ pala ban yɛn tin ya yεlimaŋli.”

[79] Ka Fir’auna yεli: “Kam ya ma na ni sihiralana kam ŋun nyɛ baŋda.”

[80] Saha shεli sihiranim’ maa ni kana, ka Annabi Musa yεli ba: “Labmi ya yi ni yɛn labi shɛli.”

[81] Saha shεli bɛ ni labi (bɛ gabsi mini bɛ dari), ka Annabi Musa yεli: “Yi ni tahi shɛli ŋɔ na nyɛla sihira. Achiika! Ni baalim, Naawuni ni saɣim li, achiika! Naawuni bi maandi ninvuɣu shɛba ban tumdi barina tuuntumsa.”

[82] Yaha! Naawuni tirila yεlimaŋli yaa (ka di nyɛŋ ʒiri) ni O yɛltɔɣa (dalirinima) hali di yi niŋ ka bibiɛhi je li

[83] Amaa! So daa bi ti Annabi Musa yεlimaŋli naɣila zuliya shɛba ban yi o niriba (Israaila bihi) puuni na, ka nyɛla ban zɔri Fir’auna ni o kpambaliba dabεm domin o ti di niŋ ba furmiinsi zuɣu. Achiika! Fir’auna daa nyɛla ŋun tibgi o maŋ’ tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! O daa shiri be barinanim’ puuni

[84] Ka Annabi Musa yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Yi yi nyɛla ban shiri ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Yin dalimmi ya O zuɣu, yi yi nyɛla ban zaŋ yi maŋa n-ti Naawuni (Muslinnima)

[85] Ka bɛ yεli: “Naawuni zuɣu ka ti dalim. Yaa ti Duuma (Naawuni)! Miri ka A zaŋ ti leei dahimbu n-zaŋ ti zualindiriba.”

[86] Yaha! “Gum ti ni A nambɔzobo ka chɛ ninvuɣu shɛba ban nyɛ chεfurinim’ ŋɔ maa.”

[87] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Musa mini o mabia (Annabi Haruna) sani kadama: “Zaŋmi ya yi niriba ʒili yili shɛŋa puuni Misra tiŋgbani ni, ka zaŋ ya yi yiŋsi leei alchibla (Ka’aba), ka puhi ya jiŋli. Yaha! (Yaa nyini Musa)! Tim ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli suhupεlli lahabali (ni nasara chεfurinim’ zuɣu)

[88] Ka Annabi Musa yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Achiika! A tila Fir’auna mini o kpambaliba nachinsi mini arzichi Dunia biεhigu puuni, domin bɛ birgi (ninsalinima) ka chɛ A soli.Yaa ti Duuma (Naawuni)! Nyɛhimi bɛ daarzichi maa, ka kuui bɛ suhiri, ka bɛ ku lahi ti yεlimaŋli naɣila bɛ ti nya la azaabakpeeni (Zaadali)

[89] Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! Bɛ deei yi niriba ayi maa suhigu. Dinzuɣu, zanimi ya n-tuhi, ka miri ya ka yi doli ninvuɣu shεba ban ʒi soli

[90] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) duhi Israaila bihi kulgi duli, ka Fir’auna mini o sapashinnim’ doli ba (kom maa ni), domin zualinsi ni jεlinsi zuɣu, hali ni saha shεli kodili maa ni daa ti paagi o (Fir’auna), ka o naan yεli: “N-ti yεlimaŋli kadama duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Israaiila bihi ni ti yεlimaŋli ni Duuma so maa.Yaha! M-be ban zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni la (Muslinnim’) puuni

[91] Pumpɔŋɔ (a ti yεlimaŋli), amaa! A daa kpela Naawuni taali ni pɔi ni ŋɔ maa. Yaha! A daa bela barinanim’ puuni

[92] Zuŋɔ, Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn yihami m-pa duli (ka sokam nya a), domin a leei kpahim n-ti ban yɛn kana a nyaaŋa. Achiika! Ninsalinim’ puuni pam nyɛla ban tamdi Ti aayanim’ yεla

[93] Achiika! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa zaŋ Israaiila bihi n-ti ʒili jilma shee (Misra mini Sham) tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Ka Ti lahi largi ba bindirisuma. Amaa! bɛ daa bi niŋ namgbankpeeni naɣila saha shεli baŋsim (Alkur’aani) ni daa ti kaba na. Achiika! A Duuma (Naawuni) yɛn ti niŋla fukumsi bɛ sunsuuni ni bɛ ni daa niŋdi namgbankpeeni shɛli zuɣu maa

[94] Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! A yi be zilsigu puuni ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti a maa, tɔ! Nyin bɔhimi ninvuɣu shεba ban daa karindi litaafi (Attaura, bee Old Testament) pɔi ni a kandi na. Achiika! Yεlimaŋli ka a na a Duuma (Naawuni) sani. Dinzuɣu miri ka a pahi ninvuɣu shεba ban be zilsigu puuni

[95] Yaha! Di pahi ninvuɣu shεba ban labsi Naawuni aayanim’ ʒiri maa puuni, ka leei ŋun be ninvuɣu shɛba ban kɔhilu puuni

[96] Achhika! (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu shεba a Duuma (Naawuni) yɛltɔɣali (azaaba) ni niŋ talahi bɛ zuɣu maa pala ban yɛn ti Naawuni yεlimaŋli

[97] Yaha! Hali yεlikpahindili kam yi kaba na, (bɛ ku ti yεlimaŋli) naɣila bɛ ti kuli nyala azaaba kpeeni

[98] Di ni bɔŋɔ, tiŋgbani shɛlinim’ beni n-ti Naawuni yεlimaŋli, ka bɛ iimaansili niŋ ba anfaani n-ti lahi paai Annabi Yinusa niriba, saha shɛli bɛ ni ti Naawuni yεlimaŋli. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) vuui filiŋ daazaaba Dunia ʒii puuni ka chɛ ba. Yaha! Ka Ti chɛ ka bɛ wum nyɛɣisim hali ni saha shɛli

[99] (Yaa nyini Annabi)! A Duuma yi di daa bɔra, ninvuɣu shεba ban be tiŋgbani yaaŋa zuɣu zaasa naan ti yεlimaŋli namgbaniyini. Di ni bɔŋɔ, (Yaa nyini Annbi)! A niŋdila ninsalinim’ talahi hali ni bɛ ti leei ban ti Naawuni yεlimaŋli

[100] Yaha! Nyɛvuli shεli ku tooi ti yεlimaŋli naɣila ni Naawuni yεda. Yaha! O (Naawuni) zaandila daɣiri (azaaba) ninvuɣu shεba ban ka haŋkali zuɣu ni

[101] (Yaa nyini Annbi)! Yεlima: “Yulimi ya din be sagbana mini tiŋgbani ni. Yaha! Aayanima (Alkur’aani) mini valsigu bi niŋdi anfaani n-ti ninvuɣu shεba ban bi tiri yεlimaŋli

[102] Di ni bɔŋɔ, bɛ (Makka chεfurinim’) guhirila shɛli m-pahila azaaba din daa gari ninvuɣu shɛba ban kana pɔi ni bana maa zuɣu tatabo? Tɔ! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Guhimi ya, m gba pahi yi zuɣu ka ti be ban guhira puuni

[103] Din nyaaŋa, Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi Ti tuumba, ni ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli. Di nyɛla talahi Ti zuɣu ka Ti tilgiri ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli

[104] (Yaa nyini Annabi)! Yεilma: “Yaa yinim’ ninsalinima! Yi yi nyɛla ban be zilsigu puuni ni n-zaŋ chaŋ n daadiini ŋɔ maa, tɔ! Mani ku jεm binyεr’ shεŋa yi ni jεmdi ka di pa Naawuni maa. Amaa! Mani jεmdila Duuma so Ŋun deeri yi nyɛvuya. Yaha! Bɛ puhi ma ni m-pahi ban ti Naawuni yεlimaŋli puuni.”

[105] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! “Zanimi tuhi adiini shεli (Muslinsi daadiini) din milgi ka chɛ ʒiri kam, ka di pahi ninvuɣu shɛba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu maa ni

[106] Yaha! Di jɛm binshɛɣu din pa Naawuni, ka mi ku tooi niŋ a anfaani bee biɛrim shεli, dinzuɣu a yi niŋ lala, din ŋuna, achiika! A be zualindiriba ni. shεli, tɔ! So n-kani yɛn tooi vuui li (ka)

[107] (Yaha! Naawuni yi shihi a ni chuuta bɛrisuŋ shεli, tɔ! So ku tooi lahi labsi O chɛ a) naɣila Ŋuna, O mi yi yu a ni tibgi O ni bɔri so O daba puuni. Yaha! pini nyaaŋa, O (Naawuni) zaŋdi li mi n- Ŋuna n-nyɛ Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[108] (Yaa nyini Annabi)! Yɛlima: Yaa yinim’ ninsalinima! Achiika! Yɛlimaŋli kan ya na yi Duuma (Naawuni) sani, dinzuɣu ŋun dolsi, tɔ! Achiika! O maŋ’ zuɣu ka o dolsi, ŋun mi lahi bɔrgi, tɔ! Achiika! O maŋ’ zuɣu ka o bɔrgi. Yaha! M-pala yi yɛla ni dalim so zuɣu.”

[109] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Doli bɛ ni niŋdi shɛli wahayi n-zaŋ kana a sani maa, ka niŋ suɣulo hali ka Naawuni ti niŋ fukumsi. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun gari ban kam niŋdi fukumsi

[1] Alif-Laam- Ra (A. L .R.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣjizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Di (Alkur’aani) nyɛla litaafi shɛli bɛ ni vɛlgi di aayanima, ka kahigi li, ka di yi (Duuma so) Ŋun nyɛ Yɛmgoliŋgulana, ni Ŋun mi din sɔɣi sani na

[2] Kadama di jεm ya shɛli naɣila Naawuni. Achiika! Mani (Annabi Muhammadu) nyɛla saɣisigulana n-tin ya (ni buɣum daazaaba), ni suhupiεlli lahibali tira (ni Alizanda)

[3] Kadama bom ya yi Duuma (Naawuni) chɛmpaŋ, din nyaaŋa niŋmi ya tuuba labi O sani, O ni chε ka yi wum nyεɣisim din vɛla, hali ni O ni zali ya saha shɛli, ka tibgiya tinginsim nira kam Yaha! Yi yi lebi biri, tɔ! Achiika! N-zɔrila dabiεm ni dabsi’ titali la daazaaba ti sheei yi zuɣu

[4] Naawuni sani n-nyɛ yi labbu shee. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Toora binshεɣu kam zuɣu

[5] Wumma! Achiika! Bɛ (chεfurinim’) ŋmalgirila bɛ suhiri, domin bɛ sɔɣi ka chɛ O (Naawuni). Achiika! Saha shεli bɛ ni limsiri bɛ maŋ’ ni sitira, tɔ! O mi bɛ ni sɔɣira shɛli, ni bɛ ni yihiri shɛli polo ni. Achiika! O nyɛla Ŋun mi din be suhiri ni

[6] Yaha! Biŋkob’ n-kani tiŋgbani yaaŋa zuɣu naɣila Naawuni sani ka o bindirgu be, ka O mi o biɛhigu shee (o Dunia ʒii puuni), ni o kum nyaaŋa, ka di zaasa sabi be litaafi (Lauhu Mahfuuz) shεli din kahigiri yɛllikam la puuni

[7] Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani dabsili diba ayobu puuni. Yaha! O da Al’arshi (nam garo) daa bela kom zuɣu, domin O dahim ya ka nya yi puuni ŋuni n-leei yɛn viεlgi o tuma. Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A yi yɛli “Yi nyɛla bɛ ni yɛn neei ninvuɣu shεba yi kpibu nyaaŋa, tɔ! Achiika! Ninvɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa ni yεli: “Ŋɔ maa (Alkur’aani) pa shɛli m- pahila sihira n-nyɛ li polo ni.”

[8] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) yi naɣisi azaaba ka chɛ ba hali ni saha shεli din mali kalinli, ka bɛ naan yεra: “Ka bo n-leei taɣiri li (azaaba maa)? Wumma! Dabsi’ shεli di ni yɛn ti kaba na, di pala bɛ ni yɛn tooi ŋmalgi shɛli ka chɛ ba, ka bɛ ni daa maandi shɛli ansarsi maa (azaaba) shee bɛ zuɣu

[9] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) yi lam ninsala nambɔzobo din yi Ti sani na, ka lahi vuui li ka chɛ o, achiika! O yihirila tamaha, ka zooi gutulunsi

[10] Yaha! Ti yi lam o yolsigu chuuta shεli din paagi o nyaaŋa, achiika! Ka o naan yεra: “Yɛlibɛri chaŋ ya ka chɛ ma,” achiika! O nyɛla ŋun niŋdi suhupɛlli, ka nyɛla ŋun fuhira

[11] Naɣila ninvuɣu shεba ban niŋ suɣulo ka tum tuunviεla, tɔ! Bannim’ maa mali chε m-paŋ ni laara din galsi

[12] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi chɛ bɛ ni niŋdi a shɛli wahayi maa pirgili, ka a nyɔɣu muɣi, domin bɛ yɛli ya, bozuɣu ka bɛ bi siɣisi arzichi n-ti o na, bee ka o mini Malaaika kana. Achiika! A nyɛla saɣisigulana. Yaha! Naawuni nyɛla bɛ ni mali binshɛɣu kam n-dalindi so. Muhammadu) n-kpiri li (Alkur’aani)

[13] Bee bɛ yɛrimi ni ŋuna (Annabi Yɛlima: Tɔ! Tahimi ya suuranim’ pia di tatabo na, ka di nyɛ yi gba ni nam shɛli m-bahi na, ka boli yi ni yɛn tooi boli so na (ka o ti sɔŋ ya) ka pa ni Naawuni, yi yi nyɛla yɛlimaŋlinima

[14] Dinzuɣu, bɛ yi bi saɣi yi boligu maa, tɔ! Yin baŋmi ya ni bɛ siɣisi li (Alkur’aani) ni Naawuni baŋsim, ka lahi baŋ ni Duuma jɛmdigu kani naɣila Ŋuna (Naawuni). Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ban zaŋ bɛ maŋ zaa ti Naawuni (Muslinnima)

[15] Ninvuɣu so ŋun bɔri Dunia bɛhigu ni di nachintɛri, Ti (Tinim’ Naawuni) ni pali ba bɛ tuuntumsa (sanyoo) di puuni, ka bɛ pala bɛ ni yɛn filim shɛba

[16] Bannim’ maa ti ka sanyo’ shɛli Chiyaama naɣila buɣum, din nyaaŋa bɛ ni daa tum shɛli (Dunia maa) saɣim ya. Yaha! Bɛ tuuntumsa nyɛla din pun yɛn saɣim

[17] Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun be yɛlimaŋli zuɣu din yi o Duuma (Naawuni) sani na, ka shɛhiralana so (Malaaika Zibliila) doli o. Yaha! Poi ni dina (Alkur’aani), Annabi Musa litaafi daa pun kana, ka daa nyɛla bɛ ni tɔɣisiri shεli, ni nambɔzɔbo. Tɔ! Bannim’ maa ti li (Alkur’aani) yεlimaŋli. Amaa! Ŋun niŋ chεfuritali ni dina laɣinsi puuni, tɔ! Buɣum n-nyɛ o daalikauli. Dinzuɣu, (Yaa nyini Annabi)! Di leei ŋun be zilsigu puuni ni dina (Alkuraani). Achiika! Di nyɛla yεlimaŋli din yi a Duuma (Naawuni) sani na. Amaa! Niriba pam bi tiri Naawuni yɛlimaŋli

[18] Yaha! Ŋuni n-leei nyɛ zualindira n- ti paai ninvuɣu so ŋun ŋma ʒiri m-pa Naawuni? Bannim’ maa, bɛ ni ti zaŋ ba na n-ti zali bɛ Duuma (Naawuni) tooni, ka shɛhiradiriba (Malaaikanim’ mini tuumba) yɛli: “Bambɔŋɔnim’ maa n-daa ŋma ʒiri m-pa bɛ Duuma la. Dinzuɣu, Naawuni narimbu be zualindiriba zuɣu.”

[19] Ninvuɣu shεba ban taɣiri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli, ka bɔri ni di goŋ. Yaha! Ka bɛ nyɛla ban niŋ chɛfuritali ni Zaadali

[20] Bannim’ maa pala ban yɛn tooi zo n- sɔɣi Naawuni tiŋgbani ni, bɛ mi ka sɔŋdiba ka pa ni Naawuni. Bɛ yɛn ti nabgila bɛ daazaaba. Yaha! Bɛ ti pala ban yɛn ti tooi lahi wum yεltɔɣa, bɛ mi ti bi lahi yɛn ne

[21] Bannim’ maa n-nyɛ ban niŋ bɛ maŋ’ ashaara, ka bɛ ni daa ŋmari ʒiri m-pari binyεri shεŋa maa bɔrigi ka chɛ ba

[22] Di kala amii kadama bana n-yɛn ti niŋ ashaara Zaadali

[23] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla, ka filim bɛ maŋa n-ti bɛ Duuma (Naawuni), tɔ! Bannim’ maa n-nyɛ Alizanna bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni

[24] Zamaatu biba ayi kotomsi ŋmanila zom mini tikpiralana, ni ŋun ne mini ŋun wumda. Di ni bɔŋɔ, bɛ zamaatu biba ayi maa ŋmahinli ni niŋ yim? Di ni bɔŋɔ, yi ku tεhi

[25] Yaha! Achiika! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Nuhu o niriba sani, (ka o ti yεli ba): “Achiika! N nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”

[26] Kadama miri ya ka yi jεm shɛli naɣila Naawuni. Achiika! N-zɔrila dabɛm ni dabsi’ kpeeni la daazaaba yi zuɣu

[27] Ka asanzanim’ o niriba puuni ban niŋ chεfuritali yεli: “Tinim’ bi nya a ka a nyɛ so m-pahila ninsala ti tatabo, ti mi bi nya a ka so dola, naɣila ti puuni ban nyɛ tarimba, bɛ mi bi tɛhirimi ka dola maa. Ti mi bi nya ka yi mali jilma n-gari ti. Chɛli gba! Tinim’ tεhiri ya la ʒirinima

[28] Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Yi nya kadama n-yi mali daliri shɛli din yi n Duuma (Naawuni) sani ka nyɛla ŋun be daliri shɛli zuɣu, ka nambɔzɔbo kama na din yi O sani, ka bɛ sɔɣi li (di lala nambɔzɔbo maa) ka chɛn ya. Di ni bɔŋɔ, Ti ni niŋ ya talahi (ni yi deei li) ka yi nyɛla ban je li

[29] Yaha! “Yaa yinim’ n niriba! M-bi suhiri ya liɣiri, mani ka sanyoo naɣila Naawuni sani. Yaha! M-pala ŋun yɛn kari ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli (ka nyɛ faranim’ maa n sani). Achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn laɣim ni bɛ Duuma (Naawuni). Amaa! Mani nyari ya ka yi nyɛla ninvuɣu shεba ban ʒi.”

[30] Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Ŋuni n-leei yɛn sɔŋ ma (ka n-tilgi) ka chɛ Naawuni (daazaaba) di yi niŋ ka n-kari ba. Di ni bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla?”

[31] “Yaha! N-ku yεli ya ni n sani ka Naawuni arzichi sɔŋbu shɛhi be, m mi bi mi din sɔɣi. Yaha! N-ku yεli ni n nyɛla Malaaika, m mi ku yεli ninvuɣu shεba yi ni lihiri ʒεmdi maa ni Naawuni ku ti ba alheeri shεli. Naawuni m mi din be bɛ suhiri ni. (n yi yεli ba lala), dinsaha maa achiika! M-be zualindiriba ni.”

[32] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Nuhu! Achiika! A ŋmɛ ti namgbankpeeni, ka a namgbankpeeni maa ti lahi yɛɣi, dinzuɣu, tahimi ti a ni gbaari ti alikauli (azaaba) shɛli maa na, a yi nyɛla ŋun be yεlimaŋlinim’ puuni.”

[33] Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Achiika! Naawuni n-yɛn tahi ya li na, di yi niŋ ka O yi yu, yi mi pala ban yɛn tooi zo n- tilgi (ka chɛ Naawuni).”

[34] “Yaha! N saɣisigu ku tooi niŋ ya anfaani shεli, di yi niŋ ka m-bɔri ni n- saɣisi ya ka Naawuni mi bɔri ni O birgi ya. Ŋuna n-nyɛ yi Duuma. O mi sani ka bɛ yɛn ti labsi ya.”

[35] Bee bɛ (Makka chɛfurinim’) yεrimi ni O (Annabi Muhammadu) n-nam li (Alkur’aani) na? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di yi nyɛla mani n-kpiri li, tɔ! N tuumbiɛri sanyoo bela n zuɣu. Amaa! Mani nuu ka yi bibiɛlim puuni.”

[36] Yaha! Ka bɛ (Naawuni) tim ni wahayi n-zaŋ chaŋ Annabi Nuhu sani (ka yεli o): “Di kariya ka a niriba puuni so ti Naawuni yεlimaŋli naɣila ŋun pun daŋ yεlimaŋli tibu, dinzuɣu miri ka a niŋ suhusaɣiŋgu ni bɛ tuuntumsa.”

[37] “Yaha! Kpɛm ŋarim ni Ti (Tinim’ Naawuni) gulibu mini Ti wahayi, ka miri ka a yɛli ma (Mani Naawuni) yεltɔɣa shɛli n-zaŋ chaŋ ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa polo, achiika! Bɛ nyɛla ninvuɣu shεba kom ni yɛn di.”

[38] Ka o (Annaba Nuhu) kpɛri ŋarim maa, saha shεli kam mi ka asanzanim’ o niriba puuni ti yɛn gari o zuɣu, ka bɛ mali o ansarsi, ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yi yi maandi ti ansarsi, tɔ! Ti gba ni ti mali ya ansarsi yo kamani yi ni maandi ti ansarsi shεm ŋɔ maa.”

[39] Dinzuɣu ni baalim, yi ni baŋ azaaba ni yɛn ti kana so sani ka filimmi o, ka azaaba shεli din bi naari shee o zuɣu

[40] Hali ni saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu saha ni daa ti paai, ka tiŋgbani puhigi ni kom na, ka Ti yεli: (Yaa nyini Nuhu) “Ʒim biŋkobgu balibu kam puuni (zaɣinyɛŋ ni zaɣilɔɣu) n-kpεhi ŋarim maa puuni, ni a maligu (iyaali), naɣila ninvuɣu so Naawuni daazaaba ni pun daŋsi o zuɣu. Yaha! Zaŋmi ban ti Naawuni yɛlimaŋli m-pahi. Amaa! Bɛ daa bi ti Naawuni yεlimaŋli m-pahi o zuɣu naɣila niriba bɛla

[41] Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Kpεm ya di (ŋarim maa) puuni ni Naawuni yuli, dina n-nyɛ o chandi, ni o zanibu. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[42] Ka di (ŋarim maa) mali ba n-chana kogbaŋ ni kamani zoya la, ka (Annabi) Nuhu boli o bia (Kan’aan), ka o be katiŋa: “Yaa! Nyini m bia! Kpεm ŋarim ŋɔ maa ni m-pahi ti zuɣu, ka di ti pahi chεfurinim’ puuni

[43] Ka o (bia maa) yεli: “Mani ni du n-tam zoli zuɣusaa ka di ti tilgi ma ka chɛ kom maa dibu, ka o (Annabi Nuhu) yεli: “So n-kani yɛn tooi tilgi zuŋɔ ka chɛ Naawuni daazaaba, naɣila o ni zo so nambɔɣu,” ka kogbaŋ maa kana n-ti taɣi bɛ sunsuuni, ka o (bia maa) pahi kom ni di shɛba ni

[44] Ka bɛ (Naawuni namzinli) yεli: “Yaa nyini tiŋgbani! Valimi a kom. Yaa nyini sagbana! A mi gba gbaami (ka chɛ saa mibu). Ka bɛ (Naawuni) filim kom maa (tiŋgbani yaaŋa zuɣu). Yaha! Ka bɛ (Naawuni) ŋmaai yɛlli maa, ka di (ŋarim maa) zani juudiyyi zuɣu, 1 ka bɛ yεli: “Naawuni nambɔzɔbo niŋ katiŋ’ ka chɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ zualindiriba.”

[45] Ka Annabi Nuhu boli o Duuma ka yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! M bia be n iyaali puuni. A mi daalikauli nyɛla yεlimaŋli. Yaha! Nyini n-nyɛ Ŋun mi fukumsi n-gari ban niŋdi fukumsi.”

[46] Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Nuhu! Achiika! O (a bia maa) ka a mulchi puuni, dama o tuma pala din vεla. Dinzuɣu, miri ka a bɔhi ma a ni ka shɛli baŋsim. Achiika! N (Mani Naawuni) saɣisira mi ni a di pahi ninvuɣu shεba ban ʒi puuni.”

[47] Ka o (Annabi Nuhu) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! M-bɔri taɣibu A sani ni m-bɔhi A n-ni ka shɛli baŋsim. Dinzuɣu, A yi bi chε m-paŋ ma, ka zo ma nambɔɣu, n-ni pahi ninvuɣu shεba ban kɔhi lu puuni.”

[48] Ka bɛ (Naawuni) yɛli: “Yaa nyini Nuhu! Sheemi (ŋarim maa puuni) na ni suhudoo din yi Ti (Tinim’ Naawuni) sani na. Yaha! Alibarika be a mini ali’umma shεba ban pahi a zuɣu maa, ka ali’umma shεba mi beni ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn chε ka bɛ wum nyɛɣisim (Dunia ŋɔ), din nyaaŋa ka azaabakpeeni yɛn ti gbaai ba Ti (Tinim’ Naawuni) sani.”

[49] (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa be lahibaya din sɔɣi puuni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisiri di wahayi n-tira na, a daa pala ŋun pun mi li, lala ka a niriba maa gba daa ʒi li pɔi ni ŋɔ (Alkur’aani) maa. Dinzuɣu niŋmi suɣulo. Achiika! Bahigu yɛn ti nyɛla wuntizɔriba dini

[50] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Aadunim’ mabia Hudu bɛ sani, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna. Achiika! Yi pa shɛba pahila ban namdi ʒiri.”

[51] “Yaa yinim’ n niriba! Mani bi bɔhiri ya la sanyo’ shεli di zuɣu, n-ka sanyoo m-pahila Ŋun nam ma sani. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali? ”

[52] “Yaa yinim’ n niriba! Bom ya yi Duuma (Naawuni) gaafara, din nyaaŋa niŋmi ya tuuba n-labi O sani, O ni siɣisi kom yi zuɣu na sagbana ni, ka pahi ya ya’ shεli yi yaa ŋɔ maa zuɣu. Dinzuɣu, miri ya ka yi lebi biri, ka leei bibɛhi.”

[53] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Hudu! A bi ka ti na ni daliri shεli, ti mi pa ban yɛn chɛ ti buɣa jεma a yεltɔɣa ŋɔ maa zuɣu. Yaha! Ti pala ban yɛn ti a yεlimaŋli.”

[54] Ti ka yɛligu m-pahila: “Ti buɣa maa puuni shεba m-kpεhi a yinyεri maa.” Ka o (Annabi Hudu) yεli: “Achiika! Mani baŋsirila Naawuni, dinzuɣu dim ya ma shɛhira kadama Mani nuu ka binyεr’ shεŋa yi ni jεmda m-pahi Naawuni zuɣu maa ni.”

[55] “Ka pa Ŋuna (Naawuni), tɔ! Yi zaasa namgbaniyini nam ma nabɛri, ka miri ya ka yi naɣisi n-ti ma.”

[56] “Achiika! Mani dalimla Naawuni so Ŋun nyɛ n Duuma ni yi gba Duuma. Biŋkob’ so n-ka tiŋgbani yaaŋa zuɣu naɣila Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun gbibi di gbetaa. Achiika! N Duuma nyɛla Ŋun be sochibgu zuɣu

[57] Dinzuɣu yi yi lebi biri, tɔ! Achiika! Mani chɛ ka n tuuntali paai ya. Yaha! N Duuma (Naawuni) ni taɣi ya, ka tahi ninvuɣu shɛba na, yi mi ku tooi niŋ O chuuta shεli. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Gula yεllikam zuɣu.”

[58] Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu (azaaba) ni daa ti kana, ka Ti tilgi Annabi Hudu mini ban daa ti yɛlimaŋli m-pahi o zuɣu ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na. Ka Ti daa tilgi ba ka chɛ azaaba timsili

[59] Yaha! Bana n-nyɛ Aadunim’ ban daa ŋmɛ bɛ Duuma (Naawuni) aayanim’ namgbankpeeni, ka kpe O tuumba taali ni, ka doli ŋun kam tibgi o maŋa, ka nyɛ tipawumlilana zaligu

[60] Ka bɛ (Naawuni) chɛ ka narimbu doli ba Dunia ŋɔ ni Zaadali. Wumma! Achiika! Aadunim’ daa niŋ bɛ Duuma chεfuritali. Dinzuɣu Naawuni nambɔ- zɔbo niŋ katiŋ’ ka chɛ Aadunima, bana n-nyɛ Annabi Hudu niriba

[61] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Samuudunim’ mabia Salihu bɛ sani, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jɛmmi ya Naawuni, yi ka duuma so ka pa ni Ŋuna, Ŋuna n-nyɛ Ŋun pili yi nambu tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka ʒili ya di puuni. Dinzuɣu, bom ya O chεmpaŋ, ka niŋ ya tuuba n-labi O sani. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun be yoma, Ŋun deeri suhigu.”

[62] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Salihu! Achiika! A daa nyɛla ti ni mali tamaha ni so ti puuni pɔi ni yεltɔɣa shɛli a ni yɛli ŋɔ maa. Di ni bɔŋɔ, a mɔŋdi ti mi ni ti di jεm ti banim’ ni daa jεmda shɛli? Achiika! Ti zilsi a ni boondi ti m-kpari shɛli polo ŋɔ maa, ka a nyɛla ŋun tu ni ti zilsi so.”

[63] Ka o (Annabi Salihu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Di ni bɔŋɔ, yi nya (kadama) n-yi be daliri shɛli zuɣu din yi n Duuma (Naawuni) sani na, ka nambɔ- zɔbo (tuuntali) lahi kama na O sani, ka ŋuni n-yɛn tooi sɔŋ ma ka chɛ Naawuni daazaaba, di yi shiri niŋ ka m-kpe O taali ni, yi mi ku tooi pahi ma shɛli m- pahila ashaara.”

[64] “Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Naawuni laakumi m-bɔŋɔ maa, ka o nyɛla alaama shɛli n-tin ya. Dinzuɣu, chεli ya o ka o diri Naawuni tiŋgbani ni, ka miri ya ka yi niŋ o chuuta shεli, ka azaaba shεli din be yoma ti gbaai ya.” (Annabi Sālihu) yεli: “Wummi ya

[65] Ka bɛ ku o (laakumi maa), ka o nyεɣisim daba ata yi yiŋsi puuni (din nyaaŋa, Naawuni ni siɣisi ya azaaba na). Ŋɔ maa nyɛla alikauli din pa ʒiri.”

[66] Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu (azaaba) maa ni ti kana, ka Ti tilgi Annabi Salihu mini ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli m-pahi o zuɣu ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na, ka lahi tilgi o ka chɛ dindali maa vi. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Kpεŋlana, Nyεŋda

[67] Ka tahigu gbaai ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa, ka bɛ leei ninvuɣu shɛba ban gbaŋgbaya (ka bɛ kpi n-do ya) bɛ yiŋsi puuni

[68] Ka di ŋmanila bɛ na ʒin be di puuni. Wumma! Achiika! Samuudunim’ daa niŋ bɛ Duuma chɛfuritali. Wumma! Naawuni nambɔzobo niŋ katiŋ’ ka chɛ Samuudunima

[69] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba (Malaaikanima) daa ti kana Annabi Ibrahima sani ni suhupɛlli lahibali, ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Salaaman. (Suhudoo be a zuɣu).” Ka o (Annabi Ibrahima) gba yɛli: “Salaamun.” (Suhudoo be yi gba zuɣu).” Din nyaaŋa, o (Annabi Ibrahima) daa bi naɣisi, ka niŋ ba saani ni naɣibila so bɛ ni she o nimdi

[70] Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni nya ka bɛ (saamba maa) bi ŋubri nimdi maa, ka o bi niŋ yɛmbahiga ni bana, ka dabεm gbaagi o ni bana, ka bɛ yεli: “Miri ka a zo dabεm, achiika! Bɛ tim tila Annabi Lutu niriba sani na.”

[71] Ka o (Annabi Ibrahima) paɣa (Saaratu) ʒe zuɣusaa ka la, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o suhupɛlli lahabali (ni o ni dɔɣi) Annabi Is’haaka, ka Is’haaka mi nyaaŋa nyɛ Annabi Ya’akuba

[72] Ka o (paɣa maa) yɛli: “M-baye, n-ni lahi dɔɣi ka nyɛla ŋun kurgi, ka n yidana ŋɔ gba nyɛ niŋkurugu? Achiika! Ŋɔ maa nyɛla binshɛɣu din nyɛ laliʒiba.”

[73] Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Di ni bɔŋɔ, a niŋdila lahiʒiba ni Naawuni zaligu? Naawuni nambɔzɔbo ni O daalibarka be yi (Annabi Ibrahima) yiŋnim’ zuɣu. Achiika! Ŋuna (Naawuni) nyɛla Duuma paɣirili, Ŋun nam tibgi.”

[74] Saha shεli dabεm maa ni daa chaŋ ka chɛ Annabi Ibrahim, ka suhupεlli lahibali ŋɔ ka o na (kadama o paɣa ni dɔɣi), ka o ŋmɛri Ti (Malaaikanim’) namgbankpeeni n-zaŋ chaŋ Annabi Lutu niriba maa polo

[75] Achiika! Annabi Ibrahima daa nyɛ la suɣulolana titali, ka ŋmɛri kuŋa n-tiri Naawuni, ka lahi nyɛ Ŋun niŋdi tuuba n- labri Naawuni sani

[76] (Ka Malaaikanim’ maa yεli): “Yaa nyini Ibrahima! Chεli yεltɔɣa shεli dimbɔŋɔ maa. Achiika! A Duuma zaligu pun kana.Yaha! Achiika! Bɛ (Annabi Lutu niriba), azaaba maa nyɛla din yɛn kaba na, shɛli mi ku tooi taɣi li.”

[77] Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) tuumba (Malaaikanim’) maa ni kana Annabi Lutu sani, ka o niŋ suhusaɣiŋgu ni bana, ka o nyee nyoni ni bana, (domin o tiŋ’ maa nim’ ti liri ba), ka o yεli: “Zuŋɔ nyɛla dabsikpeeni.”

[78] Ka o (Annabi Lutu) niriba maa kana ni n-ti bɔri yomyoma n-zaŋ chaŋ o sani (ni bɛ paagi o saamba maa). Bɛ mi daa pun nyɛla ban tumdi tuumbεri. Ka o (Annabi Luutu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! M bipuɣinsi ŋɔ maa n-nyɛ kasi n- zaŋ tin ya, dinzuɣu, zom ya Naawuni, ka miri ya ka yi dihi ma vi n-zaŋ chaŋ n saamba ŋɔ maa polo. Di ni bɔŋɔ, so ka yi puuni n-nyɛ ninvuɣu so ŋun dolsi? ”

[79] Ka bɛ yεli: “Achiika! A kuli mi ni ti ka bukaata n-zaŋ chaŋ a bipuɣinsi maa polo. Achiika! A mi mi ti ni bɔri shεli.”

[80] Ka o (Annabi Luutu) yεli: “N-yi di mali yaa yi zuɣu, bee ka n-di mali dɔɣiriba ban yɛn sɔŋ ma.”

[81] Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Yaa nyini Luutu: “Ti nyɛla a Duuma (Naawuni) tuumba, bɛ ku tooi paai a sani na. Dinzuɣu, zaŋmi a maligu ka yi yi yuŋtisuɣu, yi mi so miri ka o ŋmalgi n-yuli o nyaaŋa, naɣila a paɣa (n-yɛn kpalim nyaaŋa), achiika! Din’ yɛn paai ba (tiŋ’ maa nima) ni paagi o. Achiika! Bɛ daalikauli nyɛla bɛkaali na (ka Naawuni yɛn gbaai ba). Di ni bɔŋɔ, bekaali maa pala yoma

[82] Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu (azaaba) maa ni ti kana, ka Ti zaŋ di (tiŋ’ maa) zuɣusaa n-labsi di tiŋgbani ni (ka Ti lebi ba m-pili), ka mi sakuɣa ka di nyɛ yεɣiri din she ni buɣum m- pani di (tiŋ’ maa) zuɣu, ka di nyɛla din kuli tuɣi taba

[83] Ka di (kuɣa maa) nyɛla alaama shεli a Duuma (Naawuni) sani. 1 Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di (Annabi Lutu ya maa) pala din waɣa ni zualindiriba maa (bana n-nyɛ Makka chɛfurinim’)

[84] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Madyananim’ mabia Sayibu bɛ sani na, ka o ti yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Jεmmi ya Naawuni, yi ka duuma so m-pahila Ŋuna. Dinzuɣu, miri ya ka yi filindi zaɣa mini binzahindigu. Mani nyari ya la bundannima. Dinzuɣu, Mani zɔrimi ni azaaba shεli din gindi ninsalinim’ la dali ti paai ya.”

[85] “Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Palimi ya zaɣa mini binzahindigu ni aadalsi, ka di filindi ya ninsalinim’ bɛ binyɛra. Yaha! Di chani ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nyɛla ban saɣinda.”

[86] Naawuni ni chɛ ka shεli kpalim yi nuu ni, tɔ! Dina n-nyɛ din gari n-zaŋ tin ya, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban ti Naawuni yεlimaŋli. Yaha! M pala Gula yi zuɣu.”

[87] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Sayibu! Di ni bɔŋɔ, a jiŋ’ shεŋa a ni puhiri maa wuhira mi ni ti chɛli ti banim’ ni daa jεmdi shɛli, bee ti di niŋ ti ni bɔri shεli ti daarzichi puuni? Achiika! A nyɛla suhumahili, ni ŋun dolsi.”

[88] Ka o (Annabi Sayibu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Yi bi nya kadama, n-yi mali daliri shεli din yi n Duuma sani na, ka O largi ma arzichi shεli din nyɛ zaɣivɛlli din yi O sani na, m-mi je ni n- tuma bɛ saɣisi n-ni mɔŋdi ya ni shεli maa. M- bi bɔri shεli m-pahila maligu ni n toosim tariga. Yaha! N-ka katari shɛli, naɣila ni Naawuni. O zuɣu ka n-dalim, O mi sani ka n-niŋdi tuuba labra

[89] Yaha! (Ka Annabi Sayibu yεli): “Yaa yinim’ n niriba! Di chɛli ya ka n jεlinsi birgi ya, ka dinzuɣu ti chɛ ka din daa paai Annabi Nuhu niriba la tatabo ti paai ya, bee Annabi Hudu niriba, bee Annabi Salihu niriba. Yaha! Annabi Lutu niriba ka katiŋ’ ni yinima (Maka caɛfunima)

[90] Yaha! Bom ya yi Duuma (Naawuni) gaafara, ka niŋ ya tuuba n-labi O sani. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Zaadali Nambɔnaa, Yura

[91] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Sayibu! Tinim’ bi baŋdi a ni yεri shɛli maa pam, ti mi nyarala ninvuɣu gbariŋ ti ni, di yi di pala a daŋ zuɣu, ti naan labi a kuɣa, a mi pala ŋun yɛn tooi nyɛŋ ti zuɣu.”

[92] Ka o (Annabi Sayibu) yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Di ni bɔŋɔ, n daŋ n-gari Naawuni yi sani, ka yi gbibi O (Naawuni) ka O nyɛ yi ni zaŋ so labi yi kpali nyaaŋa? Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun gili yi tuuntumsa ni baŋsim

[93] Yaha! Yaa yinim’ n niriba! Tummi (Muslinsi daadiini) soli zuɣu, ni baalim, ya yi kali soli zuɣu, ka m mi gba tumdi so sani n-ti filimmi o, ni ŋun nyɛ yi ni ti baŋ azaaba ni yɛn ti kana ti puuni ʒirilana, dinzuɣu ʒinimi ya guhima, m- mi gba nyɛla ŋun pahi yi zuɣu ka ti ʒiya guhira.”

[94] Yaha! Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) zaligu (azaaba) maa ni daa ti kana, ka Ti tilgi Annabi Sayibu mini ban ti Naawuni yεlimaŋli m-pahi o zuɣu ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na, ka tahigu gbaai ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa yim zuɣu. Ka bɛ leei ninvuɣu shεba ban gbaŋgabaya bɛ yiŋsi puuni (ka leei kpiimba)

[95] Ka di ŋmanila bɛ na ʒin ʒini di (bɛ yiŋsi maa) puuni. Wumma! Naawuni nambɔzɔbo niŋ katiŋ’ ni Madyananima, kamani di ni daa niŋ katiŋ’ ni samuudunim’ shεm

[96] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Musa ni ti aayanima, n-ti pahi daliri shεli din be polo ni

[97] (Ka Ti tim Annabi Musa) n-zaŋ chaŋ Fir’auna mini o kpambaliba sani, ka bɛ doli Fir’auna zaligu, Fir’auna mi zaligu daa pala din dolsi

[98] O (Fir’auna) yɛn ti garila o niriba tooni Zaadali hali n-ti daai ba kpɛhi (ʒahannama) buɣum ni. Yaha! Bɛ kpɛhili shee maa nyɛla din be

[99] Ka bɛ zaŋ narimbu n-doldsi bɛ nyaaŋa Dunia ŋɔ maa ni, ni Zaadali. Bɛ ni sɔŋ ba sɔŋsim shεli (narimbu) maa nyɛla din be

[100] (Yaa nyini Annabi)! Dinnim’ maa nyɛla tiŋgbana lahibaya ka Ti (Tinim’ Naawuni) tiri a li. Di (tiŋsi maa) shεŋa na ʒela di naba ayi zuɣu, ka di shεŋa mi nyɛ din lu n-dahim

[101] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa bi di ba zualinsi, amaa! Bana n-di bɛ maŋ’ zualinsi. Dinzuɣu, saha shεli a Duuma (Naawuni) zaligu (azaaba) ni daa kana, bɛ duuma shεba bɛ ni daa jεmda ka pa ni Naawuni maa daa bi niŋ ba anfaani, bɛ mi daa bi pahi ba shεli m-pahila ashaara

[102] Yaha! Lala n-nyɛ a Duuma (Naawuni) gbaabu, di yi ti niŋ ka O gbaai tiŋsi ka di nyɛla din di zualinsi. Achiika! O gbaabu nyɛla din biɛra, ka nyɛ zaɣikpeeni

[103] Achiika! Kpahimbu be lala maa puuni n-zaŋ ti ŋun zɔri Chiyaama azaaba. Di nyɛla dabsi shɛli bɛ ni yɛn ti laɣim ninsalinim’ di puuni. Yaha! Di nyɛla dabsi’ shɛli sokam ni yɛn ti beni

[104] Ti mi bi naɣisiri li (Chiyaama dabsili maa) naɣila saha shɛli bɛ ni zali li zuɣu

[105] Dabsi’ shεli din yɛn ti kana, ka nyɛvuli kam ti ku tooi tɔɣisi yεltɔɣa naɣila ni O (Naawuni) yɛdda. Dinzuɣu bɛ (ninsalinim’) puuni, zuɣubiεɣulana ti yɛn beni mi, ka zuɣusuŋlana ti yɛn beni

[106] Amaa! Zuɣubεɣunim’ maa ti yɛn be la (ʒahannama) buɣum puuni, ka bɛ nyɛla ban vuhim chana ka labra di puuni

[107] Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di (buɣum maa) ni, dindee yi na kuli niŋ ka sagbana mini tiŋgbani beni, naɣila a Duuma (Naawuni) ni yu shεli, Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun tumdi O ni yu shεli

[108] Yaha! Amaa! Ninvuɣu shɛba ban niŋ zuɣusuŋ maa nyɛla ban yɛn ti kpalim Alizanda puuni, dindee yi na kuli niŋ ka sagbana mini tiŋgbana beni, naɣila a Duuma (Naawuni) ni yu shεli. Di nyɛla pini shεli din bi ŋmaara

[109] Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di be zilsigu puuni ni bambɔŋɔnim’ (chɛfurinima) ni jεmdi shɛli maa. Bɛ bi jεmdi shεli m-pahila kamani bɛ banim’ ni daa pun jεmdi binyεr’ shεŋa maa. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn pali ba bɛ tarli (sanyoo) ka di pa ni bɛ filim li mi

[110] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa litaafi, ka bɛ (ninsalinim’) niŋ namgbankpeeni di puuni, di yi di pala yεltɔɣa (zaligu) din pun daŋsi a Duuma (Naawuni) sani zuɣu, tɔ! Achiika! Bɛ (Naawuni) naan ŋmaai fukumsi bɛ sunsuuni. Yaha! Achiika! Bɛ be zilsigu din zilgi puuni ni dina (Alkur’aani)

[111] Yaha! Achiika! Bɛ zaɣiyino kam, a Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn pali ba bɛ tuuntumsa (sanyoo). Achiika! O nyɛla Ŋun mi din sɔɣi bɛ tuuntumsa ni

[112] Dinzuɣu (Yaa nyini Annaba)! Zanimi tuhi kamani bɛ ni puhi a shɛm, a mini ban niŋ tuuba pahi a zuɣu maa, ka miri ya ka yi kpahi yεɣi tariga. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nyara ni yi tuuntumsa

[113] Yaha! Miri ya ka yi dalim ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa polo ka buɣum ti shihi ya (Zaadali), yi mi ti ka simnim’ ban yɛn taɣiya ka pa ni Naawuni, din nyaaŋa bɛ ti ku sɔŋ ya

[114] (Yaa nyini Annabi) Puhimi jiŋli dabsili yεɣa ayi (Asiba mini Zaawuni), 1 ni yuŋ puuni saha shεŋa. Achiika! Tuunvɛla (laara) nyεhirila taali shεŋa din nyε zaɣibihi. Lala maa nyɛla teebu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban yεn teei Naawuni yɛla

[115] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo, achiika! Naawuni bi bahiri ban tumdi tuunsuma sanyoo yoli

[116] Di ni bɔŋɔ, haŋkayanim’ daa kala ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa puuni, ka mɔŋdi ba saɣiŋgu tiŋgbani yaaŋa zuɣu? Naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tilgi bɛ puuni shɛba biɛla, ka ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa doli bɛ ni ti ba yolsigu shεli (Dunia ŋɔ maa), ka daa lahi nyɛla bibɛhi

[117] (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) pala Ŋun yɛn niŋ tiŋgbana hallaka ni zualinsi ka di niriba nyɛ ban vɛlgiri bɛ tuma

[118] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma yi di bɔra, O naan chɛ ka niriba zaasa leei ali’umma yinsi. Yaha! Bɛ ku milgi ka nyɛla namgbankpeeni nima

[119] Naɣila a Duuma (Naawuni) ni zo so nambɔɣu. Lala mi zuɣu ka o nam ba. Yaha! A Duuma (Naawuni) yɛltɔɣali (O zalgu) paliya (ka O yεli): “Achiika! N- nyɛla Ŋun yɛn pali ʒahannama buɣum ni ninsalinim’ mini alizinnim’ puuni shɛba namgbanyini.”

[120] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) ni tira lahibali shɛŋa zaa din nyɛ tuumba dini maa domin ti zaŋ li kpaŋsi a suhu. Yaha! Yεlimaŋli ka a na ŋɔ maa puuni, ni wa’azu, ka lahi nyɛ teebu n-zaŋ ti ban ti Naawuni yεlimaŋli

[121] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi ninvuɣu shεba ban bi ti Naawuni yεlimaŋli: “Tummi ya yi kali zuɣu tuma, achiika! Ti mi gba nyɛla ban tumda (ti daadiini soli zuɣu)

[122] Yaha! Guhimi ya, ti mi gba nyɛla ban guhira

[123] Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun su din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni, O sani ka bɛ labsiri yεllikam, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Jɛmmi O ka dalim O zuɣu. Yaha! A Duuma (Naawuni) pala Tamda ni yi tuuntumsa

[1] Alif-Laam-Ra (A.L.R). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujiza (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni]. Dimbɔŋɔ maa nyɛla aayanima, litaafi (Alkur’aani) shεli din kahigiri yɛllikam la puuni

[2] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n- siɣisi li (Alkur’aani) na, ka di nyɛla bɛ ni karindi shεli ni Larbuzilli, domin achiika! Yi (Larbunim’) niŋ haŋkali

[3] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) n-tiri a lahibali shɛŋa din gahim ni Ti ni siɣisiri Alkur’aani ŋɔ maa wahayi shɛli n-tira na. Yaha! Achiika! A daa bela ninvuɣu shɛba ban ʒi puuni pɔi ni dina

[4] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Yisifu ni daa yεli o ba: “Yaa nyini m ba! Achiika! N-nyala saŋmarsi pia ni yini, ni wuntaŋ’ mini goli, ka n-nya ba (n zahinli puuni) ka bɛ nyɛla ban luri ma suzuuda.”

[5] Ka o (Annabi Yisifu ba) yεli: “Yaa nyini m bia! Di zaŋ zahinli maa yεli a mabihi maa, ka bɛ ti na a nabiεri. Achiika! Shintaŋ nyɛla ninsala dim’ polo ni.”

[6] Yaha! Lala ka a Duuma yɛn gahim a, ka baŋsi a zahima fassara, ka pali O yolsigu a zuɣu, n-ti pahi Annabi Ya’akuba yiŋnima, kamani O ni daa pali li a banima, Annabi Ibrahima mini Annabi Is’haaka zuɣu shɛm. Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana

[7] Achiika! Annabi Yisifu mini o mabihi yεltɔɣa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban bɔhira

[8] Saha shεli bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) ni daa yεli: “Achiika! Yisifu mini o mabia (Bunyaamin’) mali yurlim ti ba sani n-gari ti, ka ti mi nyɛ salo ban galsi. Achiika! Ti ba shiri be birginsim din be polo ni.”

[9] (Ka bɛ yεli): “Kum ya Yisifu, bee ka yi zaŋ o n-ti labi tiŋgbani shɛli ni, ka yi ba maa yurlim kpalim yi koŋko zuɣu, din nyaaŋa ka yi leei ninvuɣu maŋa.”

[10] Ka bɛ puuni so (Yahuuza) yεli: “Di kun ya Yisifu, amaa! Zaŋmi ya o n-labi kobilga lɔɣisima ni, sochandiba ni kana n-ti pihi o, yi yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban yɛn niŋ lala.”

[11] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini ti ba! Bo n- leei chɛ ka a bi niŋ ti yεdda n-zaŋ chaŋ Yisifu polo? Achiika! Tinim’ nyɛla pupɛlimnima n-zaŋ ti o.”

[12] “Sa chɛli o n-ti ti biɛɣuni, ka o ti wum nyεɣisim, ka jɛmda. Achiika! Ti mi nyɛla ban yɛn gu o.”

[13] Ka o yεli: “Achiika! Di niŋdi mala suhusaɣiŋgu ni yi zaŋ o chaŋ, ka n-lahi zɔri dabiɛm ni kuduŋ’ ti ŋubi o, ka yi ti nyɛla ban tam o yεla.”

[14] Ka bɛ yεli: “Achiika! Kunduŋ’ yi ŋubi o, ka ti nyɛ ti salo ŋɔ, din ŋuna, ti nyɛla ban niŋ ashaara ni achiika.”

[15] Saha shεli bɛ ni zaŋ o chaŋ, ka bɛ ti laɣim ni bɛ zaŋ o niŋ kobilga lɔɣisima ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim na ni wahayi o sani (ka yεli o): “Achiika! A nyɛla ŋun yɛn ti ti ba lahibali ni bɛ yɛli shɛli dimbɔŋɔ maa, ka bɛ ti ku lahi mi.”

[16] Ka bɛ kana bɛ ba sani Zaawuni n-ti kuhira

[17] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini ti ba! Achiika! Tinim’ chaŋ mi n-ti guuri daŋadaŋa, ka chɛ Yisifu ti nyεma shee ka kunduŋ’ ŋubi o, a mi pala ŋun yɛn ti ti yεlimaŋli, hali ti yi nyɛla yεlimaŋli- nima.”

[18] Ka bɛ zaŋ o (Yisifu) daliya na ni ʒim din nyɛ ʒiri dini, ka o (bɛ ba maa) yεli: “Chɛli gba! Yi suhiri ni ka yi kuli tɛhi ka yɛli yεltɔɣa ŋɔ maa. Dinzuɣu suɣulo nyɛla din vεla. Yaha! Naawuni n-nyɛ bɛ ni bɔri sɔŋsim so sani ni yi ni buɣisiri shɛli ŋɔ maa.”

[19] Ka sochandiba ti kana (mɔɣu maa ni), ka tim bɛ kotoora na, ka o ti labi o guuga niŋ (kobilga maa ni, ka nya Yisifu di puuni). ka o yεli: “Yaa ni n suhupiɛlli, bidibga m-bɔŋɔ, ka bɛ zaŋ o sɔɣi, ka zaŋ o n-leei dampaa (biŋkɔhirigu). Naawuni mi nyɛla Ŋun mi bɛ tuuntumsa.”

[20] Ka bɛ zaŋ o n-kɔhi alaha, ka di nyɛla dirhami 1 shεŋa din mali kalinli, ka nyɛla ban bi kali o n-kpɛhi niriba ni

[21] Ka ninvuɣu so ŋun da o Misira tiŋgbani ni maa yεli o paɣa (Zulaiha): “Gbibi o ni viɛnyɛla, di yi pa shεli o ni niŋ ti anfaani, bee ka ti zaŋ o n-leei ti bia.” Lala mi ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti Yisifu yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu, dama Ti baŋsi o zahima fasara. Yaha! Naawuni nyɛla Ŋun nyɛŋ O yɛla, amaa! Ninsalinim’ pam bi mi

[22] Yaha! Saha shεli o (Annabi Yisifu) ni ti bi doo, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o yεmgoliŋga (Annabitali) mini baŋsim. Lala mi ka Ti yɔri ninvuɣusuma samli

[23] Ka paɣa so o ni be o yiŋ maa (Misra yolim), ka kpari kpari yili maa dindoya, Naa paɣa maa) ti niŋ o kore (ni ninvuɣu ka naan yεli: “Di yi pa kpalim la a sani.” Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “M-bɔri Naawuni taɣibu.” Achiika! Ŋuna n yiŋlana maa gbibi ma ni vɛnyɛla, achiika! Zualindiriba ku tilgi.”

[24] Achiika! O (Paɣa maa) daa niŋ o (Annabi Yisifu) kore, o mi gba haŋkali naan ŋmalgi kpa o polo, di yi di daa pala o ni nya o Duuma (Naawuni) daliri shɛli zuɣu. Ŋɔ maa daliri nyɛla domin Ti (Tinim’ Naawuni) ŋmalgi tuumbɛɣu mini zina ka chɛ o. Achiika! O daa shiri be Ti daba gahinda puuni

[25] Ka bɛ niriba ayi maa (Yisifu mini paɣa maa) kpaɣi taba n-kana dindoli ni, ka o (paɣa maa) cheei o gɔɣali (daliya) o nyaaŋa polo, ka bɛ (niriba ayi maa) chirigi o yiŋlana (paɣa maa yidana) dindoli ni, ka o (paɣa maa) yεli: “Tɔ! Bo n-leei nyɛ ninvuɣu so ŋun tεhi a paɣa ni zaɣibɛɣu sanyoo m-pahila bɛ niŋ o sarika, bee ka bɛ dargi o tibli dargiri kpeeni.”

[26] Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Ŋuna n- nyɛ ŋun niŋ ma kore.” Ka shɛhiralana so o (paɣa maa) niriba puuni di shɛhira, 1 ka yεli: “(Yulimi viεnyεla), di yi nyɛla o (Yisifu) gɔɣali cheeila o tooni, tɔ! O (paɣa maa) yεli yεlimaŋli, ka o leei ʒirilana

[27] Amaa! Di yi nyɛla o (Yisifu) gɔɣali maa cheeila o nyaaŋa polo, tɔ! O (paɣa maa) ŋmala ʒiri, ka o (Yisifu) mi shiri yεli yεlimaŋli.”

[28] Saha shεli o (paɣa maa yidana) ni nya ka o (Annabi yisifu) gɔɣali cheeila o nyaaŋa polo, ka o yεli: “Achiika! Ŋɔ maa nyɛla yi paɣaba nabεri puuni shεli, dama achiika! Yi paɣaba nabεri nyɛla din bara.”

[29] Ka o (paɣa maa yidana yεli): “Yaa nyini Yisifu! Yim ŋɔ maa yεla ni. A mi (Zulaiha) bom gaafara ni a taali shɛli dimbɔŋɔ maa. Achiika! A shiri be ninvuɣu shɛba ban tum taali ni.”

[30] Ka tiŋ’ puuni paɣaba yεli: “Ka Aziizi (Misra naa) mammaŋ’ paɣa ti niŋ o dabli kore? Achiika! O suhi yu o n-ti lahi yεɣi. Achiika! Ti shiri nya o ka o be birginsim din be polo ni.”

[31] Saha shεli o (paɣa maa) ni wum bɛ nabɛri, ka o tim boli ba, ka mali bindira shɛli bɛ ni ŋmaari ni suhi shili n-ti ba, ka ti bɛ zaɣiyino kam suwa, ka naan yεli (ka o yɛli Annabi Yisifu): “Tɔ! Yima n- chaŋ bɛ (paɣaba maa) sani.” Saha shεli bɛ (paɣaba maa) ni nya o, ka bɛ tibgi o, ka zaŋ suhi ŋmahi ŋmahi bɛ nuhi, ka yεli: “Naawuni nam niŋ kasi, ŋumbɔŋɔ pala ninsala, ŋumbɔŋɔ maa pa so naɣila Malaaika so ŋun nyɛ jilmalana.”

[32] Ka o (Napaɣa maa) yεli: “Tɔ! Ŋuna n-nyɛ (nachimbila so) yi ni galim ma o zuɣu la, tɔ! Yɛlimaŋli, mani n-daa shiri niŋ o kore, ka o zaɣisi. M-mi poya ni o yi bi tum n-ni puhi o shɛli maa, tɔ! Bɛ ni niŋ o sarika. Yaha! Achiika! O ni pahi ninvuɣu shɛba ban filiŋ puuni.”

[33] Ka o (Annabi Yisifu) Yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Sarika n-nyɛ ni bɔri shɛli n-gari bɛ (paɣaba maa) ni boondi ma n-zaŋ chaŋ shɛli ni maa. Dinzuɣu, A yi bi ŋmalgi bɛ nabεri ka chɛ ma, n-ni dalim bɛ polo, ka pahi ninvuɣu shεba ban ʒi puuni.”

[34] Ka o Duuma (Naawuni) deegi o suhigu maa, ka gu o ka chɛ bɛ nabεri. Achiika! O nyɛla Wumda, Baŋda

[35] Din nyaaŋa, ka di yi na polo ni n-ti ba alaama shɛŋa bɛ ni nya maa nyaaŋa kadama bɛ kuli ni niŋ o (Annabi Yisifu) sarika hali ni saha shɛli

[36] Ka nachimbihi ayi ti kpe m-pahi o (Annabi Yisifu) zuɣu na sarika maa ni, ka bɛ puuni yino ti yεli: “Achiika! Mani nyɛla m maŋ’ zahinli ni ka n-kahindi Inabi dam, ka yino maa mi yεli: “Mani nyɛla m maŋ’ zahinli puuni ka n-ʒiri boroboro n zuɣu ni ka noombihi diri di puuni, wuhimi ti di fasara, achiika! Ti nya a la ninvuɣu suma puuni

[37] Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Bindir’ shεli bi kani ya na (sarika duu ŋɔ ni) ka di nyɛla bɛ ni yolsi ya shɛli, naɣila n-tin ya di lahibali poi ka di naan kan ya na. Lala maa bela n Duuma ni baŋsi ma shɛli ni. Dinzuɣu, mani chɛ ninvuɣu shεba ban bi ti Naawuni yεlimaŋli daadiini, ka nyɛla ban niŋdi chεfuritali ni Chiyaama.”

[38] “Yaha! Mani dolila m banim’ daadiini, (bana n-nyɛ) Annabi Ibrahima mini Annabi Is’haaka, n-ti pahi Annabi Ya’akuba. Di bi tu ni ti laɣim Naawuni mini shɛli jεm. Ŋɔ maa nyɛla Naawuni pini ti zuɣu, ni ninsalinim’ zuɣu. Amaa! Ninsalinim’ pam bi paɣira (Naawuni).”

[39] (Ka Annabi Yisifu ŋmalgi yεli): “Yaa yinim’ n zo dansarikanim’ ayi! Di- ni bɔŋɔ, duuma koŋkoba n-leei gari bee Naawuni so Ŋun nyɛ Nagaŋ, Nyεŋda la

[40] “Yi bi jɛmda shɛli din pa O (Naawuni) m-pahila yuli shεŋa (buɣa) ka yi mini yi banim’ kuli boli li. Naawuni bi siɣisi daliri shεli na n-ti ti li. Fukumsi shɛli n-kani naɣila Naawuni dini, O puhi ya mi ni yi di jεm shɛli naɣila O ko. Dina n-nyɛ adiini shɛli din tuhi, amaa! Ninsalinim’ pam bi mi.”

[41] (Ka Annabi Yisifu yɛli): “Yaa yinim’ n zo dansarikanim’ ayi! Yi niriba ayi maa puuni so yɛn ti boorila Inabi dam n-tiri o duuma (Misra naa), amaa! Yi ni zaɣiyino maa, bɛ yɛn ti kpahi o mi yili, ka noombihi kana n-ti diri o zuɣu ni nimdi. Dinzuɣu bɛ (Naawuni) pun naai yɛltɔɣa shɛli yi ni bɔri ni bɛ kahigi ya ŋɔ maa.”

[42] Ka o (Annabi Yisifu) naan yεli bɛ puuni so o ni dihitabli kadama o ni tilgi maa: “Teemi n yεla a duuma (Misra naa) sani,” ka shintaŋ chɛ ka o tam o yiŋlana di yɛla teebu, ka o labi ʒini sarika duu maa ni yuma bɛla

[43] Ka o (Misra naa) ti yεli (o kpambaliba): “Achiika! Mani zahimla zahinli, ka nya naɣigɔba ayɔpoin, ka naɣikɔri ayɔpɔin gbaari ba n-vaanda, ni kayola ayɔpoin din nyɛ zaɣimaha, ka shεŋa mi nyɛ zaɣikuma, yaa yinim’ m kpambaliba! Wuhimi ya ma n zahinli maa fasara ni nyɛ shεli, yi yi nyɛla ban mi zahinli fasara

[44] Ka bɛ (kpambaliba maa) yεli: “Di nyɛla zahiŋgabra, ti mi pala ban mi zahima fasara.”

[45] Ka ninvuɣun so (dansarikanim’ ayi la puuni) ŋun daa tilgi maa teei saha biɛla nyaaŋa ka yɛli: “Mani ni tin ya di fasara, amaa! Timmi ya ma (chεli ya ka n-chaŋ ninvuɣu so ŋun mi zahinli fasara sani ka kana).”

[46] (Ka o chaŋ n-ti yεli Annabi Yisifu sarika maa ni): “Yaa nyini Yisifu ŋun nyɛ yεlimaŋlilana! Wuhimi ti fasara n- zaŋ chaŋ naɣigoba ayɔpoin, ka naɣikɔri ayɔpoin gbaari ba vaanda, ni kayola ayɔpɔin din nyɛ zaɣimaha, ka shεŋa mi nyɛ zaɣikuma, (a yi wuhi ma li), achiika! N-ni zaŋ li labi niriba sani, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn baŋ.”

[47] Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Yi ni ko n-kpiɣi bindira yuma ayɔpɔin m-pa taba, dinzuɣu yi ni nya bindir’ shɛli, yin chεli ya li di yola ni, naɣila bɛla yi ni diri shɛli puuni.”

[48] “Din nyaaŋa, yuma ayɔpɔin ni kana, ka bɛhigu yɛn ti niŋ kpɛŋ di puuni, ka bɛ (ninsalinim’) yɛn ti diri bɛ ni daŋsi shɛli n-zali, naɣila di puuni bɛla shεli yi ni yɛn chɛ n-zali.”

[49] “Din nyaaŋa, yuun’ shεli ni kana, ka alibarika saa yɛn ti mi ninsalinima, di puuni yaha ka bɛ yɛn ti kahindi Inabi (sinsaba) dam.”

[50] Ka Naa yεli: “Zaŋmi ya o (Yisifu) n-ti ma na,” Saha shεli (nayili) tumo ni kana o (Annabi Yisifu) sani, ka o yεli: “Labmi a yiŋlana (Misra naa) sani, n-ti bɔhi o kadama: “Wula n-nyɛ paɣ’ shεba ban daa ŋmahi bɛ nubihi la yɛltɔɣa? Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun mi bɛ nabiεri yεla.”

[51] Ka o (Naa maa) yεli: “Ka yi yɛltɔɣa n-leei nyɛ dini n-zaŋ chaŋ yi ni daa niŋ Yisifu kore la? Ka bɛ yεli: “Ti Duuma Naawuni nam niŋ kasi. Tinim’ bi mi o ni hali shεli din be, ka Aziizi (Misra naa) paɣa maa yεli: “Pumpɔŋɔ yεlimaŋli yi na polo ni, mani n-daa shiri niŋ o kore, amaa! Achiika! O nyɛla ŋun be yɛlimaŋlinim’ puuni.”

[52] Di daliri nyɛla o (Naa maa) baŋ ni achiika! M (Mani Yisifu) bi sɔɣi niŋ o bilkɔŋsi. Yaha! Achiika! Naawuni bi dolsiri bilkɔŋsinim’ nabiεri

[53] “Yaha! M-bi yihiri m maŋa nuu, dama nyɛvuli nyɛla din puhiri ninsala ni zaɣibiεɣu tumbu, naɣila n Duuma (Naawuni) ni zo so nambɔɣu, achiika! N Duuma nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.”

[54] Ka Naa yεli: “Zaŋmi ya o (Yisifu) na, ka n-ti zaŋ o tabli m maŋa, saha shεli o (Annabi Yisifu) ni tɔɣisi o (Naa maa) yεltɔɣa, ka o yεli: “Zuŋɔ, a nyɛla jilmalana, yɛmbahigalana ti sani.”

[55] Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Zaŋmi ma niŋ ka n-guli tiŋgbani ŋɔ daarzichi (bindaira) ni do shɛli kam. Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn tooi gu li, ka lahi nyɛ di Baŋda.”

[56] Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ yiko ti Annabi Yisifu tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka o sheeri di ni luɣulikam o ni bɔra. Ti zaŋdila Ti nambɔzɔbo n-tiri Ti ni bɔri so. Yaha! Ti bi bahiri ninvuɣu suma sanyoo yoli.”

[57] Yaha! Achiika! Zaadali sanyoo n- nyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka nyɛla ban mali wuntia

[58] Ka Annabi Yisifu mabihi ti kana kpe o sani, ka o baŋ ba, ka bɛ nyɛla ban bi baŋ o

[59] Yaha! Saha shεli o ni mali bɛ shili n- ti ba (o ni daa zahim bindira n-tiba naai), ka o yεli: “Zaŋmi ya yi mabia so (Bunyaaminu) ŋun kpalim yi ba sani la na. Di ni bɔŋɔ, yi bi nya n-ni zahindi ya bindira ka di paandi shεm? Yaha! Mani n-nyɛ ŋun sheeri saamba vεnyεla shee.”

[60] “Dinzuɣu, yi yi bi zaŋ o n-ti ma na, yi ka bindirigu zahimbu n sani, yi mi di lahi miri ma.”

[61] Ka bɛ yεli: “Ti ni kpaŋ ti maŋa n- deegi o na o ba sani na, achiika! Ti mi nyɛla ban yɛn tooi niŋ lala.”

[62] Ka o (Annabi Yisifu) yεli o nachimba: “Zaŋmi ya bɛ liɣiri ti niŋ bɛ nyεma ni, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn baŋ li bɛ yi ti labi bɛ niriba sani, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn labi na.”

[63] Saha shεli bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) ni labi bɛ ba sani, ka bɛ yεli: “Yaa nyini ti ba! Bɛ mɔŋ ti bindira zahimbu (ni naɣila ti zaŋ Bunyaamin na), dinzuɣu zaŋmi ti mabia maa m-pahi ti zuɣu, ka ti chaŋ ti zahim bindirigu maa na, achiika! Ti nyɛla ban yɛn gu o.”

[64] Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: “Di ni bɔŋɔ, n-yaa niŋmi ya yεda kamani n-ni daa niŋ ya yεda ka yi zaŋ o mabia la chaŋ shεm? Tɔ! Naawuni n-nyɛ Ŋun gari sokam gulibu. Yaha! Ŋuna nyɛ Ŋun gari sokam nambozɔbo.”

[65] Yaha! Saha shεli bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) ni ti yooi bɛ nyεma, ka bɛ nya ka bɛ zaŋ bɛ liɣiri n-labsi ti ba, ka bɛ yεli: “Yaa nyini ti ba! Bo ka ti leei lahi bɔra? Ti liɣiri m-bɔŋɔ ka bɛ labsi n- ti ti na, dinzuɣu ti ni lahi zaŋ li m-bo bindirigu ti ti niriba, ka gu ti mabia maa, ka lahi zahim laakumi yini binirigu m- pahi. Di nyɛla zahimbu di nyɛ soochi

[66] Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: Di kariya ka n-zaŋ o m-pahi yi zuɣu ka yi chaŋ timsim maa, naɣila yi gbaai ma la alikauli Naawuni sani kadama yi ni zaŋ o n-ti ma na, naɣila bɛ ti nyɛŋ ya mi.” Saha shεli bɛ ni gbaagi o bɛ daalikauli maa, ka o yεli: “Naawuni n-nyɛ ti ni zaŋ ti maŋ’ dalim So ni ti ni yɛri shɛli ŋɔ maa.”

[67] Ka o yεli: “Yaa yinim’ m bihi! Di kpen ya li (tiŋ’ maa ni) dindoyini polo, kpεm ya dindo koŋkoba ni, amaa! N-ku tooi taɣi ya ka chɛ Naawuni ni zaliya shɛli, fukumsi shɛli n-kani naɣila Naawuni sani. O zuɣu ka n-dalim. Yaha! Ban dalinda, bɛ dalimmi O ko zuɣu.”

[68] Saha shεli bɛ ni daa kpe (tiŋ’ maa ni) luɣushεli polo bɛ ba ni daa puhi ba maa, di daa naan ku tooi niŋ ba anfaani ka chɛ Naawuni ni zali ni shεli paai ba, amaa! Di daa nyɛla bukaata (ashili) shεli Annabi Ya’akuba suhi ni, ka o daa yihi li polo ni. Yaha! Achiika! O daa nyɛla baŋda, dama Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa baŋsi o li. Amaa! Ninsalinim’ pam bi mi

[69] Saha shεli bɛ ni daa kpe Annabi Yisifu sani, ka o gbaai o tuzobila n-tabli o maŋa, ka (sɔɣi) yεli o: “Achiika! Mani n-nyɛ a mabia (Yisifu), dinzuɣu di niŋ suhusaɣiŋgu ni bɛ ni niŋda shɛli maa.”

[70] Saha shεli o (Annabi Yisifu) ni chɛ ka bɛ zahim bɛ bindirigu n-ti ba, ka o zaŋ salima binzahindigu n-niŋ o tuzobila maa nyεma ni. Din nyaaŋa, ka mololana so moli (ka yɛli): “Yaa yinim’ kɔhigɔriba achiika! Yi nyɛla nayiɣisi.”

[71] Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) ŋmalgi kpa ba ka yεli: “Yi bimbo ka yi leei kɔŋ

[72] Ka bɛ yεli: “Ti kɔŋla Naa salima binzahindigu, dinzuɣu ŋun tahi li na, tɔ! O sula laakumi muni zahimbu. Mani (Yisifu) mi n-nyɛ ŋun zani ti li (alikauli maa).”

[73] Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli: “Naawuni zuɣu, achiika! Yi mi ni ti bi kana ni ti ti saɣim tiŋgbani ni, ti mi pala nayiɣisi.”

[74] Ka bɛ yεli: “Ka di yi niŋ ka yi ŋma ʒiri, di sanyoo yɛn nyɛla dini?”

[75] Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli: “Bɛ yi kuli nya li so nyεma ni, tɔ! Di lana sanyoo nyɛla o dini. Lala ka ti yɔri zualindiriba samli.”

[76] Ka o (Annabi Yisifu) pili bɛ nyεma ni vihibu pɔi ni o tuzobila maa nyɛma. Din nyaaŋa, ka o ti yihi li o tuzobila maa nyεma ni. Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa baŋsi Annabi Yisifu, o pala ŋun yɛn saɣi gbaai o mabia maa ni Misra Naa daadiini puuni zalsi, 1 naɣila Naawuni ni yu shɛli, Ti (Tinim’ Naawuni) duhirila Ti ni bɔri so ni darzanima. Yaha! Baŋda kam zuɣu ni, Baŋda (Naawuni) beni.”

[77] Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi) yεli: “Di yi niŋ ka o shiri zu, tɔ! O mabi’ so gba daa min pun zu, ka Annabi Yisifu sɔɣi li o suhi ni, ka bi yihi li polo ni n- yεli ba, ka yεli (o suhu ni): “Yinim n- leei be n-gari lala, amaa! Naawuni mi yi ni buɣisiri shɛli ŋɔ maa.”

[78] Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli: “Yaa nyini Aziiz (Misra naa)! Achiika! O malila ba ka o nyɛ niŋkuru- maŋli ŋun mali darza, dinzuɣu gbaami ti puuni yino n-zali o zaani. Achiika! Tinim’ nya a ka a bela ninvuɣusuma ni.”

[79] Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Ti bɔri taɣibu Naawuni sani ni ti gbaai so ka di pa ti ni nya ti nyεma so sani, (ti yi niŋ lala) din’ ŋuna, ti nyɛla zualindiriba.”

[80] Saha shεli bɛ ni ti yihi tamaha ni ŋuna, ka bɛ yi kpaŋa n-ti gbaari saawɔra bɛ sunsuuni, ka bɛ kpεm sani (Yahuuza) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi bi mi ni achiika! Yi ba daa gbaai yala alikauli Naawuni sani, ka naan chɛ yi ni daa pun niŋ fawaɣili n- zaŋ chaŋ Yisifu yεltɔɣa la ni? Dinzuɣu, mani bi yɛn chɛ (Misra) tiŋgbani ŋɔ ni, naɣila m ba ti saɣi ti ma (ni yiŋ’ kundi), bee ka Naawuni ti ŋmaai fukumsi maa n-ti ma (ka bɛ chɛ Bunyaaminu). Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun gari sokam fukumsi.”

[81] Labmi ya yi ba sani n-ti yεli: “Yaa nyini ti ba! Achiika! A bia maa zuya, ti mi bi di shɛhira naɣila ti ni nya shεli, ti mi daa pala ban mi din sɔɣi.”

[82] “Yaha! Bɔhimi tiŋsheenim’ ti ni daa be di puuni maa, ni kɔhigɔri shεba ti mini ba ni yoli paai na. Yaha! Achiika! Tinim’ nyɛla ban yɛri yεlimaŋli.”

[83] Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: “Chɛli gba! Yi suhiri n-vɛlgi li n-tin ya, amaa! Suɣulo nyɛla din viεla, tamaha beni kadama Naawuni ni labsi bɛ zaasa n-ti ma na namgbaniyini. Achiika! O nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋgalana.”

[84] Ka o lebi biri ba, ka yεli: “Yaa ni n suhusaɣiŋgu ni Yisifu,” ka o nina ayi paligi (ka zom) domn suhusaɣiŋgu zuɣu, ka nyɛla ŋun vali bεrim

[85] Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli): “Naawuni zuɣu, a ku milgi ka chɛ Yisifu yεla teebu, hali ti leei ŋun gbargi, bee ka a pahi ban niŋ hallaka puuni.”

[86] Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: “Achiika! M ŋmɛrila n suhusaɣiŋgu mini n nandahima kuŋa n-tiri Naawuni. Yaha! M-mi binshɛɣu yi ni ʒi n-zaŋ jɛndi Naawuni.”

[87] (Ka Annabi Ya’akuba yεli): “Yaa yinim’ m bihi! Cham ya ti vihi baŋ Yisifu mini o tuzobila maa shee, ka miri ya ka yi yihi tamaha ni Naawuni nambɔ- zɔbɔ. Achiika! So bi yihiri tamaha ni Naawuni nambɔzɔbo naɣila ninvuɣu shεba ban nyɛ gutulunima.”

[88] Saha shεli bɛ ni kpe o (Annabi Yisifu) sani, ka bɛ yεli: “Yaa nyini Aziz (Misra Naa)! Bɛrim gbaai ti mini ti niriba, ka ti kana ni liɣiri din bi galsi, dinzuɣu palmi ti zaɣa, ka mali ti sara. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun yɔri ban maandi sara sanyovɛlli.”

[89] Ka o (Misra naa) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi mi yi ni daa niŋ Yisifu mini o tuzobila (Bunyaaminu) shɛm saha shεli yi ni daa be ʒilinsi puuni la?”

[90] Ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, nyini n-nyɛ Yisifu? Ka o yεli: “Mani n-nyɛ Yisifu, ŋumbɔŋɔ maa mi (Bunyaaminuu) n-nyɛ n tuzobila. Achiika! Naawuni ti ti pini. Di ni nyɛ shɛm, ninvuɣu so ŋun zo Naawuni ka niŋ suɣulo, tɔ! Achiika! Naawuni bi bahiri ninvuɣu suma sanyoo yoli.”

[91] Ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) yεli: “Naawuni zuɣu, achiika! Naawuni shiri gahimma tam ti zuɣu, ti mi daa nyɛla ban tum taali.”

[92] Ka o (Annabi Yisifu) yεli: “Galime ka yi zuɣu zuŋɔ, Naawuni ni chε m-paŋ ya. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun gari sokam nambɔzɔhigu.”

[93] (Ka Annabi Yisifu yɛli): “Zaŋmi ya n gɔɣali (daliya) ŋɔ maa n-ti bahi m ba ninni, o ni leei ŋun ne, din nyaaŋa ka yi zaŋ yi niriba zaasa namgbaniyini n-ti ma na.”

[94] Saha shεli kɔhigɔrba maa ni yiɣisi na (Misra tiŋgbani ni), ka bɛ ba yεli: “Achiika! Mani nyɛla ŋun wumdi Yisifu bam, yi yi di naan ku zaŋ ma leei ŋun ka haŋkali.”

[95] Ka bɛ (bihi maa) yεli: “Naawuni zuɣu, achiika! A kuli bela a kurumbuni birginsim ma puuni.”

[96] Saha shεli ŋun ʒiri suhupɛlli lahibali maa ni paai na, ka o zaŋ li (gɔɣali maa) m-bahi o (Annabi Ya’akuba) ninni, ka o leei ninvuɣu so ŋun ne, ka yεli: “Di ni- bɔŋɔ, n-daa bi yεli ya ni m-mi din be Naawuni sani ka yi ʒi li?”

[97] Ka bɛ (bihi maa) yεli: “Yaa nyini ti ba! Suhimi ti taya chεmpaŋ (Naawuni sani) n-ti ti. Achiika! Ti daa shiri nyɛla ban tum taali.”

[98] Ka o (Annabi Ya’akuba) yεli: “Ni baalim, n-nyɛla ŋun yɛn suhi chεmpaŋ n-tin ya n Duuma (Naawuni) sani. Achiika! O nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔnaa

[99] Saha shεli bɛ ni ti kpe Annabi Yisifu sani, ka o gbaai o ba mini o ma n-tabli o maŋa, ka yεli: “Naawuni yi saɣi, kpεm ya Misra tiŋgbani ni na, ka nyɛla ban mali suhudoo.”

[100] Ka o (Annabi Yisifu) kpiɣi o ba mini o ma ʒili o nam garo zuɣu, ka bɛ kurum n-ti o jilma, ka o yεli: “Yaa nyini m ba ! Ŋɔ maa n-nyɛ n zahinli shεli n-ni daa zahimla fasara. Achiika! N Duuma (Naawuni) zaŋ li leei yɛlimaŋli. Yaha! Achiika! O da viεlgi biɛhigu n-ti ma, dama O ni daa yihi ma sarika ni, ka yihi ya tiŋkpaŋ’ maa tahi na, shintaŋ ni daa saɣim m mini m mabihi sunsuuni maa nyaaŋa. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun balgira n-tiri O ni bɔri so. Achiika! O nyɛla Baŋda, Yεmgoliŋga- lana.”

[101] (Ka Annabi Yisifu yεli): “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiika! A shiri ti ma nam puuni shɛli, ka lahi baŋsi ma zahima fasara, Ŋun pili nambu sagbana mini tiŋgbani ni, nyini n-nyɛ Ŋun guli ma Dunia ni Chiyaama, deemi n nyɛvuli ka n-nyɛ Muslimi, ka ti zaŋ ma m-pahi ninvuɣusuma puuni (Zaadali).”

[102] (Yaa nyini Annabi Muhammadu)! Lala maa be lahibali shεŋa din sɔɣi ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisiri li n-tira na. Yaha! A daa ka bɛ (Annabi Yisifu mabihi maa) sani saha shεli bɛ ni daa laɣim gbaai bɛ yɛltɔɣa ka nyɛla ban nari nabiɛri

[103] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ninsalinim’ pam pala ban yɛn ti Naawuni yεlimaŋli hali a yi niŋdi lala kore

[104] A mi bi bɔhiri ba sanyo’ shεli. Di (Alkur’aani) pa shεli naɣila teebu n- nyɛli zaŋ ti binnamda

[105] Yaha! Di zooiya ka alaama shεli be sagbana ni tiŋgbani ni, ka bɛ (ninsalinimi) kuli gariti di zuɣu, ka nyɛla ban lebri biriti ka chɛri li

[106] Yaha! Bɛ pam bi tiri Naawuni yεlimaŋli, naɣila bɛ nyɛla ban jɛmdi binyɛr’ shɛŋa m-pahi Naawuni zuɣu

[107] Di ni bɔŋɔ, bɛ niŋla yεmbahiga ni mushiiba din yi Naawuni daazaaba puuni ti kaba na, bee ka Chiyaama yiɣisibu ti kaba na yim, ka bɛ nyɛla ban bi mi

[108] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋɔ maa nyɛla n soli ka m-boondi zaŋ chaŋ Naawuni sani ni suhunɛli (baŋsim), m mini ŋun doli ma. Yaha! Naawuni nam niŋ kasi. Mani ka ninvuɣu shεba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu n-jɛmda maa ni.”

[109] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) daa bi tim (tuun’ shεba) ban daa kana pɔi ni nyini naɣila bɛ daa nyɛla dobba, ka Ti siɣisiri wahayi n-tiri ba na tiŋgbananim’ puuni. Di ni bɔŋɔ, bɛ (Makka chεfurinim’) bi gola tiŋgbani yaaŋa zuɣu ka nya ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana maa bahigu ni daa nyɛ shεm? Achiika! Bahiguyili n-nyɛ din gari n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban mali wuntia. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali

[110] (Bɛ daa naɣisi mi ti ba) Hali ka Naawuni tuumba maa ti yihi tamaha, ka tεhi ni bɛ labsi bala ʒirinima, dinsaha ka Ti (Tinim’ Naawuni) nasara naan yi kaba na, ka Ti tilgi Ti ni bɔri so, so mi ku tooi taɣi Ti daazaaba ka chɛ ninvuɣu shεba ban nyɛ bibɛhi

[111] Achiika! Bɛ (Annabi Yisifu mini o mabihi maa) lahibaya puuni nyɛla din mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban mali haŋkali. Di (Alkur’aani) pala lahibali n-nyɛ li ka bɛ kpirti li, amaa! Di nyɛla din tiri yεlimaŋli ni litaafi shεŋa din kana pɔi ni dina, ka nyɛ din kahigiri yεllikam, ni dolsigu mini nambɔzɔbo n- zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[1] Alif-Laam-Miim-Ra (A.L.M.R.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujiza (lahʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Dinnim’ maa nyεla litaafi (Alkur’aani) aayanima. Yaha! (Yaa nyini Annabi! Bɛ ni siɣisi shɛli n-ti a na a Duuma (Naawuni) sani maa nyɛla yεlimaŋli, amaa! Ninsalinim’ pam bi tiri yεlimaŋli

[2] Naawuni n-nyɛ Ŋun duhi sagbana zuɣusaa, ka di pa ni daantali’ shεli, ka yi kuli lihiri li, din nyaaŋa ka O niŋ dede Al’arshi (O namgaro) zuɣu, ka balgi wuntaŋ’ mini goli ka di zaɣiyino kam chani ni saha shεli bɛ (Naawuni) ni zali li. O maandila yεlla, O kahigirila aayanima, domin achiika! Yi nyɛla ban yɛn dihitabli ni yi Duuma (Naawuni) laɣimbu

[3] Ŋuna n-lahi nyɛ Ŋun yεrgi tiŋgbani, ka zaŋ zoya mini kulikara niŋ di puuni, ka binwola mi gba puuni mali din nyɛ balibu buyi (doo ni paɣa). O zaŋdila yuŋ n-limsiri wuntaŋa. Achiika! Kpahimbu be lala maa puuni n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban tεhira

[4] Ka tiŋgbani puuni mali boba din ba daansi ni taba, ni Inabi (sinsaba) puri, n- ti pahi bimbila mini dobino puri, din nyɛ baliyinsi, ni din pa baliyinsi, ka bɛ nyuhiri li ni koyinsi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tibgi di puuni shεŋa taba zuɣu dibushee. Achiika! Ŋɔ maa nyɛla kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban mali haŋkali

[5] (Yaa nyini Annabi)! A yi yɛn niŋ lahaʒibsi (ni chεfurinim’ bɛhigu), tɔ! Lahiʒiba n-nyɛ li ni bɛ yɛligu: “Di ni- bɔŋɔ, ti yi kpi, ka leei taŋkpaɣu, di ni- bɔŋɔ, bɛ ni ti lahi nam ti namdi palli? Bannima n-nyɛ ban niŋ chεfuitali ni bɛ Duuma (Naawuni). Yaha! Bannima, buɣum zolsi (ankufunima) n-yɛn ti be bɛ niŋgoya ni. Yaha! Bannima n-nyɛ buɣum bihi, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni (kuli mali wɔra)

[6] (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ naan bɔri yomyom’ a sani ni zaɣibiɛɣu (azaaba) paai ba pɔi ni din vɛla, ka di nyɛla bɛ daa pun niŋ ali’umma shɛba azaaba pɔi ni bana. Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Chɛmpaŋlana n-zaŋ ti ninsalinim’ di mini bɛ zualinsi maa zaa. Yaha! Achiika! A Duuma nyɛla Azaabakpeeni lana

[7] Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa naan yεra: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi alaama shεli na n-ti O (Muhammadu) O Duuma sani?” Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A nyɛla saɣisigulana. Yaha! Ninsalinim’ kam puuni, dolsigulana so beni

[8] Naawuni mi din be paɣa kam puli ni, ni din boori paɣaba dɔɣilim puuni, ni din pahira. Binshɛɣu kam mi malila tariga O (Naawuni) sani

[9] Ŋuna n-nyɛ Ŋun mi din sɔɣi ni din be polo ni, Ŋun nam galsi ka du

[10] Di nyɛla yim, yi puuni ŋun sɔɣi yεltɔɣali ni ŋun yihi li polo ni, ni ŋun sɔɣiri yuŋ, ni ŋun yihi o maŋ’ polo ni wuntaŋ’ ni

[11] O (ninsala kam) malila Malaaika- nim’ o tooni mini o nyaaŋa, ka bɛ tumdi ka deeri taba, ka guri o (ka chɛ din be) Naawuni zaligu puuni. Achiika! Naawuni bi taɣiri bɛhigu din be ninsalinim’ sani, naɣila bɛ ti taɣi biɛhigu din be bɛ mammaŋ’ sani. Yaha! Naawuni yi ti yu ninvuɣu shεba ni din be (azaaba), tɔ! So ku tooi labsi li, bɛ mi ka ŋun yɛn taɣi ba ka pa ni Ŋuna

[12] Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun wuhiri ya saa nyεɣsibu ka di nyɛla dabɛm ni tamaha. Yaha! Ka O namdi sagbaŋ’ shɛŋa din timsa (ka ʒiri sakom na)

[13] Ka satahiŋgu mini Malaaikanim’ simsiri ni O paɣibu domin O dabεm zuɣu. Yaha! Ka O timdi sakpaya na, ka chɛ ka di paai O ni yu so, ka bɛ (ninsalinim’) na kuli ŋmεri namgban- kpeeni zaŋ chaŋ Naawuni yεltɔɣa ni, ka O mi nabiɛri nyɛla din kpɛma

[14] Jɛma ni yɛlimaŋli nyɛla O dini, amaa! Dɛ ni jεmdi binyεr’ shεŋa din pa Ŋuna maa ku tooi deei bɛ suhigu, bɛ naɣi ŋmanila ninvuɣu so ŋun teegi o nuhi ayi n-niŋ kom (kobilga) ni domin o noli paai li, ka o mi ku tooi paai li, dinzuɣu chεfurinim’ suhigu pa shεli naɣila bɔrginsim puuni ka di be

[15] Yaha! Binshɛɣu kam din be sagbana mini tiŋgbani ni ŋmεrila gbiεɣu n-tiri Naawuni, ka di nyɛla bɛ yi yura bee bɛ je, ka bɛ (ninsalinim’) gba shilinshihi ŋmεri gbiεɣu n-tiri Naawuni Asiba mini Zaawuni

[16] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei nyɛ sagbana mini tiŋgbani Duuma? Yεlima: “Naawuni.” Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, yi gbibila duuma shεba ka bɛ nyɛ ban taɣiri ya ka di pa ni Ŋuna (Naawuni)? Bɛ ku tooi niŋ ya anfaani bee chuuta shεli. Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, zom mini ninnee ni niŋ yim? Bee zimsim mini neesim ni niŋ yim? Bee bɛ bola nyintahi n-ti O ka bɛ gba nam kamani O ni namdi shεm, ka dinzuɣu chɛ ka (bɛ nambu maa mini Naawuni) nambu ŋmani taba bɛ sani? Yεlima: “Naawuni n-nyɛ Ŋun namdi binshɛɣu kam. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nagaŋ, Nyɛŋda.”

[17] O (Naawuni) siɣisirila kom ka di yi zuɣusaa na, ka bahi zo di zobu tariga, ka kokpɛɣu ʒiri fuɣifuɣi din kuli pahira. Ni bɛ ni zuɣuri binyεr’ shεŋa (salima mini anʒilfa) buɣum ni, ka di nyɛla nachinsi bobu zuɣu bee duunyɛma, ka din gba mali fuɣifuɣi di tatabo. Lala ka Naawuni tiri yεlimaŋli ni ʒiri ŋmahinli. Dinzuɣu, fuɣifuɣi maa nyɛla din yɛn chaŋ yoli, amaa! Din yɛn niŋ ninsalinim’ anfaani maa nyɛla din yɛn kpalim gbinni. Lala ka Naawuni tiri ŋmahinli

[18] Ninvuɣu shεba ban saɣi bɛ Duuma (Naawuni) boligu mali sanyo’ vεlli. Ninvuɣu shɛba mi ban bi saɣi O boligu, tɔ! (Zaadali) Bɛ yi daa ti su din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu namgbaniyini, n-ti pahi di tatabo, bɛ naan zaŋ li yo bɛ maŋ’ zuɣu (ni bɛ tilgi ka chɛ azaaba), bannim’ maa ti mali saliya shɛli din be. Yaha! Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛ ʒahannama buɣum ni. Di labbu shee mi nyɛla din be

[19] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu so ŋun mi ni achiika! Bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti a a Duuma sani maa nyɛla yεlimaŋli, o ni ŋmani ŋun nyɛ zom? Achiika! Haŋkayanima n-nyɛ ninvuɣu shɛba ban teeri Naawuni yɛla

[20] Ninvuɣu shεba ban paandi Naawuni daalikauli, ka bi yiɣisiri alikauli kam

[21] Ni ninvuɣu shεba ban tuɣiri Naawuni ni puhi ni bɛ tuɣi shɛli, (daŋ’ ni simli), ka zɔri bɛ Duuma (Naawuni), ka lahi zɔri saliya bεɣu (Zaadali)

[22] Ni ninvuɣu shεba ban niŋ suɣulo (ni Naawuni ni mɔŋ ba shεli) domin bɛ bɔrila bɛ Duuma (Naawuni) yεda zuɣu, ka puhi jiŋli, ka zaŋ arzichi shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ba n-dihi ni sɔɣisinli mini polo ni, ka bɛ lahi zaŋdi bɛ tuunviεla n-karti tuumbεri. Tɔ! Bannim’ maa mali bahindi suŋ

[23] Bɛ yɛn ti kpela ʒinahigu Daalizanda yiya, n-ti pahi bɛ banim’ ban daa viεlgi bɛ tuma, ni bɛ paɣaba mini bɛ zuliyanima, ka Malaaikanim’ yɛn ti kpεri bɛ sani na (Alizanda maa puuni) dindoli kam ni

[24] (Ka Malaaikanim’ maa naan yεra): “Suhudoo be yi zuɣu, dama yi daa niŋ suɣulo (Dunia puuni), m-bo ni bahindi suŋ yili shεli dimbɔŋɔ maa.”

[25] Yaha! Ninvuɣu shεba ban yiɣisiri Naawuni daalikauli di gbaabu nyaaŋa, ka ŋmaari Naawuni ni puhi ni bɛ tuɣi shεli (dɔɣim mini simli), ka saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Tɔ! Bannim’ maa, Naawuni narimbu be bɛ zuɣu. Yaha! Bɛ mali yilibɛɣu (Zaadali)

[26] Naawuni yεlgirila arzichi n-tiri O ni bɔri so, ka mirsiri O ni bɔri so. Yaha! Bɛ (chεfurinim’ maa) niŋla suhupεlli ni Dunia bεhigu. Dunia bεhigu mi pala shɛli Chiyaama puuni naɣila nyɛɣisim bɛla

[27] Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yεli: “Bozuɣu ka bɛ bi siɣisi daliri shεli n-ti o (Muhammadu) na o Duuma sani.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! Naawuni birgirila O ni bɔri so, ka dolsiri ŋun niŋ tuuba n- labi O sani.”

[28] Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka bɛ suhiri doya ni Naawuni yɛla teebu. Wumma! Ni Naawuni yɛla teebu ka suhiri (Naawuni dabsuma suhiri) donda

[29] Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunviεla, tɔ! Suhupiεlli lahibali niŋ dihitabli n-ti ba, n-ti pahi labri suŋ shee (Alizanda)

[30] (Yaa nyini Annabi)! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim a na ali’umma shεba (Muslinnim’) sani, ka di nyɛla ali’ummanim’ daa pun kana poi ni bana, domin a ti karindi ba Ti ni siɣisi wahayi (tuuntali) shɛli n-ti a na, ka bɛ mi nyɛla ninvuɣu shɛba ban niŋdi chεfuritali ni Zaadali Nambɔzobonaa (Naawuni). Tɔ! yεlima: “Ŋuna n-nyɛ n Duuma, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. Ŋuna ka n-zaŋ m maŋ’ dalim. Yaha! O sani ka bɛ niŋdi tuuba n-labra

[31] Yaha! Hali di yi di yɛn niŋ ka litaafi shεli beni, ka bɛ ni tooi zaŋ li wurim zoya, bee ka bɛ ni tooi zaŋ li ŋmahi ŋmahi tiŋgbani, bee ka bɛ ni tooi zaŋ li n-tɔɣisi kpiimba yεltɔɣa, (tɔ! Di naan nyɛla Alkur’aani ŋɔ maa). Chɛli gba! Yεllikam bela Naawuni sani. Di ni- bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli bi yihi tamaha (ni chɛfurinim’ iimaansili) ka baŋ ni Naawuni yi di bɔra, O naan dolsi ninsalinim’ zaasa namgbaniyini? Yaha! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa kuli bi yɛn milgi ka yɛlibɛɣu ti nya ba domin bɛ tuuntumsa zuɣu, bee ka di sheei luɣushεli polo din miri bɛ yiŋsi, hali ka Naawuni daalikauli ti kana (ka Muslinsi daadiini nya nasara). Achiika! Naawuni bi yiɣisiri alikauli

[32] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ daa pun mali tuun’ shεba ban daa kana poi ni nyini maa ansarsi, ka N (Mani Naawuni) naɣisi ti ban niŋ chεfuritali maa, din nyaaŋa, ka N gbaai ba, ka wula N-daa ti nyɛ N daazaaba

[33] Di ni bɔŋɔ, (Duuma so) Ŋun ʒe n-ti nyɛvuli kam ni di ni tum shɛli (O mini ŋun pa lala ni niŋ yim)? Yaha! Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan bo nyintahi m- pahi Naawuni zuɣu jεmda. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Bolimi ya bɛ yuya (ka ti nya bɛ wumda)?” Bee yi tiri O (Naawuni) la lahibali n-zaŋ chaŋ O ni ʒi shɛli yɛla tiŋgbani ni? Bee di nyɛla yεltɔɣa ka yi kuli yεri li (ka di ka yi suhiri ni)? Chɛli gba! Bɛ dihila ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa nabiεri nachinsi n-ti ba, ka taɣi ba ka chɛ dolsigu soli. Dinzuɣu, Naawuni ni birgi so, tɔ! O ka ŋun yɛn dolisi o

[34] Azaaba be bɛ (chɛfurinim’) zuɣu Dunia bεhigu puuni, ka Zaadali da- azaaba kpεm gari lala. Bɛ mi ti ka ŋun yɛn taɣi ba ka chɛ Naawuni (daazaaba)

[35] Alizanda shεli bɛ ni gbaai wunti- zɔriba di daalikauli maa ŋmahinli nyɛla, kulibɔna n-yɛn ti zɔri gindi di gbinni. Di bindirigu (binwola) mini di mahim kuli benila sahakam. Lala ka wuntizɔriba bahigu ti yɛn be. Yaha! Chεfurinim’ bahigu ti yɛn nyɛla buɣum

[36] Yaha! Ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba litaafi maa (kamani Abdullahi bin Salam) niŋdila suhupεlli ni bɛ ni siɣisi shɛli (Alkur’aani) na n-ti ti a (Annabi Muhammadu). Amaa! Di be (chεfurinim’) laɣinsi puuni ban zaɣisiri di (Alkur’aani) puuni yεltɔɣa shεŋa. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima! Achiika! Bɛ puhi ma mi ni n-jεm Naawuni, ka di laɣim O mini shɛli jεm. M-boondi mi n-zaŋ chaŋ O sani. Yaha! O sani n-nyɛ labbu shee.”

[37] Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aan) na ka di nyɛla din niŋdi fukumsi (ninsalinim’ sunsuuni) ni Larbu zilli zuɣu. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A yi doli bɛ suhu- yurlim baŋsim shεli din pun ka a na ŋɔ nyaaŋa, tɔ! A ka sɔŋda, a mi ka ŋun yɛn ti taɣi a ka chɛ Naawuni (daazaaba)

[38] Yaha! Achiika! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim tuumba na pɔi ni a kandi na, ka Ti zali ba paɣaba ni zuliyanima. Yaha! Di bi tu ni tuun’ so tahi alaama shεli na naɣila ni Naawuni yεda, yɛllikam din yɛn niŋ pun sabimi doya

[39] Naawuni nyɛhirila O ni bɔri shεli, ka zaanda O ni bɔri shɛli. Yaha! O sani ka litaafinim’ zaasa asali be (dina n-nyɛ Lauhul-Mahfuuz)

[40] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) yi zaŋ (azaaba shɛli) Ti ni gbaari ba di daalikauli maa pirgili n- wuhi a (ka a na be a nyɛvuli ni), bee ka Ti deei a nyɛvuli, tɔ! Achiika! Talahi din ʒe a zuɣu n-nyɛ a chɛ ka tuuntali paai ninsalinima. Yaha! Saliya karibu bela Ti (Tinim’ Naawuni) sani

[41] Di ni bɔŋɔ, bɛ (chεfurinim’ maa) bɛ nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) kani la bɛ tiŋgbana ni na n-ti filindi li di di yεɣ’ shεŋa? Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun zaandi fukumsi, so n-kani ni tooi taɣi O fukumsi. Ŋuna lahi n-nyɛ Ŋun valim ni saliya karibu

[42] Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban daa kana poi ni bana (Maka chεfurinim’ maa) daa na nabiεri, Amaa! Naawuni n- nyɛ Ŋun su nabiɛri zaasa namgbaniyini. O mi nyɛvuli kam ni tumdi shɛli. Yaha! Ni baalim, chεfurinim’ ni ti baŋ ŋun yɛn ti mali bahindi suŋ (Zaadali)

[43] Ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuri- tali naan yεra: “A (nyini Muhammadu) pala Naawuni tumo.” Tɔ! Yεlima: “Naawuni saɣi Shɛhiradira m mini ya sunsuuni, n-ti pahi ninvuɣu so ŋun mali litaafi (Alkur’aani) baŋsim

[1] Alif-Laam-Ra (A.L.R.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujiza (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Di (Alkur’aani) nyɛla litaafi shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi na n-ti ti a (Annabi Muhammadu), domin a zaŋ li yihi ninsalinim’ zimsim ni n-zaŋ chaŋ neesim puuni ni bɛ Duuma (Naawuni) yεda, n-zaŋ chaŋ Nyεŋda, Duuma paɣirigu la soli

[2] Naawuni n-nyɛ Ŋun su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni.Yaha! Chεfurinim’ mali ashaara din nyɛ azaabakpeeni

[3] Ninvuɣu shεba ban yuri Dunia bεhigu n-gari Chiyaama, ka taɣiri ninsalinim’ ka chɛ Naawuni soli, ka bɔri di gɔŋbu. Tɔ! Bannim’ maa be birginsim din niŋ katiŋ’ (ka chɛ dolsigu) ni

[4] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim tuun’ so na naɣila ni o niriba zilli zuɣu, domin o kahigi neei ba. Din nyaaŋa, ka Naawuni birgi O ni bɔri so, ka dolsi O ni bɔri so. Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Nyεŋda, Yεmgoliŋgalana

[5] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim Annabi Musa na ni ti dalirinima, (ka yεli o): “Yihimi a niriba zimsim ni n-zaŋ chaŋ neesim ni. Yaha! Teemi ba ni Naawuni dabsa. 1 Achiika! Dinnim’ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ŋun kam nyɛ suɣulolana, ŋun paɣira

[6] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o niriba: “Teemi ya Naawuni ni’ima shɛli O ni niŋ ya, saha shεli O ni daa tilgi ya ka chɛ Fir’auna niriba, ka bɛ lamdi ya azaaba bεɣu, bɛ daa kɔrtila yi bidibsi, ka chɛri yi bipuɣinsi, di lala maa daa shiri nyɛla dahimbu zaɣititali din yi yi Duuma (Naawuni) sani na.”

[7] Yaha! Teemi ya saha shεli yi Duuma (Naawuni) ni daa moli molo (ka yɛli): “Achiika! Yi yi paɣi, achiika! N (Mani Naawuni) ni pahi ya, amaa! Yi yi niŋ gutulunsi, achiika! N daazaaba nyɛla

[8] Ka Annabi Musa yεli: “Yi yi niŋ chɛfuritali, yi mini ban be tiŋgbani ni namgbaniyini, tɔ! Achiika! Naawuni nyɛla Bundana (ka chɛ yi jɛma), Duuma paɣirigu

[9] Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni yinim’ maa lahibali bi paai ya, bana n-nyɛ Annabi Nuhu niriba, ni Aadunim’ mini Samuudunima, 1 ni ban daa kana bɛ nyaaŋa ka so ʒi ba m-pahila Naawuni, bɛ tuumba daa kaba na ni dalirinim’ polo ni, ka bɛ labsi bɛ nuhi n- niŋ bɛ noya ni (n-dimda domin suli zuɣu). Yaha! Ka bɛ yεli: “Achiika! Ti niŋ chεfuritali ni bɛ ni tim ya shɛli zuɣu maa na. Yaha! Achiika! Tinim’ bela zilsigu din zilgi puuni ni yi ni boondi ti n-zaŋ chaŋ shɛli ni maa.”

[10] Ka bɛ tuumba maa yεli: “Di ni bɔŋɔ, zilsigu be Naawuni yεltɔɣa ni? Ŋuna n- nyɛ Ŋun pili sagbana mini tiŋgbani nambu. O boondi ya mi ni O ti chɛ yi taya m-paŋ ya, ka lahi naɣisi n-tin ya hali ni saha shεli O ni zali ya (yi Dunia ʒia puuni). Ka bɛ yɛli: “Yi pa shεli m- pahila ninsalinim’ ka ti ni kuli be shεm ŋɔ, yi bɔrimi ni yi taɣi ti ka chɛ ti banim’ ni daa jεmdi shεli, dinzuɣu tahimi ya ti alaama shεli na polo ni.”

[11] Ka bɛ tuumba yεli ba: “Ti shiri pala shɛli pahila ninsalinim’ ka yi ni be shεm, amaa! Naawuni tirila O ni bɔri so pini O daba puuni. Di mi bi tu ni ti tahi ya alaama shεli na naɣila ni Naawuni yεda, Yaha! Ban ti Naawuni yɛlimaŋli dalimmila Naawuni ko zuɣu.”

[12] Yaha! Bozuɣu ka ti ku zaŋ ti yεla n- dalim Naawuni, ka di nyɛla achiika! O dolsi ti ti soya. Yaha! Achiika! Ti ni niŋ suɣulo ni bɛrim shεli yi ni niŋdi ti maa. Yaha! Ban ti Naawuni yɛlimaŋli dalimmila Naawuni ko zuɣu

[13] Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yεli bɛ tuumba: “Achiika! Ti ni yihi ya ti tiŋgbani ni, bee ka yi labi na ti daadiini puuni, ka bɛ Duuma tim na ni wahayi bɛ (tuumba maa) sani (ka yεli): “Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn niŋ zualindiriba maa hallaka.”

[14] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ʒili ya tiŋgbani maa ni bɛ (chɛfurinim’) hallaka niŋbu nyaaŋa. Di (nasara maa) nyɛla ʒe mi n-ti ninvuɣu so ŋun zɔri dabiεm ni N (Mani Naawuni) laɣimbu, ni ŋun zɔri N daazaaba

[15] Ka bɛ (tuumba maa) suhi nasara, ka ŋun kam tibgi o maŋa, ka nyɛ tipawumli lana niŋ ashaara

[16] O (tipawumlilana maa) nyaaŋa yɛn ti nyɛla ʒahannama buɣum, ka bɛ lahi nyuhi o ko’ shεli din nyɛ ʒim ni mari

[17] Ka o nyuri li parinda, o mi pala ŋun yɛn tooi vali li ni tuŋ (soochi), ka kpibu ka o na luɣulikam, o mi pala ŋun kpi, ka azaaba timsili be o nyaaŋa

[18] Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) maa tuuntumsa ŋmanila tampliŋ shεli pɔhim ni ʒe n-gari di zuɣu, (ka di nyɛ) pɔhimʒepiliŋga dabsili, bɛ ku tooi nya anfaani bɛ ni bo shɛli n-zali maa ni, dina n-nyɛ birginsim din niŋ katiŋ’ ni dolsigu

[19] (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di ni- bɔŋɔ, a bi nya kadama Naawuni nam la sagbana mini tiŋgbani ni yεlimaŋli, O yi bɔra, ka O nyεhi ya, ka tahi binnamda pala na

[20] Yaha! Lala maa pala din yɛn nyεŋ Naawuni

[21] Ka bɛ (binnamda) ti yiɣisi (bɛ gbala ni) namgbaniyini n-zani Naawuni tooni (Zaadali), ka tarimba yεli asanzanima: “Achiika! Tinim’ daa nyɛla ban doli ya (Dunia puuni). Di ni bɔŋɔ, zuŋɔ yi nyɛla ban yɛn tooi taɣi ti shɛli ka chɛ Naawuni daazaaba? Ka bɛ (asanzanim’) yεli: “Naawuni yi di daa dolsi ti (Dunia puuni), ti gba naan dolsi ya, di nyɛla yim ti zuɣu, ti yi kɔŋ suɣulo, bee ka ti niŋ suɣulo maa, ti ka sɔɣibu shee.”

[22] Yaha! Shintaŋ yɛli (ninsalinim’) saha shεli bɛ ni kari saliya n-ti naai: “Achiika! Naawuni daa shiri niŋ ya alikauli ni yεlimaŋli, ka m mi gba niŋ ya alikauli, ka niŋ ya bilkɔɣino. M mi daa ka yiko shεli yi zuɣu m-pahila n-daa boli ya mi, ka yi mi gba saɣi ti ma. Dinzuɣu, di galim ya ma, ka galim ya yi maŋa. Mani pa ŋun yɛn tooi sɔŋ ya, yi mi gba ku tooi sɔŋ ma. Mani nuu ka yi ni daa laɣim m mini Naawuni jεma la ni. Achiika! Azaabakpeeni be zulindiriba zuɣu.”

[23] Ka bɛ zaŋ ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla n- kphεhi Alizanda yili shεŋa din kulibɔna ti yɛn zɔri gindi di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni ni bɛ Duuma (Naawuni) yεda. Di puuni, bɛ puhigu yɛn ti nyɛla “Salaamun (suhudoo).”

[24] (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di ni- bɔŋɔ, a bi nya Naawuni ni ti ŋmahinli ni yεltɔɣa suŋ, di ŋmanila ti’ shεli din viεla, ka di nyεbli mali yaa tiŋgbani ni, ka di wula be zuɣusaa

[25] Ka di yihiri di bindirigu (binwola) saha shɛli kam ni di Duuma yεda. Yaha! Naawuni tirila ninsalinim’ ŋmahinli, domin achiika! Bɛ teei Naawuni yεla

[26] Yεltɔɣa biεɣu mi ŋmanila tibiɛɣu, ka bɛ ŋooi yihi li tiŋgbani ni na, dinzuɣu di ka yaa di gbinni

[27] Naawuni kpaŋsirila ninvuɣu shεba ban ti yεlimaŋli ni yεltɔɣa kpeeni (Laailaaha illallaahu) Dunia bεhigu puuni, ni Zaadali dali, ka Naawuni lahi birgiri zualindiriba. Naawuni mi tumdila O ni bɔri shεli

[28] (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di ni- bɔŋɔ, a bi nya ninvuɣu shεba ban zaŋ Naawuni ni’ima taɣi chεfuritali ka zaŋ bɛ niriba n-ti niŋ kɔhilu yili ni

[29] Bɛ yɛn ti kpela ʒahannama buɣum ni, bɛ bεhigu shee maa mi niŋ din be

[30] Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan bo nyintahi ti Naawuni domin bɛ birigi (ninsalinim’) ka chɛ O soli. (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Wummi ya nyɛɣisim biɛla, achiika! Yi labbu shee n-nyɛ buɣum.”

[31] (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi n daba shεba ban ti yεlimaŋli maa ni bɛ puhimi jiŋli, ka zaŋ Ti ni largi ba shεli puuni n- dihi sɔɣisinli mini polo ni, pɔi ka dabsi’ shεli kɔhimma, bee simli ni yɛn ti kani na bi kana

[32] Naawuni n-nyɛ Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani, ka siɣisi kom na zuɣusaa, ka zaŋ li n-yihi binwola, ka di nyɛ arzichi n-tin ya. Yaha! Ka O balgi ŋarim tin ya, domin di chana kom zuɣu ni O zaligu, ka lahi balgi kulibɔna n-tin ya

[33] Yaha! Ka O balgi wuntaŋ’ mini goli n-tin ya ka bɛ chana di soli zuɣu, ka balgi yuŋ mini dabsili n-tin ya

[34] Ka O tin ya binshɛɣu kam yi ni suhi O. Yi mi yi kali Naawuni ni tin ya ni’ima shεli, yi ku tooi baŋ di tariga. Achiika! Ninsala nyɛla ŋun zooi zualinsi dibu, (ka lahi nyε) gutulu

[35] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Ibrahima ni daa yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Zaŋmi tiŋ’ ŋɔ maa (Makka) n-leei suhudoo shee, ka niŋ m mini m bihi katiŋ’ ka chɛ buɣa jεma.”

[36] “Yaa n Duuma! Achiika! Di (Buɣa maa) birigi ninsalinim’ pam. Dinzuɣu, ŋun ti doli ma, tɔ! O be n ni. Amaa! Ŋun zaɣisi n yɛltɔɣa, tɔ! Achiika! A nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa.”

[37] “Yaa ti Duuma Naawuni! Achiika! N-zaŋla n zuliya ʒili luɣushεli (Maka) din ku tooi yihi bindirigu, ka di be a yili shεli (Ka’aba) din niŋ kasi la shee, domin bɛ puhimi jiŋli, dinzuɣu zaŋmi ninsalinim’ punni shɛba suhiri ka bɛ yuri li ka niŋdi yomyoma n-zaŋ kana di polo, ka largi ba ni binwola, achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn paɣi.”

[38] Yaa ti Duuma (Naawuni)! Achiika! A mi ti (ninsalinim’) ni sɔɣiri shɛli, ni ti ni yihiri shɛli polo ni. Yaha! Binshɛɣu ku tooi sɔɣi Naawuni tiŋgbani ni bee sagbana ni

[39] (Ka Annabi Ibrahima yεli): “Paɣibu balibu kam nyεla Naawuni So Ŋun ti ma Isma’ila mini Is’haaka dɔɣim, ka di nyɛla n kurginsim saha. Achiika! N Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun wumdi suhigu.”

[40] “Yaa n Duuma Naawuni! Zaŋmi ma zali ka n nεyla ŋun puhiri jiŋli, n-ti pahi n zuliya. Yaa ti Duuma Naawuni! Deemi n suhigu.”

[41] “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Chεli paŋ ma, n-ti pahi m ba mini m ma, ni ban ti A yɛlimaŋli, saliya karibu ni yɛn ti zani dabsi’ shɛli.”

[42] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di tεhiri kadama Naawuni nyɛla Tamda ni zualindiriba ni tumdi tuun’ shɛŋa. Achiika! O (Naawuni) naɣisirimi n-tiri ba hali ni dabsi’ shεli puuni (ninsalinim’) nimbihi ni yɛn ti mirimiri

[43] Bɛ (ninsalinim’) nyɛla ban yɛn ti bɔri yomyoma, ka bɛ nyɛ ban kpiɣi zuɣuri saazuɣu, bɛ yuligu bɛ lahi labri bɛ sani na, ka bɛ suhiri leei zaɣiyɛri

[44] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Valsim ninsalinim’ n-zaŋ chaŋ dabsi’ shεli azaaba ni yɛn ti kaba na, ka ninvuɣu shεba ban di zualinsi maa yεli: “Yaa ti Duuma Naawuni! Naɣisim ti ti hali ni saha bɛla, ka ti saɣi A boligu maa, ka doli A tuumba.” (ka bɛ yɛli ba): “Di ni- bɔŋɔ, yi daa pala ban po Naawuni kadama yi ku milgi ka chɛ Dunia maa

[45] Ka yi (Makka chɛfurinim’) ʒini ninvuɣu shɛba ban di maŋ’ zualinsi maa yiŋsi puuni, ka di yina polo n-tin ya Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa niŋ ba (hallaka) shεm. Ka Ti lahi tin ya ŋmahinli balibu kam

[46] Yaha! Achiika! Bɛ (Maka chεfurinim’) daa na bɛ nabεri (ni bɛ ku Annabi Muhammdu), bɛ mi nabɛri maa (sanyoo) be Naawuni sani. Yaha! Achiika! Bɛ nabεri maa di saɣiya ka zoya vuui ka chɛ di zaashɛli

[47] Dinzuɣu (yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Miri ka a tεhi ni Naawuni nyɛla Ŋun yɛn yiɣisi O tuumba O daalikauli. Achiika! Naawuni nyɛla Nyεŋda, Tibdargibo lana

[48] Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti zaŋ tiŋgbani shεli n-taɣi tiŋgbani shεli dimbɔŋɔ maa, ni sagbana ayɔpɔin, ka bɛ (ninsalinim’) yi gbala ni na n-ti zani Naawuni tooni, Ŋuna n-nyɛ Nagaŋ, Nyεŋda

[49] Dindali maa, ka a yɛn ti nya ka bɛ laɣim bibɛhi, ka ga ba niŋ bandi (ankufunima) ni

[50] Bɛ sitira yɛn ti nyɛla dalima, ka buɣum ŋari bɛ nina

[51] Domin Naawuni yo nyɛvuli kam samli ni di ni tum shεli. Achiika! Naawuni nyɛla Ŋun valim ni saliya karibu

[52] Ŋɔ maa nyɛla tuuntali n-zaŋ ti ninsalinima, domin bɛ (Naawuni) zaŋ li kpɛhi ba dabiɛm, ka bɛ lahi baŋ ni achiika! O (Naawuni) nyɛla Duuma yino, ka haŋkayanim’ lahi zaŋ li teei Naawuni yɛla

[1] Alif-Laam-Ra (A.L.R). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣjizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni]. Ŋɔ maa nyɛla litaafi (Alkur’aani) aayanima, ka di lahi nyɛ bɛ ni karindi shɛli, ka nyɛ din kahigiri yɛllikam

[2] Di zooiya ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yɛn ti bɔra (Zaadali) ni bɛ yi di daa nyɛla Muslinnima (Dunia puuni)

[3] (Yaa nyini Annabi)! Chεli ba ka bɛ kuli dira, ka wumdi nyεɣisim, ka tεhi- waɣila kpɛri bɛ haŋkaya, ni baalim bɛ ni ti baŋ

[4] Yaha! Ti (Tinim’ (Naawuni) na ʒin gbaai tiŋgbani shɛlinima, naɣila di (gbaabu maa) malila di sahamirili

[5] Bɛ bi daŋsiri tiŋgbani shɛli nim’ azaaba niŋbu (ka bɛ saha na bi paai), bɛ mi bɛ naɣisiri li

[6] Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεli: “Yaa nyini bɛ ni siɣisi teebu (Alkur’aani) n-ti so na, Achiika! A nyɛla yinyaa.”

[7] Bozuɣu ka a bi ka ti na ni Malaaika- nima, a yi nyɛla ŋun be yεlimaŋlinim’ puuni

[8] Ti (Tinim’ Naawuni) bi siɣisiri Malaaikanim’ na (ni azaaba, tiŋshee nim’ sani) naɣila ni yεlimaŋli, dinsaha maa mi, bɛ lahi pala bɛ ni yɛn guhi shεba

[9] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-siɣisi teebu (Alkur’aani) na. Yaha! Achiika! Tinim’ n-nyɛ ban yɛn guli li

[10] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti daa pun tim (tuumba na) tuuli laɣinsi (tiŋgbana) la puuni pɔi ni a kandi na

[11] Yaha! Tuun’ so na ʒin kaba na, naɣila bɛ nyɛla ban maandi o ansarsi

[12] Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdi li (ansarsi maa) n-kpɛhiri bibɛhi suhiri ni

[13] Bɛ ku ti li (Alkur’aani) yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Di daa pun niŋ ka bɛ niŋ ninvuɣu shɛba ban pun gari ba hallaka (domin di leei kpahimbu n-zaŋ ti nyaaŋanima)

[14] Yaha! Hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi di yooi dindo’ shεli m-bahi ba sagbana ni na, ka bɛ zaŋ dabsimuni n-du li

[15] Achiika! Bɛ naan yεli: “Bɛ lebgila ti nina, chɛli gba! Ti nyɛla bɛ ni niŋ shɛba sihira.”

[16] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla saŋmarkara n-niŋ sagbana ni. Yaha! Ka Ti dihi li nachinsi n-zaŋ ti ban lihiri

[17] Yaha! Ka Ti gu li (sagbana) ka chɛ alizin’ shintaŋ kam bɛ ni narim

[18] Naɣila (alizin’ shintaŋ so) ŋun zu n- wum yɛltɔɣa shɛli (zuɣusaa), ka buɣum mokpalli dolo na polo ni

[19] Ni tiŋgbani, ka Ti Tinim’ (Naawuni) yɛrigi li, ka zaŋ zoya kpaŋkpa di puuni, ka chɛ ka binshɛɣu kam bɛ ni zahindi (kpalaŋsi ni) bili di puuni

[20] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi zali ya binshɛɣu kam din yɛn gbibi yi bεhigu di puuni, n-ti pahi binyεri shεŋa yi ni bi dihiri ba

[21] Yaha! Binshɛɣu n-kani naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) sani ka di daarzichi sɔŋbu shee be. Yaha! Ti bi siɣisiri li na, naɣila Ti mila di tariga

[22] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim pɔhim na ka di ti nam sagbaŋ, dinzuɣu ka Ti siɣisi kom na zuɣusaa, din nyaaŋa ka Ti zaŋ li nyuhi ya. Yi mi pala ban yɛn tooi laɣim li (yi ka yiko shɛli din yɛn tooi laɣim kom maa)

[23] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-nyɛ ban neeri ka kura, Tinim’ n-lahi nyɛ falidiriba (dama binshɛɣu kam malila di naabu saha, amaa! Naawuni ŋun ka naabu)

[24] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) mi ninvuɣu shεba ban daŋ (kpibu) yi puuni, ka lahi mi yi puuni ban kpalim nyaaŋa

[25] Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun yɛn laɣim ba (Zaadali). Achiika! Ŋuna n-nyɛ Yεmgoliŋgulana, Baŋda

[26] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) namla ninsala ni taŋkuuni din sabgi ka di ʒɛɣu taɣi puuni na

[27] Alizini mi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) nam o ni buɣumtulli din yi pɔhim ni na, pɔi ni dina (ninsala nambu)

[28] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli a Duuma (Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Achiika! Mani nyɛla Ŋun yɛn nam ninsala ni taŋkuuni din sabgi, ka di ʒɛɣu taɣi

[29] Dinzuɣu, N-yi ti pali o (ninsala) nama, ka pɔbsi N nyɛvuli niŋ o ni, tɔ! Yin (yi Malaaikanima) lum ya o suzuuda

[30] Ka Malaaikanim’ zaasa namgbani- yini lu suzuuda (dina n-nyɛ saha shɛli Naawuni ni daa nam Annabi Adam)

[31] Naɣila Ibliisu (shintaŋ) n-daa nyɛ ŋun zaɣisi ni o pahi ban niŋ suzuuda maa puuni

[32] Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Ibliisu (shintaŋ)! Bozuɣu ka a zaɣisi ni a pahi ban niŋ suzuuda maa ni

[33] Ka o (Shintaŋ) yεli: “Mani pala ŋun yɛn niŋ suzuuda n-ti ninsala so A ni nam ni taŋkuuni din sabgi, ka di ʒɛɣu taɣi.”

[34] Ka O (Naawuni) yεli: “Tɔ! Yim di (Alizanda) puuni, achiika! A nyɛla bɛ ni kari so.”

[35] Yaha! Achiika! N narimbu be a zuɣu hali ni Sanyoodali

[36] Ka o (shintaŋ) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Naɣisim ti ma hali ni dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ba (Adam mini o zuliya gbala ni yiɣisibu dali).”

[37] Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! A be N-ni yɛn naɣisi ti shεba ni.”

[38] Hali ni dabsi’ shεli din mali saha mirli la (Zaadali)

[39] Ka o (shintaŋ) yεli: “Yaa n Duuma Naawuni! Domin A ni bɔrigi ma maa zuɣu, achiika! N-nyɛla ŋun yɛn dihi ba (ninsalinima) nachinsi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Yaha! Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn birgi ba namgbaniyini.”

[40] “Naɣila A dab’ shɛba A ni gahim bɛ puuni.”

[41] Ka O (Naawuni) yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ so’ shɛli din tuhi zaŋ kana N sani.”

[42] “Achiika! A ka yiko N daba zuɣu, naɣila ŋun niŋ gutulunsi ka doli A bɛ puuni.”

[43] Yaha! Achiika! Ʒahannama buɣum n-nyɛ bɛ (shintaŋ mini o nyaandoliba) daalikauli shee namgbaniyini

[44] Di (ʒahannama) malila dindoya ayɔpɔin, ka dindoli kam mali yεɣili n-zaŋ ti bɛ (shintaŋ nyaandoliba) puuni, ka di nyɛla bɛ ni piri shɛli n-ti ba

[45] Achiika! Wuntizɔriba (yɛn ti bela) Alizanda yiya puuni, ni kɔbilinina

[46] (Ka bɛ yεli ba): “Kpεm ya li (Alizanda) ni suhudoo, ka nyɛla ban mali yεmbahiga.”

[47] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi yihi pukparim din be bɛ suhiri ni, ka bɛ leei mabiyinsi, ka do gariwaɣila zuɣu (Alizanda puuni) n-lihiri taba

[48] Wahala shεli bi yɛn shihi ba di (Alizanda) puuni, bɛ mi pala bɛ ni yɛn yihi ninvuɣu shεba di puuni

[49] (Yaa nyini Annabi)! Tim N (Mani Naawuni) daba lahibali kadama achiika! N-nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[50] Yaha! Achiika! N da azaaba nyɛla zaɣikpeeni

[51] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba Annabi Ibrahima saamba la lahibali

[52] Saha shεli bɛ ni daa kpe o (Annabi Ibrahima) sani, ka bɛ yεli: “Salaaman (suhudoo be A zuɣu).” Ka o (Annabi Ibrahima) gba yεli: “Salaaman (Suhudoo be yi gba zuɣu), achiika! Ti nyɛla dabεm ni gbahi shɛba ni yinima.”

[53] Ka bɛ (Saamba maa yεli): “Di chɛ ka dabεim gbaagi a, Tinim’ tirala bidibbila so (a paɣa ni yɛn dɔɣi) suhupiεlli lahibali, ka o yɛn ti nyɛ baŋda.”

[54] Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi tiri ma la suhupεlli lahibali (kadama m paɣa ni dɔɣi) ka kurginsim paai ma, ka suhupɛlli lahibali bo ka yi leei tiri ma ŋɔ

[55] Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Ti tirala lahibali ŋɔ maa ni yεlimaŋli. Dinzuɣu, miri ka a pahi ninvuɣu shɛba ban yihi tamaha ni.”

[56] Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “So bi yihiri tamaha ni n Duuma (Naawuni) nambɔzɔbo naɣila ninvuɣu shεba ban bɔrigi.”

[57] Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Ka yi lahibali nyɛla dini, yaa yinim’ tuumba (Naawuni tuumba)?”

[58] Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yεli: “Achiika! Bɛ tim ti la ninvuɣu shεba ban nyɛ bibɛhi sani na.”

[59] (Bɛ zaasa ni kpe azaaba puuni) “Naɣila Annabi Lutu maligu, achiika! Ti nyɛla ban yɛn tilgi ba namgbaniyini.”

[60] “Naɣila o (Annabi Lutu) paɣa, Ti (Tinim’ Naawuni) pun sabi zali kadama o yɛn pahila ninvuɣu shεba ban niŋ hallaka puuni.”

[61] Saha shεli tuumba (Malaaikanim’) maa ni daa ti kana Annabi Lutu niriba sani

[62] Ka o yεli: “Achiika! Yi nyɛla ninvuɣu shεba n-ni bi mi.”

[63] Ka bɛ (Malaaikanim’ maa) yɛli: Chɛli gba! Tinim’ ka a mi na ni bɛ (a niriba maa) ni zilsiri shɛli (azaaba) maa

[64] Yaha! Ka ti ka a na ni yɛlimaŋli, ti mi nyɛla yɛlimaŋli- nima

[65] Dinzuɣu zaŋmi a niriba ka yi go yuŋtisuɣu, ka doli bɛ nyaaŋa, yi puuni so mi miri ka o ŋmalgi yuli nyaaŋa, ka chaŋ ya bɛ ni puhi ya ni yi chaŋ shɛli maa

[66] Yaha! Ka Ti baŋsi o yɛla maa kadama bambɔŋɔ maa asali nyɛla din yɛn ŋmaai bekaali na

[67] Ka tiŋmaanim’ (Annabi Lutu ya maa nima) kana ti diri dari

[68] Ka o (Annabi Luutu) yɛli: “Achiika! Bambɔŋɔnim’ nyɛla n samba, dinzuɣu miri ya ka yi dihi ma vi.”

[69] Yaha! Zom ya Naawuni ka di dihi ma vi

[70] Ka bɛ yɛli: “Di ni bɔŋɔ, ti bi mɔŋ a ni a di lahi deei binnamda (samba)?”

[71] Ka o (Annabi Lutu) yεli: “M bipuɣinsi m-bɔŋɔ, yi yi nyɛla ban shiri yɛn niŋ lala.”

[72] (Yaa nyini Annabi)! “M (Mani Naawuni) po a nyɛvuli, achiika! Bɛ (Annabi Lutu niriba maa) daa bela bɛ kulibu ni m birinda (hali ni bekaali).”

[73] Ka tahigu daa gbaai ba wuntaŋpalli

[74] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ di (tiŋgbani maa) zuɣusaa n-leei di gbinni. Yaha! Ka Ti mi ba saa ni kuɣu shεŋa din she ni ʒahannama buɣum

[75] Achiika! Ŋɔ puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban kpahinda

[76] Achiika! Di (Annabi Lutu tiŋgbani) maa bela palidaa zuɣu (ka niriba gariti ka nyari li hali ni zuŋɔ)

[77] Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[78] Yaha! Achiika! Aikatinim’ (Annabi Sayibu niriba) daa nyɛla zualindiriba

[79] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ ba azaaba. Yaha! Achiika! Di tiŋgbana ayi maa (Annabi Lutu mini Annabi Salihu tiŋgbana) bela soli zuɣu din kuli be polo ni (ka niriba gariti ka nyari li)

[80] Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban be kuɣa zuɣu (Annabi Sālihu niriba) daa labsi (Naawuni) tuumba ʒirinima

[81] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tahi ba Ti aayanim’ na, ka bɛ nyɛla ban lebi biri ka chɛ li

[82] Yaha! Bɛ daa nyɛla ban ŋmari zoya ka mεri yiya di puuni, ka nyɛla ban mali suhudoo

[83] Ka tahigu daa gbaai ba bekaali na

[84] Dinzuɣu, bɛ ni daa niŋdi shɛli maa bi tooi taɣi ba (ka chɛ Naawuni daazaaba)

[85] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi nam sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni naɣila ni yεlimaŋli. Yaha! Achiika! Saha (Chiyaama) maa nyɛla din yɛn kana. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Chεli paŋ (ninsalinima), chεmpaŋ din nyɛ zaɣiviεlli

[86] Achiika! (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) n-nyɛ Namda, Baŋda

[87] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ti a la aayanim’ ayɔpoin, ka di nyɛla bɛ ni karindi shɛli (dina n-nyɛ Faatiha), n-ti pahi Alkur’aani shɛli din mali jilma

[88] (Yaa nyin Annabi)! Di zaŋ a nina ayi kpa nyεɣisim shεli Ti (Tinim’ (Naawuni) ni chε ka bɛ (chεfurinim’) balibu wumdi maa. Yaha! Di niŋ suhusaɣiŋgu ni bana, ka siɣisi a kpiŋkpama n-ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[89] Yaha! Yεlima! “Achiika! Mani nyɛla saɣisigulana n-tin ya polo ni.”

[90] Kamani Ti ni daa siɣisi (litaafinim’ na) n-ti ti ninvuɣu shεba ban namgbana woli woli maa (Yahuudu mini Nashaaranima) shɛm

[91] Ninvuɣu shεba ban zali Alkur’aani ka di nyɛ yεɣa yεɣa

[92] (Yaa nyini Annabi)! M-po a Duuma, achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti bɔhi ba namgbaniyini

[93] N-zaŋ chaŋ bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli. Kahigim yɛli bɛ ni puhira shɛli maa, ka

[94] Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! yi buɣujɛmdiba maa yεla ni

[95] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) ni saɣinda ni ninvuɣu shεba ban maandi a ansarsi maa

[96] Ninvuɣu shεba ban zaandi duuma so m-pahiri Naawuni zuɣu maa, ni baalim, bɛ nyɛla ban yɛn ti baŋ

[97] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) mi ni achiika! A nyɔɣu muɣira ni bɛ (chɛfurinim’) ni yεri shɛm maa

[98] Dinzuɣu, niŋmi kasi ni a Duuma (Naawuni) paɣibu, ka be ban ŋmεri gbεɣu n-tiri Naawuni puuni

[99] Yaha! Jemmi a Duuma (Naawuni) hali ka dihitabli (kpibu) ti ka a na

[1] Naawuni zaligu (Chiyaama yiɣisibu) kana, dinzuɣu miri ya ka yi (Maka chɛfurinim’) bo li yoma. O nam simsiya, ka tibgi ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini binyɛr’ shɛŋa jɛmdi maa

[2] O (Naawuni) siɣisirila Malaaika- nim’ na ni Ruuhi (Alkur’aani aayanima) O zaligu puuni, ka di sheeri O ni bɔri so zuɣu O daba puuni, (ka yεra): “Tim ya (ninsalinim’) saɣisigu kadama duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Mani (Naawuni), dinzuɣu zom ya Ma.”

[3] O namla sagbana mini tiŋgbani ni yεlimaŋli, O nam duya ka chɛ bɛ ni laɣindi O mini shɛli n-jεmdi maa

[4] O namla ninsala ni maniyyi (dablim kom), din nyaaŋa ka o (ninsala) leei ŋun ŋmɛri namgbankpeeni ni Naawuni, polo ni

[5] Ni yiŋbiŋkobri, O (Naawuni) nam ba, ka yi mali tulum binyɛra (kamani wɔri nyɛma) bɛ puuni, ni anfaani shɛŋa, ka ŋubri bɛ puuni shεŋa

[6] Yi lahi mali nachinsi bɛ puuni saha shεli yi yi ti zaŋdi ba yi gulibu shee na Zaawuni, ni saha shεli yi ni bahiri ba (yi gulibu shee) Asibaasi

[7] Ka bɛ lahi kpiɣiri yi neentibsa n-zaŋ chaŋ tiŋshee yi ni ku tooi chaŋ ti paai naɣila ni wahala. Achiika! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Nambɔzɔrikpeeni lana, Zaadali Nambɔzobonaa

[8] Ni yuri mini buntaansi, n-ti pahi buŋsi (Naawuni nam ba mi), domin yi bari ba, ka bɛ lahi nyɛ nachinsi n-tin ya, ka lahi namdi binyɛr’ shɛŋa yi ni ʒi

[9] Yaha! Naawuni n-su kahigibu n-zaŋ chaŋ sochibga, di (soya maa) mi shɛŋa nyɛla din gɔŋda, O mi yi di bɔra, O naan dolsi ya namgbaniyini

[10] Ŋuna n-nyɛ Ŋun siɣisi kom na zuɣusaa, ka di shɛli nyɛ binnyurgu n-tin ya, ka tihi lahi binda di puuni, ka yi mali li n-guli yi biŋkobri

[11] Ka O mali li yihiri bimbila n-tiri ya, ni zaituuni mini dobino, ni inabi (sinsaba), n-ti pahi binwola balibu kam. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu shεbu ban tεhira

[12] Yaha! Ka O balgi yuŋ mini dabsili n-tin ya, n-ti pahi goli mini wuntaŋa, ka saŋmarsi gba nyɛ bɛ ni balgi shεli ni O (Naawuni) zaligu. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋdi haŋkali

[13] Ni O (Naawuni) ni nam shɛli n-tin ya tiŋgbani ni, ka di ŋmahiŋgbana nyɛ koŋkoba. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu shεba ban teeri Naawuni yɛla

[14] Yaha! Ŋuna n-nyɛ Ŋun balgi teeku n-tin ya, domin yi ŋubi nimpalli (zahim) din yi di puuni na, ka yi lahi yihiri nachinsi binyεra di puuni, ka yɛri li, ka a nya ŋarim ka di ŋmari di (kom maa) puuni, domin yi zaŋ li bo O (Naawuni) pini puuni shɛli. Yaha! Achiika! Yi ni leei ninvuɣu shɛba ban paɣira

[15] Yaha! Ka O zaŋ zolikara n-labi tiŋgbani yaaŋa zuɣu, domin di ti mali ya n-damdi zuɣu, ni kulibɔna mini soya, domin achiika! Yi leei ninvuɣu shɛba ban dolsi

[16] Ni alaama shεŋa, n-ti pahi saŋmarsi, ka bɛ (ninsalinim’) mali li n-dolsira

[17] Di ni bɔŋɔ, (Duuma so) Ŋun namdi ni ŋmani ŋun bi namda? Di ni bɔŋɔ, yi ku teei Naawuni yɛla

[18] Yaha! Yi yi kali Naawuni yolsigu, (yi yi mali di laasabu) yi ku tooi baŋ di tariga. Achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[19] Yaha! Naawuni mi yi ni sɔɣiri shɛli, ni yi ni yihiri shεli polo ni

[20] Yaha! Bɛ (chɛfurinim’) ni jεmdi binyεr’ shεŋa din pa Naawuni maa ku tooi nam shɛli, amaa! Ka di nyɛla bɛ (Naawuni) namdi ba mi

[21] Bɛ (buɣa maa) nyɛla kpiimba, bɛ pala ban mali nyɛvuya, bɛ mi ʒi saha shεli bɛ ni yɛn ti neei ba

[22] Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Duuma yino, amaa! Ninvuɣu shεba ban bi ti Chiyaama yεlimaŋli maa, bɛ suhiri nyɛla din zaɣisira (Naawuni gaŋsibu), ka bɛ lahi nyɛla ban tibgi bɛ maŋa

[23] Di nyɛla pali kadama Naawuni mi bɛ (ninsalinim’) ni sɔɣira shɛli, ni bɛ ni yihiri shεli polo ni. Achiika! O bi bɔri ninvuɣu shεba ban tibgiri bɛ maŋa

[24] Yaha! Bɛ yi yεli ba (chɛfurinima): “Bimbo ka yi Duuma (Naawuni) siɣisi na?” Ka bɛ yɛli: “Di (Alkur’aani maa) nyɛla kurumbuninim’ salima.”

[25] Domin bɛ ti ʒi bɛ mammaŋ’ taya ka di nyɛla din pali Zaadali, n-ti pahi bɛ ni daa birgi ninvuɣu shεba taya ka di pa ni baŋsim shεli ka bɛ mali a. Achiika! Bɛ ni yɛn ti ʒi ʒili shεŋa nyɛla din be

[26] Achiika! Ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana (Maka chεfurinim’ maa) daa na nabεri, ka Naawuni kana bɛ mee zuɣu di daantalsi polo, ka di mopila lu bɛ zuɣu, ka azaaba kaba na luɣu shεli polo bɛ ni bi mi

[27] Din nyaaŋa, ka O (Naawuni) yɛn ti dihi ba vi Zaadali, ka yεli: “Yapolo ka N nyinta’ shεba yi ni daa zabri taba bɛ zuɣu maa be? Ka ninvuɣu shεba bɛ ni ti baŋsim yεli: “Achiika! Zuŋɔ, filiŋ mini biɛrim be chεfurinim’ zuɣu.”

[28] Ninvuɣu shεba Malaaikanim’ ni deeri bɛ nyɛvuya, ka bɛ nyɛla ban di bɛ maŋ’ zualinsi (Dunia ŋɔ), bɛ yɛn ti bɔrimi ni bɛ zaŋ bɛ maŋa n-ti Naawuni (bɛ kum saha), ka naan yεli: “Ti daa pala ban tumdi zaɣibiεɣu,” (Ka Malaaikanim’ maa yεli ba): “Kayya! Achiika! Naawuni mi yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli.”

[29] “Dinzuɣu, kpεm ya ʒahannama dindoya puuni, ka nyɛla ban yɛn kpalim di puuni. Yaha! Ninvuɣu shεba ban tibgi bɛ maŋ’ labbu shee nyɛla din be.”

[30] Ka bɛ yεli ninvuɣu shεba ban daa mali wuntia: “Bimbo ka yi Duuma siɣisi na?” Ka bɛ yɛli: “O siɣisi ti la din vɛla (Alkur’aani) na.” Ninvuɣu shεba ban viεlgi bɛ tuma sanyoo nyεla zaɣiviεlli (Dunia ŋɔ). Yaha! Chiyaama n-nyɛ din gari. M-bo ni wuntizɔriba yili

[31] Bɛ nyɛla ban yɛn ti kpe ʒinahigu Daalizanda la, ka kulibona yɛn ti zɔri gindi di gbinni. Bɛ ni nya bɛ ni bɔri shɛli di puuni. Lala ka Naawuni yɛn ti yo wuntizɔrba (sanyoviɛlli)

[32] Ninvuɣu shεba Malaaikanim’ ni deeri bɛ nyɛvuya, ka bɛ nyɛla ban tum tuunviεla, (Malaaikanim’) yεri ba mi: “Suhudoo be yi zuɣu, kpεm ya Alizanda domin yi ni daa tumdi shɛli la zuɣu.”

[33] Di ni bɔŋɔ, bɛ (chεfurinim’ maa) guhirimi ni shee Malaaikanim’ ti kaba na (ni bɛ ti deei bɛ nyɛvuya), bee ka a Duuma zaligu (azaaba) ti kaba na? Tɔ! Lala ka ban daa kana pɔi ni bana maa daa niŋ. Dinzuɣu, Naawuni daa bi di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa nyɛ ban di bɛ maŋ’ zualinsi

[34] Ka bɛ tuumbe’ shεŋa bɛ ni daa tum maa (sanyoo) paai ba, ka bɛ ni daa maandi shɛli (azaaba) ansarsi maa ti shee bɛ zuɣu

[35] Ka ninvuɣu shεba ban bo nyintahi m-pahi Naawuni zuɣu n-jεmdi maa yεli: “Naawuni yi di bɔra, ti naan ku jεm shɛli m-pahi O zuɣu, tinim’ bee ti banima, ti mi naan ku tooi mɔŋ shɛli ka di pa ni Ŋuna.” Tɔ! Lala ka ninvuɣu shεba ban daa kana pɔi ni bana maa daa niŋ. Di ni bɔŋɔ, talahi shɛli m-be tuumba zuɣu m-pahila bɛ ti tuuntali polo ni

[36] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) timla tumo na niriba kam puuni. (ka yεli ba): “Jεmmi ya Naawuni, ka niŋ ya katiŋ’ ka chɛ tuaguuti.” 1 Dinzuɣu, bɛ (ninsalinim’) puuni so beni ka Naawuni dolsi o, ka bɛ puuni so mi beni ka bɔrginsim niŋ talahi o zuɣu. Dinzuɣu, gom ya tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka nya ninvuɣu shεba ban labsi ʒiri niŋ (Naawuni tuumba) noya ni maa bahigu ni daa nyɛ shɛm

[37] (Yaa nyini Annabi)! A yi mali tamaha ni bɛ (chεfurinim’ maa) dolsigu, tɔ! Nyini baŋmi ni achiika! Naawuni bi dolsiri ŋun bɔrgi. Yaha! Bɛ ti ka sɔŋdiba (Zaadali)

[38] Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan po Naawuni ni bɛ pɔri tariga, (kadama) Naawuni bɛ yɛn neei kpiimba. Achiika! Di nyɛla alikauli shɛli din yɛn niŋ. Amaa! Ninsalinim’ pam bi mi

[39] Domin O kahigi ba bɛ ni niŋdi namgbankpeeni shɛli zuɣu maa. Yaha! Ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chεfuritali maa baŋ ni achiika! Bɛ daa nyɛla ʒiri- nima

[40] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) yi yu shɛli niŋbu, ti yεri li mi: “Leema, ka di leei.”

[41] Yaha! Ninvuɣu shεba ban zo hiʒira Naawuni zuɣu bɛ ni di ba zualinsi nyaaŋa, tɔ! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn ʒili ba ʒiishesuma Dunia ŋɔ, amaa! Zaadali sanyoo n-nyɛ din gari, bɛ yi di nyɛla bɛ (ninsalinim’) mi mi

[42] Ninvuɣu shεba ban niŋ suɣulo, ka nyɛla ban zaŋdi bɛ maŋa n-dalindi bɛ Duuma (Naawuni)

[43] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim (tuun’ so) na pɔi ni nyini, naɣila bɛ (tuumba maa) nyɛla ninsalinima, ka Ti timdi wahayi na bɛ sani. Dinzuɣu, bɔhimi ya baŋdiba, di yi niŋ ka yi nyɛla ban ʒi

[44] Ni dalirinim’ din be polo ni (ka Ti timdi tuumba na), ni litaafinima. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ka Ti siɣisi teebu (Alkur’aani) na n-ti ti a, domin a kahigi ninsalinim’ bɛ ni siɣisi shɛli na n-ti ti ba, domin achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn niŋ tεha

[45] Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban na nabɛri maa niŋla yεmbahiga ni Naawuni lebi tiŋgbani m-pili ba, bee ka azaaba ka ba na luɣushεli polo bɛ ni bi mi

[46] Bee ka O gbaai ba bɛ zo n-gili (daabilim) puuni, bɛ mi pala ban yɛn tooi nyɛŋ Naawuni

[47] Bee ka O gbaai ba ka bɛ nyɛla ban kuli ʒiya n-guhiri ni dabɛm. Achiika! Yi Duuma (Naawuni) nyɛla Nambɔzɔri- kpeeni lana, Zaadali Nambɔzobonaa

[48] Di ni bɔŋɔ, bɛ (Maka chεfurinim’ maa) bi yuli n-zaŋ chaŋ binshɛɣu kam Naawuni ni nam, ka di shilinshihi ŋmalgiri nudirgu mini nuzaa, ka nyɛla din ŋmεri gbiεɣu tiri Naawuni, ka lahi nyɛ din gbargiri di maŋa

[49] Yaha! Naawuni ka din be sagbana ni ŋmɛri gbɛɣu tira, ni din be tiŋgbani ni ka nyɛ binnyεŋ bee Malaaika, bɛ mi bi tibgiri bɛ maŋa

[50] Bɛ zɔrila bɛ Duuma so Ŋun be bɛ zuɣusaa, ka niŋdi bɛ ni puhi ba ni shεli

[51] Ka Naawuni yεli: “Di gbibi ya duumanim’ ayi. Achiika! O nyɛla Duuma yino. Dinzuɣu, zom ya Ma

[52] Yaha! Ŋuna n-su din be sagbana mini tiŋgbani ni.Yaha! Ka O mali adiini shɛli din ka naabu. Di ni bɔŋɔ, yi ni zo duuma so ka pa ni Naawuni

[53] Yaha! Yolsigu kam ni yi ni be, tɔ! Di yila Naawuni sani na, din nyaaŋa, chuuta yi shihi ya, O sani ka yi lahi duhiri yi kukoya m-bɔri sɔŋsim

[54] Di nyaaŋa, O yi ti vuui chuuta maa ka chɛn ya, ka yi puuni shεba naan bo nyintahi m-pahi O zuɣu jɛmda

[55] Domin bɛ niŋ gutulunsi ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni ti ba shɛli, dinzuɣu wummi ya nyɛɣisim, ni baalim yi ni ta baŋ

[56] Ka bɛ naan zali tarli Ti (Tinim’ (Naawuni) ni largi ba buni shɛli puuni n-ti binshɛɣu bɛ ni ka di baŋsim. Naawuni zuɣu, bɛ ni ti bɔhi ya ʒiri shεŋa yi ni daa ŋmari m-pari Naawuni maa

[57] Ka bɛ zaŋdi bipuɣinsi (dɔɣibu) n-tiri Naawuni, O nam simsiya, ka zaŋdi bɛ suhi ni yu shɛli n-tiri bɛ maŋa

[58] Yaha! Bɛ yi ti ti bɛ puuni so suhupɛlli lahibali kadama o paɣa dɔɣi bipuɣinga, ka o saɣim o nina, ka nyɛla ŋun je suli

[59] Ka o naan sɔɣiri o maŋ’ niriba puuni domin zuɣubiεɣu lahibali shεli bɛ ni ti o maa zuɣu, (ka o tεhiri o suhu ni), di ni bɔŋɔ, o yɛn gbibila bipuɣinga maa ni filiŋ, bee o yɛn pi o la tiŋgbani ni (ni o nyɛvuli). Achiika! Bɛ ni zaandi fukumsi shεli maa nyɛla din be

[60] Ninvuɣu shεba ban bi ti Chiyaama yεlimaŋli maa ŋmahingbaŋ nyɛla din be (dina n-nyɛ chɔɣinsi), ka Naawuni mi ŋmahingbaŋ nyɛ din du. Yaha! Ŋuna n-nyɛ Nyɛŋda, Yεmgoliŋgalana

[61] Yaha! Naawuni yi di yɛn gbaai ninsalinim’ ni bɛ zualinsi, O naan ku chɛ biŋkɔb’ so di (tiŋgbani yaaŋa) zuɣu, amaa! O naɣisiri mi n-tiri ba hali ni saha shεli O ni zali ba, dinzuɣu bɛ saha yi ti paai, bɛ bi naɣisiri li, bɛ mi bɛ daŋsiri (bɛ nyɛvuya deebu)

[62] Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan zaŋdi bɛ ni je shɛli tiri Naawuni, ka bɛ zilma naan tiri ʒiri ŋmahinli, kadama bana n-yɛn ti bahindi bahindsuŋ (Alizanda). Achiika! Di nyɛla pali kadama bana n- nyɛ ʒahannama buɣum bihi. Yaha! Achiika! Bana n-nyɛ bɛ ni yɛn ti yi shɛba yɛla ni (Zaadali)

[63] Pɔri niŋ dihitabli n-ti Naawuni, Ti (Tinim’ Naawuni) daa pun tim tuumba na ali’umma shεba ban daa kana pɔi ni nyini maa sani, ka shintaŋ dihi ba bɛ tuuntumsa nachinsi, dinzuɣu ŋuna (shintaŋ) n-nyɛ ŋun sɔŋdi ba (Dunia ŋɔ). Amaa! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali)

[64] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi siɣisi litaafi (Alkur’aani) na n-ti ti a, naɣila domin a kahigi ba (ninsalinim’) bɛ ni niŋdi shɛli namgbankpeeni di puuni maa, ka di lahi nyɛ dolsigu ni nambɔzobo n-ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[65] Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun siɣisi kom na zuɣusaa, ka zaŋ li neei tiŋgbani di kpibu nyaaŋa. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban wumda (ban wumdi wa’azu)

[66] Yaha! Achiika! Di lahi mali kpahimbu n-tin ya biŋkobri puuni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) nyuhiri ya din be bɛ puya ni, ka di nyɛla bihim din yiri puuni daɣiri mini ʒim sunsuuni na, ka nyɛla din te, ka di valibu nyεɣisa n-ti ban nyura

[67] Yaha! Dobino mini Inabi (sinsaba) kuundi (dam) di puuni, ni bindirsuma. gba be binwola puuni, ka yi yihiri din Achiika! Ŋɔ maa mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban niŋdi haŋkali

[68] Ka a Duuma (Naawuni) zaŋ haŋkali n-le shiya (ka yɛli shiya maa): “Zaŋmi zoya mini tihi zuɣu n-leei a biɛhigu shee, ni bɛ (ninsalinim’) ni mεri binyεr’ shεŋa (ni taŋkpaɣu) n-zaanda.”

[69] “Din nyaaŋa, dim binwolli kam, ka doli a Duuma (Naawuni) ni balgi so’ shεŋa n-ti a, ka binnyuri shεli yiri o (shiya maa) puli ni na, ka di nimgbiŋ- kom nyɛ koŋkoba, ka di puuni mali alaafee n-zaŋ ti ninsalinima. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu shεba ban tεhira

[70] Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun nam ya, din nyaaŋa, ka O deeri yi nyɛvuya. Yi puuni shεba mi beni ka bɛ (Naawuni) labsiri ba chɔɣinsi bɛhigu (kurginsim) puuni, domin o (ninsala) di lahi baŋ shɛli o ni daa pun mi shɛli (o bilim puuni) nyaaŋa. Achiika! Naawuni nyɛla Baŋda, Toora

[71] Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun tibgi yi puuni shεba bɛ taba zuɣu arzichi puuni, dinzuɣu ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni tibgi maa ku saɣi zaŋ bɛ daarzichi n- labsi ti bɛ sulinsi ka bɛ mini ba zaa leei yim. Di ni bɔŋɔ, Naawuni yolsigu ka bɛ (chɛfurinim’) ŋmεri namgbankpeeni

[72] Yaha! Naawuni zali ya la paɣaba ka bɛ yi yi mammaŋ’ puuni na, ka zaliya ya yi bihi mini yaansi yi paɣaba maa ni, ka lahi largi ya bindirsuma. Di ni bɔŋɔ, bɛ (chɛfurinim’) tirila ʒiri yεlimaŋli, ka niŋdi chɛfuritali ni Naawuni yolsigu

[73] Ka bɛ (chεfurinim’ maa) naan jεmdi din pa Naawuni, ka di nyɛla bɛ ka bɛ daarzichi yiko shɛli sagbana mini tiŋgbani ni, bɛ mi ku tooi niŋ shεli

[74] Dinzuɣu, Di mali ŋmahin’ shɛŋa tiri Naawuni. Achiika! Naawuni n-nyɛ Ŋun mi, yinim’ mi ʒi

[75] Naawuni ti ŋmahinli ni dab’ so bɛ ni su o yiko, ka o ka yiko shɛli zuɣu, ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ninvuɣu so arzichi din viɛla, ka a o mali li n-dihiri sɔɣisinli mini polo ni. Di ni bɔŋɔ, bɛ ni niŋ yim? Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni dini. Chɛli gba! Bɛ (chεfurinima) pam bi baŋda

[76] Ka Naawuni lahi ti ŋmahinli ni niriba ayi, bɛ puuni zaɣiyino nyɛla birgu, ka ku tooi nyɛŋ shɛli, ka mi nyɛla ŋun niŋ timsim n-zaŋ ti o yiŋlana, luɣulikam ka o yi ŋmalgi o kpa, o bi kani na ni zaɣivɛlli. Di ni bɔŋɔ, o mini ŋun puhiri (niriba) ni aadalsi niŋbu ka lahi be sochibgi zuɣu ni niŋ yim

[77] Yaha! Naawuni n-su din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni, Chiyaama mi yiɣsibu yɛltɔɣa pala shεli naɣila kamani nimbihi nyεɣsibu, bee din be yoma n- gari lala. Achiika! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[78] Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun yihi ya yi manim’ puya ni ka yi ʒi shɛli, ka tin ya wumbu mini nyabu, ni haŋkaya, domin achiika! Yi leei ban yɛn paɣi

[79] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya ka noombihi nyɛla bɛ ni balgi shɛba ka bɛ yiɣiri zuɣusaa, so bi gbibi ba (zuɣusaa maa) naɣila Naawuni? Achiika! Ŋɔ maa mali kpahimbu n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[80] Yaha! Naawuni zaliya la ʒiishɛhi yi yiŋsi puuni, ka zali ya yiŋsi ka di yi biŋkobri gbana puuni na (kamani tanti, bee taapooli) ka yi ʒiri li ni soochi yi gɔrim dali, ni dabsi’ shεli yi ni ʒi yiŋa. Yaha! Di be pekobri puuni, ni laakumi kobri, n-ti pahi buukobri (ka Naawuni zaliya) duu nyɛma ka di yiri di puuni na, ka nyɛla nyɛɣisim wumbu tin ya hali ni yi saha shɛli

[81] Yaha! Naawuni zali ya shilinshiya ka di yi O ni nam shɛli ni na, ka zali ya duri zoya puuni, ka zali ya daliya shɛŋa din taɣiri ya ka chɛ tulum (wuntaŋ’ tulum), ni daliya shɛŋa din taɣiri ya tobu ni. Lala ka O (Naawuni) paandi O yolsigu yi zuɣu, domin achika! Yi zaŋ yi maŋ zaa n-ti Naawuni (Mslinnima)

[82] Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Bɛ yi lebi biri, tɔ! Achiika! Din nyɛ talahi a zuɣu n-nyɛ a ti tuuntali polo ni

[83] Bɛ baŋdila Naawuni yolsigu, ka zaɣisiri li, ka bɛ pam nyɛ gutulunima

[84] Yaha! Teemi dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti yiɣisi shɛhiralana ali’umma kam puuni. Din nyaaŋa, bɛ ti bi yɛn saɣi ti ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa (ka bɛ fabli), bɛ mi ti bi bɔri bɛ yɛdda shɛli

[85] Yaha! Ban di zualinsi maa yi ti nya azaaba, bɛ ti bi yɛn balgi li ka chɛ ba, bɛ mi ti ku naɣisi n-tiba

[86] Yaha! Ninvuɣu shεba ban bo nyintahi n-ti Naawuni maa yi ti nya bɛ duumanim’ maa, ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Bambɔŋɔnim’ n- daa nyɛ ti ni daa jεmdi shεba ka pa nyini maa.” Ka bɛ (duumanim’ maa) labsi ba zilli (ka yεli): “Achiika! Yi nyɛla ʒirinima.”

[87] Yaha! Ka bɛ (zualindiriba maa) naan zaŋ bɛ maŋ’ zaasa n-ti Naawuni dindali maa, ka bɛ ni daa ŋmari ʒiri m- pari binyɛr’ shɛba maa zaa bɔrgi ka chɛ ba

[88] Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali, ka taɣi (ninsalinim’) ka chɛ Naawuni soli, Ti (Tinim’ Naawuni) ni pahi ba azaaba shεli bɛ daazaaba zuɣu, domin bɛ ni daa niŋdi barina shɛli (Dunia maa) zuɣu

[89] Yaha! Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti yiɣisi shɛhiralana niriba kam puuni, ka zaŋ a (Annabi Muhammadu) na, ka a ti leei shɛhira- lana ti bambɔŋɔnim’ (Muslinnima) maa. Yaha! Ti siɣisila litaafi (Alkur’aani) n-ti a na, ka di nyɛ din kahigiri yɛllikam, ni dolsigu mini nambɔzɔbo, n-ti pahi suhupiɛlli lahibali n-zaŋ ti Muslim- nima

[90] Achiika! Naawuni puhirila aadalsi niŋbu, ni vinyla, ni yi ti dɔɣiriba (din yɛn mali bɛ bukaata), ka mɔŋdi kavi tuma, ni Muslinsi ni mɔŋ shɛli, n-ti pahi zualinsi, O tiri yala saɣisigu, achiika! Yi nyɛla ban yɛn teei Naawuni yɛla

[91] Yaha! Palmi ya Naawuni daalikauli, yi yi ti gbaai li, ka di yiɣsiri ya pɔri di kpaŋsibu nyaaŋa. Achiika! Yi zaŋ Naawuni leei Ŋun guli ya. Achiika! Naawuni mi yi tuuntumsa

[92] Yaha! Miri ya ka yi leei kamani paɣa so ŋun vulgi o gali, ka di leei din vulgi di kpaŋbu nyaaŋa, ka yi gbibri yi pɔri ka di nyɛ bilkɔŋsi yi sunsuuni, domin ninvuɣu shɛba zooi gari shɛba zuɣu (ka yi dalim ban zooi maa polo). Achiika! Naawuni dahindi ya mi ni dina. Yaha! Achiika! O (Naawuni) ni ti kahigi ya yi ni daa niŋdi namgban- kpeeni shɛli puuni maa Zaadali

[93] Yaha! Naawuni yi di bɔra, O naan zaŋ ya leei ninvuɣu yinsi, amaa! O birgirila O ni bɔri so, ka dolsiri O ni bɔri so. Yaha! Achiika! Bɛ ni ti bɔhi ya yi tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli (Zaadali)

[94] Yaha! Miri ya ka yi zaŋ yi pɔri leei bilkɔŋsi yi sunsuuni, ka dinzuɣu ti chɛ ka napɔŋ sargi di zanibu nyaaŋa, ka yi lam azaaba domin yi ni taɣi niriba ka chɛ Naawuni soli maa zuɣu. Yaha! Azaaba timsili ti be yi zuɣu (Zaadali)

[95] Yaha! Miri ya ka yi zaŋ Naawuni daalikauli taɣi liɣiri biɛla, achiika! Din be Naawuni sani n-nyɛ din gari, yi yi di nyɛla ban mi

[96] Din be yi (ninsalinim’) sani nyɛla din naara. Din mi be Naawuni sani n-nyɛ kpaliŋkpaa. Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) ni yo ninvuɣu shεba ban niŋ suɣulo bɛ sanyoo ka di vɛla n-gari bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shεli

[97] Ŋun tum tuunviεlli doo bee paɣa, ka nyɛla ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Achiika! Ti ni chɛ ka o biɛhigu niŋ viɛnyɛla (Dunia puuni). Achiika! Ti ni lahi yo ba bɛ sanyoo ka di viɛla n-gari bɛ ni daa tum shεli

[98] Dinzuɣu (Yaa nyin Annabi)! A yi ti yɛn karim Alkur’aani, tɔ! Nyin bom taɣibu ni Naawuni ka chɛ shintaŋ so bɛ ni narim

[99] Achiika! O (shintaŋ) ka yiko ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka zaŋdi bɛ yεla n-dalindi bɛ Duuma (Naawuni) zuɣu

[100] Achiika! O yiko bela ninvuɣu shεba ban doli o zuɣu, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban bo nyintahi pahi O (Naawuni) zuɣu jεmda

[101] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti zaŋ aaya shεli n-ti taɣi aaya shεli, tɔ! Naawuni n-nyɛ Ŋun mi O ni siɣisiri shɛli, ka bɛ (Makka chεfurinim’) yɛli: “Achiika! A (Muhammadu) nyɛla ŋun namdi ʒiri. Chɛli gba! Bɛ pam bi mi.”

[102] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ruuhul Kudus (Malaaika Ziblila) n-nyɛ Ŋun siɣisi li (Alkur’aani) na ka di yi a Duuma sani ni yεlimaŋli, domin O kpaŋsi ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka di lahi nyɛ dolsigu mini suhupɛlli lahibali n-ti ninvuɣu shɛba ban zaŋ bɛ maŋ’ zaa n-ti Naawuni (Muslinnima)

[103] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) mi ni bɛ (Maka chɛfurinim’) yεra: “Achiika! Ninvuɣu so n-nyɛ ŋun wuhiri o (Muhammadu Alkur’aani).” Ninvuɣu so mi bɛ ni mali bɛ yɛltɔɣa kpari maa nyɛla tunzunnira (O pala Larbu), 1 ka ŋɔ maa (Alkur’aani) mi nyɛ Larbu zinli din kahigiri yɛllikam polo ni

[104] Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi tiri Naawuni aayanim’ yεlimaŋli, Naawuni ku dolsi ba. Yaha! Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali)

[105] Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi tiri Naawuni aayanim’ yεlmaŋli n-nyɛ ban namdi ʒiri. Yaha! Bananim’ maa nyɛ ʒirinima

[106] Ŋuni n-leei yεn niŋ chεrfuritali ni Naawuni o yεlimaŋtibo nyaaŋa, naɣila bɛ ni gari so yaa, ka o suhu leei doya ni Naawuni yεlimaŋtibo, amaa! Ninvuɣu shεba ban yooi o nyɔɣu ti chεfuritali, tɔ! Sujee din yi Naawuni sani na be bɛ zuɣu, ka azaaba timsili be bɛ zuɣu (Zaadali)

[107] Di daliri nyɛla bɛ yula Dunia biεhigu gari Chiyaama. Yaha! Achiika! Naawuni bi dolsiri ninvuɣu shεba ban nyɛ chεfurinima

[108] Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba Naawuni ni ŋari bɛ suhiri, ni bɛ wumbu, n-ti pahi bɛ nyabu. Yaha! Bannim’ maa n-nyɛ ban tam Naawuni yεla

[109] Di ka biεhim kadama achiika! Bana n-nyɛ ban kɔhilu

[110] Din nyaaŋa, achiika! Ninvuɣu shεba ban zo hiʒira bɛ ni niŋ ba fitina nyaaŋa, ka tuhi Naawuni zuɣu, ka niŋ suɣulo, tɔ! Achiika! A Duuma nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[111] Dabsi’ shεli nyɛvuli kam ni yɛn ti kana n-ti ŋmεri namgbankpeeni ni di taɣi di maŋ’ ka chɛ (Naawuni) azaaba, ka bɛ pali nyɛvuli kam sanyoo ni di ni tum shεli, bɛ mi pala bɛ ni yɛn ti di shɛba zualinsi (Zaadali)

[112] Yaha! Naawuni ti ŋmahinli ni tiŋ shɛli din daa ti yɛlimaŋli, ka nyɛla din mali suhudoo, ka di daarzichi kani li na luɣulikam, ka di (tiŋ’ maa nim’) ti niŋ gutulunsi ni Naawuni yolisa (ni’imanima), ka Naawuni lamdi ba kpibu ni dabiɛm domin bɛ tuuntumsa ni daa nyɛ shɛli zuɣu

[113] Yaha! Achiika! Tuun’ so daa kaba na ka yila bɛ puuni na, ka bɛ labsi o ʒirilana, ka azaaba daa gbaai ba ka bɛ nyɛla zualindiriba

[114] Dinzuɣu, dim ya Naawuni ni largi ya shɛli puuni, ka di nyɛ halalsi ka vɛla. Yaha! Paɣimi ya Naawuni yolisa (ni’ima), di yi nyɛla Ŋuna ka yi jεmda

[115] Achiika! Bɛ mɔŋ ya binkpiŋ dibu, ni ʒim, ni kuruchu nimdi, ni bɛ ni kɔrigi shɛli ka di pa ni Naawuni yuli ka bɛ boli, amaa! Bɛ ni niŋ so talahi, (ka o di li) ka di pa ni o kpahi mi yεɣi, tɔ! achiika! Naawuni nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔzobonaa

[116] Yaha! Yi (Maka chεfurinima) di yεri yi zilma ni buɣisiri yɛla shɛŋa tiri ya ka di nyɛ ʒiri: “Ŋɔ maa nyɛla halali ka ŋɔ nyɛ haraamu, domin yi ŋma ʒiri m-pa Naawuni. Achiika! Ninvuɣu shεba ban ŋmari ʒiri m-pari Naawuni ku tilgi (Zaadali)

[117] Di nyɛla nyɛɣisim bɛla, ka Azaabakpeeni be bɛ zuɣu (Zaadali)

[118] (Yaa nyini Annabi)! Yahuudunim’ gba, Ti (Tinim’ Naawuni) daa mɔŋ bala binyɛr’ shɛŋa Ti ni tira di lahibali pɔi ni ŋɔ maa (Suuratul An’aam puuni). 1 Yaha! Ti daa bi di ba zualinsi, amaa! Bana n-daa diri bɛ maŋ’ zualinsi

[119] Din nyaaŋa, achiika! A Duuma (Naawuni zaligu) ni ninvuɣu shεba ban tum tuumbεɣu ni ʒilinsi, ka niŋ tuuba din nyaaŋa, ka viɛlgi bɛ tuma, achiika! Din nyaaŋa, a Duuma (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Zaadali Nambɔoboznaa

[120] Achiika! Annabi Ibrahima daa nyɛla toondana, ka lahi gbagiri o maŋ’ tiri Naawuni, ka daa nyɛ ŋun lebi biri ka chɛ adiini kam din pa yεlimaŋli. Yaha! O daa ka buɣujɛmdiba ni

[121] O (Annabi Ibrahima) daa nyɛla ŋun paɣi o (Naawuni) yolisa (ni’imanima), O daa gahimmi o mi (ni Annabitali), ka lahi dolsi o n-zaŋ chaŋ sochibga

[122] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o biɛrisuŋ Dunia puuni. Yaha! Achiika! O nyɛla ŋun yɛn ti be ninvuɣu suma ni Zaadali

[123] (Yaa nyini Annabi)! Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim ni wahayi a sani kadama a doli Annabi Ibrahim daadiini shεli din lebi biri ka chɛ adiini kam din pa yɛlimaŋli, o mi daa ka ban jɛmdi buɣa ni

[124] Achiika! Bɛ zaŋla Asibri dabsili (fukumsi) zali ninvuɣu shεba ban daa niŋ namgbankpeeni di puuni la zuɣu, Yaha! Achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn niŋ fukumsi bɛ sunsuuni Zaadali zaŋ chaŋ bɛ ni ŋmεri namgban- kpeeni shɛli zuɣu maa

[125] (Yaa nyini Annabi)! Bolima n-zaŋ chaŋ A Duuma (Naawuni) soli ni yɛm- goliŋga, n-ti pahi wa’azu vɛlli. Yaha! Ŋmεm ba namgbankpeeni ni sovεlli. Achiika! A Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun mi ninvuɣu so ŋun bɔrgi ka chɛ O soli. Yaha! Ŋuna m-mi ninvuɣu shεba ban yɛn dolsi

[126] Yaha! Yi yi yɛn dargi (yi dimba) tibli, tɔ! Yin dargim ya li ka di nyɛ bɛ ni darigi ya shɛli ŋmali, amaa! Yi yi niŋ suɣulo, tɔ! Dina n-nyɛ din gari n-zaŋ ti suɣulonima

[127] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Niŋmi suɣulo, pa so zuɣu ka a yɛn niŋ suɣulo maa naɣila Naawuni zuɣu. Yaha! Di niŋ ya suhusaɣiŋgu ni bana. A mi di be muɣisigu ni n-zaŋ chaŋ bɛ ni nara nabiεri shεŋa maa

[128] Achiika! Naawuni mini ninvuɣu shɛba ban zɔri Ŋun’ Naawuni m-be, n-ti pahi ninvuɣu shεba ban viɛlgiri bɛ tuma

[1] Nam niŋ kasi n-ti Duuma so Ŋun zaŋ O dabli (Annabi Muhammadu) go yuŋgɔrim, n-yi Makka jiŋli ni n-zaŋ chaŋ Aksa 1 jiŋ’ shεli Ti ni niŋ alibarka n-gili li la, domin Ti zaŋ Ti nam yɛlikpahinda puuni shεli wuhi o. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Wumda, Nyara

[2] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti Annabi Musa litaafi (Attaura), ka zaŋ li leei dolsigu n-zaŋ ti Israaila bihi (ka yεli ba): “Di gbibi ya so ka o nyɛ yi ni dalim so ka pa ni Mani (Naawuni).”

[3] Yaa yinim’ ninvuɣu shɛba Ti ni daa kpiɣi niŋ ŋarim puuni n-ti pahi Annabi Nuhu zuɣu la zuliya! Achiika! O (Annabi Nuhu) daa nyɛla dab’ so ŋun zooi Naawuni paɣibu. Affanim’ boondi li la Al-israa’i Wal-mi’iraaji, dindali yuŋ maa ka Malaa’ika Ziblila daa sheei na ti zaŋ Annabi Muhammadu ka bɛ yi Ka’aba ni, hali ni Aksa jiŋli maa ni, dina m-be Israa’ila tiŋgbani ni la, ka Annabinim’ mini Naawuni tuumba zaasa ti laɣim ni m-puhi jiŋli, ka ŋuna Annabi mini Malaa’ika Ziblila naan du zuɣusaa, ka Annabi Muhammadu ti deei jiŋa anu ŋɔ maa na

[4] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ fukumsi n-zaŋ chaŋ Israaila bihi sani litaafi (Attaura) puuni kadama: “Achiika! Yi (Israaila bihi) nyɛla ban yɛn saɣim tiŋgbani yaaŋa zuɣu yim yim buyi, yi mi ni lahi kpahi yεɣi Naawuni zalsi, ka di nyɛla kpahiyεɣi din galsi.”

[5] Dinzuɣu, di yi ti niŋ ka diba ayi maa puuni tuuli dini maa daalikauli saha kana, Ti (Tinim’ Naawuni) ni tim Ti dab’ shεba na ka bɛ ti tuhi ya, ka nyɛla bidibkuma tobu ni, ka bɛ yɛn ti kpe yi yiŋsi puuni (m-bɔri yi shee ni bɛ kun ya). Di nyɛla alikauli shεli din yɛn niŋ

[6] Din nyaaŋa (ka yi yɛn ti niŋ tuuba), ka Ti labsi nasara na n-ti tin ya, ka pahi ya ni arzichi mini bihi, ka zaŋ ya leei salo ban zooi tobu ni yibu

[7] Yi yi viɛlgi yi tuma, tɔ! Yi maŋ’ zuɣu ka yi viɛlgi, yi mi yi lahi tum ka di be, tɔ! Yi lahi niŋla yi maŋ’ zuɣu. Yaha! bahigu daalikauli maa saha yi ti kana, Ti (Tinim’ Naawuni) ni chɛ ka yi dimba maa saɣim yi nina polo, ka bɛ lahi kpe jiŋli (Aksa) puuni, kamani bɛ ni daa pun kpe li tuuli maa shεm. Yaha! Bɛ yɛn ti wurimla binshɛɣu kam bɛ ni yɛn tooi nyɛŋ, wurimbu ni yεlimaŋli

[8] Tamaha beni kadama yi Duuma ni zon ya nambɔɣu, yi mi yi lahi labi (yi tuumbiɛri ni), ka Ti (Tinim’ Naawuni) gba labsi (Ti daazaaba) n-tin ya na. Yaha! Ti zaŋla ʒahannama buɣum leei sarka n-ti chεfurinima

[9] Achiika! Alkur’aani ŋɔ maa dolsirila (ninsalinim’) n-zaŋ chaŋ din tuhi, ka lahi tiri ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tumdi tuunviεla suhupiεlli lahibali kadama bɛ mali laara din galsi

[10] Yaha! Achiika! Ninvuɣu shεba ban bi ti Bahigudali yɛlimaŋli, Ti (Tinim’ Naawuni) malila azaabakpeeni shili n- guli ba

[11] Ka ninsala suhiri Naawuni din be kamani o ni suhiri din viɛla shεm. Yaha! Ninsala nyɛla ŋun bɔri yoma

[12] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali yuŋ mini wuntaŋ’ ka di nyɛ alaamanim’ ayi, ka Ti nyεhi yuŋ daalaama, ka zali wuntaŋ’ daalaama ka di nyɛla din ne, domin yi bo pini shɛli din yi yi Duuma (Naawuni) sani na. Yaha! Domin yi baŋ yuma kalinli ni laasabu. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigila binshɛɣu kam ka di nyɛ kahigibu ni yεlimaŋli

[13] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla ninsala kam tuma lo n-tabli o niŋgoli ni. Ka Ti yɛn ti yihi litaafi shεli na n-ti ti o Zaadali, ka o laɣim ni dina, ka di nyɛla din yɛrgi doya (ka o tuuntumsa sabi be di ni)

[14] (Ka bɛ yɛli o): “Karimmi a litaafi (a tuuntumsa gbaŋ), zuŋɔ nyini mammaŋ’ saɣiya ni a kari a maŋ’ saliya.”

[15] Ŋun dolsi, tɔ! Achiika! O maŋ’ zuɣu ka o dolsi, ŋun mi bɔrgi, tɔ! O maŋ’ zuɣu ka o lahi bɔrigi, nyɛvuli shεli din mali taali ku tooi deei di nyɛvuli kpee taali. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) pala ban niŋdi azaaba, naɣila Ti timla tuun’ so na (ka tiŋ’ maa nim’ ti zaɣisi o)

[16] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti yu ni ti niŋ tiŋgbani shɛli nim hallaka, Ti chɛri mi ka di puuni asanzanim’ kpahi yɛɣi tarsi, ka yɛltɔɣali (azaaba) niŋ talahi bɛ zuɣu, ka Ti niŋ ba hallaka ni yɛlimaŋli

[17] Yaha! Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ tiŋgbananim’ hallaka Annabi Nuhu nyaaŋa. (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) saɣiya ni O nyɛ Baŋda ni din sɔɣi O daba taya puuni, Nyara

[18] Ninvuɣu so ŋun bɔri yomyoma (Dunia biεhigu), tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ o yom’ di puuni ni ninvuɣu so Ti ni bɔra. Din nyaaŋa, ka Ti zali o ʒahannama buɣum, ka o ti yɛn kpe li, ka nyɛla bɛ ni galindi so, ka kari o yihi (Naawuni nambɔzɔbo) ni

[19] Yaha! Ŋun bɔri Bahigudabli, ka tum di tuma ni nyɛ shεli, ka lahi nyɛla ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! Bannim’ maa tuma nyɛla bɛ ni yɛn paɣi shεli

[20] Bɛ zaɣiyino kam, Ti tirila bambɔŋɔ- nima, ka tiri bambɔŋɔnim’ a Duuma (Naawuni) pini puuni. Yaha! A Duuma pini pala bɛ ni mɔŋdi shεli

[21] (Yaa nyini Annabi)! Yulimi Ti (Tinim’ Naawuni) ni tibgi bɛ puuni shεba taba zuɣu shɛm. Yaha! Achiika! Bahigu (Chiyaama) n-nyɛ din mali darzakara, ni tibginsim din gari

[22] (Yaa nyini ninsala)! Di bo Duuma so m-pahi Naawuni zuɣu, ka ti leei bɛ ni galindi so, ni ŋun filiŋ

[23] Yaha! (Yaa nyini ŋun wumda)! A Duuma (Naawuni) zali zaligu kadama yi (ninsalinim’) miri ka yi jεm binshɛɣu naɣila O ko, ka be ba ni ma biɛrisuŋ, di yi ti niŋ ka bɛ kurugu paagi a, bɛ yino bee bɛ niriba ayi maa zaa, tɔ! Nyini miri ka a yεli ba: “Kaashi gba.” Yaha! Di tahi bɛ zuɣu, ka yɛli ba jilma yεltɔɣa

[24] Yaha! Siɣisim a kpimkpama n-ti ba ka di nyɛla nambɔzɔbo dini, ka yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni), zom ba nambɔɣu kamani bɛ ni daa yoli ma ka n-nyɛ zaɣabila shεm

[25] Yi Duuma (Naawuni) mi din be yi suhiri ni, yi yi nyɛla ninvuɣu suma, tɔ! Achiika! O (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋ- lana n-ti ninvuɣu shεba ban niŋdi tuuba n-labri O sani na

[26] Yaha! Tim dɔɣim o talahi din ʒi a zuɣu, ni nandana, n-ti pahi sochanda, ka miri ka a di a daarzichi ni barina soli

[27] Achiika! Ninvuɣu shɛba ban niŋdi barina ni bɛ daarzichi nyɛla shintaŋ mabihi, shintaŋ mi nyɛla ŋun zooi gutulunsi ni O Duuma (Naawuni)

[28] (Yaa nyini Annab)! A lebi biri ba, (ka di nyɛla a kala din yɛn ti ba) ka nyɛla ŋun niŋdila kore ni a Duuma (Naawuni) nambɔzɔbo, tɔ! Nyini yεlimi ba yεltɔɣa ni zilimballi

[29] Yaha! Di zaŋ a nuu n-kirsi a niŋgoli ni (di leei biɛmlana), a mi di teeri li teebu zaa, ka leei bɛ ni galindi so, ka o liɣiri lahi naai ka chɛ o. yεrgirila arzichi tiri O ni bɔri so, ka

[30] Achiika! A Duuma (Naawuni) tahiri miisim na n-ti tiri O ni bɔri so. Achiika! O nyɛla Ŋun mi din sɔɣi O daba tuuntumsa ni, ka lahi nyɛ Nyara

[31] Yaha! Di kuri ya yi bihi ka di nyɛla yi zɔrila fara zuɣu, Ti (Tinim’ (Naawuni) N-largiri ba bindirigu n-ti pahi yi mammaŋa. Achiika! Bɛ kubu nyεla taali din bara

[32] Yaha! Di miri ya zina, achiika! Di nyɛla tuumbɛɣu, ka di soli lahi nyɛ din be

[33] Yaha! Di kun ya nyɛvuli shεli Naawuni ni mɔŋ di kubu 1 naɣila ni di soli. Yaha! Ninvuɣu so bɛ ni ku ka o nyɛla bɛ ni di so zualinsi, tɔ! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ yiko ti o nyan- zaanda (ni o niŋ kisaasi), 2 amaa! O miri ka o niŋ barina kubu maa ni, domin achiika! O nyɛla bɛ ni sɔŋdi so

[34] Yaha! Di miri ya kpibga liɣiri, naɣila ni so’ shεli din viεla, hali ka o ti saɣi daadam. Yaha! Palmi ya alikauli. Achiika! Alikauli nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi shεli yɛla (Zaadali)

[35] Yaha! Palmi ya zaɣa di yi ti niŋ ka yi yɛn zahim. Yaha! Zahimmi ya ni aadalsi binzahindigu, dina n-nyɛ din gari ka di bahigu lahi viɛla

[36] (Yaa nyini ninsala)! Di doli a ni ka shɛli baŋsim, achiika! Wumbu mini nyabu, n-ti pahi suhiri zaasa nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi (ninsala) shεli yɛla (Zaadali)

[37] Yaha! Miri ka a chani tiŋgbani ni ka nyɛla ŋun fuhira. Achiika! Di kariya ka a tooi cheei tiŋgbani, a mi ku tooi paai zoya waɣilim

[38] Di zaasa zuɣubetali nyɛla bɛ ni je shɛli

[39] (Yaa nyini Annabi)! Ŋɔ maa be a Duuma (Naawuni) ni siɣisi shɛli wahayi n-ti a na ni yεmgoliŋga, ka miri ka a bo duuma so m-pahi Naawuni zuɣu, ka bɛ ti zaŋ a n-labi ʒahannama buɣum ni, ka nyɛla bɛ ni galindi so, ka kari o n-yihi Naawuni nambɔzɔbo ni

[40] (Yaa yinim’ Maka chεfurinima)! Di ni bɔŋɔ, yi Duuma (Naawuni) gahimla yinim’ ni bidibsi, ka gbubi Malaaikanim’ puuni shɛba ka bɛ nyɛ bipuɣinsi n-ti O. Achiika! Yi yεrila yɛltɔɣa shɛli din bara

[41] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigimi neei (yɛllikam) Alkur’aani ŋɔ puuni, domin bɛ (ninsalinim’) niŋ tεha, amaa! Di bi pahiri ba shεli naɣila guubu

[42] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Duuma shεba yi di pahi O (Naawuni) zuɣu kamani bɛ (chεfurinim’) ni yεri shεm, tɔ! Bɛ (duumanim’ maa) naan bo so’ shεli bɛ ni yɛn zaŋ m-paai Al’arshi lana (Naawuni) sani

[43] O nam niŋ’ kasi ka du, ka chɛ bɛ ni yɛri shɛli maa, dubu din galsi

[44] Sagbana ayɔpɔin mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni niŋdi O la kasi. Yaha! Binshɛɣu n-kani naɣila di simsirimi ni O (Naawuni) paɣibu, amaa! Yinim’ (ninsalinim’) bi baŋdi bɛ simsibu maa. Achiika! O (Naawuni) nyɛla suɣulolana titali, Chɛmpaŋlana

[45] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi ti karim Alkur’aani, Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdila saɣili n-niŋ a mini ninvuɣu shεba ban bi ti Bahigudali yεlimaŋli maa sunsuuni, ka di nyɛla din taɣira

[46] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla binwɔri m-pili bɛ (chεfurinim’ maa) suhiri ni, ka zaŋ timsim (tikpirlim) niŋ bɛ tiba ni. Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi ti teei a Duuma (Naawuni) koŋko yɛla Alkur’aani puuni, bɛ lebrimi biri, ka nyɛla ban guura

[47] Ti (Tinim’ Naawuni) mi bɛ ni wumdi li (Alkur’aani) ni daliri shɛli zuɣu, saha shεli bɛ yi ti wumdi a yɛltɔɣa, ni saha shεli bɛ yi ti gbaari saawɔra ashilo ni bɛ sunsuuni, saha shεli zualindiriba maa ni yεra: “Yi bi doli so m-pahila ninvuɣu so shirku ni gbaai.”

[48] (Yaa nyini Annabi)! Yulimi bɛ ni tiri a ŋmahinli shεŋa, dinzuɣu bɛ bɔrgi ya, ka ku lahi tooi dolsi sochibga

[49] Ka bɛ (Maka chɛfurinim’) naan yεli: “Di ni bɔŋɔ, ti yi ti (kpi) ka leei koba din bursi. Di ni bɔŋɔ, ti nyɛla bɛ ni yɛn ti yiɣisi shɛba ka ti nyɛ binnamda pala?”

[50] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Leemi ya kuɣa, bee kuruti (Naawuni nyɛla Ŋun yɛn labsi yi nyɛvuya ni, ka kariya saliya).”

[51] Bee (ka yi leei) binnamdi shεli din galsi yi suhiri ni (n-gari lala). Tɔ! Ni baalim, bɛ (chɛfurinim’) ni yεli: “Ŋuni n-leei yɛn tooi labsi ti na? Yεlima: “Ŋun daa nam ya na piligu maa.” Tɔ! Ni baalim, bɛ ni gbaɣisi bɛ zuɣuri niŋ a ka yεli: “Bondali n-nyɛli? Yεlima: “Di yi pa shɛli ka di be yoma.”

[52] Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti boli ya ka yi saɣi (boligu maa) ni O paɣibu, ka yi (ninsalinim’) naan tεhiri ka yi na ʒin ʒini (Dunia puuni), naɣila saha biɛla

[53] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlimi N daba ni bɛ yεlimi yɛltɔɣa din viεla, achiika! Shintaŋ zaŋdila yɛltɔɣa biɛɣu n-niŋdi bɛ (ninsalinim’) sunsuuni. Achiika! Shintaŋ nyɛla dima n-ti ninsala polo ni

[54] Yi Duuma mi yi yɛla, O yi bɔra, ka O zon ya nambɔɣu, O mi yi bɔra, ka O niŋ ya azaaba. (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tima na ni a ti leei bɛ ni zaŋ maŋ dalim so

[55] Yaha! A Duuma (Naawuni) m-mi ban be sagbana ni mini ban be tiŋgbani ni. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tibgila Annabinim’ maa puuni shεba bɛ taba zuɣu. Yaha! Ka Ti ti Annabi Daawuda Zabuura

[56] (Yaa nyini Annabi) Yεlima: “Bolmi ya binyεri shεŋa yi ni go n-yɛri ni bɛ nyɛla duumanim’ ka pa ni Naawuni maa, bɛ ku tooi vuui chuuta shεli ka chε n ya, bɛ mi ku tooi ŋmalgi li n-ti so

[57] Bɛ (chεfurinim’ maa) ni boondi shεba yuya maa (kamani Annabi Issa mini Uzairu) gba bɔrila din yɛn zaŋ ba miri bɛ Duuma (Naawuni), kadama bɛ puuni ŋuni n-leei miri O. Ka bɛ niŋdi kore ni O nambɔzɔbo, ka zɔri O daazaaba, Achiika! A Duuma (Naawuni) daazaaba nyɛla bɛ ni zɔri shɛli

[58] Tiŋgbani shɛli n-kani naɣila Ti (Tinim’ Naawuni) niŋ li la hallaka pɔi ni Zaadali, bee ka Ti niŋ ba azaabakpeeni. Ŋɔ maa nyɛla din pun sabi be litaafi (Lauhul Mahfuuz) puuni

[59] Yaha! Pa shɛli m-mɔŋ ka Ti (Tinim’ Naawuni) bi Ti alaamanim’ na m-pahila kurumbuninim’ maa daa labsi li la ʒiri. Ka Ti daa ti Samuudunim’ (Annabi Sɔlihu niriba) laakumi polo ni, ka bɛ di li zualinsi. Ti mi bi timdi alaamanim’ na, naɣila varsigu zuɣu

[60] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa yεla: “Achiika! A Duuma (Naawuni) gilila ninsalinim’ (ni baŋsim). Yaha! Ti bi zaŋ zahinli shεli Ti ni zaŋ wuha a (a gom ni) maa m-pahila di nyɛla dahimbu n-ti ninsalinima, lala n-nyɛ tia shεli bɛ ni narim (Zakkuumi tia) Alkur’aani puuni la. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) valsiri ba mi, amaa! Di bi pahiri ba shεli m-pahila kpahi yεɣi din galsi

[61] Yaha! (Yaa nyini Annabi) Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Annabi Adam, ka bɛ niŋ suzuuda maa naɣila Ibliisa (shintaŋ), ka o (shintaŋ) yεli: “Di ni bɔŋɔ, n-yɛn niŋla suzuuda n-ti A ni nam so ka o nyɛla yεɣiri?”

[62] Ka o (shintaŋ) yεli: “(Yaa n Duuma Naawuni)! Ma a nya a ni tibgi so n zuɣu maa, achiika! A yi naɣisi n-ti ma hali ni Zaadali, achiika! N-ni birgi o zuliya, naɣila bɛ puuni biɛla

[63] Ka O (Naawuni) yεli: “Chama, amaa ŋun ti doli a bɛ puuni, tɔ! Achiika! Ʒahannama buɣum n-yɛn ti nyɛ yi sanyoo, ka di nyɛla sanyoo din pali.”

[64] Yaha! Birimmi a ni yɛn tooi birim so bɛ puuni ni a kukoli, ka liri ba ni a yuri mini a tobbihi. Yaha! Pahimi bɛ zuɣu bɛ daarzichi mini bɛ bihi puuni. Yaha! Gbaami ba alikauli, shintaŋ mi bi gbaari ba alikauli shɛli m-pahila yɔhim

[65] (Ka Naawuni yεli): “Achiika! N daba (ban zani tuhi maa), a ka yiko shεli bɛ zuɣu. Yaha! A Duuma saɣi ni O leei bɛ ni dalindi So.”

[66] Yi Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun chɛ ka ŋarim chani kom ni (ka di nyɛ anfaani) n-tin ya, domin yi bo O pini puuni. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Nambɔzobonaa n-zaŋ tin ya

[67] Yaha! Chuuta shεli yi ti paai ya kom ni, ka binyεri shεŋa yi ni jɛmdi maa bɔrgi (yi haŋkya ni) naɣila O ko, amaa! Saha shεli O yi ti tilgi ya n-zaŋ kana duli, ka yi lahi lebi biri. Dinzuɣu, ninsala nyɛla ŋun zooi gutulunsi

[68] Di ni bɔŋɔ, yi niŋla yεmbahiga ni O (Naawuni) chε ka tiŋgbani yεɣ’ shεli vali ya, bee ka O tim pɔhim biεɣu na yi zuɣu? Din nyaaŋa ka yi ku nya yi ni yɛn dalim so (ka pa ni Ŋuna)

[69] Bee yi niŋla yεmbahiga ni O zaŋ ya labsi di (kom maa) ni din pahi ayi zuɣu, ka tim pɔhim bɛɣu din kabsiri binyεra na yi zuɣu, ka di (kom maa) din ya domin yi ni niŋ gutulunsi maa zuɣu. Din nyaaŋa, ka yi ku nya ŋun yɛn bɔhi Ti (Tinim’ Naawuni) biεri yi zuɣu

[70] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tibgi Adam bihi. Yaha! Ka Ti ʒi ba duli ni kom ni, ka largi ba bindira suma puuni. Yaha! Ka Ti tibgi ba Ti (Tinim’ Naawuni) ni nam binyεri shεŋa pam zuɣu, ka di nyɛla tibgibu

[71] Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti boli ninsalinim’ balibu kam ni bɛ toondana, dinzuɣu bɛ yi ti ti ninvuɣu so o tuuntumsa litaafi o nudirgu ni, tɔ! Ban nim’ maa yɛn ti karimla bɛ (sanyoo viεla) litaafi, bɛ mi ku di ba zualinsi dobino kpilli yɛm pɔrlim kotomsi

[72] Ninvuɣu so ŋun mi nyɛ zom Dunia ŋɔ, tɔ! Zaadali o yɛn ti nyɛla zom, ka lahi nyɛ ŋun bɔrgi ka chɛ sochibga

[73] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ (chεfurinim’ maa) di chɛ biɛla ni bɛ ŋmalgi a ka chɛ Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi shɛli wahayi n-ti a na maa, domin a nam ʒiri shɛli din li m-pa Ti (Tinim’ Naawuni). Yaha! (A yi di niŋ lala), bɛ naan gbubi a ka a nyɛla bɛ sima

[74] (Yaa nyini Annabi)! Di yi di pala Ti (Tinim’ Naawuni) ni kpaŋsi a zuɣu, di di naan chɛ biɛla, ni a dalim bɛ polo

[75] Din ŋuna, Ti (Tinim’ Naawuni) naan chɛ ka a lam azaaba shɛli din nabgi biεhigu (Dunia) puuni, ka lahi chɛ ka a ti lam azaaba shɛli din nabgi a kpibu nyaaŋa. Din nyaaŋa, a naan ku nya ŋun yɛn tooi sɔŋa Ti zuɣu

[76] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di di chɛ biɛla ni bɛ (chεfurinim’ maa) varsi a (Maka) tiŋgbani ni, domin bɛ yihi a di puuni, bɛ mi naan ku lahi ʒini a nyaaŋa (Dunia puuni) naɣila saha biɛla

[77] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Di nyɛla Ti (Tinim’ Naawuni) ni tim tuun’ shɛba na pɔi ni nyini maa soli, a mi ku nya gɔŋbu ni Ti soli

[78] (Yaa nyini Annabi)! Puhimi jiŋli wuntaŋ’ ŋmalgili hali ni yuŋ yi ti zibgi, ni Asiba jiŋli puhibu, achiika! Asiba jiŋli puhibu nyɛla bɛ (Malaaikanim’) ni diri shεli shɛhira

[79] Yuŋ mi puuni, zaŋmi li (Alkur’aani) m-puhi jiŋli, ka di nyɛla pahigu n-ti a, achiika! A Duuma (Naawuni) nyɛla Ŋun yɛn ti yiɣisi a (Zaadali) zaashee din nyɛ paɣibu shee

[80] Yaha! Yεlima: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Kpεhimi ma yεlimaŋli kpεhili shee, ka lahi yihi ma yihibu shee din nyɛ yɛlimaŋli. 1 Yaha! Zaŋmi ma leei ŋun mali yaa A sani, ka nyɛla ŋun mali nasara (n dimba zuɣu)

[81] Yaha! Yεlima: “Yεlimaŋli kana, ka ʒiri bɔrgi, achiika! Ʒiri pun nyɛla din yɛn bɔrgi

[82] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisirila din nyɛ alaafee mini nambɔzɔbo na Alkur’aani puuni n-zaŋ ti ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, amaa! Di bi pahiri zualindiriba shεli m-pahila ashaara

[83] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yi ti ti ninsala yolisi yolsiri shɛli, o lebrimi biri, ka shɛli o maŋ’ yaɣiyini. Yaha! Din be yi shihi o, ka o leei ŋun yihi tamaha

[84] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Sokam tumdila tuma ni o soli zuɣu, dinzuɣu yi Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun mi ninvuɣu so ŋun dolsi n-zaŋ chaŋ sochibga.”

[85] (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (Maka chεfurinim’) bɔhiri a nyɛvuli yɛla. Yεlima: “Nyεvuli baŋsim bela n Duuma (Naawuni) sani. Yaha! Bɛ bi tin ya baŋsim shɛli naɣila biɛla

[86] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔra, Ti naan nyεhi (Alkur’aani) shεli Ti ni siɣisi di wahayi n-ti a na maa (ka a di tam li a suhu ni). Din nyaaŋa, a naan ku nya a ni yɛn dalim so (ka nya nasara) Ti zuɣu

[87] Naɣila nambɔzɔbo din yi a Duuma (Naawuni) sani na. Achiika! O pini nyɛla din galsi a zuɣu

[88] Yεlima: “Achiika! Ninsalinim’ mini alizinnim’ yi laɣim ni bɛ tahi Alkur’aani ŋɔ maa tatabo na, bɛ ku tooi tahi li na, hali di yi nyɛla bɛ shεba sɔŋ la taba.”

[89] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kahigi mi n-ti ninsalinim’ Alkur’aani ŋɔ maa puuni ni ŋmahinli balibu kam. Amaa! Ka ninsalinim’ pam zaɣisi (yɛlimaŋli) naɣili chεfuritali

[90] Ka bɛ (Maka chεfurinim’ maa) yεli: “Di kariya ka ti ti a (Muhammadu) yεlimaŋli naɣila a chɛ ka tiŋgbani puhi kobilnina n-ti ti na.”

[91] “Bee ka a mali pu’ shεli din nyɛ dobino mini inabi (sinsaba) puri, di nyaaŋa, ka a (nyini Muhammadu) chɛ ka di puhi kulibɔna di sunsuuni, ka di shiri nyɛla puhibu ni yεlimaŋli.”

[92] “Bee ka a chɛ ka sagbana lu ti zuɣu na, kamani a ni go n-yεri shεm, bee ka a tahi Naawuni mini Malaaikanim’ na polo ni.”

[93] “Bee ka a mali salima yili, bee ka a du sagbana ni. Yaha! Di kariya ka ti ti yεlimaŋli ni a zuɣusaa dubu maa, naɣila a sheei na ni litaafi shɛli, ka ti karindi li.” Yεlima: “N Duuma (Naawuni) nam niŋ kasi, m-pa so m-pahila ninsala, ka lahi nyɛ tumo (n-zaŋ kana yi sani).”

[94] Ka shɛli n-daa mɔŋ ninsalinim’ yεlimaŋli tibu saha shεli dolsigu ni daa ka ba na m-pahila bɛ yεlimi: “Di ni- bɔŋɔ, Naawuni shiri timla ninsala na ka o ti nyɛ tumo?”

[95] Yεlima: “Di yi di nyɛla Malaaika- nim’ m-be tiŋgbani ni chana ni suhudoo, Ti naan siɣisi ba Malaaika so na ka o yi zuɣusaa na n-ti leei tumo (n- zaŋ kana bɛ sani)

[96] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni saɣi ni O leei Shɛhiralana m mini ya sunsuuni. Achiika! O nyɛla Baŋda ni din sɔɣi O daba tuuntumsa ni, ni Nyara

[97] Yaha! Naawuni ni dolsi so, tɔ! Ŋuna n-nyɛ ŋun dolsi, O mi yi birgi so, tɔ! Di kariya ka a nya (sɔŋdiba) ban yɛn tooi taɣi ba ka pa ni Ŋuna. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti neei ba mi Zaadali ka bɛ nina ba tiŋgbani ni ka nyɛla zoomba mini biriti, ni tikpira- nima. Bɛ labbu shee n-yɛn ti nyɛ ʒahannama buɣum ni, saha shεli kam ka di (buɣum maa) ti kpi, ka Ti (Tinim’ Naawuni) pahi ba buɣum kpeeni

[98] Dina n-nyɛ bɛ sanyoo, dama bɛ niŋla chεfuritali ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima, ka yεli: “Di ni bɔŋɔ, ti yi ti (kpi) ka leei koba ka burisi. Di ni bɔŋɔ, ti nyɛla bɛ ni yɛn yiɣisi shɛba ka ti leei binnamda pala

[99] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama Naawuni so Ŋun nam sagbana mini tiŋgbani nyɛla Ŋun yɛn tooi nam bɛ tatabo? Yaha! O zali ba la saha shεli din ka zilsigu di puuni, ka zualindiriba zaɣisi li naɣila (bɛ bɔrila) chεfuritali

[100] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di yi di nyɛla yinima n-su n Duuma nambɔzɔbo (arzichi) sɔŋbu shee, tɔ! Yi naan niŋ biɛm, dama yi zɔri dabiɛm ni yi ti dihi ka di naai zuɣu. Dinzuɣu ninsala nyɛla biɛmlana

[101] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa alaama- nima awei polo ni, dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Bɔhimi Israaila bihi saha shεli o (Annabi Musa) ni daa kaba na, ka Fir’auna yεli o: “Yaa nyini Musa Achiika! Mani tεhiri ni a nyɛla ninvuɣu so shirku ni gbaai.”

[102] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Achiika! A mi ni ka so n-siɣisi dimbɔŋɔnim’ zaa, naɣila sagbana mini tiŋgbani Duuma, ka di nyɛla kpahim. Yaha! Yaa nyini Fir’auna! Achiika! Mani mi kpahim ya ka a nyɛla ŋun niŋ hallaka.”

[103] Ka o (Fir’auna) niŋ niya ni o yihi ba (Annabi Musa mini o niriba Misra) tiŋgbani ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ ka kom di o mini ninvuɣu shɛba ban pahi o zuɣu namgbaniyini

[104] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli Israaila bihi o (Fir’auna kum) nyaaŋa: “Ʒinimi ya (Misra) tiŋgbani ni, amaa! Bahigudali (Chiyaama) daalikauli maa yi ti kana, Ti ni zaŋ ya na ka yi ti nyɛla laɣinsi koŋkoba”

[105] Ni yεlimaŋli ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aani) na, ni yεlimaŋli mi ka di siɣi na. (Yaa nyini Annabi)! Ti bi tim a na naɣila a ti nyɛ suhupiεlli lahibali tira (ni Alizanda), ka nyɛ saɣisigulana (ni buɣum daazaaba)

[106] Alkur’aani mi, Ti (Tinim’ Naawuni) piripiri li mi domin a (Annabi Muhammadu) ti karim li n-ti ninsalinim’ ka di (aayanim sheebu) mali naɣisibu. Yaha! Ka Ti siɣisi li, siɣisibu ni yεlimaŋli

[107] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tim ya li (Alkur’aani) yɛlimaŋli, bee ka yi bi ti yεlimaŋli. Achiika! Ninvuɣu shεba bɛ (Naawuni) ni daa ti baŋsim (Yahuudu mini Nashaaranima) pɔi ni dina maa, bɛ yi ti karindi li n-tiri ba, bɛ lurila bɛ yɛnonim’ zuɣu, ka nyɛla ban niŋdi suzuuda

[108] Ka bɛ yεra: “Ti Duuma nam niŋ kasi, achiika! Ti Duuma (Naawuni) daalikauli nyɛla din yɛn niŋ.”

[109] Ka bɛ luri bɛ yɛnonim’ zuɣu n- kuhira, ka di pahiri ba maŋ’ gbargi n-ti Naawuni

[110] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Bolimi ya O Naawuni, bee ka yi boli O Nambɔnaa,” di zaɣiyino kam ka yi boli O (di nyɛla yim), O malila yuviεla. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di yihi karim polo ni (a jiŋli puuni) n-ti yεɣi, a mi di sɔɣi li pam. Dinzuɣu, bom soli n- zani di (diba ayi maa) sunsuuni

[111] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Paɣibu balibu kam nyɛla Naawuni so Ŋun ka bia la dini, O mi ka nyintaa O nam puuni. Yaha! O ka ŋun sɔŋdi O domin chɔɣinsi zuɣu, ka tibgi O, ka di nyɛla tibgibu ni yɛlimaŋli

[1] Paɣibu balibu kam nyεla din dihitabli n-zaŋ ti Naawuni so Ŋun siɣisi kunduli (Alkur’aani) na n-ti ti O dabli (Annabi Muhammadu), O mi bi chɛ ka di mali gɔŋbu

[2] Ka di nyɛla din tuhi, domin O zaŋ li varsi (ninsalinim’) ni azaabakpeeni din be O sani, ka ti ban ti Naawuni yɛlimaŋli ka tumdi tuunviεla suhupεlli lahibali kadama bɛ mali sanyoviɛlli (Alizanda)

[3] Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti ʒini di (Alizanda) puuni kuli mali wɔra

[4] Ka O lahi varsi ninvuɣu shεba ban yεli: “Naawuni mali bia.”

[5] Bɛ ka di baŋsim shεli, lala n-daa nyɛ bɛ banim’ gba, yεltɔɣa shεli din yiri bɛ noya ni maa bara, ka shεli ka bɛ yεra m- pahila ʒiri

[6] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! A di chɛ bɛla ni a ku a maŋ’ (ni suhusaɣiŋgu) bɛ (chεfurinim’ maa) boba zuɣu, domin bɛ bi ti yɛltɔɣali (Alkur’aani) ŋɔ maa yεlimaŋli zuɣu

[7] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla din be tiŋgbani yaaŋa zuɣu leei naɣachinsi n-ti li, domin Ti dahim ba (bɛ ninsalinima) ka nya bɛ puuni ŋuni n-yɛn vεlgi o tuma

[8] Yaha! Achiika! Ti nyɛla ban yɛn zaŋ din be di zuɣu leei tiŋgbani kuŋ (Zaadali)

[9] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a tεhirimi ni zoloŋnima (nachimba n-daa nyɛ ba), n-ti pahi woliga la daa nyɛla lahiʒiba Ti (Tinim’ Naawuni) nam yɛlikpahinda puuni

[10] Saha shεli nachimba maa ni daa zo n-ti laɣim zoloŋ maa ni, ka bɛ yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Tim ti nambɔzɔbo din yi A sani na, ka balgi dolsigu n-ti ti hali shεli puuni ti ni be ŋɔ

[11] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ ka bɛ ʒeei gom zoloŋ maa ni yuungbaliŋ

[12] Din nyaaŋa, ka Ti lahi neei ba domin ti baŋ zamaatu biba ayi puuni ban mi yuun’ shεŋa tariga bɛ ni ʒini (zoloŋ maa ni)

[13] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) n-tira bɛ lahibali ni yεlimaŋli. Achiika! Bɛ daa nyɛla naɣachin’ shεba ban ti bɛ Duuma (Naawuni) yεlimaŋli, ka Ti pahi ba dolsigu

[14] Yaha! Ka ti kpaŋsi bɛ suhiri, saha shεli bɛ ni daa yiɣisi (bɛ ni daa yiɣisi zani bɛ ya naa maa tooni), ka bɛ yεli: “Ti Duuma Naawuni n-nyɛ sagbana mini tiŋgbani Duuma, di kariya ka ti jεm duuma so ka pa ni Ŋuna, (ti yi niŋ lala), din ŋuna ti di yɛli yɛltɔɣa din kpahi yɛɣi tariga.”

[15] (Ka nachimba maa yεli): “Ti niriba ŋɔ maa gbibila duuma shεba dabam ka chɛ Ŋuna (Naawuni). Bozuɣu ka bɛ bi tahi daliri shεli din be polo ni. Dinzuɣu, zualindira bɛ lahi paai ninvuɣu so ŋun ŋma ʒiri m-pa Naawuni.”

[16] (Ka nachimba yεli taba): “Yi yi niŋ katiŋ’ ka chɛ ba ni binyɛr’ shɛŋa bɛ ni jɛmda ka pa Naawuni maa, tɔ! Yin laɣimmi ya yi maŋa n-tahi zoloŋ ŋɔ maa ni, yi Duuma (Naawuni) ni yεrigi O nambɔzobo m-pli ya, ka balgi yi vɛnyɛla shee n-tin ya

[17] (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Ka a nya ka wuntaŋ’ yi ti puhi na, ka di naan sheendi ka chεri bɛ (naɣachimba maa) zoloŋ maa nudirgu polo, wuntaŋ’ yi ti lahi yɛn lu, ka di milgiri ka chɛri ba nuzaa polo, ka bɛ nyɛla ban do zoloŋ maa sunsuuni. Dimbɔŋɔ maa bela Naawuni nam yɛlikpahinda puuni. Naawuni ni dolsi so, tɔ! Ŋuna n-nyɛ ŋun shiri dolsi, O mi yi birgi so, tɔ! Di kariya ka a nya zo so ŋun yɛn tooi taɣi o, ka dolsi o

[18] Yaha! (A yi daa nya ba), a naan tεhi ni bɛ nyɛla ninvuɣu shɛba ban ne, amaa! Ka bɛ nyɛla ban gbihira. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) naan lahi lebgiri ba nudirgu mini nuzaa polo, ka bɛ baa teei o napɔna n-do zoloŋ maa noli ni. (Yaa nyini ŋun gbilsiri tibli)! Di yi di daa niŋ ka a vɔhim n-lihi ba, a naan ŋmalgi vaai guui ka chɛ ba. Achiika! Dabεm naan lahi pali a suhu ni ni bana

[19] Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa neei ba domin bɛ bɔhiri taba bɛ suusuuni, ka bɛ puuni so yεli: “Saha dini ka yi zaŋ ʒini (zoloŋ ŋɔ ni)?” “Ka bɛ yεli: “Ti ʒinila kpe dahinyini, bee dabsili pirgili.” Ka bɛ (puuni shεba mi) yεli: “Yi Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun mi yi ni ʒini kpe saha shɛli tariga. Dinzuɣu, zaŋmi ya yi anʒilfa liɣiri ŋɔ maa n-tim yi ni so tiŋ’ puuni, ka o ti yuli nya bindir’ shεli din niŋ kasi, ka kan ya na ni bindirgu di puuni. Amaa! O yulmi viɛnyɛla ka di chɛ ka ninvuɣu so baŋ yi yεla.”

[20] Achiika! Bɛ (tiŋ’ puuni nim’) yi baŋ yi yεla kpe, bɛ ni labi ya kuɣa, bee ka bɛ labsi ya bɛ daadiini (buɣa jɛma) puuni, din ŋuna yi ku tilgi (Naawuni sani) kuli mali wɔra

[21] Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ bɛ yɛltɔɣa m-baŋsi (ninsalinima), domin bɛ baŋ ni Naawuni daalikauli nyɛla yεlimaŋli, ka baŋ ni Chiyaama yiɣisibu ka zilsigu di puuni. Saha shɛli bɛ (tiŋ’ maa nim’) ni daa ŋmεri namgban kpeeni bɛ sunsuuni. 1 Ka bɛ naan yεli: “Miεm ya mee n-tam bɛ zuɣu, bɛ Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun mi bɛ yεlimaŋli, ka ninvuɣu shεba ban yεltɔɣa nyεŋ yεli: “Achiika! Ti ni mɛ jiŋli n-tam bɛ zuɣu.”

[22] Ni baalim, bɛ (ninsalinim’) ni yɛli: “Bɛ daa nyɛla niriba ata, ka bɛ baa maa pahi bɛ zuɣu anahi, ka shεba yεli ni bɛ daa nyɛla niriba anu, ka bɛ baa maa pahi bɛ zuɣu ayobu, ka di nyɛla biɛhim n-zaŋ ti ba zimsim puuni. Yaha! Bɛ ni lahi yεli: “Bɛ nyɛla niriba ayɔpɔin, ka bɛ baa maa pahi bɛ zuɣu anii.” (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “N Duuma (Naawuni) n-nyɛ Ŋun mi, so ʒi bɛ tariga naɣila niriba bɛla. Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Miri ka a ŋmε so namgban- kpeeni n-zaŋ chaŋ bɛ polo, a mi miri ka a bɔhi bɛ (chɛfurinim’) puuni so bɛ yɛltɔɣa

[23] Yaha! Di yεli shɛli: “Achiika! Mani nyɛla ŋun sa yɛn niŋ bini yaakaza biεɣuni.”

[24] Naɣila Naawuni yi yu. Yaha! Di yi ti niŋ ka a tam, tɔ! Nyin teemi a Duuma (Naawuni) yɛla. Yaha! Yεlima: “N-niŋdi tamaha ni n Duuma (Naawuni) dolsi ma n-zaŋ chaŋ din miri dolsigu n- gari ŋɔ maa.”

[25] Ka bɛ (nachimba maa) ʒini bɛ zoloŋ maa ni yuuŋkɔbsi ata, ka lahi pahi yuma awei di zuɣu

[26] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Naawuni m-mi saha shεli tariga bɛ ni daa ʒini zoloŋ maa ni, Ŋuna n-su din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni, O nyabu mini O wumbu paai tariga, bɛ ka ŋun yɛn guli ba ka pa Ŋuna. Yaha! O mini so bɛ laɣinda O nam zaligu puuni.”

[27] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Karimmi ba bɛ ni siɣisi shɛli wahayi n-ti a na din nyɛ a Duuma (Naawuni) litaafi, so n- kani yɛn tooi taɣi O yɛltɔɣa (zaligu). Yaha! Di kariya ka a nya sɔɣibu shee ka pa ni O sani

[28] Yaha! (Yaa nyinin Annabi)! Tim a maŋ’ suɣulo ni ninvuɣu shεba ban jεmdi bɛ Duuma (Naawuni) Asiba ni Zaawuni ka di nyɛla bɛ bɔri la O yεda. Yaha! Di ŋmalgi a nini ka chɛ ba domin a bɔri Dunia bεhigu nachinsi zuɣu. A mi miri ka a doli ninvuɣu so Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ tamsim niŋ o suhu ni, ka o tam Ti yεla teebu, ka dinzuɣu chɛ ka o doli o suhuyurlim, ka o bɛhigu ti leei hallaka

[29] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Yεlimaŋli bela yi Duuma (Naawuni) sani, dinzuɣu ŋun bɔra, ŋun tim yεlimaŋli, ŋun mi bɔra, ŋun niŋmi gutulunsi. Achiika! Ti malila buɣum shεli shili n-guli zualindiriba, ka di goma ti yɛn gili ba. Yaha! Bɛ yi ti bɔri kunzoo, ka bɛ zo ba kuŋ’ ni ko’ shεli din ŋmani kpatulli din chimdi (ninsalinim’) nina ni. Di binnyurgu maa nyɛla din be, ka lahi be ni di nyɛ vuhim shee

[30] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunvεla, tɔ! Ti (Tinim’ Naawuni) ku chɛ ka ninvuɣu shεba ban tum tuunsuma sanyoo bahi yoli

[31] Bannim’ maa sanyoo nyɛla ʒinahigu Daalizanda, ka kulibɔna ti yɛn zɔri di gbinni, ka bɛ dihi ba nachinsi ni salima baŋsi, ka yεli ba sitira din nyɛ vakaha, ka di nyɛla silki din tibsi ni din bi tibsa, ka bɛ dondoya n-dalim kuɣuwaɣila zuɣu. Mbo ni sanyoo dimbɔŋɔ maa, Yaha! Di (Alizanda) vεla ni di leei vuhim shee (n-zaŋ ti ninsala)

[32] (Yaa nyini Annabi)! Tim ba niriba ayi ŋmahinli, Ti (Tinim’ Naawuni) zalila bɛ puuni yino Inabi (sinsaba) puri ayi, ka zaŋ dobino tihi n-gili li. Yaha! Ka Ti zali bimbilma di sunsuuni

[33] Ka di puri ayi maa puuni zaɣiyini kam yihi di bindirigu na ka shɛli bi pooi di puuni. Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi chɛ ka kulibɔŋ puhi di sunsuuni

[34] Ka o nyɛla ŋun mali binwola, ka naan yεli o zo maa ka di nyɛla o ŋmεri o la namgbani kpeeni: “Mani n-nyɛ ŋun gari a liɣiri, ni jilma niriba ni.”

[35] Ka kpe o puu maa ni, ka nyɛla ŋun dirila o maŋ’ zualinsi ka yεli: “Mani bi tεhiri ni ŋɔ maa (puri ayi maa) ni ti kpi kuli mali wɔra.”

[36] Yaha! Mani bi tεhiri ni Chiyaami ni yiɣisi. Yaha! Di yi ti niŋ ka bɛ labsi ma n Duuma (Naawuni) sani (Zaadali), tɔ! Achiika! N-nyɛla ŋun yɛn nya viɛnyɛla din gari lala, ka di nyɛla labrisuŋ shee n-ti ma.”

[37] Ka o zo maa yεli, ka di nyɛla o labsiri o la yɛltɔɣa: “Di ni bɔŋɔ, a niŋla gutulunsi ni Ŋun nama (a ba Annabi Adam) ni taŋkpaɣu, din nyaaŋa ka O nam a ni maniyyi (dablim kom), ka nam a saɣisi ka a nyɛ ninsala?”

[38] Amaa! Mani, (n-ti yɛlimaŋli) ni Ŋuna n-nyɛ Naawuni, n Duuma, m-pala ŋun yɛn yɛn laɣim n Duuma (Naawuni) ni so jεm

[39] “Bozuɣu ka a ni di kpe a puu maa ni, ka a bi yεli: “Naawuni ni yu shεli (dina n-yɛn niŋ). Yiko shɛli kani naɣila ni Naawuni, domin a nya ma ka m-bi paagi a liɣiri mini bihi zuɣu.”

[40] “Tamaha beni kadama n Duuma ni ti ma (arzichi) din gari a puu ŋɔ maa, ka tim azaaba shεli ka di yi zuɣusaa na (n- ti shee a puu maa ni), ka di leei tiŋgbani shɛli din niŋ polipoli (ka ku tooi lahi ko).”

[41] “Bee ka di kom leei din zilgi tiŋgbani ni, ka a ku tooi lahi bo n-nya li.”

[42] Ka o (o puu maa) binwola zaa saɣim, ka o leei ŋun kpalim n-lebri o nuhi ayi domin o ni di laɣi shεli puu maa ni zuɣu, ka di lu n-do di wula zuɣu, ka o naan yεra: “M-baye, bo n-di leei niŋ ka m bi laɣim n Duuma mini so.”

[43] Ka o ka zamaatu shɛba ban yɛn sɔŋ o ka pa ni Naawuni, o mi ku tooi sɔŋ o maŋa (ka chɛ Naawuni daazaaba)

[44] Nimaa ni ka sɔŋsim nyɛ Naawuni so Ŋun nyɛ yɛlimaŋli lana maa ko dini, Ŋun gari sokam sanyoo ni bahindi suŋ

[45] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Tim ba ŋmahinli ni Dunia bεhigu, di ŋmanila ko’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni siɣisi na zuɣusaa, ka tiŋgbani ni bimbila gabi ni dina, (ka di bili na n-ti niŋ bindirigu), din nyaaŋa ka di kuui, ka kabsi kabsi, ka pɔhim ʒɛri li. Yaha! Naawuni nyɛla Toora binshɛɣu kam zuɣu

[46] Arzichi mini bihi nyɛla Dunia biεhigu nachintεri, amaa! Tuunvεla din kpalinda, dina n-nyɛ din sanyoo gari a Duuma (Naawuni) sani, dina n-lahi nyɛ din tamaha gari

[47] Yaha! Dabsi’ shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni yɛn ti vuui zoya, ka a nya ka tiŋgbani kuli ne n-doya, ka Ti laɣim ba (bɛ ninsalinima), Ti mi ti bi yɛn chɛ bɛ puuni ninvuɣu yino

[48] (Yaa nyini Annabi)! Ka bɛ yɛn ti zaŋ ba n-zali a Duuma (Naawuni) tooni, ka bɛ nyɛla ban ʒe safu ni (ka bɛ yɛli ba): “Achiika! Yi kana Ti (Tinim’ Naawuni) sani na kamani Ti ni daa nam ya pilgu maa shɛm, chɛli gba! Yi daa tɛhimi ni di kariya ka Ti zaliya laɣimbu saha.”

[49] Ka bɛ zali (ninsalinim’) tuuntumsa litaafi (ka bɛ zaŋ ninvuɣu suma sabli niŋ bɛ nudirgu ni, ka zaŋ bibɛhi litaafi niŋ bɛ nuzaa ni), ka a nya bibɛhi ka bɛ zɔri dabεm ni din be di (sabli maa) puuni, ka bɛ naan yεra: “Yaa ni ti yolitɛm! Bo sabli n-leei bɔŋɔ, di bi chεri tuun’ shɛli din pɔra bee din galsi, naɣila di gu li mi (ka di sabi doya)?” Ka bɛ (ninsalinima) nya bɛ ni tum shɛli ka di ʒe bɛ tooni. Yaha! A Duuma (Naawuni) bi diri so zualinsi

[50] (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Annabi Adam, ka bɛ niŋ suzuuda maa, naɣila Ibliisu (shintaŋ), o daa bela alizinnim’ puuni, ka kpee yi ka chɛ o Duuma (Naawuni) zaligu. Di ni bɔŋɔ, yi (ninsalinim’) yɛn zaŋla o mini o zuliya n-leei duumanim’ ka pa ni Mani (Naawuni)? Ka bɛ mi nyɛla dimba n- zaŋ tin ya? Di shintaŋ dolibu ka pa ni Naawuni maa nyɛla din be n-zaŋ ti zualindiriba

[51] N (Mani Naawuni) daa bi niŋ ba (shintaŋ mini o zuliya) saawɔra sagbana mini tiŋgbani nambu puuni, lala n-nyɛ bɛ mammaŋ’ nambu ni, M-mi pala Ŋun yɛn gbubi ban birgiri (ninsalinim’ maa) ka bɛ nyɛ sɔŋdiba

[52] Yaha! Dabsi’ shεli O (Naawuni) ni yɛn ti yεli: “Bolimi ya yi ni daa boondi duuma shεba ka di pa Mani (Naawuni) maa,” ka bɛ boli ba, ka bɛ bi saɣi ti ba, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zali Maubika (hallaka) bɛ sunsuuni

[53] Ka bibɛhi nya buɣum, ka dihitabli ni achiika! Bɛ nyɛla ban yɛn faai lu di puuni, ka mi ku tooi nya ŋmaɣibu shee ka chɛ li

[54] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) tila ninsalinim’ ŋmahinli kam Alkur’aani ŋɔ puuni, amaa! Ninsala nyɛla ŋun zooi namgbankpeeni gari binshɛɣu kam

[55] Yaha! Pa shɛli m-mɔŋ ninsalinim’ ni bɛ ti Naawuni yεlimaŋli ka bo chɛmpaŋ bɛ Duuma (Naawuni) sani saha shεli dolsigu ni daa ti kaba na m- pahila bɛ guhiri mi ni din daa paai tooni nim’ maa kaba na, bee ka azaaba kaba na polo ni

[56] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi timdi tuumba na naɣila bɛ ti leei suhupiεlli lahibali tiriba (ni Alizanda kpεbu), ka lahi kpεhiri dabiεm (ni buɣum daazaaba). Ka ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa naan ŋmɛri namgban- kpeeni domin bɛ zaŋ li saɣim yεlimaŋli. Ka bɛ gbibi N (Mani Naawuni) aaya- nima, n-ti pahi bɛ ni saɣisiri ba ni shεli maa ka di nyɛ ansarsi

[57] Yaha! Ŋuni n-leei nyɛ zualindira n- ti lahi paai ninvuɣu so bɛ ni zaŋ o Duuma (Naawuni) aayanim’ teegi o, ka o lebi biri li, ka tam o nuhi ayi ni daŋ tum tuun’ shεŋa. Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋla binwɔri ŋari bɛ suhiri zuɣu, ka bɛ ku tooi lahi baŋ li, ka zaŋ tibsim (tikpirlim) niŋ bɛ tiba ni. Yaha! Yi yi boli ba n-zaŋ chaŋ dolsigu shee, di kariya ka bɛ dolsi kuli mali wɔra

[58] (Yaa nyini Annabi)! A Duuma (Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana, Nambɔzobonaa, O yi di yɛn gbibi ba (ninsalinima) ni bɛ ni tuuntumsa, tɔ! O naan niŋ ba azaaba ni yomyoma. Chɛli gba! Bɛ mali la saha shɛli bɛ (Naawuni) ni zali ba, (dindali maa), di kariya ka bɛ yɛn ti nya sɔɣibu shee ka pa ni O (Naawuni) sani

[59] Yaha! Di lala tiŋgbana (Aadu mini Samuudunim’ tiŋgbana) maa, Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ ba la hallaka saha shεli bɛ ni daa di zualinsi. Yaha! Ti daa zali la bɛ hallaka maa ka di mali di saha

[60] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Annabi Musa ni daa yεli o nachimbila (Annabi Ishawu): “Mani bi yɛn chɛ chandi ŋɔ maa naɣila n-ti paai kuli kara ayi la laɣimbu sheei, bee ka n- tuɣi n-chandi yuungbaliŋ.”

[61] Saha shεli bɛ niriba ayi (Annabi Musa mini o nachimbila) maa ni ti paai di (kuli kara ayi maa) laɣimbu shee, ka bɛ tam bɛ zahim yεla, ka di (zahim maa) gbaagi di soli n-chana kom maa ni, ka di leei dolibu shee n-zaŋ ti o

[62] Saha shεli bɛ ni daa ti chaŋ yɛɣi (kulikara ayi maa shee), ka o (Annabi Musa) yεli o nachimbila maa: “Zaŋmi ti bindirigu la na, achiika! Ti yi wahala zuɣu ti gɔrim ŋɔ ni.”

[63] Ka O (nachimbila maa) yεli: “Ma a nya saha shεli ti ni di laɣim tampiŋ maa gbinni la, mani di tamla zahim maa yεla, pa so mi n-chɛ ka n-tam di yεla naɣila shintaŋ, ka di (zahim maa) gbaai di chandi kom maa ni, ka di nyɛla lahiʒiba (n-ti Annabi Musa mini o nachimbila maa)

[64] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ ti ni bɔri shεli maa (domin zahim maa nyɛla alaama shεli n-zaŋ ti ti), ka bɛ niriba ayi maa naan labi n-ti doli bɛ napɔmbɔba

[65] Ka bɛ (niriba ayi maa) nya dab’ so Ti (Tinim’ Naawuni) daba puuni, ka Ti ti o nambɔzɔhigu Ti sani, ka baŋsi o baŋsim shεli din yi Ti sani na

[66] Ka Annabi Musa yεli o (Naawuni dabli maa): “Di ni bɔŋɔ, n-doli a ka a baŋsi ma bɛ (Naawuni) ni baŋsi a shɛli ka leei ŋun dolsi?”

[67] Ka O (Naawuni dabli maa, Annabi Halaru) yεli: “Achiika! Di kariya ka a tooi niŋ suɣulo ni mani.”

[68] “Ka wula ka a yɛn tooi niŋ suɣulo ni binshɛɣu bɛ ni bi baŋsi a di yɛlimaŋli?”

[69] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Ni baalim, Naawuni yi saɣi, a ni nya ma ka n-nyɛla suɣulolana, m-mi ku tum birgi a zaligu.”

[70] Ka o (Annabi Halaru) yεli: “Tɔ! A yi doli ma, nyin miri ka a bɔhi ma shɛli yɛla naɣila m maŋmaŋ’ ti tɔɣisi a di ni nyɛ shɛm.”

[71] Ka bɛ chaŋ hali ti kpe ŋarim ni, ka o (Annabi Halaru) chɛ n-vubgi li (ŋarim maa), ka o (Annabi Musa) yεli: “Di ni- bɔŋɔ, a chɛmi vubgi li, ni kom di ban be di puuni maa? Achiika! A tum tuumbiɛɣu din galsi.”

[72] Ka o (Annabi Halaru) Yεli: “Di ni- bɔŋɔ, m-bi yεla ni di kariya ka a tooi niŋ suɣulo ni mani?”

[73] Ka o (Annabi Musa) Yεli: “Di gbibi ma ni taali n-ni tam ka tum shɛli ŋɔ maa zuɣu, a mi di zaŋ wahala pa n zuɣu m mini a biɛhigu puuni.”

[74] Ka bɛ niriba ayi maa lahi chaŋ hali n-ti chirigi bidibbila so, ka o (Annabi Halaru) ku o, ka o (Annabi Musa) Yεli: “Di ni bɔŋɔ, o kula nyɛvuli din niŋ kasi ka pa ni di yihila nyɛvuli shεli? Achiika! A tum tuumbiɛɣu.”

[75] Ka o (Annabi Halaru) yεli: “Di ni- bɔŋɔ, m-bi yεli a ni di kariya ka a tooi niŋ suɣulo ni mani

[76] ka o (Annabi Musa) yεli: “N-yi lahi bɔhi a shɛli yɛla di nyaaŋa, tɔ! Nyin miri ka a lahi chɛ ka n-doli a, achiika! A fabla paai tariga n-zaŋ kana n sani.”

[77] Ka bɛ lahi chaŋ hali ti paai tiŋshee nima, ka suhi di tiŋ’ maa nim’ bindirigu, ka bɛ zaɣisi ni bɛ deei bɛ saani, ka bɛ (Annabi Halaru mini Annabi Musa) nya dikpini shεli di (tiŋ’ maa) ni ka di bɔri ni di lu, ka o (Annabi Halaru) mali li zali dede. Ka o (Annabi Musa) yεli: “A yi di saɣi, a naan deei laɣ’ shεli di zuɣu.”

[78] Ka o (Annabi Halaru) yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ m mina sunsuuni wolgibu. Amaa! Ni baalim, n-ni yɛli a a ni bi tooi niŋ suɣulo ni shɛli maa fasara.”

[79] (Yaa nyini Musa)! Ma a nya ŋarim li tumdi tuma kulgi maa ni, ka m-bɔri ni la, ban su li nyɛla faranima, ka bɛ mali n-saɣim li, dama na’ so m-be tiŋ maa ni n-fari ŋarim kam (din viεla) ka di nyɛla ni zualinsi.”

[80] Yaha! A nya bidibbila maa, o ba ni o ma nyɛla ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka ti zo dabεm ni o ti zaŋ tipawumli mini chɛfuritali m-pili ba.”

[81] Ka ti yu ni bɛ Duuma (Naawuni) taɣi ba (bia so) ŋun niŋ kasi n-gari o, ka lahi zɔri ba nambɔɣu n-gari o

[82] Yaha! A nya dikpini la, ninvuɣu shεba ban su li nyɛla bidibbihi ayi ban nyɛ kpibsi tiŋ’ maa ni, ka di (dukpini maa) gbinni mali arzichi ka di nyɛ bɛ dini, ka bɛ ba daa nyɛ ninvuɣu suŋ, dinzuɣu ka a Duuma (Naawuni) yu ni bɛ ti bi dobba ka yihi bɛ daarzichi, ka di nyɛla nambɔzɔbo din yi a Duuma sani na. M-mi bi niŋ li ni n suhuyurlim. Dina n-nyɛ a ni bi tooi niŋ shɛli suɣulo maa fasara.”

[83] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ bɔhiri a Zulkarnaini yɛla. Yεlima: “Ni baalim, n-ni karim ya o yεltɔɣa puuni shεli.”

[84] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti o yiko tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka balgi soli kam n-ti o

[85] (Dahinshɛli) Ka o ti doli so’ shεli

[86] Hali ti paai wuntaŋ’ lubu shee, ka nya ka di lurila kobilnin’ shεli din nyɛ yεɣiri sabinli ni, ka o nya ninvuɣu shεba nimaa ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) Yεli o: “Yaa nyini Zulkarnaini, a yi yu, nyini niŋmi ba azaaba, bee ka a gbibi ba ni vεnyεla.”

[87] Ka o (Zulkarnaini) yεli: “Amaa! Ŋun di zualinsi, tɔ! Ni baalim, Ti ni niŋ o azaaba, din nyaaŋa, ka bɛ ti labsi o o Duuma sani, ka o ti niŋ o azaaba din be n-gari lala

[88] “Yaha! Amaa! Ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunsuŋ, tɔ! O mali tuunvɛla sanyoo (Alizanda).Yaha! Ni baalim, Ti ni yεli o din nyɛ tuŋ (soochi) ti zaligu puuni.”

[89] Din nyaaŋa, ka o (Zulkarnaini) lahi doli so’ shεli (o gɔrim puuni)

[90] Hali ti paai wuntaŋ’ puhibu shee, ka nya ka li (wuntaŋ’ maa) ka di puhirila ninvuɣu shεba zuɣu Ti (Tinim’ Naawuni) ni bɛ ti ba din yɛn taɣiri ba ka chɛ li (wuntaŋ’ maa tulum)

[91] Lala n-daa nyɛ li, ka Ti (Tinim’ Naawuni) mi o (Zulkarnaini) lahibali kam ni daa nyɛ shεm

[92] Din nyaaŋa, ka o lahi doli so’ shεli (o gɔrim puuni)

[93] Hali ti paai zoya ayi sunsuuni, ka nya ninvuɣu shεba (nimaani), ka bɛ kuli bi wumdi (Dunia) balli kam

[94] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Zulkarnaini Achiika! Yaazuuzu mini Maazuuzu 1 nyɛla ban saɣindi tiŋgbani yaaŋa zuɣu. Di ni bɔŋɔ, ti yom farku n-ti a, ka a zali saɣali ti mini ba sunsuuni

[95] Ka o (Zulkarnaini) yεli: “N Duuma (Naawuni) ni ti ma yiko shɛli n-nyɛ din gari. Dinzuɣu, sɔŋmi ya ma ni yaa, ka n-zali gooni yi mini ba sunsuuni

[96] Tim ya ma kurikabsa (ka n-zaŋ li tam taba zuɣu) hali ka di ti saɣisi zoya ayi maa sunsuuni, ka o yεli: “Vubmi ya” hali ti zaŋ li leei buɣum, ka yεli: “Tim ya ma ka n-kpaai dalima pa di zuɣu.”

[97] Dinzuɣu, bɛ (Yaazuuzu mini Maazuuzu) daa bi tooi lahi du li, bɛ mi bɛ tooi chibi li voli (di gbinni)

[98] Ka o (Zulkarnaini) yεli: “Ŋɔ maa nyɛla nambɔzɔbo din yi n Duuma (Naawuni) sani na, Dinzuɣu n Duuma daalikauli saha (Chiyaama yiɣisibu) yi ti paai, o ni chɛ ka di (dukpini maa) lu n-dahim (ka Yaazuuzu mini Maazuuzu maa yi na). Yaha! N Duuma (Naawuni) daalikauli nyɛla yɛlimaŋli.”

[99] Yaha! Dindali maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti chɛ ka bɛ (ninsalinim’) kpe n-shɛbsi taba ni, ka bɛ piεbsi kikaa ni, ka Ti laɣim ba, ka di nyɛla laɣimbu ni yεlimaŋli

[100] Yaha! Dindali maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn yihi ʒahannama buɣum zali chεfurinim’ tooni polo ni

[101] Ninvuɣu shεba ban nina daa be zimsim ni ka chɛ N (Mani Naawuni) yɛla teebu, ka daa nyɛla ban bi tooi wumdi li

[102] (Ka Naawuni yɛli): “Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa tεhirimi ni bɛ ni tooi gbibi n daba ka bɛ nyɛ duumanim’ ka pa ni Mani? Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) malila ʒahannama buɣum shili n-guli chεfurinima, ka di yɛn ti nyɛ sheebu shee n-zaŋ ti ba

[103] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Di ni bɔŋɔ, n-tim ya ninvuɣu shεba ban tuuntumsa nyɛ kɔhilu lahibali

[104] Ninvuɣu shɛba ban tuma saɣim Dunia biɛhigu puuni, ka bɛ mi tεhiri ni bɛ vεlgiri la tuma

[105] Bana n-nyɛ ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali ni bɛ Duuma (Naawuni) aayanim’ mini O laɣimbu, ka bɛ tuuntumsa (sanyoo) saɣim, dinzuɣu Ti (Tinim’ Naawuni) ti bi yɛn chɛ ka bɛ ti mali timsim (jilma) Zaadali

[106] Di ʒahannama (buɣum) n-nyɛ bɛ sanyoo domin bɛ ni niŋ chεfuritali shεli maa zuɣu, ka bɛ daa lahi gbibi N aayanim’ mini N tuumba ni ansarsi

[107] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli ka tum tuunviεla, Firdausi Daalizanda yiya n-yɛn ti nyɛ saani n-zaŋ ti ba

[108] Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, ka bɛ bi lahi bɔri ni bɛ ŋmalgi ba ka chɛ li

[109] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Teeku kom yi di yɛn leei tadabo (ni bɛ zaŋ li sabi) n Duuma (Naawuni) yεltɔɣa (Alkur’aani), achiika! Teeku kom maa naan naai, pɔi ka n Duuma (Naawuni) yεltɔɣa na bi naai, hali Ti (Tinim’ Naawuni) yi di tahi di tatabo na n-ti pahi di zuɣu.”

[110] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! N-nyɛla ninsala yi tatabo, ka bɛ siɣisiri wahayi (tuuntali) n-tiri ma na, kadama yi Duuma nyɛla Duuma yino. Dinzuɣu, ŋun niŋdi kore ni o Duuma (Naawuni) laɣimbu, tɔ! Ŋun tummi tuunvɛlli, ka miri ka o laɣim so ni o Duuma (Naawuni) jɛm

[1] Kaaf-Ha-Ya-Aiin-Sād (K. H. Y. I. S). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di fasara naɣila Naawuni

[2] (Yaa nyini Annabi)! Ŋɔ maa nyɛla teebu n-zaŋ chaŋ a Duuma (Naawuni) ni daa zo O dabli Annabi Zakariya nambɔɣu shεm

[3] Saha shεli o (Annabi Zakariya) ni daa boli o Duuma (Naawuni) boondi shεli din nyɛ sɔɣisinli ni

[4] Ka o (Annabi Zakariya) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Achiiika! Gbarginsim paai ma, ka n zabri palgi. M-mi pala A ni zaɣisiri so suhigu deebu.”

[5] “Yaha! Achiika! N-zɔrila n dɔɣim dabiɛm n kum nyaaŋa, ka m paɣa mi nyɛ paɣaŋɔli, dinzuɣu tim ma bisuŋ ŋun yi A sani na.”

[6] “Ka o di n fali, ka di Annabi Ya’akuba yiŋnim’ fali. Yaha! Zaŋmi o leei a ni niŋ so yεda.”

[7] (Ka Naawuni yɛli): “Yaa nyini Zakariya! Achiika! Ti tiri a suhupiεlli lahibali ni bidibbila so (a paɣa ni yɛn dɔɣi), ka o yuli yɛn nyɛ “Yahaya.” Ti na ʒin zaŋ yuli ŋɔ maa m-boli ninvuɣu so pɔi ni ŋuna.”

[8] Ka o (Annabi Zakaria) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! N-yɛn niŋ wula mali bia, ka m paɣa nyɛ paɣaŋɔli, ka n kuriginsim lahi paai tariga

[9] Ka o (Malaaika) yεli: “Lala ka a Duuma (Naawuni) yεli, di nyɛla soochi N (Mani Naawuni) sani. Achiika! N-daa nam a mi ka a pa shɛli.”

[10] Ka o (Annabi Zakariya) yεli: “Yaa n Duuma! Wuhimi ma alaama shεli (din wuhiri ni m paɣa ni dɔɣi), ka o (Naawuni) yεli: “A daalaama nyɛla a ku tooi tɔɣisi yɛltɔɣa ni niriba dabsa ata, ka kuli nyɛla ŋun mali alaafee.”

[11] Ka o (Annabi Zakariya) yi o niriba sani o jεma shee n-ti tiri wuhi ba (ka yεli): “Niŋmi ya Naawuni kasi Asiba ni Zaawuni.”

[12] “(Ka Naawuni yɛri yɛltɔɣa ni bia so bɛ ni dɔɣi maa) Yaa nyini Yahaya! Gbibi litaafi (Attaura) ŋɔ maa ni yaa,” ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o Annabitali ka o nyɛla bia

[13] Ka o (Annabi Yahaya) nyɛla ŋun zɔri nambɔɣu Ti (Tinim’ Naawuni) sani, ka o lahi be kasi, ka daa nyɛla wuntizɔra

[14] Yaha! O daa nyɛla bia so ŋun doli o ba ni o ma, o mi daa pala ninvuɣu so ŋun tibgi o maŋ’ ka kpɛri Naawuni taali ni

[15] Yaha! Suhudoo be o zuɣu dabsi shεli bɛ ni daa dɔɣi o na, ni o kum dali, n-ti pahi dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti yiɣisi o ka labsi o o nyɛvuli ni na

[16] (Yaa nyini Annabi)! Teemi Mariam yɛla kundili (Alkur’aani) puuni, saha shεli o ni daa niŋ katiŋ’ ka chɛ o niriba n-zaŋ labi wulimpuhili polo

[17] Ka o (Mariam) bo saɣili n-taɣi o maŋ’ ka chɛ ba, ka Ti (Tinim’ Naawuni) tim Ti Ruuhi (Malaaika) na o sani, ka o ka o na ni ninsala pali ŋmali

[18] Ka o (Mariam) yεli: “M-bɔri taɣibu ni Nambɔnaa (Naawuni) a sani, a yi nyɛla wuntizɔra.”

[19] Ka o (Malaaika) yεli: “Achiika! Mani nyɛla a Duuma (Naawuni) tumo, (n-kami na), ni n-ti ti a bidibbila so a ni yɛn dɔɣi lahibali, ka o nyɛla bia so ŋun niŋ kasi

[20] Ka o (Mariam) yεli: “Di yɛn niŋ wula ka m mali bia, ka doo bi shihi ma, m mi pala pagɔrili?”

[21] Ka o (Malaaika) yεli: “Lala ka a Duuma (Naawuni) yεli: “Di nyɛla soochi N (Mani Naawuni) sani. Yaha! domin Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ o (bia maa) zali ka o nyɛla yɛlikpahindili n- zaŋ ti ninsalinima, ni nambɔzɔbo din yi Ti sani na. Yaha! Di nyɛla yεli shεli din yεn niŋ (ka Naawuni pun sabi li zali)

[22] Ka o (Mariam) kpiɣi o (Annabi Issa) puli, ka zaŋ li n-yi kpaŋ luɣushɛli polo din niŋ katiŋa (ka chɛ o niriba sani)

[23] Ka dɔɣim bɛrim ti ka o na (ka o wolsi) hali n-zaŋ chaŋ dobino tigbirli gbini, ka o yεli: “Yaa ni n-da ashaara, bo n-di leei niŋ ka n-kpi pɔi ni ŋɔ maa, ka leei ŋun filiŋ, ka bɛ (Dunianim’) tam n yεla.”

[24] Ka o (Malaaika) boli o di (dobino tia maa) gbini (ka yεli o): “Di niŋ suhusaɣiŋgu, achiika! A Duuma zali a la kɔbilnina shɛli a tiŋli.”

[25] “Yaha! Gbaɣalim dobino tigbirili maa n-labsi a polo na, dobino maha din bi ni yi zuɣusaa n-lu a tooni na.”

[26] “Dinzuɣu dim ka nyu ka niŋ suhupiɛlli. Yaha! A yi nya ninsalinim’ puuni so (ka o bɔhi a), nyin yεlima: “Achiika! “N-gbaaila alikauli ni Naawuni kadama n-ku tɔɣisi yɛltɔɣa ni ninsala kam zuŋɔ dabsili ŋɔ.”

[27] Ka o (Mariam) zaŋ o (bia maa) n- kana o niriba sani, n-ti gbibi o, ka bɛ yεli: “Yaa nyini Mariam! Achiika! A tahi yɛltɔɣa titali na.”

[28] “Yaa nyini Haruna tuzopaɣa! A ba daa pala ninvuɣu yoli, a ma mi gba daa pala pagɔrili.”

[29] Ka o (Mariam) tiri wuhi o (bia maa), ka bɛ yεli: “Wula ka ti yɛn tɔɣisi yεltɔɣa n-gargi biliεɣu so ŋun na do zuɣukuɣura ni?”

[30] Ka o (biliεɣu maa, Annabi Issa) yεli: “Mani nyɛla Naawuni dabli, ka O ti ma litaafi, ka zaŋ ma leei Annabi.”

[31] “Ka O zaŋ ma leei alibarka nira luɣulikam n-ni be, ka saɣisi ma ni jiŋli puhibu mini zakka tibu dindee yi niŋ ka n na be n nyɛvuli puuni.”

[32] “Yaha! Ka n-nyɛla ŋun doli m ma. Yaha! O (Naawuni) bi zaŋ ma leei ŋun tibgi o maŋa, ka nyɛ zuɣubεɣulana.”

[33] “Yaha! Suhudoo be n zuɣu dabsi shɛli bɛ ni dɔɣi ma, ni n kum dali, n-ti pahi dabsi’ shɛli bɛ ni yɛn ti yiɣisi ma ka n-labi na n nyɛvuli puuni.”

[34] Lala n-nyɛ Annabi Issa Mariam bia yɛlimaŋli yɛltɔɣa shɛli bɛ (Yahuudu mini Nashaara) ni zilsiri di puuni maa

[35] Di bi tu ni Naawuni gbibi so ka o nyɛ O bia, O nam simsiya, O yi zali zaligu, achiika! O yεrili mi: “Leema, ka di leei.”

[36] “Yaha! Achiika! Naawuni nyɛla n Duuma ni yi Duuma, dinzuɣu jεmmi ya O, ŋɔ maa n-nyɛ sochibga.”

[37] Ka laɣinsi niŋ namgbankpeeni bɛ sunsuuni. 1 Dinzuɣu, azaabakpeeni be ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa zuɣu ni zatitali maa dali.”

[38] Wula n-leei yɛn ti nyɛ bɛ wumbu ni bɛ nyabu, dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti kana Ti (Tinim’ Naawuni) sani? Amaa! Zuŋɔ, zualindiriba be birginsim din be polo ni

[39] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Varsim ba n-zaŋ chaŋ yolitεm dabsili maa, saha shεli bɛ ni yɛn ti ŋmaai saliya (ka ban yɛn kpe Alizanda kpe, ka ban mi yɛn kpe buɣum ni kpe), amaa! Ka bɛ nyɛla ban be tamsim ni (Dunia ŋɔ) ka nyɛla ban bi tiri Naawuni yεlimaŋli

[40] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-diri tiŋgbani fali, ni din kam be di zuɣu. Yaha! Ti sani ka bɛ yɛn ti labsi ba (bin- namda na) na

[41] (Yaa nyini Annabi)! Teemi Annabi Ibrahima yεla litaafi (Alkur’aani) puuni. Achiika! O daa nyɛla yεlimaŋlilana, ka daa nyɛ Annabi

[42] Saha shεli o ni daa yεli o ba: “Yaa nyini m ba! Bozuɣu ka a jεmdi din bi wumdi ka bi nyara, ka mi ku tooi niŋ a anfaani shεli?”

[43] “Yaa nyini m ba! Achiika! Baŋsim shεli din ka a sani kama na, dinzuɣu, doli ma ka n-dolsi a sochibga.”

[44] Yaa nyini m ba! Miri ka a jεm shintaŋ, achiika! Shintaŋ nyɛla ŋun kpεri Nambɔnaa (Naawuni) taali ni

[45] Yaa nyini m ba! Achiika! Mani zɔri mi ni azaaba shεli ti shihi a Nambɔnaa (Naawuni) sani, ka a leei shintaŋ yura

[46] Ka o (Annabi Ibrahima ba) yεli: “Yaa nyini Ibrahima! Di ni bɔŋɔ, a nyɛla ŋun zaɣisiri n duumanim’ maa?” Tɔ! Achiika! A yi bi chɛ, n-nyɛla ŋun yɛn labi a kuɣa. Yaha! Niŋmi ma katiŋ sahawaɣinli.”

[47] Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Suhudoo be a zuɣu, ni baalim, n-ni bo gaafara n-ti a n Duuma (Naawuni) sani. Achiika! O (Naawuni) nyɛla Ŋun tibgi ma.”

[48] “Yaha! N-nyɛla ŋun yɛn niŋ katiŋ’ ka chɛ yi mini binyεr’ shεŋa yi ni jεmdi ka pa ni Naawuni maa, ka jεm n Duma (Naawuni), m-mali tamaha kadama n Duuma (Naawuni) ku zaɣisi n suhigu deebu.”

[49] Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni daa niŋ katiŋ’ ka chɛ bɛ mini binyεr’ shεŋa bɛ ni jɛmdi ka pa Naawuni maa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o Annabi Is’haka dɔɣim, ni Annabi Ya’akuba. Yaha! Ka Ti zaŋ bɛ zaɣiyino kam n-lee Annabi

[50] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti ba Ti nambɔzɔbo puuni shɛli, ka chɛ ka bɛ teeri bɛ yɛla ni zaɣivɛlli

[51] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi Annabi Musa yεla kundili (Alkur’aani) puuni. Achiika! O daa nyɛla ninvuɣu gahindili, ka lahi nyɛ Naawuni tumo, ni Annabi

[52] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) boli o Tuuri zoli nudirgu zuɣu, ka zaŋ o miri na Ti sani, ka o nyɛla Ti ni diri so fiila

[53] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) lahi ti o mabia Haruna Annabitali Ti nambɔzɔbo puuni

[54] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi Annabi Smaila yεla kuduli (Alkur’aani) puuni. Achiika! O daa nyɛla alikauli paanda, ka daa nyɛ Naawuni tumo, ni Annabi

[55] Yaha! O daa nyɛla ŋun puhiri o maligu ni jiŋli puhibu, n-ti pahi zakka tibu, ka daa nyɛla yεdalana o Duuma (Naawuni) sani

[56] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teeimi Annabi Idrisu yεla kundili (Alkur’aani) puuni. Achiika! O daa nyɛla ŋun mali yεlimaŋli pam, ka daa lahi nyɛ Annabi

[57] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) duhi o zaashe’ shɛli (Alizanda) din du

[58] Bana n-nyɛ ninvuɣu shɛba Naawuni ni niŋ ba ni’ima Annabinim’ ban yi Adam zuliya puuni na la, ni ninvuɣu shεba Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa kpiɣi ŋarim puuni m-pahi Annabi Nuhu zuɣu la, ni Annabi Ibrahima zuliya, ni Israaila (Annabi Ya’akuba), ni Ti (Tinim’ Naawuni) ni dolsi shεba ka gahim ba puuni. Bɛ yi ti karindi ba Nambɔnaa (Naawuni) aayanima, ka bɛ lu ka nyɛla ban niŋ suzuuda, ka kuhira

[59] Ka ninvuɣu shεba kana n-ti zani bɛ zaani bɛ nyaaŋa, ka zaɣisi jiŋli puhibu, ka doli la (Dunia) kɔrsi, tɔ! Ni baalim, bɛ ni laɣim ni Gayya (buɣum kobilnin’ shɛli yuli m-bala)

[60] Naɣila ninvuɣu so ŋun niŋ tuuba, ka ti Naawuni yεlimanli, ka lahi tum tuun- viεlli, tɔ! Bannim’ maa ni kpe Alizanda. Yaha! Bɛ ti bi yɛn di ba zualinsi shɛli

[61] (Bɛ sanyoo) nyɛla ʒinahigu Daalizanda shεli Nambɔnaa (Naawuni) ni niŋ O daba di daalikauli ni sɔɣisinli la. Achiika! O daalikauli maa nyɛla din yɛn ti kana

[62] Bɛ (Alizanda bihi) bi wumdi yεltɔɣa kaha di puuni naɣila suhudoo. Yaha! Ka bɛ mali bɛ daarzichi (bindirigu) di puuni Asiba mini Zaawuni

[63] Dina n-nyɛ Alizanda shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni mali dihiri ti daba puuni ŋun nyɛ wuntizɔra fali

[64] Yaha! Ti (Malaaikanim’) bi sheeri tiŋgbani ni na naɣila ni a Duuma zaligu, Ŋuna n-su din be ti tooni, ni din be ti nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama), ni din be di sunsuuni. Yaha! A Duuma (Naawuni) pala Ŋun Tamda

[65] Sagbana mini tiŋgbani n-ti pahi din be di suusuuni Duuma. Dinzuɣu (yaa nyini Annabi)! Jεmmi O, ka niŋ suɣulo ni O jɛma. Di ni bɔŋɔ, a mi (duuma so) ŋun kuli ŋmani O

[66] Ka ninsala (chεfura) yεra: “Di ni- bɔŋɔ n-yi kpi, bɛ ni ti lahi yiɣisi ma ka n-labi na n nyɛvuli ni

[67] Di ni bɔŋɔ, ninsala bi teeri kadama Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa nam o ka o pa shεli pɔi ni lala

[68] Dinzuɣu, m-po a Duuma, achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) nyɛla ban yɛn ti yiɣisi ba (chεfurinim’ maa), n-ti pahi shintana, din nyaaŋa achiika! Ti ni zaŋ ba na ka bɛ ti nyɛla ban gbaŋgbaya n-gili ʒahannama buɣum

[69] Din nyaaŋa, achiika! Ti nyɛla ban yɛn dargi tɔhigi zamaatu kam puuni ŋun kpɛri Nambɔnaa taali ni n-gari sokam

[70] Din nyaaŋa, Ti (Tinim’ Naawuni) m-mi ninvuɣu shεba ban tu ni bɛ kpe li (buɣum)

[71] Yaha! Yi (ninsalinim’) puuni so n-kani m-pahila o yɛn ti kpahimi yɛɣi di (ʒahannama buɣum) 1 zuɣu, di nyɛla talahi n-ti a Duuma (Naawuni), ka nyɛla din fukumsi pun naai

[72] Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti tilgi wuntizɔriba, ka chɛ zualindiriba di (buɣum maa) puuni, ka bɛ nyɛla ban gbaŋgbaya

[73] Yaha! Bɛ yi ti karindi Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima n-tiri ba polo ni, ka ninvuɣu shɛba ban niŋ chɛfuritali maa (bundannim’) naan yεli ban ti Naawuni yεlimaŋli (faranima): “Ti zamaatu bɛ ba ayi ŋɔ puuni banima n-leei mali zaashee din tibgi, ni ʒishesuŋ

[74] Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ tiŋgbani shɛlinim’ ban daa kana pɔi ni bana (Maka chɛfurinima) maa hallaka, ka bɛ daa gari ba aʒiya (duu nyɛma), ka saɣi daadamanim’ n-gari ba

[75] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ninvuɣu so ŋun be birginsim puuni, tɔ! Nambɔnaa (Naawuni) ni waɣisi mia n-ti o, hali ni saha shεli bɛ ni yɛn ti nya bɛ ni niŋdi ba alikauli ni shεli maa, di yi pa shɛli ka bɛ nya azaaba (Dunia ŋɔ), bee Chiyaama yiɣsibu. Ni baalim bɛ (chɛfurinim’) ni ti baŋ ŋun bɛhigu shee niŋ zaɣibɛɣu, ni ŋun tobbihi chɔɣim

[76] Ka Naawuni pahiri ninvuɣu shεba ban bɔri dolsigu dolsigu. Yaha! Tuunvɛla din (laara) kpalinda, dina n- nyɛ din gari a Duuma (Naawuni) sani, ni labbu shee din gari

[77] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a nya ninvuɣu so ŋun niŋ chεfuritali ni Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ ka yεli: “Achiika! Bɛ ni ti lahi ti ma liɣiri mini bihi (Zaadali)?”

[78] Di ni bɔŋɔ, o nyɛla din sɔɣi bee o gbibila alikauli shεli Naawuni sani

[79] Haifa! Ti (Tinim’ Naawuni) ni sabi o ni yεri shɛli maa, ka zaŋ li nabgi o daazaaba, nabgibu ni yεlimaŋli

[80] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) di o fali domin o ni yɛri shɛli maa zuɣu, ka o ti kana Ti sani o ko

[81] Ka bɛ (chεfurinim’) naan gbibi duuma shɛba ka pa ni Naawuni, domin di leei tibginsim n-zaŋ ti ba (Dunia ŋɔ)

[82] Haifa! Bɛ (buɣa maa) ni ti zaɣisi ba ka yεli ni bɛ daa bi jεm ba (Dunia), ka leei nyintahi n-zaŋ ti ba

[83] (Yaa nyini Annabi)! Di ni bɔŋɔ, a bi nya kadama Ti (Tinim’ Naawuni) tim la shintana na (ka bɛ ti mali yaa) chεfurinim’ zuɣu, ka yɔhindi ba ka mali ba n-kpɛhiri Naawuni taali kpɛbu ni

[84] Dinzuɣu (Yaa nyini Annabi)! Di bo yom bɛ (chɛfurinim’ maa) zuɣu, Ti (Tinim’ Naawuni) naɣisirimi tiri ba naɣisibu ni yɛlimaŋli

[85] Dabsi’ shεli Ti ni yɛn ti laɣim wuntizɔriba Nambɔzobonaa (Naawuni) sani, ka bɛ nyɛ saaŋgahinda

[86] Yaha! Ka Ti kari bibɛhi hali ti niŋ ʒahannama buɣum ni, ka bɛ nyɛla konyuri ni wum shɛba

[87] Bɛ ka suhudee yiko (dindali maa) naɣila ninvuɣu so ŋun gbibi alikauli shεli Nambɔnaa (Naawuni) sani

[88] Yaha! Ka bɛ (chεfurinima) naan yεli: “Nambɔnaa (Naawuni) mali bia.”

[89] Achiika! Yi (chεfurinim’) tahi binshɛɣu din be pam na

[90] Sagbana chɛ bɛla ni di tahibɔɣi, ka tiŋgbani mi chɛhi, ka zoya lu n-dahim

[91] Domin bɛ yεli ni Nambɔzobonaa (Naawuni) mali bia zuɣu

[92] Di bɛ tu kamaata ni Nambɔzobonaa (Naawuni) gbibi so ka o nyɛ O bia

[93] So n-ka sagbana mini tiŋgbani ni naɣila o yɛn kala Nambɔnaa (Naawuni) sani na ka nyɛ dabli

[94] Achiika! O (Naawuni) mi bɛ tariga, ka kali ba kalibu ni yɛlimaŋli

[95] Yaha! Bɛ zaa nyɛla ban yɛn ti kana O (Naawuni) sani, ka nyɛla ninvuɣu gaŋ gaŋ

[96] Achiika! Ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli, ka tum tuunvεla, ni baalim, Nambɔnaa (Naawuni) ni zaŋ yurlim niŋ bɛ sunsuuni

[97] (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) balgi li (Alkur’aani) mi a zilli zuɣu, domin a zaŋ li n-ti wuntizɔriba suhupεlli lahibali, ka zaŋ li n-valsi ninvuɣu shεba ban zooi namgbankpeeni

[98] Yaha! Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa niŋ tiŋgbani shɛli nim’ hallaka pɔi ni bana (Maka chɛfuri- nima)

[1] Taa Ha (T. H.). [Bachi gaŋ gaŋ ŋɔ maa wuhirimi ni Alkur’aani nyɛla Muɣujizah (lahiʒibsi din ka ŋmali), dama so ʒi di gbinni naɣila Naawuni

[2] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi siɣisi Alkur’aani n-ti a na ni a ti niŋ wahala

[3] Naɣila di ti leei teebu n-zaŋ ti ninvuɣu so ŋun zɔri Naawuni

[4] Di nyɛla bɛ ni siɣisi shɛli ka di yi (Duuma so) Ŋun nam tiŋgbani mini sagbana shεŋa din du zuɣusaa la

[5] Dunia Nambɔnaa (Naawuni), O nyɛla Ŋun niŋ dede Al’arshi (O nam garo) zuɣu

[6] Ŋuna n-su din be sagbana ni, ni din be tiŋgbani ni, n-ti pahi din be di suusuuni, ni din be taŋkpaɣu gbinni. Naawuni m-mi O ni du m-ba Al’arshi shɛm, so ʒi li, di bɔhigu mi nyɛla din bi tu kamaata

[7] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! A yi yihi yεltɔɣa polo ni (bee ka a sɔɣi li mi), tɔ! Achiika! Ŋuna (Naawuni) mi ashili din sɔɣi n-gari li

[8] Naawuni, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna, O malila yuli vɛla

[9] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di ni- bɔŋɔ, Annabi Musa lahibali paagi a na

[10] Saha shεli o (Annabi Musa) ni daa nya buɣum, ka yεli o maligu: “Ʒinimi ya. Achiika! Mani nyɛla buɣum lahinli katiŋa, achiika! N-n-nyɛ buɣum mokpalli n-tin ya na, bee ka n-nya dolsigu shεli buɣum maa zuɣu na.”

[11] Saha shεli o (Annabi Musa) ni paai di (buɣum maa) gbini, ka bɛ boli o: “Yaa nyini Musa”

[12] “Achiika! Mani n-nyɛ a Duuma (Naawuni). Dinzuɣu, pirgim a namda. Achiika! A bela Tuwa polo din niŋ kasi la ni.”

[13] “Yaha! Mani (Naawuni) n-nyɛ Ŋun gahimma, dinzuɣu wummi bɛ ni tira shεli wahayi maa.”

[14] Achiika! Mani n-nyɛ Naawuni, duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Mani, dinzuɣu jεmmi ma, ka puhi jiŋli domin N yɛla teebu zuɣu

[15] Achiika! Chiyaama yiɣsibu maa nyɛla di yɛn kana, di di chɛ bɛla ni N (Mani Naawuni) sɔɣi li domin bɛ ti yo nyεvuli kam samli ni di ni tum shɛli

[16] Dinzuɣu, miri ka a chɛ ka ninvuɣu so ŋun bi ti li (Zaadali) yεlimaŋli ka doli o suhuyurlim taɣi a ka chɛ li, ka a ti niŋ hallaka

[17] (Ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Musa! Bo n-leei be a nudirgu ŋɔ ni

[18] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Di nyɛla n daɣu, ka n-dihiri li, ka mali li tɔhigiri vari n-tiri m biŋkɔbri, ka n-lahi mali li kuri bukaata shεŋa

[19] Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Musa! Zaŋmi li labi.”

[20] Ka o (Annabi Musa) zaŋ li labi, ka di leei wahu n-chana

[21] Ka O (Naawuni) yεli: “Gbaami o, ka miri ka a zo dabiεm, Ti (Tinim’ Naawuni) ni labsi li na di ni pun be shεm pilgu maa.”

[22] Yaha! Zaŋmi a nuhi laɣim a bɔɣulɔŋ ni, (ka yihi li) di ni yi na ka nyɛla zaɣipiεlli (kamani wuntaŋ’ la), ka daɣiri ka dini, ka di lahi nyɛ alaama shɛli.”

[23] Domin Ti zaŋ Ti daalaama kara puuni shɛli n-wuhi a

[24] “Cham Fir’auna sani (n-ti niŋ o wa’azu), achiika! O nyɛla ŋun kpahi yεɣi tariga.”

[25] “Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Yɛlgim n nyɔɣu n-ti ma.”

[26] “Ka baligi n yεla (tuuntali) ŋɔ.”

[27] “Ka yihi birlim din be n zinli zuɣu ŋɔ maa.”

[28] “Ka bɛ (Fir’auna mini O niriba) baŋ n yɛltɔɣa.”

[29] “Yaha! Tim ma ŋun yɛn sɔŋdi ma n niriba puuni.”

[30] “M mabia Haruna.”

[31] “Zaŋmi o kpaŋsi n yaa.”

[32] “Ka zaŋ o pahi n yεla (tuuntali) maa ni.”

[33] “Domin ti simsiri A pam.”

[34] “Ka teeri A yɛla pam.”

[35] “Achiika! A nyɛla Ŋun nyari ti.”

[36] Ka O (Naawuni) yεli: “Achiika! Yaa nyini Musa! Bɛ shiri ti a a suhigu maa.”

[37] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa min ti a (Annabi Musa) pini shεli yaha

[38] Saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa tim na ni wahayi ni binshɛɣu bɛ ni niŋdi di wahayi n-zaŋ kana a ma sani

[39] “Kadama zaŋmi o (Musa) n-labi adaka ŋɔ ni, ka zaŋ o ti labi mɔɣili (nile) kom ŋɔ ni, din nyaaŋa mɔɣili kom maa ni yihi o labi duli na, N (Mani Naawuni) dim ni o (Musah) gba dim ni kpiɣi o. Yaha! Ka N-zaŋ yurlim din yi N sani na m-pa a zuɣu. Yaha! Domin bɛ gbibi a N (Mani Naawuni) gulibu puuni.”

[40] (Yaa nyini Musa) Teemi saha shεli a tuzopaɣa la ni daa chani ka yεra: “Di ni bɔŋɔ, n-wuhimi ya ŋun yɛn yoli o tin ya? Ka Ti (Tinim’ Naawuni) labsi a na a ma sani, domin o nya suhudoo ka di niŋ suhusaɣiŋgu. Yaha! Ka a yihi nyɛvuli, ka Ti lahi tilgi a ka chɛ suhusaɣiŋgu. Ka Ti lahi dahim a ka di nyɛla dahimbu ni yεlimaŋli. Din nyaaŋa, ka a (Musa) lahi ʒini Madyana- nim’ puuni yuungbaliŋ, din nyaaŋa ka a kana ti saɣisi Naawuni zaligu (tuuntali ŋɔ maa) yaa nyini Musa

[41] “Yaha! Ka N (Naawuni) gahimmi a n-ti M maŋa.”

[42] “A mini a mabia (Haruna) cham ya ni n dalirinima, ka miri ya ka yi gbargi yi maŋa n-zaŋ chaŋ n (Naawuni) yɛla teebu.”

[43] “Cham ya Fir’auna sani, achiika! O nyɛla ŋun kpahi yɛɣi.”

[44] “Dinzuɣu yεlimi ya o yɛltɔɣa ni zilimballi, achiika! O ni teei Naawuni yɛla, bee ka o zo Naawuni.”

[45] Ka bɛ (Annabi Musa mini Haruna) yɛli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Achiika! Tinim’ zɔrila dabiεm ni o (Fir’auna) ti niŋ yom ni o nahim ti, bee ka o ti kpahi yεɣi.”

[46] Ka O (Naawuni) yεli: “Di zon ya dabiεm, achiika! M (Mani Naawuni) mini ya n-kuli be, N-wumdi ka nyara.”

[47] Dinzuɣu, cham ya o (Fir’auna) sani n-ti yεli o: “Ti niriba ayi ŋɔ maa nyɛla a Duuma (Naawuni) tuumba, dinzuɣu chεli Israa’ila bihi ka ti mini ba chaŋ, ka miri ka a niŋdi ba azaaba. Achiika! Ti ka a na ni alaama shεli din yi a Duuma (Naawuni) sani na.Yaha! Suhudoo be ninvuɣu so ŋun doli dolsigu zuɣu.”

[48] “Achiika! Bɛ siɣisi ti wahayi na kadama azaaba be ninvuɣu so ŋun labsi (Naawuni yεltɔɣa) ʒiri ka lebi biri li zuɣu.”

[49] Ka o (Fir’auna) yεli: “Yaa nyini Musa! Ka ŋuni n-leei nyɛ yi Duuma maa?”

[50] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Ti Duuma n-nyɛ Ŋun tiri binshɛɣu kam di nama, ka dolsi li.”

[51] Ka o (Fir’auna) yεli: “Ka wula n-daa leei nyɛ al’umma shɛba ban daŋ tooni maa hala?”

[52] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Di baŋsim bela n Duuma (Naawuni) sani litaafi (Lauhulu Mahfuuz) puuni, n Duuma (Naawuni) bi bɔrgira, O mi bi tamda.”

[53] “Ŋuna n-nyɛ Ŋun zaŋ tiŋgbani n-leei binyɛrgili n-tin ya, ka zaŋ soya n- kpεhi ya di puuni, ka siɣisi kom na suɣusaa,” ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ li n-yihi bimbilma koŋkoba na

[54] (Ka Naawuni yɛli): “Dim ya, ka guli yi biŋkobri. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-ti ninvuɣu shεba ban mali haŋkali.”

[55] Di (tiŋgbani) puuni ka Ti (Tinim’ Naawuni) nam ya, di puuni ka Ti lahi labsiri ya (yi gbala ni). Yaha! Di puuni ka Ti ti lahi yɛn ti yihi ya na wokati shεli yaha (Zaadali)

[56] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa baŋsi o (Fir’auna) Ti daalaamanim’ zaasa, ka o labsi li ʒiri, ka zaɣisi li

[57] Ka o (Fir’auna) yεli: “Yaa nyini Musa! Di ni bɔŋɔ, a kami na ni a ti zaŋ a sihira n-yihi ti ti tiŋgbani ni?”

[58] “Tɔ! Achiika! Ti ni ka a na ni sihira di tatabo. Dinzuɣu, zalimi saha shɛli ti mini a sunsuuni, ka ti mini a zaa so ku yiɣisi di daalikauli maa, ka ti zaa laɣim luɣushεli polo din niŋ kamaata.”

[59] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yi daalikauli nyɛla nachinsi dali (chuɣu dali), ka laɣim ya ninsalinim’ wuntaŋ- palli.”

[60] Ka Fir’auna lebi biri, ka laɣim o nabiεri n-zaŋ kana (laɣiŋgu maa ni)

[61] Ka o (Annabi Musa) yεli ba (Fir’auna sihiranim’ maa): “Yi baye, miri ya ka yi ŋma ʒiri m-pari Naawuni, ka O ti gbaai ya ni azaaba. Yaha! Ŋun kam ŋma ʒiri pa Naawuni, achiika! O kɔhilu.”

[62] Ka bɛ (sihiranim’ maa) niŋ namgbankpeeni bɛ suusuuni, ka naan sɔɣi n-gbaai saawɔra

[63] Ka bɛ yεli: “Achiika! Niriba ayi ŋɔ maa (Musa mini Haruna) nyɛla sihira- nima ayi, ka bɛ bɔri ni bɛ yihi ya yi tiŋgbani ni ni bɛ sihira maa, ka kari yi kali shɛli din ka ŋmali ŋɔ maa.”

[64] “Dinzuɣu laɣimmi ya yi nabɛri zaa, ka tuɣiya taba na. Achiika! Zuŋɔ, ŋun nya nasara ni nya tarli.”

[65] Ka bɛ (sihiranim’ maa) yεli: “Yaa nyini Musa! A ni daŋ (a jaangbee maa) labbu, bee tinima n-yɛn pili labbu?”

[66] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Chɛli gba! Yinim’ labmi ya,” ka a nya bɛ gabsi mini bɛ dari ka di ŋmani di chanila bɛ sani ni yomyoma ni bɛ sihira

[67] Ka o (Annabi) Musa zo dabiεm o suhi ni

[68] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli: “Di zo dabiεm, achiika! Nyini n-yɛn nya nasara bɛ zuɣu.”

[69] Yaha! Zaŋmi (jaangbee) din be a nudirigu ŋɔ maa ni n-labi tiŋgbani ni, di nyɛla din yɛn vali bɛ ni niŋ shɛli maa, achiika! Bɛ ni niŋ shεli maa nyɛla sihiralana nabiεri. Yaha! Sihiralana ku tilgi luɣulikam o yi be.”

[70] Ka sihiranim’ maa lu tiŋgbani ni n-niŋ suzuuda, ka yεli: “Ti ti yεlimaŋli ni Haruna mini Musa Duuma.”

[71] Ka o (Fir’auna) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi ti o la yεlimaŋli pɔi ka m-bi saɣi tin ya? Achiika! Ŋuna (Musa maa) n-nyɛ yi kpεma ŋun wuhi ya sihira maa, dinzuɣu achiika! N-ni ŋmahi ŋmahi yi nuhi mini napɔna ka di wolgi taba. Yaha! Achiika! N-ni lahi kpahi ya n-yili dobino tigbira ni. Yi mi ni baŋ ti (Mani Fir’auna mini yi Duuma maa) puuni ŋun gari o kpee azaaba, ka yɛn kpalim (ka bi kpira).”

[72] Ka bɛ (sihiranim’ maa) yɛli: “Di kariya ka ti yɛn gahimmi a ka chɛ yεlimaŋli shεli din ka ti ŋɔ na. Ti po Duuma so Ŋun nam ti, zalmi fukumsi shɛli a ni yɛn zali ti zuɣu. Achiika! A yɛn zalila fukumsi maa ka di nyɛ Dunia bɛhigu ŋɔ tariga.”

[73] Achiika! Ti tila ti Duuma Naawuni yεlimaŋli ni O chɛ ti taya m-paŋ ti, domin a (nyini Fir’auna) ni niŋ ti talahi ka ti niŋ sihira shɛŋa maa zuɣu. Yaha! Naawuni n-nyɛ Ŋun gari, ka lahi nyɛ Kpaliŋkpaa Naa

[74] Achiika! Di ni nyɛ shɛm, ninvuɣu so ŋun ti ka o Duuma (Naawuni) sani na ka nyɛla bibee, tɔ! Achiika! O ni kpe ʒahannama buɣum ni, o ti bi yɛn kpiri di (buɣum maa) puuni, o mi ti bi yɛn neera (neeri suŋ)

[75] Yaha! Ŋun ti ka O (Naawuni) sani na, ka nyɛla ŋun ti yεlimaŋli, ka shiri tum tuunviεla, tɔ! Bannim’ maa mali tibginsim balibu din du

[76] Dina n-nyɛ ʒinahigu Daalizanda yili shεŋa kulibɔna ni yɛn ti zɔri gindi di gbinni, ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni. Dina n-nyɛ ninvuɣu so ŋun niŋ o maŋ kasi sanyoo

[77] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa tim wahayi na Annabi Musa sani (ka yεli o): “Zaŋmi n daba (Israaila bihi) ka yi go yuŋ. Ka zaŋ a jaangbee maa n-fiεbi mɔɣali kom ŋɔ zuɣu, ka di leei soli din nyε zaɣikuuni n-ti ba. Yaha! Di zo dabiεm ni (Fir’auna) laɣimbu, bee kom ti din ya.”

[78] Ka Fir’auna mini o tobbihi kari doli ba na, ka din daa ti limsi ba maa daa limsi ba kom maa ni

[79] Ka Fir’auna daa birigi o niriba ka bi dolsi ba

[80] Yaa yinim Israaila bihi! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) n-tilgi ya ka chɛ yi dim (Fir’auna), ka Ti gbaai ya alikauli Tuuri zoli nudirigu polo. Yaha ! Ka Ti siɣisi ya Manna mini Salwa na

[81] Dim ya bindirsuŋ shεŋa Ti (Tinim’ Naawuni) ni largi ya, ka miri ya ka yi kpahi yεɣi, ka n sujee ti shee yi zuɣu na. Yaha! N sujee yi ti shee so zuɣu, t! Achiika! O luya (buɣum ni)

[82] Yaha! Achiika! N (Mani Naawuni) nyɛla Chεmpaŋlana n-zaŋ ti ŋun niŋ tuuba, ka ti ma yεlimaŋli, ka tum tuun- viεlli, din nyaaŋa ka bo dolsigu

[83] (Ka Naawuni yεli): “Yaa nyini Musa! Bo n-leei chɛ ka a bo yom ka chɛ a niriba

[84] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Bana n- kuli doli n nyaaŋa ŋɔ na. Yaha! N-niŋla yom n-kana a sani na, domin a niŋ ma yεda

[85] Ka O (Naawuni) yεli: “Yaa nyini Musa! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) dahimla a niriba maa a nyaaŋa, ka Samiriyu birgi ba

[86] Ka Annabi Musa (yi Naawuni sani) n-labi o niriba sani ka nyɛla ŋun je suli ni suhusaɣiŋgu lana, ka yεli: “Yaa yinim’ n niriba! Di ni bɔŋɔ, yi Duuma (Naawuni) bi niŋ ya alikauli shɛli din viεla? Di ni bɔŋɔ, alikauli maa n waɣaligi n-tin ya, bee yi bɔrimi ni yi Duuma (Naawuni) sujee shee yi zuɣu na, ka yi yiɣisi n daalikauli maa?”

[87] Ka bɛ (Israaila bihi) yεli: “Ti bi yiɣisi a daalikauli maa ni ti yiko, amaa! Bɛ zaŋla ʒilitibsa n-ʒili ti, ka di nyɛla (Fir’auna) niriba nachinsi binyεra puuni, ka ti zaŋ li labi (buɣum ni). Tɔ! lala ka Samiriyu gba labi

[88] Ka o (Samiriyyu) yihi ba naɣibila na, ka di mali niŋgbina, ka kuhiri nahu kumsi. Ka bɛ naan yεli: “Ŋɔ maa n-nyɛ yi Duuma ni Musa Duuma, ka o tam.”

[89] Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya kadama o bi labsiri ba yεltɔɣa, ka mi ku tooi niŋ ba chuuta bee anfaani shεli

[90] Yaha! Achiika! Annabi Haruna daa pun yεli ba: “Yaa yinim’ n niriba! Achiika! Bɛ zaŋla ŋɔ maa ni bɛ dahim ya. Yaha! Achiika! Yi Duuma n-nyɛ Nambɔzobonaa (Naawuni), dinzuɣu doli ya ma, ka doli n zaligu.”

[91] Ka bɛ (Israaila bihi) yεli: “Di kariya ka ti milgi ka chɛ li (naɣibila maa jεma), naɣila Musa ti labi na ti sani.” Duuma Naawuni sani na) Ka o yεli

[92] Saha shεli Annabi Musa ni yi o “Yaa nyini Haruna! Bo n-leei mɔŋ a (bɛ saɣisigu) saha shεli a ni daa nya ka bɛ yɛn bɔrgi maa

[93] Di ni bɔŋɔ, a bi doli ma, a tum mi birgi n zaligu

[94] Ka o (Annabi Haruna) yεli: “Yaa nyini m mabia! Miri ka a gbibi n teenga n-darita bee n zuɣu. Achiika! Mani zola dabiεm ni a ti yεli: “A wolgi Israaila bihi suusuuni, ka bi guhi n yɛltɔɣa.”

[95] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Yaa nyini Samiriyu! A lahibali nyɛla dini

[96] Ka o (Samiriyu) yεli: “Mani nyala bɛ ni bi nya shɛli. Dinzuɣu, n-tooi la nukurgu yim (Malaaika Ziblila wahu) napontam puuni n-zaŋ labi naɣibila maa (ka o leei ŋun kuhira). Tɔ! Lala ka n- suhi kuli viɛlgi ti ma.”

[97] Ka o (Annabi Musa) yεli: “Tɔ! chama, achiika! (A sanyoo nyɛla) a Dunia bɛhigu puuni, a ni yεli ni shihibu kani. 1 Achiika! A mi mali alikauli shεli (azaaba) bɛ ni ku yiɣisi a li. Yaha! Lihimi a duuma (naɣibila) so a ni kuli bi milgi ka jεmdi maa. Achiika! Ti ni nyo li buɣum, din nyaaŋa ti ni jɛhi li n-ti niŋ teeku kom ni, ka di nyɛla jɛhibu ni yεlimaŋli.”

[98] Achiika! Naawuni n-nyɛ yi Duuma so duuma jεmdigu ni kani ni yεlimaŋli naɣila Ŋuna. O gilila binshɛɣu kam ni baŋsim

[99] (Yaa nyini Annabi Muhammadu)! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) tira lahibali shεŋa din pun gari na. Yaha! Achiika! Ti shiri ti a teebu (Alkur’aani) din yi Ti sani na

[100] Ninvuɣu so ŋun lebi biri ka chɛ li (Alkur’aani), Tɔ! Achiika! O ni ti ʒi ʒili timsili Zaadali

[101] Ka bɛ nyɛla ban yɛn ti kpalim di puuni, di mi nyɛla ʒili din be n-ti ba Zaadali

[102] Dabsi’ shεli bɛ ni yɛn ti pεbsi kikaa ni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) laɣim bibiɛhi dindali maa, ka bɛ nyɛla ban niŋgbina mini bɛ nimbihi taɣi

[103] Ka bɛ naan sɔɣira n-yεri taba bɛ suusuuni: “Yi daa kuli bi ʒini Dunia puuni naɣila biεɣu pia ko.”

[104] Ti (Tinim’ Naawuni) mi bɛ ni yεri shɛli, saha shεli bɛ puuni ŋun gari bɛ zaa baŋsim ni yεra: “Yi daa bi ʒini Dunia puuni naɣila dahinyini ko.”

[105] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Bɛ (Maka chεfurinim’) bɔhira zoya yεltɔɣa, tɔ! Yεlima: “N Duuma yɛn ti wurim li mi, ka jɛhi li ka di nyɛla jɛhibu ni yεlimaŋli.”

[106] Ka chɛ li ka di yɛrigi, ka dahim

[107] A ti bi yɛn nya luɣushɛli polo din naɣi di (tiŋgbani maa) puuni, bee ka di du

[108] Dindali maa, ka bɛ (ninsalinim’) ti yɛn doli mololana (Malaaika) so (hali ni saliya karibu shee), o ka gɔŋbu, ka (ninsalinim’) kukoya balgi ti Nambɔnaa (Naawuni), dinzuɣu a ku lahi wum shɛli naɣila napɔna chandi

[109] Dindali maa, suhudee ti bi yɛn niŋ anfaani shɛli, naɣila Naawuni ni saɣi ti so, ka niŋ o yεda ni yεltɔɣa

[110] O (Naawuni) mila din be bɛ (ninsalinim’) tooni, ni din be bɛ nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama), bɛ mi bi gili O (Naawuni) ni baŋsim

[111] Ka (ninsalinim’) nina ba tiŋgbani ni n-zaŋ ti (Duuma so) Ŋun ne ka bi kpira, ka zani ti O daba yεllikam. Yaha! Achiika! Ŋun di zualinsi ni niŋ ashaara

[112] Yaha! Ninvuɣu so ŋun tumdi tuunvεla puuni shεli, ka nyɛla ŋun ti Naawuni yεlimaŋli, tɔ! O ti bi yɛn zɔri zualinsi, bee filimbu

[113] Yaha! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li (Alkur’aani) na, ka di nyɛla bɛ ni karindi shɛli ni Larbu zinli. Yaha! Ka Ti kahigi neei din be di puuni ka nyɛ valsigu, domin achiika! Bɛ (ninsalinim’) ni zo Naawuni, bee ka di leei wa’azu n-ti ba

[114] Dinzuɣu Naawuni nam duya, Ŋuna (Yaa nyini Annabi)! Miri ka a bɔri n-nyɛ sulinsilana ni yεlimaŋli. Yaha! yomyom’ ni Alkur’aani (karimbu), pɔi ka bɛ na bi siɣisi di wahayi n-ti a na naai. Yaha! Yεlima: “Yaa n Duuma (Naawuni)! Pahimi ma baŋsim.”

[115] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa gbaai alikauli ni Annabi Adam ka o tam, ka Ti bi nya o suhu- kpeeni

[116] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Teemi saha shεli Ti (Tinim’ Naawuni) ni daa yεli Malaaikanima: “Niŋmi ya suzuuda n-ti Adam,” ka bɛ niŋ suzuuda maa, naɣila Iblisa (shintaŋ) n-daa zaɣisi

[117] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli: “Yaa nyini Adam! Achiika! Ŋumbɔŋɔ maa (shintaŋ) nyɛla dima n-ti a mini a paɣa, dinzuɣu, miri ya ka yi ti chɛ ka o yihi ya Alizanda puuni, ka yi niŋ wahala.”

[118] “(Yaa nyini Adam)! Achiika! Kum bi yɛn paagi a di (Alizanda) puuni, a mi ku chaŋ a zaɣim.”

[119] Yaha! Achiika! Konyuri ku gbaagi a di (Alizanda) puuni, a mi ku wum wuntaŋ’ tulum

[120] Ka shintaŋ zaŋ yɛltɔɣa biɛɣu n-niŋ o suhu ni, ka yεli: “Yaa nyini Adam! Dini bɔŋɔ, n-wuhimi ya kpaliŋkpaa tia (ka yi di li, ka ku lahi kpi), ni nam din bi naara

[121] Ka bɛ niriba ayi maa (Adam mini o paɣa) di di (binwolli maa) puuni shɛli, ka bɛ zaɣim yi na polo ni, ka bɛ naan yi pa zaŋdi Alizanda puuni tivari m-pobri bɛ maŋa, ka Adam kpe o Duuma (Naawuni) taali ni, ka birgi

[122] Din nyaaŋa, ka o Duuma gahimmi o ka deei o tuuba, ka lahi dolsi o

[123] Ka O (Naawuni) yεli: “Yi niriba ayi maa (Adam mini o paɣa) sheemi di (Alizanda) puuni, yi (zuliya) yɛn ti nyɛla dimba ni taba. Amaa! Dolsigu yi ti kan ya na N (Mani Naawuni) sani, tɔ! Ŋun ti doli N dolsigu maa, o ku bɔrgi, o mi ti ku niŋ wahala (Zaadali)

[124] Yaha! Ninvuɣu so ŋun lebi biri ka chɛ N (Mani Naawuni) yɛla teebu, tɔ! O ni nya miisim o bɛhigu (Dunia) puuni, ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti lahi yɛn yiɣisi o Zaadali ka o nyɛla zom

[125] Ka o (ninsala chɛfura) yεli: “Yaa n Duuma! Bozuɣu ka a yiɣisi ma ka n- nyɛ zom, ka mi daa nyɛla ŋun ne (Dunia puuni)

[126] Ka O (Naawuni) yεli: “Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) aayanim’ daa ka a na, ka a tam di yεla, dinzuɣu lala ka bɛ yɛn tam a yεla zuŋɔ.”

[127] Tɔ! Lala ka Ti (Tinim’ Naawuni) yɔri ŋun tum barina, ka bi ti O Duuma (Naawuni) aayanim’ yεlimaŋli samli. Yaha! Achiika! Chiyaama daazaaba n-nyɛ din kpεma, ka nyɛ din yɛn kpalim

[128] Di ni bɔŋɔ, di pala dolsigu n-zaŋ ti ba (Maka chεfurinim’) kadama di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai tiŋgbananim’ ban kana poi ni bana, ka bɛ daa nyɛla ban chani bɛ yiŋsi puuni. Achiika! Ŋɔ maa puuni mali kpahimbu n-zaŋ ti haŋkayanima

[129] Yaha! Di yi di pala yεltɔɣali din pun daŋsi yi a Duuma (Naawuni) sani, ni saha shɛli Naawuni ni pun zali zuɣu, to di (azaaba) naan paai ba na (Dunia ŋɔ)

[130] (Yaa nyini Annabi)! Dinzuɣu, niŋmi suɣulo ni bɛ (Makka chεfurinim’) ni yεri shɛli maa, ka niŋ a Duuma (Naawuni) kasi ni paɣibu pɔi ni wuntaŋ’ puhibu ni o luwa, n-ti pahi yuŋ puuni (saha shεŋa), ni dabsili bahigu na, achiika! A nyɛla ŋun yɛn ti saɣi ti (a Duuma Naawuni sanyoo)

[131] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Di zaŋ a nina n-tiri yuli Ti (Tinim’ Naawuni) ni zaŋ nyɛɣisim shεli ti bɛ (chεfurinim’) balibu maa, di nyɛla Dunia biεhigu nachintεri, domin Ti dahim ba di puuni. Yaha! A Duuma (Naawuni) daarzichi n- gari, ka nyɛ kpaliŋkpaa

[132] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Puhimi a malgu ni jiŋli puhibu, ka niŋ suɣulo di zuɣu, Ti (Tinim’ Naawuni) bi bɔhiri a arzichi shεli, Tinim’ n-nyɛ ban largiri a. Yaha! Bahindisuŋ nyɛla wuntizɔriba dini

[133] Ka bɛ (Maka chεfurinim’) yεli: “Di yi di niŋ ka o (Muhammadu) ka ti na ni alaama shεli din yi o Duuma sani na?” Di ni bɔŋɔ, din be tuuli kundinim’ (litaafinima) la puuni bi kaba na

[134] Ti (Tinim’ Naawuni) yi di niŋ ba hallaka ni azaaba shɛli pɔi ni o (Annabi Muhammadu) kandi na, tɔ! Bɛ (Maka chɛfurinim’) naan yεli: “Yaa ti Duuma (Naawuni)! Di yi di niŋ ka A tim tumo na ti sani, ka ti di doli a aayanima, poi ka ti naan filiŋ ka di vi shɛli dimbɔŋɔ maa

[135] (Yaa nyini Annabi) yεlima: “Sokam nyɛla ŋun ʒiya guhira, dinzuɣu yi gba ʒinimi ya guhima, ni baalim yi ni ti baŋ ninvuɣu shɛba ban be sochibga zuɣu, ni ban dolsi

[1] Nisalinim’ saliya karibu (Chiyaama yiɣisibu) miri ya, amaa! Ka bɛ be tamsim puuni, ka nyɛla ban lebri birita

[2] Teebu bi kani ba na bɛ Duuma (Naawuni) sani, ka di nyɛla yɛtɔɣa ka Naawuni tɔɣisiri ba naɣila bɛ wum li mi, ka nyɛla ban kpɛrita

[3] Ka bɛ nyɛla ban suhiri kpɛrita, ka ninvuɣu shɛba ban di zualinsi maa sɔɣi niŋ saawɔra (ka yɛra): “Ŋumbɔŋɔ (Muhammadu) maa pa so m-pahila ninsala yi tatabo. Di ni bɔŋɔ, yi ni saɣi ti sihira, ka nyɛla ban kuli lihira

[4] Ka o (Annabi Muhammadu) yεli: “N Duuma (Naawuni) mi yεltɔɣali din sɔɣi sagbana mini tiŋgbani ni. Yaha! O nyɛla Wumda, Baŋda

[5] Chɛli gba! Bɛ (Maka chεfurinim’) yεli mi: “Di (Alkur’aani) nyɛla zahiŋgaba, chɛli gba! O (Muhammadu) kpiri li mi. Chɛli gba! O nyɛla yiliyinda, dinzuɣu o tahimi ti alaama shεli na kamani bɛ ni daa tim tuun’ shεba ban gari maa na shɛm

[6] Tiŋgbani shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ hallaka pɔi ni bana (Maka chεfurinim’) maa bi tila Naawuni yεlimaŋli. Di ni bɔŋɔ, bee bɛ daa nyɛla ban ti yεlimaŋli

[7] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na ʒin tim (tuunshεba) na pɔi ni nyini, naɣila bɛ nyɛla ninsalinim’ ka Ti siɣisiri wahayi n-tiri ba na, dinzuɣu bɔhimi ya ninvuɣu shɛba ban mali teesim (affanima), yi yi nyɛla ban ʒi

[8] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) daa bi zaŋ ba (tuumba maa) n-leei ban mali nimgbin’ shɛŋa din bi dira, bɛ mi daa pala ban yɛn kpalim (ka bi kpira)

[9] Din nyaaŋa, ka Ti (Tinim’ Naawuni) pali bɛ (tuumba maa) daalikauli, ka Ti tilgi ba, ni Ti ni yu so, ka niŋ saɣiŋgu nim hallaka

[10] Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisila litaafi (Alkur’aani) shεli din puuni mali teebu n-tin ya na. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali

[11] Yaha! Di zooiya ka Ti (Tinim’ Naawuni) gbaai tiŋgbani shɛlinim’ ban di zualinsi, ka lahi nam ninvuɣu zimba bɛ nyaaŋa

[12] Dinzuɣu, saha shεli bɛ ni nya Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba, ka a nya ba ka bɛ guuri ka chɛri li

[13] (Ka Malaaikanim’ yεli ba): “Miri ya ka yi zɔra, labmi ya luɣushɛli yi ni daa be ni’ima puuni la, n-ti pahi yi yiŋsi maa, achiika! Bɛ ni ti bɔhi ya.”

[14] Ka bɛ yεli: “Yaa ni ti daashaara! Achiika! Ti daa nyɛla zualindiriba.”

[15] Bɛ kumsi maa daa bi chɛ hali ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti zaŋ ba leei kamani pu’ shɛli bɛ ni yihi di bindirigu, ka bɛ nyɛla ban kpi

[16] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) bi nam sagbana mini tiŋgbani, n-ti pahi din be di sunsuuni ka bɛ nyɛla ban dɛmda

[17] Ti (Tinim’ Naawuni) yi di bɔri ni Ti gbibi kpεrigu, tɔ! Ti naan gbibi li Ti sani, Ti yi di nyɛla ban yɛn niŋ lala

[18] Chɛli gba! Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋdila yεlimaŋli (Alkur’aani) n-kariti ʒiri, ka di nyɛlgiri li, ka a nya li ka di nyɛla din nyɛhi. Yaha! Ashaara be yi zuɣu, domin yi ni tiri ŋmahinli shɛli maa zuɣu

[19] Yaha! Ŋuna n-su ŋun be sagbana ni tiŋgbani ni. Yaha! Ban (Malaaikanim’) be O sani maa bi tibgiri bɛ maŋ’ ka chɛ O jɛma, di mi bi wumdi ba

[20] Bɛ (Malaaikanim’) simsiri O mi yuŋ ni wuntaŋ’ ni, bɛ mi ka vunyεɣili

[21] Di ni bɔŋɔ, bɛ (chεfurinim’ maa) gbibila duuma shɛba tiŋgbani yaaŋa zuɣu, ka bɛ nyɛla ban mali yiko n-ni tooi neei kpiimba

[22] Duuma shεba yi di be di (sagbana mini tiŋgbani) ni ka pa ni Naawuni, tɔ! Di naan saɣim. Dinzuɣu, Naawuni nam niŋ kasi, Ŋuna n-nyɛ Al’arshi Duuma ka chɛ bɛ ni mali O ŋmahindi shεli maa

[23] Bɛ bi bɔhiri O (Naawuni) O ni tumdi shɛli, amaa! Ka bɛ (ninsalinim’) nyɛla bɛ ni yɛn ti bɔhi shɛba

[24] Bee bɛ (chɛfurinim’) gbibila duuma shɛba ka pa ni Ŋuna (Naawuni)? (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Tahimi ya yi daliri na. Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla wa’azu n-zaŋ ti ninvuɣu shɛba ban be n sani, ka lahi nyɛ wa’azu n-ti ninvuɣu shɛba ban kana pɔi ni mani (Annabi Muhammadu). Chɛli gba! Bɛ (Maka chεfurinim’ maa) pam bi mila yεlimaŋli, dinzuɣu ka bɛ nyɛla ban lebri birita

[25] (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) bi tim tuun’ so na pɔi ni nyini, naɣila Ti siɣisirila wahayi n-tiri O na, (ka yεri o): “Achiika! Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila Mani (Naawuni), dinzuɣu jεmmi ya Ma.”

[26] Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεli: “Nambɔnaa (Naawuni) mali bia.” O nam niŋ kasi. Chɛli gba! Bɛ (Malaaika- nima, ni Annabi Issa, n-ti pahi Uzairu zaasa) nyɛla daba shεba bɛ (Naawuni) ni tibgi

[27] Bɛ (Malaaikanim’ maa) bi daŋdi O (Naawuni) ni yεltɔɣa, ka mi nyɛla ban tumdi tuma ni O fukumsi ni nyɛ shɛli

[28] O (Naawun) mi din be bɛ tooni mini bɛ nyaaŋa (Dunia ni Chiyaama), bɛ mi ku tooi suhudee (Zaadali) naɣila O ni saɣi ti so, ka bɛ (Malaaikanim’) nyɛla ban zɔri dabɛm domin O (Naawuni) wuntia zuɣu

[29] Yaha! Bɛ puuni ŋun ti yεli: “Mani nyɛla duuma ka pa ni Ŋuna (Naawuni),” tɔ! Di lana maa, Ti (Tinim’ Naawuni) ni yo o samli ni ʒahannama buɣum.” Lala ka Ti yɔri zualindiriba samli

[30] Di ni bɔŋɔ, ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa bi nya kadama sagbana mini tiŋgbani daa nyɛla din she n-tabli taba, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa wolgi li. Ka Ti lahi zali binshɛɣu kam din mali nyɛvuli ka di yi kom puuni na. Di- ni bɔŋɔ, bɛ ku ti Naawuni yεlimaŋli

[31] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ zoya n-leei din kpaŋkpa tiŋgbani ni, domin di ti mali ba (binnamda) n-damda zuɣu. Ka Ti lahi zali so’ shεŋa din yεlima di (zoya maa) puun, domin achiika! Bɛ (ninsalinim’) leei ban yɛn dolsi

[32] Yaha! Ka Ti zaŋ sagbana leei pilli din guri (binnamda), amaa! Ka bɛ (chεfurinim’) nyɛla ban lebri biriti ka chɛ Ti (Tinim’ Naawuni) aayanima

[33] Yaha! Ŋuna (Naawuni) n-nyɛ Ŋun nam yuŋ mini wuntaŋ’ ni, n-ti pahi wuntaŋ’ mini goli, ka di zaa be bobyinsi ni n-zɔri ginda

[34] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ti (Tinim’ Naawuni) na bi nam ninvuɣu so pɔi ni nyini ka o yɛn kpalim (ka bi kpira). Di ni bɔŋɔ a yi kpi, bana nyɛla ban yɛn kpalim

[35] Nyɛvuli kam nyɛla din yɛn lam kum. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) dahindi ya mi ni din be mini din vεla, ka di shiri nyɛla dahimbu. Yaha! Ti sani ka bɛ yɛn ti labsi ya na

[36] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yi nya a, bɛ bi gbibi a ni shεli m-pahi ansarsi, (ka naan yεra): “Di ni bɔŋɔ, Ŋumbɔŋɔ maa n-galindi yi buɣa maa? Amaa! Ka bɛ nyɛla ban niŋdi chεfuritali ni Nambɔzobonaa (Naawuni) yɛla teebu

[37] Bɛ nam ninsala ka o nyɛla ŋun bɔri yom, ni baalim, N (Mani Naawuni) ni wuhi ya N nam yɛlikpahinda (azaaba), dinzuɣu miri ya ka yi bɔri yomyoma

[38] Ka bɛ (Maka chεfurinim’) naan yεra: “Bondali n-nyɛ alikauli ŋɔ maa (azaaba), yi yi nyɛla yεlimaŋlinima.”

[39] Ninvuɣu shεba ban niŋ chεfuritali maa yi di mi saha shεli bɛ ni ti ku tooi taɣi ʒahannama buɣum ka chɛ bɛ nina mini bi yaaŋsi zuɣu, bɛ mi ti bi yɛn sɔŋsi ba

[40] Chɛli gba! Di yɛn ti kaba mi na yim zuɣu, ka birim ba, ka bɛ ku tooi lahi taɣi li, bɛ mi ti ku naɣisi n-ti ba

[41] Yaha! (Yaa nyini Annabi)! Achiika! Bɛ daa pun mali tuun’ shεba ban kana pɔi ni nyini maa ansarsi, ka bɛ ni daa zaŋ shɛli (azaaba) leei ansarsi maa shee bɛ zuɣu

[42] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Ŋuni n-leei taɣiri ya yuŋ ni wuntaŋ’ ni ka chɛ Nambɔznoboaa (Naawuni)?” Chɛli gba! Bɛ (chεfurinim’) nyɛla ban lebi biri ka chɛ bɛ Duuma (Naawuni) yɛla teebu

[43] Bee bɛ malila duuma shεba ban taɣiri ba ka pa Tinima? Bɛ (duumanim’ maa) ku tooi sɔŋ bɛ maŋsi, so mi ku tooi taɣi ba ka chɛ Ti (Tinim’ Naawuni) daazaaba

[44] Chɛli gba! Ti (Tinim’ Naawuni) chɛ mi ka bambɔŋɔnim’ mini bɛ banim’ wum nyɛɣisim hali ka bɛ Dunia ʒii ti niŋ waɣilim n-ti ba. Di ni bɔŋɔ, bɛ bi nya ni achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) kani la tiŋgbani ni na n-ti filindi li di tarsi1? Di ni bɔŋɔ, bana n-nyɛ ban yɛn nya nasara

[45] (Yaa nyini Annabi)! Yεlima: “Achiika! N-saɣisiri ya mi ni wahayi (Naawuni tuuntali), tikpiranim’ mi bi wumdi bolgu saha shεli bɛ yi ti saɣisiri ba.”

[46] Yaha! Pɔhim shεli yi ti shihi ba a Duuma (Naawuni) daazaaba puuni, achiika! Bɛ yεrimi: “Ti baye, achiika! Tinim’ nyɛla zualindiriba.”

[47] Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) yɛn ti zalila aadalsi binzahindigu Zaadali, dinzuɣu bɛ ti bi yɛn di nyɛvuli kam zualinsi ni shɛli, hali di yi nyɛla bimbɛlli din be tampiŋ’ puuni pɔrlim kotomsi, Ti (Tinim’ Naawuni) ni tahi li na. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) saɣi ban kariti saliya (Zaadali)

[48] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti Annabi Musa mini Annabi Haruna din wolgiri yεlimaŋli mini ʒiri sunsuuni, ni neesim, n-ti pahi teebu n-zaŋ ti wuntizɔriba

[49] Ninvuɣu shεba ban zɔri bɛ Duuma (Naawuni) ni sɔɣisinli, ka nyɛla ban zɔri Chiyaama yiɣisibu dabiεm

[50] Yaha! Ŋɔ maa (Alkur’aani) nyɛla teebu din mali alibaraka, ka Ti (Tinim’ Naawuni) siɣisi li na. Di ni bɔŋɔ, yinim’ (Larbunim’) nyɛla ban zaɣisiri li

[51] Yaha! Achiika! Ti (Tinim’ Naawuni) daa pun ti Annabi Ibrahima o dolsigu. Yaha! Ti nyɛla ban mi o

[52] Saha shεli o (Annabi Ibrahima) ni daa yεli o ba mini o niriba: “Bimbo buɣa ka yi kuli bi milgi ka jεmdi maa?”

[53] Ka bɛ yεli: “Ti paai la ti banim ka bɛ nyɛla ban jεmdi li.”

[54] Ka o (Annabi Ibrahima) yɛli: “Achiika! Yi mini yi banim’ maa daa shiri be birginsim din be polo ni.”

[55] Ka bɛ yεli: “Di ni bɔŋɔ, a ka ti mi na ni yεlimaŋli bee a bela ban dɛmdi ni

[56] Ka o yεli: “Chɛli gba! Yi Duuma n- nyɛ sagbana ni tiŋgbani Duuma, Ŋuna n-nam li. Yaha! N-nyɛla ŋun be ban diri di shɛhira puuni.”

[57] “Yaha! M-po Naawuni, n-ni na yi buɣa maa nari (n-ni kabsi kabsi li), yi yi ŋmalgi naai.”

[58] Ka o (Annabi Ibrahima) kabsi kabsi li, ka chɛ di puuni zaɣititali, domin bɛ labi na n-ti paai li (ka baŋ din beni)

[59] Ka bɛ yεli: “Ka ŋuni n-leei niŋ ti buɣa maa shɛm ŋɔ? Achiika! O be zualindiriba ni.”

[60] Ka bɛ (puuni shɛba) yεli: “Ti di wum nachimbila so ni gbibi bɛ yɛltɔɣa ka o yuli boondi Ibrahima.”

[61] Ka bɛ yεli: “Zaŋmi ya o na ka niriba ti nya, achiika! Bɛ (ninsalinim’) nyɛla ban yɛn di shɛhira.”

[62] Ka bɛ yεli: “Yaa nyini Ibrahima! Dini bɔŋɔ, nyini n-nyɛ ŋun niŋ ti duumanim’ maa shεm ŋɔ?” maa n-nyɛ ŋun tum lala, bɔhimi ya ba

[63] Ka o yεli: “Chɛli gba! Bɛ kpεm ŋɔ bɛ yi nyɛla ban ni tooi yɛli yεltɔɣa.”

[64] Ka bɛ naan ŋmalgi yuli bɛ maŋsi, ka yɛli: “Achiika! Yi nyɛla zualindiriba.”

[65] Di nyaaŋa, ka bɛ naan ŋmalgi n-labi bɛ yɛltɔɣa kura ni, (ka yεli): “Achiika! A (Ibrahima) kuli mi ni bambɔŋɔnim’ maa bi yεri yεltɔɣa.”

[66] Ka o (Annabi Ibrahima) yεli: “Di ni bɔŋɔ, yi jεmdila din pa Naawuni, ka nyɛla din ku tooi niŋ ya anfaani bee chuuta shεli?”

[67] “Chirgu ni yinima, n-ti pahi binyɛri shɛŋa yi ni jεmdi ka di pa ni Naawuni maa. Di ni bɔŋɔ, yi ku niŋ haŋkali?”

[68] Ka bɛ yεli: “Nyom ya o ni buɣum, ka sɔŋ yi duumanim’ maa (ka bɛ jɛma niŋ yaa), yinim’ dee yi nyɛla ban yɛn tooi niŋ lala.”

[69] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) yεli: “Yaa nyini buɣum! Leemi maasim ni alaafee n-zaŋ ti Ibrahima.”

[70] Ka bɛ na o nabɛri, ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba leei ninvuɣu shεba ban niŋ ashaara

[71] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) tilgi o mini Annabi Lutu n-zaŋ labi tiŋgbani (Sham) shεli Ti ni niŋ alibarika niŋ di puuni n-ti binnamda

[72] Yaha! Ka Ti ti o Is’haaka, ka pahi o Ya’akuba (ka o nyɛ yaaŋa), ka zaŋ ba leei ninvuɣusuma

[73] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba leei toondannima, ka bɛ dolsiri (ninsalinim’) n-zaŋ chaŋ bɛ sani ni bɛ tummi ni Ti zaligu. Yaha! Ka Ti tim ni wahayi viɛnyɛla, ni jiŋli puhibu, n-ti pahi zaka tibu.Yaha! Bɛ daa nyɛla daba n-ti Ti (Tinim’ Naawuni)

[74] Ni Annabi Lutu, Ti (Tinim’ Naawuni) daa ti o yεmgoliŋga mini baŋsim. Yaha! Ka Ti tilgi o ka chɛ tiŋgbani shεli din niriba daa tumdi tuumbεri, achiika! Bɛ daa shiri nyɛla ninvuɣubiεri, ka daa nyɛla ban kpahi yεɣi

[75] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ o niŋ Ti nambɔzɔbo ni, achiika! O daa be ninvuɣu suma puuni

[76] Ni Annabi Nuhu, saha shεli o ni daa suhi pɔi ni dina, ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu. Dinzuɣu, ka Ti tilgi o mini o maligu ka chɛ suhusaɣiŋgu din bara

[77] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) ti o nasara ninvuɣu shεba ban labsi Ti aayanim’ ʒiri maa zuɣu. Achiika! Bɛ daa nyɛla ninvuɣubiεri, ka Ti chɛ ka kom di ba namgbaniyini

[78] Ni Annabi Dawuda mini Annabi Sulemana, saha shεli bɛ ni daa niŋdi fukumsi pu’ shεli yεltɔɣa ni, saha shεli ninvuɣu shεba biŋkobri ni daa cheei kpe di (puu maa) ni yuŋ (n-ti saɣim di bindira). Yaha Ti (Tinim’ Naawuni) daa nyɛla ban diri bɛ fukumsi maa shɛhira

[79] Dinzuɣu, ka Ti zaŋ li baŋsi Annabi Sulemana, ka ti bɛ zaasa yɛmgoliŋga mini baŋsim, ka Ti lahi balgi zoya n-ti Annabi Dawuda, ka di (zoya maa) niŋdi Naawuni kasi m-pahi o zuɣu, ni noombihi. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa nyɛ ban niŋdi lala maa.”

[80] Ka Ti baŋsi o (Annabi Dawuda) tobunεma malibu, domin di gun ya ka chɛ yi dimba. Di ni bɔŋɔ, yi nyɛla ninvuɣu shɛba ban paɣira (Naawuni)

[81] Yaha! Ka Ti (balgi) pɔhimkpeeni n-ti Annabi Sulemana, ka di chana ni o fukumsi hali ni tiŋgbani shɛli Ti (Tinim’ Naawuni) ni niŋ alibarika niŋ di puuni. Yaha! Ti nyɛla ban mi yɛllikam

[82] Ni alizin’ shintana puuni, (ka Ti balgi) ban fimdi kom ni n-ti o (Annabi Sulemana). Yaha! Ka bɛ tumdi tuun’ shεŋa din pa lala n-tiri o. Yaha! Ti (Tinim’ Naawuni) n-daa nyɛ ban guli ba

[83] Ni Annabi Ayuba yɛla, saha shεli o ni daa suhi o Duuma (Naawuni, ka yεli): “Achiika! Doro gbaai ma, dinzuɣu nyini n-nyɛ Ŋun gari nambɔzoriba nambɔzobo.”

[84] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu, ka vuui doro shεli din be o niŋgbina ni maa. Yaha! Ka Ti labsi o malgu na n-ti ti o, ka ti o bɛ ŋmali 1 ka bɛ pahi bɛ zuɣu, ka di nyɛ nambɔzɔbo Ti (Tinim’ Naawuni) sani, ka lahi nyɛ teebu n-zaŋ ti ban jɛmdi Naawuni

[85] Ni Annabi Ismaaila, ni Annabi Iddrisu, n-ti pahi Annabi Zulkiflu, bɛ zaasa daa nyɛla ban be suɣulonim’ ni

[86] Yaha! Ka Ti (Tinim’ Naawuni) zaŋ ba n-kpɛhi Ti nambɔzɔbo ni, achiika! Bɛ daa nyɛla ban be ninvuɣu suma ni

[87] Ni zahimlana (Annabi Yinusa), saha shεli o ni daa chaŋ ka nyɛla ŋun je suli, ka tεhi ni Ti (Tinim’ Naawuni) ku zaŋ o niŋ fukumsi shεli ni, (ka Naawuni daa chɛ ka zahim vali o kom ni). Ka o naan boli o Duuma (Naawuni) zimsim maa puuni (ka yεli): “Duuma jεmdigu n-kani ni yεlimaŋli naɣila nyini. A nam niŋ kasi, achiika! N-nyɛla ŋun be zualindiriba ni.”

[88] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu, ka tilgi o ka chɛ suhusaɣiŋgu. Tɔ! Lala ka Ti tilgiri ninvuɣu shεba ban ti Naawuni yεlimaŋli

[89] Ni Annabi Zakariya, saha shεli o ni daa boli o Duuma (Naawuni, ka yεli): “Yaa n Duuma (Naawuni)! Di chɛ ka n-kpalim n ko (ka ka falidira), domin nyini n-nyɛ falidiriba ni Ŋun gari.”

[90] Ka Ti (Tinim’ Naawuni) deegi o suhigu, ka ti o Annabi Yahaya, ka chɛ ka o paɣa nyɛ paɣasuŋ. Achiika! Bɛ daa nyɛla ban niŋdi yomyom’ ni tuunviεla tumbu, ka suhiri Ti (Tinim’ Naawuni) ni tamaha mini dabiεm, ka bɛ daa lahi nyɛ ban filindi bɛ maŋa n-tiri Ti

[91] Ni paɣa so (Mariam) ŋun daa gu o tooni la, ka Ti (Tinim’ Naawuni) daa chɛ ka Ti Ruuhi (Malaaika Ziblila) pɔbsi niŋ o ni, (ka o kpiɣi Annabi Issa pua), Ka Ti zaŋ o mini o bia (Annabi Issa) n-leei yεlikpahindili n-ti binnamda

[92] Achiika! Yi daadiini ŋɔ (Muslinsi daadiini) maa nyɛla adiini yini.1 Yaha! Mani (Naawuni) n-nyɛ yi Duuma, dinzuɣu, jεmmi ya ma

[93] Ka bɛ (ninsalinim’) naan woli woli bɛ daadinni bɛ suusuuni. Bɛ zaa nyɛla ban yɛn ti labi na Ti (Tinim’ Naawuni) sani (Zaadali)