Kazakh

[1] Asa qamqor, erekse meyirimdi Allanın atımen bastaymın

[2] Barlıq maqtaw bukil alemnin Rabbı Allaga tan

[3] asa Qamqor, erekse Meyirimdi

[4] Qiyamet kuninin iesi

[5] (Ay Alla!) Sagan gana qulsıdıq qılamız, ari Senen gana jardem tileymiz

[6] Bizdi twra jolga sala kor

[7] Nıgmetke bolengenderinnin jolına! Aswga usıragandardın jane adasqandardın jolına emes

[1] «Alif Lam Mim»

[2] Mine osı Kitapta kudik joq, taqwalar usin twra jol korsetwsi

[3] Sonday olar komeske iman keltiredi, namazdı tolıq orındadyı, ozderine bergen nesibemizden (Alla jolında) Paydalandıradı

[4] (Muxammed G.S.) olar sagan tusirilgenge ari senen burıngı tusirilgenge senedi jane axiretke anıq nanadı

[5] Mine solar Rabbıları tarapınan twra jolda jane solar qutılwsılar

[6] (Muxammed G.S.) rasında qarsı bolgandardı, ugittesen de ugittemesen de bari birdey. Olar iman keltirmeydi

[7] Alla olardın jurekterin, qulaqtarın bitegen, ari kozderinde perde bar. Sonday-aq olar usin zor qinaw bar

[8] Adamdardın keybirewleri, eki juzdi (munafıqtar): «Allaga, axiret kunine sendik» deydi. Biraq olar senbeydi

[9] Olar (ozderinse) allanı jane iman keltirgenderdi aldaydı. Biraq olar ozderin gana aldagandarın sezbeydi

[10] Olardın jurekterinde dert bar. (Kunsildik derti). Sonda Alla olardın dertin arttıra tusti. (Musılmandar damıgan sayın kunsildikteri qoza tusti). Sonday-aq olarga otiriksilikterinin saldarınan kuyzeltwsi azap bar

[11] Olarga: «Jer juzinde buzaqılıq qılmandar!»,- delinse, olar: «Bizder tuzewsi ganamız» deydi

[12] Saq bolındvr! Sın maninde olardın ozderi buzaqı, alayda olar tusinbeydi

[13] Eger olarga: «Adamdar iman keltirgendey iman keltirinder!», - delinse, olar: «Aqılsızdarsa iman keltireyik pe?»,- der. Bayqandar! Sın maninde olardın ozderi aqımaq. Biraq olar bilmeydi

[14] Al jane olar muminderge kezdesse: «Biz de iman keltirdik» der. Arqasan olar saytandarımen (bastıqtarımen) onasalana qalsa: «Rasında biz sendermen birgemiz, biz olardı talkek qılıp qana jurmiz» der

[15] Alla olardı mazaqqa usıratıp, azgındıqtarında qangırtıp qoyadı

[16] Olar qisıq joldı twralıqpen ayırbastap aldı. Sonda olarga awdaları payda bermedi. Am olar twra joldı tappadı

[17] Olardın mısalı: (Dalada) ot jagıp manın jarıq qılganda, Alla olardın jarıgın osirip, qarangılıqtarda qaldırgan birew siyaqtı, (bul mısalda, eki juzdi munafıqtar; jaqqan ottarı osip, tım- tırıs qarangılıqta qalganga uqsatılıp otır) olar kormeydi

[18] Sanıraw, saqaw jane soqır bolıp betinen qaytpaydı

[19] Nemese qarangılıqta kurkirep, jarqıldap kokten noserlete quygan janbırga usırap, najagaydan olem dep qorqıp, sawsaqtarın qulaqtarına tıqqan birewler tarizdi. Alla kapirlerdi tolıq bawrawsı

[20] Olardın kozderin nayzagay julıp akete jazdaydı. Olarga jarıq bergen satte, olar jarıqta juredi de olarga qarangı bolgan zamanda, olar tura qaladı. Eger Alla qalasa, olardın estw, korw sezimderin de joyar edi. Allanın ar narsege kusi tolıq jetwsi. (Bul mısalda, Quran jane islam; kozdi alarday jarqıldap, kurkirep quygan noserge, munafıqtar; najagaydan qorqıp, sawsaqtarın qulaqtarına tıgıp jarıqta jurip, qarangıda turıp tantıraqtaganga tenelip otır)

[21] Ay Adam balası! Sonday senderdi de senderden burıngılardı da jaratqan Rabbılarına qulsılıq qılındar. Arine saqtangan bolarsındar

[22] Ol sonday Alla, senderge jerdi tosek, aspandı tobe etip jarattı. ari kokten janbır jawdırıp, sol arqılı sender usin ar turli osimdikten rizıq sıgardı. Sondıqtan bile tura Allaga serik qatpandar

[23] Eger qulımızga tusirgenimizden kudiktensender, onda sender de so qusagan bir sure keltirinder, Alladan ozge komeksilerindi de saqırındar, eger sozderin ras bolsa

[24] Eger onı istemesender (azir keltirmesender, kelesekte) sira istey almaysındar. Endese, otını; adamdar, tastardan bolıp kapirler usin azirlengen ottan qorqındar

[25] (Mugammed G.S.) iman keltirip, izgi is istegenderdi qwandır! Rasında olar usin astarınan ozender agatın jannetter bar. Arqasan olarga onın jemisinen bir rizıq berilse, olar: «Osı bizge burın da berilip edi» deydi. Tagı onın uqsası keltiriledi. Ari olar usin onda tap- taza jubaylar da bar. Olar onda mangi qaladı

[26] Rasında Alla sirkeydi, odan da zorgını mısal keltirwden uyalmaydı. Al muminder onın Rabbılarınan nak xaqiqat ekendigin biledi. Al endi qarsı bolgandar: «Alla, bul mısal menen neni qalaydı?»,- deydi. Alla, ol mısal menen koptegendi adastırıp, ari onımen koptegendi ongaradı

[27] Olar (iman keltirip) sert bergennen keyin Allanın wadesin buzadı da, Allanın jalgastırılwın buyırgan narsesin (jaqındıq, birlikti) boledi. Sonday-aq jer juzinde buzaqılıq isteydi. Mine solar ziyanga usırawsılar

[28] Allaga qalaysa qarsı kelesinder? Oli edinder, senderdi tiriltti. Tagı oltiredi. Sonıra qayta tiriltedi. Sonan son (qiyamette) Onın aldına qaytarılasındar

[29] Ol sonday Alla, jer juzindegi barlıq narselerdi sender usin jarattı. Sonan keyin aspanga konil bolip onı jeti qabat kok etip tartiptedi. Ol ar narseni tolıq bilwsi

[30] (Mugammed G.S.) sol waqıtta Rabbın peristelerge: «Arine men jerde bir orınbasar jaratamın!»,- degen edi. (Peristeler): «Onda buzaqılıq istep, qan togetin birew jaratasın ba? Negizinen biz Seni dariptep, maqtaw men paktawdamız» dedi. Alla: «Men senderdin bilmegenderindi jaqsı bilemin!»,- dedi. (Alla, Adamdı topıraqtan jaratıp ogan jan saldı)

[31] Alla Adam (G.S.) ga birtutas atawlardı uyretti de sonan son olardı peristelerge korsetip: «aytqandarın ras bolsa, Magan osı narselerdin attarın aytıp berinder» dedi

[32] Peristeler: «Sen paksin! Bizdin, Senin uyretkeninnen basqa bilerimiz joq. Arine Sen tolıq bilwsi, ote danasın» dedi

[33] (Alla T): «Ay Adam! Olarga, bulardın attarın bayan et» dedi. Sonda (Adam G.S.) olarga ol zattardın attarın aytqan satte, Alla: «Men senderge kokter men jerdin qupiyasın, senderdin de kornew, komes istegenderindi bilemin dep aytpadım ba?»,- dedi

[34] Sol waqıtta peristelerge: «Adamga sajde qılındar» dedik. Sonda olar derew sajde qıldı. Biraq Ibilis bas tartıp, dandaysıp qarsı kelwsilerden boldı

[35] Jane de: «Ay Adam! Sen de jubayın da jannatte turındar, erikti turde qalagandarınsa jender de, mına agasqa jolamandar. Onda jazıqtılardan bolasındar» degen edik

[36] Sonda Saytan, ekewin ol jerden taydırdı. Ondagı nıgmetterden de sıgardı. Olarga: «Bir - birine qas bolıp, tusinder: Sender usin jerjuzinde turaq jane bir mezgilge deyin paydalanw bar» dedik

[37] Sonda Adam (G.S.) Rabbınan sozder uyrenip aldı da jalbarındı. Rabbı onın tawbesin qabıldadı. Oytkeni Ol tawbeni ote qabıldawsı, erekse meyirimdi

[38] Jannattan barin tusinder, Menen senderge bir twralıq kelse, kim sonda twra jolıma erse, olarga qorqw joq ari qaygırmaydı» degen edik

[39] Qarsı kelip ayattarımızdı otirik degender, solar, tozaqtıq bolıp, olar mangi qaladı

[40] Ay Izrail urpaqtarı! Bergen nımetimdi eske alındar! Wademdi orındandar. Men de sertterindi orındaymın. Ari Menen gana qorqındar

[41] Jandarındagı Tawrattı rastawsı Men tusirgen Quranga seninder. Sonday-aq ogan algas qarsı kelwsilerden bolmandar. Jane de ayattarımdı az gana bagaga ayırbastamandar (dunielik usin burmalamandar) da Menen gana qorqındar

[42] Xaqiqattı buzıqtıqqa aralaastırmandar da sonday-aq bile tura sındıqtı jasırmandar

[43] Ari namazdı / barlıq sarttarın saqtap, berile / tolıq orındandar, zeketti berinder jane rwkwg etwsilermen birge rwkwg etinder

[44] Eldi igilikke buyırıp, ozderindi umıtasındar ma? Kitaptı oqisındar, oylamaysındar ma?…

[45] Sabır jane namazben jardem tilender. Rasında namaz ıntalılardan basqalarga awır keledi

[46] Ol ıntalılar, Rabbılarına sın jolıgatındıqtarın oylap ari Ogan anıq qaytalıratındıqtarın da biledi

[47] Alla Izrail urpaqtarın baqıtqa bolep, zamanında alemnen artıq qılgan. Paygambarlar kop kelgen. Biraq Allanı kormey: «Nanbaymız» degender, paygambardı oltirgender, buzawga soqınıp, tawrattı ozgertken buzıqtarı da bolgan. Ay Izrail urpaqtarı! Senderge bergen nıgmetimdi, am alemge artıq etkenimdi eske alındar

[48] Birew usin eskim kuymeytin, sapagat qabıl etilmeytin, eskimnen bodaw alınbaytın jane olarga jardem de etilmeytin bir kunnen saqtanındar

[49] Senderdi Pergawınnın sıbaylastırınan qutqardıq. Olar senderdi jaman qinawmen ustap, uldarındı bawızdap, ayelderindi tiri qoyatın edi. (Balgerlerdin: «Izrail urpaqtarınan bir ul twıp, ıqpalındı joyadı» dewi boyınsa Pergawın, olardan ul twsa, bawızdatıp otıratın bolgan.) Mine munda senderge Rabbılarınnan zor sınaw bar

[50] Sender usin tenizdi jarıp, qutqardıq ta, pergawındıqtardı swga batırdıq. Sender korip turdındar

[51] Sol waqıtta Musa (G.S.) ga (Tur tawında Tawrat uyretw usin) qırıq kes wade bergen edik. Keyin onın artınan, buzawdı tanir jasap aldındar da ozderin zalım boldındar

[52] Sonan keyin de senderdi sukirlik eter dep kesirim ettik

[53] jane twra jolga kelwlerin usin Musa (G.A.) ga Tawrattı (jaqsı- jamandı) ayırwsı nusqawdı berdik

[54] Sol waqıtta Musa (G.S.): «Ay qawmım! Rasında sender buzawdı tanir jasap alwmen ozderine qastıq qıldındar! Al endi jaratwsılarına tawbe qılındar. ari ozderindi tuzetinder. (Nemese qılmıstılardı oltirinder.( Buların sender usin jaratwsılarınnın qasında xayırlı. Sonda tawbelerndi qabıl etti. oytkeni Ol tawbeni qabıldawsı, erekse meyirimdi» dedi)

[55] Sol waqıtta sender: «Ay Musa! Allanı askere kormeyinse sagan aste ilanbaymız» dedinder de, senderdi bir ascı dawıs aldı. (jasıl tusti) Korip turdındar

[56] Sonson sukirlik etersinder dep, olgenderinnen keyin qayta tirilttik

[57] usterine bulttı kolenke etip, jane senderge bodene menen qudıret sekerin (Manna, Salwanı) tusirdik. «Senderge bergen jaqsı narselerden jender» (dedik). Olar bizge emes ozderine gana qastıq qıldı

[58] (Bular "Tie" dalasınan Sam olkesi "Arixa" qalasına tusetin boldı.) Sol waqıtta olarga: "Osı kentke kirinder, odan qalagandarınsa erkin jender. Jane osikten bas qoyıp, (Xıtta) "kunamızdı kes" dep kirinder. Qatelikterindi jarılqap, igilik istewsilerdin sawabın arttıramız" dedik

[59] Sonda zalımdar, sozdi ozderine aytılgannan basqaga awıstırdı. (Kılmıstarına kesirim tilewdin ornına "Xınta" dep, biday tiledi.) Sondıqtan zalımdarga buzaqılıktarının saldarınan aspannan pale jawdırdıq

[60] Sol waqıtta Musa (F.C.) qawmı tsin sw tiledi. Sonda: "Tayagınmen tastı ur" dedik. Soytip, tastan on eki bulaq jarılıp sıqtı da ar el oz swatın bilgen edi. Allanın nesibesinen isip, jender de jer juzinde buzakılıq qılıp jurmender

[61] Sol waqıttı esterine alındar! "Ay Musa! Bir-aq turli tamaqqa (Manna, Salwaga) sabır ete almaymız, Biz usin Rabbına jalbarın, bizge jerden osetin, kok onisinen qiyarınan, bidayınan, bursagınan jane sarımsagınan sıgarsın " dedinder. Musa (G.S.):" Sonday ol sapalı narseni, bul sapasız narselerge awıstırmaqsısındar ma? Bir qalaga tusinder, onda arine q a l a g a n d a r ı n bar" dedi. (Sondıqtan) olarga qorlıq, joqsılıq juktelip, Alla (T.) nın aswına usıradı. Bul olardın, Allanın ayattarına qarsı kelwleri jane jazıqsız paygambarlardı oltirwleri sonday-aq estip qarsı kelip, sekten sıgwları sebepti

[62] Rasında sonday iman keltirgender, Yahwdiler, Xristiandar jane Sabilar bolıp, kim Allaga, axiret kunine sense, Rabbılarının qasında sıylıq bar. Olarga qorqınıs joq. Ari olar qvygırmaydı

[63] Sol waqıtta senderden (Tawrattı qabıldawga) wade algan edik. Usterine Tur tawıp koterip turıp: "Senderge berilgen (Tawrattı) mıqtı ustap, ondagı amirlerimdi elep, eskerinder arine saqtangan bolasındar" degen edik. (S. 171-A)

[64] Onın artınan tagı qaytalagan edinder. Sonda senderge Allanın kensiligi, meyirimi bolmasa, albette ziyanga tsırawsılardan bolar edinder

[65] (Bularga senbi kuni balıq awlawga tıyım salıngan bola tura aylakerlik istegendikteri usin maymılga aynalıp barıp tipıl bolgan. S.163-A. R.J.) Rasında senderden senbi kuni sekten sıqqandardı bilesinder, sonda olarga: "Maymıl bolıp, qor bolındar" degen edik

[66] Sonda ol jazanı, ilgeri-keyingilerge ulgi ari saqtanwsılarga nasixat qıldıq

[67] Izrail grpaqtarınan birew malına qızıgıp, bir jaqının tunde oltirip tastaydı. Kop janjal bolıp, oltirwsi aqsınıp Musa (F.C.) ga sagadı. Musa (F.C.) Allanın amiri boyınsa: "Bir siır soyılıp, key musesimen qagılsa, tirilip, kim oltirgenin aytadı" deydi

[68] Sol waqıtta Musa (F.C.) q a w m ı n a : "Alla, bir siır bawızdawlarındı buyırdı" dedi. Olar: "Bizdi kelemej qılasın ba?'',¬dedi. Musa (F.C.): "Nadandardan bolwdan Allaga siınamın" dedi

[69] Olar: "Rabbına biz usin jalbarınsı, bizge onın tusin bildirsin" desti. (Musa g.sl "Alla, ol sap-sarı siır, onın oni korwsilerdi styindiredi deydi" dedi)

[70] Olar tagı: "Rabbına biz usin jalbarınsı, o nemene? Bizge bildirsin. Oytkeni bizge (baska siırga) uqsas keldi. Arine Alla qalasa twra jolda bolamız" desti

[71] (Musa G.S.) rasında Alla: «Ol siır qorlıq kormegen, jer jırtpagan, din aman onda daq joq deydi» dedi. Olar: «Mine, azir sındıqtı keltirdin» desti. Sonda olar, istegileri kelmese de onı bawızdadı. (Qayta- qayta suraq qoyıp jurip aren orındadı)

[72] Sol waqıtta birewdi oltirdinder de sol jonde talastındar. Alla jasırgandarındı ortaga sıgardı

[73] Soytip olikti onın keybir musesimen qagındar dedik. Alla osılaysa, olikti tiriltip senderge belgilerin korsetedi. Arine oylanarsındar

[74] Jane sodan keyin de jurekterin qatayıp, tastay nemese tagı qattıraq boldı. Oytkeni tastar jarılıp, odan ozender agadı. Ari key tastar qaq bolinip, odan sw sıgadı. Arine key tastar Alladan qorqıp, qulaydı. Alla istegenderinnen gapıl emes

[75] (Musılmandar!) Olardın senderge senetindikterin umit qılasındar ma? Arine olardın Allanın sozin (Tawrattı) tındaytın bir tobı bar edi. (Galımdarı ) Olar ogan tusinip bolgannan keyin (Mugammed G.S. nın sipattarın) bile tura ozgertti

[76] Al qasan olar muminderge kezdesse: «Biz de iman keltirdik» dep, eger olar bir-birimen jekelene qalsa (bastıqtarı, adamdarına): «Allanın senderge asqan sırın, (Tawrattagı Mugammed G.S. nın sipattarın) Musılmandardın senderge rabbılarınnın qasında daleldewleri usin olarga aytasındar ma? Tusinbeysinder ma?»,- deydi

[77] Olar bilmey me? Negizinde Alla (T.) olardın qornew, komes istegenderin biledi

[78] Olardın isinde nadandarı da bar. Kitaptı bilmeydi. Olar tek qana uyretindini jane bos oylardı gana oylaydı

[79] Sonday Kitaptı qoldarımen jazıp, sonan son az aqsaga (dunielikke) satw usin: «Osı Allanın qasınan kelgeni» degenderge nendey okinis! Jane olardın qol jazgandarına nendey okinis! Sonday-aq olardın tabıstarına nendey okinis

[80] Olar: «Bizdi tozaq otı sanawlı kunder gana (gazapta) ustaydı »deydi. (Mugammed G.S.) olarga: «Alladan wade aldındar ma? Alla wadesin sira buzbaydı. Nemese Allaga bilmegenderindi aytasındar ma?»,- de

[81] Kerisinse, kim jamandıq istese, qatelikteri onı bawrap alsa, sonda olar tozaqtıq boladı da olar onda mangi qaladı

[82] Al jane sonday iman keltirip, tuzw gamal istegender, ujmaqtıq bolıp, olar mangi qaladı

[83] Bir zamanda, Izrail urpaqtarınan: «Alladan basqaga qulsılıq qılmandar, ake- sesege jaqsılıq istender, jaqındarga, jetimderge, miskinderge qamqorlıq jasandar, adamdarga korkem soz soylender, namazdı tolıq orındandar jane zeket berinder» dep ant algan edik. Sodan keyin bet burdındar. Senderden az-aq adam qaldı. oytkeni sender ejelden bet burwsısındar. (Sender usin sındıqtan bet burw qiın emes)

[84] (Ay Yahwdiler!) bir zamanda: «Bir-birinnin qandarındı tokpender, oz- ozderindi jurttarınnan sıgarmandar» dep, wade algan edik. Soytip maquldap kwa bolgan edinder

[85] Sodan keyin ozderindi oltiresinder, bir bolimderindi jurttarınnan sıgarasındar ari olarga qarsı jawızdıq, duspandıqqa ozara komektesesinder. Eger olar senderge tutqın bolıp kelse, olarga bodaw berip qutqarasındar. Negizinen senderge olardı jurttarınan sıgarwga tıyım salıngan. (Alla, olardan bir-birin oltirmeske, jurttarınan sıgarmasqa, qastandıq istemeske, tutqınga tusse, tolew berip qutqarwga wade aladı. Biraq olar songısın gana orındamaqsı boladı.) Sender Kitaptın keyine senip, keyine qarsı kelesinder me? Senderden kim munday istese, arine olardın jazası dunie tirsilinde qorlıq ari qiyamet kuninde qattı qinawga qaytarıladı (salınadı). Jane Alla (T.) istegen isterinnen gapıl emes

[86] osınday axiretti berip, dunie tirsiligin ayırbastap algandar, olardan gazap jeniltilmeydi de olarga komek te bolmaydı

[87] Rasında Musa (G.S.) ga kitap berdik te, odan keyin paygambarlardı jalgasıt turde jiberdik. Jane maryem ulı Gisa (G.S.) ga da mugjizalar berip, Jebreyil (G.S.) arqılı qwattadıq. Arqasan senderge bir paygambar konilderin qalamagan narse keltirse, takapparlanasındar. Olardın bir bolimin (Gisa, Musa G.S. dı) jasınga sıgarıp, (Zakeriya, Yaxya G.S.) bir bolimin oltirdinder

[88] Olar: «Juregimiz perdeli» dedi. Joq, Alla olardı, qarsı bolwlarının saldarınan qargadı. Sondıqtan azı- gana iman keltirdi

[89] Olardın qasındagı Tawrattı, rastawsı Quran kelgen saqta, olar burın (aqır zaman paygambarı arqılı kapirlerge) ustemdik tilegen bola tura ozderinn Tawratta tanıgan (Muxammed G.S.) kelgen zamanda, qarsı sıqtı. Qarsı bolwsılarga Allanın lagıneti bolsın.(Medinelik, Yahwdmler, aqır zaman Paygambarı kelwden burın kapirlerge: «Bizdin dinimizdi qostawsı Paygambardın kelwi jaqın» deytin edi. Biraq aqır zaman Paygambarı Izrail urpaqtarınan bolmagandıqtan qarsı sıqtı)

[90] Olar, Alla (T.) nın oz kensiliginen quldarınan qalaganına tusirgenin (Qurandı) qızganıp qarsı kelwmen ozderin nendey jaman narsege ayırbastaydı da olar asw ustine aswga usıradı. Qarsı bolwsılar usin qorlawsı azap bar

[91] Arqasan olarga: «Alla tusirgen (Quran) ge iman keltirinder» delinse: «Ozimizge tusirilgenge, iman keltiremiz» dep, olar onın tısındagı (Quran) ga qarsı boladı. Olardın qasındagı Tawrattı rastawsı Quran xaq. (Muxammed G.S.) olarga: «Eger (Tawratqa) iman keltirgen bolsandar, burın Allanın elsilerin nege oltirdinder?», - de

[92] Senderge Musa (G.S.) asıq dalelder ekelgennen keyin de buzawdı tanir jasap aldındar. Sender zalımsındar

[93] Sol waqıttı eske alındar. Bastarına Tur tawın koterip turıp: «Senderge biz bergen (Tawrat) di mıqtı ustandar da qulaq salındar» dep sert algan edik. Olar: «Qulaq saldıq, qarsı boldıq» dedi. Oytkeni qarsılıqtarının saldarınan jurekterine buzaw sinip algan. (Muxammed G.S.) olarga: «Eger (Tawratqa) iman keltirgen bolsandar, imandarın senderge nendey jaman narseni (buzawga tabınwdı) buyırgan» de. (Tawratta buzawga tabınw joq edi)

[94] (Muxammed G.S.) : «Eger Allanın qasındagı axiret jurtı, elden erekse nagız sender usin gana bolsa, olim tilendersi! Sınsıl bolsandar» de

[95] Biraq olar qoleki istep, ilgeri jibergen qılmıstarı esbepti sira olim tilemeydi. Alla zalımdardı tolıq biledi

[96] (Muxammed G.S.) Yahwdilerdin jalpı adamdardan da musrekterden de tirsilikke (uzın omirge) tım qumar ekenin koresin. Olardın arbirewi mın jılomir surwdi arman etedi. Alayda omir onı azaptan arasalamaydı. Alla (T.) olardın istegenderin tolıq korwsi. (Yahwdilerdin tagı bir qılıgı: «Jebreyil duspanımız, bizge azap akelgen, waxidı mikeyil akelse nanar edik» deytin edi)

[97] (Muxammed G.S. olarga) ayt: «Kim Jebreyil (G.S.) ge duspan bolsa, (Allanın duspanı) Oytkeni ol, Allanın buyrıgı boyınsa burıngılardı rastawsı. Qurandı senwsiler usin twralıq ari qwandırwsı turde juregine qondırdı

[98] Kim Allaga, peristelerine, elsilerine sonday-aq jebreyil, mikeyil (G.S.) ge duspan bolsa, albette Alla (T.) kariplerge duspan

[99] (Muxammed G.S.) rasında sagan ap- asıq ayattardı tusirdik. Ogan buzaqılar gana qarsı keledi

[100] (Yahwdmler) qay qasan da bir wade jasalsa, olardın bir bolimi onı buzıp tastamadı ma? Balkim olardın kobi Tawratqa da senbeydi

[101] Olarga Alla tarapınan olardın qolındagı tawrattı rastawsı Elsi kelgen saqta, Kitap berilgenderdin bir bolimi, tipti tuk bilmeegendey Allanın kitabın (Tawrattı) art jaqtarına attı…. »

[102] (Olar tawrattı qoyıp) Suleyman (G.S.) nın patsalıgı zamanındagı saytandar oqıgan (siqır) ga ilesti. Suleyman (G.S.) qarsı kelmedi. (Siqır jasamadı.) Biraq saytandar, adamdarga siqır uyretip, kapir boldı. Olar Babılda «Harut, Marut» attı eki peristege tusirilgendi uyretti. Ol eki periste: «Biz sınaq usin keldik, qarsı bolmandar» dep aytpayınsa eskimge uyretpegen. Sonda da olar, ekewinen: Er- ayeldin arasın ayıratındı urenetin edi. Olar, Alladan buyrıqsız eskimge ziyan bere almaydı. Olar ozderine ziyan keltiretin, payda bermeytin narseni uyrenetin edi. Rasında olar onı ayırbastap alganga (Allanın kitabının ornına siqır uyrengenge) aqirette nesibe joqtıgın bildi. Olar, ozderine nendey jaman narse satıp algandıqtarın bilgen bolsa edi

[103] Eger olar iman keltirip, (siqırdan) saqtansa, arine Alla jagınan xayırlı sawap bolar edi. Eger olar bilgen bolsa

[104] Ay muminder: «Ragina» dep aytpandar. «Unzurna» dender. Ari tındandar. Kapirler usin kuyzeltwsi azap bar

[105] (Ragina, Unzurna, ekewi de: «Bizge nazar awdar» degen ugımda. «Raginanı» Yahwdiler basqa magnada qoldanatın bolgandıqtan, eskertilgen.) Sonday Kitap ielerinin qarsı bolgandarı jane musrikter senderge rabbıların jaqtan bir igilik tuswin qalamaydı. Degenmen Alla marxametin qalagan kisisine arnaydı. Sonday-aq Alla (T.) zor kensilik iesi

[106] Bir ayattı awıstırsaq nemese umıttırsaq odan jaqsısın, ne sol siyaqtı keltiremiz. Arine Alla (T.) nın ar narsege kusi jetwsi ekenin bilmedin be

[107] bilmedin be? Kokter men jerdin ieligi Allaga tan. sender usin Alladan ozge ne dos, ne jardemsi joq

[108] Nemese paygambarlarınnan, burıngı Musa (G.S.) dan suralgan tarizdi (joqtan ozgeni) suragıların kele me? Kim imanın qarsılıqqa awırstırsa, rasında ol twra joldan adasqan boladı

[109] Kitap ielerinin kobi, olarga sındıq ayqın bolgannan keyin oz kunsildikterininen senderdi imannan keyin qarsılıqqa qaytarwdı qalaydı. Alla bir amirin keltirgenge deyin, olardı kesirinder, elemender. Kudiksiz Allanın ar narsege kusi tolıq jetedi

[110] Namazdı tolıq orındandar, zeket berinder. ozderin usin ilgeri bir jaqsılıq joldasandar, onı allanın qasında tabasındar. Sınında Alla (T.) ne istegenderindi tolıq korwsi

[111] Olar: «Ujmaqqa Yahwdi nemese Xristian gana kiredi» dedi. Bul olardın oz oyları gana. (Muxammed G.S.) : «Eger sozderin sın bolsa, dalel keltirinder» de

[112] Olay emes, kim juzin Allaga joneltip, ozi jaqsılıq isteytin bolsa, sonda ogan Rabbınnın qasında sıylıq bar, olarga qorqınıs joq ari olar qaygırmaydı

[113] Kitaptı oqi otırıp, Yahwdiler: «Xristiandar es narse emes» dedi. Xristiandar da: «Yahwdiler danene emes» dedi. Sonday-aq bilmegender de olardın aytqanınday ayttı. (Araptar da: «Islam dini es narse emes» dedi.) Sonda Alla (T.) olardın talasqandarına qiyamet kuni bilik aytadı

[114] Allanın mesitterinde Onın atı zikir eetilwine tıyım salgannan ari mesitti buzwga tırısqannan kim zalımıraq? Olardın mesitke qorıqqan turde gana kirwleri kerek edi. Olar usin duniede qorlıq, axirette zor gazap bar

[115] Sıgıs, batıs ar tarap Allaga tan. Sondıqtan qay jaqqa bet qaratsandar da Allanın juzi sol jaqta. Rasında Alla (T.) ote ken, tolıq bilwsi. (Eger qıblaga qaraw qawip- qaterli bolsa, bet aldına qarap namaz oqwga boladı)

[116] Olar: «Alla, bala iemdendi» dedi. Ol, baladan pak. (Yahwdiler: Guzayır G.S. dı, Xristiandar: «Gisa G.S. dı, Araptar: Peristelerdi Allanın balası» dedi. Degenmen kokter men jerdegi narseler Onıki. Olar, tugel Ogan boy usınadı)

[117] Ol, kokter men jerdi joqtan bar etwsi. Eger bir istin bolwın qalasa, sonda tek qana ogan «bol» deydi. Ol, bola qaladı

[118] Sonday bilmegender: «Alla, bizge awızeki aytsa, nemese bizge bir belgi keltirse edi» dedi. Bulardan burıngılar da bulardın aytqanı tarizdi aytqan bolatın. Olardın jurekteri uqsas. Rasında naq ilanatın elge ayattardı asıq bayan ettik

[119] (Muxammed G.S.) sınında seni qwandırwsı, qorqıtwsı etip, xaqiqat boyınsa jiberdik, tozaqtıqtardan jawapker emesssin

[120] (Muxammed G.S.) olardın dinderine ermeyinse, Yahwdi de Xristian da sira senen razı bolmaydı. Olarga: «Arine Allanın jolı sol twra» de. Ozine malimet kelgennen keyin eger olardın konilderi tartqanına eliktesen, Alla tarapınan sagan ne dos ne jardemsi bolmas

[121] Biz ozderine Kitap bergender, onı sınayı oqidı, mine solar iman keltirgender. (Bular Gabdolla Salem Ulı jane Xabastıqtar.) Kim Kitapqa qarsı kelse, sonda olar ziyan etwsiler

[122] Ay Izrail urpaqtarı! Senderge bergen nıgmetimdi jane senderdi alemge ustem qılganımdı eske alındar

[123] Jane sonday kunnen qorqındar. Ol kunde birew usin birew kuymeydi de eskimge bolısw payda bermeydi. Sonday-aq olar, eskimnen komek kore almaydı

[124] Sol waqıttı eske al! Ibırayım (G.S.) dı Rabbı sozdermen sınadı. Sonda ol, olardı tolıq orındadı. Alla: «Arine seni adamdarga bassı qılamın.» dedi. Ol: «Urpaqtarımnan da ote kor!»,- dedi. Alla: «(Urpaqtarınnan) zalımdar sertime jete almaydı» dedi. (Bul sınaw sozder twralı tapsilerde turli bayandar bar)

[125] Sol waqıtta uydi (Qagbanı) adam balası usin ortalıq ari beybitsilik ornı etip jasadıq. Ibırayım (G.S.) nın ornınan namaz ornı qılıp alındar. Jane Ibırayım, Ismayıl (G.S.) ekewinen: «Uyimdi (Qagbanı) tawap etwsiler, gibadatqa otırwsılar jane rukug, sajde qılwsılar usin tap-taza ustandar» dep, wade alganbız

[126] Sol waqıtta Ibırayım (G.S.): «Rabbım! Bunı bir tınıs qala qıla kor! jane onın turgındarınan kim Allaga, axiret kunine iman keltirse, ar turli onimdermen rizıqtandır» dep, jalbarındı. (Rabbı): «Kim qarsı bolsa, onı da az (kungi duniede) paydalandıramın, sonan son onı (axirette) ot azabına zorlaymın. Ol, barar orınnın jamanı» dedi

[127] Sol waqta Ibırayım men Ismayıl (G.S.) uydin (Qagbanın) irge tasın kotere: «Bizden qabıl ayla, kudiksiz Sen tilekti tım estwsi, tolıq bilwsisin.»

[128] «Rabbımız urpagımızdın isine ozderinen, olarga ayattarındı oqitın, Kitaptı ari ukimderin uyretip, olardı tazartatın bir elsi jibergeysin, kudiksiz Sen ozin gana asa ustem, ote danasın» (dep jalbarındı. Ibırayım G.S. nın tilegi boyınsa Muxammed G.S. elsi bolıp keldi)

[129] «Rabbımız urpagımızdın isine ozderinen, olarga ayattarındı oqitın, Kitaptı ari ukimderin uyretip, olardı tazartatın bir elsi jibergeysin, kudiksiz Sen ozin gana asa ustem, ote danasın» (dep jalbarındı. Ibırayım G.S. nın tilegi boyınsa Muxammed G.S. elsi bolıp keldi)

[130] Ozin bilmegen aqılsızdan basqa kim Ibırayım (G.S.) nın jolınan bet buradı? Rasında onı duniede tandadıq ari kudiksiz ol, axirette de igilerden boladı

[131] Bir kezde Rabbı ogan: «Boy usın!»,- dedi. Ol: «ukil alemnin Rabbına boy usındım» dedi

[132] Ibırayım (G.S.) bunı uldarına osiet etti jane Yagqup (G.S.) da: «Ay uldarım! Arine Alla sender usin osı dindi unattı, sondıqtan sender nagız Musılman bolıp olinder» dedi

[133] Yagqup (G.S.) qa olim kelgen satte, balalarına: «Nemenege qulsılıq qılasındar?»,- degende, barma edinder? Sonda olar: «Senin Tanirine, atalarınnın Tanirine: Ismayıl, Isxaqtın bir- aq Tanirine qulsılıq qılamız. Sonday-aq Sogan boy usınamız» degen edi

[134] Mine solar bir ummet edi, otip ketti. Olardın enbekteri ozderine, senderdin enbekterin ozderine, sender olardın istegenderinen suralmaysındar. (Sonday-aq bul qılıqtarınmen olardan paydalana almaysındar)

[135] Olar: «Yahwdi nemese Xristian bolındar, twra jolda bolasındar» dedi. (Muxammed G.S.) olay emes, Ibırayım (G.S.) nın tup- twra jolındamız, ol ortaq qoswsılardan emes edi »de

[136] Jane olarga: «Biz Allaga, bizge tusirilgen Quranga ari Ibırayım, Ismayıl, ısxaq, Yagqup (G.S.) targa, urpaqtarına tagı Musa, Gisa (G.S.) ga berilgen narselerge sonday-aq Rabbıları tarapınan ozge paygambarlarga berilgen narselerge iman keltirip ari olardın araların ayırmaymız. (barine de senemiz) jane bizder Ol Allaga gana boy usınwsımız» dender

[137] Sonda olar, eger sender sengen siyaqtı sense, onda ras twra jol tabar edi. Al eger olar bet bursa, sonda olar, mulde joldan sıqqan boladı. Sonda da alla seni olardan qorgawga jetip asadı. Ol Alla, (T.) estwsi, ar narseni bilwsi. (Xristiandar, twgan balaların bir sarı swga somıldırıp «tazardı» deydi. Allanın jaratqan oni jaqsı. Jasama tus ne kerek)

[138] On Allanıki, On (berw) de Alladan kim artıq? Sondıqtan biz Ogan qulsılıq qılamız

[139] (Muxammed G.S.) olarga: «bizdin de senderdin de Rabbıların Alla jayında bizben talasasındar ma? Bizdin istegenimiz bizge, senderdin istegenderin, senderge tan. Biz Allaga nagız ıqılastımız» de

[140] Nemese sender: «Ibırayım, Ismayıl, Isqaq, Yagqup jane urpaqtarı: Yahwdi ne Xristian edi» deysinder me? (Muxammed G.S.) olarga: «Sender jaqsı bilesinder me? Alla jaqsı bile me?»,- de. Janındagı Allanın kwaligin (Alla bildirgendi) jasırgannan kim zalımıraq? Sonday-aq Alla (T.) istegenderinnen gapıl emes

[141] Olar otip ketken bir ummet, olardın enbekteri olarga, senderdin enbekterin senderge tan. olardın istegen isterinen sender suralmaysındar

[142] (Muxammed G.S. Medine qalasına kosip kelgennen keyin namazdı bir jarım jılga jaqın «Mesjid Aqsa» jaqqa qarap oqıp, ar waqıt qıblanın «Qagba» bolwın arman etetin edi. Aqır bir kuni Allanın amiri boyınsa «Qagba» jaqqa qarap namaz oqıla bastaganda, el arasında ar turli kunkil boladı…) Adamdardın keybir aqımaqtarı: «Olardı, qarap turgan qıblasınan ne narse burdı?»,- deydi. (Muxammed G.S.) olarga: «Sıgıs ta batıs ta Allaga tan. ol, qalaganın twra jolga saladı » de

[143] Osılaysa senderdi (artıq, kemsiz)ortasa bir ummet qıldıq. Adamdarga kwa bolwların sonday-aq paygambardın senderge kwa bolwı usin. Qarap turgan qıblandı, teris bagınatın birewlerden paygambarga ilesetin kisilerdi bilwge istegen edik. Arine bul, Alla, twra jolga salgandardan basqaga qiınıraq. Alla imandarındı joymaydı. Kudiksiz Alla, adam balasına ote jumsaq erekse meyirimdi

[144] (Muxammed G.S.) juzinnin kokke jonelgenin koremiz. Sondıqtan ozin razı bolgan qıblaga aynaldıramız. Endi juzindi «Mesjid Xaram» jaqqa bur. (Muminder) qay jerde bolsandar da: Juzderindi sol jaqqa joneetinder. Rasında ozderine kitap berilgender, negizinen qıblanın awıswın Rabbılarınan bir sındıq ekenin biledi. Alla olardın istegenderinen gapıl emes

[145] (Muxammed G.S.) ol kitap berilgenderge ar turli mugjizanı keltirsen de olar senin qıblana ilespeydi (qosılmaydı). Al, sen de olardın qıblasına qosılwsı emessin. Sonday-aq olar da bir-birewlerinin qıblalarına ilespeydi. Ozine munsalıq malimet kelgennen keyin, olardın oylarına eliktesen, albette sen anıq zalımdardan bolasın

[146] Ozderine kitap bergenderimiz (Muxammed F.C. dı) uldarın tanıganday tanıydı. Negizinen olardan bir tobı (galımdarı) sındıqtı bile tura jasıradı

[147] (Muxammed F.C.) xaqiqat Rabbınnan kelgen. Sondıqtan sira kudiktenwsi bola korme

[148] Arkimnin bir bet alatın qıblası bar. Sonda jaqsılıqqa jarısındar. Qayda bolsandar da Alla barlıgındı biraraga jinaydı. Kudiksiz Alla (T.) nın ar narsege kusi jetedi

[149] Qaydan (jolga) sıqsan da juzindi Mesjid Xaram jaqqa qarat. Oytkeni ol, Rabbınnan bir xaqiqat. Alla (T.) ne istegenderinnen gapıl emes

[150] Jane qaydan (jolga) sıqsan da juzindi Mesjid Xaram jaqqa qarat. (Bul jerdegi qıblanın qaytalanwı: manızdılıgın bekitw. R.M.) (Ay muminder!) Qayda bolsandar da (namazda) juzderindi solay qaratındar. Adamdar gsin senderge qarsı bir dalel bolmasın. (Ya.wdiler: "Bular Ibırayım: F.C. nın dininde bolsa, nege Kagba jaqqa qaramadı?" demesin.) Biraq olardın zalımdarı ayta beredi. Olardan qorıqpandar. Senderge nıgmetterimdi tolıqtawım jane twra jolda bolwların gsin Menen qorqındar

[151] Isterine, ozderinnen ayattarıidı oqitın, senderdi tazartatın jane senderge Qurandı ari ukimderin uyretetin sonday-aq bilmegenderindi uyretetin Elsi jibergenimiz siyaqtı

[152] Endi, Meni eske alındar, Men de senderdi eske alamın jane Magan sukirlik kılındar da qarsı bolmandar

[153] Ay muminder! Sabır jane namazbenen (Alladan) jardem tilender, kudiksiz Alla (T.) sabır etwsilermen birge

[154] Alla jolında oltirilgenderdi (sahitterdi) olar oli demender, olar tiri, biraq sender sezip bile almaysındar

[155] Arine senderdi xawip-qater, asarsılıq jane mapdardan, jandardan sonday-aq enimderden kemitw arqılı sınaymız, (Muxammed F.C. sonday jardaylarda) sabır etwsilerdi qwandır

[156] Qasan olarga bir qaygı jetse: "Olar sın maninde biz Allaga tanbiz ari Ogan qaytwsımız" dedi

[157] Mine solarga, Rabbıları jaqtan jarılqaw jane marqamet bar. Ari olar twra joldagılar

[158] Nerizinde "Safa, Marwe" Allanın belrilerinen. Sonda kim xaj nekese gumra orındasa, op ekewin de tawap etwdic oqası joq. Kikde - kim artıqsa bir xayır istese, Alla sukirlikti qadırlawsı, tolıq bilwsi

[159] Negizinen biz ap-asıq ukimerdi ari twra joldı Kitapta adamdarra bayan etkennen keyin jasırgandar, solarga Alla lagınet etedi ari barlıq lagınet etwsiler lagınet etedi

[160] Biraq tawbe etkender, jagdayların tuzeltkender jane sındıqtı bayan etkender basqa. Mine solardın tawbesin qabıp etwsi, erekse meyirimdimin

[161] Rasında sonday qarsı kelgender jane qarsı bolgan kuyde olgender, mine solarga Allanın lagıneti ari peristelerdin jane birtutas adamdardın lagıneti boladı

[162] Olar lagınette mangi qaladı, olardan gazap jeniltilmeydi de olarga mursa berilmeydi

[163] Tanirlerin bir-aq Tanir. Odan basqa esbir Tanir joq. Ol, asa qamqor, erekse meyirimdi

[164] Ku diksiz kokter ken jerdin jaratılwında, tun ken kunnin awıswında, adam balasına paydalı narselermen tenizde jurren kemede jane Allanın kokten janbır jawdırıp, jer olgennen keyin onımen jandandırwında ari onda ar tu rli xaywandı taratwında, jelderdi jane kok pen jerdin arasındagı bagınıstı bulttı basqarwında albetre oylagan elge (Allanın barlıgı, birligine) belgiler bar

[165] Adamdardın keybirewleri Allaga ozgeni tendes etedi de olardı Allanı suygendey suyedi. Al muminder, Allanı tagı artıq suyedi. Eger zalımdar gazaptı korse, bukil qwattın Allaga tan ekenin, sın maninde Allanın qattı azap iesi ekenin bilse edi

[166] Sol waqıtta erilgender (bastagandar), ozderine ergenderden bezedi. Sonday-aq olar azap korgende qarım- qatınastarı kesiledi

[167] Al erwsiler: «Atten! Bizge (duniege) qaytar kun bolsa, olar bizden bezgendey, bizde olardan bezer edik» der. Solaysa Alla olardın istegen isterin ozderine okinis etip korsetedi. Sonday-aq olar tozaqtan sıgwsı emes

[168] Ay adam balası! Jer juzinde bolgan xalal, taza narseden jender jane saytannın izimen jurmender! Oytkeni ol senderge asıq duspan

[169] Sınayı turde ol senderge jamandıqtı, arsızdıqtı jane Allaga qarsı bilmeytinderindi aytwdı nusqaydı

[170] (Mekke musrikterine) Alla tusirgen (Quranga) boy usınındar delinse, olar: «Joq, ustinde ata-babalarımızdı tapqan jolga ilesemiz» dedi. Eger ataları es narseni tusinbegen ari twra jolda bolmagan bolsa da ma? (Sonda da solardın jolımen jure me)

[171] Kapirlerdin, mısalı: Dabıstaganda, undi, aygaydı gana estip tusinbeytin birew tarizdi; sanıraw, saqaw jane soqır. Sonda olar es narseni angarmaydı

[172] Ay muminder! Rizıqtandırganımızdın jaqsısınan jender. Ari Allaga sukirlik etinder, eger Ogan gana qulsılıq etetin bolsandar

[173] Sınayı turde senderge olekseni, (aram olgen maldı), qandı, donız etin jane Alladan basqanın atımen bawızdalgandı aram qıldı. Sonda kim majburlense, qarsılıq qılmasa, sekten sıqpasa ogan kina joq. Kudiksiz Alla ote jarılqawsı, erekse meyirimdi. (Alladan basqaga arnalıp bawızdalgan mal aram. Eger bir Musılman Alladan basqaga jaqındasw nietimen bawızdasa dinnen sıgadı. Bawızdaganı jemtik boladı. Jane majburlik eki turli: Jeytin taba almaw, ne birew zorlaw)

[174] Sonday Alla tusirgen Kitaptan (Tawrattagı Muxammed G.S.nın sipattarın) jasırıp, onı az aqsaga (duniege), ayırbastagandar, Solar qarındarına ottı gana jeydi. (Qarındarın otpen toltıradı.) Qiyamet kuni Alla olarga til qatpayı da olardı aqtamaydı jane olarga kuyzeltwsi gazap bar

[175] Olar adaswdı twralıqtın ornına, azaptı jarılqawdın ornına awıstırıp algandar. Sonda olar tozaqqa qalay sıdaydı

[176] Osı, Allanın Kitaptı twralıqpen tusirgendigi usin. Negizinen Kitap jayında talasqandar uzaq qaysılıqta

[177] Yahwdiler Mesjid Aqsanı, Xristiandar onın sıgıs jagın qıbla tutıp, arqaysısı oz qıblasın jaqsı dep oylaydı. Juzderindi sıgısqa, batısqa joneltw bir igilik emes. Biraq kim Allaga, aqiret kunine, peristelerge, kitaptarga, paygambarlarga iman keltirse jane jaqındarına, jetimderge, miskinderge, jolda qalgandarga, qayırsılarga jane qul azat etwge jaqsı kore otırıp, mal sarıp qılsa ari namazdı tolıq orındap zeket berse, ozara baylasqan wadesin orındawsı, tarsılıqta, qiınsılıqta jane sogıs kezinde sabır etwsi bolsa, mine solar sınsıldar ari solar taqwalar

[178] Ay muminder! Senderge qısas (ese qaytarw) parız etildi: Azatqa azat, qulga qul, ayelge ayel (oltiriledi). Degenmen ogan twıs jagınan kesirilse, onın erejege uyleswi ekinsi jaqtın da ogan durıs tolewi xajet. (Eger qısas kesirilip, qunga toqtasa, alwsının orınsız egeske qısas istemewi, berwsinin de durıs orındawı kerek.) Mine osı, Rabbıları jagınan jenildik jane marxamet. Al kimde- kim budan keyin sekten sıqsa, (kek saqtasa) ol usin axirette kuyzeltwsi azap bar

[179] Ay aqıl ieleri! Sender usin qısasta (kisi oltirgendi oltirwde) tirsilik bar. Arine saqnanarsındar

[180] Birewlerine olim kelgen saqta, artına mal qaldırsa, ake- sesesine, jaqındarına durıstıqpen osiet parız etildi. osiet taqwalarga bir mindet. (Bul ayattın ukimi miras ayatımen qaldırılgan)

[181] Sonda birew osietti estigennen keyin awıstırsa, kinası onı ozgertwsige boladı. Kudiksiz Alla ar narseni estwsi, bilwsi

[182] Kim osiet etwsinin qateleskendiginen nemese kinalı bolatındıgınan seziktense, araların tuzeltip qoyudın oqası joq. (Osiettegi qatelikti durıstawga boladı.) Rasında Alla asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[183] Ay muminder! Senderge burıngılarga parız qılganday oraza parız qılındı. Arine saqsınarsındar

[184] Sanawlı kunderde. Sonda senderden kim awrw nemese jolawsı bolsa, basqa kunderde toler. Jane sonday oraza kus keletinder, (kari ne awrwlar) bir miskinnin tamagın tolesin. Sonda kim ıntıgıp artıq xayır qılsa, ol ozine jaqsı. (Munday oraza awır keletin kari, awrw ne eki qabat, omırawda balası bolgan ayelder orazanın ornına kunine bir fiiir sadaqasın berwine boladı. Bilsender sender usin oraza ustawların tagı jaqsı)

[185] Ramazan ayı sonday bir ay, ol ayda adam balasına twra jol jane (aq pen qaranı) ayıratın dalel turinde Quran tusirildi. Senderden kim ramazan ayında bolsa, oraza ustasın. Al birew nawqas ne saparda bolsa, basqa kunderde sanın toltırsın. Alla (T.) senderge onaylıq qalaydı, awırsılıq qalamaydı. Senderdi twra jolga salgan Allaga sukirlik etwlerin usin sanın toltırındar. Ari Allanı ulıqtandar

[186] (Muxammed G.S.) eger quldarım, Men twralı senen surasa: «Ote jaqınmın, qasan Menen tilese, tilewsinin tilegin qabıl etemin. Endese olar da amirimdi qabıl etsin. Jane Magan sensin. Arine twra jol tapqan bolar edi»

[187] (Bastapta key Musılmandar orazanın kesinde ayelderine jaqındaspagandıqtan osı ayat tusken eken.) Senderge orazanın kesinde ayelderine jaqındasw xalal etildi. (Oytkeni bir-birindi qorgawda) olar senderge kiim, sender de olarga kiim (ispetti) sinder. Alla ozderine ziyan qılatındıqtarındı biledi. Sondıqtan tawbelerindi qabıl etip senderdi kesirdi. Al endi (budan bılay) olar jaqındasındar. Allanın ozderine jazganın talap etinder. Jane tannan, qara jipten aq jip (qarangılıqtan sawle) ayrılganga deyin isinder, jender de sonson orazanı keske deyin tolıq orındandar. Mesitterde (gibadat etip) ıgtikafta bolgan keste ayelderine jaqındaspandar. Osı Allanın segi, ogan jaqındamandar. Osılaysa Alla (T.) saqsınwları usin adamdarga ayattarın bayan etedi

[188] Aralarındagı maldarındı buzıq jolmen jemender. Sonday-aq bile tura adamdardın malınan bir bolim jew usin bilerge aparmandar

[189] (Muxammed G.S.) olar senen jana twgan aydın jagdayın suraydı: «Ol, adamdar jane xajılıq usin waqıt belgilew» de. (Jane olar xaj kezinde uyge art jagınan kirwdi jaqsı dep oylaydı. ) Uylerine artınan kirwlerin bir jaqsılıq emes. Biraq kim saqsınsa sol jaqsılıq. Endese, uylerge esikterinen kirinder ari Alladan qorqındar. Arine qutılasındar. (Mekke kapirleri Musılmandarga jıl japa sektirip, Medinege koskennen keyin de qırsondarınan qalmay ari Mekkedegi uy- mulikterin talap algandıqtan, ozderi kilikpegenderge kilikpew, sogısqandarmen sogısw. Sonday qatın bala jane din adamdarına soqtıqpay sartımen qorganıs sogısına amir tusedi)

[190] Ozderinnin sogısqandarmen Alla jolında sogısındar da sekten sıqpandar. Negizinen Alla (T.) sekten sıgwsılardı jaqsı kormeydi

[191] Olardı qaydan tapsandar da oltirinder. Ozderi, senderdi (Mekkeden) sıgarganday olardı sıgarındar. Buzaqılıq, kisi oltirwden qiın. Mesjit Xaramnın janında olar sendermen sogıspayınsa, ol jerde olarmen sogıspandar. Eger olar senderdi oltirse, sender de olardı oltirinder. Kapirlerdin jazası osılay

[192] Eger olar buzaqılıqtan tıyılsa, kudiksiz Alla jarılqawsı, erekse meyirimdi

[193] Olarmen buzaqılıq qalmay, din Allaga tan bolganga deyin sogısındar. Eger olar tıyılsa, duspandıq zalımdarga gana

[194] Qurmetti ay, qurmetti aymen jane qurmetter dolay. (Qurmetti aylarda sogısw ne sogıspay qurmettewler, eki jaqqa birdey). Sonda kim senderge soqtıqsa, sender de olar senderge soqtıqqanday soqtıgındar jane bilinder, saksiz Alla taqwalarmen birge

[195] Alla jolında mal sarıp qılındar. (Saran qorqaq bolıp) ozderindi oz qoldarınmen xawip- qaterge salmandar. Jaqsılıq istender. Sın maninde Alla igilik istewsilerdi jaqsı koredi

[196] Xaj jane gumranı Alla usin tolıq orındandar. Eger (jolda) tosılsandar, qurbandıqtan qolaysısı boladı. Qurbandıq ornına barganga deyin sastarındı aldırmandar. (Qurbandıq barıp bawızdalgannan keyin sas aldırıp ıxramnan sıgadı). Birew (ıqramda) nawqas nemese basında bir jaysızdıq bolıp, sas aldırsa oraza ne sadaqa nemese qurbandıqtan tolew saladı. Al qasan amandıqta bolsandar xajga deyin gumradan paydalansa, (aweli gumranı orındap, ıxramnan sıgıp, xaj usin qayta ıxram baylansa, bunı «Xaj Tamattug» dep ataydı). Sonda qolaylı bir qurban saladı. Eger birew qurbandıq taba almasa, xajda us kun, uyge qaytıp kelgende jeti kun bolıp, tolıq on kun oraza ustaydı. bul uyi Mesjid Xaramnın manında bolmagandar usin. Alladan qorqındar. Negizinen Allanın qattı gazap iesi ekenin bilinder

[197] Xaj (sawwal, zılqagda jane zılxajjanın onına deyingi) belgili aylar. Kim ol aylarda (ıxram baylanıp) mindettense, xaj kezinde ayelge jaqındasw, kina istew jane janjal joq. Ay aqıl ieleri! Nenedey xayır istesender, Alla onı biledi. Jane azıq alındar. Negizinde azıqtın jaqsısı taqwalıq. «Ay aqıl ieleri! Menen gana qorqındar.»

[198] Senderge Rabbılarınnın kensiligin izdewlerinnin (kasip istewlerinnin) oqası joq. Qasan Garafattan qaytsandar, Masgarıl xaramnın qasında, Allanı eske alındar. Sonday-aq Onı, senderge nusqaganınday eske alındar. Sender burın azgındardan edinder. (Burın Qurayıstar dandaysıp, Garafatqa barmay Muzdelifeden qaytatın jane Minada ata- babaların maqtaytın edi)

[199] Sonson el qaytqan jerden qaytındar da Alladan jarılqaw tilender. Kudiksiz Alla ote jarılqawsı, erekse meyirimdi

[200] Qasan xaj gamaldarındı otesender, (Minada) Alla (T.) nı ata-babalarındı zikir etkendey tipti odan da artıq zikir etinder. Sonda adamdardan kim : «Rabbımız! Biz duniede gana jaqsılıq ber!»,- dese olarga aqirette nesibe joq

[201] Jane olardan kim: «Rabbımız! Bizge duniede de jaqsılıq ber ari axirette de jaqsılıq ber. Jane tozaq otının azabınan saqta!»,- deydi

[202] Mine olar usin gamaldarınan ules bar. Alla (T.) esepti tezinen korwsi

[203] Sanawlı kunde Allanı zikir etinder. Sonda kinadan saqtangan kisige, (Minadagı gibadattı) asıgıp eki kunde bitirse oqası joq. Birew kesikse de kina joq. Alladan qorqındar ari negizinde Allaga qaytarılatındıqtarındı bilinder. (Musrikterden Sarq Ulı Axnas Muxammed G.S. ga kelip ademi sozdermen Musılman bolganın aytıp, sıga bere Musılmandardın eginderin ortep, maldarın oltirgen eken)

[204] (Muxammed G.S.) adamdardan keybirewlerinin dunie tirsiligindegi sozi ozindi tanırqatadı da Allanı juregindegisine aygaq qıladı. Ol ote sotqar qaskunem

[205] Qasan beti burılsa, jer juzinde sotqarlıq istewge sonday-aq egindi, maldı joq etwge tırısadı. Alla jawızdıqtı jaqsı kormeydi

[206] Al qasan ogan: «Alladan qorıq!»,- delinse, onın pandıgı ustap, ozin kunakar etedi. Ogan tozaq jetedi, nendey jaman orın

[207] Adamdardan Allanın rizalıgın izdep janın satatındar da bar. Alla (T.) quldarına tım jumsaq

[208] Ay muminder! Islamga butindey kirinder. Saytannın izine ermender. oytkeni ol, senderge asıq duspan

[209] Senderge asıq dalelder kelgennen keyin joldan taysandar, bilinder Alla tım ustem, xikmet iesi

[210] Olar (Islamga tolıq kirmegender), bulttın kolenkesinde Alla jane peristeler kelip, istin bitip ketwin gana kute me? Ister Allaga qaytadı

[211] (Muxammed G.S.) Izrail urpaqtarınan sura. Olarga qansalagan asıq mugjizalar keltirdik. Kim ozine Allanın nıgmeti kelgennen keyin ozgertse, kudiksiz Alla qattı azap iesi

[212] Sonday kapir bolgandarga dunie tirsiligi ademi korindi de Musılmandardı talkek qıladı. Negizinde taqwalar qiyamet kuninde olardan ustem boladı. Jane Alla qalaganın esepsiz rizıqqa boleydi

[213] Adam balası bir-aq ummet edi. Sonda Alla qwandırwsı, qorqıtwsı paygambarlar jiberdi. Adamdardın aralarındagı talas narselerge ukim etw usin olarmen birge xaq Kitap jiberdi. Sol kitap berilgenler, asıq dalel kelgennen keyin aralarındagı keksildikten gana qaysılıqqa tusti. Sonda Alla iman keltirgenderdi, olar tartısqan sındıqqa oz uygarwımen jetkizdi. Alla qalaganın dangıl jolga saladı

[214] (Musılmandar!) Senderge burıngı otkenderdin basına kelgen siyaqtı (jagday) kelmey jannatqa kirwlerindi oyladındar ma? Olarga, asarsılıq, awırw- nawqas keldi. Sonday-aq Paygambar jane onımen birge iman keltirgender: «Bizge Allanın jardemi qasan bolar eken?»,- degenge deyin (qiınsılıqta) terbetildi. Esterinde bolsın. Negizinen Allanın jardemi jaqın

[215] (Muxammed G.S.) olar senen Alla jolında ne beretindikterin suraydı. «Nendey xayır sarıp qılsandar; Ake-sese, jaqındar, jetimder, miskinder jane jolda qalgandar usin. Xayırdan ne istesender, kudiksiz Alla onı biledi» de

[216] (Ay muminder!) Senderge suykimsiz bolsa da sogıs parız qılındı. Bir jek korgen narselerinnin sender usin xayırlı bolwı mumkin. Jane jaqsı korgen narselerinnin senderge jaman bolwı da mumkin. Alla (T.) biledi, sender bilmeysinder. (Badir sogısınan burın jiberilgen bir salgınsı kapirlermen qaqtıgısıp qalgan kuni kesinde Rejep ayı korinip qaladı)

[217] (Muxammed G.S.) olar senen qurmetti ayda sogıswdan suraydı. Olarga: «Ol ayda sogısw zor kina. Degenmen, Allanın jolınan tiyu, Ogan qarsı kelw, Mesjid Xaramnan tıyu jane onın turgındarın sıgarw Alla (T.) nın qasında tagı zor kuna» de. Sonday-aq jawızdıq, kisi oltirwden de zor. Eger olardın samaları kelse, senderdi dinderinnen qaytarganga deyin ozderinmen sogıswdı uzbeydi. Senderden kim dinnen qaytıp, ol kapir kuyinde olse, olardın gamaldarı dunie, axirette de joyılıp jane olar tozaqtıq bolıp, olar onda mangi qaladı

[218] Sınayı iman keltirgender, awa koskender jane Alla jolında sogısqandar mine solar, Allanın raxmetin umit etedi. Alla asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[219] (Muxammed G.S.) olar senen araqtan, qumardan suraydı. Olarga: «Ekewinde de zor kuna bar. Adamga paydası bola tura, paydasınan kori kunası zorıraq» de. Al jane senen: «Alla jolında ne beretindikterin» suraydı. «Artıgı beriledi» de. Alla (T.) sender tusiner dep ayattarın ostip bayan etedi

[220] (Bul ayat boyınsa, araq pen qumardın zor kuna ekendigi, sonday-aq paydasınan kunası zor ekendigi bildirilip, mas xalinde namazga jaqındamaw nusqala otırıp, «najis» delinip kesimdi turde tıyım salıngan) (Dunie aqirette oylanındar….) (Muxammed G.S.) olar senen jetimderdin jayınan suraydı. Olarga: «Jetimderdi tuzetw jaqsı. Tipti olardı qosıp alsandar, sonda olar twıstarın. (Botendigi joq) Alla (T.) buzwsını, tuzewsiden ayırıp biledi. Alla qalasa, albette senderdi zorlar edi » de. Sın manide Alla ote ustem, xikmet iesi

[221] Musrik qatındarmen olar iman keltirgenge deyin uylenbender. Azat musrik qatınnan mumin kun artıq. Eger senderdi qızıqtırsa da. Jane iman keltirgenge deyin, musrik erge mumin ayelderdi de uylendirmender. Eger olar senderdi qızıqtırsa da. Musrik azat erden mumin qul artıq. Olar, tozaqqa saqıradı da, Alla oz uygarwımen jannatqa saqıradı. Sonday-aq adamdar ugit alsın dep, ayattarın bayan etedi

[222] (Muxammed G.S.) olar senen etekkir jayınan suraydı. Olarga: «Ol jirenisti narse, etekkir kezinde ayelderden awlaq bolındar. Olarga tazarganga deyin jaqındaspandar. Qasan olar naq tazarsa, olarga Allanın ozderine buyırgan jerinen jaqındasındar» de. Saksiz Alla tawbe etwsilerdi jaqsı koredi ari taza bolwsılardı da jaqsı koredi

[223] Oytkeni ayelderin egindikterin. Egindikterine qalay qalasandar kelinder. Aldın ala ozderin usin qamdanındar. Sonday-aq Alladan qorqındar da negizinen Allaga qawısatındıqtarındı bilinder. (Muxammed G.S.) muminderdi qwandır

[224] Alla degen anttarındı jaqsılıq istemewlerine, saqsınbawlarına jane adamdardın arasın jarastırmawlarına bogetqılmandar. (Allanın atımen bunday ant etpew, etilgen jagdayda kaferat berip buzw kerek. Alla (T.) ar narseni estwsi, bilwsi

[225] Alla anttarındı bos sozdi tergemeydi. Alayda jurekterin istegendi esepke aladı. (Oylamay awızsa etken ant esep emes.) Alla asa jarılqawsı, erekse jumsaq

[226] Ayeline jaqındaspawga ant etkender, tort ay kutedi. (Eger tort ay isinde kapparat tolep) anttarın buzsa, saksiz Alla (T.) asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[227] Eger olar talaq niet etse, (tort ayga deyin antın buzbasa, talaq boladı) Rasında Alla ar narseni estwsi, bilwsi

[228] Talaq bolgan ayelder, us etekkir merzimi kutedi. Olarga jatırlarındagı Allanın jaratqanın jasırwları durıs emes. Eger olar Allaga, aqiret kunine senetin bolsa, bul jerde eger jaraswdı qalasa, ayelderin qayta alwga oz erleri layıgıraq. Erlerdin ayelderdegi xaqtarı siyaqtı, ayelderdin de erlerde belgili xaqtarı bar. Ayelderden kori erlerdin darejesi artıq. Alla (T.) ote ustam, xikmet iesi

[229] Talaq eki ret. Sonda ne twralıqpenustaw nemese jaqsılıqpen ajırasw kerek. (Qaytalay berw durıs emes. ) Olarga bergenderinnen es narse alwların xalal emes. Biraq ekewi de Allanın segin orınday almawdan (birge jasay almawdan) qorıqsa jane sender de ekewinin Allanın segin orınday almawınan qawip qılsandar, ol waqıtta ayeldin, erine bodaw berwinde ekewine de kuna joq. Mine osı Allanın segi, sonda odan otpender. Al kim Allanın seginen otse, mine solar zalımdar

[230] (Ekiden keyin) er, ayelin mulde ajıratsa, budan keyin ogan, ol basqa erge timeyinse xalal bolmaydı. Eger onı, ol (ekinsi er) talaq qılsa, ekewi de Allanın segin orındaymız dep oylasa, qayta tabıswlarında kuna joq. Bul bilgen elge Allanın bayan etken sekteri

[231] Ayelin talaq qıldım degennen keyin gıddatı tolmay turıp, eki ret sozinen qaytwına boladı. Bunı «Rajgi» talaq dep ataydı. Qasan ayelderdi talaq qılsandar da olardın gıddatı jetse, sonda olardı twralıqpen ustandar nemese olardı durıstıqpen birjola ajıratındar. Olardı ziyan salıp qanaw usin ustamandar. Kim osını istese, ras ozine zulımdıq qılgan boladı. Allanın ayattarın mazaq qılmandar jane Allanın ozderine bergen nıgmetin ari senderdi nasiqattaw usin tusirgen Kitaptı, xikmetti (Qurandı, sunnetti) tusininder. Sonday-aq Alladan qorqındar da kudiksiz Allanın ar narseni tolıq biletindigin bilinder

[232] Qasan ayelderdi talaq qılsandar, gıddatı bitse, oz erimen rizalasıp uylenwin tospandar. (Nemese ozara rizalasqan birewmen uylenwin tospandar.) Bul senderden Allaga, aqiret kunine iman keltirgenderge berilgen nasixat. Bul sender usin tım taza, ote pak. Alla biledi, sender bilmeysinder

[233] Emizwdi tamamdagısı kelgen kisi usin; analar, balaların tolıq eki jıl emizedi. Ananın tiisti koregi men kiimi, balanın akesine mindet. Arkimge saması keletin gana jukteledi. Ana, balası arqılı ari ake de balası usin ziyanga usratılmaydı. Sonday-aq muragerge de sol siyaqtı. (Bala emizwsinin tiisti xaqısı tolenedi.) Eger ake -sese rizalıqpen kenesip, (omırawdan) ayırwdı qalasa, sonda ekewine de kuna joq. Al eger balalarındı (Bogde ayelge) emizgilerin kelse, xaqısın jaqsılap tapsırsandar, senderge kuna joq. Alladan qorqındar da bilinder! Rasında Alla istegenderindi tolıq korwsi

[234] Senderden qaytıs bolıp (artında) qaldırgan ayelderdin ozderi; tort ay on kun (gıddat) kutedi. Arqasan olardın belgili gıddatı bitse, olardın ozderine baylanıstı istegen isterin (uylenw usin kiinip, tuzelwinin) senderge jawapkerligi joq. Alla ne istegenderinnen tolıq xabar alwsı

[235] Al (bunday gıddat isindegi) ayelderge uylenwdi jaqawratıp eskertwlerinde nemese isterinde saqtawlarında bir sogis joq. Alla (T.) negizinen senderdin olardı eske alatındıqtarındı biledi. Biraq olarmen jasırın wade baylaspandar. Arine olarmen adettegi soz soylesw basqa. Gıddatı jetbeyinse neke baylawdı oylamandar. Rasında Allanın jurekterindegini biletindigin bilinder. Sonda Odan imeninder ari bilinder. Alla (T.) tım jarılqawsı, erekse mulayım

[236] Sender ayelderdi jaqındaswdan, qalın toqtaswdan burın talaq qılsandar sogis joq. Sonda olardı samalı oz jagdayınsa, nasar oz xalınsa durıstıqpen paydalandırındar. Bul jaqsılıq istewsilerge bir borıs

[237] Eger olarga qalın toqtasıp, jaqındaswdan burın talaq qılsandar, onda toqtasqan qalınnın jartısı olarga tan. biraq ayel kesse nemese nekenin tuyini qolındagı er, kensilik etse: (Tutas berse) ol basqa. Kensilik etwlerin taqwalıqqa jaqınıraq. Sonday-aq aralarında kesirimdilikti umıtpandar. Saksiz Alla (T.) ne istegenderindi tolıq korwsi

[238] Namazdarga onday-aq orta namazga saqtıq istender. Allaga boy usıngan turde turındar

[239] Al eger qawip- qater de bolsandar, jayaw nemese kolikte (bet algan jaqqa isaramen oqındar.) Qasan beybit bolsandar, senderge bilmegenderindi uyretkenindey Alla (T.) nı zikir etinder

[240] Qaytıs bolıp, ayelder qaldıratındar; ayelderin bir jılga deyin (uylerinen) sıgarılmay qamdalwların osiet etsin. Eger ozderi sıgıp olardın ozderine baylanıstı durıs istewlerinde senderge bir jawapkersilik joq. Alla (T.) asa ustem, xikmet iesi (Bul ukim Ayat boyınsa mansux)

[241] Al ajıratılgan ayelderdin de tiisti qamdalwları taqwalar usin bir mindet

[242] Alla (T.) tusinwlerin usin senderge ayattarın osılaysa bayan etedi. (Izrail urpaqtarına, sogıs amiri kelgende, olimnen qorqıp, uylerin tastap qassa da olimnen qutılmaydı)

[243] (Muxammed G.S.) ol mındagandardın olimnen qorqıp, jurttarınan sıqqandarın kormeysin be? Alla olarga: «Olinder» dedi. Sonson olardı tiriltti. Kudiksiz Alla adamdarga kensilik iesi. Degenmen adamdardın kobi sukirlik qılmaydı

[244] Alla jolında sogısındar ari bilinder. Alla tolıq estwsi

[245] Kim Allaga korkem qarız berse, (Alla jolında ıqılaspen mal jumsasa) sonda Alla (T.) ol usin koptegen ese arttırıp beredi. Alla tarıltadı da kenitedi. Ari Ol jaqqa qaytarılasındar

[246] (Bukil tapsirler boyınsa «Gamalqa» degen el, Izrail urpaqtarına basqansılıq jasap, jerlerinen aydap sıgarıp, ata muraları, dini kitaptarı qoyılgan Sandıqtarın tartıp alıp ketedi. Al sol Gamalqanın urpaqtarınan Jalut degen patsanın zamanında, Izrail urpaqtarı oz paygambarlarına: «Bizge bir patsa saylap ber, onın qol astında sogısamız» deydi.) (Muxammed G.S.)Musa (G.S.) dan keyingi Izrail urpaqtarının bastıqtarın kormeysin be? Sol waqıtta olar oz paygambarlarına: «Bizge patsa saylap ber, Alla jolında sogısamız» desti. Paygambar: «Mubada senderge sogıs parız qılınsa da sogıspasandar?!»,- dedi. Olar: «Bizge Alla jolında sogıspaytın ne boldı? Rasında jurttarımızdan, bala- sagalarımızdan sıgarıldıq» desti. Biraq olarga sogıs parız bolgan satte, olardın ote azdarınan basqası bas tarttı. Alla zalımdardı biledi

[247] Olarga paygambarları: «daw joq. Alla senderge taluttı patsa sayladı» dedi. Olar: «Onın bizge patsalıgı qalaysa boladı? Odan kori patsalıqqa bizder layıqpız. Sonday-aq ogan maldan da kensilik berilmegen edi» desti. Paygambar: «Negizinen senderge onı Alla sayladı da ozin bilimde ari tulgada artıq qıldı. Alla akimsilikti qalaganına beredi. Alla, ar narseni keninen bilwsi» dedi

[248] Jane olardın paygambarları: «Onın patsalıgının belgisi; Rabbıların tarapınan, konilge toqtaw bolatın sandıqtın kelwi. Onda Musa, harun (G.S.) semyalarınan qalgan muralar bar. Onı peristeler koteredi. Rasında munda anıq belgi bar. Eger sensender

[249] Sonda Talut askerlerimen ayrılgan satte: «Rasında Alla senderdi bir ozenmen sınaydı. Kim odan isse, menen emes. Jane kim odan tatpasa, arine ol menen. Biraq kim qolımen kosip alıp qana isse basqa» dedi. Sonda olardın ote azınan basqası odan isti. Sonımen Talut jane onımen birge iman keltirgender, ozennen otken saqta: « bizde Jalut jane onın laskerlerine totep berer kus joq» dedi. Sonday olardın anıq Allaga jolıgwdı oylagandarı: «Allanın qoldawımen qansa az top, kop toptı jengen. Alla sabırlarmen birge» dedi

[250] Olar Jalut jane jawıngerleriimen qarsılasqan satte: «rabbımız! Sabır ber, tabanımızdı bekitip, bizge kapir qawımga qarsı jardem bere kor!»,- dedi

[251] Sonda olar, olardı Allanın buyrıgımen jeniliske usırattı. Dawıt jaluttı oltirdi. Alla (T.) dawıtqa patsalıq, danalıq berdi. Ari ogan qalaganınan uyretti. (Temirden sawıt jasaw qustardın tilin bilw) Alla (T.) adam balasının birin- biri arqılı qorgamasa, jer juzi buzılar edi. Alla, bukil alemge kensilik iesi

[252] (Muxammed G.S.) Osılar Allanın ayattarı, onı sagan sınayı turde oqimız. Sın maninde sen elsilerdensin

[253] Sol paygambarlardın keybirewlerin keybirewlerinen artıq qıldıq. Alla olardın keybirimen soylesken, keyinin darejelerin kotergen. Maryem ulı Gisa (G.S.) ga asıq mugjizalar berdik te onı jebreyil (G.S.) arqılı qwattadıq. Eger Alla qalasa, ozderine asıq dalelder kelgennen keyin olar, paygambarlardan son sogıspas edi. Biraq olar qaysılıqqa tusti. Sonda olardın keyi iman keltirdi de keyi qarsı sıqtı. Eger Alla qalasa, olar birin- biri oltirmes edi. Biraq Alla qalaganın isteydi

[254] Ay muminder! Senderge bergen nesibemizden sawdalasw, dostıq, bolıswsılıq bolmaytın bir kunnin kelwinen burın Alla jolında jumsandar. Al qarsı bolwsılar, olar zalımdar

[255] Alla (T.), Odan basqa es tanir joq. Ol tiri, tolıq mengerip turwsı, Ol qalgımaydı da uyıqtamaydı. Kokterdegi jane jerdegi narseler Ogan tan. onın xuzırında ozinin ruxsatınsız kim sapagat etedi? Olardın aldarındagını da arttarındagını da biledi. Olar, Onın qalawınan basqa es narse bilmeydi. Onın kursisi (Alla tagalanın eki ayagına arnalgan orın) kokter men jerdi sıydıradı. Ogan, ol ekewin qorgaw awır kelmeydi. Jane Ol, ote biik, asa zor

[256] Dinde zorlaw joq. Rasında twralıq, azgındıqtan ajıratıldı. Endi kim jawızdıqqa qarsı kelip, Allaga iman keltirse, sonla ol ras uzilmeytin (berik) tutqanı ustadı. Alla ar narseni estwsi, bilwsi

[257] Alla (T.) iman keltirgenderdin dosı. Olardı qarangılıqtardan jarıqqa sıgaradı. Al qarsı bolgandardın dostarı saytan, olardı jarıqtan qarangılıqtarga sıgaradı. Mine solar tozaqtıq. Olar, onda mangi qaladı

[258] (Muxammed G.S.) ozine Alla patsalıq berdi dep, Ibırayım (G.S.) men Rabbı jayında talasqanın kormedin be? (Bul Qudaymın degen babıl patsası Namrud) Sol waqıtta Ibırayım (G.S.): «rabbım oltiredi de tiriltedi» dedi. Ol: «Men de oltiremin de tiriltemin» dep, (olimge buyırılgan birewdi qoya berip, jazıqsız birewdi oltirtedi) Ibırayım (G.S.): «Rasında Alla kundi sıgıstan keltiredi, sen onı batıstan keltirsi» dedi. Sonda kapir abırjıp qaldı. Alla zalım eldi twra jolga salmaydı

[259] Nemese sonday qabırgaları tobesine qulagan bir kentten otkendi kormedin be? (Bul Guzayır G.S.) Ol: «Alla bunı olgennen keyin qaytıp tiriltedi?»,- dedi. Alla onı juz jıl oltirip, sonson tiriltip: «Qansa jattın?»,- dedi. Ol: «Bir kun nemese kunnin bir bolimi jattım» dedi. (Alla): «Olay emes, juz jıl olip jattın, endi tamagına swsınına bir qara! Ozgermegen. Al endi esegine qara! Seni adamdarga ulgi usin ostidik. Al endi suyekterge qara! Onı qaytıp qurastırıp, sonan son ogan et kidiremiz» dedi. (Guzayır G.S. sirigen suyekterdin qudıretse quralıp, et bitip, jandanıp turegelgenin kordi.) Bul jagdaylar ogan asıqsa bilingende: «Sozsiz Allanın ar narsege kusi jetetinin bildim» dedi

[260] Sonaw zamanda Ibırayım (G.S.): «Rabbım! Olikti qaytıp tiriltesin, magan korset» dedi. (Alla): «Magan senbeysin be?»,- dedi. (Ibırayım G.S.): «Arine senemin, biraq juregim ornıqsın» dedi. (Alla T.): «Qustardan tortew usta da ozine uyirlestirip, (soyıp aralastır.)Sonson ar atwdın basına bir bolsegin qoy da sonan keyin olardı saqır; derew sagan jetip keledi. Kudiksiz Allanın ote ustem xikmet iesi ekenin bil» dedi. (Ibırayım G.S.) buyırılgandı orındadı. Allanın amara boyınsa qustar tirilip keldi. (Bular: Tawıs, kepter, qarga, qoraz delingen. Tolıq malimet tapsirlerde)

[261] Alla jolında mal sarıp qılgandardın mısalı: Ar sabagında, juz tuyir osken jeti sabaqtı urıq tarizdi. Ari Alla kimge qalasa, nese ese arttıra beredi. Alla (T.) tım ken, ar narseni bilwsi

[262] Sonday xayır istegender, bergenderine mindetsw, renjitw aralastırmasa, (berip alıp buldanbasa, keyitpese) olaga Rabbılarının xuzırında sıylıq bar. Sonday-aq olarga qorqınıs joq ari olar qaygırmaydı

[263] Korkem soz jane kesirimdilik, artınan buldanw, keyitw aralasqan sadaqan jaqsı. Alla (T.) bay, jumsaq

[264] Ay muminder! Allaga, aqiret kunine senbey, adamdarga korsetw usin mal sarıp qılgan kisidey, sadaqalarındı mindet qılw, renjitwmen joymandar. Mine sonın mısalı: Ustinde topıragı bar tas siyaqtı, ogan qattı noser jawsa, (topıragın sayıp) tas kuyinde qaldırdı. Olardın enbekteri es boladı. Alla qarsı bolgan eldi twra jolga salmaydı

[265] Sonday maldarın Allanın rizalıgın tilep, oz konilderin bekitw usin Alla jolında sarıp qılgandardın mısalı: Koterinki jerdegi noser jawıp eki ese onim bergen baqsa tarizdi. Sonda ogan janbır timey, dımqıl tise de onim beredi. Alla (T.) ne istegenderindi tolıq korwsi

[266] Senderdin birewlerin, astarınan ozender sıgatın: Qurmadan, juzimnen arbir jemisteri bar baqsası bolsa da ozine karilik jetip, nasar jas balaları bolsa, sonda ol baqsanı jalındı quyın kelip ortep ketwin qalay ma? (Arine qalamaydı) Alla (T.) tusinersinder dep ayattarın ostip bayan etedi

[267] Ay muminder! Tabıstarınnın jane sender usin jerden sıgargan narselerimizdin jaqsılarınan, tiisti orınga jumsandar. Al jane ozderin kozderindi jumıp aren gana alatın sapasız narseni Alla jolında berwdi oylamandar. Bilinder, Alla bay, maqtawlı

[268] Saytan senderdi kedeylikpen qorqıtadı da arsızdıqtı amir etedi. Al Alla (T.) senderge oz qasınan jarılqawdı, kensilikti wade etedi. Alla asa ken, tolıq bilwsi

[269] Alla (T.) xikmetti (teren bilimdi) qalagan qulına beredi. Al kimge bilim berilse, ogan koptegen igilik berilgen boladı. Bunı aqıl ieleri gana tusine aladı

[270] Alla jolında ne bersender nemese bir nazir atasandar, kudiksiz Alla onı biledi. Jane zalımdar usin esbir ardemsi bolmaydı. (Berilgen sadaqalarmen atalgan nazirdin qay nietpen bolganın Alla biledi de qarsı bolwsılarga jardem etilmeydi)

[271] Eger sadaqalardı kornew bersender, sonda ol qanday aybet. (basqalarga jeteksilik boladı) Eger onı jasırın berip ari onı paqırlarga bersender, arine sender usin sondada jaqsı. (Alwsının abıroyı qorgalıp, maqtan aralaspaydı.) Alla senderdin kunalarındı jarılqaydı. Sonday-aq Alla istegenderindi tolıq bilwsi

[272] (Muxammed G.S.) olardı twra jolga salw sagan mindet emes. Biraq Alla kimdi qalasa, twra jolga saladı. Nende xayır bersender de sonda ozderin usin; Allanın rizalıgın tilep qana bersender, Alla jolında beretin xayır ozderine tolıq tolenedi ari senderge adilsizdik etilmeydi

[273] Sonday Alla jolında qamalıp sıqpay otırgan, jer juzinde jure almaytın, bilmegender, olardı abıroy saqtagandıqtarınan bay dep oylaytın paqırlarga berinder. Olardı beynesinen-aq tanıysın. Olar adamdarga jabısıp suramaydı. Sender ne xayır bersender rasında Alla (T.) onı biledi

[274] Sonday maldarın kundiz- tuni komes jane kornew Alla jolında jumsagandar, sonda olarga Rabbılarının sıylıqtarı bar. Sonday-aq olarga qorqw jane ari olar qaygırmaydı

[275] Sonday osim jegender, (qabırlarınan) jın sogıp turganday esengirep turadı. Bup olardın: "Sawda da beyne osim" degendikterinin saldarınan. Negizinde Alla sawdanı xalal, osimdi xaram etken. Sonda kim Rabbınan nasixat kelgende tıyılsa otkeni otip ketti. Onın isi Allaga tan. Al jane kim qaytalasa, mine solar tozaqtıq. Olar onda mangi qaladı

[276] Alla osimdi joyadı da sawdanı arttıradı. Ari Alla barlıq qarsı kelwsi kunakardı jaqsı kormeydi

[277] Negizinen iman keltirip izgi is istegender, namazdı tolıq orındap, zeket bergender, olar usin Rabbılarının qasında sıylıq bar. Olarga qorqw joq ari olar qaygırmaydı

[278] Ay muminder! Alladan qorqındar. Eger sensender osimnen qalıp qalgan (Alasılarındı) qaldırındar (almandar)

[279] Eger onı istemesender, (osim algandı qoymasandar) bun ı Allaga, Paygambarına qarsı sogıs dep bilinder. Eger tawbe qılsandar, sonda maldarınnın bası ozderindiki. Zulımdıq etpegen jane zulımdıqqa usıra magan bolasındar

[280] Al eger borıstı, awır jagdayda bolsa, jaqsargansa qaraw kerek. Eger de sadaqa qılsandar sender usin tagı jaqsı. Eger bilgen bolsandar

[281] Allaga qaytarılatın, sonson arkimnin enbegi ozderine kemitilmey tolıq beriletin kunnon saqsınındar

[282] Ay muminder! Eger belgili bir merzimge deyin bir-birine borıstansandar, sonda onı jazındar. Aralarında bir xatsı durıs jazsın. Sonday-aq xatsı Allanın ogan uyretwi boyınsa jazwdan bas tartpasın. Borıstı kisi jazdırsın. Rabbı bolgan Alladan qorıqsın ari odan es narse ke mitpesin. Sonda eger borıstı esalan ne nasar (jas bala ya kari) nemese jazdıra a lmaytın (saqaw t.b.) bolsa, onın iesi twra jazdırsın, Erkekterinnen eki aygaq qoyındar. Eger erkek bolmasa onda ozderin unatqan aygaqtardan bir erkek, eki ayel boladı. Eger ekewinic biri janılsa, ekinsisi onın esine saladı. Kwaler saqırıyagan satte bas tartpasın. Az, kop bolsa da belgili merzimgo deyin jazwdan erinbender . Osıların Allanın qasında twralıq; kwalik usin mıktıraq jane kudiktenbewgo de jaqınıraq. Biraq ta ozara qolma-qol alıp, beretin azir sawda bolsa, jazbawlarıcnın oqası joq. Sawdalasqan kezde aygaq qoyındar, Xatsı da aygaq ta ziyanga usıratı lması n . Eger onı istesender, ras kunalı bolasındar, Alladan qorqıcdar. Ari Alla senderge uyrotodi. Sonday-aq Alla (T.) ar narseni tolıq bilwsi

[283] Al eger saparda bolıp, xatsı taba almasandar, onda borıstıdan bodaw alwga boladı. Eger birine-birin sensender, (bodawsız berilse) senilgen jaq amanatın tapsırsın. Sonday-aq Rabbı Alladan korıqsın. Kwalikti (korgondorindi) jasırmandar. Kim onı jasırsa juregi kunakar boladı. Alla ne istegenderindi tolıq biledi

[284] Kokterdegi jane jerdegi narseler Allaniki. Isterindegilerdi jariyalasandar da jasırsandar da Alla senderden onın esebin aladı. Sonda kimdi qalasa, jarılqaydı da kimdi qalasa, azap qıladı. Sonday-aq Alla (T.) nın barlıq narsege tolıq kusi jetedi

[285] Paygambar ozine rabbı tarapınan tusirilgenge iman keltirdi. Muminder de barlıgı: Allaga, peristelerge, kitaptarga jane paygambarlarga iman keltirdi. «Elsilerdin araların ayırmaymız, estidik te boy usındıq. Rabbımız! Senen jarılqaw tileymiz, qaytıp barar jerimiz de Senin aldın» dedi

[286] Alla (T.) kisige saması keletin mindetti gana jukteydi; istegen jaqsılıgı oz paydasına da, jamandıgı ziyanına. «Rabbımız! Eger umıtsaq ne janılsaq bizdi qolga alma. Rabbımız! Bizge bizden burıngılarga juktegenindey awır juk jukteme. Rabbım! Bizge samamız kelmeytindi artpa! Bizdi kesir, bizdi jarılqa, bizge marxamet et. Sen iemizsin! Bizge kapir qawımga qarsı jardem ber!»

[1] AlifLam Mim

[2] Alladan basqa esbir tanir joq. Ol tiri, tolıq mengerwsi

[3] (Muxammed G.S.) Alla (T.) sagan, aldındagını rastawsı Qurandı sındıq boyınsa tusirdi. Jane Tawrat, Injildi tusirdi

[4] Burın adamdarga twra jol edi. Jane parıq qılatın mugjizanı tusirdi. Rasında Allanın ayattarına qarsı kelgender usin qattı azap bar. Alla, ote ustem, os alw kusine ie

[5] Sın maninde Alla (T.) ga jerdegi, koktegi es narse jasırın emes

[6] Ol sonday Alla (T.) senderdi jatırlarda qalawınsa beyneleydi. Odan basqa esbir tanir joq. Ote ustem, xikmet iesi

[7] Ol Alla, sagan Quran tusirdi. Onın asıq magnalı ayattarı bar. Solar Kitaptın anası (negizgi) irge tası. Ekinsi uqsas ugımda ayattar bar. Al jurekterinde qınırlıq bolgandar, buzaqılıq izdep, uqsas magnalı ayattardın ugımın izdestirip sonına tusedi. Onın ugımın Alla gana biledi. Sonday-aq gılımında ozat bolgandar: «Bugan sendik. Barlıgı Rabbımızdın qasınan» deydi. Bunı aqıl ieleri gana tusinedi

[8] Rabbımız! Bizdi twra jolga salgannan keyin juregimizdi awıtqıtpa. Jane bizge oz qasınnan igilik ber. Kudiksiz Sen ote beregensin

[9] Rabbımız! Rasında Sen kudiksiz keletin bir kunde adamdardı jinawsısın. Soz joq, Alla wadesinen aynımaydı

[10] Rasında sonday qarsı bolgandardın balaları, maldarı Alladan (keletin) es narsege totep bere almaydı. Mine solar tozaqtın otındarı

[11] Adeteri; Pergawınnın sıbaylastarınıki jane olardan burıngılardiki tarizdi. Olar ayatttarımızdı jasınga sıgargan. Sonda Alla olardı kunaları sebepti azaptagan. Allanın azabı qattı

[12] (Muxammed G.S.) sonday qarsı bolgandarga: «Tez jenilesinder de tozaqqa jinalasındar. Nendey jaman orın.» de

[13] (Badir sogısındagı) eki toptın qarsılaswında senderge bir gibrat bar. Bir top Alla jolında sogısadı. Ekinsi jaq qarsı edi. Olar Musılmandardı, kozderimen, ozderindey eki ese korwde edi. (Negizinde Musılmandar, us juz on us, kapirler mınday edi) Alla kimdi qalasa, oz jardemimen qoldaydı. Rasında bunda qıragılar usin arine gibrat bar

[14] Adam balası usin qatındar, balalar, altın kumisten jinalgan qazınalar, sandelgen attar, maldar jane eginderdi qızıga suyu ademi korsetildi. Biraq olar dunie tirsiliginin sani. Negizinde orınnın jaqsısı Allanın qasında

[15] (Muxammed G.S.) olarga: «Senderge bularınnan da jaqsı narseden xabar bereyin be?»,- de. Sonday taqwalar usin Allanın qasında astarınan ozender agatın, onda manni turatın baqsalar sonday-aq tap-taza jubaylar ari Allanın rizalıgı bar. Alla (T.) quldarın tolıq korwsi

[16] Sonday : «Rabbımız! Iman keltirdik, kunamizdı jarılqa da ot gazabınan saqta» degender

[17] Olar sabır etwsiler, sınsıldar, boy usınwsılar, Alla jolında mal sarıp qılwsılar jane tan sariden jarılqanw tilewsiler, (tan namazın oqwsılar)

[18] Alla (T.), peristeler jane adilet ustinde turwsı gılım ieleri, rasında tım ustem, xikmet iesi Alladan basqa esbir tanir joqtıgına kwalik berdi

[19] Allanın qasında sınayı din Islam. Sonday Kitap berilgender, ozderine malimet kelgennen keyin aralarındagı kunsildikten gana talas- tartısqa tusti. Kim Allanın ayattarına qarsı kelse, kudiksiz Alla tez esep korwsi

[20] (Muxammed G.S.) olar senimen soz talastırwga kirisse: «Ozimdi Allaga tapsırdım ari magan ergenderdi de» de. Sonday-aq kitap berilgenderge de nadandarga da: «Islamdı qabıl ettinder me?»,- de. Eger olar islamdı qabıl etse, twra jol tabar edi. Al eger olar bet bursa, sagan jalgastırw gana mindet. Alla quldarın naq korwsi

[21] Allanın ayattarına qarsı kelgender jane jazıqsız paygambarlardı oltirgender, sonday-aq adamdarga twralıqtı amir etkenderdi oltirgender, solardı kuyzeltwsi gazappen suyinsile

[22] Mine solar duniede de aqirette de gamaldarı joyılgandar. Sonday-aq olar usin jardemsi joq

[23] (Muxammed G.S.) sonday kitaptardan ules berilgenderdin aralarına ukim berw usin Allanın Kitabına saqırılgandardı kormeysin be? Sonson olardın bir bolimi Odan bet buradı. Sonday- aq olar udayı bet burwsı

[24] Bul olardın: «Bizge tozaq otı, sanawlı kunder gana soqtıgadı» degendikteri sebepti. Din jayındagı jasandı narseleri olardı aldadı

[25] Bolwı saksiz kunde jinaganımızda sonday-aq arkimge adiletsizdik etilmey enbekteri tolıq berilgende, jagdayları qalay bolar edi?…

[26] (Muxammed G.S.) : «Ay mulik iesi Alla! Kimge qalasan mulik beresin de kimnen qalasan, dawletti alasın. Sonday-aq kimdi qalasan ardaqtaysın da kimdi qalasan qorlaysın. Jaqsılıq Senin qolında. Saksiz ar narsege kusin jetedi» dep ayt

[27] Tundi kundizge aynaldırasın da kundizdi tunge aynaldırasın. Sonday-aq oliden tirini sıgarıp, tiriden olini sıgarasın. Jane kimdi qalasan sansız nesibe beresin…

[28] Muminder, muminderden ozge kapirlerdi dos tutpasın. Aldekim osını istese, Allaga es narsede baylanısı joq. Biraq olardan saqtanw usin bolsa basqa. Alla senderdi ozi qorqıtadı. Jane barar orın Alla jaq

[29] (Muxammed G.S.) olarga: «Konilderinde bir narseni jasırsandar da jiriyalasandar da Alla onı biledi. Ari Allanın barlıq narsege tolıq kusi jetwsi» de

[30] Sol kuni arkim istegen igiligin azir tabadı da istegen jamandıgının arasımen oz arasının uzaq qasıqtıqta bolwın qalaydı. Alla senderdi ozi saqsındıradı. Alla (T.) quldarına tım jumsaq

[31] (Muxammed G.S.) olarga: «Eger Allanı suysender, onda magan ilesinder. Alla (T.) senderdi jaqsı korip, kunalarındı jarılqaydı. Oytkeni, Alla asa jarılqawsı, erekse meyirimdi» de

[32] Jane olarga: «Allaga ari Paygambarga boy usınındar» de. Eger olar bet bursa, sonda Alla qarsı bolwsılardı suymeydi

[33] Negizinen Alla (T.) Adam men Nux (G.S.) tı jane Ibırayım (G.S.) men Gımrannın juragatın alemderge ardaqtı qıldı

[34] (Bular) bir- birinen taragan urpaq. Alla ar narseni estwsi, bilwsi

[35] Gımrannın jubayı (faqwza qızı Xanna): «Rabbım! Isimdegini azat qılgan turde Sagan arnadım, menen qabıl ayla! Rasında Sen ozin asa estwsi, bilwsisin» dedi

[36] Sonda ol, qız tapqan satte: «Rabbım! Sınında men qız taptım» dedi. Alla onın ne tapqanın biledi. Ul, qızday emes. «Men onın atın Maryem qoydım. Onı da urpagın da saytannan Sagan siındıramın» dedi

[37] Sonda onı Rabbı jaqsı qabıldap, korkem osirwmen osirdi jane ogan Zakeriyanı (G.S.) ie qıldı. Zakeriya onın xujırasına ar kirgende onın qasında korek taptı. «Ay Maryem! Osı sagan qaydan keldi?»,- dedi. Maryem: «Ol Allanın qasınan, saksiz Alla qalagan qulın esepsiz rizıktandıradı» dedi

[38] Sol arada Zakeriya (G.S.) Rabbına jalbarındı: «Rabbım! Magan qasınnan igi urpaq ber. Saksiz Sen tilekti estwsisin» dedi

[39] Zakeriya (G.S.) xujırada namaz oqıp turganda, peristeler ogan: «Rasında Alla (T.) sagan, Alladan bolgan amirdi (Gisa G.S.dı) rastawsı, el agası, napsine ie, igilerden bir Paygambar bolatın Yaxyamen qwanısqa boleydi» dep dawıstadı

[40] (Zakeriya G.S.): «Rabbım! Menin ulım qalaysa boladı? Negizinen ozime karilik jetti. Ayelim bedew» dedi. «osılaysa Alla qalaganın isteydi» (delingen jawap aldı)

[41] «Rabbım! Magan bir belgi korset» dedi. «Belgin; us kun adamdarmen ımdap qana soyleswin. Rabbındı kop zikir et te erteli- kes daripte» dedi

[42] Sol waqıtta peristeler: «Ay Meryem! Saksiz, Alla seni tandadı, tazarttı jane alemdegi ayelderden ardaqtı qıldı» dedi

[43] «Ay Maryem! Rabbına boy usın, sajde et jane rukug qılwsılarmen birge rukug qıl.»

[44] (Muxammed G.S.) mine bul sagan biz waxi etip otırgan komes xabarlardan. Olardın qaysısı Maryemge ie boladı dep, qalamdarın (sar) salgan kezde, qastarında joq edin. Sonday-aq olar talasqan satte de aldarında emes edin

[45] Sol waqıtta peristeler: «Ay Maryem! Rasında Alla seni oz tarapınan bir sozben qwantadı; onın atı Masix Gisa maryem ulı, dunie aqirette bedeldi sonday-aq Allaga jaqındardan boladı» dedi

[46] Besikte jane erjetkende adamdarga soyleydi. Ari igilerden boladı

[47] Maryem: «Rabbım! Magan bir adam tiispese sonda balam qalaysa boladı!»,- dedi. (Peristeler): «Solaysa Alla qalaganın jaratadı» dedi. Qasan bir istin bolwın qalasa, tek qana onı «bol» deydi, Sonda ol, bola qaladı

[48] Alla (T.) ogan kitaptı, xikmetti jane Tawrat, Injildi uyretedi

[49] Sonday-aq onı Izrail urpaqtarına elsi qıladı: «Sın maninde senderge rabbılarınnan mugjizamen keldim. Senderge qustın musini siyaqtı jasap, onı urleymin. Sonda Allanın buyrıgınsa qus boladı. Jane Allanın buyrıgınsa, anadan twma soqırdı, alamesti jazıp, olikti tiriltemin ari uylerinde ne jep neni qoygandarınnan xabar beremin. Rasında bul jagdayda sender usin arine ulgi bar. Eger iman keltirgen bolsandar.»

[50] «Sonday-aq senderge aldımdagı Tawrattı rastawsı ari Rabbılarınnan senderge aram etilgen key narselerdi xalal etetin ayat keltirdim. Alladan qorqındar da magan boy usınındar» (dedi)

[51] «Negizinen Alla menin de Rabbım, senderdin de rabbıların. Ogan qulsılıq qılındar, twra jol osı»

[52] Sonda Gisa (G.S.) olardan qarsılıq sezgen kezde: «Alla jolında jardemsim kim?»,- dedi. Xawariler: «Bizder Alla usin komeksimiz,Allaga iman keltirdik, kwa bol, sınayı musılmanbız» dedi. (Xawariler on eki kisi edi)

[53] «Rabbımız! Tusirgenine iman keltirip, Paygambarga erdik; endi bizdi kwa bolwsılar men birge jaz»

[54] Olar aylakerlik istedi, Alla da amalın taptı. Alla tasilsilerdin jaqsısı. (Yahwdiler Gisa (G.S.) nı oltirw usin aylakerlik jasadı. Alla (T.) amalın tawıp, olardın birewin Gisa (G.S.) ga uqsattı. Olar sonı oltirdi

[55] Sol waqıtta Alla: «Ay Gisa! Seni Men alwsımın! Sonday-aq oz tarapıma koterwsimin ari qarsı bolgandardan tazartwsımın da sagan ileskenderdi qiyametke deyin qarsı bolgandarga ustem qılamın. Sonson qaytar jerlerin Men jaq! Sonda talasqan narselerine ukim beremin» dedi

[56] «Al endi sonday qarsı elgenderdi, duniede de axirette de ozderin qattı azappen qinaymın ari olar usin esbir jardemsi bolmaydı»

[57] Jane sonady iman keltirip, izgi is istegender, sonday olardın sıylıqtarı tolıq beriledi. Alla zalımdardı jaqsı kormeydi

[58] (Muxammed G.S.) mine osını sagan ayattardan, xikmetti nasixattardan oqimız

[59] Sın maninde Alla qasında Gisa (G.S.) nın jagdayı: Ozin topıraqtan jaratıp, sonson «bol» degende bola qalgan Adam (G.S.) nın jagdayı siyaqtı

[60] (Muxammed G.S.) Rabbınnan bir xaqiqat. Endi kudiktenwsilerden bolma

[61] Al Gisa ( G.S.) jayında sagan malimet kelgennen keyin ozinnen kim talassa da olarga: «Kelinder! Balalarımızdı, balalarındı, ayelderimizdi, ayelderindi, ozderimizdi jane ozderindi saqırıp alayıq. Sonson Allanın lagıneti otiriksilerge bolsın! Dep qargasayıq» de

[62] Najırannan kelgen din bassılarına: «Eger Gisa (G.S.) jayındagı senimderin ras bolsa, bala- sagalarımızben jinalıp, Allanın lagıneti otiriksilerge bolsın!»,- dep, (Muxammed G.S.) Fatıma, Xasan, Xusayındı ertip sıqqan eken.) Rasında osı (Gisa G.S.ga baylanıstı) qissalar albette sındıq. Alladan basqa esbir tanir joq. Sın manide Ol Alla, asa ustem, tım kemenger. (Bul Xristiandardın us elementtik senimderine toytarıs)

[63] Eger olar (Allanı birlewden) bet bursa, Alla buzaqılardı biledi

[64] (Muxammed G.S.) : «Ay Kitap ieleri! Bizdin aramızben senderdin aralarına birdey bir sozge kelinder; jalgız Allaga qulsılıq qılayıq, Ogan es narseni ortaq qospayıq. Sonday-aq Alladan ozge bir-birimizdi tanir tutpayıq» dep ayt. Eger olar juz bursa: «Kwa bolındar, siksiz biz Musılman boldıq» dender

[65] Ay Kitap ieleri! Ibırayım (G.S.) jayında ne usin talasasındar? Negizinen Injil de tawrat ta odan keyin tusirilgen. Oylamaysındar ma

[66] Al sender malimetterin bolgan narsege talastındar goy. Bilmegen narselerine nege talasasındar? Alla biledi, sender bilmeysinder

[67] Ibırayım (G.S.) Yahwdi de, Xristian da emes edi, nagız Musılman edi. Ortaq qoswsılardan emes edi

[68] Rasında adamdardın Ibırayım (G.S.) ga en jaqındarı; ogan ergender men osı Paygambar (Muxammed G.S.) jane de muminder. Alla muminderdin iesi

[69] Kitap ielerinin bir tobı, senderdi adastırwdı qaladı. Olar, ozderin gana adastıradı. Biraq olar angarmaydı

[70] Ay Kitap ieleri! Ozderin korip, bile tura, Allanın ayattarına ne usin qarsı kelesinder

[71] Ay Kitap ieleri! Ne usin sındıqtı, buzıqtıqpen aralastırıp, bile tura xaqiqattı jasırasındar

[72] Kitap ielerinin bir tobı, (ozara): «Muminderge tusirilgen Quranga kundizdin aldında (tanerten) iman keltirip, kundizdin sonında (keske jaqın) qarsı sıgındar. Mumkin olar kudiktenip, dinderinen) qaytar» desti

[73] Al jane olar: «­Oz dinderine ergenderge gana seninder» dedi. (Muxammed G.S.): «Rasında Allanın jolı twra jol» dep ayt.(Tagı olar ozara ): «Senderge berilgendey esbirewge beriletindigine nemese olardın, Rabbılarınnın janında senderge daleldeytindikterine de senbender» desti. (Muxammed G.S.) : «Sın maninde kensilik Allanın qolında, Ol kimdi qalasa, sogan beredi. Sonday-aq Alla asa ken, ar narseni bilwsi» dep ayt

[74] Ol, qalagan kisisine marxametin arnaydı jane Alla zor kensilik iesi

[75] (Muxammed G.S.) keybir Kitap ielerine, tolıp jatqan narse amanat qoysan da, sagan oteytinderi bar. Tipti bir dinar amanat bersen de, udayı basında qaqsıyıp tursan, aren beretinderi de bar. Onın sebebi olardın: «nadandar (Yahwdi bolmagandar) jayında bizge tergew joq» degendikterinen. Sonday-aq olar Allaga bile tura otirik aytadı

[76] Olay emes! Kim oz wadesin orındasa, Alladan qorıqsa, rasında Alla (T.) taqwalardı jaqsı koredi

[77] Negizinen sonday Allaga bergen sertterimen, anttarın az aqsaga (duniege) ayırbastagandar, mine solardın axirette bir sıbagası joq. Qiyamet kuni Alla olarga soz qatpaydı da olarga qaramaydı ari olardı agartpaydı. Sonday-aq olar usin kuyzeltwsi azap bar

[78] Rasında kitap ielerinen bir bolimi, Kitapta bolmagandı Kitapta bar eken dep oylawın usin tilderin burmalap oqidı da: «Osı Allanın qasınan keldi» deydi. Biraq ol Allanın qasınan emes. Sonday-aq olar bile tura otirik aytadı

[79] Alla adamga kitap, danalıq jane paygambarlıq bergen bolsa, sonson onın basqa adamdarga: «Allanı qoyıp magan qul bolındar» dewleri layıq emes. Biraq: «Kitaptı uyretwlerin, oqwların boyınsa nagız Qudaysıl bolındar» (dewleri layıq)

[80] Sonday-aq olar senderge: «Peristelerdi, paygambarlardı tanir jasap alındar!»,- dep buyırmaydı. Senderdi Musılman bolgannan keyin qarsılıqqa buyıra ma

[81] Sol waqıtta Alla (T.) paygambarlardan: «Senderge Kitap, xikmet berdim, sonıra jandarındagını rastawsı Paygambar kelse, albette ogan iman keltirip, arine ogan jardem etesinder! Moyındap awır mindetimdi qabıl aldındar ma?»,- degende, olar: «Qabıl aldıq!»,- degen. (Alla): «Endese kwa bolındar. Men de sendermen birge kwa bolwsılardanmın» degen

[82] Al, sonda budan keyin kim bet bursa, mine solar buzaqılar

[83] Olar, Allanın dininen basqa din izdey me? Kokterdegi jane jerdegi barlıq jan iesi erikti, eriksiz Allaga boy usınadı. Sonday-aq olar, ol jaqqa qaytarıladı

[84] (Muxammed G.S.): «biz Allaga, ozimizge tusirilgen Quranga, Ibırayım, Ismayıl, Isqaq, Yagqup (G.S.) targa jane urpaqtarına tusirilgenge jane Musa, Gisa (G.S.) larga sonday-aq paygambarlarga Rabbılarınan tusirilgenge de iman keltirdik; esbirewinin aralarında ayırmasılıq jasamaymız. Sonday-aq bizder Ol Allaga boy usınwsılarmız» de

[85] Kim Islamnan basqa bir din izdese, aste odan qabıl etilmeydi de axirette ziyanga usırawsılardan boladı

[86] Allaga iman keltirip, sın maninde Paygambardın xaqtıgına kwa bolgannan ari olarga asıq dalelder kelgennen keyin qarsı sıqqan qawımdı Alla qalaysa twra jolga saladı? Alla zalım eldi twra jolga salmaydı

[87] Mine solardın jazaları: Saksiz olarga Allanın, peristelerdin ari birtutas adamdardın qargısı boladı

[88] Olar qargısta mulde qaladı da olardan azap jeniltilmeydi jane olarga nazar awdarılmaydı

[89] Biraq sonday iman keltirip, sonson tawbe etkender jane de gamaldarın tuzeltkender basqa. Rasında Alla (T.) asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[90] Al sonday iman keltirgennen keyin qarsı bolgandar jane qarsılıqtarın arttırgandar, olardın tawbesi aste qabıl bolmaydı. Mine solar, joldan adasqandar

[91] Negizinen qarsı kelip, kapir kuyinde olgender, olardın arbirewi jer juzi tolı altın tolese de aste qabıl etilmeydi. Mine solar usin kuyzeltwsi azap bar. Sonday-aq olarga esbir jardemsi joq

[92] Suygen narselerindi Alla jolında jumsamayınsa, aste jaqsılıqqa jete almaysındar. Ne bersender de Alla (T.) onı tolıq biledi

[93] Tawrat tusirilwden burın,Israildın (Yagqup G.S. nın) ozine gana aram etkennen basqa barlıq tagam Israil urpaqtarına xalal edi. (Muxammed G.S.) olarga ayt: «Eger sozderin sın bolsa, Tawrattı akelip sonı oqındar

[94] Al budan keyin kim Allaga otirik jala japsa, mine solar zalımdar

[95] (Muxammed G.S.) : «Alla sın ayttı, al onda bir bagıttagı Ibırayım (G.S.) nın jolına erinder, ol ortaq qoswsılardan emes edi» dep ayt

[96] Negizinen adam balası usin Mekkede algas qurılgan uy (Qagba) bukil alemge mubarak jane twra jol

[97] Onda asıq belgiler, Ibırayım (G.S.) nın ornı bar. Sonday-aq kim ogan kirse, aman boladı. Onın jolına saması kelgen kisiler, Alla usin Qagbanı zirat etw (xaj qılw) kerek. Al kim qarsı kelse, Alla barlıq alemnen bay

[98] (Muxammed G.S.) : «Ay Kitap ieleri! Ne usin Allanın ayattarına qarsı kelesinder? Alla senderdin ne istegenderine kwa. (Ogan ayan.)» dep ayt

[99] (Muxammed G.S.) : «Ay Kitap ieleri! Ozderin twralıgına kwa bola tura ne usin qisıqtıq izdep, muminderdi Allanın jolınan tıyasındar? Alla senderdin ne istegenderinnen gapıl emes.» de

[100] Ay muminder! Kitap berilgenderdin bir bolimine boy usınsandar, senderdi iman keltirgennen keyin qarsılıqqa qaytaradı

[101] Senderge Allanın ayattarı oqılwda ari isterinde Allanın elsisi bola tura qalaysa qarsı kelesinder? Jane kkim Allaga jabıssa, sonda arine ol twra jolga tusirildi

[102] Ay muminder! Alladan sınayı qorqwmen qorqındar da Musılman bolgan kuyde gana olinder

[103] Tup- tugel Allanın jibine (dinine) jabısındar da bolinbender. Sonday-aq ozderine Allanın bergen nıgmetin eske alındar. Oytkeni: Bir- birine duspan edinder, jurekterinnin arasın jarastırdı, Onın igiligimen twısqa aynaldındar. Ottan bir sunqırdın ernewinde edinder, senderdi odan qutqardı. Osılaysa Alla senderge ayattarın twra jolga tuswlerin usin bayan etedi

[104] Senderden jaqsılıqqa saqıratın sonday-aq durıstıqqa qosıp, burıstıqtan tosatın bir top bolsın. Mine solar qutılwsılar. (bir islam qogamı bolw sart)

[105] Ozderine asıq dalelder kelgennen keyin sondaybolinip, qaysılıqqa tuskender tarizdi bolmandar. Mine solarga zor azap bar

[106] Qiyamet kuni key better agarıp, key better qaradı. Sonda qara betterge: «Iman keltirgennen keyin qarsı keldinder me? Endese, qarsı kelwlerin sebepti azaptı tatındar!»,- (delinedi)

[107] Al endi aq juzdiler, Allanın raxmetinde boladı da, olar onda mangi qaladı

[108] Osı Allanın ayattarı. (Muxammed G.S.) onı, sagan sındıqpen oqimız. Alla (T.), alemge zulımdıq etwdi qalamaydı

[109] Kokterdegi jane jerdegi narseler Allanın ieliginde jane barlıq ister Allaga qaytarıladı

[110] Sender adam balası usin igilikti amir etip, qarsılıqtan tıyatın sonday-aq Allaga senetin xayırlı bir uume bolıp, sıgarıldındar. Al eger kitap ieleri iman keltirse edi, albette olar usin jaqsı bolar edi. Olardan iman keltirgender de bar. Olardın kobiregi buzaqılar

[111] Olar senderge renisten basqa ziyan bere almaydı. Al eger sendermen sogıssa, sırt aynalıp qasadı. Sonson olarga jardem etilmeydi

[112] Qayda bolsa da olarga qorlıq soqqısı tigen. Biraq Alladan qorgaw jane adamdardan kelisim bolsa basqa. Ari olar Allanın aswına usırap, kedeysiliktin de soqqısın jedi. Osı olardın Allanın ayattarına qarsı kelwleri, jazıqsız paygambarlardı oltarwleri sebepti. Sonday-aq olardın qılmıstı bolıp sekten sıgwlarının saldarınan

[113] Kitap ielerinin bari birdey emes. Olardın tun mezgilinde tike turıp, Allanın ayattarın oqıp, sajde etetin bir tobı bar. (Salam ulı Gabdulla siyaqtı)

[114] Olar Allaga, axiret kunine senedi de durısqa qosıp, burıstan tosadı. Sonday-aq xayırlı isterde jarısadı. Mine solar izgiler

[115] Olar xayırdan ne istese de toytarılmaydı. (Zaya ketpeydi) Alla (T.) taqwalardı tolıq biledi

[116] Negizinen qarsı bolgandardın maldarı, balaları Alladan esbir narseni qorgamaydı. Mine solar tozaqtıq, olar onda mangi qaladı

[117] Olardın bul dunie tirsiliginde qılgan xayırlarının mısalı: Ozderine zulımdıq istegen eldin eginine tiip joq etken swıq boran tarizdi. Olarga Alla zulımdıq etpedi, biraq olar ozderine zulımdıq etti

[118] Ay muminder! Ozderinnen ozgelerdi sırlas tutpandar. Olar senderge qastandıqtan tartınbaydı. Sonday-aq olar kuyzelwlerindi qalaydı. Olardın kekteri awızınan-aq korinip tur. Ari olardın jurekterindo jasırgandarı tagı ulken . Eger tusinetin bolsandar, arine senderge ayattarımızdı bayan ettik

[119] Ya, sender olardı jaqsı korsender de, olar senderdi jaqsı kormeydi. Sonday-aq sender Kitaptın barine senesinder. Qasan olar senderge kezdesse; "Iman keltirdik" dep, al qasan olar onasalana qalsa, senderge degen ızalarının zardabınan sawsaqtarın saynar. (Muxammed F.C.): "Izalangan boyda olip ketinder!" de. Soksiz Alla kokirektegilerdi tolıq biledi

[120] Eger senderge bir igilik jetse, olarga jaman korinedi. Al eger senderge bir jamandıq jetse, ogan olar xos boladı. Eger sabır etsender, saqtıq istesender, olardın sıgandıqtarı senderge esbir ziyan kılmaydı. Kudiksiz Alla (T.) Olardın ne istegenderin tolıq biledi

[121] (Muxammed F.C. Uxıt sogısı kezinde) uyinnen erte sıgıp, muminderdi sogıs usin orındarga ornalastırwda edin. Alla ar narseni estip, bilwsi

[122] Ay muminder! Ozderinnen ozgelerdi sırdas tutpandar. Olar senderge qastandıqtan tartınbaydı. (Uxıt sogısında munafıqtar maydannan qasaqana qaytıp ketkendikten, on-sol eki qanattagı topqada qobaljw kirdi.) Sol waqıtta senderden eki top, waımdap ureylendi. Sonday-aq Alla (T.) ol ekewinin jardemsisi edi. Muminder, Allaga tawekel etsin

[123] Arine Alla senderge Badirde de jardem etti. Onda sender tagı nasar edinder. Alladan qorqındar, albette sukir etken bolasındar

[124] (Muxammed G.S.) sol waqıtta (Badirde) muminderge: «Rabbıların senderge peristelerden us mın tusirip jardem etse, jetpey me?»,- dewde edin

[125] Arine eger sabır etsender, saqsınsandar sonday-aq jaw derew osı araga jetip keletin bolsa, Rabbıların senderge bes mın belgilewli peristelermen jardem etedi

[126] Alla (T.) munı sender usin qwanıs ari onımen jurekterin ornıqsın dep qana etedi. Nusrat, ote ustem, xikmet iesi Allanın qasınan gana boladı

[127] Sonday-aq kapirlerdin bir jagın qırw nemese abırjıtw, olardın kuder uzip qaytwları usin

[128] (Muxammed G.S.) esbir is senin erkinde emes. Alla nemese olardın tawbesin qabıl etedi alde olardı qinaydı. oytkeni, olar zalımdar

[129] Kokter men jerdegilerdin bari Allaga tan. kimdi qalasa, jarılqap, kimdi qalasa, azap qıladı. Sonday-aq Alla asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[130] Ay muminder! Usti- ustine osim jemender, Alladan qorqındar. Arine qutılasındar

[131] Sonday-aq qarsı bolgandar usin dayındalgan ottan qorqındar

[132] Ari Allaga jane Elsisine boy usınındar, albette marxametke bolenesinder

[133] Rabbılarınnın jarılqawına jane taqwalar usin azirlengen, kendigi jer men koktey jannatke jarısındar

[134] Olar kensilikte, tarsılıqta Alla jolında mal sarıp qılgandar. Sonday-aq olar aswların jenwsiler, adamdardı kesirim etwsiler. Alla (T.) jaqsılıq istewsilerdi suyedi

[135] Al olar qasan arsızdıq istese ne ozderine zulımdıq qılsa, Allanı esterine alıp, kunalarının jarılqawın tileydi. Kunalardı Alladan basqa kim jarılqaydı. Sonday-aq olar istegen isterine bile tura qasarıspaydı

[136] Mine solardın sıylıqtarı Rabbıları tarapınan jarılqaw jane astarınan ozender agatın ujmaqtar. Olar onda mangi qaladı. Gamal istewsilerdin sıylıqtarı nendey aybat

[137] Senderden burın turli waqigalar otken. Jer juzin kezinder: jasınga sıgarwsılardın sonının ne bolganın korinder

[138] Bul (Quran) adam balası usin asıq tusinik, twra jol jane taqwalar usin nasixat

[139] (Musılmandar!) Bosamandar da qaygırmandar. Eger mumin bolsandar, albette ustem bolasındar

[140] Sender (Uxıtta) jaralangan bolsandar, arine (badirde) ol el de, sol qusap jaralangan bolatın. Osı kunderdi adamdardın aralarında aynaldıramız. Ostip Allaga senwsilerdi anıqtaw jane senderden sayit alw usin… Alla zalımdardı suymeydi

[141] Sonımen qatar muminderdi tazartw jane kapirlerdi joyu usin

[142] Aytpese, senderden sogısqandardı anıqtap, sabırlılardı asalamay, jannatke kirip ketemiz dep oylaysındar ma

[143] Rasında sender olimge kezdeswden burın onı tilewsi edinder. Al endi onı kordinder de, qarap tursındar. (Uxıt sogısında «Muxammed G.S. oltirildi» degen xabar tarap, Musılmandar abırjıp qaldı)

[144] Muxammed (G.S.) bir elsi gana, odan burın da elsiler otken. Al sonda ol olse ne oltirilse, sender sonda okse (iz) lerine aynalasındar ma? (Qayta kapir bolasındar ma?) Kim okse izine qaytsa Allaga esbir ziyan keltirmeydi. Sonday-aq Alla, sukir etwsilerdi sıylaydı

[145] Allanın buyrıgı bolmayınsa eskim olmeydi, ol jazwlı bir merzim. Kim dunienin paydasın tilese, ogan odan beremiz. Al kim axiret paydasın qalasa, ogan odan beremiz. Sonday-aq sukirlik etwsilerdi sıylaymız

[146] Qansalagan paygambar onımen birge koptegen qudaysıldar sogısqan bolatın; sonda bastarına kelgenge olar bosamadı da osaldamadı. Sonday-aq imenbedi. Alla qajırılardı jaqsı koredi

[147] Al olardın sozderi: «rabbımız! Kunalarımızdı, isimizdegi orınsızdıqtarımızdı kese kor ari tabanımızdı mıqtap, kapir qawımga qarsı jardem ber!»,- dew gana edi

[148] Sondıqtan Alla (T.) olarga dunie paydasın berip, axiret paydasının en korkemine boledi. Alla jaqsılıq istewsilerdi suyedi

[149] Ay muminder! Eger kapirlerge boy usınsandar, senderdi keri qaytaradı. Sonda ziyan etwsilerge aynalasındar

[150] Arine ielerin Alla, Ol nusrat berwsilerdin jaqsısı

[151] Esbir dalel tusirilmegen narseni Allaga ortaq qoswları sebepti kapirlerdin jurekterine qorqw salamız. Sonday-aq olardın orındarı ot. Zalımdardın ornı nendey jaman! (Muxammed G.S.Uxıt sogısında bir top adamdı art jaqtagı bir kezenge qoyıp: «Bul aradan aste ayrılmandar!»,- degen bolsa da, olar jaw jenildi dep oylap, aralasıp ketip, bir nese kisimen bastıqtın gana qalganın sezgen jaw, olardı tipıl qılıp, art jaqtı qorsap ketkendikten Musılmandar qattı abırjıp, saqırwga qaramay qasa bastaydı)

[152] Rasında Alla, senderge degenwadesin sındıqqa aynaldırıp, Onın buyrıgımen olardı oltire bastadındar. Degenmen Alla ozderine suygen narselerindi korsetkennen keyin, osaldıq qılıp, berilgen amir jayında talastındar da qarsı keldinder. Senderden birewler dunieni qalaydı da birewler axiretti qalaydı. Sonson Alla senderdi sınaw usin olardan betterindi qaytardı da onımen qatar kesirim etti. Alla muminderge kensilik iesi

[153] Sol waqıtta Paygambar artarınnan saqırsa da eskimge qayrılmay uzap bara jattındar. Alla, senderdi qoldarınnan ketkenge de bastarına kelgenge de keyimewlerin usin qaygıga usırattı. Alla (T.) ne istegenderindi tolıq biledi

[154] Sonson (Alla) senderge qaygıdan keyin tınıstıq uyqısın jiberdi de senderdin bir bolimderindi bawrap aldı. Jane bir toptın, jandarı qaygı bolıp, olar Allaga orınsız nadandıq oy oyladı. Olar: «Bul iste bizde ne erik bar?»,- desti. (Muxammed G.S.) olarga: « Barlıq is Allanın erkinde» dep ayt. Al olar isterinde jasırgan narselerin sagan askerelemeydi. Tagı olar: «Is bizdin erkimizde bolsa edi, osı jerde oltirilmes edik» deydi. (Muxammed G.S.) olarga: «Eger sender uylerinde bolsandar da oltirilwi jazılgandar, arine oltiriletin jerlerinde bolar edi» dep ayt. Alla kokirekterindegini sınaw jane jurekterindegini tazartw usin ostidi. Sonday-aq Alla kokeylerindegini tolıq bilwsi

[155] Sın maninde (Uxıt sogısı kuni) eki top kezdesken satte, senderden bet burgandardı keybir qılıqtarının saldarınan saytan mulde taydıra jazdadı. Rasında Alla olardı kesirim etti. Saksiz, Alla asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[156] Ay muminder! Kapirler siyaqtı bolmandar! Olar jer juzinde kezip jurgen nemese sogısta bolgan twıstarı usin: «Eger olar janımızda bolsa edi, olmes te oltirmes te edi» dedi. Alla bunı olardın jurekterine qasiret qılw usin ostidi. Alla tiriltedi de, oltiredi. Sonday-aq Alla (T.) ne istegenderindi tolıq korwsi

[157] Eger Alla jolında oltirilsender nemese olsender, arine Allanın jarılqawı ari marxameti olardın barlıq jigan- tergenderinen jaqsı

[158] Eger olsender ne oltirilsender de arine Allanın aldına jinalasındar

[159] (Muxammed G.S.) olarga Allanın meyirimi boyınsa, jumsaq sınay bayqattın. Eger turpayı, qatal jurekti bolsan edi, arine olar manayınnan tarqap keter edi. Sondıqtan olardı kesirim etip, olar usin jarılqaw tile de is joninde olarmen kenes qıl. Sonda qasan qarar bersen, Allaga tawkel et. Negizinen Alla tawekelsilerdi jaqsı koredi

[160] Eger Alla senderge nusrat berse, sonda senderge ustem kelwsi bolmaydı. Al eger Alla senderdi tastasa, (jardem qılmasa,) odan keyin senderge kim jardem etedi? Sonday-aq muminder Allaga tawekel etsin. (Rawayat boyınsa oljanı oylap, Uxıt sogısında qarawıldı tastap ketkenderge eskertw)

[161] Bir paygambar usin oljaga qaralıq istewi mumkin emes. Al eger kim qaralıq istese, qiyamet kuni qaralıq istegen narsesimen keledi. Sonson arkimnin enbegi tolıq beriledi. Sonday-aq olar zulımdıqqa usıramaydı

[162] Allanın rizalıgın izdegen kisi, Allanın aswına usırap, ornı tozaq bolgan kisimen ten be? Ol nendey jaman orın

[163] Olar Allanın qasında turli darejelerde boladı. Sonday-aq olardın ne istegenderin tolıq korwsi

[164] Rasında Alla (T.) muminderge qamqorlıq etip, olardın isine ozderinen, olarga Alla ayatın oqitın, olardı tazartatın jane olarga Kitap, xikmet uyretetin Elsi jiberdi. Oytkeni, olar burın asıq adaswda edi

[165] Sender olardı eki esesine usıratqan bir qaygıga, ozderin usıragandıqtan: «Bul qaydan keldi?»,- dedinder. (Uxıtta Musılmannan jetpis kisi sehit bolgan bolsa, Badirde kapirden jetpisi olip, jetpisi qolga tusken edi.) (Muxammed G.S.) olarga: «Ol oz pigıldarınnan» dep ayt. Saksiz Allanın ar narsege kusi jetwsi

[166] Al jane senderge (Uxıtta) eki top qarsılasqan kungi tigen soqqı, Allanın buyrıgımen muminderdi bayqaw usin edi

[167] Sonday-aq munapıqtardı da bayqaw usin…. Al olarga: «Kelinder, Alla jolında sogısındar, ne qorganısqa turındar» delinse, olar: «Eger sogıswdı bilsek, arine arttarınnan ere edik» dedi. Olar ol kuni imannan kori qarsılıqqa jaqınıraq edi. Olar jurekterinde bolmagandı awızdarımen ayta beredi. Negizinde Alla, olardın jasırın narselerin jaqsı biledi

[168] (Muxammed G.S.) ozderi otırıp, twıstarına: «Eger tilimizdi alsa edi, olar oltirilmes edi» degenderge: «Sozderin sın bolsa, olimdi ozderinnen ketirinder» dep ayt

[169] Alla jolında oltirgenderdi oli dep oylama, arine olar tiri. Rabbılarının janında olar rizıqqa bolindiriledi

[170] Olar Allanın kensiligimen ozderine bergen narselerine maz- meyram boladı da, azirse ozderine qosılmay arttarında qalgandardı da: «Olarga qorqınıs joq ari olar qaygırmaydı» dep suyinsilegileri keledi

[171] Tagı olar Alladan bolgan nıgmetke, kensilikke qwanadı. Sınında Alla muminderdin sawabın joymaydı

[172] Ozderi soqqı jegennen keyin de Alla jane Elsisinin nusqawların qabıldagandar sonday-aq olardın jaqsılıq istep, taqwa bolgandarı usin zor sıylıq bar

[173] Olarga adamdar: «Sender usin el jinaldı, sondıqtan olardan qorqındar» dedi. (Bul soz) olardın imanın arttırdı da olar: «Bizge Alla jetip asadı, Ol nendey jaqsı ie» dedi

[174] (Uxıt sogısının keler jılı Mekke kapirleri Medinege kelip: «Sogıswga jinalıp jatır» degen xabardı algan Musılmandardın jigeri qaynap, jolga sıqqanda, jaw qorqıp, qaytıp kelip, Musılmandar aman- esen paydalanıp qaytadı.) Sondıqtan olar Allanın nıgmeti jane kensiligimen bir satsizdikke usıramay Allanın rizalıgına bolenip, qayta oraldı. Alla (T.) zor kensilik iesi

[175] Negizinen saytan oz dostarın qorqıtadı. Sondıqtan olardan qorıqpandar da Menen qorqındar, eger mumin bolsandar

[176] (Muxammed G.S.) olardın qarsılıqqa jarıswları seni keyitpesin. Oytkeni, olar Allaga aste ziyan keltire almaydı. Alla olarga axirette bir nesibe bermewdi qalaydı. Sonday-aq olar usin zor qinaw bar

[177] Negizinen sonday imannın ornına qarsılıqtı ayırbastagandar, olar da Allaga esbir ziyan bere almaydı jane olar usin kuyzeltwsi azap bar

[178] Al jane sonday qarsı bolgandar, negizinen olarga mursa berwimizdi, ozderinn xayırlı dep aste oylamasın. Sın maninde kunaların arttırsın dep qana oray beremiz. Sonday-aq olar usin qorlawsı qinaw bar

[179] Alla, muminderdi osı sender bolgan kuyde, jaqsıdan jamandı ayırmay qoyusı emes. Ari senderge komesti de bildirmeydi. Biraq elsilerinen qalaganın tandap, sogan bildiredi. Endese, Allaga, elsilerine iman keltirnder eger iman keltirip, taqwa bolsandar, Sonda sender usin zor sıylıq bar

[180] Allanın kensiliginen ozderine bergen narselerine sarandıq istegender, olardın sarandıq qılgan narseleri, qiyamet kuni ozderinin moyındarına oraladı. Sonday-aq kokter men jerdin mirası Allaniki. Ari Alla olardın ne istegenderin tolıq biledi

[181] Arine olardın: «Alla kedey, biz baymız» degen sozderin Alla estidi. Olardın aytqandarın jane jazıqsız paygambarlardı oltirgenderin jazamız da, olarga: «Kuydirwsi azaptı tatındar!»,- deymiz

[182] Bul qoleki istegenderinnin sazayı. Saksiz Alla, quldarına zulımdıq qılwsı emes

[183] Sonday: «Rasında Alla (T.) bizge ot jep ketetin bir qurban keltirmeyinse, esbir paygambarga iman keltirmewimizge sert bergen» degenderge (Muxammed G.S.): «Senderge menen burıngı paygambarlar asıq dalelderdi sonday-aq aytqandarındı keltirgen edi. Eger sozderin ras bolsa, olardı nege oltirdinder?»,- dep ayt

[184] (Muxammed G.S.) eger olar seni moyındamasa, senen burıngı asıq dalelder, nusqalar jane turli kitap keltirgen paygambarlardı da moyındamagan edi

[185] Arkim olim tatadı. Sın maninde qiyamet kuni aqıların tolıq tolenedi. Sonda kim ottan qutqarılıp ujmaqqa kirgizilse, ras qutıldı. Negizinde dunie tirsiligi aldanıstın gana narsesi

[186] Maldarın jane jandarın jayında arine sınalasındar; sonday-aq senderden burıngı kitap berilgenderden jane musrikterden de koptegen rens estisender. Eger sabır etsender ari saqsınsandar; saksiz bul manızdı ister

[187] Sol waqıtta Alla (T.) Kitap berilgenderden: «Albette onı adamdarga tusindirinder, jasırmandar» dep, senim algan. Degenmen olar, onı art jaqtarına tastadı. Ari olar onı az bir bagaga ayırbastap aldı. Sonda olar nendey jaman narse satıp aldı

[188] (Muxammed G.S.) sonday istegenderine maz bolıp, istemegenderimen de maqtawların suygenderdi esepke alma. Sonday-aq olardı azaptan qutıladı dep aste oylama. Oytkeni olar usin jan tursigerlik azap bar

[189] Kokter men jerdin ieligi Allaga tan. Alla (T.) nın ar narsege tolıq kusi jetedi

[190] Saksiz kokterdin jane jerdin jaratılwında tunnin jane kundizdin ozgerwinde albette aqıl ieleri usin dalelder bar

[191] Olar tike turıp, otırıp, jambasınan jatıp (ar xalde) Allanı eske aladı. Sonday-aq olar kokter men jerdin jaratılwı jayında oylanadı da: «Rabbımız! Sen munı bosqa jaratpadın, Sen raksin, bizdi ot azabınan saqta!»

[192] «Rabbımız! Sen kimdi otqa salsan, rasında onı qorladın. Zalımdardın es jardemsisi joq.»

[193] «Rabbımız! Biz: Rabbılarına iman keltirinder (dep) saqırgan saqırwsını estip, iman keltirdik. Rabbımız! Endi kunalarımızdı jarılqap, jamandıqtarımızdı jasır. Jane jaqsılarmen birge olim ber!»

[194] «Rabbımız! Bizge elsilerine wade etkenderindi ber. Sonday-aq bizdi qiyamet kuni qorlama. Kudiksiz Sen wadeden aynımaysın» (dep tileydi)

[195] Sonda olardın Rabbıları tilkterin qabıl etti: «Sın maninde Men senderden erkek, ayel gamal istewsilerdin gamalın zaya qılmaymın. Bir- birinnensinder. (Barin birdeysinder.) Jane sonday bosqandardın, jurttarınan sıgarılgandardın jane Menin jolımda japa sektirilgenderdin, sogısqandardın, oltirilgenderdin jamandıqtarın jasıramın. Sonday-aq olardı astarınan ozender agatın baqsalarga kirgizemin. Sıylıq Allanın qasınan. Arine sıylıqtın jaqsısı Allanın qasında »

[196] (Muxammed G.S.) qarsı bolgandardın, memleketterde aynalıp (kezip) jurwi seni aldamasın

[197] Azbir paydalanwdan keyin olardın ornı tozaq, nendey jaman orın

[198] Biraq sonday Rabbılarınan qorıqqandar, olar usin astarınan ozender agatın baqsalar bar. Olar Alla tarapınan qonaq uylerde qaladı. Allanın qasındagılar igilerge jaqsı

[199] Sın maninde Kitap ielerinen Allaga iman keltirip, senderge tusirilgen ari ozderine tusirilgen narselerge Alladan qorıqqan turde senetinderi de bar. Sonday-aq olar Allanın ayattarın azdagan bagaga satpaydı. Mine solar usin Rabbılarının qasında sıylıq bar. Alla (T.) tez esep korwsi

[200] Ay muminder! Ar narsege sabırlı, jawga sıdamdı jane qorganısqa dayın bolındar. Sonday-aq Alladan qorqındar arine qutılasındar

[1] Ay adam balası! Senderdi bir kisiden (Adam atınan) jaratqan jane odan onın jubayın (Xawa ananı) jaratıp, ol ekewinen koptegen er, ayeldi taratqan Rabbılarınnan qorqındar. Sol arqılı ozara surasqan Alladan jane twıstardan (bezwden) saqtanındar. Saksiz Alla (T.) senderdi baqılawsı

[2] Jetimderdin maldarın berinder, jamandı jaqsımen almastırmandar; olardın maldarın oz maldarına qosıp jemender. Oytkeni ol, kuna

[3] Eger (uylengende) jetim ayelder jayında adiletsizdik istewden qorıqsandar, ozderine jaqqan basqa ayelderden eki, us jane tortke deyin uyleninder. Sonda eger ten ustay almawdan qorıqsandar, onda birew alındar nemese qoldarındagı kun de boladı. Adiletsizdik bolmawga jaqınıragı osı

[4] Ayelderdin maherin (qalının) ıqılaspen berinder. Sonda eger ayelder oz konilderinse, senderge maherden bir narse kensilik etse, onda onı jender; sinimdi, jurimdi bolsın

[5] Allah ozderine kunkoris etken mal-dunielerindi aqıl toqtatpagandarga bermender. Ari olardı odan tamaqtandırındar jane kiindirinder. Sonday-aq olarga jaqsı soz soylender

[6] Jetimderdi uylenw sagına jetkense sınandar. Sonda eger olardan bir estiyalarlıq korsender, derew olardın maldarın ozderine berinder. Sonday-aq olardın erjetwinen qorqıp, ısıraptap, tezdetip jemender. Al jane birew bay bolsa, onda tartınsın da, birew jarlı bolsa, onda da ornımen jesin. Qasan olardın maldarın ozderine tapsırsandar, olarga aygaq qoyındar. Alla (T.) esep korwde jetkilikti

[7] Ake- sese jane jaqındardın qaldırgan narselerinen erkekterge de ules bar. Ake- sese jane jaqındardın qaldırgan narselerinen ayelderge deules bar. Az nemese kop bolsa da, odan olsewli nesibe bar

[8] Bolis kezinde agayındar, jetimder jane miskinder kelse, onda olardı qur tastamay bir narse berinder de, ozderine sıpayı soz soylender

[9] Arttarında nasar (jas) balalar qaldırsa, olarga ne bolar eken dep wayım jesin. Alladan qorıqsın da, durısın aytsın

[10] Negizinen sonday jetimderdin maldarın zulımdıqpen jegender, olar qarındarın ot pen toltırgan boladı. Sonday-aq jalındagan tozaqqa kiredi

[11] Alla senderge, balaların jayında; bir erkekke eki ayeldin mirasınday ules buyıradı. Eger ayelder ekinin ustinde bolsa, onda qalgan maldın usten ekisi olardiki. Al eger jalgız qız bolsa, onda jartısı oniki. Oliktin balası bolsa, ake- sesesine qalgan maldın altıdan biri tiedi. Eger balası bolmay onın murageri ake- sesesi gana bolmay, onda sesesine usten biri tiedi. Eger oliktin twıstarı bolsa, onda sesesine altıdan biri tiedi. (Bular) etilgen osiet jane borıs otelgennen keyin orındaladı. Sender akelerinmen uldarınnın payda turgısınan qaysısı jaqın ekenin bilmeysinder. Bul ukimder, Alla tarapınan bekitilgen. Kudiksiz Alla, teren bilim, xikmet iesi

[12] Senderge balası bolmagan jubaylarınnın qaldırgan narselerinin jartısı tiedi. Al eger olardın balası bolsa, olardın qaldırgan narselerinin senderge tortten biri tiedi; olardın osieti jane borısı otelgennen keyin. Eger senderde bala bolmaganda, qaldırgan narselerinnin olarga tortten biri, senderde bala bolsa, olarga segizden biri tiedi; osietterin jane borıs otelgennen keyin. Al eger miras alınatın ake- sesesiz jane balasız (kalala) er nemese ayeldin bir erkek yaki qız twısı bolsa, onda arbirine altıdan biri, olar birden kop bolsa, sonda olar usten birine ortaq boladı; osiet jane borıs otelgennen keyin. Osiet, ziyansız bolw kerek, Allanın nusqawı osı. Alla (T.) ar narseni bilwsi, ote jumsaq

[13] Bular Allanın qoygan sekteri. Kim Allaga jane Elsisine boy usınsa, astarınan ozender agatın baqsalarga kirgiziledi de, olar onda mangi qaladı. Zor tabıs osı

[14] Al kim Allaga, Elsisine qarsı kelip Onın sekterinen sıqsa, ol, isinde mulde qalatın otqa kirgiziledi. Ogan qorlawsı azap bar

[15] Sonday ayelderinnen zina qılgandar, olarga ozderinnen tort aygaq keltirinder, eger olar aygaq bolsa. Onda olardı olgenge deyin ne Alla bir jol qoyganga seyin uylerde qamandar…

[16] Senderden arsızdıq istegen ekewine de japa berinder. Eger ekewi de tawbe etip, tuzelse, olardan bet burındar. (tiispender.) Negizinen Alla, tawbeni qabıl etwsi, erekse meyirimdi

[17] Sın maninde Allaga (sıyımdı) tawbe, jamandıqtı bilmey istep sonson derew tawbe etse, sonda olardın tawbesin Alla qabıldaydı. Alla ar narseni bilwsi xikmet iesi

[18] Al jamandıqtı ozderine olim kelgenge deyin istep: «Endi sınayı tawbe qıldım» degen jane qarsı bolgan boyda olgenderdin tawbesi qabıl emes. Mine solar usin kuyzeltwsi azap azirledik. (Araptar jahiliet dawirinde, olgen jaqındarının tul ayeline ie sıgıp, ozderi qalınsız alıp nemese basqamen turmıstansa odan qalın alatın edi)

[19] Ay muminder! Sender usin ayelderge zorlıqpen murager bolwların xalal emes. Jane bergenderinnin bir bolimin alıp qalw usin olardı zorlamandar. Biraq olar asıq arsızdıq istese basqa. Sonday-aq olarmen jaqsı sıgısındar. Eger olardı jek korsender, senderdin jaqtırmagan narselerinde Allanın koptegen xayır jasap qoygan bolwı mumkin. (Yagni: Ayeldin kelbeti, minezi senderge jek korinse de sıgısındar, basqa turli xayır bolwı mumkin)

[20] Eger bir jubaydı (ajıratıp) ornına basqa jubay algıların kelse, ogan tolıp jatqan maher bergen bolsandar da, odan es narse almandar. Ogan jala qoyıp, asıq kunalı bolıp alasındar ma

[21] Olar senderden awır sert alıp, (nekelenip,) bir-birine qosılgan edinder

[22] Ayelderden akelerin uylengenderdi uylenbender. Biraq otken otti. Bul bir arsızdıq jane jirenisti jaman jol

[23] Senderge anaların, (ake-seselerinnin anaları) qızdarın, (Ul-qızdarınnın qızdarı,) qız twıstarın, (ake-sese bir ne bolek,) akelerinmen twısqan ayelder, seselerinmen twısqan ayelder, erkek jane qız twıstarınnın qızdarı, (olardın qızdarı,) sut emizgen anaların, emisken qız twıstarın, qayın anaların, jaqındasqan ayelderinnin (burıngı erinen bolgan) qoldarındagı ogey qızdarın, eger ol ayelderge jaqındaspagan bolsandar, senderge bir oqası joq. Bel balalarınnın ayelderi jane eki qız twıstı birge uylenwlerin aram qılındı. Biraq otken otti. Negizinen Alla (T.) tım jarılqawsı erekse meyirimdi

[24] Nekeli ayeldermen uylenwlerin aram qılındı. Biraq qoldarındagı kunder (sogıs tutqındarı) basqa. Senderge Allanın jazwı osı. Bulardan basqalardı abıroylı bolw, boy swıtwsı bolmaw sartımen maldarındı berip qalawların (maher berip alwların) xalal qılındı. Sonda olardan osı sartpen paydalansandar, bekitilgen maherin berinder. Maher toqtasılgannan keyin rizalassandar, (erkek artıq berip, ayeldin az alwı nemese tipti almawında) senderge oqası joq. Rasında Alla tolıq bilwsi, xikmet iesi

[25] Senderden birewdin, mumin azat ayel alwga saması kelmese, onda qoldarındagı mumin kunderden alsın. Alla imandarındı jaqsı biledi. Bir- birinnensinder. (Barin adam balasısındar.) Endese kunderdi qojayındarının ruxsatımen olardın maherlerin durıs berip, abıroylı bolwları, zinası jane astırtın konildes bolmawları sartımen alsın. Eger olar uylenip alıp, arsızdıq istese, onda olarga azat ayelderge bolatın jazanın jartısı orındaladı. Bul (kundi al) senderden zinadan qorıqqan kisi usin. Eger sabır etsender, ozderin usin xayırlı. Alla asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[26] Alla (T.) senderge tusindirwdi jane senderdi ozderinnen burıngılardın twra joldarına salwdı sonday-aq tawbelerindi qabıl etwdi qalaydı. Alla tolıq bilwsi, xikmet eisi

[27] Alla (T.) tawbelerindi qabıl etwdi qalaydı. Sonday-aq sahwat qwgandar (jınıstıq waesqoylar) senderdin zor awıtqwmen joldan sıgwlarındı qalaydı

[28] Negizinen Alla senderge jenildikti qalaydı. Oytkeni adam balası nasar jaratılgan

[29] Ay muminder! Ozara maldarındı buzıqtıqpen jemender. Biraq oz rizalıqtarınmen sawdalasw basqa. Jane bir-birindi oltirmender. Rasında Alla senderge erekse meyirimdi

[30] Al kim osı aytılgandı duspandıq, zulımdıqpen istese, onı jaqında otqa salamız. Bul Allaga onay

[31] Eger sender tıyım salıngan narselerdin ulkeninen saqtansandar, senderdin jamandıqtarındı jasırıp, ozderindi qurmetti orınga kirgizemiz

[32] Allanın birine- birindi artıq etken narsesin koksemnder. Erkekterdin enbekterinin ulesi ozine jane ayelderdin enbekterinin tiesisi ozine tan. Alladan onın kensiligin surandar. Saksiz Alla ar narseni tolıq bilwsi

[33] Arbir adamga ata-anası men twıstarı qaldırgan narseden - / miras / alatındardı belgiledik. Ozderinmen ant arqılı baylasqandarga ulesterin berinder. Aqiqatında, Allah - arbir narsege kwa

[34] Erkekter; ayelderdi bilewsi. Oytkeni Alla, birin- birinen artıq qıldı. Sonday-aq olar; maldarınan da paydalandıradı. (Ayelderge maher, nafaqa beredi.) Al endi jaqsı ayelder; boy usınwsılar, Alla qorwga buyırgan komeski narselerdi (abıroyın) qorgawsılar. Al sonday-aq ayelderdin bas tartwlarınan seziktensender, sonda olardı nasixattandar jane olardı tosekterinde tastap qoyındar. (Odan bolmasa) olardı sabandar. Al eger olar senderge boy usınsa, onda olardın ziyanına bir jol izdemender. Rasında Alla ote jogarı, tım iri

[35] Egerde ekewinin arasının asılwınan xawiptensender, erkektin agayınınan bir toresi, ayeldin agayınınan bir toresi jiberinder. Eger ol ekewi jarastırwdı qalasa, Alla da, ekewinin arasın uylestiredi. Kudiksiz Alla tolıq bilwsi, anıq xabar alwsı

[36] Alla (T.) ga qulsılıq qılındar. Ogan es narseni ortaq qospandar. Jane ake- sesege jaqındarga, jetimderge, miskinderge jaqın korsige, bogde korsige, jan joldasqa, jolda qalgandarga jane qol astındagılarga jaqsılıq qılındar. Negizinen Alla, takappar, maqtansaqtı jaqsı kormeydi

[37] Bular sonday sarandıq qılıp, adamdarga da sarandıq buyıradı. Sonday-aq olar ozderine Allanın kensiligimen bergenin jasıradı. Qarsı bolwsılar usin; qorlawsı azap azirledik

[38] Olar sonday Allaga, axiret kunine senbey maldarın adamdarga korsetw usin jumsaydı. Al birewdin sıbaylası saytan bolsa, ol jaman sıbaylastıq

[39] Ya olar, Allaga, axiret kunine senip, Allanın ozderine bergen nesibesinen paydalandırsa, olarga ne bolar edi? Arine Alla olardı tolıq biledi

[40] Negizinen Alla (T.), tozan tuyirinin salmagınday da adilsizdik etpeydi. Eger bir jaqsılıq bolsa, onı nese ese arttıradı ari oz janınan da iri sıylıq beredi

[41] (Muxammed G.S.) ar ummetke bir aygaq kelitirip, seni de olarga kwa etip keltirsek qanday bolar edi

[42] Allaga qarsı bolıp, Paygambardan bas tartqandar, qiyamet kuni, jermen- jeksen bolwdı arman etedi. Alladan bir soz jasıra almaydı

[43] Ay muminder! Sender mas bolıp, ne aytqandarındı bilgenge seyin namazga jaqındamandar. Sonday-aq junip kuyinde somılmayınsa, (boy daretsiz namaz oqımandar.) Biraq, jol jurgende boladı. Al eger awırw nemese saparda bolsandar ne senderden birew tuzge otırıp kelse, yaki ayelderge jaqındasasandar da sw taba almasandar, sonda taza jer jınısına (tayammum sogıp) betterindi, qoldarındı sipandar. Rasında Alla asa kesirimdi, tım jarılqawsı

[44] (Muxammed G.S.) ozderine Kitaptan bir ules berilgenderge qaramaysın ba? Olar, adaswdı satıp aldı. Senderdi de joldan azdırwdı qalaydı

[45] Alla duspandarındı jaqsı biledi. Sonday-aq Alla, dostıqta jetip asadı ari jardemsilikte de jetkilikti

[46] Sonday Yahwdilerdin keyi; sozdi orındarınan ozgertedi de: «Estidik te qarsı keldik», «Estisi qane estimegir» jane dindi kekep, tilderin buray: «Ragina» deydi. Eger olar: «Estidik te bagındıq, tında jane bizge qara» dese, olarga xayırlı jane twra bolar edi. Biraq Alla, olardın qarsılıqtarı sebepti lagınet etken. Sondıqtan olardın azı gana iman ketiredi

[47] Ay Kitap berilgender! Sendermen birge bolgandı rastawsı etip, Biz tusirgenge, (Quranga,) betterdi buzıp, arttarına qaytarwımızdan nemese senbisilerdi, (senbi kuni sekten sıgwsılardı) lagınet etkenimizdey olardı da lagınet etwimizden burın iman keltirinder. Allanın amiri orındaladı

[48] Alla (T.) ozine ortaq qosılwdı jarılqamaydı da, budan ozge qalagan kisisin jarılqaydı. Sonday-aq kim Allaga ortaq qossa, rasında jala qoyıp, zor kunalı boldı

[49] (Muxammed G.S.) sonday ozderin agartqandı kormedin be? Kerisinse, kimdi Alla (T.) qalasa tazartadı. Olarga qılday adilsizdik etilmeydi

[50] Qara! Olar Allaga qalay jasandı otirik aytadı? Bul asıq kuna, olarga jetip asadı

[51] (Muxammed G.S.) sonday Kitaptan ules berilgenderge qaramadın ba? Olar butqa, saytanga senedi de, kepirlerdi: «Bular, muminderden kori tagı twra jolda» deydi. (Yahwdilerdin bir tobı, kepirlerdi Musılmanga qayrap salw usin Mekkege barıp: «Senderdin joldarın twra.» deydi)

[52] Mine bular,Alla lagınet etkender. Alla, kimge lagınet etse, ogan esbir jardemsi taba almaysın

[53] Olardın akimsilkten bir ulesi bar ma? Onday bolsa, olar adamdarga tuk bermes edi

[54] Nemese olar, Allanın oz kensiligimen adamdarga bergenin qızgana ma? Rasında Ibırayım (G.S.) nın juragatına Kitap, xikmet jane zor patsalıq bergen edik

[55] Olardın keyi ogan sendi de, keyi odan bas tarttı. Olarga, jalındagan tozaq jetip asadı

[56] Negizinen onday ayattarımızga qarsı sıqqandardı jedel tozaqqa salamız da, olardın terileri jangan sayın azaptı tatwları usin, onı basqa terilerge awıstıramız. Saksiz Alla tım ustem, xikmet iesi

[57] Al sonday iman keltirip, izgi is istegender, olardı astarınan ozender agatın baqsalarga kirgizemiz. Olar onda mangi qaladı. Sonday-aq olarga onda tap- taza jubaylar bar. Jane olardı qalın kolenkege kirgizemiz

[58] Negizinen Alla (T.) senderge amanattardı oz layıqtı ornına tapsırwlarındı jane adamdardın arasına bilik qılsandar, adildikpen bilik qılwlarındı amir etedi. Rasında Alla senderge nendey jaqsı wagız beredi. Saksiz Alla, tolıq estwsi, tım qıragı

[59] Ay muminder. Allaga boy usınıp, Paygambarga ari ozderinnen bolgan amir ielerine boy usınındar. Sonda eger bir narsege talassandar, onı Allaga, paygambarga usınındar: Eger sender Allaga, axiret kunine iman keltirgen bolsandar. Mine osı, xayırlı da natijede jaqsı

[60] Aralarındagı bir daw usin Yahwdi, Muxammed (G.S.) ke barayıq dese munafıq, Yahwdidin bastıgı Kagapqa barayıq dep, aqır Muxammed (G.S.) ke barganda, bilik Yahwdige tigendikten munafıq razı bolmay, Yahwdidi xaziret Gumarga alıp barganda: «Paygambardın biligine razı bolmagannın sazayı osı» dep, munafıqtın basın aladı. (Muxammed G.S.) sagan tusirilgen Quranga jane senen burın tusirilgen kitaptarga sendik dep, kur orselengenderdi kormeysin be? Olar saytanga juginiswdi qalaydı. Negizinde olarga, ogan qarsı bolw amir etilgen bolatın. oytkeni, saytan, olardı mulde uzaqqa adastırwdı qalaydı

[61] Al jane qasan olarga: «Alla tusirgen Quranga jane Paygambarga kelinder» delinse, munafıqtardın senen mulde segensektegenin koresin

[62] Sonda olar qaytıp, qoleki istegenderinin saldarınan bastarına bir kuyzelis kelgende, sagan kelip: «Biz jaqsılıqtı, uyleswdi qalap edik» dep, Allanın atımen ant- sw isedi

[63] Alla olardın jurekterindegini biledi. Endi olardan bet bur. Olarga ugit ber de, olarga aserli soz soyle

[64] Paygambar atawlını Allanın nusqawımen boy usınılwı usin gana jiberdik. Eger olar ozderine bir kesir istegen zaman, sagan kelip, Alladan jarılqanw tilese, ari Paygambar da olar usin jarılqaw tilese, arine olar Allanı; tawbeni ote qabıldawsı, erekse meyirimdi turde tabar edi

[65] (Muxammed G.S.) Rabbına sert! Olar ozara talasqannarselerinde seni bi qılıp, sonson bergen biliginnen konilderinde aqaw tappay tolıq boy usınganga deyin mumin bola almaydı

[66] Al olarga: «Ozderindi oltirinder, (sogısındar,) nemese jurttarınnan sıgındar!»,- dep amir etken bolsaq, olardan ote azı gana orındaydı. Olar ozderine ugittelgen narseni atqarsa edi, arine olar usin xayırlı bolıp, imandarı nıgayıp bekir edi

[67] Sonday-aq oz janımızdan sıylıq berer edik

[68] Arine olardı twra jolga salar edik

[69] Al janekim Allaga, paygambarga boy usınsa, mine solar; Alla (T.) nıgmetke bolegen paygambarlar, sınsıldar, sahitter jane igilermen birge boladı. Olar nendey jaqsı joldas

[70] Mine bul Alladan iltipat. Alla ar narseni jete bilwsi

[71] Ay muminder! Quraldarındı alındar. Jane bolek- bolek bolıp nemese tutas attanındar

[72] Arine senderden qırqarlıq qılatındar da bar. Eger senderge bir qiınsılıq kelse: «Ras Alla, magan baq bergen eken. Oytkeni, olarmen birge bolmadım» dep aytar

[73] Al eger senderge Alladan bir marxamet (jenis) kelse, sendermen aralarında esbir dostıq joqtay: «Attegen-ay! Olarmen birge bolsam edi, zor tabısqa ei bolar edim» dep aytar

[74] Endese, dunie tirsiligin axiretke ayırbastagandar, Alla jolında sogıssın. Al kim Alla jolında sogıssa, sonda oltirilse, nemese jeniske ie bolsa, arine ogan iri sıylıq beremiz

[75] Senderge Alla jolında sogıspaytın ne boldı? (Mekkedegi) samasız erler, ayelder jane balalardan: «Rabbımız! Bizdi osı turgındarı zalım kentten sıgar! Jane bizge oz qasınnan bir ei payda qıl. Ari oz qasınnan bir komeksi qıla kor» deytinder bar

[76] Sonday iman keltirgender, Alla jolında sogısadı da kapirler, saytan jolında sogısadı. Endese sender saytannın dostarımen sogısındar. Negizinen saytannın adisi nasar

[77] (Muxammed G.S.) sonday olarga: «Qoldarındı tıyındar, namazdı orındap, zeket berinder!»,- delingenderdi kormedin be? Olarga sogıs parız etilgen zaman olardın bir tobı; adamdardan, Alladan qorıqqanday nemese, tagı qattı qorqadı da: «Rabbımız! Bizge sogıstı nege jazdın? Bizdi jaqın bir merzimge deyin nege kesiktirmedin?»,- dedi. (Muxammed G.S.) olarga: «Dunienin paydası az gana. Taqalar usin axiret jaqsı. Sender qılday adiletsizdikke usıramaysındar» dep ayt

[78] Sender qayda bolsandar da, tipti mıqtı qorgandarda (juldızdarda) bolsandar da olim jetedi. Eger olarga bir jaqsılıq jetse: «Alla tarapınan» deydi de, eger olarga bir jamandıq jetse, olar: «Bul senin tarapınnan» deydi. (Muxammed G.S.) olarga: «Barlıgı Allanın qasınan» dep ayt. Sozdi tusinwge janaspaytın sol elge ne boldı

[79] Sagan nendey bir jaqsılıq kelse, Alladan. Al jane bir jamandıq kelse, ozinnen. (Muxammed G.S.)seni adamdarga esi etip jiberdik. Kwalikte Alla jetip asadı

[80] Kim paygambarga bagınsa, rasında Allaga bagıngan boladı. Al jane kim bet bursa, (Muxammed G.S.) olarga seni andwsı etip jibermedik

[81] Olar: «Boy usındıq» dep qasan qasınnan ayrılsa, olardan bir tobı, tundeletip sen aytqannan basqanı kenesedi. Alla olardın tungi kunkilderin jazadı. Sondıqtan olardan bet bur da, Allaga tawekel et. Alla (T.) tolıq kepil

[82] Al sonda olar Qurandı tusinbey me? Eger Alladan basqanın qasınan bolsa edi, arine onda olar koptegen qaysılıqtar tabar edi

[83] Qasan olarga (munafıqtarga) amansılıqtan nemese xawip- qaterden xabar kelse, olar onı jayıp jiberedi. Eger olar onı, Paygambarga ne ozderinin is basındagılarına usınsa, olardan onın man- jayın biler edi. Eger senderge Alanın kensiligi, meyirimi bolmasa edi, saytanga ermegenderin ote az bolar edi

[84] (Muxammed G.S.) endi Alla jolında sogıs. Sen ozinnen gana jawaptısın. Sonday-aq muminderdi qızıqtır. Mumkin Alla, kapirlerdin kesirin toqtatar. Allanın kari qattı da jazası qiın

[85] Kim jaqsılıqtı qoldasa, ogan odan nesibe bar. Al jane kim jamandıqqa bolıssa, ogan da odan bir tiesi bar. Allanın ar narsege kusi basım

[86] Qasan senderge salem berilse, odan jaqsırıq nemese sonın ozin qaytarındar. Saksiz Alla ar narseden esep alwsı

[87] (Birew: «Assalamu galaykum»- Senderge esendik bolsın dese, «Wa galaykwmsalam wa Raxmatullah»- Senderge esendik jane Allanın meyirimi bolsın. Eger, «Assalamu galaykum wa Raxmatullah» -Senderge esendik jane Allanın meyirimi ari bereketi bolsın dese, «Wa galaykwmsalam wa gaxmatullahi wa barakatuhu» dep ozindey qaytarw kerek) Alla bir, Odan basqa esbir tanir joq. Albette senderdi kudik bolmagan qiyamet kuninde jinaydı. Alladan artıq kimnin sozi twra bola aladı

[88] Senderge munafıqtar jayında eki day bolatın ne boldı? Alla olardı qılıqtarı sebepti teris bagındırdı. Alla, adastırgan birewdi, sender jolga salwdı qalaysındar ma? Al birewdi, Alla adastırsa, sonda ogan jol taba almaysın

[89] Olar, ozderi qarsı bolganday senderdin de qarsı bolıp, birdey bolwlarındı qaladı. Endese olardı Alla jolında bosqanga deyin, dos tutpandar. Eger olar bet bursa, sonda olardı qaydan tapsandar da ustap oltirinder. Sonday-aq olardı ne dos ne komeksi tutpandar

[90] Biraq, sendermen aralarında kelisim bolgan bir elge qosılgandar, nemese sendermen ozderi sogıswga, ne oz elderimen sogıswga jurekteri sıgılıp, senderge kelgender basqa. (Mundaylarga soqtıqpandar) Eger Alla qalasa, olardı senderge oktem qılar edi. Sonda olar sendermen sogısar edi. Al eger senderden boy tejese, sonday-aq qoldarın tıyıp, ozderine kelisim usınsa, onda Alla, sender usin olarga qarsı bir jol qoymadı

[91] Al jane basqa birewlerdi; senderdi de sendirwdi, ari oz elderin de sendirwdi qalagan turde tabasındar. arqasan olar buzaqılıqqa nusqalsa, olar onın isine etpetinen tusedi. Al eger olar senderden tayınbasa, senderge kelisim usınbasa jane olar qoldarın tıymasa, sonda olardı qaydan tapsandar da ustap oltirinder. Mine osılardı, sender usin olarga qarsı asıq dalel qıldıq

[92] Bir muminnin bir mumindi oltirwine bolmaydı. Biraq qateden bolsa basqa. Jane birew, bir mumindi qatelesip oltirse, sonda bir mumin qul azat etwi ari olgennin iesine qun tapsırwı kerek. Biraq olar kesirim etse ol basqa. Eger oltirilgen sendermen duspan eldegi bir mumin bolsa, (qun tolemey) bir mumin qul azat etwi kerek. Al eger (oltirilgen mumin) sendermen olardın arasında kelisim bolgan bir elden bolsa, olgennin iesine qun tapsırıp, ari bir mumin qul azat etwi kerek. Bulardı taba almagan kisi, Allaga tawbe (sinin qabıl bolwı) usin tutas eki ay oraza ustawı kerek. Alla (T.) tolıq bilwsi, xikmet iesi

[93] Kim bir mumindi ateyge oltirse, onın jazası, isinde mulde qalatın tozak boladı. Sonday-aq ogan allanın aswı, qargısı bolıp jane ogan zor qinaw azirlep qoygan

[94] Ay muminder! Alla jolında (sogısqa) sıqsandar, ote anıqtandar. Salem bergendi dunie- mulikke qızıgıp: «Mumin emessin» demender. Oytkeni Allanın qasında koptegen oljalar bar. Burın sender de sonday edinder. Alla (T.) senderge qamqorlıq etti. Sondıqtan ote- mote anıqtandar. Saksiz Alla istegen isterindi biledi

[95] Muminderden sebepsiz (sogısqa sıqpay) otırwsılarmen Alla jolında maldarı jane jandarımen sogıswsılar ten emes. Alla (T.) maldarımen, jandarımen sogıswsılardı darejede arttırdı. Sonday-aq barlıgına da igilik wade etti. Jane sogıswsılardı otırwsılardan ustem kensilikke bolep, iri sıylıq berdi

[96] Alladan darejeler, jarılqaw jane marxamet bar. Alla ote jarılqawsı, erekse meyirimdi

[97] Ozderine zulımdıq etkenderdin, (bular Mekkeden kospey qalgandar. ) peristeler jandarın alganda: «Qayda edinder?»,- dedi. Olar: «bizder bul jerde samasız edik» dedi. (Peristeler): «Allanın jeri ken emes pe? Sonda ol jerge kossender edi?»,- dedi. Mine bulardın ornı tozaq. Netken jaman orın

[98] Samasız erkek, ayelder jane balalardan sara qoldana almaytın, jol taba almaytındar basqa…

[99] Mine bulardı Allanın kesirim etwi umit etiledi. Oytkeni Alla, ote kesirimdi, erekse jarılqawsı

[100] Kim Alla jolında awa kosse, koptegen ken qonıs jane kensilik tabadı. Sonday-aq birew uyinen Alalga, Paygambarga bola sıqsa da, ogan olim jetse, sonda onın bodawı Allanın ozine tan boladı. Alla asa jarılqawsı, tım meyirimdi

[101] Qasan jer juzinde saparda bolsandar, kapirlerdin ozderine bir qastandıq istewinen qorıqsandar, senderge namazdan qısqartwlarında kuna joq. Negizinen senderge kapirler asıq qaskunem

[102] (Muxammed G.S.) Sen olardın isinde (sogıs maydanında imam bolıp) turgan kezde, olardan bir bolegi senimen birge namazga tursın, barlıgı quraldarın alsın. Sonda qasan olar sajde qılsa, (sagan uyıp bir rikgat oqısa,) olar art jaqtarında (jaw jaqta) bolsın. Ekinsi namaz oqımagan top kelip, senimen birge namaz oqısın, qorganıstarın, quraldarın da alsın. oytkeni, kapirler quraldarınnan, narselerinnen kapersiz bolwlarındı, usterine bir -aq sabıwıl jasawdı oylar. Eger senderge janbırdan bir qinalıs nemese awırw bolsandar, senderge quraldarındı qoyıp qoyudarınnın oqası joq. Sonday-aq saqtıq sarasın qoldanındar. Negizinen Alla kapirler usin qorlawsı azap azirlegen

[103] Qasan namaz otep bolsandar, Allanı; turıp, otırıp jane jatqan boyda eske alındar. Qasan tınıstalsandar, onda namazdı tolıq orındandar. Oytkeni, namaz muminderge belgili waqıtta parız qılındı

[104] Ol qawımdı izdewde selqostanbandar. Eger sender kuyzelgen bolsandar, rasında olar da sender kuyzelgendey kuyzelwde. Negizinen sender Alladan olardın umit etpegen narsesin umit eetsinder. Alla (T.) tolıq bilwsi, xikmet iesi

[105] (Muxammed G.S.) sın maninde sagan Kitaptı; Allanın, ozine korsetwi boyınsa adamdardın arasına ukim qılwın usin sındıqpen tusirdik. Sondıqtan qaralıqsıldarga bolıswsı bolma. (bir Munafıq korsisinin sawıtın urlap, bir Yahwdidin uyine tıgıp qoyıp, ozi Paygambar (G.S.) ga kelip ant-sw isip sendirip, qılmıstı; Yahwdige artwga tırısadı

[106] Alladan jarılqanw tile. Negizinen Alla (T.) asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[107] Ozderine kesir istegender usin soz talastırma. Oytkeni; Alla, qaralıqsıl kunakardı jaqsı kormeydi

[108] Olar adamnan jasırsa da, Alladan jasıra almaydı. Alla, olar tundeletip, razı bolmaytın soz qılganda olarmen birge edi. Alla olardın ne istegenderin buljıtpay biledi

[109] Al mine sender dunie tirsiliginde olar tarapınan dawlastındar, sonda qiyamet kuni olar tarapınan Allamen kim dawlasa aladı? Nemese olarga kim wakil bola aladı

[110] Birew bir jamandıq istese nemese ozine zulımdıq qılsa da, sonson Alladan jarılqanw tilese, Allanı asa jarılqawsı, erekse meyirimdi tabar edi

[111] Al jane birew kuna istese, sonda negizinen ol ozine istegen boladı. Alla (T.) tolıq bilwsi, asa dana

[112] Tagı da birew, bir qatelik nemese kuna istese, onı, aq birewge japsa, rasında ol jala qoyıp, asıq kuna juktep algan boladı

[113] (Muxammed G.S.) eger sagan Allanın iltipatı, marxameti bolmasa edi, arine olardın bir tobı seni adastırwdı oylagan edi. Olar ozderin gana adastıradı da sagan esbir ziyan keltire almaydı. oytkeni Alla, sagan Qurandı jane xikmetti tusirdi ari sagan bilmegenderindi uyretti. Sonday-aq Alla (T.) nın sagan degen iltipatı ote iri

[114] Olardın ozara kunkilderinin kobinde xayır joq. Biraq, kim bir sadaqanı ne bir igilikti nemese adamdardın arasın jarastırwdı amir etse, ol xayırlı. Jane birew, osını Allanın rizalıgın izdep istese, sonda ogan jedel iri sawap beremiz

[115] Al birew, ozine twra jol ayqındalgannan keyin Paygambarga qarsı sıqsa, sonday-aq muminderdin jolınan basqa jol izdese, onı burılgan jagına buramız da tozaqqa salamız. Ol nendey jaman orın

[116] Negizinen Alla, ozine ortaq qoswdı jarılqamaydı. Odan basqa kimdi qalasa jarılqaydı . Al jane kim Allaga ortaq qossa, rasında ote uzaqqa adastı

[117] (Mekke musrikteri,) olar, Alladan ozge urgasılarga gana jalbarındı. Negizinen olar qasarısqan saytanga jalbarındı

[118] Alla onı qargadı. Sonda saytan: "Arine quldarınnan belgili bir ules alamın" dedi

[119] Jane olapdı arine adastıramın, albette olapdı bosqa umittendiremin. Ari olapga mindetti turde amir etemin. Sonda olar: Maldardı qulaqtarın (butqa arnap) tiledi. Sonday-aq olapga arine Allanın jaratqanın ozgertwdi buyıramın" (dedi.) Kim Alladan ozge saytandı dos tutsa, sonda ras asıq ziyanga usıragan boldı

[120] Saytan olapga wade berip, olardı bosqa umittendiredi Saytannın olapga wadesi alday gana

[121] Mine solardın ornı tozak. Sonday-aq olar odan qasar jer taba almaydı

[122] Iman keltirip, izgi is istegenderdi astarınan ozender agatın baqsalarga kirgizemiz de, olar onda mangi qaladı. Oytkeni, Allanın wadesi xaq. Alla (T.) dan twra sozdi kim

[123] (Ay musrikter!) Ne senderdin oylarınsa, ne Kitap ielerinin oylarınsa da emes. Kim bir jaman is qılsa, sol sebepti jazalanadı. Ol usin Alladan ozge ie de jardemsi de taba almaydı

[124] Erkekten nemese ayelden kim iman keltirwsi bolıp, izgi isterden istese, mine solar jannetke kiredi. Tuk de adiletsizdikke usıratılmaydı

[125] Kim dini turgıdan jaqsılıq istewsi bolıp, juzin Allaga tapsırıp, nagız Ibırayım (G.S.) nın dinine ergen kisiden jaqsı bola aladı? Alla (T.) Ibırayım (G.S.) dı dos tutqan

[126] Kokterdegi ari jerdegi narseler Allaniki. Sonday-aq Alla ar narseni tolıq mengerwsi

[127] (Muxammed G.S.) olar senen, ayelder jayında patwa suraydı. Olarga: «Alla senderge olar joninde patwasın bildiredi: Bul senderge oqılatın Kitapta da, olarga jazılgan mirastarın bermey ozderin alwga qızıgatın jetim ayeldermen bayqus balalar jane jetimderge durıs qamqorlıq istew jayında patwa beredi» de. Jane xayırdan ne istesender soz joq, onı Alla biledi

[128] Eger bir ayel, erinin jerwinen nemese bet burwınan qorıqsa, ozara kelisip jaraswlarında ekewine de kuna joq. Sonday-aq jarasw jaqsı. Napsiler qıtımırlıqqa beyim jaratılgan. Eger jaqsı sıgısıp, saqsınsandar negizinen Alla (T.) ne istegenderindi tolıq biledi

[129] Qansalıq tırıssandar da ayelderdin arasına aste adildik istey almaysındar. Endese, (birewine) mulde awıp ketip, ozgesin jipsiz baylaganday etip qoymandar, (Baysız qatın qusap, del-salda jurmesin.) Eger tuzelip, saqsınsandar, negizinen Alla tım jarılqawsı, erekse meyirimdi

[130] Eger ekewi ajırassa, Alla arqaysısın oz kensiliginen qamtamasız etedi. oytkeni, Alla asa ken, ote dana

[131] Kokterdegi jane jerdegi narseler Allaga tan. Senderden burıngı kitap berilgenderge de, senderge de: «Alladan qorqındar!»,- dep osiet etkenbiz. Eger qarsı kelsender, sonda da kokter men jerdegi narseler Allaniki. Alla munsız, maqtawlı

[132] Kokterdegi ari jerdegi narseler Allaniki. Alla (T.) kepildik turgısınan jetkilikti

[133] Ay adam balası! Eger Alla qalasa, senderdi ketirip, basqalardı akeler edi. Mine osıgan Allanın kusi tolıq jetedi

[134] Kim dunienin paydasın tilese, Sonda dunie, axirettin paydası Allanın qasında. Sonday-aq Alla ar narseni estwsi, erekse meyirimdi

[135] Ay muminder! Adildikte mıqtı turıp, eger ozderinnin, ake- seselerinnin jane jaqındarınnın ziyanına bolsa da, Alla usin aygaq bolındar; bay nemese kedey bolsa da. Oytkeni Alla, ekewine de tım jaqın. (Olardın xalin biledi) Endese adildik istew napsige ermender. Eger tilderindi burıp, sındıqtı burmalasandar, saksiz Alla ne istegenderindi tolıq bilwsi

[136] Ay muminder! Allaga, Paygambarına jane ogan tusirgen Quranga sonday-aq odan burıngı tusirgen ktiapqa iman keltirinder. Al kim Allaga, peristelerine, kitaptarına, elsilerine jane axiret kunine qarsı sıqsa, sonda tım uzaq adastı

[137] Negizinen sonday iman keltirip sonson qarsı kelgender, tagı iman keltirip, jane qarsı sıqqandar, sonson qarsılıgın arttırgandar, mine, Alla solardı jarılqamaydı da, twra jolga da salmaydı. (Yahwdtler aweli Musaga iman keltirdi. Sonson buzawga tabınıp, qarsı keldi. Sonson Musaga iman keltirip, gisaga qarsı boldı da, Muxammed (G.S.) ke qarsılıqtarın arttıra tusti

[138] (Muxammed G.S.) munafıqtarga, ozderine negizinen kuyzeltwsi azap bar ekendigin suyinsile

[139] Sonday muminderden ozge kapirlerdi dos tutqandar, olardın qasınan izet izdey me? Sın maninde izet butindey Allaga tan

[140] Rasında senderge Kitapta: «Allanın ayattarına qarsı kelingendigin jane ajıwalangandıgın sender estigen satte; olar budan basqa sozge kiriskense, olarmen birge otırmandar; aytpese sender de solar siyaqtı bolasındar» dep ukim tusirdi. Saksiz Alla munafıqtarmen kapirlerdi birtutas tozaqqa jinawsı

[141] Sonday senderdi andıgandar, senderge Alladan bir jenis kelse: «Bizde sendermen birge emes pe edik?»,-dedi. Al eger kapirlerge bir olja tusse, olarga: «Senderge ustemdik keltirip, senderdi muminderden qorgamadıq pa?»,- dedi. Endi Alla aralarına qiyamet kuni ukim qıladı, sonday-aq Alla kapirler usin muminderge qarsı jol qoymaydı

[142] Munafıqtar, Allanı aldamaqsı boladı. Negizinen Alla, olardı aldawga usıratadı. Qasan olar namazga tursa, jalqawlanıp turadı. Adamdarga korsetw usin oqıp, olar Allanı ote az eske aladı

[143] Olar, osı eki arada del-salda. Ne bularda joq, ne olarda joq. Alla birewdi adastırsa ogan aste jol taba almaysın

[144] Ay muminder! Muminderden ozge kapirlerdi dos tutpandar. Oz ziyandarın usin asıq dalel qılwdı qalaysındar ma

[145] Negizinen munafıqtar tozaqtın en tomengi qabatında boladı. Ari olarga esbir jardemsi taba almaysın

[146] Biraq tawbe etkender, ozderin tuzeltkender jane Allaga jabısıp, dinderinde ıqılastı bolgandar, mine solar mumindermen birge. Alla (T.) muminderge jedel bir sıylıq beredi

[147] Eger sukirlik etip, iman keltirsender, Alla senderdi nege azap qılsın? Oytkeni, Alla (T.) sukirlikti bagalawsı, tolıq bilwsi

[148] Alla (T.) jaman sozdin jariyalanıp soylenwin jaqsı kormeydi. Biraq zulımdıqqa usıragan birewdiki basqa. Alla ar narseni estidi, biledi

[149] Eger bir jaqsılıqtı asıqtasandar nemese onı jasırsandar ne bir jamandıqtı kessender, sonda kudiksiz Alla asa kesirimdi, tım kusti

[150] Saksiz, sonday Allaga, paygambarlarına qarsı kelgender, olar, Alla men paygambarlarının arasın ayırwdı qalaydı. Jane de olar: «(Paygambarlardın) keyine senemiz de keyine qarsı kelemiz» deydi; soytip olar eki ortadan jol tabwdı qalaydı

[151] Mine olar anıq kapirler. Kapirler usin qorlawsı qinaw dayındadıq

[152] Jane sonday Allaga, paygambarlarına iman keltirgender, olardan esbirewinin arasın ayırmaydı; mine solardın sıylıqtarı tezinen beriledi. Sonday-aq Alla (T.) ote jarılqawsı, erekse meyirimdi

[153] (Muxammed G.S.) Kitap ieleri senen kokten bir kitap tusinwindi suraydı. Rasında olar Musa (G.S.) dan odan da zorgını suragan. Sonda olar: «Allanı bizge asıq korset!»,-degende, olardın kesirleri sebepti najagay tusti. Sonson olarga asıq dalelder kelgennen keyin de, olar buzawdı tanir jasap aldı. Sonda solardı da kestik. Sonday-aq Musa (G.S.) ga asıq mugjiza berdik

[154] Olardın wadeleri sebepti usterine Tur tawın koterdik. Jane olarga: «qaqpadan sajde qılıp kirinder» dedik. Tagı olarga: «Senbi kuni sekten sıqpandar!»,- dedik. Soytip olardan awır sert aldıq

[155] Degenmen olardın sertterin buzwları, Allanın ayattarına qarsı sıgwları, paygambarlardı jazıqsız oltirwleri jane jurekterimiz perdeli dewleri sebepti Alla, arine olardın qarsılıqtarı saldarınan jurekterin morlegen. Sondıqtan ote azı gana iman keltiredi

[156] Jane olardın (Gisa G.S.ga) qarsı sıgwları ari Maryemge zor jala japsırgan sozderi sebepti

[157] Tagı da; Allanın elsisi, Maryem ulı Gisa Masixtı oltirdik! ,- degendikteri negizinde olar onı oltirmedi de, aspadı; biraq olarga,uqsatıldı:(Olar Gisaga uqsatılgan birewdi oltirdi.B.J.M.K) Rasında,ol jayında qaysılıqtargılar,arine odan kudiktenwde.Olardın ogan baylanıstı malimetteri joq.Biraq kumannin gana sonında.Olar onı anıq oltirmedi

[158] Olay emes,Alla onı oz tarapına koterdi.Alla(T.) ote ustem,xikmet iesi

[159] Kitap ieleri,Gisa(G.S) ga olwinen burın albette iman keltiredi. (J.B.M.K) Jane qiyamet kuninde ol olarga kwa boladı

[160] Sonda Yahwdilerdin zulımdıqtarının jane koptegen adamdardı Allanın jolınan toswlarının saldarınan olarga xalal etilgen koptegen jaqsı narselerdi olarga aram qıldıq.(S.146-A)

[161] Jane de olarga tıyım salıngan bola tura osim alwları ari adamdardın maldarın orınsız jewleri,sonday aq olardan qarsı kelgender usin; kuyzeltwsi azap azirledik

[162] Degenmen isterinen gılımda ozat bolgandar jane iman keltirgender,sagan tusirilgenge ari senen burıngı tusirilgenge senedi.Jane namazdı orındawsılar,zeket berwsıler ari Allaga,axiret kunine senwsiler,arine solarga zor sıylıq beremiz

[163] (Muxammed G.S.) Nux (G.S.) jane odan keyingi paygambarlarga waxi etkenimizdey sagan da waxi ettik. Sonday-aq Ibırayım, Ismayıl, Isxaq, Yagqup (G.S.), urpaqtarına jane Gisa, Ayup, Yunıs, Harun jane Suleymen (G.S.) ge de waxi ettik. Ari Dawit (G.S.) ke Zaburdı berdik

[164] Jane sagan burıngı paygambarlardı bayan qıldıq, sonday-aq paygambarlardın sagan bayan etpegenimiz de bar. Jane Alla (T.) Musa (G.S.» ga (tikeley) soylesken

[165] Paygambarlardı qwandırwsı, qorqıtwsı etip jiberdik: Elsilerden keyin adamdardın Allaga qarsı sıltawı bolmawı usin. Alla (T.) asa ustem, xikmet eisi

[166] Alayda Alla, sagan tusirgenin bile tura tusindirgenine kwalik etedi jane peristeler de kwa boladı. Negizinde Alla kwalikte jetkilikti

[167] Kudiksiz, sonday qarsı bolgandar jane Allanın jolınan tosqandar, rasında uzaq adaswmen aadstı

[168] Saksiz sonday qarsı sıgıp, zulımdıq qılgandardı twra jolga da salmaydı

[169] Biraq tozaqtın gana jolına saladı da, olar onda mangi qaladı. Osı, Allaga onay

[170] Ay adam balası! Ras senderge Paygambar, rabbılarınnan xaqiqattı keltirdi. Sondıqtan iman keltirinder, sender usin jaqsı. Eger qarsı kelsender, sonda kudiksiz kokterdegi jane jerdegi barlıq narse Allaniki. Alla (T.) asa bilwsi, xikmet iesi

[171] Ay Kitap ieleri! Dinderinde artıq ketpender. Allaga baylanıstı sındıqtı aytındar. Sınayı turde maryem ulı Masix Gisa, Allanın elsisi ari Maryemge jalgastırgan sozi jane Alla tarapınan bir rwx. Endese Allaga jane elsilerine seninder. Ari (Allanı) «usew» demender, (odan) tıyılındar. Sender usin jaqsı. Sınayı turde Alla bir-aq Tanir. Ol balası bolwdan pak. Kokterdegi jane jerdegi narseler ogan tan. Alla akildikke jetik

[172] Gisa da, Allaga jaqın peristeler de Allaga qul bolwdan aste arlanbaydı. Kim Ogan qulsılıqtan arlanıp dandaysısa, sonda olardı tutas oz tarapına jinaydı. (basqa barar jeri joq)

[173] Al endi sonday iman keltirip, izgi is istegenderdin sıylıqtarın tolıq beredi. Ari olarga oz iltipatınan arttıradı. Al jane sonday arlanıp menmensigenderdi kuyzeltwsi azapqa usıratadı. Sonday-aq olar usin Alladan basqa qutqarwsı ne dos ne jardemsi taba almaydı

[174] Ay adam balası! Senderge Rabbılarınnan dalel keldi. Sonday-aq sender usin bir asıq nur (Quran) tusirdik

[175] Al endi Allaga senip, Ogan jabısqandardı oz tarapınan marxamet jane iltipatqa boleydi de, ozine baratın twra jolga saladı

[176] Olar senen patwa suraydı. Olarga ayt: «Alla senderge «Kalala» jayında patwa beredi: Eger ake- sesesi jane balası jok birew olse, onın bir qız twısı bolsa, sonda ogan qalgan mirastın jartısı tiedi. Eger olgen ayel bolıp, onın balası bolmasa, erkek twısı onın mirasqorı boladı. Eger olgennin qız twısı ekew bolsa, ekewine qalgan mirastın usten ekisi tiedi. Jane mirasqorlar er, ayelder aralas bolsa, sonda bir erge eki ayeldin sıbagasınday tiedi. Alla (T.) adasarsındar dep senderge asıq tusinik beredi. Alla ar narseni tolıq biledi»

[1] Ey, imanga kelgender! Kelisimderdi tolıq orındandar. Senderge ozderine tıyımı oqılatınnan basqa sarwa maldarı ruqsat etildi. Biraq ixramda bolgan kezderinde, ansılıqqa ruqsat etilmeydi. Aqiqatında Allah qalaganın ukim etedi

[2] Ay iman keltirgender! Allanın belgilerine, (xaj gamaldarına,) qurmetti ayga, qurbandıqtarga, moyındarına tagılgan belgilerge jane Rabbılarının rizalıgın, iltipatın izdep, ardaqtı uyge (Kagbaga) kelwsi xajılarga qurmetsizdik etpender. Jane qasan ıxramnan sıqsandar an awlay alasındar. Jane senderdi Mesjit Xaramnan tosqan eldin kegi, sekten sıgwlarına sıltaw bolmasın. (Senderdi Kagbadan tıygan bolsa da, kek saqtamandar.) jaqsılıqqa, taqwalıqqa jardemdesinder. Kunaga jane duspandıqqa jardemdespender. Alladan qorqındar! Kudiksiz Allanın azabı qattı

[3] Senderge: Olekse, aqqan qan, donız eti jane Alladan basqanın atımen bawızdalgan mal aram qılındı. Birde bwınıp, urılıp, qulap, suzilip olgen maldar jane jırtqıs jegen mal aram. Biraq (janı sıqpay) bawızdagandarın basqa. Jane tigilgen tasqa (butqa) arnap bawızdalgan mal ari oqtar arqılı talay sınawlarının (bal aswların) da aram etildi. Buların buzıqtıq. Bugin kapirler dinderinnen (toswdan) kuder uzdi. Olardan qorıqpandar, Menen qorqındar. Bugin dinderindi tolıqtastırdım jane nıgmetimdi tamamdadım. Sonday-aq senderge Islam dinimen riza boldım. Kim astıqtan sarasız qalsa, kunaga awıtqımasa (jewge boladı.) Saksiz Alla tım jarılqawsı, erekse meyirimdi

[4] Olar, senen ozderine ne narsenin xalal qılıngandıgın suraydı: «Senderge taza narseler (din boyınsa xalal narseler.) xalal qılındı» de. Jane de Allanın ozderine bildirgenin uyretip, tarbielegen jırtqıstardı: Allanın atın aytıp (anga) salsandar, sender usin ustagandarın jender. Alladan qorqındar, kudiksiz Alla (T.) esepte ote tez

[5] Bugin senderge jaqsı narseler xalal etildi. Kitap berilgen (Xristian, Yahwdi) derdin tamagı (bawızdagandarı) xalal etildi. Senderdin tamaqtarın olarga da xalal etildi. Jane muminderden abıroylı ayeldermen ari senderden burın Kitap berilgen (Xristian, Yahwdi) derden de abıroylı ayeldermen maherlerin berip, boy swıtwsı, astırtın konildes bolmay uylenwlerin xalal etildi. Kim imanga qarsı sıqsa, Sonda onın gamalı joyıldı jane ol, aqirette de ziyan etwsilerden boladı

[6] Ay muminder! Qasan namazga tursandar, (turarda,) juzderindi jane sıntaqtarga deyin qoldarındı jwındar. Bastarına masix tartındar. (sipandar.) Jane eki tobıqtarga deyin ayaqtarındı jwındar. Eger de junip bolsandar, (boy daretsiz bolsandar,) tolıq tazalanındar. (Somılındar) Eger nawqas ne sapar da bosandar nemese senderden birew tuzge otırıp kelse ne ayelge jaqındassandar, sonda sw taba almasandar taza jerge tayammum sogındar; onımen beti- qoldarındı sipandar. Oytkeni, Alla, senderge awırsılıq qalamaydı. Biraq, senderdi tazartwdı sonday-aq sukirlik etwlerin usin senderge nıgmetterin tamamdawdı qalaydı

[7] Allanın senderge bergen nıgmetin jane: «Estidik, boy usındıq» dep baylagan serterindi eske alındar! Ari Alladan qorqındar! Kudiksiz Alla kokirektegilerdi tolıq bilwsi

[8] Ay muminder! Alla usin kwalikte twralıq ustinde mıqtı turındar. Jane bir eldin ospendiligi senderdi adilsizdikke tartpasın. Adildik istender. Sol taqwalıqqa jaqınıraq. Jane Alladan qorqındar. Kudiksiz Alla ne istegenderinnen tolıq xabar alwsı

[9] Alla (T.) sonday iman keltirip, izgi is istegenderge jarılqaw ari iri sıylıq wade etti

[10] Sonday qarsı kelip, ayattarımızdı otirikke uygargandar, solar tozaqtıq

[11] Ay muminder! Alla (T.) nın senderge bergen bagın eske alındar: Sol waqıtta bir el (swıq) qolın sozgan edi de, Alla olardın qolın senderden tosqan edi. Sondıqtan Alladan qorqındar jane muminder Allaga tawekel etsin

[12] Rasında Alla Izrail urpaqtarınan wade algan edi. Olardan on eki bastıq jibergen edik. Alla (olarga): «Men sendermen birgemin; eger namazdı orındasandar, zeket bersender, elsilerime iman keltirip, olarga komek bersender jane Allaga korkem qarız bersender, (Alla jolında mal jumsasandar,) albette jamandıqtarındı joyıp, senderdi astarınan ozender agatın baqsalarga kirgizemiz. Al sonda senderden birew qarsı bolsa, twra joldan adasqan boladı» dedi

[13] Sonda olardın sertterin buzwları sebepti olarga lagınet etip, jurekterin qatayttıq. Olar, (Tawrat) sozderin ornınan ozgertip, olarga berilgen ugitti umıttı. Olardın ote azınan basqasının qiyanatkerlikterin udayı sezip otırasın. Sonda da olardı kesirim etip, eleme. Rasında Alla (T.) igilik istewsilerdi suyedi

[14] Jane «Xristianbız» degenderden de sert algan edik. Degenmen olar da berilgen ugitten ulesterin umıttı. Sondıqtan aralarına qiyamet kunine deyin duspandıq, ostik saldıq. Jane Alla (T.) olarga ne istegenderinin xabarın tez beredi

[15] Ay Kitap ieleri! Senderge kitaptan jasırgan narselerinnin kobin asıq tusindiretin jane kobireginen elemey otip ketetin Elsimiz keldi. Rasında senderge Alladan bir nur jane asıq bir Kitap (Quran) keldi

[16] Alla (T.) kim oz rizasına uylesse, sol kitap arqılı esendik joldarına saladı jane oz nusqawımen qarangılıqtardan jarıqqa sıgarıp tup- twra jolga saladı

[17] Rasında: «Allanı, Maryem ulı masix» degender kapir Boldı. «Eger Alla, Maryem ulı Masixtı jane onın sesesin de, tipti jer juzindegi birtutas jan iesin joq etwdi qalasa, Alladan qutqarwga kim ie?»,- de. Kokter men jerdin jane ekewinin arasındagılardın ieligi Allaga tan. ol qalaganın jaratadı ari Allanın ar narsege tolıq kusi jetwsi

[18] Yahwdiler men Xristiandar: «Bizder Allanın uldarı jane suygenderimiz» dedi. Olarga ayt: «Onda Alla kunaların sebepti senderdi nege azaptaydı?Kerisinse sender Allanın jaratqan adamdarısındar.» Alla qalagan kisisin jaratıp jane qalagan kisisin azaptaydı.Kokterdin jane jerdin ari eki arasındagılardın barlıgı Allanın ieliginde jane barar jer de Onın aldı

[19] Ay Kitap ieleri! Paygambardın arası uzilgende,senderge Elsimiz keldi. «Bizge qwantwsı,qorqıtwsı kelmedi» dersinder dep,mine senderge qwantwsı,qorqıtwsı Elsi eldi. Alla (T.) nın barlıq narsege tolıq kusi jetwsi

[20] Bir zamanda Musa(G.S) oz eline: «Ay elim! Allanın senderge bergen nıgımetin eske alındar!Oz isterinde paygambarlar sıgardı,ari senderdi patsalar jasadı.Sonday aq senderge alimde eskimge berilmegen nıgımet berdi»- degen

[21] Jane: «Ay elim!Alla,senderge jazgan qasietti jerge (Qudıs,Samga) kirinder.Arttarına qaytpandar,aytpese ziyan etwsilerge aynalasındar» degen

[22] Olar: «Ay Musa! Ol jerde zorlıqsıl el bar.Olar ol jerden sıqpayınsa biz ol jerge aste kirmeymiz.Eger olar ol jerden sıqsa arine kiremiz» dedi

[23] Qorıqqandardan bolıp,ozderin Alla nıgımetke bolegen eki kisi: «Olardın ustine qaqpadan kirinder.Sonda qasan odan kirsender,sender ustem bolsındar.Eger mumin bosandar Allaga tawekel etinder»dedi

[24] Ay Musa! Olar ol jerde turganda biz ogan tipti kirmeymiz.Ozin jane Rabbın barıp sogıssındar.Arine biz munda otıramız» dedi. (Musa G.S): «Rabbım! Men ozime,twısıma gana ie bola alamın.Buzaqı elden aramızdı ajırata kor!» dedi

[25] (Musa G.S): «Rabbım! Men ozime,twısıma gana ie bola alamın.Buzaqı elden aramızdı ajırata kor!» dedi

[26] (Alla T.): «Endi olarga,ol jer sınayı turde qırıq jıl aram qılındı.Olar sol jerde abırjıp juredi.Onda buzaqı elge qaygırma»dedi

[27] (Muxammed G.S) olarga Adam (G.S) nın eki ulının angimesin sınayı turde oqı: «Sol waqıtta ekewi Allaga jaqındıq usin qurban salgan edi.Sonda birewinen qabıldanıp,ekinsisinen qabıldanbagan edi.» (Qurbanı qabıldanbagan Qabıl) : «Albette men sendi oltiremin»dedi.Sonda (habıl): «Alla sozsiz taqwalardın qurbanın qabıl etedi»dedi

[28] «Sen meni sın oltirwge qol sozsan da,men seni oltirw usin qol sozbaymın.Kudiksiz men alemderdin Rabbı Alladan qorqamın!»

[29] «Sozsiz men,senin oz kunanmen menin kunamdi juktep,tozaqtıq bolwdı qalamaymın.Osı,zalımdardın jazası,»

[30] Sonda onın napsisi,twısın oltirwge qızıqtırdı da ol,onı oltirip, ziyanga usırawsılardan boldı. (Adam G.S egiz ulqızdardı awıstırıp uylendiredi eken.Biraq Qabıl oz sınarımdı alamın dep,habıl ekewi settesip qurban salganda qurbanı qabıldanbagan Qabıl,Habıldı oltirip,qayterin bilmey jurgende Qudiretinse eki qarga talasıp birin biri oltirip komgenin korip,komedi.B.M.R.K.t.b)

[31] Sonda Alla,ogan twısının oligin jasırwın korsetwi usin jibergen qarga,jerdi qaza bastaganda: «Atten! Magan ne boldı?Twısının denesin komgen qarga qurlı bola almadım ba?»,-dedi de,okinwsilerden boldı

[32] Sonın saldarınan Izrail urpaqtarına: Kim kisi oltirmegen nemese jer juzinde buzaqılıq qılmagan birewdi oltirse, sonda sınayı turde barlıq adamdı oltirgenmen jane kim onı tiriltse, (olimnen qutqarsa,) barlıq adamdı tiriltkenmen ten dep jazdıq. Rasında olarga elsilerimiz asıq daleldermen keldi. Biraq sodan keyin de olardın kobiregi jer juzinde sekten sıgwsılar boldı

[33] Alla jane Elsisimen jagalsqandardın jane jer juzinde buzaqılıq jasap jurgenderdin jazası: Oltirilwleri, ne asılwları, yaqi, qol- ayaqtarının qigastalıp kesilwleri nemese jerden ayldalwları. Bul olardın duniedegi japası. Jane olar usin axirette iri azap bar

[34] Biraq senderdin olarga ıqbaldarın jurwden burın tawbe qılgandar basqa. Sonda Alla (T.) nın asa jarılqawsı, erekse meyirimdi ekenin bilinder

[35] Ay iman keltirgender! Alladan qorqındar, ogan jaqındaswdı izdender. (Boy usınw arqılı tırısındar.) Jane eki duniede qutılıp muratqa jetwlerin usin, Onın jolında kuresinder

[36] Kudiksiz sonday kapirler jer juzindegi barlıq narseni jane onımen birge tagı sonday narseni qiyamet kuninin azabınan (qutılw usin) tolewge salsa da olardan qabıl etilmeydi de, olarga jan turisgerlik qinaw bar

[37] Olar ottan sıgwların qalaydı. Degenmen olar odan sıgwsı emes. Jane olar usin turaqtı azap bar

[38] Er jane ayel urının, qılmıstarına jaza ari Alladan bir onege turinde qoldarın kesinder. Alla (T.) asa ustem, xikmet iesi

[39] Al kim zulımdıqtan keyin tawbe qılsa, tuzelse, sonda saksiz Alla onın tawbesin qabıl etedi. Alla asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[40] Rasında kokter men jerdin akimsiligi Allaga tan ekenin bilmedin be? Kimdi qalasa jazalaydı da, kimdi qalasa jarılqaydı. Ari Allanın ar narsege kusi jetwsi

[41] AyPaygambar! Awızdarımen: «Sendik» dep, jurekteri senbegendermen Yahwdilerden kupirde jarısqandar seni keyitpesin. Olar otirikke qulaq asadı; sonday-aq sagan kelmegen basqa bir qawım usin tındaydı. Jane olar sozdi orındalgannan keyin ozgertedi: «Eger senderge osı berilse, onı alındar da, eger ol berilmese, onda boy tartındar!»,- deydi. (Xaybar Yahwdileri zinası er, ayeldi Tawrat ukimi boyınsa oltirwge qimay: Olim jazasın berse, almandar da, dure jazasın berse alındar dep Muxammed G.S. ga jiberedi.) (Muxammed G.S.) Alla (T.), birewdin buzılwın qalasa, sen ol usin Alladan danenege ie bola almaysın. Mine solar, Allanın jurekterin tazartwdı qalamagandar. Olarga duniede japa ari axirette de, zor azap bar

[42] Olar otirikke qulaq salwsı, aram jewsiler. (Muxammed G.S.)eger olar sagan kelse, aralarına ukim ber, nemese olardan juz bur. Eger olardan juz bursan da, olar sagan esbir ziyan bere almaydı. Al eger aralarına ukim bersen, twra ukim ber. Saksiz Alla twrasılardı suyedi

[43] Olardın qasındagı Tawratta Allanın ukimi bola tura sagan qalaysa juginisedi? Sonan son da odan olar bas tartadı. oytkeni olar senwsi emes

[44] Kudiksiz Tawrattı tusirdik, onda twra jol jane nur bar. Allaga boy usıngan paygambarlar, Yahwdilerge onımen ukim eter edi. Jane Allanın Kitabın qorgawga mindettendirilgen gibadatsıl ustazdarı men galımdar da, onımen ukim eter edi. Olar ogan kwager edi. Endese adamdardan qorıqpandar da, Menen qorqındar jane ayattarımdı az bir aqsaga satpandar! Kim Allanın tusirgenimen ukim etpese, mine solar qarsı bolwsılar

[45] Olarga tawratta: janga jan, kozge koz, murınga murın, qulaqqa qulaq, tiske tis jane jaralarga da, qarama- qarsı tolew (qısas) jazdıq. Degenmen birew, onı kesirim etse, sonda ol ogan kapparat boladı. (Oz kunası kesiledi.) Jane kim Alla tusirgen zan boyınsa bilik etpese, mine solar zalımdar

[46] Jane paygambarlardın izinse ozinin aldındagı Tawrattı rastawsı etip, Maryem ulı Gisanı jalgastırdıq. Ari ogan isinde twralıq, nur bolgan aldındagı Tawrattı bekitwsi sonday-aq saqtanwsılar usin twra jol, ugit turinde Injildi berdik

[47] Injil ieleri ondagı Allanın nusqawımen ukim etpese, mine solar buzaqılar

[48] (Muxammed G.S.) sagan sınayı turde Qurandı ozinen burıngı kitaptardı rastawsı jane olardı qorgawsı turinde tusirdik. Olardın aralarına Allanın ozine tusirgenimen ukim qıl. Ozine kelgen sındıqtan ayrılıp, olardın oylarına elikteme! Senderdin erbirewlerin usin bir jol- joba qoydıq. Eger Alla qalasa edi, barlıgındı bir-aq ummet qılar edi. Alayda senderge bergen jol- jobalarında sınamaqsı. Endese jaqsılıqqa jarısındar. Birtutas barar jerlerin Alla jaq. Ol senderdin talasqan narselerindi bildiredi

[49] Olardın aralarına Allanın tusirgenimen ukim et. Olardın oylarına ilespe jane sagan Alla tusirgen key ukimderden seni buzwlarınan saqtan! Eger olar juz bursa, kudiksiz Alla olardı key kunaları sebepti qaygıga usıratwdı qalaydı dep bil. Rasında adamdardın kobi buzıq

[50] Olar jahiliet dawirinin ukimin izdey me? Anıq nangan el usin Alladan jaqsı ukim berwsi kim

[51] Ay muminder! Yahwdiler men Xristiandardı dos tutpandar! Olar bir- birewlerinin dostarı. Senderden kim olardı dos tutsa, sonda kudiksiz ol olardan. Rasında Alla zalım eldi twra jolga salmaydı

[52] Sonday jurekterinde derti bar munafıqtardın: «Bizge bir sumdıq kelwinen (Musılmannan kun ketip qalwınan) qorqamız» dep, olardın arasında jugirip jurgenderin koresin. Balkim Alla bir jenis berer nemese oz qasınan bir amir berer, sonda olar jurekterindegi jasırgandarına okiner

[53] Al sonday iman keltirgender: «Sınayı turde sendermen birgemiz dep, Allanın atımen mıqtı ant iskender osılar ma?» deydi. Olardın gamaldarı joyılıp, ziyan etwsilerden boldı

[54] Ay muminder! Senderden kim dininen sıqsa, Alla (T.) jedel bir qawım akeledi; Alla olardı jaqsı koredi jane olar da Allanı jaqsı koredi. Muminderge qarsı jumsaq, kapirlerge qarsı qatal, Alla jolında sogısadı. Sogis berwsilerdin sogisinen olar qorıqpaydı. Osı, Allanın qalaganına beretin iltipatı. oytkeni, Alla ote ken, asa bilwsi

[55] Sınayı turde senderdin dostarın Alla jane Elsisi jane de namazdı tolıq orındaytın, zeket beretin ari rukug qılwsı muminder

[56] Kim Allanı, Elsisin jane muminderdi dos tutsa, sınayı turde Allanı jaqtagan top. Solar, jeniske ie boladı

[57] Ay muminder! Senderden burın Kitap berilgenderden dinderindi sayqı- mazaqqa oyınsıq etkenderdi dos tutpandar jane kapirlerdi de dos kormender. Eger mumin bolsandar, Alladan qorqındar

[58] Jane qasan namazga (azan) saqırsandar, olar onı oyın qılıp kelekege aldı. Osı, olardın sınayı turde tusinbeytin xalıq bolgandıqtarınan

[59] (Muxammed G.S. olarga) ayt: «Ay kitap ieleri! Bizdi Allaga ari ozimizge tusirilgenge jane burıngı tusirilgenge iman keltirgendigimiz usin gana qostamaysındar ma? Sınında kobin buzaqısındar.»

[60] (Olarga) ayt: «Senderge Allanın qasında jaza turgısınan budan da jamanın xabarlayın ba?» Alla birewdi qargap ogan aswlansa jane olardan maymıldar, donızdar, tagı butqa tabınatındar qılsa, mine solar, ornı jaman jane twra joldan mulde adasqandar

[61] Jane qasan olar senderge kelse: «Iman keltirdik» deydi. Rasında olar qarsılıqpen kirip jane onımen sıqqan bolatın. Alla olardın jasırgandarın jaqsı biledi

[62] Olardın kobireginin kunada, duspandıqta jane aram jewde jarısqandarın koresin. Olardın istegen isteri netken jaman

[63] Eger olardın gibadatsıl ustazdarı, din galımdarı; olardı kunalı sozderinen, aram jewlerinen tıysa edi! Arine olardın istegenderi nendey jaman

[64] Jane Yahwdiler: «Allanın qolı baylangan » dedi. Bul sozderi sebepti olardın qoldarı baylanıp, lagınetteldi. Kerisinse, Allanın eki qolı da asıq, qalaganınsa beredi. Arine rabbın tarapınan sagan tusirilgen (Quran), olardın kobinin azgındıgın, qarsılıgın arttıradı. Sonday-aq olardın arasına qiyametke deyin duspandıq, ostik saldıq. Sondıqtan arqasan olar sogıs usin ot tamızsa, Alla onı osirdi. Olar jer juzinde buzıqtıqqa tırısadı. Alla buzaqılardı jaqsı kormeydi

[65] Eger kitap ieleri iman keltirip, taqwalıq qılsa edi, albette olardın jamandıqtarın joyıp, olardı Nagım jannetke kirgizer edik

[66] Eger olar Tawrat, Injildi jane Rabbıları tarapınan ozderine tusirilgendi tolıq orındasa edi, arine olar ustingi jaqtarınan (agastardın jemisterinen) ari ayaqtarının stınan (jerdin osimdikterinen) jeytin edi. Olardın bir ortasa tobı bar. Degenmen olardın kobinin istegen isteri jaman edi

[67] Ay Paygambar! Rabbın tarapınan tusirilgendi jalgastır. Eger onı istemesen, elsilik mindetin jalgastırmagan bolasın. Alla seni adamdardan qorgaydı. Kudiksiz Alla qarsı bolgan eldi twra jolga salmaydı

[68] (Muxammed G.S. olarga) ayt: «Ay Kitap ieleri! Injil, Tawrattı jane Rabbıların tarapınan senderge tusirilgendi tolıq orındaganga deyin danene emessinder!» Arine sagan tusirilgen Quran olardın kobinin azgındıgın, qarsılıgın arttıradı. Sonda qarsı kelgen elge wayım jeme

[69] Negizinen Allaga sengender, Yahwdiler, Sabiler, jane Xristiandardan kim Allaga, axiret kunine iman keltirip, izgi is istese, sonda olarga qorqw da joq ari qaygırmaydı

[70] Arine Izrail urpaqtarınan sert alıp, olarga elsiler jibergen edik. Qasan da olarga bir elsi, konilderi tartpagan narse keltirse bir bolimin otirikke uygarıp, bir bolimin oltiredi

[71] Olar, (paygambarlardı jalgandaw, oltirwleri sebepti) bir sumdıq bolmaydı dep, oyladı da soqır, sanıraw bolıp aldı. Sonson Alla olardın tawbesin qabıl etti. Jane de olardın kobi soqır, sanıraw boldı. Alla (T.) olardın ne istegenderin tolıq korwsi

[72] Rasında Maryem ulı Masixtı: «Alla» degender kapir boldı. Negizinde Masix: «Ay Izrail urpaqtarı! Allaga qulsılıq qılındar! Menin Rabbım; ari senderdin rabbıların! Oytkeni, kim Allaga ortaq qossa, rasında Alla ogan jannetti aram etedi. Onın ornı tozaq otı. Sonday-aq zalımdar usin jardemsi joq » degen

[73] Rasında: «Alla, ustin usinsisi » degender kapir boldı. Bir Tanirden basqa tanir joq. Eger olar bul aytqandarınan tıyılmasa, olardan; sonday qarsı kelgenderge kuyzeltwsi azap kezdesedi

[74] Sonda da Allaga tawbe etip, jarılqanw tilemey me? Alla (T.) asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[75] Maryem ulı Masix; bir paygambar gana. Odan burın da paygambarlar otken. Onın anası sınsıl. Ekewi de tamaq jeytugın. (Ay Muxammed !) qara! Olarga ayattarımızdı qalay asıq bayan etemiz. Sonson qalay burılıp bara jatqandarın kor

[76] (Muxammed G.S.) olarga ayt: «Alladan ozge senderge payda, ziyan keltire almaytınga qulsılıq qılasındar ma?» Negizinde Alla, ar narseni estwsi, bilwsi

[77] (Muxammed G.S.): «Ay Kitap ieleri! Dinderinde orınsız sekten sıqpandar jane burıngı naq joldan adasqan ari kopterdi adastırgan sonday-aq tegis joldan azgan qawımnın awesine ilespender.» de

[78] Sonday Izrail urpaqtarınan qarsı bolgandarga, Dawıt jane Maryem ulı Gisa (G.S.) nın tili arqılı lagınet etilgen. Ol qarsı kelwleri, sekten sıgwlarının saldarınan

[79] Olar bir- birlerin istegen jamandıqtarınan tıymaytın bolgan. Rasında olardın istegenderi nendey jaman

[80] Olardan kobinin kapirlerdi dos tutqanın koresin. Allanın aswına jolıgıp, azapta mangi qalatındıqtan olardın ilgeri jibergen narseleri nendey jaman

[81] Eger olar Allaga, Paygambarga jane ogan tusirilgen Quranga iman keltirgen bolsa, olardı dos tutpas edi. Biraq olardın kobi buzaqılar

[82] Arine muminderge adamdardan en qattı duspan turinde Yahwdilerdi, Musrikterdi tabasın. Jane muminderge suyispensilik turgısınan olardın jaqınıragın: «Biz Xristianbız» degenderden tabasın. Bul olardın danaları, taqwalarının bolwı jane olardın menmensimeytindikteri sebepti

[83] (Xabasistanga bargan Musılmandar, Xristian Najjasi patsanın aldında Quran oqıganda ıqılas bildirgen eken.) Olar Paygambarga tusirilgen (Quran) di tındagan zamanda, sındıqtı tanıgandıqtarınan kozderinin jasqa tolganın koresin. Olar: «Rabbımız! Iman keltirdik, bizdi kwa bolwsılardan jaza kor!»,- deydi

[84] «Allaga ari ozimizge kelgen sındıqqa nege iman keltirmeymiz? Oytkeni, rabbımızdın igi eldermen birge etwinen umit etemiz»

[85] Sonda Alla olarga bul sozderi sebepti astarınan ozender agatın, onda mulde qalatın baqsalardı bagıstadı. Jaqsılıqtın bodawı osı

[86] Jane qarsı bolgandar, ayattarımızdı otirikke jorıgandar solar tozaqtıq

[87] Ay muminder! Allanın senderge xalal etken jaqsı narselerdi aram etip sekten aspandar. Sınında Alla sekten sıgwsılardı jaqsı kormeydi

[88] Jane Allanın senderge bergen xalal, taza nesibesinen jender. Sonday-aq ozderin iman keltirgen Alladan qorqındar

[89] Alla (T.) anttarındı bos sozdi esepke almaydı. Alayda bile tura istegen anttarınnan jawapker eter (Ant buzsandar.) Onın tolewi: uy- isterine jegizetin orta eseppen on miskindi tamaqtandırw, ne olardı kiindirw, nemese bir qul azat etw. Munı tappagan birew, us kun oraza ustaw. (Buzgan) anttarınnın jazası osı. Anttarındı qorgandar. Alla (T.) senderge ayattarın osılaysa tusindiredi, sukirlik etersinder

[90] Ay muminder! Araq, qumar, tikilgen tastar (buttar) jane bal asatın oqtar las, saytannın isterinen. Odan saqtanındar, qutılarsındar

[91] Negizinen saytan, araqta, qumarda aralarına duspandıq ari kek salıp, Allanı eske alwdan jane namazdan toswdı qalaydı. Al sonda da tıyılmaysındar ma

[92] Allaga boy usınındar jane de Elsisine boy usınıp saqtanındar. Sonda eger juz bursandar, bilinder! Paygambarımızdın mindeti asıq turde jalgastırw gana

[93] Iman keltirip izgi is istegenderge, qasan olar saqtansa, sene otırıp igilik istese, tagı saqtanıp sense, sonan son saqtanıp jaqsılıq istese, (burıngı) jegenderi kuna emes. Oytkeni, Alla jaqsılıq istewsilerdi jaqsı koredi

[94] Ay iman keltirgender! Alla, kimnin, ozin kormey-aq qorqatının malimdew usin; ıxramda, qoldarın, nayzaların jetip turgan arqılı albette senderdi sınaydı. Kim budan keyin sekten sıqsa, ogan kuyzeltwsi azap bar. (Xudaybiyada Musılmandar ıxram kigen kezde, Qudıretse an kobeyip, qol tietin, nayza jejetin jerge keledi)

[95] Ay muminder! Sender ıxramda an oltirmender. Senderden birew onı ateyge oltirse, onın jazası; oltirgenindey bir mal, onı senderden eki adil kisi Kagbaga baratın bir qurbandı ukim etedi. Ne bodawına miskinderdi tamaqtandırw nemese onın ornına oraza ustaw. Bul istegeninin jazasın tatw usin. Alla (T.) otkendi kesirdi. Kim qaytadan istese, Alla onı jazalaydı. Alla ote ustem, os alw kusine ie

[96] Senderge teniz anı jane onı jew xalal qılandı. Senderge ari jolawsılarga paydalı. Jane senderge ıxramdagı mezgil boyınsa qurılıqtın anı aram qılındı. Aldına jinalatın Alladan qorqındar

[97] Alla (T.) qurmetti uy Kagbanı, adam balası usin turaq qıldı. Jane qurmetti aydı, qurbandıqtı jane moynına tagılgan belgilerdi de. Bul Allanın kokterdegi ari jerdegi narselerdi sınayı turde biletindigin jane kudiksiz Allanın ar narseni tolıq bilwsi ekendigin bilwlerin usin

[98] Bilinder! Kudiksiz Alla qattı azap iesi, sınında Alla ote jarılqawsı, erekse meyirimdi

[99] Paygambarga jalgastırw gana mindet. Alla kornew istegenderindi de, jasırgandarındı da biledi

[100] (Muxammed G.S.): «Seni aram narsenin koptigi qızıqtırsa da, las pen taza bir emes. Endese, ay aqıl ieleri! Alladan qorqındar, arine qutılasındar» de. (Xaj parız boldı degen ayat tuskende Paygambardan: «ar jılı ma?»,- dep suragandarga sol satte jawap bermey keyin: «Eger ya dep jawap bersem ar jılı parız bolıp qalatın edi» degen eken)

[101] Ay muminder! Eger ayqındalsa senderge jaman bolatın narseni suramandar. Quran tusirilgende onı surasandar bildiretin edi. Alla onı kesti. Alla asa jarılqawsı, ote jumsaq

[102] Rasında senderden burıngı bir el de soytip surap, sonan keyin ogan qarsı bolgan edi. (Araptar jahidet dawirinde keybir maldardı butqa arnap, minbey, sawmay «baxira, sayıba, wasila jane xam» dep azat qılıp qoya berip munı, Allaga qulsılıq deytugın)

[103] Alla (T.) «baxira, sayıba, wasila jane xam» dep arnawga buyırmadı. Biraq kapirler Allaga otirik jala qoydı. Olardın kobi tusinbeydi

[104] Qasan olarga: «Alla tusirgen Quranga jane Paygambarga kelinder» delinse, olar: «Atalarımızdı tapqan jol ozimizge jetedi» deydi. Ata- babaları es narse bilmegen jane twra jolda bolmagan bolsa da ma

[105] Ay muminder! Sender ozderindi tuzeltwlerin kerek. Ozderin twra jolda bolsandar, adasqan birew senderge kesir tigize almaydı. Barlıqtarınnın bara jerlerin Alla jaq. Sonda Alla senderge ne istegenderinnen xabarın beredi

[106] Ay muminder! Qasan senderge olim tayap, osiet etken satte, aralarına ozderinnen eki adil kisi, nemese sender jer juzinde jolawsı jurip olim qaygısı kelse, ozderinnen basqa eki aygaq bolsın. (Sawda babımen samga bargan bir Musılman olerinde buyımdarın eki Xristian joldasına tapsıradı. Bular Medinedegi muragerlerine tapsırganda, bir qundı narsesin alıp qaladı.) Eger bul kwalerden kudiktensender, namazdan keyin ekewin tosıp qoyarsındar. Sonda ekewi: «Allanın atımen ant etemiz. Eger jaqındarımız bolsa da antımızdı satpaymız, Allanın amiri boyınsa kwalikti jasırmaymız. Eger jasırsaq, albette kunakar bolamız» dep ant isedi

[107] Sonda eger ol ekewinin kunakar bolgandıqtarı bayqalsa, ariptester jaqtan en jaqın layıqtı ekew, olardın ornına turıp: «Allanın atımen bergen kwaligimiz ol ekewinin kwalikterinen kori anıgıraq. Ari biz sekten sıqpadıq. Eger olay istesek, arine zalımdardan bolamız» dep ant isedi

[108] Bul tup- twra kwalik berwlerine jane anttan keyingi anttın qabıl etilmewinen qorqwlarına en jaqın jagday? Jane Alladan qorqındar, amirdi tındandar. Alla buzaqı eldi twra jolga salmaydı

[109] Qiyamet kuni Alla (T.) paygambarlardı jinap alıp: «Senderge ne jawap berildi?»,- deydi. Olar: «Bizdin esbir malimetimiz joq. Kudiksiz Sen gana komesterdi tolıq bilwsisin» dep jawap beredi

[110] Sol waqıtta Alla (T.): «Ay Maryem ulı Gisa! Sagan ari anana bergen nıgmetimdi esine al. Sol waqıtta seni Jebireyil arqılı qwattagan edim. Besikte jane erjetkende adamdarmen soyleswsi edin. Sagan Kitaptı, danalıqtı,Tawrat, Injildi uyrettim. Jane sol waqıtta Menin buyırwımmen balsıqtan qustın beynesi qusagan jasap, onın isine urlegeninde buyırwımmen qus bolatın edi. Jane buyırwımmen isten twgan soqırdı da, alamesti de jazatın edin. Jane buyırwımmmen olikti (tiriltip) sıgarar edin. Jane sol waqıtta Izrail urpaqtarına asıq daleldermen kelgeninde, olardın qarsı sıqqandarı: «Bul asıq jadıdan basqa es narse emes» degende, seni olardan qorgagan edim» dedi

[111] Sol waqıtta Xawarilarga: «Magan ari Elsime seninder» dep bildirgen edim. Olar: «Biz sendik, bizdin sınayı Musılman bolgandıgımızga kwa bol» degen edi

[112] Sol waqıtta Xawarilar: «Ay Maryem ulı Gisa! Rabbın bizge kokten bir dastarqan tusire ala ma?» degen edi. «Eger sensender Alladan qorqındar» dedi

[113] Xawarilar: « Bizdin odan jegimiz keledi. Jurekterimiz ornıqsın ari senin bizge sın aytqanındı bileyik. Sonday-aq ogan kwa bolwsılardan bolayıq» desti

[114] Maryem ulı Gisa: « Ay Alla! Rabbımız! Bizge aspannan dastarqan tusir! Burıngı, songımızga mereke ari Senen bir belgi bolsın. Bizdi rizıqtandır! Sen rizıqtandırwsılardın en jaqsısın» dedi

[115] Alla: «Kudiksiz Men, ol dastarqandı tusiremin. Sonda, eger odan keyin senderden kim qarsı kelse, sınayı turde Men onı duniede eskimdi azaptamagan azappen azaptaymın» dedi

[116] (Sol waqta) Alla: «Ay Maryem ulı Gisa! Adamdarga, Allanı qoyıp, meni ari anamdı eki tanir etip alındar dep sen ayttın ba?»,- deydi. (Gisa G.S.): «Ay Alla! seni pakteymin. Tiisti bolmagan narseni aytw magan jaraspaydı. Eger degen bolsam, sonda Sen, onı anıq bilesin. Sonday-aq menin isimdegini Sen bilesin, men Senikin bilmeymin. Sen sınayı turde komesterdi tolık bilwsisin» deydi

[117] Olarga: «Sen, magan buyırgandı gana; Allaga qulsılıq qılındar! Menin ari senderdin Rabbıların degennen basqanı aytpadım. Olardın isinde bolganımda, olarga bayqawsı boldım. Sen meni algan saqta, olarga ozin baqılawsısın. Negizinde Sen ar narseni tolıq bilwsisin.»

[118] «Eger olardı azaptasan da olar quldarın, eger olardı jarılqasan da kudiksiz Sen asa ustem, xikmet iesisin.»

[119] Alla (T.): «Bugin sınsıldardın sındıqtarı payda beretin bir kun. Olarga astarınan ozender agatın ujmaqtar bar. Olar onda mangi qaladı da, alla olardan razı boladı ari olar da Alladan razı boladı. Bul iri qol jetkendik.» deydi

[120] Kokter men jer ari eki arasındagılar Allanın mensiginde. Onın ari narsege kusi tolıq jetedi

[1] Barlıq maqtaw, sonday kokter men jerdi jaratqan jane qarangılıqtar men jarıqtı jasagan Allaga tan. Munın sonında da qarsı bolgandar, Rabbılarına (basqalardı) teneydi

[2] Ol sonday Alla senderdi balsıqtan jaratıp sonan son olim mezgilin belgiledi. Jane belgili (qiyamet) merzimi de Onın qasında. Sonda da kudiktenesinder me

[3] Ari Ol - aspandarda jane jerde bir Allah. Ol sırlarındı jane jariya etkenderindi ari ne isteytinderindi de biledi

[4] Olarga Rabbılarınan arqanday ayat kelse, olar odan mulde bet burwsı edi

[5] Tipti olarga kelgen sındıqtı (Qurandı) da jasınga sıgardı. Degenmen jaqında talkek qılgandarga (jazasının) xabarı keledi

[6] Olardan burın qansalagan nasilderdi joq etkenimizdi kormedi me? Olarga jer juzinde senderge bermegen mumkinsilikti bergen edik. Olarga aspannan janbır jiberip, astarınan ozender agızdıq. Biraq, qılmıstarı sebepti olardı joq ettik te olardan keyin basqa nasil jarattıq

[7] (Muxammed G.S.) eger sagan qagazda jazwlı bir Kitap jibersek te, onı olar qoldarımen ustasa edi. Arine qarsı bolgandar: «Bul ap- asıq siqırdan basqa emes » der edi

[8] Birde olar: «Paygambarga bir periste nege tusirilmeydi?»,- dedi. Eger periste tusirsek edi, (ogan da qarsı kelgendikterinen) is bitken bolıp olarga sonan keyin mursa berilmes edi

[9] Eger Paygambardı bir periste qılsaq edik, onı da bir adam (beynesinde) qılar edik te, olarga kudiktengen sayın saq salgan bolar edik

[10] (Muxammed G.S.) senen burıngı paygambarlar da mazaqtalgan bolatın. Paygambarlardı talkek qılgandardı, ajıwalagan narseleri bastarına jetti

[11] «Jer juzin kezinder de sonan son otirikke uygarwsılardın sonı ne bolatının korinder.» de

[12] (Olarga) ayt: «Kokterdegi jane jerdegi narseler kimdiki?», «Allaniki» de. Ol marxamet edwti oz mindetine algan. Senderdi bolwı kumansız qiyamet kuninde jinaydı. Sonday ozderine kesir tigizgender; olar senbeydi

[13] Kundiz- tuni turıp turgan narseler Oniki. Ol ar narseni estwsi, bilwsi

[14] «Kokter men jerdi jaratwsı Ol, ozi korektendiretin, korektenbeytin Alladan basqanı dos tutayın ba?»,- de. «Kudiksiz men Musılman bolgan kisinin tungısı bolwıma buyırıldım» de. Jane aste ortaq qoswsılardan bolma

[15] (Muxammed G.S.): «Eger Rabbıma qarsı kelsem ulı kunnin azabınan qorqamın» de

[16] Ol kuni kim azaptan seyitilse, ras ogan marxamet etildi. Osı anıq qol jetwsilik

[17] Alla eger sagan bir ziyan keltirse, sonda onı ozinen basqa esbir ayıqtırwsı joq. Al eger sagan bir igilik tigizse, Onın ar narsege tolıq kusi jetwsi

[18] Jane Ol quldarına ote oktem. Ol tolıq ukim iesi, ar narseden xabar alwsı

[19] (Muxammed G.S.) «Kwalik turgısınan qay narse ulken?»,- de. «Meni men senderdin aralarında Alla kwa jane magan osı Quran, senderdi sonday-aq kimge jetisse, olardı qorqıtwım usin waqi etildi; Sender Allamen birge basqa tanirler barlıgına aygaq bola alasındar ma?»,- de. «Men kwalik bere almaymın! Sınayı turde Ol, jalgız tanir. Kudiksiz men senderdin qosqan ortaqtarınnan awlaqpın» de

[20] Biz ozderine kitap bergender, onı (Muxammed G.S. dı) uldarın tanıganday tanıydı. Sonday ozderine ziyan etkender, olar senbeydi

[21] Jane Allaga otirik jala qoygandardan nemese ayattarın otirikke jorıgandardan kim zalımıraq? Kudiksiz Alla zalımdardı qutqarmaydı

[22] Olardı qiyamet kuni tugel jinaymız da, sonan son: «Allaga oysa qosqan ortaqtarın qayda?» deymiz

[23] Sonan keyin olardın: «Allaga sert! Rabbımız, biz ortaq qospagan edik» degennen basqa sıltawları bolmaydı

[24] Qara! Olar ozderine qalay otirik ayttı. Jane Allanın ortagı degen buttarı soytip joq boldı

[25] (Muxammed G.S.) olardan sagan keybirewleri qulaq saladı. Biraq olardın jurekterine uqpaytın qaltqı qoydıq ari qulaqtarında kerendik bar. Olar ar mugjizanı korse de senbeydi. Tipti sagan kelse, olar soz talastıradı da qarsı bolgandar: «Bul (Quran) burıngılardın ertegilerinen basqa es narse emes» deydi

[26] Olar (adamdardı) tosadı da, ozderi de odan uzaqtasadı. Soytip ozderin joyadı. Biraq olar senbeydi

[27] Olardın otqa toqtatılganın korsen: «Atten! Biz (duniege) qaytarılsaq, rabbımızdın ayattarın otirikke uygarmas edik te senwsilerden bolar edik» deydi

[28] Kerisinse olardın burınnan jasırgan narseleri ayqındaldı. Eger olar duniege qaytarılsa edi, arine olarga tıyım salıngan isterdi qaytadan ister edi. Kudiksiz olar mulde otiriksi

[29] Olar: «Dunie tirsiligimizden basqa esbir omir joq. Tagı bir qayta tirilwsi emesbiz» dedi

[30] (Muxammed G.S.) Rabbılarının xuzırında toqtatılgandarın korsen! (Alla): «Bul sındıq emes pe eken?»,- deydi. Olar: «Sın eken! Rabbımızga ant etemiz» deydi. Alla, olarga: «Endese, qarsı bolgandıqtarınnın azabın tatındar» deydi

[31] Rasında sonday Allaga jolıgwdı otirikke jorıgandar, ziyanga usıradı. Xatte olarga kenetten qiyamet kelse, olar: «Okiniske oray bul joninde kemsilik qılgan ekemiz goy» deydi. Olar kunaların arqalarına koteredi. Saq bolındar! Kotergenderi nendey jaman

[32] Dunie tirsiligi es narse emes. Oyın- sawıq gana. Arine axıret jurtı taqwalar usin jaqsı. Sonda da tusinbeysinder me

[33] Rasında bilemiz, kudiksiz olardın aytqandarı seni keyitedi. Olar seni otirikke sanap otırgan joq. Biraq zalımdar Allanın ayattarına qarsı keledi

[34] Rasında senen burıngı paygambarlar da jasınga sıgarılgan edi. Sonda olar jalgansı sanalgandıqtarına jane korgen japalarına jardemimiz kelgenge deyin sabır etken bolatın. Allanın sozderin ozgertwsi joq. Rasında sagan paygambarlardın qissalarınan keldi

[35] Eger sagan olardın juz burwları awır kelse, qane! Qolınnan kelse, jerde bir tesik nemese kokte bir satı izdep tawıp bir mugjiza keltir! (Mugjiza keltirw paygambarlardın erkinde emes. Allanın qalawı boyınsa boladı.) Eger Alla qalasa edi, olardı twralıqqa jinar edi. Endese, sen nadandardan bolma

[36] Sınımen tındagandar qabıldaydı. Sonday-aq olikterdi Alla tiriltedi. Sonan keyin onın aldına qaytarıladı

[37] Olar: «OL paygambarga bir mugjiza tusirilse edi?»,- dedi. (Muxammed G.S.): «Saksiz Allanın mugjiza tusirwge kusi jetedi. Biraq olardın kobi bilmeydi.» de

[38] Jerdegi jurgen jandıq jane qanatımen usqan qus; (jaratılw, korektenw, omir jane olimde) sender qusagan toptıqtar. Jazwda es narseden kende etpedik. Sonan son olar Rabbılarının aldına jinaladı

[39] Jane sonday ayattarımızdı jalganga sanagandar, sanıraw, saqaw qarangılıqtarda. Alla kimdi qalasa onı twra jolga saladı

[40] Allaga ortaq qoswsılarga: «Eger senderge Allanın azabı kelse nemese qiyamet kelse, Alladan basqanı saqırasındar ma? Eger sozderin ras bolsa, magan bildirinder» de

[41] Kerisinse, Ol Allanı gana saqırasındar da Ol qalasa, saqırgan narselerinnen ayıqtıradı. Qosqan ortaqtarındı umıtasındar…

[42] Rasında senen burıngı ummmetterge de (paygambar) jibergen edik… Olar jalbarınsın dep, tarsılıq, qiınsılıq arqılı qolga aldıq

[43] Sonda olarga tarsılıgımız kelgen zaman jalbarınsa edi. Biraq olardın jurekteri qataygan jane saytan olarga istegenderin ademi korsetken

[44] Soytip olar berilgen ugitti umıtqan kezde, olarga ar narsenin esigin asıp jiberdik. Xatte berilgen narsege maz- meyram bolganga deyin. Olardı kenetten qolga alganımızda, sol waqıtta olar, kuderlerin bir- aq uzdi

[45] Sonda zulımdıq qılgan eldin artı kesildi. Jane barlıq maqtaw alemderdin Rabbı Allaga tan

[46] (Ay Muxamed G.S.): «Eger Alla estw, korw sezimderindi alıp, jurekterindi morlese, Alladan basqa senderge onı akeletin tanir kim? Magan bildirinder» de. Qara! Ayattarımızdı qanday ayırıp tusindiremiz. Odan keyinde olar, odan juz buradı

[47] (Muxammed G.S. olarga) ayt: «Magan korsetinder! Eger senderge kenetten nemese kornew Allanın azabı kelse, zalım elden basqa kim joq etiledi?»

[48] Elsilerimizdi qwantwsı ari qorqıtwsı etip jiberemiz. Sonda kim iman keltirip ozin tuzeltse, onda olarga qorqw joq ari qaygırmaydı

[49] Jane ayattarımızdı jasınga sıgargandardı zulımdıqtarı sebepti azap qolga aladı

[50] (Ay Muxammed G.S. Olarga) ayt: «Janımda Allanın qazınası bar demeymin, komesti de bilmeymin. Jane senderge peristemin de demeymin. Men ozime waxi etilgenge gana ilesemin. Kozdi men kozsiz ten be? Oylamaysındar ma?»,- de

[51] Rabbılarının aldına jinalwdan qorıqqandarga onımen eskert. Olar usin Alladan ozge bir dos ta qoldawsı da joq. Olardın saqsınwları kerek

[52] (Muxammed G.S.) sonday kundiz- tuni Rabbılarına jalbarınıp, Onın didarın tilegenderdi qwma. Olardın eesbinen sagan es narse joq. Jane senin esebinen olarga da es narse joq. (bir- birine jawapkersilik joq.) Sondıqtan olardı qwsan zulımdıq qılgandardan bolasın

[53] Qurays bastıqtarı Paygambarga: « Janındagı nasar adamdarmen birge otırwdan arlanamız. Olardı qwıp jibersen kelip otırar edik» degen eken. Osılaysa olardan keyin, keyi arqılı (Quraystın bastıqtarı jarlı Musılmandardı): «Aramızdan Allanın igilik etken adamdarı osı ma?»,- dewleri usin sınadıq. Alla (T.) sukirlik etkenderi biledi emes pe

[54] Qasan sagan ayattarımızga sengender kelse: «Salamun Galeykum (Senderge esendik bolsın)» de. Rabbıların marxamet etwdi oz ustine algan. Saksiz Alla, senderden birew, bilmey bir jamandıq istep, sonan keyin tawbe qılıp, ozin tuzeltse, soz joq. Alla asa jarılqawsı, erekse meyirimdi. Osılaysa kunakarlardın jolı anıqtalwı usin ayattarımızdı asalap bayan etemiz

[55] Osılaysa kunakarlardın jolı anıqtalwı usin ayattarımızdı asalap bayan etemiz

[56] «Rasında men Alladan basqa siıngandarına qulsılıq etwden tosıldım» de. «Senderdin oylarına qosılmaymın. Ol waqıtta adasqan sonday-aq twra jol tappagandardan bolamın» de (Muxammed G.S)

[57] (Muxammed G.S.): «Sınında men Rabbım tarapınan asıq dalel ustindemin. Sender onı jalgandadındar. Sender, jedel tilegen (azap) mende joq. Bilik Allaga gana tan. Ol twralıqpen ukim etedi. Jane Ol ukimetwsilerdin en jaqsısı » de

[58] «Eger senderdin asıgıs tilegenderin mende bolsa edi, arine sender men menin aramda is bitken bolar edi» de. Alla (T.) zalımdardı tolık biledi

[59] Komestin kiltteri Onın janında. Onı Ol, ozi gana biledi. Jane qurılıqtagı, tenizdegi narselerdi biledi. Bir japıraq tusse de, Alla onı biledi. Jane jerdin qarangılıqtarındagı qurgaq jane jas urıqqa deyin asıq Kitapta bar

[60] Ol sonday tunde senderdi olidey uyıqtatadı. Jane kundiz ne istegenderindi biledi. Sonan son senderdi belgili bir merzim toltırw usin kundiz oyatadı. Sonıra qaytıp barar jerlerin Sol jak. Odan keyin istegen isterindi tusindiredi

[61] Jane Ol, quldarın ustine oktem, Senderge qorwsı (periste) lar jiberedi. Birewlerine olim kelgen satte, peristelerimiz janın aladı ari es kemistik etpeydi

[62] Odan keyin xak iesi Allaga usınıladı. Saq bolındar, bilik ogan tan. Ari Ol esepsilerdin en juyregi

[63] (Muxammed G.S.): «Qurılıqta, tenizdin qarangılıqtarınan senderdi kim qutqaradı? Osıdan bizdi, qutqarsan, albette sukir etwsilerden bolar edik dep, ogan jasırın jalınıp, tileysinder» de

[64] (Ay Muxammed ! Olarga) ayt: «Senderdi budan ari barlıq beynetterden Alla qutqaradı. Sonda da sender ortaq qosasındar!»

[65] «Ol, senderge usterinnen nemese ayaqtarınnın astınan azap jiberwge, ne senderdi toptar turinde urıstırıp birine- birinnin kesirin tattırwga kusi jetedi» de. Qara! Olardın tusinwleri usin ayattarımızdı qalay asıq bayan etemiz

[66] Onı (Qurandı) xaqiqat bola tura ultın jasınga sıgardı. (Muxammed G.S.): «Senderge wakil emespin» de

[67] Ar xabardın natijelenetin bir waqıtı bar. Jaqında bilesinder

[68] (Muxammed G.S.) ayattarımız twrasında olardın ajıwaga kiriskenin korgen satte, basqa sozge kiriskenderine seyin olardan bet bur. Eger saytan sagan umıtırsa, esine tuskenennen keyin zalımdar tobımen birge otırma

[69] Sonday saqsıngandarga olardın esebinen (jawapkersilik) es narse tuspeydi. Biraq eskertwge boladı. Balkim olar saqsınar

[70] Sonday dinderin oyın-sawıqqa algandardı jane dunie tirsiligine aldangandardı qoyıp, Quran arqılı eskert. Birew qılıgı sebepti ziyanga usıramasın. Negizinen ogan Alladan ozge esbir dos ne qoldawsı joq. Jane arqanday tolew berse de odan alınbaydı. Mine sonday qılıqtarının saldarınan janıstalgandar usin qarsılıqtarı sebepti qaynap turgan swdan, swsın ari jan tursigerlik azap bar

[71] (Muxammed G.S.): «Alladan basqa bizge payda, ziyan keltire almaytın narsege siınayıq pa? Alla twra jolga salgannan keyin qaytıp, saytan bawrap, jer juzinde abırjıgan joldastarı: «Biz jaqtagı twra jolga kel» dep saqırıp jurgen kisi qusayıq pa?»,- de. «Allanın jolı twra jol. Jane alemderdin Rabbına boy usınwga buyırıldıq» de

[72] «Namazdı tolıq orındawga, Alladan qorqwga (buyırıldıq.)» Ol sonday Alla, xuzırına barıp jinalasındar

[73] Ol, kokter men jerdi sındıqpen jarattı. Ol: «Bol» degen kuni bola ketedi. Onın sozi sın. Sur uriletin (qiyamet) kuni akimsilik Oniki. Komesti jane kornewdi bilwsi ari Ol xikmet iesi, tolıq xabar alwsı

[74] Sol waqıtta Ibırayım akesi Azerge: «Buttardı tuttındarma? Rasında men seni de elindi de anıq adaswda koremin» degen

[75] Osılaysa Ibırayım (G.S.) ga senwsilerden bolwı usin kokterdin, jerdin (Gajayıp) mulikterin korsetttik

[76] Onı tun qaptagan satte, bir juldız kordi de: « Osı menin Rabbım» dedi. Juldız batqan kezde; «Batatındardı jaqsı kormeymin» dedi

[77] Twgan aydı korgende: «Osı menin Rabbım» dedi. Ol batqanda: «Eger Rabbım twra jolga salmagan bolsa edi, arine men de adasqan elden bolar edim» dedi

[78] Jane sıqqan kundi korgende: « Osı menin Rabbım, mınaw ulkenirek» dedi. Ol batqan satte: «Ay qawmım! Rasında, sender Allaga ortaq qosqan narselerden bezdim» dedi

[79] «Men sınayı turde juzimdi kokterdi, jerdi jaratqanga mulde jonelttim. Jane ortaq qoswsılardan emespin» dedi

[80] Eli onımen tartısqa kiristi. «Meni ras twra jolga salgan Alla jayında menimen talasasındar ma? Men senderdin ogan ortaq qosqan narselerinnen qorıqpaymın. Biraq Rabbım ne narse qalasa, (boladı) Rabbımnın bilimi ar narseni qamtıgan. Oylanbaysındar ma?»,- dedi

[81] «Senderdin qosqan ortaqtarınnan qalaysa qorqamın. Sender esbir dalel tusirilmegen narseni Allaga ortaq qoswdan qorıqpaysındar. Senim turgısınan eki toptın qaysısı layıgıraq? Eger biletin bolsandar.»

[82] Sonday iman keltirip, senimderin zulımdıqpen bılgamagandar, mine solarda senimdilik bar. Jane olar twra jolga tusirilgender

[83] Ibırayım (G.S.) nın eline baylanıstı bergen dalelimiz osı. Qalaganımızdın darejesin koteremiz. Kudiksiz Rabbın xikmet iesi, tolıq bilwsi

[84] Jane ogan Isxaq, Yagquptı berip, barlıgın twra jolga saldıq. Burın Nux (G.S.) tı da twra jolga salıp jane onın urpaqtarınan dawıt, Suleymen, Ayup, Yusıp, Musa jane Harun (G.S.) ga da (twra jol korsettik) Igilik istewsilerge osınday sıylıq beremiz

[85] Jane Zakeriya, Yaxya, Gisa jane Ilyas barlıgı jaqsılardan

[86] Jane Ismayıl, Alyasag, Yunıs ari Lut, barlıgın alemge ardaqtı qıldıq

[87] Jane olardın atalarınan, urpaqtarınan, twıstarınan da tandap alıp twra jolga saldıq

[88] Allanın nusqawı osı. Quldarınan kimdi qalasa, twra jolga saladı. Eger olar ortak qossa edi, arine olardın istegen gamaldarı joyılıp keter edi

[89] Mine bular, ozderine Kitap, danalıq jane paygambarlıq bergenderimiz. Eger endi bular (Quraystar), Qarsı kelse, qarsı kelmeytin bir eldi olarga wakil etemiz

[90] Mine solar, Allanın twra jolga salgan (paygambar) darı. (Muxammed G.S.) onda olardın jolın qw jane: «Senderden aqı suramaymın.Oytkeni Quran alemge ugit gana.» de

[91] Allanı layıqtı turde bagalamagandar, sol waqıtta: «Alla, adam balasına esbir narse tusirmedi» dedi. «Musa (G.S.) nın adam balasına bir nur jane twralıq turinde akelgen Kitabın kim tusirdi? Sender onı bolsek- bolsek qagazdar etip, keybirin korsetip, kobin jasırasındar. Negizinde atalarınnın ari senderdin bilmegenderin uyretilgen bolatın. Onı Alla tusirdi» de. Sonan son olardı qoyıp qoy, azgındıqtarında oynasın

[92] Bul (Quran) kentterdin anası Mekkelikterdi, manındagı adamdardı ugittewin usin biz sagan tusirgen ozinen burıngını rastawsı quttı bir Kitap. Sonday aqiretke sengender, bugan senedi de, olar namazdarına saqtıq isteydi

[93] Allanı jasınga sıgargan nemese ozine esbir waqi etilmese de: «Magan waqi etildi» degen, jane: «Alla tusirgen siyaqtını men de tusirem» degennen kim zalımıraq? (Muxammed G.S.) eger zalımdardı olim qinalısında, peisteler qoldarın sozıp: «Jandarındı sıgarındar! Bugin Allaga qarsı orınsız soylegenderin, Onın ayattarına menmensigenderin sebepti qorlawsı azappen jazalanasındar» degende bir korsen

[94] «Rasında algas ret jaratqanımızday bizge jalgız- jalgız keldinder. Senderge bergen narselerimizdi art jaqtarına tastatındar. Sonday-aq qoldawsı boladı dep oylagan serikterindi sendermen birge kore almaymın. Arine aralarındagı baylanıs uzildi. Ol oylagan narselerin senderden jım- jılas boldı» (Olarga dep aytıladı)

[95] Kudiksiz Alla, tuyirdi jane urıqtı jarwsı. Jane oliden tirini, tiriden olini sıgarwsı. Mine Alla osı. Al sonda qayda burılıp bara jatırsındar

[96] Tandı sogwsi, tundi tınıgw jane kun men aydı esep usin jaratqan. Osılar, asa ustem, tolıq bilwsi Allanın olsewi

[97] Ol, qurılıq jane tenizdin qarangılıqtarında sol arqılı jol tabwların usin juldızdardı jaratqan. Rasında ayattarımızdı biletin elge asıq tusindirdik

[98] Jane Ol, senderdi bir- aq kisiden jaratqan. Senderge (atanın belinde, ananın qarnında nemese jerdin ustinde, astında) waqıtsa turaq ari orın bar. Rasında ugatın qawımga ayatarımızdı asıqtan- asıq bayan ettik

[99] Jane Ol, aspannan janbır jawdırdı. Ol arqılı ar turli osimdikti sıgardıq ta, odan jasıldıq (kok) sıgarıp usti- ustine uyısqan tuyirdi sıgaramız. Jane qurma agasının qawasıgınan salbıragan swmaqtar jane juzim baqların, bir-birine uqsagan, uqsamagan zaytin, anar sıgaramız. Mawelengende ari piskende jemisterine bir qarandar; mine saksiz osılarda sengen el usin arine dalelder bar

[100] Jane de olar, Alla jaratqan jındardı Ogan tenedi. Jane olar bilmestikten Ogan uldar, qızdar uygardı. Ol olardın sipattangandarınan pak, jogarı

[101] Kokter men jerdi joqtan bar etwsi. Onın balası qalaysa boladı? Onın bir jubayı joq. Barlıq narseni jaratqan ari Ol, an narseni tolıq bilwsi

[102] Mine bul sipattarga ie bolgan Rabbıların Alla. Odan basqa esbir tanir joq. Ol, barlıq narseni jaratwsı. Endese Ogan qulsılıq qılındar. Ol ar narsege kepil

[103] Kozder Ogan jete almaydı. Ol, kozderdi koredi. Jane Ol, ote jumsaq, tolıq bilwsi

[104] Rasında Senderge Rabbıların tarapınan kornew dalelder keldi. Kim onı korse ozi usin. Jane kim kormese ziyanı ozine. Men senderge kuzetsi emespin

[105] Osılaysa ayattardı asıq tusindiremiz. Olar: «Birewden uyrengen ekensin» deydi. Soytse de Qurandı bilgen elge tusindiremiz

[106] Rabbın tarapınan sagan waxi etilgenge moyın usın, Alladan basqa tanir joq. Ortaq qoswsılardan juz bur

[107] Eger Alla qalasa edi, olar ortak qospas edi. Seni olarga kuzetsi qılmadıq. Sonday-aq sen olarga kepil de emessin

[108] Olardın Alladan ozge siıngandarın boqtamandar. Olar bilmey sekten sıgıp Allaga til tigizedi. Osılaysa Ar topqa oz isterin ademi korsettik. Sonan son qaytar orındarı rabbılarına. Sonda olarga ne istegenderin bildiredi

[109] Olar ozderine bir mugjiea korsetilse, ogan mindetti turde senetindikterine Allanın atımen qattı ant qıldı. (Muxammed G.S.): «Mugjizalar Allanın qasında» de. Sınayı turde olarga mugjiza kelse de, senbeytindigin sezbeysinder me

[110] Olardın konilderin, kozderin teris aynaldıramız. Algas ret ogan senbegendikteri siyaqtı olardı sergeldendikte qoyıp qoyamız. Olar qangırıp juredi

[111] Eger olarga peristelerdi tusirsek te jane olarga olikter soylesse de sonday-aq olardın aldına ar narseni jinasaq ta olar nanwsı emes. Arine Alla qalasa basqa. Biraq olardın kobi bilmeydi

[112] Osılaysa ar paygambarga adamdardın jane jınnın saytandarınan duspan qıldıq. Olar aldap bir-birine jaltıragan sozderdi sıbırlaydı. Rabbın qalasa edi, olar onı jasamas edi. Olardı jasandı sozderimen qoyıp qoy

[113] Olar, aqiretke senbegenderdin konilderi ogan awıp razı bolsın da, istegen kunaların istey bersin (dep kunkildedydi)

[114] (Muxammed G.S.): «Ol, senderge egjey- tegjeyli Kitap tusirdi. Sonda da Alladan basqa bi izdeyin be?»,- (de) Jane sonday Kitap bergenderimiz, o (Quran) nın Rabbın tarapınan sındıqpen tusirilgenin biledi. Endese, aste kudiktenwsilerden bolma

[115] Rabbınnın sozi (Quran) sındıq ari twralıqpen tamamdalgan. Onın, sozderin ozgertwsi joq. Ol, tolıq estwsi, asa bilwsi

[116] Eger sen jer juzindegi adamdardın kobine konsen seni Allanın jolınan adastıradı. Olar oylarına gana ilesedi de, mulde joramaldaydı

[117] Kudiksiz Rabbın jolınan adasqandardı jaqsı biledi. Ari Ol, twra joldagılardı da abden biledi

[118] Endese, Allanın ayattarına senwsi bolsandar Allanın atı aytılgannan jender. (Bawızdalganda Allanın atı aytılgan Xaywandardı jender)

[119] Alllanın atı aytılgandı jemeytin senderge ne boldı? Ote sarasız bolmaganda senderge aram etilgen narselerdi asıq bildirgen. Olardın kobi bilmestikten oysa adastıradı. Kudiksiz Rabbın Ol, sekten sıgwsılardı jaqsı biledi

[120] Kunanin kornewin de komesin de tastandar. Kudiksiz kuna istegender, istegenderi sebepti jazalandıradı

[121] Jane ogan, Allanın atı aytılmay Kudiksiz aram narse. (Onı jew durıs emes.) Rasında saytandar sendermen tartısw usin, oz sıpaylastarına sıbırlaydı. Eger olarga boy usınsandar, (Allaga) serik qoswsılardan bolasındar

[122] Oli birewdi tiriltip, ogan adamdardın isinde onımen juretin jarıq qılsaq, ol, qarangılıqtarda qalıp odan sıga almaytın birew qusagan bola ma? Osılaysa kapirlerge, istegen isteri ademi korsetildi

[123] Soytip ar kentte onda alakerlik qılwları usin onın buzıqtarın bastıq qıldıq. Olar ozderine gana aylakerlik jasagandarın angarmaydı

[124] Olarga bir ayat kelgen satte: «Allanın elsilerine berilgen siyaqtı bizge de berilgenge deyin iman keltirmeymiz» degen. Alla elsilikti qalay basqaratının biledi. Qılmıstılar; aylakerlikteri sebepti Allanın qasında qorlıq ari qattı qinwga dwsar boladı

[125] Sonda Alla, kimdi twra jolga salwdı qalasa, Islam usin onın konilin kenitedi. Jane birewdi adastırgısı kelse, onın konilin kokke sıgarıp bara jatqanday ote taraytadı. Ostip Alla, iman keltirmegenderdi qorlaydı

[126] (Muxammed G.S.): Mine osı Rabbınnın twra jolı. Rasında ugit alatın elge ayattarımızdı asıq bildirdik

[127] Olarga Rabbılarının qasında beybittik jurtı bar. Istegenderi sebepti Alla, olardın dosı

[128] Olardı tutas jinagan kuni: «Ay jın tobı! Adamdardan (azgırıp) kobeytinder» (delineli) Olardın adamdardan bolgan dostarı: «Rabbımız! Bir-birimizden paydalandıq. Bizge Sen bergen merzim jetip keldi» deydi. (Alla da) : «Orındarın tozaq, onda mulde qalasındar. Biraq Alla qalasa basqa» deydi. Kudiksiz Rabbın xikmet iesi, tolıq bilwsi

[129] Osılaysa zalımdardın istegenderi sebepti birin-birine ustem qılamız

[130] «Ay jın men admdar tobı! Senderge isterinnen ayattarımdı bayan etip, bul kunge kezdeswlerindi eskertetin elsiler kelmedi me?»,- (delinedi) Olar: «Rabbımız! Ozimizge kwamiz» deydi. Olardı dunie tirsiligi aldagan. Olar ozderinin anık qarsı bolgandıqtarına aygaq boldı

[131] Osı (elsi jiberilw), Rabbın, xalqı xabarsız bir kentti zulımdıqpen joq etwsi emes

[132] Jane arkimnin istegenine qaray darejeleri bar. Rabbın olardın istegen isterinen xabarsız emes

[133] Rabbın bay ari marxamet iesi. Qalasa senderdi ketiredi de, senderdi basqa qawımnın urpagınan jaratqanınday senderden keyin qalaganın orındarına keltiredi

[134] Kudiksiz senderge etilgen wade (qiyamet) albette keledi. Sender tosa almaysındar

[135] (Muxammed G.S.): «Ay elim! Samadarınsa istender. Arine men de istewsimin. Songı jurt kimdik iboladı? Tez bilesinder. Rasında zulımdar qutılmaydı» de

[136] Olar Alla jaratqan eginnen, maldan ules qıladı da, oz oydarınsa: «Bul Allaniki, bul ortaqtarımızdiki» dedi. Sonda ortaqtarıniki ortaqtarına jetedi. Olar nendey jaman ukim beredi

[137] (Jahiliet zamanında kapirler eginnen, maldan Allaga da, butqa da arnap sıbaga ayırıp, keyde Alla bay dep, Ogan arnalgandı butqa awıstırıp, butqa arnalgandı Allaga awıstırmaytın bolgan.) Sol siyaqtı ortaqtarı, musrikterdin kobin joyu ari olardın dinderin satastırw usin balaların oltirwdi ademi korsetti. Eger Alla qalasa edi, olar onı istemes edi. Endi olardı jasandıları boyınsa qoyıp qoy

[138] Olar olarınsa: «Bul maldar men eginder aram. Bizdin qalagandarımız gana jeydi. Jane osı xaywandardın arqaları(Miniske, jukke) aram etilgen» degen. Tagı bir maldar (bawızdaganda) ogan qasarısıp, Allanın atın aytpaydı. Alla olardı otirik jala jabwları sebepti jazalandıradı

[139] Jane olar: «Bul maldın qarındarındagılar (tiri sıqsa) erlerimizge gana tan, ayelderimizge aram» dep, eger oli sıqsa onda olar ortak. Alla olardın orınsız soylewlerinin jazasın beredi. Kudiksiz Alla xikmet iesi, tolıq bilwsi

[140] Sonday aqımaqtıq, bilmestikpen balaların oltirgender, Allaga qasarısıp, Allanın ozderine bergen nesibesin aram etkender ziyanga usıragan. Olar adasqan ari twra jol da tappaydı

[141] Ol sonday Alla aspalı jane aspasız baqsalardı, qurma agastarın, turli jemisti, osimdikterdi, zeytin jane anardı bir-birine uqsagan, uqsamagan turde jaratqan. Arbiri jemis bergen kezde, jemisinen jender. Onı jiıp algan kunde qusırın berinder; Isırap etpender. Kudiksiz Alla ısırap etwsilerdi jaqsı kormeydi

[142] Jane kolik bolatın ari usaq maldardı jarattı. Senderge Allanın rizıqtandırgan narsesinen jender, saytannın izine ermender.Oytkeni ol, senderge asıq duspan

[143] (Jahiliet dawrinde araptar maldardın keyde erkegin, keyde urgasısın, keyde istegi twmasın oysa aram etken eken.) Ol segiz tur jarattı. (Erkek, urgası) qoydan ekew, eskiden ekew. (Muxammed G.S.): «Alla eki erkegin nemese eki urgasısın aram etti me? Ogan eki urgasısının jatırlarındagılar da qosıla ma? Eger sozderin sın bolsa magan bilip tusindirinder» de

[144] Jane tuyeden ekew, siırdan da ekew. «Eki erkegin nemese eki urgasısın aram etti me? Ogan eki urgasısının jatırlarındagılar da qosıla ma? Nemese Alla senderge osını nusqaganda bar ma edinder?»,- de. Bilmese de adamdardı adastırw usin Alla otirik jala japqannan kim zalımıraq? Kudiksiz Alla, zalım eldi twra jolga salmaydı

[145] (Muxammed G.S.): «Magan waxi etilgende, jeytin kisige jewge aram bolgan narseni tappadım. Biraq jemtik, nemese agızılgan qan, negizinen aram donız eti, nemese kunalı bolıp, Alladan basqanın atımen bawızdalgan mal aram. Birew bas tartpay, sekten sıkpay sarsız qalsa, (jewine boladı.) Kudiksiz Rabbın asa jarılqawsı, erekse meyirimdi» de

[146] Jane Yahwdilerge barlıq tırnaqtı xaywandı aram qıldıq. Ari olarga siır, qoydın mayların da aram qıldıq. Biraq qırtıs maylarımen sajırqay jane jilik mayların aram qılmadıq. Osılaysa olardın sekten sıgwları sebepti jazalandırdıq. Rasında twrasın aytwsımız

[147] (Muxammed G.S.) olar seni jasınga sıgarsa, (olarga): «Rabbıların marxamet iesi jane Onın beyneti kunakar qawımnan qaytarılmaydı» de

[148] Allaga serik qatqandar: «Eger Alla qalasa edi, biz de atalarımız da serik qatpas edik ari es narseni aram qılmas edik.» deydi. Osı siyaqtı bulardan burıngılar da beynetimdi tatqanga deyin jasınga sıgargan. (Muxammed G.S. olarga): «Jandarında bizge qarsı sıgara alatın bilimderin bar ma? Negizinde sender oylarına gana ilesesinder de otirik aytasındar» de

[149] «Jettik dalel Allaniki, eger qalasa senderdi tugel twra jolga salar edi» de

[150] (Olarga): «Rasında Alla osını aram qıldı dep, aygaq bolatın aygaqtarındı keltirinder» de. Eger olar kwalik berse de, sen olarmen birge kwalik berme de ayattarımızdı jasınga sıgarıp, axiretke senbegenderdin awesine elikteme. Olar, Rabbılarına tendes qosadı

[151] (Olarga): «Kelinder, senderge Rabbılarınnın aram etkenderin oqiın: «Ogan es narseni serik qatpandar, ake-sesege jaqsılıq istesender, jarlılıktan balalarındı oltirmender» de. Senderdi de olardı da biz rizıqtandıramız. «Tagı arsızdıqtardın kornewine de komesine de jaqındamandar. Jane de Alla aram etken kisini oltirmender, jazıqtı bolsa gana boladı. Senderge osılardı Alla amir etti. Arine tusinersinder » (de) (Oltirilwge tiisti bolgandar: Jorta kisi oltirgender, murtad bolıp dinnen sıqqandar jane uyli bola turıp zina qılgandar.»)

[152] Jetimnin malına jaqındamandar; biraq ol, eseygenge deyin jaqsı basqarwga boladı. Olsewdi, tartwdı twralıqpen orındandar. Birewge saması keletindi gana jukteymiz. Jaqındarın bolsa da adildikti aytındar. Jane Allanın wadesin orındandar. Osılardı Alla nusqadı. Tusinersinder

[153] Kudiksiz Menin twra jolım osı. Endi sogan erinder. Basqa joldarga tuspender, sonda senderdi Allanın jolınan ayıradı. Senderge oslıardı Alla nusqadı. Saqtanarsındar

[154] Sonan son Musa (G.S.) ga igilik istegenge; tolıq, ar narseni ayıratın, jeteksilik etetin marxamet turinde Kitap berdik. Olar Rabbılarına jolıgwga iman keltirer

[155] Osı (Quran) biz tusirgen mubarak Kitap. Endi sogan erinder ari saqsınındar. Marxametke bolenersinder

[156] «Sınayı turde bizden burıngı (Yahwdi, Xristian) eki topqa Kitap tusirildi de biz olardın oqıgandarınan mulde xabarsızbız» dersinder (dep)

[157] Nemese: «Bizge Kitap tusirilse, olardan kori tagı twra jolda bolar edik» dersinder dep. Rasında senderge Rabbılarınnan bir asıq dalel, twra jol, marxamet te keldi. Endi Allanın ayattarın otirik dep olardan juz burgannan kim zalımıraq? Ayattarımızdan bas tartqandardı bas tartwları sebepti jaman qmnawmen jazalaymız

[158] Olar, ozderine peristelerdin kelwin, nemese Rabbınnın kelwin, ne Rabbınnın key belgilerinin kelwin gana kute me? Rabbınnın belgilerinen keyi kelgen kuni, burınnan iman keltirmegen nemese senimi boyınsa bir xayır istemegen birewdin imanı payda bermeydi. (Muxammed G.S.): «Kutinder, saksiz kutemiz» de

[159] Kudiksiz dinderinde bolinip, toptarga ayrılgandarmen esbir baylanısın joq. Sozsiz olardın isi Allaga tan. Keyin olarga istegen isterin tusindiredi

[160] Kim bir jaqsılıq keltirse, ogansonday on ese bar. Jane birew bir jamandıq istese, sonday-aq qana jaza beriledi de olar zulımdıqqa usıratılmaydı

[161] «Sınında Rabbım meni twra dinge, Ibırayım (G.S.) nın nagız jolına saldı. Ol ortaq qoswsılardan emes edi» de

[162] «Namazım, qulsılıgım, tirsiligim jane olimim bukil alemnin Rabbı Alla usin» de

[163] «Onın serigi joq. Osılay buyırıldım jane men boy usınwsılardın algasqısımın» de

[164] «Ol ar narsenin Rabbı bola tura Alladan basqa rab izdeyin be? Arbirewdin istegeni ozine tan. birewdin kunasın birew kotermeydi. Sonan son qaytar jerlerin Rabbıların. Sonda qaysılıqta bolgan narselerindi bildiredi» de

[165] Ol sonday Alla, senderdi jerdin xalifaları etti. Senderge bergen narselerde, sınaw usin darejelerde birindi- birinnen jogarı koterdi. Kudiksiz Rabbın, jedel jaza berwsi jane sınayı jarılqawsı, erekse meyirimdi

[1] Alif Lam Mim Sad

[2] (Muxammed G.S.) Bul sagan tusirilgen bir Kitap. Sondıqtan konlinde kirbendik bolmasın. Bul arqılı eskertwin, muminderge ugit usin

[3] Rabbılarınnan senderge tusirilgenge boy usınındar da Odan ozgeni dos tutıp ilespender. Nendey az gana ugit tındaysındar

[4] Qansalagan kentti joq ettik. Sonda olarga azabımız tundeletip nemese tuski dem alısta keldi

[5] Olarga azabımız kelgen satte: «Biz ras zalımdar boldıq» dep qana aygaylaw boldı

[6] Ozderine elsi jiberilgenderdi suraqqa tartamız ari elsilerdi de suraqqa tartamız

[7] Arine olarga bilip bayan etemiz. Negizinde olarga jasırın emespiz

[8] Ol kungi tarazılaw sındıq. Sonda kimnin tarazısı (jaqsılıqta) awır tartsa, mine solar qutılwsılar

[9] Jane kimnin tarazısı jenil tartsa, ayattarımızga orınsızdıq etkendikteri sebepti ziyan qıldı

[10] Rasında senderdi jer juzine ornalastırıp ozderine onda kun korister jasadıq. Nendey az sukir etesinder

[11] Rasında senderdi jaratıp sonan keyin beyneledik. Sonan son peristelerge: «Adamga sajde qılındar!» dedik. Barlıgı sajde etti. Biraq Ibilis sajde etpedi de sajde etwsilerden de bolmadı

[12] (Alla Ibiliske): «Sagan, Men amir etkende seni sajde etwden ne tıydı?» dedi. Ol: «Men odan artıqpın. Meni ottan jaratıp, onı balsıqtan jarattın» dedi

[13] (Alla): «Onda ol jerden tus. Onda senin menmenswine bolmaydı. Derew sıq, qor bolwsılardansın» dedi

[14] (Ibilis): «Qayta tiriletin kunge deyin mursa ber» dedi

[15] (Alla): « Sınında mursa berilgenderdensin» dedi

[16] (Ibilis): «Endese, meni qangırtqanın sebepti albette men de olarga qarsı Senin twra jolında otırıp alamın» dedi

[17] «Sonan son olarga aldı- artına, on-solınan kelemin de olardın kobin sukir etwsilerden tapapysın» dedi

[18] (Alla): «Qorlanıp qwılgan turde ol jerden sıq. Arine olardan kim sagan ilesse, senderdin barlıqtarınmen tozaqtı toltıramın» dedi

[19] (Alla): «Ay Adam! Sen jane jubayın jannatqa ornalas. Ekewin qalagandarınsa jender. Alayda osı agasqa jolamandar. Sonda zlımdardan bolasındar»

[20] Sonda saytan, ol ekewinin uyattı jerlerinin asılwı usin azgırdı da: «Rabbıların senderdi osı agastan, ekewin periste bolıp ketedi nemese mangi qalıp qoyadı dep gana tıygan» dedi

[21] Jane: «Sınında men ekewidi ugittewsilerdenmin» dep, ant isti

[22] Soytip ekewin aldap tusirdi. Sonda ekewi agastan tatqan satte, uyattı jerleri asılıp ketti. Kewi jannat japıraqtarınan usterine japsıra bastadı. Rabbıları ekewine: «Ekewlerindi osı agastan tıymap pa edim? Rasında saytan senderge asıq duspan demep pe edim?»,- dep dabıstadı

[23] (Adam ata men Xawa ana): «Rabbımız, biz ozimizge kesir istedik. Eger Sen bizdi jarılqap, marxamet etpesen albette ziyan etwsilerden bolamız» dedi

[24] (Alla): «(Jannattan) bir-birine duspan bolıp tusinder. Senderge jer juzinde bir merzimge deyin turaq jane paydalanw bar» dedi

[25] «Ol jerde tirsilik etesinder de, ol jerde olesinder. Jane ol jerden qayta sıgarılasındar» dedi

[26] Ay adam balası! Uyattı jerlerindi jabw usin kiim jane sandik- buyım tusirdik. (Jarattıq) Negizinde taqwalıq kiimi jaqsı. Solar Allanın belgileri. Arine tusinersinder

[27] Ay adam balası! Saytan, ata-analarınnın uyattı jerlerin korsetw usin kiimderin sesip, jannattan sıgargan siyaqtı senderge de sumdıq jasamasın. Oytkeni, ol jane onın sıbaylastarı, sender olardı kormegen jerden koredi. Saytandardı iman keltirmeytinderge dos qıldıq

[28] Olar qasan bir arsızdıq istese: «Atalarımızdı osı jolda taptıq, munı bizge Alla buyırdı» dedi. (Muxammed G.S.): «Sınında Alla arsızdıqqa buyırmaydı. Allaga bilmegen narselerindi aytasındar ma?»,- de

[29] (Muxammed G.S.): «Rabbım adildikti buyırdı. Arbir qulsılıq ornında bet alıstarındı twralap, dinderindi Allaga arnap otırıp, Odan tilender. Sender bastapqı jaratqanınday jane Ogan qaytasındar» de

[30] (Alla, adam balası nın) bir tobın twra jolga saldı. Jane bir tobı da adaswga tiisti boldı.Oytkeni olar, Alladan ozge saytandardı dos tuttı da olar ozderin twra joldamız dep esptedi

[31] (Jahiliet dawirinde, araptar, Kagbanı jalanas aynalıp, jane et, may jemegen.) Ay adam balaları! Arbir qulsılıq ornında zeynetterindi alındar. (Kiininder) Jane jender, isinder de ısırap etpender. Kudiksiz Alla ısırap etwsilerdi suymeydi

[32] (Muxammed G.S.): «Allanın quldarına korkem etip sıgargan narsesin (kiimin) jane bergen jaqsı nesibelerin kim aram etti» de. «Bul nesibe dunie tirsiliginde iman keltirgender usin. (Alayda kapirler de ortaq) Qiyamet kuni muminderge gana» de. Bilgen elge ayattardı ostip tusindiremiz

[33] «Kudiksiz Rabbım, arsızdıqtardı, Onın kornew, komesin, kunanı, orınsız ozbırlıqtı, ogan baylanıstı esbir dalel tusirilmegen narseni Allaga serik qoswlarındı jane bilmeytin narselerindi Allaga qarsı soylewlerindi aram qıldı» de (Muxammed G.S)

[34] Ar alewmettin belgili bir merzimi bar. Olar, sol merzimi kelgen satte, bir dem kesikpeydi de ilgerlemeydi

[35] Ay adam balaları! Eger senderge isterinnen ozderine ayattarımdı tusindiretin elsiler kelse, sonda birew saqsınıp, ozin tuzeltse, olarga bir qorqw da joq ari olar qaygırmaydı

[36] Sonday ayattarımızdı otirik degender, ozderin odan zor sanagandar, solar, tozaqtıq. Olar onda udayı qalwsılar

[37] Allanı otirik qaralagan nemese Onın ayattarın jasınga sıgargan birewden kim zalımıraq? Olar Kitaptagı tiesilerine qawısadı. Aqır elsilerimiz olardın jandarın alwga kelip: «Alladan ozge siınatındarın qayda?»,- degende: «Olar bizden gayıp boldı» dep, ozderinin qarsı bolgandıqtarına ozderi aygaq boldı

[38] (Alla qiyamette olarga): «Senderden burıngı otken, tozaqtagı jın jane adamdar tobının isine kirinder» deydi. Ar top tozaqqa kirgen satte, oz twısın (aldıngı joldasın) qargaydı. Barlıgı onda jinalganda, artqıları, aldındagılarına: «Rabbımız! Osılar bizdi adastırgan. Sondıqtan olarga tozaq otınan eki ese azap ber» deydi. (Alla): «Arkimge eki ese azap bar. Biraq sender bilmeysinder» deydi

[39] Jane olardın aldıngıları, artqılarına: «Senderdin bizge bir artıqsıların joq. Endese istegenderinnin azabın tatındar» deydi

[40] Kudiksiz ayattarımızdı jasınga aynaldırıp, odan ozderin jogarı korgenderge koktin esikteri asılmaydı.. Jane olar tuye inenin kozinen otkenge deyin ujmaqqa kirmeydi. Kunakarlardı ostip jazalandıramız

[41] Olarga jahannamda tosek jane usterinde jamılgılar bar. Zalımdarga osılaysa jaza beremiz

[42] Jane iman keltirip, izgi is istegender, negizinde birewge saması keletindi gana jukteymiz. Solar jannattıq. Olar onda mangi qalwsı

[43] Olardın konilderinen kirbendikti sıgaramız, astarınan ozender agadı. Olar: «Barlıq maqtaw bizdi osı twra jolga salgan Allaga tan. Eger Alla bizdi twra jolga salmasa edi, twra joldı taba almaytın edik. Rasında Rabbımızdın elsileri, sındıqtı keltirgen edi » deydi. Jane olarga: «Mine gamaldarın sebepti murageri bolgan ujmaqtarın osı» delingen turde dabıstaladı

[44] Ujmaqtagılar, tozaqtagılarga: «Rabbımızdın bizge wade etkenin twra taptıq. Sender de Rabbılarınnın wade etkenin twra taptındar ma?»,- dep aygaylaydı. (Olar): «Arine» deydi. Sonda olardın aralarında bir aygaysı: «Allanın qargısı zalımdarga» dep aygaylaydı

[45] Olar, Allanın jolınan tosıp, onda bir qisıqtıq izdeydi. Jane olar axiretke de qarsı bolwsılar

[46] (Ujmaqtagılar men tozaqtagılardın) arasında dalda bar. Jane «Agraf» delingen jogarı orında eki jaqtagılardı da alpetterinen tanıytın birewler bar. Bular: «Senderge salem» dep jannattagılarga aygaylaydı. Bular ali jannatqa kirmegen, umit etetinder

[47] Qasan olardın kozderi tozaqtıktar jaqqa burılsa: «Rabbımız! Bizdi zalım elmen birge qıla korme!»,- deydi

[48] Agraftagılar tozaqtagı alpetterinen tanıgandarga: «Senderge koptikterin jane menmendikterin payda bermedi me?»,- dep aygaylaydı

[49] (Olarga ujmaqtagılardı korsetip:) “Bularga Allanın raxmeti timeydi dep, ant isken adamdarın emes pe? Ujmaqqa kirinder. Senderge qorqınıs joq ari sender qaygırmaysındar” (delinedi)

[50] Tozaqtagılar, ujmaqtagılarga: “bizge swlarınnan nemese Allanın senderge bergen nesibesinen togip jiberinder” dep aygaylaydı. Olar: “Rasında Alla, ol ekewinde kapirlerge aram etken” deydi

[51] Olar, dinderin oın- sawıqqa aynaldırıp, dunie tirsiligi aldagandar. Olar osı kunge jolıgwların umıtıp jane ayattarımızga qarsı kelgendey bugin. Biz olardı umıtamız

[52] Rasında Biz olarga, iman keltirgen qawım usin twra jol marxamet turinde bir Kitap tusirip, onı bilim jolımen ayırıp tusindirdik

[53] Olar onın natijesin (bastarına keletinin) gana kutedi. Onın natijesi kelgen kuni, onı umıtıp jurgender: “Rabbımızdın elsileri sındıqtı akelgen edi. Endi bizdi qoldawsı bar ma? Nemese duniege qaytarılamız ba? Sonda burıngı istegenimizden basqanı ister edik” deydi. Rasında olar ozderine kesir istedi. Sonday-aq olardın jasandı tanirleri adasıp joq boldı

[54] Kudiksiz Rabbıların sonday Alla, kokter men jerdi altı kunde jaratqan. Sonan keyin garsını koterildi. Birin- biri qwalap, kundizdi burkegen tundi jane kun men aydı, juldızdardı da amirine bagındırgan. Saq bolındar! Jaratw jane buyrıq berw Ogan tan. Ote jogarı Alla, bukil alemnin Rabbı

[55] Rabbılarına jalbarınıp, jasırın turde tilender. Kudiksiz Ol, sekten sıgwsılardı jaqsı kormeydi

[56] Jer juzi tuzetilgennen keyin bulinsilik qılmandar. Jane Allaga xawip ari umitpen jalbarınındar. Rasında Allanın raxmti jaqın

[57] Ol sonday Alla raxmetinin (janbırdın) aldın ala jelderdi qwantwsı etip jiberedi. Awır bulttardı kotergen boyda, oli (qagır) bir memleketke jiberip, sonda ol arqılı janbır jawdırıp, sonımen ar turli jemisterdi sıgaramız. Osılaysa olikterdi de tiriltemiz. Arine ugittenersinder

[58] Jaqsı jerdin osimdigi Rabbının qalawı boyınsa sıgadı. Sonday qunarsız jerge az narse gana sıgadı. ( Bul ıqılas pen ıqılassızdın mısalı) Osılaysa ayattarımızdı sukirlik qılatın elge ayırıp bayan etemiz

[59] Rasında Nux (G.S.) tı eline paygambar etip jiberdik. Sonda ol: “Ay elim! Allaga qulsılıq qılındar, senderdin Odan basqa tanirlerin joq. Saksiz men senderge keletin ulı kunnin azabınan qorqamın” dedi

[60] Elinin bastıqtarı: “Arine biz seni asıq adaswda koremiz” dedi

[61] “Ay elim! Men de esbir adasqandıq joq. Birak men alemderdin Rabbı tarapınan bir elsimin” dedi

[62] “Senderge Rabbımnın jibergenderin jalgastırıp, senderdi ugitteymin. Jane Alladan sender bilmegendi bilemin”

[63] Saqsınıp, marxametke bolenwlerin usin Rabbıların tarapınan, ozderinnen senderge eskertetin bir kisige nasixat kelwine tanırqaysındar ma

[64] Sonda olar onı jasınga sıgardı. Sondıqtan onı jane onımen birge kemede bolgandardı qutqarıp, ayattarımızdı otirik degenderdi swga batırdıq.Oytkeni olar anıq kozsiz el di

[65] Jane Gad eline twıstarı Hud (G.S.) tı jiberdik: “Ay elim! Allaga qulsılıq qılındar! Senderdin odan basqa tanirlerin joq. Qorıqpaysındar ma?”,- dedi

[66] Elinin qarsı bolgan tobı: “Arine biz seni eswas koremiz. Jane seni anıq otiriksilerden dep oylaymız” dedi

[67] “Ay elim! Men bir aqımaq emespin. Biraq alemderdin Rabbı tarapınan bir elsimin” dedi

[68] “Senderge Rabbımnın jibergenderin jalgastıramın. Ari senderge senimdi bir ugitsimin…”

[69] Rabbıların tarapınan ozderinnen, senderge eskertw usin bir kisige nasixat elwine tanırqaysındar ma? Oylandar! Sol waqıtta Alla senderdi Nux qawımınan keyin orınbasar qılıp, ari tulga jaratılısında da artık qıldı. Endese Allanın nıgmetterin eske alındar, arine qutılasındar.”

[70] Olar: “Sen bizge jalgız gana Allaga qulsılıq qılwımız jane ata- babalarımızdın tabınatındarın tastawımız usin keldin be? Eger ras aytwsılardan bolsan, bizdi quqaylagan azabındı akel” dedi

[71] (Hud G.S.): “Rabbıların tarapınan azap jane asw tiisti boldı. Alla ogan esbir dalel tusirmegen, attarın, ozderin jane ataların qoygan tanirlerin jayında menimen talsasındar ma? Endi natijeni kutinder, men de sendermen birge kutwsilerdenmin” dedi

[72] Sonda Hud (G.S.) tı, onımen birge bolgandarı marxametimizben qutqardıq ta ayattarımızdı jasınga sıgargandardın jane senbegenderdin artın uzdik

[73] Jane Samud eline twıstarı Salix (G.S.) dı jiberdik: “Ay qawımım! Allaga qulsılıq qılındar, senderdin Odan basqa tanirlerin joq. Senderge Rabbılarınnan asıq mugjiza keldi. Mine Allanın ingeni senderge bir mugjiza. Onı erkine qoyındar, Allanın jerinde ottasın. Ogan bir sumdıq istemender. Aytpese, senderdi jan tursigerlik azap qolga aladı” dedi

[74] Eske alındar! Sol waqıtta Gaddan keyin senderdi olardın orınbasarı qılıp, jer juzine ornalastırdı. Oypattarınan saraylar jasap alıp, tawlardı ungip uyler jasaytın edinder. Sondıqtan Allanın nıgmetterin eske alındar da jer juzinde bulinsilik qılıp jurmender

[75] Elinin dandaysıgan tobı, aralarındagı iman keltirgenderdi qor korip: «Salixtın, Rabbı tarapınan anıq elsi ekenin bilesinder me?»,- dedi. Olar: «Kudiksiz biz ol arqılı jiberilgen narselerge senemiz» dedi

[76] Dandaysıgandar: «Kudiksiz biz sender sengen narselerge qarsımız» dedi

[77] Sonday olar ingendi oltirip, Rabbılarının amirinen sıqtı da: «Ay Salix! Eger sen elsilerden bolsan, bizge bopsalaganındı keltir» dedi

[78] Sonda olardı bir silkinis qolga aldı da uylerinde etpettegen boydarında qaldı

[79] Sonda Salix olardan juz burıp: «Ay elim! Rasında men senderge Rabbımnın buyrıgın jalgastırdım. Biraq sender ugittewsilerdi jaqsı kormedinder» dedi

[80] Lut (G.S.) sol waqıtta eline: «Senderden burın alemnen eskimnin istemegen arsızdıgın isteysinder me?» dedi

[81] «Sender ayelderdi qoyıp erkekterge qızıgıp kelesinder me? Arine sender sekten sıqqan elsinder»

[82] Elinin jawabı: «Olardı kentterinnen sıgarındar. Oytkeni, olar ote tazasıngan adamdar» dew gana boladı

[83] Sonda Lut (G.S.) tı jane semyasın qutqardıq. Biraq qatını gana apatqa usıragandardan boldı

[84] Olarga bir janbır jawdırdıq. Kunakarlardın sonının qalay bolganın kor

[85] Madyan eline twıstarı Sugayıp (G.S.) tı jiberdik: «Ay elim! Allaga qulsılıq qılındar. Senderdin Odan basqa tanirlerin joq. Senderge Rabbılarınnan asıq bir dalel keldi. Endi olsewdi, tartwdı tolıq orındandar. Adamdardın narselerin kemitpender. Tuzetilgennen keyin jer juzinde bulinsilik qılmandar. Eger iman ketirgen bolsandar, senderge osı isterin jaqsı» dedi

[86] «Iman keltirgenderdi Allanın jolınan tosıp, bopsalap, qınırlıq izdew usin arbir jol ustinde otırmandar. Jane oylandar, sender az edinder, Alla kobeytti. Jane de buzaqılardın sonı qalay boldı, qarandar! »

[87] «Jane senderden bir top, men arqılı jiberilgenge senip, bir top senbese, Sonda aramızga Alla ukim bergenge deyin sabır etinder. Ol, ukim berwsilerdin jaqsısı»

[88] Elinin dandaysıgan bastıqtarı: «Ay sugayıp! Arine seni de senimen birge iman keltirgenderdi de kentimizden sıgaramız, nemese dinimizge qaytasındar» dedi. Sugayıp(G.S.): «Jaqtırmasaq ta ma?»,- dedi

[89] «Alla bizdi dinderinnen qutqargannan keyin qaytalasaq, rasında Allaga otirik jala qoygan bolamız. Biraq Rabbımız qalasa, ogan qaytwımızga boladı. Rabbımızdın bilimi ar narsni sıydırdı. Allaga tawekel qıldıq. Rabbımız! Biz benen elimizdin aarsına twralıqpen Sen ukim et. soNday-aq Sen bilik awtwsılardın en jaqsısın» (dedi. Sugayıp G.S)

[90] Elinin isinen qarsı bolgan bastıqtarı: «Eger Sugayıpqa ilessender, sol waqıtta anık ziyan etwsilerden bolasındar» dedi

[91] Sonda olardı bir silkinis qolga alıp jurttarında etpettegen boylarında qaldı

[92] Sugayıp (G.S.) tı jasınga sıgargandar, tipti jurttarında bolmaganday boldı. Sonday-aq Sugayıp (G.S.) tı jasınga sıgargandar ziyan tarttı

[93] Sonda ol, olardan bet burıp: «Ay elim! Rasında men senderge Rabbımnın nusqawların jalgastırdım ari senderge ugit ettim. Al endi qarsı bolgan bir elge qaytıp qaygıramın? » ,- dedi

[94] Tagı Biz arqanday bir kentke elsi jibersek, olar jalbarınsın dep, ol jerdin turgındarın tarsılıq, qiınsılıqqa usırattıq

[95] Sonan son jamansılıqtı jaqsılıqqa awıstırdıq. Tipti artılıp ketti de: «Atalarımızdın basına da tarsılıq, kensilik kelgen ken» desti. Sondıqtan olardı kenetten qolga alganımızda ozderi de bilmey qaldı

[96] Eger ol olkelerdin eli iman keltirip, saqsınsa edi, arine olarga kok pen jerdin bereketterin asıp jiberer edik. Biraq olar jasınga sıgardı. Sondıqtan qılmıstarı sebepti olardı qolga aldıq

[97] Kentterdin xalqı, ozderine azabımızdın tundeletip, olar uyqıdagı kezde kelwinen qawipsiz be

[98] Jane de ol kentterdin eli, kun koterile bere oynap jurgen satte, azabımızdın kelwinen kapersiz bola ala ma

[99] Sonday-aq Allanın karinen aman bola ala ma? Allanın beynetinen ziyanga usıraytın el gana qobaljımaydı

[100] Jerdin burıngı ielerinen keyingi muragerler tusinbey me? Eger qalasaq, kunalarına qaray beynet berer edik. Sonday-aq jurekterin morleymiz, sondıqtan olar estimeydi

[101] (Muxammed G.S.) Bul kentterdin qissaların sagan bayan etemiz. Arine olarga elsileri ap- asıq dalel keltirgen edi. Sonda da burın otirik degen narselerine sengileri kelmedi. Mine Alla, qarsı bolwsılardın juregin ostip morleydi

[102] Olardın kobin wade de tappadıq. Ari olardın kobin mulde buzıq kordik

[103] Odan keyin Musa (G.S.) nı Pergawın jane sıbaylastarına mugjizalarmen jiberdik. Sonda olar, mugjizaga qarsı keldi. Al endi buzaqılardın sonınınn qalay bolganın kor

[104] Musa (G.S.): «Ay Pergawın! Sınında men bukil alemnin Rabbı tarapınan jiberilgen bir elsimin» dedi

[105] «Allaga xaqiqattı gana aytwga mindettemin. Senderge Rabbılarınnan asıq dalel akeldim. Endi Izrail urpaqtarın menimen birge jiber» dedi

[106] (Pergawın): «Eger sen bir mugjiza keltirgen bolsan, al onı akel. Eger sozin sın bolsa» dedi

[107] Sonda (Musa G.S.) tayagın tastadı. Ol, derew asıqsa bir aydagar boldı

[108] Tagı qolın sıgardı. Sonda ol, qarawsılarga appaq korindi

[109] Pergawın elinin bastıqtarı: «Kudiksiz mınaw anıq bilgis siqırsı» dedi

[110] «Senderdi jurttarınnan sıgargısı keledi. Ne buyrasındar?»

[111] «Onı da twısın da toqtatıp qoyıp, qalalarga jinawsılar jiber.»

[112] «Bukil bilgis siqırsılardı sagan akelsin» (desti)

[113] Siqırsılar, Pergawınga kelip: «Eger biz jeniske ie bolsaq, arine bizge sıylıq bar sıgar» dedi

[114] (Pergawın): «Arine! Ari jaqın adamdarımnan bolasındar» dedi

[115] (Siqırsılar): A Musa! Endi (onerindi ortaga) ne sen qoy nemese bizder qoyyaıq dedi

[116] (Musa G.S.): «Sender qoyındar» dedi. Olar (onerlerin) qoygan satte, adamdardın kozderin siqırlap, olardı qorqıttı. Sonday-aq ulken bir siqır keltirdi

[117] Musaga: «Tayagındı tasta» dep waxi ettik. Sol satte, tayaq olardın jasandı narselerin jalmay bastadı

[118] Sonda sındıq ortaga qoyılıp, olardın istegenderi bosqa ketti

[119] Soytip olar sol arada jeniliske usırap, qor bolıp qayttı

[120] Siqırsılar sajdege jıgıldı

[121] Olar: «Bukil alemnin Rabbına sendik» dedi

[122] «Musa men harwnnın Rabbına….»

[123] (Pergawın): «Men senderge ruqsat berwden burın ogan iman keltirdinder me? Rasında bul, qala xalqın sıgarw usin jasagan bir adisterin. Balem jaqında koresinder.» dedi

[124] «Arine qol-ayaqtarındı sadırlata kestiremin, sonson tugeldey astıramın»

[125] (Siqırsılar): Sozsiz, Rabbımızga aynalamız! ,- dedi

[126] «Sen, bizden Rabbımızdın ayattarı kelgende iman keltirdi dep qana os alasın. Rabbımız! Bizge sabır ber ari bizdi Musılman bolgan kuyde oltir!….»

[127] Pergawın elinin bastıqtarı: «Musanı jane elin, jer juzinde bulinsilik qılsın jane seni de, tanirlerindi de tastasın dep qoya bersin be? » dedi. (Pergawın olarga): «Uldarın oltiremiz de ayelderin tiri qoyamız. Arine biz olardın ustinde oktembiz» dedi

[128] Musa (G.S.) eline: «Alladan jardem tilender ari sabır etinder: Jer Allaniki ekeni dawsız. Ol, quldarınan qalaganına mura qıladı. Songı tabıs taqwalardiki» dedi

[129] (Eli Musa G.S.ga): «Sen bizge kelwden burın jane sen bizge kelgennen keyin de qinaldıq» dedi. (Musa G.S.): «Rabbıların duspandarındı joyıp, ornına senderdi ol jerge ornalastırwı mumkin.Biraq senderdin de qalay isteytinderine qaraydı» dedi

[130] Sınında, Pergawın tobın, ugit alwları usin jıldarsa jemisterin kemitip, qolga aldıq

[131] Qasan olarga bir jaqsılıq kelse: «Bul bizdin xaqımız» dep, eger olarga bir jamandıq jetse, Musa jane onımen birge bolgan kisilerdi ırımdaydı. Bayqandar! Olardın satsizdikteri Alla tarapınan. Biraq olardın kobi bilmeydi

[132] Tagı olar: «Bizdi jadılaw usin qansa mugjiza keltirsen de sagan senbeymiz » dedi

[133] Sondıqtan olarga asıq mugjizalar turinde; topan swı, sekirtke, bit, baqa jane qan jiberdik. Sonda da olar menmensigen ari olar kunakar bir qawım boldı

[134] Rawayat boyınsa, bir juma qarangılıq basıp, quygan sel pergawındıqtardın uylerine toladı. Olardın jalbarınwları boyınsaa Musa (G.S.) nın tilegimen, kun asılıp, mol osimdik sıgadı. Sonda da iman keltirmegendkterinen segirtke, bit, sonson baqa qaptap, odan keyin swları qanga aynaladı.) Olarga azap kelgen kezde: «Ay Musa! Rabbına, sagan bergen wadesi boyınsa jalbarın. Eger bizden azabın ayıqtırsan, arine sagan senemiz de Izrail urpaqtarın senimen birge qoya beremiz» dedi

[135] Qasan olardan belgili merzimge deyin azaptı ayıqtırsaq, sol waqıtta olar sertterin buzdı

[136] Ayattarımızdı jasınga sıgarıp, onı elemegendikterinen olardı tenizge batırıp jazasın tarttırdıq

[137] Sonday ezilgen xalıqtı (Izrail urpaqtarın) biz qunarlı qılgan jerdin sıgısına da batısına da murager qıldıq. Soytip olardın sabır qılwları sebepti Rabınnın Izrail urpaqtarına degen igi sozderi orındaldı. Sonday-aq Pergawın men elinin, biiktetip jasap bara jatqandarın talqandadıq

[138] Tagı Izrail urpaqtarın tenizden otkizdik. Sonda olar buttarına soqıngan bir elge keldi: «Ay Musa! Bulardın tanirleri qusagan bizge tanir jasa» dedi. (Musa G.S.): «Sınında sender bilmeytin elsinder» dedi. (Bul Gamalqa eli edi)

[139] «Sozsiz olardın dinderi joyıladı da olardın istegen isteri bosqa ketedi.»

[140] «Senderge bukil alemnen senderdi artıq qılgan Alladan basqa tanir izdeymin be?»,- dedi

[141] (Izrail urpaqtarı,) oylandar! Senderdi qattı azappen qinagan, uldarındı bawızdap, ayelderindi tiri qoygan Pergawın semyasınan qutqargan edik. Osılarda sender usin Rabbıların tarapınan zor sınaw bar

[142] Musa (G.S.) ga otız tun wade ettik te ogan ondı qosıp, soytip Rabbının belgili waqıtı qırıq keske toldı. Musa (G.S.) twısı Harunga: «Elimnin isinde ornıbasarım bol. Tuzelt te buzaqılardın jolına erme» dedi

[143] Rawayat boyınsa, Musa eline: «Pergawınnan qutılsaq, Alla tarapınan Bir Kitap keltiremin» deydi. Sondıqtan qutılgannan keyin Alalnın amiri boyınsa Tur tawında qırıq kun oraza ustagannan keyin Allamen soylesip tawrat tusedi. Musa (G.S.), belgili wademizde kelip, Rabbı ogan soylegende , (Musa G.S.): «Rabbım magan ozindi korset, Seni koreyin» dedi. (Alla): «Meni, aste kore almaysın; biraq tawga qara, sonda eger ol ornında tura alsa, sen de Meni koresin» dedi. Sonda Rabbı tawga elestegen satte, onı bıt- sıt qıldı. Musa (G.S) da talıp tusti. Esi kire sala: «Sen paksin, Sagan tawbe ettim, ari men senwsilerdin algasqısımın» dedi

[144] (Alla T.): « Ay Musa! Sınında seni adamdardan elsilikke jane soyleswge tandap aldım. Endese, sagan bergenderimdi al da, sukirlik etwsilerden bol» dedi

[145] Musa (G.S.) ga (Tawrat) taqtaylarında ar narseni ugit turinde asalap jazgan edik: «Sonda onı mıqtı usta jane eline amir et. Onın korkem nusqawların alsın. Sagan, buzaqılardın jurtın korsetemin?»

[146] Jer juzinde orınsız turde dandaysıgandardı uzaqtastıramın. Eger olar barlıq belgilerdi korse de ogan senbeydi. Sonday-aq olar twra joldı korse; onı jol qıp ustamaydı. Al eger qisıq joldı korse, onı jol qıp aladı. Bul olardın ayattarımızdı otirik dep odan gapıl bolgandıqtarı

[147] Ayattarımızdı, aqiretke kezdeswdi otirik degenderdin gamaldarı joyılıp, isterine qaray gana jazalanadı

[148] Musa (G.S.) dan kyin eli; sandik- buyımdardan dabısı bar buzawdın musinin jasap aldı. Olar, ol buzawdın ozderimen soylespeytinin jane olardı twra jolga salmaytınınn kormey me? Olar onı tanir tutıp, zalımdardan boldı

[149] (Musa G.S. Tur tawına Allaga jalbarınw usin qırıq kun turganda, Samri, eldin altın bilezikterinen buzawdın musinin jasaydı. Rawayat boyınsa Jebreyil G.S. nın atının izinen alıngan topıraqtı isine qoygandıqtan nemese isine kirgen jel arqılı buzawdın dawısı sıgatın bolgan.) Olardın qoldarı tusken zamanda (qattı okinip iıqtarı tusken turde) anıq adasqandıqtarın korip: «Eger Rabbımız bizge marxamet etpese, bizdi jarılqamasa, arine ziyan tartwsılardan bolamız» desti

[150] Musa (G.S.) eline ıza bolıp, keyigen turde qaytqan kezde: «Menen keyin magan nendey jaman is istedinder! Rabbılarınnın amirine asıqtındar ma?»,- dep (Tawrat) taqtayların tastay salıp, twısı (Harun) nın basınan ustap ozine qaray tarta bastadı? (Harun): «Ay anamnın ulı! Rasında bul el meni, basınıp tipti ozimdi oltirwge jaqındadı. Endi meni duspandarga kulki qılma da meni zalım elmen birge sanama!»,- dedi

[151] Musa (G.S.): «Rabbım! Meni jane twısımdı jarılqa, bizdi marxametine bole! Sen meyirimdilerdin en jaqsısısın» dedi

[152] Kudiksiz sonday buzawdı tanir tutqandarga Rabbıları tarapınan qahar tiip, dunie tirsiliginde qorlıqqa usıraydı. Qarawsılardı osılaysa jazalaymız

[153] Sonday jaman is istegender, sodan keyin tawbe qılıp, iman keltirse, kudiksiz Rabbın sonan son da asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[154] Musanın aswı basılganda, taqtaylardı aldı. Nusqasındagı jazwda; Rabbılarınan qorıqqandarga twra jol jane marxamet bar edi

[155] Musa (G.S.) belgili merzimimiz usin elinen jetpis kisi sayladı. Sonda olardı jer silkinw qolga alganda (Musa G.S.): «Rabbım! Eger qalasan olardı da meni de budan burın joq eter edin. Isimizdegi aqımaqtardın qılıqtarının saldarınan, bizdi joq etesin be? Bul Senin bir sınawın gana. Sonımen qalaganındı adastırıp, qalaganındı twra jolga salasın. Sen bizdin iemizsin. Endi bizdi jarılqa, bizge marxamet et. Sen jarılqawsılardın en jaqsısın.» dedi

[156] (Rawayat boyınsa, Alla, Musaga Izrail urpaqtarının buzawga soqınwlarınan tawbe qılwları usin jetpis wakil saylap kelwin buyıradı.) «Bizge osı duniede jane aqirette jaqsılıq jaza kor! Kudiksiz biz Sagan bet burdıq.» (Alla T.): «Men qalaganımdı azabıma usıratamın, raxmetim ar narseni sıydırdı. Marxametimdi sonday taqwalıq qılgandarga, zeket bergenderge jane ayattarımızga sengenderge jedel jazamız» dedi

[157] Olar, sonday jandarındagı Tawratta jane Injilde jazwlı jiberilgen, sawatsız Paygambarga ergender. Ol, olardı jaqsılıqqa buyırıp, jamandıqtan tıyadı. Jaqsı narselerdi xalal, jaman narselerdi aram qıladı. Olardın usterindegi awır jukterdi (tusirip) sielinisken narselerdi sesedi. Endi sogan (Muxammed G.S.ga) sengender, olar ogan qurmet etip ari ogan komek korsetkender sonday-aq ogan tusirilgen nur (Quran) ga ergender, mine solar qutılwsılar

[158] (Muxammed G.S.): Ay adam balası! Men barlıgınga Allanın elsisimin; Ol sonday Alla, jer men koktin ieligi Ogan tan. odan basqa tanir joq. Ol tiriltedi de oltiredi. Allaga jane Allanın sozderine sengen, jiberilgen sawatsız Paygambarga iman keltirinder. Jane ogan erinder, arine twra jol tabasındar de

[159] Musanın qawmınan da twra jolga salatın jane onımen adildik isteytin bir top bar

[160] Biz Izrail urpaqtarınan on eki rwlıq toptarga boldik. Musa (G.S.) dan, eli sw suraganda: «Tayagındı tasqa ur» dep waxi ettik. Sonda tastan on eki bastaw sıqtı da arkim oz swatın bildi. Olarga bulttı kolenke qılıp, ozderine «Manna, Salwanı» tusirdik: «Senderge Biz bergen taza rizıqtan jender» (dedik) Olar bizge kesir tigizbedi. Alayda ozderine kesir tigizdi

[161] Sol waqıtta olarga: «Osı qalaga ornalasındar da (ol jerdin osimdikterinen) qalagandarınsa jender. «Kunamiz jarılqansın» dep qaqapadan sajde qılıp kirinder. Qatelikterindi jarılqap, jaqsılıq istewsilerge tagı artıq beremiz» delindi

[162] Sonda olardın zalımdarı; sozdi, ozderine aytılgannan basqaga awıstırdı. Olardın zulımdıq istegendikteri saldarınan kokten azap jiberdik

[163] (Muxammed G.S.) olardan teniz jagasında bolgan kenttin jagdayın sura. Sol waqıtta olar senbi de (balıq awlap) sekten sıgatın edi. Sonda olardın senbini quttıqtagan kunderinde, balıqtar, olarga qaptap kelip, senbisiz kunderde olarga kelmeytin edi. Olardın zulımdıqtarı sebepti ozderin osılaysa awrege saldıq

[164] Sol waqıtta olardan bir tobı: «Alla joq etetin nemese qattı azap qılatın eldi ne usin ugitteysinder?»,- dedi. (Ugittewsiler): «Rabbılarına guzırımız bolsın, balkim olar saqtanar» dedi

[165] Ozderine berilgen ugitti umıtqan kezde, jamansılıqtan tosqandardı qutqardıq. Sonday zulımdıq qılgandardı; buzaqılıq istewleri sebepti qattı qinawga usırattıq

[166] Sonda olardın tıyım salıngan narsede sekten sıqqandıqtarı sebepti olarga: «Maymıl bolıp qor bolındar» dedik

[167] (Muxammed G.S.)Rabbın olardı qiyamet kunine deyin jaman qinawmen ustaytın birewlerdi albette jiberetindigin bildirdi. Rasında Rabbın tez jazalawsı ari asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[168] Olardı jer juzinde toptarga boldik. Olardın igileri bar ari olardın basqaları da bar. Balkim rayınan qaytar dep olardı jaqsılıqpen de, jamandıqpen de sınadıq

[169] Olardan keyin, Kitapqa murager bolıp, osı sapasız dunienin buyımın alatın top kelip otıradı da: «Jwıqta jarılqanamız» deydi. Tagı sonday narse kelse, onı da ala beredi. Olardan Allaga baylanıstı sındıqtı gana aytwlarına, Tawratta wade alınbadı ma? Al olar, ondagı narselerdi oqımadı ma? Negizinde aqiret jurtı taqwalar usin xayırlı. Sonda da tusinbesinder me

[170] Sonday Kitapqa mıqtı jabısıp, namazdı tolıq orındaydı; daw joq, biz igilik istegenderdin sawabın zaya qılmaymız

[171] Bir kunde tawdı kolenke tarizdi Izrail urpaqtarının usterine koterdik. Olar onı sın tusedi dep oyladı. «Senderge bergen Kitaptı mıqtı ustandar da isindegilerdi tusininder, arine taqwa bolasındar» (dedik)

[172] (Muxammed G.S.) sol waqıtta Rabbın adam balalarının belderinen nasilderin aldı da ozderine kwa etip: «Men, senderdin Rabbıların emespin be?»,- (degende,) olar: «Arine kwamiz» degen. Qiyamet kuni: «Budan xabarımız joq» demender. (Bul «Almisaq» wadesi; jannan alıngan degen)

[173] Nemese: «Burıngı ata-babamız serik qatqan edi, biz de solardın urpagımız. Sonda bizdi buzaqılardın qılıgımen joq etesin be?»,- (demewlerin usin)

[174] Olardın twra jolga qaytwları usin ayattarımızdı ostip asıq bayan etemiz

[175] (Muxammed G.S.) olarga (Yahwdilerge) bergen ayattarımızdı siırılıp, saytandarga ergen, adaswsılardan birewdin jagdayın tusindir

[176] Eger qalasaq, ayatarımız arqılı arine onı jogarlatar edik. Biraq ol, jerge enkeyip (duniege berilip) napsine erdi. Sonda onın mısalı: Eger ogan tap bersende tilin salaqtatıp, ne onı qoyıp qoysan da tilin salaqtatatın it tarizdi. Ayattarımızdı jasınga sıgargan eldin mısalı osı. (Muxammed G.S.) Waqiganı olarga aytıp ber. Balkim olar tusiner

[177] Sonday ayattarımızdı jasınga sıgarıp, ozderine zulımdıq etken eldin sınayı nendey jaman

[178] Alla (T.) kimdi twra jolga salsa, sonda ol, twra jol tapqan boladı. Jane kimdi adastırsa, sonda olar ziyanga usıragandar

[179] Ras tozaq usin de koptegen jın, adamdar jarattıq. Olardın jurekteri bar, alayda olar onımen tusinbeydi. Kozderi bar, onımen kormeydi. Jane olardın qulaqtarı bar, ol arqılı estimeydi. Olar xaywan tarizdi, tipti odan arı adaswda. Mine solar mulde apersizder

[180] En jaqsı atawlar Allaga tan. Ogan sol attarmen jalbarınındar. Allanın atında qigastıq isteytinderdi qoyıp- qoyındar. Olar istegenderinin sazayın tartadı

[181] Biz jaratqan adamdardan twralıqqa bastap, sındıq arqılı adiletti atqaratın bir top bar

[182] Sonday ayattarımızdı jasınga aynaldırgandardı olar, bilmegen jaqtan birte- birte joyamız

[183] Tagı da olarga mursa beremin. Arine saralarım da qatan

[184] Olar joldastarı (Muxammed G.S.) nın jını bolmagandıgın tusinbedi me? Rasında ol, asıq eskertwsi gana

[185] Olar, kokter men jerdegi Allanın mulikterine, jane Alla jaratqan narselerine sonday-aq ozderinin ajaldarının jaqın bolwının mumkin ekendigin oylamay ma? Al endi olar, budan keyin qay sozge senedi

[186] Alla kimdi adastırsa, sonda ogan twra jol korsetwsi joq. Onda olardı qangırıstarında abırjıtıp qoyadı

[187] (Muxammed G.S.) olar, senen qiyamettin qasan bolatındıgın suraydı: «Sınında onın malimeti Rabbımnın qasında, onın mezgilin Ol gana bildiredi. Kokter men jerdegi awır jagday (qiyamet) senderge kenetten-aq keledi» de. Sen onı zerttep otırganday-aq surastıradı. Sınında onın bilimi Allanın qasında, biraq adamdardın kobi onı tusinbeydi de

[188] (Muxammed G.S.): «Alla qalamayınsa, ozim usin payda, ziyan keltirw kusine ie emespin. Eger komesti bilgen bolsam, arine jaqsılıqtı kobeytip alar edim. Sonday-aq magan bir satsazdik jugıspas edi. Men iman keltirgen eldi; qorqıtwsı, qwandırwsı ganamın» de

[189] Ol sonday Alla, senderdi bir -aq kisiden (Adamnan) jaratqan, jane ogan tiyanaq usin jubayın (Xawanı) jaratqan. Ol jubayına jaqındasqanda, jubayı jenil turde jukti boldı. Sonda onımen jurip awırlagan kezde, Allaga: «Eger bizge igi bala bersen, arine sukir etwsilerden bolar edik» dep jalbardı

[190] Degenmen Alla olarga durıs bala bergen kezde, olar ozderine bergen bala jayında Allaga serik qata bastadı. (Bul jerdegi serik qatwsılar, keyingi urpaqtar. Adam G.S. serik qatwdan pak.) Alla (T.) olardın qosqan ortaktarınan jogarı. (Pak)

[191] Olar, es narseni jaratpagan, ozderi jaratılgan narseni Allaga serik qata ma

[192] (Allaga serik qatqan narseleri) Olarga jardem ete almaydı ari ozderine de jardem ete almaydı

[193] Eger serik qatqan narselerindi twra jolga saqırsandar, olar senderge ermeydi. Olardı meyli saqırındar, meyli undemender, sender bari bir

[194] Rasında Alladan ozge soqıngandarın, ozderin siyaqtı quldar. Eger sın aytsandar, qane olardı saqırındar, senderge jawap bersin

[195] Olardın juretin ayaqtarı, ustaytın qoldarı, koretin kozderi nemese estitin qulaqtarı bar ma? (Muxammed G.S.) olarga: «Allaga qosqan ortaqtarındı saqırındar da, sonan son magan mursa bermey aylakerlik jasandar» de

[196] Sınında menin iem Quran tusirgen Alla. ol, jaqsılarga iegersilik etedi

[197] Senderdin Alladan ozge soqıngandarın, senderge de jardem ete almaydı. Sonday-aq ozderine de jardem ete almaydı

[198] Al jane olardı twra jolga saqırsandar, olar estimeydi. Olardın sagan qaraganın koresin. Biraq olar seni kormeydi

[199] (Muxammed) kesirim jolın usta jane olarga twralıqtı amir et. Sonday-aq bilmesterden bet bur

[200] Eger saytannan sagan bir turtki bolsa, Sonda Allaga siın. Oytkeni Ol, tolıq estwsi, ote bilwsi

[201] Taqwalarga saytan tarapınan bir sıbıs tise, olar Allanı eske aladı da qıragılıq isteydi

[202] Kapirlerdin twıstarı (saytandar), azgındıqqa tartadı da sonson olar qırsonınan qalmaydı

[203] (Muxammed G.S.) eger olarga mugjiza keltirsemen, olar: «Onı ozin nege jasamadın?»,- deydi. Men: «Rabbım tarapınan magan waxi etilgenge gana boy usınamın. Osı Quran, iman keltirgen elge, Rabbılarınnan asıq dalelder. Sonday-aq twra jol ari marxamet»

[204] Qasan Quran oqılsa, ogan qulaq salıp tındandar da undemender. Arine marxametke bolenesinder

[205] Rabbına isinnen jalbarına qorıqqan turde basen sozben erteli- kes zikir et. Sonday-aq kapirsizderden bolma

[206] Rasında rabbınnın qasındagılar (peristeler) Ogan qulsılıq qılwdan menmensimeydi de Onı dariptep, Ogan sajde qıladı

[1] (Muxammed G.S.) olar, senen ganimat malı(sogıs oljası) jayınan suraydı: «Ganimattar; Allaga jane Paygambarına tan. Endese, eger mumin bolsandar, Alladan qorqıp, aralarındı jarastırındar. Jane Allaga, Paygambarına boy usınındar » de

[2] Sozsiz muminder; Alla eske alınsa, jurekteri qobaljidı da olarga Allanın ayattarı oqılsa, senimderi artılıp, Rabbılarına tawekel qıladı

[3] Sonday-aq olar, namazdı tolıq orındap, olarga bergen nesibemizden tiisti orınga jumsaydı

[4] Mine solar, sınayı muminder. Olar usin Rabbılarının qasında da darejeler jane jarılqaw ari korkem nesibe bar

[5] Sam jaqtan sawdamen qaytqan Abw Sufyannın kerweni Musılmandardın Medineden sıqqanınan sekem ala teniz jagalawımen jol algan boyda Mekkege de xabar bergendikten Abw Jahil mın kisilik serw tartıp, Badirge jetip keledi. Sol satte, Alla (T.) tarapınan Paygambar (G.S.) ga kerwen men askerdin biri alınatındıgı bildirilgendikten joldastarımen kenesedi.) (Muxammed G.S.) Rabbın seni, uyinnen xaq jolına sıgarganda muminderdin bir bolimi jaqtırmagan edi. (Ganimat bolwde de keybirewler konilsiz boldı)

[6] Sındıq anıqtalgannan keyin de olar kore tura olimge aydalganday senimen tartıstı

[7] Sol waqıtta Alla, senderge eki toptın birinin senderdiki bolatının wade etwde edi. Sender, quralsız kerwennin senderdiki bolwın qalaysındar. Alla oz amirlerimen sındıqtı sınga sıgarwdı, sonday-aq qarsı bolgandardın artın uzwdi qalaydı

[8] Qılmıstılar jek korse de xaqiqat sınga sıqsın da buzıqtıq joyılsın

[9] (Badir sogısında jaw mın kisi, Musılmandar us juz kisi edi. Sondıqtan olar Allaga jalbarındı da, Alla mın periste arqılı komek etiletindigin bildirdi. Bul Musılmandardı ruxtandırıp, jurekterin ornıqtırw usin gana.) Sol waqıtta Rabbılarına jalbarınwda edinder. Sonda Ol: «Sınında senderge ergen mın peristemen komek etemin» dep tilekterindi qabıl etti

[10] Munı qwantw ari jurekterindi ornıqtırw usin gana istedi. Jardem, Allanın gana qasında. (Erkinde.) Kudiksiz Alla ote ustem, xikmet iesi

[11] Sol waqıtta senderdi Alla tarapınan bir tınıstıq uyqısı baswda edi. Jane senderdi tazartw, ozderinnen saytannın lastıgın ketirw, jurekterindi ornıqtırıp tabandarındı bekitw usin usterine kokten janbır jawdırwda edi (Oytkeni jaw sw basına tusip Musılmandar solde qalgan edi)

[12] (Muxammed G.S.) sol waqıtta Rabbın peristelerge: «Rasında Men sendermen birgemin. Muminderge toqtaw berinder» dep nusqaw berwde edi. «Kapirlerdin jurkterine qorqw salamın. Sonda moyındarının ustine ari qol-ayaqtarına (qılıspen sabındar»)

[13] Osı, olardın Allaga, Elisisine qarsı kelwlerine sebepti. Jane kim Allaga, Elsisine qarsı kelse, sınında Alla, qattı azap iesi

[14] Mine, osını tatındar, sonday-aq kapirler usin ot azabı bar

[15] Ay muminder! Eger sogısta toptı jawmen kezdessender, sonda keyin seginbender

[16] Al jane kim sogıs kuni, sogıs maydanın awıstırw nemese topqa qosılwdan basqa turde sekinse, arine Allanın qaharına usıraydı. Ornı tozaq, nendey jaman orın

[17] Sonda olardı sender oltirmender, biraq olardı Alla oltirdi. (Ay Muxammed!), Atqan kezde sen atpadın, biraq Alla attı. Bul muminderdi jaqsı bir sınaqpen sınaw usin. Rasında Alla, tolıq estwsi, bilwsi

[18] Allanın amiri boyınsa paygambar (G.S.) jerden bir wıs topıraq alıp jaw jaqqa sasqanda kozderine tuskendikten jenilis tabadı.) Jagday osı. Rasında Alla, kapirlerdin adisin joyadı

[19] (Ay musrikter!) Jenis tilep edinder, rasında ustemdik ziyandarına keldi. Endi eger tıyılsandar, sonda sender usin jaqsı. Al qaytalasandar, Biz de qaytalaymız. Toptarın qansa kop bolsada, senderge aste payda bermeydi. Oytkeni Alla, mumindermen birge

[20] Ay muminder! Allaga ari Elsisine boy usınındar. Jane Qurandı esti tura Paygambardan bet burmandar

[21] Sonday-aq tındamasa da: «Tındadıq» degender tarizdi bolmandar

[22] Rasında Allanın qasında jandikterdin en jamanı, sonday sındıqtı tusinbeytin sanıraw, saqawlar

[23] Eger Alla, olarda bir xayır barlıgın bayqasa edi arine olarga estirter edi. Sonda Alla, olarga estirtse de, olar bet burar edi. Olar negizinen jaltaqoylar

[24] Ay muminder! Senderdi ozderine tirsilik beretin narsege (dinge) saqırgan kezde, Allanın ari Elsisinin tilin alındar. Jane de Allanın, kisimen jureginin arasına deyin kiligetindigin bilinder. Saksiz Alla tarapına jinalasındar

[25] Jane senderden jeke zalım bolgandarga gana kesiri tiip qalmaytın pitneden saqtanndar. Sonday-aq Allanın qattı azap iesi ekenin bilinder

[26] Sol bir zamandı oylandar. Sender az edinder de jer juzinde ezilgen edinder. Sonda sender adamdardın bas salıp ketwinen qorqar edinder. Jane Alla senderdi (Medinege) ornalastırıp, oz komegimen qwattadı. Sonday-aq senderdi jaqsı narselermen korektendiredi, arine sukir etersinder dep

[27] Ay muminder! Allaga ari Elsisine opasızdıq qılmandar; tagı bile tura amanattarına qiyanat qılmandar

[28] Negizinde maldarındı jane balalarındı sın dep bilinder. Allanın qasında zor sıylıq bar

[29] Ay muminder! Eger Alladan qorıqsandar, Ol senderge jaqsı, jamandı ayıratın qabilet beredi ari jamandıqtarındı joyıp jarılqaydı. Alla zor kensilik iesi. (Mekke kapirleri Paygambar G.S. dı qamaw, oltirw nemese Mekkeden sıgarıp jiberw usin qawlı aladı)

[30] (Muxammed G.S.) oyla! Bir zamanda olar seni qamawga ne seni oltirwge nemese sıgarwga sara qoldanwda edi. Olar sara qoldanganda, Alla saraların buzar edi. Alla sara korwsilerdin en jaqsısı

[31] Olarga ayattarımız oqılganda: « Estidik, eger qalasaq biz de bul tarizdi ayta alamız. Bul burıngılardın qana ertegileri» degen

[32] Tagı olar, sol waqıtta: «Ay Alla! Eger osı Quran sınayı turde Senin qasınnan bolsa, onda bizge kokten tas jawdır nemese bizge kuyzeltwsi azap ber.» dedi

[33] Negizinde Alla (T.) Sen olardın isinde bolganda, olarga azap etpes ari olar jarılqaw tilegende de Alla, olardı azap qılmaydı

[34] Olar muminderdi Mesjid Xaramnan tıyıp jatsa, Alla olardı nege azaptamasın. Olar mesjid Xaramga ielikke layıq emes. Onın ieleri taqwalar gana. Biraq olardın kobi bilmeydi

[35] Oytkeni, olardın Kagbanın janındagı namazdarı ısqırw, qol sapalaqtaw gana edi. Al endi qarsı bolgandıqtarın sebepti azaptı tatındar

[36] Rasında sonday qarsı bolgandar, maldarın, Allanın jolınan tıyu usin jumsaydı. Tagı onı jumsay beredi. Sonan keyin ol, olarga okinis bolıp, aqır jeniliske usıraydı. Sonday-aq qarsı bolgandar, tozaqqa aydaladı

[37] Bul Allanın taza men lastı ajıratıp, lastardı, bir-birinin ustine qoyıp, barlıgın bir jerge uyip, tozaqqa salwı usin. Mine solar, ziyanga usırawsılar

[38] (Muxammed G.S.) sonday qarsı bolgandarga: «Eger olar jamandıqtan tıyılsa, otken kunaları jarılqanadı. Al eger olar qaytalasa, sonda otkendegilerdin ukimi orındaladı» de

[39] Olarmen esbir pitne qalmaganga deyin jane din butindey Allaniki bolganga deyin sogısındar. Eger olar tıyılsa, rasında Alla olardın istegenderin tolıq korwsi

[40] Eger olar bet bursa, sonda bilinder, sın ielerin Alla. ol, nendey jaqsı ie, nendey jaqsı jardemsi

[41] Eger sender Allaga ari durıs pen burıstın ayrılgan kuni; eki top qarsılasqan (Badir sogısı) kuni qulımız (Muxammed G.S.) ga tusirgen ayattarımızga iman keltirgen bolsandar, daw joq. Sender, sogıstan oljalap algan narselerden beste biri Allaga tan. Sonday-aq Paygambarga, jaqındarına, jetimderge, miskinderge jane jolda qalgandarga tiisti ekendigin bilinder. Allanın ar narsege tolıq kusi jetedi

[42] Sol waqıtta sender, (Badir maydanında) oypattın jaqınında, olar, alısıraq jagında edi. Kerwen senderden tomen edi. Eger wadelesken bolsandar da belgilengen merzimde kezdese almaytın edinder. (Bul jagday buyrıqsa boldı.) Biraq Allanın bolatın amiri juzege astı. Kim joq bolatın bolsa, asıq dalel boyınsa jogalsın. Al kim tiri qalatın bolsa da asıq dalel boyınsa tiri qalsın. Rasında Alla, estwsi, tolıq bilwsi

[43] Sol waqıta Alla, olardı sagan tusinde az korsetken edi. Eger olardı sagan kop korsetse edi, albette qorqar edinder de, arine is jayında tartısar edinder. Biraq Alla qutqardı. Rasında Ol, konildegilerdi tolıq bilwsi

[44] Sol waqıtta sender jawmen kezdesken kezde, Alla, bolatın isti juzege asırw usin olardı kozderine az korsetip, olardın kozderinde de azaytwda edi. Bukil ister Allaga qaytarıladı

[45] Ay muminder! Qasan bir (jaw) toppen qarsılassandar mıqtı bolındar da Allanı kop eske alındar, arine qutılasındar

[46] Allaga ali Elsisine boy usınındar, ozara janjaldaspandar, onda ureylesinder de quttarın qasadı jane sabırlı bolındar. Rasında Alla, sabırlılarmen birge

[47] Jurttarınan sendene adamdarga maqtanıp sıqqandar, sonday-aq Allanın jolınan tosatındar tarizdi bolmandar! Alla (T.) olardın istegenderin tolıq biledi

[48] Sol waqıtta saytan olardın qılıqtarın ozderine ademi korsetti de: «Bugin adamdardan senderdi jenwsi joq. Rasında men senderge komeksimin» dedi. Eki top birin-biri korgende, teris aynalıp: «Men senderden mulde bezemin.Oytkeni, sender kormeytin narseni koremin. Alladan qorqamın. Alla qattı azap iesi.» dedi

[49] Sol waqıtta munafıqtarmen jurekterinde derti barlar: «Musılmandardı, dinderi aldadı» deydi. Negizinde kim Allaga tawekel qılsa, rasında Alla, ustem, xikmet iesi

[50] Peristeler, sonday qarsı bolgandardın betterine, arqalarına urıp: «Kuydiretin azaptı tatındar!»,- dep jandarın alganın korsen

[51] Bul burıngı oz qoldarınmen istegenderinnin saldarınan. Alla quldarına zulımdıq etwsi emes

[52] (Bulardın qılıgı) Pergawındıqtarmen, olardan burıngılardın qılıqtarı siyaqtı. Olar Allanın ayattarına qarsı kelgen edi de, Alla, olardı kunalarının saldarınan qolga aldı. Kudiksiz Alla, asa qwattı, azabı qattı

[53] Mine Alla, bir qawımga bergen nıgmetin; olar, ozderin ozgertpeyinse ozgertpeydi. Sınında Alla, tolıq estwsi, asa bilwsi

[54] Pergawındıqtar jane olardan burıngılardın qılıgı tarizdi: Olar da Rabbılarının ayattarın jasınga sıgargan edi. Olardı kunaları sebepti tipıl qılıp, Pergawındıqtardı swga batırgan edik. Ya, olardın barlıgı zalımdar edi

[55] Sozsiz Allanın qasında jandikterdin en jamanı sonday qarsı bolgandar. Olar iman keltirmeydi

[56] (Muxammed G.S.) eger olarmen kelisim jasasan keyin olar wadelerin arqasan da buzadı. Olar Alladan qorıqpaydı

[57] (Rawayat boyınsa, Paygambar, medinelik Yahwdi Qurayza rwımen beybitsilik kelisimin jasagan bola tura olar Badir sogısında kelisimdi buzıp, jawga bolısadı. Qayta jalasa da or, qazw sogısında jane wadeni buzıp, jawga bolısadı.) Sondıqtan olarmen sogısta kezdessen, olarga artındagı adamdarga ulgi bolatın soqqı ber. Balkim olar tusiner

[58] Eger bir eldin opasızdıgınan sekem alsan, ten turde sen de (kelisimdi buzıp) ozderine tasta. Rasında Alla, opasızdardı jaqsı koremydi

[59] Kapirler qutıldıq dep oylamasın. Rasında olar (Allanı) alsirete almaydı

[60] Sender de samaların kelkense ar turli kus ari at baylawmen azirlik korinder. (Sonday-aq zamanawi texnikalıq quraldar dayındandar.) Allanın duspanın, oz duspandarındı tagı olardan ozge duspandardı qorqıtasındar. Olardı sender bilmeysinder, Alla biledi. Al Alla jolında nenarse jumsasandar, senderge tolıq tolenedi. Adilsizdik kormeysinder

[61] Eger olar, beybitsilikke beyimdese, sonda olarga sende beyimde. Ari Allaga tawekel et. Kudiksiz Ol, tolıq estwsi, asa bilwsi

[62] Al eger olar seni aldawdı oylasa, sınında Alla sagan jetip asadı. Oytkeni, Ol sonday Alla, seni ozjardemimen jane muminder arqılı qoldadı

[63] Jane Ol muminderdin jurekterin qostı. Eger sen, jer juzindegi narselerdi tutas sarıp qılsan da olardın jurekterin qosa almas edin. Biraq Alla, olardın araların biriktirdi. Rasında Ol, ote ustem, asa dana

[64] Ay Paygambar! Alla (T.) sagan jane muminderden sagan ergenderge jetip asadı

[65] Ay Paygambar! Muminderdi sogısqa qızıqtır. Eger senderden sabırlı jiırma kisi bolsa, eki juzdi jenedi. Al eger senderden juz kisi bolsa, kapirlerden mındı jenedi. Oytkeni, olar tusinbeytin xalıq

[66] Azir Alla, senderden (jukti) jenildetti. Rasında senderde osaldıq barlıgın biletin edi. Sondıqtan eger senderden sabırlı juz kisi bolsa, eki juzdi jenedi. Al eger senderden mın bolsa, Allanın ruxsatımen eki mındı jenedi. Oytkeni Alla, sabırlılarmen birge

[67] (Paygambar G.S. Badir sogısındagı jetpis tutqın jayında saxabalarmen keneskende, Gumar R.A. olardın oltirilwin, Abwbekir R.A. bodaw alınıp qoya berilwin usınadı. Paygambar G.S. songısın durıs kordi.) Esbir paygambarga jer juzinde jawga oktem bolganga deyin tutqın ustaw tiisti emes. Sender dunienin paydasın oylaysındar. Alla (senderge) axiretti qalaydı. Alla, ote ustem, xikmet iesi

[68] Eger Alladan bir jazw (ukim) bolmagan bolsa edi, (bodawga) algandarınnın saldarınan zor azap ustar edi

[69] Onda olja turinde algan xalal, taza narselerdi jender ari Alladan qorqındar. Rasında Alla, ote jarılqawsı, erekse meyirimdi

[70] Ay Elsi! Qoldarındagı tutqındarga: «Eger Alla jurekterinde bir xayır barlıgın bilse, senderge ozderinnen alıngannan tagı jaqsısın beredi. Ari senderdi jarılqaydı. Ol Alla, ote jarılqawsı, erekse meyirimdi.» de

[71] Eger tutqındar sagan opasızdıq istegisi kelse, rasında olar burın Allaga da opasızdıq istegen edi. Sondıqtan seni olardan ıqpaldı qıldı. Alla tolıq bilwsi, xikmet iesi

[72] Sınında iman keltirgender, otandarınan awgandar, jane maldarımen, jandarımen Alla jolında sogısqandar, sonday-aq bosqındardı ornalastırıp, komek etkender, mine bular, bir-birinin dosı. Al jane iman keltirip, kose almagandar bolsa, olar da koskenge deyin senderge olardın esbir agayındıgı joq. Onımen qatar, eger olar, senderden din jayında bir jardem tilese, sonda senderge komek etw mindet boladı. Biraq olar sendermen aralarında kelisim bolgan elde bolsa, onın joni basqa. Alla istegenderindi tolıq korwsi

[73] Al sonda kapirler de birine- biri dos. Eger birlespesender, jer juzinde pitne jane zor bulinsilik boladı

[74] Iman keltirgender, otandarınan awgandar, Alla jolında sogısqandar, muhajirlerdi ornalastırıp, komek etkender, mine bular; nagız muminder. Olarga jarılqaw jane korkem nesibe bar

[75] Sonday-aq keyin iman keltirgender, otandarınan awgandar, jane sendermen birge sogısqandar, mine bular; senderden. Jane twısqandar Allanın Kitabında bir- birine tagı jaqın. Rasında Alla, barlıq narseni tolıq biledi

[1] Bul Alladan jane Elsisinen, kelisim jasasqan musrikterge bir qulaqtandırw

[2] (Ay musrikter!) Jer juzinde tort ay kezinder. Rasında Alla osaldata almaytındıqtarındı jane Alla (T.), kapirlerdi qorlaytının bilinder

[3] Al bul iri Xaj kuni, Alladan, Elsisinen xalıqqa bir jarnama: Rasında Alla jane Elsisi musrikterden bezedi. Eger tawbe qılsandar, sender usin jaqsı boladı. Al eger jaltaysandar, Allanı es osaldata almaytındıqtarındı bilinder. (Ay Muxammed!) Qarsı bolgandardı kuyzeltwsi azappen suyinsile

[4] Biraq kelisim jasasqan musrikterden keyin senderge tuk kemsilik istemese, birewge komek etpese; olardın kelisimderin merzimine deyin tamamdandar. Rasında Alla taqwalardı jaqsı koredi

[5] Al qasan qurmetti aylar sıqsa, sonda musrikterdi qaydan tapsandr da oltirinder. Olardı ustandar, qamandar jane olardın bukil joldarın andıp otırındar. Sonda eger olar, tawbe qılsa, namazdı tolıq orındap, zeket berse, onda olardın jolın bos qoyındar. Rasında Alla jarılqawsı, erekse meyirimdi

[6] (Muxammed G.S.) eger musrikterden birew senen pana tilese, onda ogan Allanın sozin tındaganga deyin pana ber. Sonan son onı beybit ornına jetkiz. Bul olardın tuk bilmeytin el ekendiginen

[7] Ol musrikterdin Alla qasında, Elsisinin qasında qalay kelisimi bola aladı? Biraq Mesjid Xaramda, bitim jasasqandarındiki boladı. Olar senderge tuzw sınay bayqatsa, sender de olarga tuzw ıngıl korsetinder. Alla saqtanwsılardı jaqsı koredi

[8] Qalaysa (olarmen kelisim boladı?) Eger olar senderge oktem kelse, sender twralı jaqındıqqa da kelisimge de qaramas edi. Olar, senderdi awızdarımen razı qılmaqsı da, jurekteri unatpaydı. Oytkeni olardın kobi buzaqı

[9] Olar Allanın ayattarın az bagaga satıp, Onın jolınan tostı. Olardın istegen isteri nendey jaman

[10] Olar mumin jayında jaqındıqtı da kelisimdi de saqtamaydı. Mine solar, sekten sıqqandar

[11] Sonda eger olar, tawbe etip, namazdı tolıq orındap, zeket berse, onda olar senderdin din qarındastarın. Bilgen elge ayattarımızdı asıq-asıq bayan etemiz

[12] Eger olar, wadeleskennen keyin anttarın buzıp, dinderine til tigizse, qarsılıqqa jeteksi bolgandarmen sogısındar. Oytkeni olardiki ant emes. Olar balkim tıyılar

[13] (Ay muminder!) Anttarın buzgan, Paygambardı jurtınan sıgarwga bel baylagan jane senderge kiligwdi algas ret bastagan bir elmen nege sogıspaysındar? Olardan qorqasındar ma? Eger iman keltirgen bolsandar, qorqwlarına Alla tagala layıgıraq

[14] Olarmen sogısındar. Alla olarga senderdin qoldarınmen azap etsin de olardı qorlasın. Ari olarga qarsı senderge nusırat bersin. Sonday-aq iman keltirgen eldin konilderin assın

[15] Jane (olardan japa sekkkender,) jurekterinin aswın tarqatsın. Alla kimdi qalasa, tawbesin qabıl etedi. Alla tolıq bilwsi, asa dana

[16] Sender isterinnen sogısqandardı sonday-aq Alladan, Paygambardan jane muminderden basqanı dos etbegenderdi Alla, anıqtamay bos qoya beredi dep oylaysındar ma? Alla istegenderindi tolıq bilwsi

[17] Musrikterdin, ozderinin qarsılıqtarına kwa bola tura (kapir xalinde turıp) Allanın mesitterin jasawlarına bolmaydı. Olardın gamaldarı joyılgan. Olar tozaqta mulde qaladı

[18] Allanın mesitterin sınayı turde Allaga, axiret kunine sengen, namazdı tolıq orındagan, zeket bergen jane Alladan gana qorıqqan kisi jasaydı. Mine solardın twra jol tabwsılardan bolwları umit etiledi

[19] (Ay musrikter!) Sender, xajılarga sw berw, Mesjid Xaramdı jondewdi; Allaga, axiret kunine iman keltirip, jane Alla jolında sogısqan kisi siyaqtı koresinder me? Bular, Allanın qasında ten bolmaydı. Alla zalım qawımdı twra jolga salmaydı

[20] Sonday iman keltirip, jurttarınan awgandar jane Alla jolında maldarımen, jandarımen sogısqandar, Allanın qasında iri darejege ie. Mine solar, muratına jetwsiler

[21] Olardı Rabbıları ozinin marxametimen jane rizalıgımen sonday-aq turaqtı nıgmetke ie jannattarımen qwantadı

[22] Olar onda mangi qalwsılar. Rasında Allanın qasında iri sıylıq bar

[23] Ay muminder! Eger akelerin, twıstarın imannan kori qarsılıqtı jaqsı korse, olardı dos tutpandar. Al senderden kim olardı dos tutsa, onda olar zalımdar

[24] (Muxammed G.S.): «Eger akelerin, balaların, twıstarın ayelderin, agayındarın, tapqan maldarın, toqtap qalwınan qorıqqan sawdaların, jaqsı korgen ulerin senderge Alladan, Paygambarınan ari Onın jolında sogıswınan artıq korinse, Allanın amiri kelgenge deyin kutinder» de. Alla buzıq qawımdı twra jolga salmaydı

[25] (Mekkenin alınwınan keyin, Mekke men Tayiptin arasındagı «Xunayın» degen jerde bolgan sayqasta, jaw tort mın Musılmandar on eki mın bolgandıqtan qaytsek te jenemiz dep oylaydı.) Rasında Alla, senderge kop jerlerde nusrat berdi. Sonday-aq Xunayın kuni de senderge nusrat berdi. Sol waqıtta koptikterine maz bolgan edinder. Sonda ol, senderge tuk payda bermedi. Sonday-aq ken bola tura jer, senderge tar keldi. Sonan son bet burıp qayta qastındar

[26] Sonan keyin Alla, Elsisine ari muminderge toqtaw saldı. Sonday-aq senderge kormegen asker jiberip, kapirlerge soqqı berdi. Mine kapirlerdin jazası osı

[27] Sonımen birge Alla, bul sogıstan keyin qalagan kisisine tawbe nasip eter. Alla tım jarılqawsı, erekse meyirimdi

[28] Ay iman keltirgender! Daw joq, musrikter aram. Sondıqtan biıldan keyin Mesjid Xaramga jolamasın. Kedeylikten qorıqsandar, eger Alla qalasa, senderdi oz kensiligimen bayıtadı… Rasında Alla tolıq bilwsi, xikmet iesi

[29] Kitap berilgenderden, Allaga, axiret kunine iman keltirmegender jane Allanın ari Elsisinin aram etken narselerin aram dep bilmegender jane de xaq dindi (Islamdı) din dep moyındamagandarmenen sumireyip, oz qoldarınan salıq bergenge deyin sogısındar

[30] (Oytkeni) Yacwdiler: «Guzayır Allanın ulı» dedi. Jane Xristiandar da: «Gisa Allanın ulı» dedi. Bul, burıngı kapirlerdin sozine uqsatıp, awızdarımen aytqandarı. Quday atqırlar, qaytıp aldanıp otır

[31] Olar, (Yacwdi, Xristiandar) galımdarımen monaxtarın jane maryem ulı Gisanı Alladan ozge tanir qıp aldı. Negizinde olar, bir tanirge gana qulsılıq qılwga buyırılgan bolatın. Oytkeni, Odan basqa esbir tanir joq. Ol, olardın qosqan seriginen pak

[32] (Rucban: Xirstiandardın, Axbar: Yacwdilerdin din basıları.) Olar, Allanın nurın (dinin) awızdarımen osirwdi qalaydı. Eger kapirler jek korse de, Alla (T.) munı unatpaydı da oz nurın tolıqtaydı

[33] Oytkeni, Ol, elsisin twralıq jane xaq dinmenen bukil dinderge basım bolsın dep jibergen. Eger musrikter jaqtırmasa da

[34] Ay muminder! Galımdarımen masayıxtarının kobi, adamdardın maldarın buzıqtıq arqılı jeydi. Sonday-aq Allanın jolınan tosadı. (Muxammed G.S.) sonday altın, kumisti jiıp, onı Alla jolında jumsamagandardı kuyzeltwsi azappen suyinsile

[35] Qiyamet kuninde olar tozaq otında qızdırılıp, onımen olardın mandayları, qabırgaları jane arqaları tanbalanıp: «Mınaw ozderin usin jigandarın. Al endi jinagandarınnın damin tatındar» (delinedi)

[36] Rasında Allanın qasında kokter men jerdi jaratqalı Allanın Kitabındagı aylardın sanı on eki. Bulardan tortewi qurmetti aylar. Mine osı berik din. Onda bul aylarda ozderine zulımdıq etpender. Sonday-aq musrikter sendermen tugel sogısqanday sender de olarmen tugeldey sogısındar. Ari rasında Alla taqwalarmen birge ekenin bilinder

[37] (Qurmetti aylar: Zılqagda, Zilxajja, Muxarram jane Rejep.) (Araptar jaciliet zamanında, sogıswga bolmaytın qurmetti ayda sogısıp, onın ornına basqa ayda sogıspay ornın toltıratın bolgan.) Sozsiz aydı kesiktirw; qarsılıqtı arttırw. Sonımen kapirler joldan sıgarıladı. Allanın aram etken ayının sanın toltırw usin; onı bir jıl aram etip, bir jıl xalal etedi. Soytip Allanın aram etkenin xalal etedi. Olardın jaman isteri ozderine aybet korsetildi. Alla, qarsı eldi twra jolga salmaydı

[38] Ay muminder! Senderge ne boldı? «Alla jolında slgısqa sıgındar»,- delingen kezde, salmaqtarındı jerge saldındar. (Jerden qzgalgıların kelmedi) Axiretten kori dunie tirsiligin qostatındar ma? Negizinde dunie tirsiliginin paydası axiretke qaraganda ote az gana

[39] Eger sogısqa sıqpasandar, Alla senderdi jan tursigerlik azapqa usıratadı. Sonday-aq orındarına basqa qawım keltiredi. Sender Allaga esbir ziyan keltire almaysındar. Alla, ar narsege kusi jetwsi

[40] Eger sender Paygambarga jardem etpesender de onı, kapirler Mekkeden sıgargan kezde; ungirdegi ekinin biri bolgan satte, ogan Alla jardem etken. Sol waqıtta (Muxammed G.S.) joldasına (Xaziret Abw bekirge): «Keyime! Rasında Alla bizben birge» degende, Alla ogan toqtaw saldı. Sonday-aq onı, sender kormeytin askerlermen qoldadı. Soytip kapirlerdin sozin tomendetti. Allanın sozi; jogarı. Alla ote ustem, xikmet iesi

[41] (Ay muminder!) Jenil ari awır turde sogısqa sıgındar. Sonday-aq Alla jolında maldarınmen, jandarınmen sogısındar. Osıların sender usin xayırlı, eger bilgen bolsandar

[42] (Muxammed G.S.) eger jaqındıgı bir payda, qolaylı sapar bolsa edi, arine sagan olar ileser edi. Biraq olarga masaqattı sapar (Tabuk jolı) ozderin alekke saladı. Alla olardın mulde swayt ekenin biledi

[43] (Muxammed G.S.) Alla seni kesirsin. Sagan sın aytqandar anıqtalıp, otiriksilerdi bilmeyinse olarga nege ruqsat berdin

[44] Oytkeni Allaga, axiret kunine iman keltirgender, Alla jolında maldarımen, jandarımen sogıswda sıltawratpaydı. Alla taqwalardı jaqsı biledi

[45] Sınında senen, Allaga, axiret kunine senbegender, jurekteri kudiktenip kuman isinde eki oylı bolgandar gana ruxsat surap sıltawratadı

[46] Eger ol munafıqtar sogısqa sıgwdı qalasa, arine ol usin bir azirlik korer edi. Biraq Alla, olardın qimıldarın jaqtırmadı. Sondıqtan olardı tosıp qoydı. Sonday-aq olarga: «Otırwsılarmen birge otırındar» delindi

[47] Eger olar, isterinde sıqsa da surqılıqtı gana arttıradı. Arine aralarında pitne izdenip jugirer edi. Isterinde olardın tınsaları da bar. Alla zalımdardı jaqsı biledi

[48] (Muxammed G.S.) rasında bular burın (Uxıt sogısında) da pitne izdep, isterindi terisine aynaldırgan edi. Aqır olar, jek korse de xaqiqat kelip, Allanın amiri ustem boldı

[49] Olardan key adam: «Magan ruxsat ber, alekke salma» deydi. Bayqandar, olar negizinen alekke tuskender. Sozsiz tozaq, kapirlerdi orap aladı

[50] (Muxammed G.S.) eger sagan bir igilik jetse, olar onı jek koredi. Al eger sagan bir qaygı jetse: «Isimizdi burın ıngaylap algan edik» deydi de olar suyinip qaytadı

[51] (Muxammed G.S.): «Bizge Allanın jazganı gana boladı. Ol bizdin iemiz. Muminder Allaga tawekel qılsın»de

[52] Olarga: «Sender, bizge (gazilıq, sacittik) eki igiliktin birinen basqanın kelwin kutesinder me? Biz Allanın senderge oz qasınan nemese bizdin qolımızdan bir azap jetkizwin kutemiz. Al onda sender de tosındar, bizde sendermen birge tosayıq»de

[53] Olarga: «Maldarındı meyli beyildi, nemese beyilsiz turde sarıp qılındar. Senderden aste qabıl etilmeydi. Oytkeni sender buzaqı elsinder» de

[54] Tek qana olardın sarıp qılgandarın olardan qabıl bolwına kedergi bolgan jagday: Allaga, Elsisine qarsı bolgandıqtarı, namazga ote alqawlıqpen kelwleri jane olardın asa jek korgen turde mal sarıp qılwları

[55] (Muxammed G.S.) onda seni olardın maldarı, balaları tanırtqatpasın. Sınında Alla, ol arqılı olardı dunie tirsiliginde azaptawdı jane qarsı bolgan boyda olardın jandarının sıgwın qalaydı

[56] Olar: «Ras biz de senderdenbiz» dep Allanın atımen ant isedi. Negizinde olar, senderden emes. Biraq olar qorqaq xalıq

[57] Eger olar bir pana tapsa, nemese ungirder, ne bir kirerge tesik tapsa, arine olar, solay burılıp umtılar edi

[58] (Muxammed G.S.) olardın keybirewi sadaqalar jayında seni sogedi. Olarga odan berilse razı bolıp, eger olarga odan berilmese onda olar ıza boladı

[59] Eger olar ras Allanın, Elsisinin ozderine bergenine razı bolsa jane: «Alla bizge jetkilikti. Jaqında Alla jane Elsisi bizge marxametimen beredi. Rasında biz Allaga ıntıqbız» dese edi

[60] Sın maninde sadaqalar (zeketter), Alla tarapınan bir parız: Qolı tar paqırlarga, tugi joq miskinderge, onı jinawga belgilegenderge, konilderi alınatın (jana Musılman) darga, quldı azat etwge, borıstılarga, Alla jolına jane jolda qalgandarga beriledi. Alla ar narseni bilwsi, xikmet iesi

[61] Olardın keybirewi Paygambarga: «Ol bir qulaq (ne bolsa sonı tındaydı)» dep japa beredi. (Muxammed G.S.) olarga: «Ol sender usin xayırlı bir qulaq Allaga iman keltiredi de Musılmandarga senedi. Sonday-aq senderden iman keltirgender usin bir raqmet. Alalnın Elsisine japa bergenderge kuyzeltwsi azap bar»

[62] Olar senderdi razı qılw usin Allanın atımen ant beredi. Eger olar iman keltirgen bolsa, Allanı jane Elsisin razı qılwlarına tiisti edi

[63] Olar, birew Allaga ari Elsisine qarsı kelse, rasında sogan isinde mangi qalatugın tozaq otı bar ekenin bilmey me? Mine, iri qorlıq osı

[64] Tabuk sogısına ketip bara jatqanda munafıqtar, jandarınan otken paygambar(G.S.) ga qarap: «Mına erlerge qarandar. Samnın qamalın buzıp, Rumnın bekinisterin almaqsı. Bularga ali ol alısıraq» dep ozara talkektep kulisedi.) Eki juzdiler, ozderine baylanıstı juregindegilerden xabar beretin bir surenin tuswinen qorqadı. (Muxammed G.S.) : «Qıljaqtay turındar. Rasında Alla seskengenderindi jarıqqa sıgaradı» de

[65] Eger olardan surasan: «Arine biz anseyin sozge kirisip, oynap edik» deydi. Olarga: «Allamen ayattarımen jane Elsisimen qaljaqtagan boldındar ma?»,- de

[66] Jelewretpender! Sender iman keltirgennen keyin qarsı sıqtındar. Senderden bir toptı kesirim etsek te, bir bolimin kunakar bolgandıqtarının saldarınan azapqa usıratamız

[67] Munafıq erler men ayelder, biri-birinen. (Bari bir.) Olar jamandıqqa buyırıp, igilikten tosadı. Sonday-aq olar qoldarın jumadı. (Sarandıq qıladı.) Olar Allanı umıttı. Sondıqtan Alla, olardı umıttı. Rasında munafıqtar, olar buzıqtar

[68] Alla, munafıq erler men munafıq ayelderge jane kapirlerge isinde mulde qalatın tozaq otın wade etti. Sol, olarga jetedi. Sonday-aq Alla olarga lagınet etti. Ari olarga turaqtı qinaw bar

[69] (Munafıqtar!) Ozderinnen burıngılar siyaqtısındar. Olar, senderden de kusti jane maldar, balalar turgısınan da kop edi. Olar, duniede nesibelerinen paydalangan edi. Al sender de, burıngılar nesibelerinen paydalanganday nesibelerinnen paydalanındar. Sonday-aq jamandıqqa olar sungigendey sender de sunginder. Solardın dunie, axirettegi gamaldarı joyılıp ketti. Mine solar ziyan etwsiler

[70] Olarga ozderinen burıngı Nux, Gad, Samud qawımdarı jane Ibırayım qawımı jane Madyan eli, oyran bolgan kentterdin xabarı kelmedi me? Solarga paygambarları asıq dalelder keltirgen. Alla olarga zulımdıq qılmadı. Olar ozderine zulımdıq qıldı

[71] Mumin erler men mumin ayelder, bir-birine komeksi. Olar durıstıqqa qosıp, burıstıqtan tosadı. Sonday-aq olar namazdarın tolıq orındap, zeket berip, Allaga, Elsisine boy usınadı. Solardı Alla, marxametine boleydi. Rasında Alla tım ustem, asa dana

[72] Alla mumin erler men mumin ayelderge astarınan ozender agatın, olar onda mulde qalatın baqsalar jane gadın jannatında, korkem orındar wade etti. Al Allanın rizalıgı ote zor tabıs. Mine osı, ulken qol jetwsilik

[73] Ay Paygambar! Kapirler jane munafıqtarmen kures. Olarga qatan bol. Olardın ornı tozaq, qaytıp barar ornı qanday jaman

[74] Olar: «Aytpadıq» dep Allanın atımen ant isedi. Rasında olar qarsılıq soz aytqan bolatın. Sonday-aq olar Musılman bolgannan keyin kapir boldı. Tagı olar, boydarı jetpeytin narseden oy qıldı. (Tabuk sogısınan qaytqanda munafıqtar Paygambar (G.S.) dın tuyesin tunde sunqırga tusirwge tırısadı.) Olar Allanı jane Elsisin marxametimen bayıtqandıgı usin gana mindeydi. (Sukirsizdik etedi.) Eger olar tawbe qılsa, ozderi usin jaqsı. Al eger olar jaltarsa, Alla olardı dunie, axirette azapqa usıratadı. Sonday-aq olarga jer juzinde ne dos ne jardemsi joq

[75] Tagı olardan birewler: «Eger Alla, bizge oz kensiliginen mal berse, arine sadaqa berip, igilerden bolar edik» dep Allaga sert berdi

[76] Sonda Alla ogan oz iltipatımen bergen kezde, Onın bergenine sarandıq qıldı. Sozinen aynıdı. Olar negizinen jaltaqoylar

[77] Endi Allaga bergen wadelerine qarsı kelip, otirik aytqandarı usin Alla ozine jolıgatın kunge deyin olardın jurekterine eki betkeylik salıp, qoyadı

[78] Olar sırları men sıbırların Allanın anıq biletindigin bilmedi me? Sınayı turde Alla (T.) komesterdi tolıq biledi

[79] Sonday muminderden sadaqalarda, ıntalı bolwsılardı ayıptagandar, tagı tırısıp tapqanın gana bergenderdi, talkektegenderdi, Alla mazaqqa usıratadı. Ari olar usin jan tursigerlik qinaw bar

[80] (Munafıqtar kop bergendi sındap, az bergendi sıqaq qılatın edi.) (Muxammed G.S.) munafıqtar usin jarılqanwların tilesen de, tilemesen de tipti olar usin jetpis qayta jarılqanwın tilesen de, Alla, olardı aste jarılqamadı. Bul olardın Allaga, Elsisine qarsı bolgandıqtarınan. Alla buzaqı xalıqtı twra jolga salmaydı

[81] Olar Allanın Elsisine qarsı bolıp, sogısqa barmay otırıp qalgandarına maz boldı. Sonday-aq olar Alla jolında maldarımen, jandarımen sogıswdı jek koredi. Olar: «Bul ıstıqta sogısqa sıqpandar» dedi. Eger tusinetin bolsa: «Tozaq otı tagı qattı ıstıq» de

[82] Endi olar, istegenderinin saldarınan az kulsin, kop jılasın. (Olardın kulwlerinen jılawları kop boladı)

[83] (Muxammed G.S.) eger Alla seni (Tabukten Medinedegi sogısqa barmay qalgan) munafıqtar tobına qaytarıp aparsa, olar senen (sogısqa) sıgwga ruqsat surasa: «Aste menimen birge sıqpaysındar da menimen birge jawmen es sogıspaysındar. Oytkeni, sender algasqı ret otırıp qalwdı qostadındar. Al endi artta qalwsılarmen birge otırındar» de

[84] Olardan birew olse, aste janaza namazın oqıma da qabırının basında turma! Oytkeni, olar Allaga, Paygambarına qarsı keldi. Sonday-aq olar buzıq kuyinde oldi

[85] Jane seni olardın maldarı, balaları tanırtqatpasın. Sınında Alla munımen, olarga dunie tirsiliginde azaptawdı jane qarsı bolgan boyda olardın jandarının sıgwın qalaydı

[86] Qasan olarga: «Allaga iman keltirinder, allanın Elsisimen birge sogısındar» delingen bir sure tusirilse, olardın dawletteri, senen ruqsat surap: «Bizdi qoy, otırwsılarmen birge bolayıq» deydi

[87] Olar artta qalwsılarmen birge bolwdı qostadı. Olardın jurekteri bitelgen. Sondıqtan tusinbeydi

[88] Biraq Paygambar jane onımen birge iman keltirgender, maldarımen, jandarımen sogıstı. Jaqsılıqtar solardiki. Mine solar qutılwsılar

[89] Alla (T.) olarga astarınan ozender agatın, olar isinde mangi qalatın baqsalar azirledi. Osı zor qol jetkendik

[90] Badewilerden jelewsiler, ozderine ruqsat berilsin dep keldi. Sonday-aq Allaga, Paygambarga otirik aytqandar da otırıp qala berdi. Olardan kapir bolgandarına kuyzeltwsi azap usıraydı

[91] Qasanda Allaga, Elsisine ıqılastı bolgan nasarlarga, awrwlarga jane qarajat taba almagandarga kina joq. Negizinen jaqsılıq istewsilerge jawapkersilik joq. Alla tım jarılqawsı, erekse meyirimdi

[92] Sonday kolektendirip jiberwin usin sagan kelgende : «Senderdi attandıratın kolik taba almadım» degeninde, ozderi de sarıp qılarlıq narse taba almay koz jastarın kuyingen turde togip qaytqandarga da kina joq

[93] Al sogis berw; ozderi bay bola tura senen ruxsat surap, keyin qalwsılarmen birge bolwdı qostagandarga tiisti. Alla olardın jurekterin bitegen. Sondıqtan olar bilmeydi

[94] (Sogıstan) qaytıp olarga barsandar, senderge sıltawratadı. (Muxammed G.S.): «Sıltawratpandar, senderge aste senbeymiz! Rasında Alla bizge xabarlarındı bildirdi. Alla da Elsisi de isterindi koredi. Sonan keyin komesti, kornewdi bilwsi Allaga qaytarılasındar. Sonda senderge ne istegenderin bildiriledi » de

[95] Qasan olardın janına qayta oralsandar, olar (dı ayıptaw) dan bet burwların usin Allanın atımen ant isedi. Onda olardan boy tartındar. Oytkeni, olar aram istegenderinin jazası turinde olardın ornı tozaq

[96] Olar senderdin ozderinen qos bolwların usin ant-sw isedi. Eger snder olardan qos boslandar da, rasında Alla buzıq elden razı bolmaydı

[97] Badewiler, qarsılıq jane eki juzdilik turgısınan qattıraq. Sonday-aq olar Allanın Elsisine tusirgenderinin segin bilmewlerine asa beyim. Alla tolıq bilwsi, asa dana

[98] Badewilerden, Alla jolında bergenin ziyan esebine alatın kisiler bar. Senderge jaman dawirler kutedi. Dawirlerdin jamanı ozderine bolsın. Alla tolıq estwsi, anıq bilwsi

[99] Jane badewilerden Allaga, aqiret kunine senetin, qarajat qılgandarın Alla qasında jaqındıq sonday-aq Paygambardın izgi tilekterine say dep esepteytin kisi de bar. Saq bolındar! Bul sınayı bir jaqındıq. Alla olardı marxametine boleydi. Rasında Alla, asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[100] Mucajir, ansarlardan algasqı iman keltirgender jane jaqsılıqta olarga ergenderden Alla razı boldı. Ari olar da Alladan razı boldı. Sonday-aq Alla, olar usin mangi qalatın, astarınan ozender agatın jannater azirledi. Osı iri murat

[101] Aralarındagı badewilerden eki juzdi kisiler bar. Sonday-aq Medinelikterden de eki juzdilikte sireskender bar. (Muxammed G.S.) olardı bilmeysinder, olardı biz bilemiz. Olardı eki ret azap qılamız. Sonan son olar zor azapqa aydaladı

[102] Basqa birewler kunaların moyındadı. Biraq olar, tuzw isti basqa jaman ispen aralastıradı. Alla olardın tawbelerin balkim qabıl eter. Rasında Alla asa jarılqawsı, erekse meyirimdi. ( ayattar 118. Ayatqa baylanıstı)

[103] (Muxammed G.S.) olardın maldarınan sadaqa al da, ol arqılı olardı tazartıp, berekelendiresin. Olarga duga qıl. Oytkeni senin dugan olar usin bir toqtaw. Alla tolıq estwsi, asa bilwsi

[104] Olar, quldarının tawbesin qabıl etip, sadaqaların qabıldaytın Ol Alla gana ekenin bilmey me? Sınında Ol Alla, tawbeni qabıl etwsi, erekse meyirimdi

[105] (Muxammed G.S.) olarga: «isteytinderindi istender. Isterindi Alla, Paygambar jane muminder koredi. Sonday-aq komes, kornewdi bilwsi Allaga qaytarılasındar da senderge ne istegenderin bildiriledi» de

[106] Sogıstan qalıp Allanın amirin kutkender, Alla olardı ne azaptaydı nemese tawbelerin qabıl etedi. Alla tolıq bilwsi, xikmet iesi

[107] Munafıqtardın bir tobı Quba mesitinin jamagatın ıdıratw, qarsılıqtı kuseytw jane unemi paygambar (G.S.) ga qarsı kelip jurgen (papaz) Gamırdın Samnan kelwin tosw maqsatımen bir mesit salıp Paygambar (G.S.) dı namaz oqıp berwge saqıradı. Paygambar (G.S.) tabukten qaytqanda kelmeksi boladı.) Sonday ziyan tigizw, qarsı kelw, Musılmandardın arasın asw jane burınnan Alla jane Elsisine qarsı sogısqan birewdi kutw usin mesit jasap algandar: «Igilikti gana qalap edik» dep albette ant isedi. Sonday-aq Alla olardın asqan swayt ekendigine kwalik etedi

[108] (Muxammed G.S.) ol mesitte aste namaz oqıma. Bastapqı kunnen beri taqwalıq negizinde salıngan (Quba) mesiti namazga turwına tagı layıq. Onda tap-taza bolwdı suyetin kisiler bar. Alla da ote taza bolwsılardı jaqsı koredi

[109] Endese, irge tasın Alladan qorqıp, rizalıgına saykes salgan birew jaqsı ma? Nemese irgesin qulaytın bir jardın ernewine salıp onımen tozaqqa qulagan birew jaqsı ma? Alla zalım eldi twra jolga salmaydı

[110] Sonday olardın salgan mesitteri; jurekteri bıt-sıt bolganga (olgenge) deyin unemi konilderinde kudik bolgan boyda qaladı. Alla tolıq bilwsi, xikmet iesi

[111] Kudiksiz Alla muminderdin jandarın, maldarın jannatten ayırbastap aldı. Olar, Alla jolında sogısadı, oledi jane oltiredi. Bugan baylanıstı xaq wade tawratta, Injilde jane Quranda bar. Alladan artıq wadesin kim orındaydı? Endese bul sawdalasqan sawdalarına qwanındar! Mine osı iri qol jetwsilik

[112] (Ay Muxammed G.S.!) Tawbe etwsiler, qulsılıq qılwsılar, maqtawsılar, oraza ustawsılar, rukug qılwsılar, sajde etwsiler, jaqsılıqqa buyırwsılar, jamandıqtan tıyusılar jane Allanın sekterin qorgawsılar osı muminderdi suyinsile

[113] (Paygambar, akesimen twısqan Abw Talip usin; jane keybir Musılmandar da imanga kelmey olgen ake-seseleri usin jarılqaw tilegisi kelgen.) Paygambarga jane muminderge tozaqtıq ekendigi ozderine bilingennen keyin eger jaqındarı bolsa da musrikter usin jarılqaw tilewlerine bolmaydı

[114] Ibırayım (G.S.) nın akesi usin jarılqaw tilewi, ogan bergen bir wade boyınsa gana edi. Ozine, onın Allanın duspanı ekeni bilingen kezde, odan bezdi. Rasında Ibırayım qajırlı ari jumsaq minezdi edi

[115] Alla bir eldi twra jolga salgannan keyin olardın saqsınatın narselerin asıq bildirmeyinse, olardı adastırmaydı. Rasında Alla ar narseni tolıq bilwsi

[116] Sınında kokterdin jane jerdin ieligi Allaga tan.Ol, tiriltedi, oltiredi. Sonday-aq sender usin Alladan ozge ne dos ne jardemsi joq

[117] Sınında Alla, bir boliminin jurekteri awıtqwga tayagan awırsılıqtan keyin Paygambarga ergen Mucajirler men Ansardın, Paygambardın tawbelerin qabıl etti. Alla, olarga tım jumsaq, ote meyirimdi bolgandıgınan tagı da oların tawbelerin qabıl etti

[118] Saxabalardan Kagap, Cilal jane Marara jawqawlıq istep, Tabuk sogısına barmay qalıp, sogıstan qaytıp kelgende Paygambar (G.S.) ga okinis bildirip, kesirim tileydi. Paygambar (G.S.) olarga: «Tura turındar» degendikten olarmen adamdar soylespey qoyıp, elw kunnen keyin osı ayat tusedi. Jane ayattar da osı waqigaga baylanıstı.) Sogıstan qalgan usewinin de tawbesin qabıl etti. Tipti olarga jer ken bola tura tar kelgen edi. Ozderinen ozderi tarılıp, Alladan basqa esbir pana joqtıgın angardı. Sodan keyin Alla olarga tawbe nasip etti. Sınında Ol Alla, tım tawbe qabıl etwsi, ote meyirimdi

[119] Ay muminder! Alladan qorqındar jane sınsıldarmen birge bolındar

[120] Medinelikterdin jane manaylardagı badewilerdin Allanın Elsisinen keyin qalwlarına sonday-aq onın janınan oz jandarın artıq korwlerine bolmaydı. Oytkeni, olar, Alla jolında solge dwsar bolsa, sarsasa, asıqsa, kapirlerdi ızalandıratın bir jerdi basıp otse jane duspandı jense gana olarga sol sebepti jaqsı gamal jazıladı. Alla igilik istewsilerdin sawabın zaya qılmaydı

[121] Olar, Alla jolında ulken-kisi bir narse sarıp qılsa, bir oypattı basıp otse, Alla olardın korkem gamaldarına sıylıq berw usin sawap jazıladı

[122] Onımen qatar muminderdin birtutas jawga attanwları tiisti emes. Sonda ar toptan din gılımın uyrenip, olar qaytıp kelgende; olardın saqsınwları usin eskertwleri kerek emes pe

[123] Ay muminder! Manaylarındagı kapirlermen sogısındar. Olar senderden bir qatandıq tapsın. Rasında Alla, taqwalarmen birge ekenin bilinder

[124] Bir sure tusirilgen kezde, olardan: «Bul qaysılarınnın imanın arttıradı?»,- deytin de birewler bar. Degenmen muminderdin imanın arttıradı, olar qwanısadı

[125] Sonday-aq ol sure jurekterinde derti bolgandardın jamandıqtarının ustine jamandıq arttıradı; olar, qarsı bolgan kuyde oledi

[126] (Munafıqtar) ar jıl bir ne eki ret sınalgandarın kormey me? Sonda da olar tawbe qılmaydı, ugit te almaydı

[127] Qasan bir sure tusirilse, birine- biri qarap: «Senderdi koretin birew bar ma?»,- desip, sonson ozderi burıla joneledi. Alla, olardın jurekterin teris aynaldırgan. Rasında olar tusinbeytin alewmet

[128] Rasında senderge isterinnen ardaqtı bir Paygambar keldi. Ogan, qinalwların awır tiedi. Senderge ote ıntıq, muminderge ote jumsaq, erekse meyirimdi

[129] (Muxammed G.S.) sonda, eger olar senen jaltaysa: «Magan Alla jetip asadı, Odan basqa esbir tanir joq, Ogan tawekel ettim. Sonday-aq Ol, ulı garsının Rabbı » de

[1] Alif, Lam, Ra. Mine bular, teren sırlı Qurannın ayattarı

[2] Isterinen bir kisige: «Adamdardı qorqıt! Iman keltirgenderdi rabbılarının qasında olar usin jogarı orın barlıgın suyinsile!»,- dep, waxi qılganımızga bul adamdar tanırqay ma? Kapirler: «Sınında bul asıq jadı» dedi

[3] Rabbıların sonday Alla kokter men jerdi altı tunde jarattı. Sonson garsına koterildi, isti basqardı. Onın ruxsatınsız esbir sapagatsı joq. Mine Osı Alla, Rabbıların. Endese Ogan qulsılıq qılındar! Sonda da tusinbeysinder me

[4] Birtutas barar jerlerin so tarap. Sonday-aq Allanın wadesi xaq. Kudiksiz Ol, bastap jaratadı. (Joqtan bar etedi.) sonson iman keltirip, izgi is istegenderge adildikpen sıylıq berw usin onı qayta tiriltedi. Sonday-aq kapirler usin qarsı bolgandıqtarı sebepti qaynap turgan swdan swsın ari kuyzeltwsi azap bar

[5] Ol sonday Alla, kundi jarıq, aydı nur etip jarattı da ogan (ayga) jıldardın sandarın, esepterin bilwlerin usin orındar belgiledi. Alla, bulardı sındıqpen gana jarattı. Alla, biletin el usin; ayattarın asıq-asıq bayan etedi

[6] Rasında tun men kunnin awısıp kelwinde jane Allanın kokter men jerdegi jaratqan narselerinde arine saqtanatın el usin dalelder bar

[7] Rasında sonday bizge jolıgwların umit etpegender jane dunie tirsiligine maz bolıp sonımen konilderi jay tapqandar, mine solar, ayattarımızdan xabarsız

[8] Osılardın istegen kunaları sebepti orındarı tozaq

[9] Rasında sonday iman keltirip, izgi is istegenderdin imandarı sebepti Rabbıları, olardı astarınan ozender agatın Nagım jannatinin jolına saladı

[10] Olardın ondagı dugaları: «Ay Alla! Paksin» ari olardın ondagı amandaswları: «Salem» jane olardın dugalarının sonı: «Barlıq maqtaw alemderdin Rabbı, Allaga tan!»,- dew boladı

[11] Eger Alla, adam balasının xayırdı, asıgıs tilegenindey; jamandıqtı da tez berse edi, arine olardın ajaldarı bitken bolar edi. Alayda, bizge kezdeswdi umit etpegenderdi adasqan boyda qoyıp qoyamız da, qangıra beredi

[12] Al qasan adam balasına bir ziyan jetse: Jatsa da otırsa da nemese turegep tursa da bizge jalbarınadı; alayda qasan odan ziyandı ayıqtırsaq, tipti ogan tigen ziyandı ayıqtırw usin bizge jalbarınmaganday -aq kete beredi. Solaysa, sekten sıgwsılarga istegen isteri korkem korsetildi

[13] Rasında senderden burıngı dawirdegilerdin zulımdıq qılgandıqtarı jane paygambarları keltirgen asıq dalelderge iman keltirmegendikteri usin joq ettik. Osılaysa kunakar qawımga jaza beremiz

[14] Sonan keyin olardın artınan ne isteytindikterindi korw usin jer juzinde senderdi orındarına qoydıq

[15] Sonday-aq olarga ayattarımız asıq dalel turinde oqılgan kezde, sonday Bizge kezdeswdi umit etpegender: «Budan basqa bir Quran keltir nemese munı awıstır!»,- dedi. (Muxammed G.S.): «Onı oz tarapımnan ozgertwime bolmaydı. Men ozime waxi etilgenge gana eremin. Rasında men, Rabbıma qarsı kelsem, ulı kunnin azabınan qorqamın» de

[16] (Muxammed G.S.): «Eger Alla qalasa edi, men Qurandı senderge oqımas edim de, onı senderge bildirmes edi. Rasında men budan burın isterinde omir boyınsa boldım. Sonda da tusinbeysinder me?»,- de

[17] Al endi Allaga bir otirik jala japsırgan ne ayattarın jasınga sıgargan birewden kim zalımıraq? Sınında kunakarlar qutılmaydı

[18] Olar, Alladan ozge, ozderine ziyan ne payda bermeytin narselerge soqınıp: «Olardı, Allanın qasında sapagatsımız» deydi. (Muxammed G.S.): «Sender Allaga, kokterdegi ari jerdegi Onın bilmegen narsesinen xabar beresinder me?»,- de. Alla, olardın qosqan serikterinen pak, jogarı

[19] Adamdar bir-aq ummet edi, sonson olar qaysılıqqa tusti. (Muxammed G.S.) eger Rabbınnan bir soz otken bolmasa edi, talasqan narseleri twrasında arine aralarına ukim berilgen bolar edi. (Jazalandırılar edi)

[20] Jane olar: «Ogan, Rabbıları tarapınan bir mugjiza nege tusirilmeydi?»,- deydi. Sonda sen olarga: «Negizinen komes, Allaga tan. Sondıqtan kutinder! Men de sendermen birge sonı tosamın!»,- de

[21] Adam balasına bir ziyan tigennen keyin raxmetimizdi tattırsaq, sol waqıtta olardın ayattarımızga baylanıstı aylakerlikteri boladı. (Muxammed G.S.): «Alla, jazalandırwda ote jıldam» de. Rasında elsilerimiz (peristerimiz) istegen sıgandıqtarındı jazadı

[22] Ol sonday Alla, senderdi qurılıqta, tenizde kezdiredi. Xatte sender kemede bolasındar. Keme, olardı jaqsı bir samal arqılı alıp bara jatadı da, olar onımen maz boladı. Bir boran kelip olarga ar taraptan tolqın kelgende, olar, onımen qorsaldıq dep oylagan satte; senimin nagız Allaga arnap: «Eger osıdan bizdi qutqarsan sukir etwsilerden bolar edik» dep tileydi

[23] Degenmen, Alla olardı qutqargan kezde, olar jer juzinde orınsız qarsılıq isteydi. Ay adam balası! Dunie tirsiligindegi qarsılıqtarınnın ziyanı ozderine gana. Sonson barar jerlerin biz jaq. Sonda senderge istegen isterindi bildiremiz

[24] Sın maninde dunie tirsiligin mısalı: Biz kokten jawdırgan janbır tarizdi. Ol arqılı adamdar, maldar jeytin osimdikter aralas osip, jer juzi qulpırıp zeynettengen kezde, jer iesi; paydalanwga kusimiz jetedi dep oylagan satte, tunde ne kundiz amirimiz kelip, tipti kese bolmagan tarizdi tubinen orılganga aynaldırdıq. Oylanatın qawımga ayattarımızdı osılaysa ayırıp bayan etemiz

[25] Alla esendik jurtına (jannatke) saqıradı da, qalagan qulın tup- twra jolga saladı

[26] Sonday jaqsı is istegenderge jaqsılıq ari artıgı da bar. Olardın betterinde bir daq ne qorlıq aseri korinbeydi, solar jannattik. Olar onda mangi qaladı

[27] Al sonday jamandıq istegenderdin jazası, sonday gana boladı, betterinde qorlıq aseri boladı. Olardı, Alladan qorgawsı bolmaydı. Olardın betteri tunnin qarangılıgınan bir bolim qaptaganday. Solar tozaqtıq. Olar onda mulde qaladı

[28] Qiyamet kuni olardı tugel jinaymız. Sonson musrikterge: «Sender de, Allaga qosqan serikterin de orındarında turındar!»,- deymiz. Sonda olardın araların ayıramız. Olardın serikteri: «Sender bizge tabınbagan edinder» deydi. (Olardın Allaga tenep tabıngandarı: Pygambarlar, peristeler)

[29] «Endi sender men bizdin aramızga kwalikke Alla jetkilikti. Tipti bizdin, senderdin tabıngandarınnan xabarımız joq» deydi

[30] Sol arada arkim burın istegen isinen sınaladı. Sonday-aq sınayı ieleri Allanın xuzırına aparıladı. Jasama narseleri olardan gayıp boldı

[31] (Muxammed G.S.): «Senderdi aspannan, jerden kim rizalıqtandıradı? Qulaqqa, kozderge kim ie? Oliden tirini, tiriden olini kim sıgaradı? Ar isti kim igerdi?»,- de. Olar: «Alla» deydi. «Endese Alladan qorıqpaysındar ma?»,- de

[32] Mine osı Alla, sınayı Rabbıların. Sındıqtan keyin adaswdan basqa ne bar? Qalay burılıp bara jatırsındar

[33] Osılaysa buzaqılıq istegenderge Rabbınnın: «Ras olar iman keltirmeydi» degen sozi xaqiqat boldı

[34] (Muxammed G.S.): «Allaga tenegen serikterinnen, tungıs jaratıp, sonson oltirip qayta tiriltetin bar ma?»,- de. «Alla, bastapta jaratıp, sonan son qayta tiriltedi. Sonda qayda burılıp bara jatırsındar?»,- de

[35] «Serikterinnen twra jolga salatın bar ma?»,-de. «Alla twra jolga saldı. Al sonda twra jolga salatın Allaga bagınw layıq pa? Joq, twra jolga salınbayınsa jol taba almaytın birewge me? Senderge ne boldı? Qalay (jansaq) ukim beresinder?»,-de

[36] Olardın kobi oy jorwga gana ilesedi. Rasında oy, sındıqqa qaraganda tukke turmaydı. Kudiksiz Alla, olardın istegenderin tolıq bilwsi

[37] Osı Quran, Alladan ozgeniki dep jala japsırwga bolmaydı. Ol, aldındagını rastap, Kitaptı asıq bayan etedi. Alemderdin Rabbı tarapınan ekendigine sak joq

[38] Olar: «Onı, Muxammed ozi saykestirdi» dey me? (Muxammed G.S.): «Onday sınsıl bolsandar, Alladan ozge kimge samaların kelse saqırıp, osı tarizdi bir sure jasap akelinder »,-de

[39] Olay emes, olar bilimi jetpegen sonday-aq ozderine magınası bildirilmegen narseni olar jasınga sıgardı. Osılaysa, bulardan burıngılar da jasınga sıgargan bolatın. Endi qarası! Zalımdardın sonı ne boldı

[40] Olardan Quranga senetinder de bar. Olardan ogan senbeytinder de bar. Rabbın buzaqılardı jaqsı biledi

[41] (Muxammed G.S.) eger seni jasınga sıgarsa: «Menin isim ozime tan, senderdin isterin ozderine tan. Sonday-aq sender menin istegenimnen awlaqsındar, men de senderdin istegenderinnen awlaqpın.» de

[42] Olardan sagan qulaq salatın birewler de bar. Eger olar tusinbeytin bolsa da, sanırawlarga estirte alasın ba

[43] (Muxammed G.S.) olardın sagan qaraytın birewleri de bar. Degenmen kormeytin kozsizderdi sen twra jolga salasın ba

[44] Rasında Alla adamdarga es zulımdıq qılmaydı. Biraq adamdar ozderine- ozderi zulımdıq qıladı

[45] Olardı jinaytın kuni; (duniede) kundiz bir-aq sagat turganday bolıp, olar bir-birin tanıydı. Allaga jolıgwdı jasınga sıgarıp, twra jolga tuspegender ziyanga usıraydı

[46] (Muxammed G.S.) eger olarga wade etken beynettin keybirin sagan korsetsek nemese seni (burın) dunieden alsaq ta, olardın jinalatın ornı biz jaq. Sonında Alla olardın ne istegenderine aygaq

[47] Ar ummettin bir paygambarı bar. Olarga paygambarları kelgen zaman, aralarına twralıqpen ukim boladı. Sonday-aq olar, zulımdıqqa usıramaydı

[48] Olar (kapirler): «Eger sender sınsıl bolsandar, osı wade qasan boladı» deydi

[49] (Muxammed G.S.): «Allanın qalawınan basqa ozime payda, ziyan keltirw kusine ie emespin. Ar ummet usin bir ajal bar. Qasan olardın belgili merzimi kelse, bir satke kesiktirilmeydi de ilgerletilmeydi » de

[50] Magan aytındarsı! Allanın azabı senderge tundeletip ne kundiz kelse, kunakarlar ne narseni asıgıp tiler edi» de

[51] Azap tuskennen keyin ogan iman keltiresinder me? Nemese azir me? Rasında sender azaptı asıgıp tilep edinder

[52] Sonson zalımdarga: «Mangilik azaptı tatındar! Istegenderinnin gana sazayın tartasındar» delinedi

[53] Senen olar: «Bul sındıq pa?»,- dep suraydı. «Arine Rabbıma ant etemin, sozsiz Ol xaq. Sender Allanı alsirete almaysındar» de

[54] Ozine zulımdıq istegen arkim jer juzindegi narseler oziniki bolsa, tolewge berip, azaptı korgende, istey okiner edi. Aralarına adildik pen ukim etiledi. Zulımdıqqa usıramaydı

[55] Saq bolındar! Rasında kokterdegi ari jerdegi narseler Allaniki. Bilinder! Allanıi wadesi xaq. Biraq olardın kobi bilmeydi

[56] Ol tiriltedi, oltiredi. Sonday-aq Onın aldına qaytarılasındar

[57] Ay adamdar! Senderge Rabbıların tarapınan bir ugit, jurektegilerge bir sipa, senwsiler usin twra jol jane raxmet (turinde Quran) keldi

[58] (Muxammed G.S.): «Olar, Allanın kensiligi, marxametimen bolgan osılarmen qwansın. Oytkeni, Quran olardın jigan- tergenderinen xayyırlı» de

[59] «Qaramaysındar ma! Allanın senderge bergen nesibesinen aram, xalal jasadındar» de. «Senderge Alla ruxsat berdi me? Nemese Allaga jala jawıp jursinderme?»,- de

[60] Sonday Allaga otirik jala japqandardın, qiyamet kuni twralı oyı ne? Rasında Alla, arine adamdarga kensilik iesi. Biraq olardın kobi sukirlik qılmaydı

[61] (Muxammed G.S.) arqanday bir jagdayda bolsan, Alla tarapınan bir Quran oqısan jane sender bir is istesender, albette ogan somgan kezderinde, senderdi koremiz. Sonday-aq jerdegi, koktegi tozan salmagınday narse Rabbınnan jasırılmaydı. Tagı odan kisisi, ulkeni asıq bir Qitapta bar

[62] Bilinder! Rasında Allanın dostarına xawip-qater joq, ari olar qaygırmaydı

[63] Sonday iman keltirip, taqwa bolgandar

[64] Olarga dunie tirsiliginde de axirette de qwanıs bar. Allanın sozderinde ozgeris joq. Mine iri qol jetwsilik osı

[65] (Muxammed G.S.) kapirlerdin sozi seni keyitpesig, Rasında bukil ustemdik Allaga tan. ol ar narseni estwsi, bilwsi

[66] Esterinde bolsın! Rasında kokterdegi, jerdegi arkim Allanın ieliginde. Alladan ozge tenegen serikterine soqıngandar, olar oylarına gana ilesedi. Sonday-aq olar oylarınsa gana joramaldaydı

[67] Ol sonday Alla, sender usin tundi dep alıs, kundizdi jarıq qıldı. Kudiksiz, osında tındaytın el usin dalelder bar

[68] Olar: «Allanın balası bar» desti. Ol, odan pak. Ol, munsız. Arine kokterdegi ari jerdegi narseler Ogan tan. Bugan baylanıstı qastarında bir dalel joq. Allaga qarsı bilmegen narselerindi aytasındar ma

[69] (Muxammed G.S.): «Rasında sonday Allaga otirik jala japsırgandar, qutılmaydı» de

[70] Olardiki duniede gana paydalanw. Sonson olardın qaytar ornı biz jaq. Sonan keyin de qarsı bolgandıqtarı sebepti qattı azap tattıramız

[71] (Muxammed G.S.) OLARGA Nux (G.S.) tın angimesin oqı. Bir zamanda eline: «Ay elim! Aralarında turwım, Allanın ayattarın ugittewim senderge zor kelgen bolsa, onda Allaga tawekel ettim. Al endi sender jane serikterin ne isteytinderinde birlesinder. Sonson isterin ozderine mun bolmasın. Keyin magan mursa bermey-aq qoldarınnan kelgenin istender!» degen

[72] «Al eger jaltaysandar, senderden jalaqı suramadım goy. Menin jalaqım Allaga gana tan. Sonday-aq Musılmandardan bolwga buyırıldım….»

[73] Sonda olar, onı jasınga sıgardı. Sondıqtan Nux (G.S.) tı ari onımen birge kemede bolgandardı qutqarıp, olardın orındarın bastırdıq. Ayattarımızdı jasınga sıgargandardı swga batırdıq. Eskertw berilgenderdin sonının ne bolganın kor

[74] Sonson Nux (G.S.) tan keyinde elderine paygambarlar jiberdik. Olarga asıq mugjizalar keltirdi. Burında jasınga sıgargandıqtarı usin olar iman keltirmedi. Mine sekten sıgwsılardın jurekterin ostip biteymiz

[75] Sonson olardın keyin Musa men Carun (G.S.) dı Pergawın jane sıbaylastarına mugjizalarmen jiberdik. Olar menmensip, kunakar el boldı

[76] Olarga biz taraptan sındıq kelgen kezde: «Ras osı asıq jadı» dedi

[77] Musa (G.S.): «Senderge kelgen xaqiqattı soytip aytasındar ma? Bul siqır ma? Siqırsılar qutılmaydı» dedi

[78] Olar (Musa men Carunga): «Ata-babalarımızdı tapqan joldan burwga ari jer juzinde ekewin ulıq bolwga keldinder me? Biz, ekewine senbeymiz» dedi

[79] Pergawın: «Bukil bilgen siqırsılardı magan keltirinder» dedi

[80] Al siqırsılar kelgen kezde, Musa (G.S.): «Ne qoymaqsı bolsandar, qoyındar» dedi

[81] Olar qoyganda, Musa (G.S.): «Bul keltirgenderin siqır, kudiksiz Alla onı buzadı. Rasında Alla buzaqılardın isin jondemeydi » dedi

[82] «Eger kunakarlar jaqtırmasa da, Alla xaqiqattı sozderimen sınga sıgaradı.»

[83] Musa (G.S.) ga, Pergawın men sonjarlarının ozderine tigizetin kesirinen qorqıp, elinen bir top gana iman keltirdi. Rasında Pergawın ol jerde oktem edi. Sonday-aq ol sekten sıgwsılardan edi

[84] Musa (G.S.) eline: «Ay elim! Eger Allaga iman keltirgen bolsandar, sonday-aq Musılman bolsandar onda Allaga tawekel qılındar» dedi

[85] Olar: «Biz Allaga tawekel qıldıq. Rabbımız, bizdi zalım elmen sınama» dedi

[86] «Sonday-aq bizdi marxametinmen kapir qawımnan qutqara kor!….»

[87] Musa men onın twısına: «Ekewin Mısırda elderine uyler salındar da uylerindi namaz ornı qılıp, namaz oqındar. Onımen qatar muminderdi suyinsile» dep waqi ettik

[88] Musa (G.S.): «Rabbımız! Rasında Sen Pergawın jane onın sonjarlarına dunie tirsiliginde zeynet jane maldar berdin jolınnan adastırwları usin be? Maldarın joq et, jurekterin qatayt! Jan tursigerlik azaptı korgenge deyin olar iman keltirmeydi» dedi

[89] Alla: «Ekewinnin tilekterin qabıldandı. Onda twra jolda bolındar da, bilmeytinderdin jolına ermender!»,- dedi

[90] Israil urpaqtarın tenizden otkizdik. Sonda Pergawın jane askerleri jawızdıq, duspandıqpen olardı qwdı. Aqır ol swga batar satte: «Israil urpaqtarı iman keltirgen Tanirden basqa tanir joqtıgına iman keltirdim. Men de boy usınwsılardan boldım» dedi

[91] «Endi gana sendin be? Rasında sen burın qarsı kelgen buzaqılardan bolgan edin…..»

[92] «Senen keyingige ulgi bolwı usin denendi (jansız turde) qutqaramız. Rasında adamdardın kobi ayattarımızdan xabarsız»

[93] Rasında israil urpaqtarın jaqsı jerge ornalastırdıq. Sonday-aq jaqsı narselermen rizıqtandırdıq. Olarga bilim kelgenge deyin qaysılıqqa tuspedi. Rasında Rabbın olardın talasqan narseleri jayında qiyamet kuni ukim beredi

[94] (Muxammed G.S.) eger sagan tusirgenimizden kudiktensen, senen burıngı Kitap oqıgandardan sura. Rasında sagan Rabbınnan xaqiqat keldi. Sondıqtan kudiktenwsilerden bolma

[95] Sonday-aq Allanın ayattarın jasınga sıgarwsılardan bolma. Onda ziyan tartwsılardan bolarsın

[96] Rasında ozderine Rabbınnın qargısı layıq bolgandar iman keltirmeydi

[97] Sonday-aq olarga bukil mugjizalar kelse de kuyzeltwsi azaptı korgenge deyin (olar iman keltirmeydi)

[98] Yunıs (G.S.) tın gana elinen basqa (azaptın kelgenin korip) iman keltirgen ari imandarı payda bergen bir kent bolmagan. Olar iman keltirgen zamanda, ozderinen dunie tirsiligindegi qorlıqtı ayıqtırdıq ta, olardı bir merzimge dayin paydalandırdıq

[99] (Muxammed G.S.) eger Rabbın qalasa edi, arine jer juzindegilerdin barlıgı tugeldey iman keltirer edi. Adamdardı iman keltirwge sen zorlaysın ba

[100] Alladan buyrıqsız eskimnin iman keltirwi mumkin emes. Alla azaptı aqıldarın jumsamaytındarga beredi

[101] (Muxammed G.S.): «Qarandar! Kokter men jerde ne bar?»,- de. Senbeytin qawımga; dalelder, eskertwler payda bermeydi

[102] Olar ozderinen burın otkenderdin bastarına kelgen kunder tarizdini gana kutedi. (Muxammed G.S.): «Onda tosındar! Rasında men de sendermen birge tosamın! »,- de

[103] Sonson elsilerimizdi, iman keltirgenderdi qutqaramız. Osılaysa iman keltirgenderdi qutqarwımız bizge mindet

[104] (Muxammed G.S.): «Ay adam balası! Menin dinimnen kudikte bolsandar. Al onda men, senderdin Alladan ozge tabıngandarına tabınbaymın; biraq senderdi oltiretin Allaga qulsılıq qılamın jane iman keltirwsilerden bolwga buyırıldım» de

[105] «Al betindi nagız bir ıngay Allanı birlew dinine bur. Serik qatwsılardan bolma!»

[106] «Jane de Alladan ozge sagan payda, ziyan keltire almaytın narselerge jalbarınba. Sonda eger onı istesen, onda kudiksiz sen zalımdardan bolarsın»

[107] (Muxammed G.S.) eger Alla sagan bir ziyan jetkizse, sonda onı Alladan basqa ayıqtırwsı joq. Al eger sagan bir jaqsılıq qalasa, onın kensiligin toytarwsı joq. Ol, onı quldarınan qalagan kisisine beredi. Ol ote jarılqawsı, erekse meyirimdi

[108] (Muxammed G.S.): «Ay adam balası! Senderge rabbılarınnan xaq keldi. Endi kim twra jolda bolsa, ozi usin twra jolda boladı. Al endi birew adassa, oz ziyanına gana adasadı. Men senderge kepil emespin» de

[109] Sagan waqi etilgenge er. Sonday-aq Alla bir uqim bergenge sabır et. Ol, ukim berwsilerdin xayırlısı

[1] Alif. Lai. Ra. Bul ayattarı bekitilgen bir Kitap. Sonson asa dana, tolıq bilwsi tarapınan asıq bayan etilgen

[2] Alladan basqaga aste qulsılıq qılmandar. Sın maninde men senderge Onın tarapınan qorqıtwsı, qwandırwsımın

[3] Rabbılarınnan jarılqaw tilender. Sonan son Ogan tawbe etinder. Ol senderdi belgili bir merzimge deyin korkem turde paydalandıradı da, arbir marxamet iesine artıq sıylıq beredi. Eger jaltaysandar, rasında sender twralı ulı kunnin azabınan qorqamın

[4] Qaytar jerlerin Alla jaq. Ol, ar narsege kusi jetwsi

[5] Esterinde bolsın. Olar, Odan jasırınw usin kewdelerin buradı! Bilinder! Olar kiimderin burkengen kezde de, Alla korinew, komes istegen narselerin biledi. Rasında Ol, kokirektegilerdi tolıq bilwsi

[6] Jer betindegi ar jandiktin koregi Allaga gana tan. Ol, olardın tqraqtı, turaqsız orındarın biledi. Barlıgı asıq bir Kitapta

[7] Ol Alla, qaysıların jaqsı gamal isteydi dep, sınaw usin kokter men jerdi altı kunde jarattı. Onın garsısı sw ustinde edi… (Garsıdan keyin sw jaratılgan.) (Muxammed G.S.) olarga: «Eger sender olgennen keyin tirilesinder» desen, kapirler: «Mınaw asıq jadıdan basqa danene emes» deydi

[8] Eger olardan azaptı belgili bir merzimge deyin kesiktirsek, arine olar: «Onı ne tostı?»,- deydi. Saq bolındar! Olarga azap kelgen kuni solardan qaytarılmaydı. Olardın mazaq qılgan narseleri bastarına jetedi

[9] Eger biz adam balasına marxamet nasip etip, sonan keyin onı odan alsaq, sozsiz ol mulde kuder uzip, ote qarsı keledi

[10] Alayda ogan tigen ziyannan keyin, nıgmetterimizdi tattırsaq, arine: «Ol jamandıqtar menen ketti» dep, kudiksiz ol qwanıp, maqtanadı

[11] Biraq sabır etip, izgi is istegender, mine solar usin jarılqaw jane zor sawap bar

[12] (Muxammed G.S.) balkam sen olardın: «Ogan qazına nege tusirmeydi? Yaqi onımen birge periste nege kelmeydi?»,- dewlerine konlin tarayıp, waqi etilgen narsenin keybirin tastawın ıqtimal. Sınında sen bir eskertwsisin. Alla ar narsege kepil

[13] Nemese olar: «Qurandı ozi jasadı»dey me? (Muxammed G.S.) olarga: «Eger aytqandarın sın bolsa, Alladan ozge komekke saqıra alatındarındı saqırındar da sol siyaqtı jasama on sure keltirinder» de

[14] Eger ol saqırgandarın senderge jawap bermese, onda bilinder, sın maninde bul Quran Allanın bilimimen tusirilgen ari Alladan basqa esbir Tanir joq. Al endi de boy usınbaysındar ma?»,- de

[15] Kim dunie tirsiligin ari onın zeynetin qalasa, duniede olardın enbekterin tolıq beremiz; sonday-aq olar kemsilikke usıratılmaydı

[16] Solarga aqirette tozaq otınan basqa es narse joq. Duniedegi jasagandarı joyılıp ketti. Negizinde olardın istegenderi bosqa

[17] Rabbınan asıq bir daleli bolgan jane ogan jalgas kwası da bolgan sonday-aq burıngı jeteksi ari igilik turindegi Musa (G.S.) nın Kitabına ie bolgan kisiler, mine solar, Quranga sengender. Arqanday toptardan kim Quranga qarsı kelse onda onın wadeli ornı ot. (Muxammed G.S.) sen de odan kudikte bolma. Rasında Quran, Rabbın tarapınan bir xaqiqat. Biraq adamdardın kobi senbeydi

[18] Allaga otirik jala japsırgannan kim zalımıraq. Mine bular, Rabbılarının xuzırına sıgarıladı. Sonday-aq aygaqtarı da: «Mine bular, Rabbılarına otirik aytqandar» deydi. Esterinde bolsın! Allanın qargısı zalımdarga tan

[19] Olar sonday Allanın jolınan tosadı da onı qisaytwga tırısadı. Tagı olar aqiretke qarsı kelwsiler

[20] Bular jer juzinde Allanı nasarlata almaydı. Ari olardın Alladan ozge jardemsileri joq. Olarga azap eselenip otıradı. Oytkeni, olar esti almaydı da kore almaydı

[21] Mine solar, ozderine ziyan etedi. Jasama Tanirleri olardan bezip joq boladı

[22] Kudiksiz olar, aqirette ote ziyanga usıragandar

[23] Daw joq, iman keltirip izgi is istegender, rabbılarına boy usıngandar, olar jannattıq. Olar, onda mangi qaladı

[24] (Kapir, Musılman) eki toptın mısalı: Sanıraw men estwsi tarizdi. Mısal turgısınan ekewi ten be? Tusinbeysinder me

[25] Arine biz Nux (G.S.) tı qawımına jiberdik: «Men sender usin ap-asıq bir eskertwsimin.»

[26] «Allaga gana gybadat qılındar, sınında men senderge, kuyzeltwsi kunnin azabınan qorqamın» dedi

[27] Elinin qarsı kelgen bastıqtarı: «Biz seni ozimiz tarizdi gana adam koremiz, sagan tar kozqarastı qorlarımızdan basqanın ergenin kormeymiz. Sonday-aq senderdin bizge bir artıqsılarındı kormeymiz. Tipti senderdi otiriksi dep oylaymız» dedi

[28] Nux (G.S.): «Ay elim! Kordinder me? Rabbım tarapınan asıq bir dalel ustinde bolsam jane Ol, oz qasınan bir marxamet etken bolsa, Al ol, senderge korinbese, sonday-aq sender onı jek korsender de senderge onı zorlal qabıldata alamız ba?» dedi

[29] «Ay elim! Senderden mal suramaymın. Jalaqım Allaga gana tan. Sonday-aq iman keltirgenderdi qwalawsı emespin. Oytkeni, olar Rabbılarına jolıgwsılar. Biraq men senderdi nadan koremin»

[30] «Ay elim! Eger men olardı qwalasam, meni Alladan kim qorgaydı, tusinbeysinder me?»

[31] Men senderge: «Janımda Allanın qazınaları bar demeymin de komesti de bilmeymin. Men bir peristemin de demeymin. Sonday-aq kozderine ilmeytinderge: «Alla aste jaqsılıq qılmaydı» demeymin. Alla olardın isindegilerdi jaqsı biledi. Ol waqıtta men zalımdardan bolarmın» (dedi)

[32] Olar: «Ay Nux! Ras bizben janjaldastın, sondıqtan tartıswdı kobeytip jiberdin. Eger sozin sın bolsa, endi bopsalagan narsendi bizge keltir» dedi

[33] Nux (G.S.): «Onı senderge qalasa, Alla gana keltiredi. Senderdin ogan samaların kelmeydi» dedi

[34] «Eger Alla, senderdi qangırtwdı qalasa, senderdi ugittewdi qalasam da ugitim senderge payda bermeydi. Ol, senderdin Rabbıların. Sol waqıtta ogan qaytarılasındar.»

[35] (Muxammed G.S.) balkim kapirler: «Qurandı ozi jasadı» dey me?. Olarga: «Eger onı jasagan bolsam kunası magan tan. Alayda, men senderdin istegen kunalarınnan awlaqpın» de

[36] Sonday-aq Nux (G.S.) qa: «Elinnen iman keltirgennen basqaları, aste iman keltirmeydi. Endi olardın istegenderine keyime» delingen turde waqi etildi

[37] Koz aldımızda nusqawımız boyınsa keme jasa. Zalımdar twrasında magan ayt pa! Oytkeni, olar swga batırıladı

[38] Kemeni jasap jatqanda, elinin bastıqtarı janınan otken sayın onı talkek qıldı. Nux (G.S.) olarga: «Eger bizdi sıqaq qılsandar, biz de senderdi, bizdi sıqaq qılgandarınday sıqaq etemiz» dedi

[39] Al endi jedel bilesinder: Qorlaytın azap kimge keler eken jane turaqtı azap kimnin basına tusedi eken

[40] Aqır amirimiz kelgen zamanda, tandırdan sw qaynadı. Nux (G.S.) qa: «Ol kemege ar narseden bir jup jane burın ukim etilgennen basqa semyandı ornalastır. Ari iman keltirgenderdi de al» dedik. Negizinde onımen birge iman keltirgen ote az gana edi

[41] Nux (G.S.): «Kemege otırındar. Onın jurwi de turwı da Allanın atımen. Rasında Rabbım ote jarılqawsı, erekse meyirimdi» dedi

[42] Ol keme olardı, tawlarday tolqında alıp jurdi. Nux (G.S.) ayrılwda bolgan ulına: «Ay balaqayım! Bizben birge kemege otır, qarsı bolwsılardan bolma!»,- dep dıbıstadı

[43] Ulı, Kengan: «Meni swdan saqtaytın tawga panalaymın» dedi. Akesi: «Bugin Allanın amirimen saqtawsı joq. Biraq birewge marxamet etse basqa» degende, ekewinin arasına tolqın tusip Kengan swga batqandardan boldı

[44] «Ay jer! Swındı jut! Aspan sen de toqta» delindi de sw tartıldı. Is bitti. Keme Jwdi tawına toqtadı. «Zalımdar joq bolsın!» delindi. (Bul Jwdi tawı Musılga jaqın)

[45] Nux (G.S.) Rabbına dabıstap: «Rabbım! Kudiksiz ulım semyamnan goy. Saksiz waden xaq. Sonday-aq Sen en twra ukim etwsisin» dedi

[46] (Alla): «Ay Nux! Ol, semyannan emes. Oytkeni, onın isi durıs emes. Sondıqtan bilmegen bir narseni Menen tileme. Seni nadandardan bolmawındı nasixattaymın» dedi

[47] (Nux G.S.): «Rabbım! Rasında bilmegenimdi Senen tilewden ozine siınamın. Eger meni jarılqamasan, magan marxamet etpesen ziyanga usırawsılardan bolarmın» dedi

[48] «Ay Nux! Sagan, senimen birge bolgan toptarga bizden salemettik, molsılıqpen kemeden tus! Bir talay toptı duniede paydalandıramız da sonan keyin olar bizdin kuyzeltwsi azabımızga usıraydı» delindi

[49] (Muxammed G.S.) mine bular bilinbegen engimelerden. Onı sagan waqi etemiz. Budan burın onı sen de, qawmın da bilmeytin edi. Onda sabır et. Rasında songı tabıs taqwalar usin

[50] Gad qawmına twıstarı Hud (G.S.) tı jiberdik: «Ay elim! Allaga qulsılıq qılındar. Senderdin Odan basqa tanirlerin joq. Sender ote jalaqorsındar» dedi

[51] «Ay elim! Bugan senderden jalaqı suramaymın, enbegim meni jaratqanga gana tan. Sonda da tusinbeysinder me?»

[52] «Ay xalqım! Rabbılarınnan jarılqaw tilender. Sonson Ogan tawbe qılındar. Senderge kokten janbır jawdırıp, qwattarınnın ustine qwat qossın. Sonday-aq kunakar bolıp, jaltarmandar» dedi

[53] Olar: «Ay Hud! Sen bizge asıq dalel keltirmedin. Bizder senin sozin boyınsa tanirlerimizdi tastamaymız da sagan senbeymiz» dedi

[54] Olar: «Sagan keybir tanirlerimizdin kiesi tigen eken» dep qana aytamız. Hud (G.S.): «Rasında men Allanı aygaq qılamın, sender de aygaq bolındar. Men senderdin Allaga qosqan serikterinnen awlaqpın» dedi

[55] «Magan Alladan basqa barin mekerlik qılındar da sonan keyin mursa bermender»

[56] «Rasında men, menin Rabbım ari senderdin Rabbıların Allaga tawekel ettim. Ol, mandayınan ustamagan (tolıq mengermegen) esbir jandıq joq. Kudiksiz Rabbım twra jolda»

[57] «Eger jaltarsandar da men sınında ozim arqılı jiberilgen nusqawdı senderge jalgastırdım. Rabbım orındarına basqa eldi akelse, sender ogan esbir ziyan keltire almaysındar. Sınında Rabbım ar narseni qorgawsı» (dedi)

[58] Amirimiz kelgen kezde, Hud (G.S.) tı jane onımen birge iman keltirgenderdi marxametimizben qutqardıq. Sonday-aq olardı awır azaptan da bosattıq

[59] Osı Gad eli, Rabbılarının ayattarına qarsı kelip, Onın elsilerine moyındamay arbir zoreker tonmoyındardın amirine bagındı

[60] Bul duniede de qiyamet kuninde de olardın qırsonınan lagınet qalmadı. Esterinde bolsın! Gad eli Rabbılarına qarsı boldı. Esterinde bolsın! Huttın qawımı Gad, (marxametten) awlaq bolsın

[61] Samud eline twıstarı Salih (G.S.) ti jiberdik: «Ay elim! Allaga qulsılıq qılındar. Senderdin Odan basqa esbir tanirlerin joq. Ol, senderdi jerden taratıp ari onda omir surgizdi. Endi Odan jarılqaw tilender. Jane Ogan tawbe qılındar. Kudiksiz Rabbım jaqın tilewdi qabıldawsı» dedi

[62] Olar: «Ay Salih! Sen budan burın aramızda umit kutilgen edin. Atalarımızdın tabınganınan bizdi tiyasın ba? Rasında senin bizdi saqırgan narsene kudik isinde ari kumandimiz» dedi

[63] (Salih G.S.): “Ay xalqım! Aytındarsı, eger men Rabbım tarapınan asıq dalelde bolsam, oz tarapınan magan bir marxamat etken bolsa da men ogan qarsı kelsem, sonda meni Alladan kim qorgaydı? Sonda sender magan ziyannan basqanı arttırmaysındar” dedi

[64] “Ay xalqım! Mınaw Allanın arwanası, senderge bir mugjiza. Sondıqtan onı qoyıp qoyındar, Allanın jerinde ottasın. Ogan jamandıq tigizbender. Onda senderdi jwıqta bir azap qolga aladı” dedi

[65] (Sonda da olar onı oltirip tastadı. Salih G.S.): “Jurttarında us kun boy jasay turındar. Bul otiriksinwge bolmaytın bir wade” dedi

[66] Al amirimiz kelgen kezde, marxamatımızben Salih (G.S.) jane onımen birge iman keltirgenderdi qutqardıq. Sonday-aq sol kunnin qorlıgınan da... Kudiksiz Rabbın, Ol ote kusti, asa ustem

[67] Zalımdıq istegenderdi ascı dawıs alıp, olar oz jurtında jalmandarınan tusip, tipıl boldı

[68] Tipti ol jerde olar otırmagan siyaqtı. Esterinde bolsın! Sınında Samud eli Rabbılarına qarsı keldi. Bilinder! Samud eline raxmet jolamasın

[69] Rasında elsi (periste) lerimiz Ibırayım (G.S.) ga xos xabarmen salem berdi. Ibırayım (G.S.) olardın salemin alıpsonda derew pısırılgan buzaw keltirdi

[70] (Ibırayım G.S.) olardın qoldarın tigizbegenin korip, olardı jatırqadı da olardan tiksindi. Olar: “Qorıqpa! Rasında biz Lut qawımına jiberildik” dedi

[71] (Ibırayım G.S.) nın turegep turgan ayeli kulip jiberdi. Sonda onı Isxaq jane artınan Yagquppen qwandırdıq

[72] (Ibırayım G.S. nın jubayı): “Atten-ay! Men kempir mına erim sal, men twam ba? Bul arine tangajayıp narse!”, - dedi

[73] (Peisteler ogan): “Sen Allanın amirine tangalasın ba? Allanın marxamatımen molsılıgı senderge bolsın. (Ay Ibırayım) semyası Sınında Alla maqtawga layıq, asa jogarı.”

[74] Ibırayım (G.S.) nan qorqw ketip, ogan qwanıs kelgen kezde, Biz (elsilerimiz) ben Lut eli jayında sozge kilikti

[75] Sınında Ibırayım (G.S.) anıq jumsaq, tım qamqor, boy usınwsı

[76] (Peristeler): “Ay Ibırayım! Budan segin! Oytkeni, Rabbınnın amiri kelgen. Kudiksiz olarga qaytarılmaytın apat keledi” (dedi)

[77] Elsilerimiz (jas jigitter beynesinde) Lut (G.S.) qa kelgende (elinin sumdıgın oylap,) olardın kelwimen qınjıldı da olardın saldarınan konli tarayıp: “Bul awır bir kun” dedi

[78] Qawımı ogan jugirisip keldi. Sonday-aq olar burınnan da jaman ister isteytin edi. (Lut G.S.): “Ay xalqım! Mına qızdarım, olar sender usin tagı taza. Endi Alladan qorqındar! Qonaqtarım jayında meni qorlamandar. Isterinde bir de esti kisi joq pa?”, - dedi. (Lut G.S. nın “mına qızdarım” degeni, elinin ayelderi edi. Oytkeni, Bir paygambar ummetinin akesi jerinde. B.K.X.T.J-Q)

[79] Olar: “Sende bilesin. Qızdarında jumısımız joq. Rasında sen bizdin neni qalaytındıgımızdı jaqsı bilesin” dedi

[80] (Lut G.S.): “Atten! Senderge totep berer kusim bolsa ne bir mıqtı bekiniske panalasam” dedi

[81] (Elsiler): “Ay Lut! Rasında biz Rabbınnın elsilerimiz. Olar, aste sagan soqtıga almaydı. Derew tunnin bir boliminde uy-isinmen jonel, jubayınnan basqa eskim keyin qalmasın. Oytkeni, eline keletin apat ogan da jetedi. Olardın wadesi tan. Tan jaqın emes pe?”, - dedi

[82] Olarga apat amirimiz kelgen satte, ol jerdin ustin astına keltirdik. Sonday-aq usterine erekse azirlenip qızdırılgan tas jawdırdıq

[83] Rabbınnın qasında tanbalangan bolatın. Bul apat zalımdardan uzaq emes

[84] Madyanga twıstarı Sugayıptı jiberdik: “Ay elim! Allaga qulsılıq qılındar. Senderdin odan basqa tanirlerin joq. Sonday-aq olsewdi, tarazını kemitpender. Rasında men senderdi molsılıq isinde koremin. Kudiksiz men senderge baylanıstı tırp etkizbeytin kunnin azabınan qorqamın” dedi

[85] “Ay elim! Olsewdi, tartwdı tolıq orındandar, adamdardın narselerin kemitpender! Sonday-aq jer juzinde buzgınsı bolıp jurmender.”

[86] “Eger nanatın bolsandar, senderge Allanın qaldırgan xalal narsesi xayırlı. Men senderge kuzetsi emespin”

[87] Olar: “Ay Sugayıp! Bizdin atalarımızdın tabınganın tastawımızdı nemese maldarımızdı qalawımızsa istetwden tıyılwımızdı sagan namazın amir ete me? Tipti sen ote jumsaq, asa esti korinesin” dedi

[88] (Sugayıp G.S.): “Ay xalqım! Aytındarsı! Eger men Rabbım tarapınan asıq dalel ustinde bolsam jane oz qasınan magan korkem rizıq bergen bolsa, senderdi tıygan narsemdi ozim istep, senderge qarsı kelwdi qalamaymın. Samam kelgeninse tuzeltwdi gana qalaymın. Tabıstı bolwım, Allaga gana baylanıstı, Ogan tawekel ettim ari Ogan boy usınamın” dedi

[89] “Ay xalqım! Magan qarsı kelwlerin, ozderine Nux qawımı ne Hud qawımı nemese Salih qawımına kelgen tarizdi awırsılıq keltirmesin! Sonday-aq Lut eli senderden uzaq emes”

[90] “Rabbılarınnan jarılqaw tilender. Sonson Ogan tawbe qılındar. Sınında menin Rabbım erekse meyirimdi, ote suygis....”

[91] Olar: “Ay Sugayıp! Biz senin aytqanın kobine tusinbeymiz. Ari seni isimizde arine tomen koremiz. Eger agayının bolmasa edi, albette taspen atıp oltirer edik. Sonday-aq sen bizge kadirli emessin” dedi

[92] (Sugayıp G.S.): “Ay xalqım! Senderge Alladan agayınım qadırlı ma? Allanı mulde arqalarınnın artına tastadındar. Rasında Rabbım ne istegenderindi tolıq bilwsi” dedi

[93] “Ay xalqım! Qoldarınnan kelgenin istender, men de isteymin. (Mindetimdi atqaramın.) Jaqında qorlawsı azaptın kimge keletinin jane kimnin otiriksi ekenin bilesinder. Endi baqılandar! Arine men de sendermen birge baqılawsımın” dedi

[94] Amirimiz kelgen zaman, Sugayıp (G.S.) dı jane onımen birge iman keltirgenderdi marxamatımızben qutqardıq. Sonday-aq zalımdıq qılgandardı bir ascı dawıs qolga aldı da jurttarında etbettegen boyda joqqa aynaldı

[95] Tipti ol jerde otırmaganday. Esterinde bolsın! Samud eli marxametten uzaqtasqanday Madyan eli de uzaqtastı

[96] Rasında Musa (G.S.) nı ayattarımızben jane asıq dalelmen jiberdik

[97] Pergawınga jane sonjarlarına jibersek te olar Pergawınnın amirine bagındı. Pergawınnın amiri twra emes edi

[98] Pergawın qiyamet kuni elinin aldına tusedi. Olardı tozaqqa aparadı. Ol baratın jer nendey jaman bir jer

[99] Bul duniede de qiyamet kuninde de lagınet onın qırsonınan qalmaydı. Ol nendey jaman sıbaga

[100] (Muxammed G.S.) osı olkelerdin xabarı. Sagan onı bayan etemiz. Olardın keyi tur, keyi orılıp jogalgan

[101] Biz olarga zulımdıq qılmadıq. Olar ozderine zulımdıq etti. Rabbınnın amiri kelgen satte, olardın Alladan ozge jalbarıngandarı ozderine esbir payda keltirmedi. Sonday-aq ziyandarın arttırgannan basqa tukke turmadı

[102] (Muxammed G.S.) Rabbın qolga alganda, kentterdin zalım xalqın ostip aladı; kudiksiz Onın soqqısı qattı kuyzeltedi

[103] Kudiksiz osı da aqiret azabınan qorıqqan kisilerge arine dalel bar. Qiyamet; adamdardın jinalatın kuni. Sonday-aq ol, azir bolatın bir kun

[104] Ol qiyamet kunin, sanawlı bir merzim gana kesiktiremiz

[105] Ol kun kelse, Allanın ruqsatınsız eskim soylemeydi. Olardın sorlısı da baqıttısı da bar

[106] Al endi sorlılar, tozaqta ınıranıp, sıngıradı

[107] Olar tozaqta kokter men jerdin turwınsa mulde qaladı. Biraq Rabbın qalasa basqa. Sınında Rabbın qalaganın tolıq orındawsı

[108] Al endi baqıttı bolgandar, jannattıq boladı. Olar jannatta kokter men jerdin turwınsa mangi qaladı. Biraq Rabbın qalasa basqa. Bul uzdiksiz bir sıylıq

[109] (Muxammed G.S.) onda olardın tabıngandarına baylanıstı kudikte bolma. Olar ata-babalarınnın burınnan tabıngandarı qusap tabınadı. Arine biz olardın sıbagaların kemitpey beremiz

[110] Rasında Musa (G.S.) ga Kitap berdik. Sonda da qaysılıq twdırıldı. Eger Rabbınnan soz berilmegen bolsa edi, (buyrıq solay bolmasa edi,) arine aralarına ukim berilgen bolar edi. Rasında olar Qurannan sak isinde kudiktenwde

[111] (Muxammed G.S.) kudiksiz Rabbın; olardın barlıgının istegenderinin bodawın arine tolıq beredi. Oytkeni Ol, olardın istegenderin tolıq biledi

[112] (Muxammed G.S.) buyırılılganınday twra bol! Senimen birge tawbe etken kisiler de. Jane artıq ketpender! Oytkeni Alla, ne istegenderindi tolıq korwsi

[113] Sonday zulımdıq istegenderge beyim sınay bayqatpandar. Onda senderge tozaq kezdesedi. Senderge Alladan basqa dos bolmaydı, sonson komek te kormeysinder

[114] (Muxammed G.S.) kundizdin eki jagında, (tan jane ekindi namazı) Tunnin kundizge tayaw kezinde, (aqsam, jasıyıq) namazın tolıq orında. Sınında jaqsılıqtar, jamandıqtardı joyadı. Bul tusinwsiler usin bir nasixat

[115] (Muxammed G.S.) sabır et. Rasında Alla, jaqsılıq istewsilerdin enbegin joymaydı

[116] Senderden burıngı gasırlardagı aqıl ieleri, jer juzindegi buzıqtıqtan tıysa edi? Biraq olardın azın gana qutqardıq. Zulımdıq istegender, berilgen jogarı turmıstın sonına tusip kunakar boldı

[117] (Muxammed G.S.) Rabbın xalqı tuzw bolgan kentterdi orınsız joq etpeydi

[118] (Muxammed G.S.) eger Rabbın qalasa, adamdardı bir-aq ummet qılar edi. Olar unemi qaysılıqta turwda. (Alla T. sınaq usin erkine qoydı. B.M.R.T.J-Q)

[119] Biraq Rabbınnın marxamet etkeni basqa. Olardı sol usin jarattı. Rabbınnın: “Arine tozaqtı bukil jındar jane adamdarmen toltıramın” degen sozi twra sıqtı

[120] (Muxammed G.S.) sagan paygambarlardın qissasın konlindi ornıqtırw turgısınan bayan etemiz. Osında sagan xaqiqat jane muminder usin bir nasixat ari tusinik keldi

[121] (Muxammed G.S.) sonday iman keltirmegenderge: “Ozderinse istender, Rasında biz de isteymiz” de

[122] “Sender de sonın kutinder, biz de kutemiz” (de)

[123] Kokter men jerdin sırı Allaga tan. Istin bari sogan qaytadı. Endese, Sogan qulsılıq qılıp, Ogan tawekel et. Rabbın isteytin isterinnen gapıl emes

[1] Alif. Lam.Ra. Bular ap-ayqın Qurannın ayattarı

[2] Rasında biz munı Arapsa Quran turinde tusirdik, arine tusinersinder

[3] (Mxammed G.S.) sagan bul Qurandı waxi etwimizben ozine qissalardın en jaqsısın bayan etemiz. Negizinde sen budan burın arine xabarsız edin

[4] Sol waqıtta Yusıp (G.S.) akesine: “Aketayım! Ras men tusimde on bir juldız jane kun men aydı, magan sajde qılganın kordim” dedi

[5] (Yagqup G.S.): “Ay balaqayım! Tusindi twıstarına aytpa! Sagan bir aylakerlik jasar. Rasında saytan adam balasına asıq duspan” dedi

[6] “Mine osılaysa Rabbın seni unatadı. Sagan tusterdin jorwın uyretedi. Burıngı ataların Ibırayım, Isxaq (G.S.) targa nıgmetterin tamamdaganday sagan jane Yagqup (G.S.) urpagına nıgmetin tolıqtastıradı. Saksiz Rabbın tolıq bilwsi, xikmet iesi”

[7] Rasında Yusıp twıstarının kissasında surawsılar usin onegeler bar

[8] Sol waqıtta twıstarı: „ Yusıp jane twısı, (Binyamın) akemizge bizden jaqsı korinedi. Biz bolsaq mıqtı bir toppız. Daw joq, akemiz asıq adaswda” dedi

[9] Olardan bir aytwsı: „Yusıptı oltirinder nemese bir jerge aparıp tastandar. Ozderine akelerinnin aldı bos qaldı. Artınanan da tuzw bir top bolarsındar” dedi

[10] Isterinen tagı bir aytwsı: „Eger menin aytqanımdı isteytin bolsandar, Yusıptı oltirmender de onı bir qudıqtın tubine tastandar. Keybir jurginsi tawıp alar” dedi

[11] Olar: „Ay ake,miz! Yusıp twralı bizge senbeytin sagan ne boldı? Arine ogan qamqormız” desti

[12] “Erten onı bizben birge jiber. Tamaqtansın, oynasın. Rasında biz onı qorgawsımız” desti

[13] (Yagqup G.S.): “Rasında senderdin onı alıp ketwlerin magan wayım saladı. ari sender ogan kapersiz qalıp, onı qasqır jewinen qorqamın” dedi

[14] Olar: “Biz mıqtı bir top bola tura onı qasqır jese, arine sol waqıtta ziyanga usırwasılardan bolarmız” desti

[15] (Twıstarı Yusıptı qırga alıp sıgıp, ar turli ayawsız japalar korsetip, qattı qinap oltirwge jaqındaydı. Ol, olarga jılap, enirep jalbarıngandıqtanoltirmey akelerine qasqır jedi dep, qanga boyap korsetw usin jeydesin sesip alıp, jandarı asımay beline jip baylap qudıqqa salbıratıp turıp, jibin kesken satte, Alladan Jebireyil arqılı Yusıp G.S. ga paygambarlıq keledi. B.J.K.R.T.J-Q.) Sonda olar, Yusıptı alıp ketken kezde, bari onı qudıqtın tubine tastawga birlesti. Ogan: “Twıstarına albette osı isterinnin xabarın beresin. Olar sezbeydi” dep waxi ettik

[16] Olar inirde akelerine jılap keldi

[17] “Ay Akemiz! Biz jarısıp ketkende, Yusıptı narselerimizdin janına tastap ketsek, sonda onı qasqır jepti. Endi sın aytsaqta, bizge senbeysin goy” desti

[18] Sonday-aq olar onın jeydesine otirik qan jagıp akeldi. Akeleri: “Olay emes! Senderge napsilerin bir isti jaqsı korsetken eken. Endi korkem sabır kerek. Aytqandarına Alladan jardem tilenedi” dedi

[19] (Us kunnen keyin Madyannan Mısırga bara jatqan kerwen adasıp, qudıqqa jaqın tusedi. B.M.K.J.R.T.) Bir jurginsi kelip, derew swsıların jiberdi; ol qawgasın salıp: “Oy suyinsi! Mine bir erkek bala” dedi. Olar onı sawda malı etip, jasırıp qoydı. Alla, olardın ne istegenderin tolıq biledi

[20] Olar onı kem bagaga birnese tengege satıp jiberdi. Oytkeni, Olar Yusıpqa ıntıq emes edi

[21] Mısırdagı onı satıp algan kisi ayeline: “Ornın qurmettep jaqsı baq. Mumkin bizge paydası tier nemese bala qıp alarmız” dedi. Osılaysa Yusıptı ol jerge ornalastırıp, ogan tusterdin jorwın uyrettik. Alla oz isine oktem, biraq adamdardın kobi bilmeydi

[22] Ol erjetkende, ogan danalıq, bilim berdik. Jaqsılıq istewsilerdi ostip sıylaymız

[23] (Bul Yusıptı jurginsiden satıp algan, Mısırdın qazına waziri Qıtpirdin ayeli Zılixa edi. Ol waqıtta Mısır patsası Walit ulı Riyan iman keltiredi. B.J.M.K.R.) Yusıp turgan uydin ayeli (Zilixa), onın konlin ozine tartpaqsı boldı daesikterdi bekitti: “Qane kel beri!”, - dedi. Yusıp (G.S.): “Allaga siınamın. Ol (erin) qojayınım, meni jaqsı orınga qoydı. Sınında zalımdar qutılmaydı” dedi

[24] Rasında ayel odan oy qıldı. Eger Rabbınnın dalelin kormese, Yusıp ta odan oy qılgan bolar edi. Yusıptan jamandıq, arsızdıqtı burwımız usin ostidik. Oytkeni, ol ıqılastı quldarımızdan edi

[25] Ekewi esikke jugirdi de ayel, onın jeydesin art jagınan jırtıp alıp qaldı. Ekewi esik aldında ayeldin qojayınına kezdesip qalıp, ayel erine: “Senin jubayına jamandıq oylagan birewdin jazası sozsiz abaqtı nemese jan tursigerlik azap” dedi

[26] Yusıp (G.S.): “Ol, konlimdi ozine tarpaqsı boldı” dedi. Ayel jagınan bir aygaq: “Eger Yusıptın jeydesi aldınan jırtılsa, ayel sın ayttı da ol, otiriksilerden boladı”

[27] “Onın jeydesi artınan jırtılsa, onda ayel otirik ayttı da Ol, sınsıldardan” dep kwalik berdi

[28] Sonda onın jeydesinin art jagınan jırtılganın korgen eri: “Mine bul, ayelder, senderdin qwlıqtarın. Rasında senderdin amaldarın ulken” dedi

[29] “Yusıp, munı qoya sal! Xanım, sen kunan usin jarılqanw tile! Rasında sen qateleswsilerdensin!”-(dedi)

[30] Qaladagı qatındar: “Bastıqtın ayeli jigitinen konili qıptı. Rasında biz onı asıq adaswsı koremiz” dep osektedi

[31] Zilixa, qatındardın ozine sosis bergendikterin estigende; olarga saqırw jiberip, olar usin suyenip otıratın divan azirledi de arbirewine bısaq berip, Yusıpqa: „Sıq, olarga korin!”,-dedi. (Jemis kesip otırgan qatındar,) onı korgen satte, bir turli iri bagalap (esteri sıgıp,) oz qoldarın twradı. Qatındar: „Oy Alla! Mınaw adam emes; bul birturli qurmetti periste-aq qoy” desti

[32] (Zilixa olarga): „Al mine, meni osektegengderin osı. Rasında onın konilin men qaladım. Sonda da abıroy saqtadı. Jane de ol, amirimdi orındamasa, albette abaqtıga salınıp, qor bolwsılardan boladı” dedi

[33] (Yusıp G.S.): Rabbım! Bulardın, meni istewge saqırgan isterinen magan zindan suykimdirek. Eger bul qatındardın sumdıqtarın menen burmasan,olarga beyimdep nadandardan bolamın” dep tiledi

[34] Sonda Rabbı tilegin qabıl etip, odan qatındardın sıgandıqtarın toytardı. Oytkeni Ol Alla, tolıq estwsi, ote bilwsi

[35] Sonson olarga dalelder koringennen keyin de onı bir merzimge deyin abaqtıga saldı

[36] Jane de Yusıppen birge eki jigit birge abaqtıga kirdi. Ol ekewinin biri: „Men tusimde araq sıqqanımdı kordim” dedi. Ekinsisi: „Men tobeme nan koterip jur ekemin. Odan qus jegenin kordim. Bizge bul tusterdin jorwın aytıp ber. Kudiksiz, biz seni jaqsılıq qılwsılardan koremiz” dedi

[37] (Yusıp G.S. olarga): „Senderge korektendiriletin tamaq kelmey-aq ekewine tustin jorwın aytıp beremin. Bul magan Rabbımnın uyretkenderinen. Sınında Allaga senbegen jane aqiret kunine senbegen bir eldin dinin tastadım” dedi

[38] „Atalarım, Ibırayım, Isqaq jane Yagqup (G.S.) tardın dinin qwdım. Bizdin Allaga esbir serik qoswımız tiisti emes. Bul bizge ari adam balasına Allanın bir marxameti. Biraq adamdardın kobisi sukirsilik qılmaydı.”

[39] „Ay menin abaqtı joldastarım! Bolek-bolek Rabbılar jaqsı ma? Nemese ar narsege oktem jalgız Alla jaqsıma?”

[40] „Senderdin Odan ozge soqıngan narselerin, sender ari ataların atagan qur attar gana. Alla, olarga tabınwga baylanıstı esbir dalel tusirmegen. Ukim Allaga gana tan. Ol, ozine gana qulsılıq qılwlarındı buyırgan. Mine osı, tup-twra din. Biraq adamdardın kobi bilmeydi”

[41] „Ay abaqtı joldastarım! (Bul tus korgen ekewinin biri patsanın swsısı, biri aspazı eken.) Birewin qojayınına araq iskizedi. (Burıngı jumısın isteydi.) Al birewin derew asılıp, basın qus soqidı. Mine ekewinin jorwın suragan is bitti.”

[42] Qutıladı dep oylagan ekewinin birewine: „Qojayınınnın janında meni esker!”-dedi (Yusıp G.S.). Sonda saytan qojayınının aldında eske alwdı umıttırdı da sondıqtan Yusıp birnese jıl abaqtı da jatıp qaldı

[43] (Bir kuni) patsa: „Tusimde, jeti semiz siırdı jeti arıq siır jep jatqanın jane jeti jasıl sabaqtar, tagı solay qwraganın kordim. Ay sıbaylastar! Eger tus joritın bolsandar, menin tusimdi jorındar” dedi

[44] (Olar): „Bul sım-sıtırıq tus eken. Sondıqtan biz munday tusterdin jorwın bilmeymiz” dedi

[45] Ol ekewinin qutılganı , Yusıptı birtalaydan keyin esine alddı da: „Men senderge onın jorwının xabarın beremin. Derew meni abaqtıga jiberinder” dedi

[46] (Ol, abaqtıga barıp): „Ay sınsıl Yusıp! Bizge, jeti semiz siırdı jeti arıq siırdın jewi jane jeti jasıl sabaq pen qwragandarı jayında jorwın ber. Olardın da onı bilwleri usin adamdarga qaytıp barayın”

[47] Yusıp (G.S.): „Jeti jıl adettegise egin egesinder de sonda organdarındı bastırmay sabaqta qoyıp, biraq azdap jeytinderindi gana alasındar

[48] „Tagı budan keyin qattı (asarsılıq jıl) keledi. Bir azdap saqtangandarınnan bapsqa burınnan sol jinagandarındı jeysinder.”

[49] „Al budan keyin adamdar janbırga qanıp onda jemisterdin swın sıgatın jıl keletin boladı” dedi

[50] (Munı estigen) patsa: „Onı magan alıp kelinder ” dedi. Sabarman kelgen kez, (Yusıp G.S.): „Qojayınına qaytıp bar. Ol, qoldarın kesken qatındardın maqsattarı ne? Sura! Kudiksiz Rabbım, olardın qwlıqtarın tolıq biledi” dedi

[51] (Patsa qatındardı jinap alıp): „Yusıptın konilin almaqsı bolgandarıngı jagıday ne edi?” dep suraydı. Ayelder Alla saqtasın ! Ogan baylanıstı bir jamandıq bilmedik” desti. Wazirdin ayeli de: „Mine sındıq ortaga sıqtı. Onın konilin alwdı men qalagan edim. Rasında , ol anıq sınsıldardan” dedi

[52] (Yusıp G.S.): „Osı (qatındardın suralw maselesi) rasında ogan astırtın qiyanat qılmaganımdı patsanın bilwi usin. Kudiksiz Alla, qiyanatsılardın qastıgın onaylatpaydı” dedi

[53] „Napsimdi aqtamaymın. Rasında napis jamandıqqa buyıradı. Biraq ta Rabbım marxamet etse ol basqa. Kudiksiz Rabbım ote jarılqawsı, erekse meyirimdi”

[54] (Yusıp G.S. patsaga): „ Meni memilekettin qazına bastıgı qıl . Oytkeni, men onı qorgawdı (basqarwdı) bilemin ” dedi

[55] (Yusıp G.S. patsaga): „ Meni memilekettin qazına bastıgı qıl . Oytkeni, men onı qorgawdı (basqarwdı) bilemin ” dedi

[56] Mine, osılaysa Yusıptı ol jerge ornalastırdıq. Qalagan jerinde otıra aladı. Qalaganımızdı marxametimizge boleymiz. Sonday-aq jaqsılıq istewsilerdin enbegin zaya qılmaymız

[57] Arine iman keltirip, taqwa bolgandardın aqirettegi sıylıgı tagı jaqsı

[58] (Asarsılıq jıldarında) Yusıptın twısqandarı kelip, janına kirdi. Sonda Yusıp olardı tanıdı. Olar, onı tanımadı

[59] Yusıp (G.S.) olardın jukterin azirletken satte: „Magan ake bir twıstarın (Binyamın) dı ala kelinder. Sın maninde astıq toltırganımdı jane meyman dostardın jaqsısı ekenimdi kormeysinder me?”,-dedi

[60] „Eger onı magan keltirmesender,mende, senderge olsep berer joq. Sonday-aq magan jaqındamandar.”

[61] Olar: „Biz onı akesinen qalawga tırısamız. Sozsiz munı orındaymız” desti

[62] Yusıp (G.S.) jigitterine: „Olardın (astıq satıp alwga akelgen) oz narselerin de jukterinin isine qoyındar. Arine uylerine qaytıp bargan kezde, onı bilip, mumkin olar qaytıp keler” dedi

[63] Sonda olar akelerine qaytıp bargan darında: „Ay akemiz! Bizdin olsew toqtatıldı. (Astıq bermeytin boldı.) Sondıqtan twısımız (Binyamın) dı bizben birge jiber de (astıq) olsep alayıq. Sonday-aq biz onı albette qorgaymız” dedi

[64] (Yagqup G.S.): „Budan burın twısına baylanıstı senderge sengenim siyaqtı bugan da senderge seneyin be? Degenmen, Alla tolıq qorgawsı ari Ol, meyirimdilerdin en meyirimdisi” dedi

[65] Olar jukterin asqanda, Ozderine qaytarılgan narselerin taptı da: “Ay akemiz! Ne izdeymiz! Mine narselerimiz ozimizge qaytarılıptı, tagı semyamızdı qamtamasız etip, twıstarımızdı qorgaymız. Sonday-aq tagı bir tuye (astıq) olsewimizge boladı. Negizinen bul olsep akelgenimiz samalı” desti

[66] Akeleri: “Barin bir-aq qoldı bolıp ketpeyinse, onı mindetti turde magan akelwlerine baylanıstı Allanın atımen sert bergenge deyin onı sendermen birge jibere almaymın” dedi. Soytip olar, akelerine sert bergen satte, akeleri: “Alla aytqanımızga wakil” dedi

[67] Balalarına: “Ay balalarım! Qalaga bir qaqpadan kirmey bolek-bolek qaqpalardan kirinder. Onımen qatar senderden Allanın buyrıgınan es narseni ketire almaymın. Ukim Allaga gana tan. Ogan tawekel ettim. Sonday-aq tawekel etwsiler Ogan tawekel etsin” dedi

[68] Olar, akelerinin amirinse, kirgen bolsa da olardan Allanın taqdırınan esnarseni ketire almaytın edi. Biraq Yagqup (G.S.) konlindegi bir xajetin gana atqargan boldı. Oytkeni ol, biz uyretkendikten bilim iesi edi. Alayda, onı adamdardın kobi bilmeydi

[69] Olar Yusıptın janına kirgende, Yusıp twısın (Binyamındı) oz qasına alıp: “Men, senin ininmin. Olardın istegenderine keyime” dedi

[70] Yusıp (G.S.) olardın narselerin qamdaganda, sw ıdısın oz twısının juginin isine qoyıp, olar jurgen son bir aygaysı: “Ay kerwensi! Sender anıq urısındar!” dep aygayladı

[71] Olar, bularga burılıp: “Ne narse jogalttındar?”, - dedi

[72] Bular: “Patsanın sw ıdısın jogalttıq. Onı akelgen kisige bir tuye juk sıylıq bar. Ari men ogan jawaptımın” dedi

[73] Olar: “Allaga ant etemiz. Rasında bul jerge buzaqılıq usin kelmegenimizdi arine bildinder. Sonday-aq biz urı emespiz” dedi

[74] Bular: “Eger otiriksi bolsandar, onın jazası ne?”, - dedi

[75] Olar: “Onın jazası, kimnin juginen sıqsa, sonda onın ozi jazalı. Biz zalımdardı osılaysa jazalaymız” dedi

[76] Oz twısının juginen burın olardın jugin tinte bastap, sonson onı twısının juginen sıgardı. Osılaysa Yusıpqa adis uyrettik. Oytkeni, Alla qalamayınsa patsanın zanında twısın alıp qala almas edi. Qalagan kisimizdin darejelerin koteremiz. Sonday-aq ar ilim iesinin ustinde bir bilwsi bar

[77] Olar: “Eger bul urlıq qılsa, arine twısı da burın urlıq qılgan bolatın” dedi. Sonda Yusıp (G.S.) ol sozdi jureginde saqtap, olarga askerelemedi. (Isinen): “Sender tagı jaman orındasındar. Alla aytqandarındı jaqsı biledi” dedi

[78] Olar: “Ay qojayın! Bunın kari akesi bar. Sondıqtan onın ornına birimizdi al. Sın maninde biz seni igilik istewsilerden koremiz” dedi

[79] (Yusıp G.S.): “Narsemizdi janınan tapqan adamnan basqanı alıp qalwdan alwdan Allaga siınamız. Biz ol waqıtta anıq zalımdardan bolamız” dedi

[80] Olar, Yusıptan kuder uzgen satte, onasalanıp kenesti. Olardın ulkeni: “Bilmeysinder me? Rasında akelerin senderge baylanıstı Allanın atımen sert algan. Sonday-aq burın Yusıp jayında orasan ayıptısındar. Sondıqtan magan akem ruxsat bergenge nemese men usin Alla bir ukim qılganga (olgenge) deyin osı jerden aste ayrılmaymın. Ol Alla ukim etwsilerdin en jaqsısı” dedi

[81] “Sender akelerine qaytındar da: Ay akemiz! Sın maninde ulın urlıq qıldı. Biz bilgenimizge gana aygaqpız. Sonday-aq biz komesti bilmeymiz dender.”

[82] “Al biz isinde bolgan qaladan jane bizge kezdesken kerwennen sura. Soz joq, biz sın aytamız”

[83] (Yagqup G.S.): “Olay emes. Senderdi napsilerin bir iske qızıqtırgan eken. Endi magan korkem sabır kerek. Balkim Alla olardın barin magan keltirer. Oytkeni, Ol tolıq bilwsi, xikmet iesi” dedi

[84] (Yagqup G.S.) olardan teris aynalıp: “Oy qayran Yusıp!”, - dep kuyikten kozderi agarıp, sonda ol qasirettenip istey tındı

[85] Olar, akelerine: “Allaga ant etemiz. Kuyikten erigenge nemese tipıl bolganga deyin Yusıptı joqtay beresin” dedi

[86] (Yagqup G.S.): “Men kuyzelisimdi de kuyinisimdi de Allaga gana sagamın. Ari Alladan sender bilmegen narseni bilemin” dedi

[87] “Ay uldarım! Barındar da Yusıptı jane twısın izdestirinder! Sonday-aq Allanın marxametinen kuder uzbender. Oytkeni, Allanın raxmetinen, qarsı bolgan qawım gana kuder uzedi...”

[88] Olar, Yusıp (G.S.) qa barıp, kirgen satte: “Ay qojayın! Bizge jane semyamızga asarılıq tidi. Onımen qatar mardımsız bir narsemen keldik. Sonda da tolıq olsep ber. Tipti bizge sadaqa da ber. Kudiksiz Alla, sadaqa berwsilerdi sıylaydı” dedi

[89] (Yusıp G.S.): “Sender bilmestikten Yusıpqa jane twısına ne istegenderindi bilesinder me?”, - dedi

[90] Olar: “Sen ozin sın Yusıpsın ba?”, - dedi. “Men Yusıp mınaw twısım. Rasında Alla bizge igilik qıldı. Sın maninde kim Alladan saqsınsa, sabır etse, kudiksiz Alla jaqsılıq istewsilerdin enbegin zaya qılmaydı” dedi

[91] Olar: “Allaga ant etemiz. Ras Alla seni bizge ıqpaldı etti. Oytkeni, biz kunakar edik” dedi

[92] (Yusıp G.S.): “Bugin senderge sogis joq. Alla senderdi jarılqaydı. Ol meyirimdilerdin en meyirimdisi” dedi

[93] “Endi mına jeydemdi aparıp, akemnin betine qoyındar; kozi korwge keledi. Birtutas uy-isterinmen magan kelinder” dedi

[94] Kerwen Mısırdan ayrılıp sıqqan kezde, olardın akesi (Yagqup G.S.): “Eger aljıdı demesender sın maninde men Yusıptın isin alıp otırmın” dedi

[95] El: “Allaga ant etemiz. Arine sen burıngı jan-saqtıqtasın” dedi

[96] Suyinsisi kelgen satte, jeydeni Yagqup (G.S.) tın betine qoya sala kozi korwge aynaldı: “Senderge Alla tarapınan sender bilmeytin narseni bilemin demep pe edim?” dedi

[97] Uldarı: “Ay akemiz! Bizdin kunalarımızdın jarılqanwın tile! Rasında biz qatelesken edik” dedi

[98] Yagqup (G.S.): “Sender usin Rabbımnan jarılqaw tileymin. Oytkeni, Ol asa jarılqawsı, erekse meyirimdi” dedi

[99] Olar, Yusıp (G.S.) tın qasına barganda ake-sesesin oz qasına aldı da: “Allanın qalawı boyınsa Mısırga beybit turde kirinder” dedi

[100] Ake-sesesin taqqa koterdi. Barlıgı Alla usin sajdege jıgıldı. (Yusıp G.S.): “Ay aketayım! Mine burıngı korgen tusimnin jorwı. Ras onı Rabbım xaqiqatqa sıgardı. Sonday-aq saytan twıstarım men menin aramdı buzgannan keyin, meni abaqtıdan sıgarıp, saxaradan senderdi keltirip, magan ras igilik etti. Kudiksiz Rabbım qalaganına ote meyirimdi. Ol tolıq bilwsi, xikmet iesi.”

[101] “Rabbım magan patsalıq berdin jane tusterdin jorwın uyrettin. Kokter men jerdin jaratwsısı, Sen dunie, axirette iemsin. Meni boy usıngan kuyde oltirip, igilerge qos!”

[102] (Muxammed G.S.) sagan bul qissanı komes xabarlardan waxi etemiz. Olar is juzinde birlesip (Yusıpqa) mekerlik jasaganda, jandarında bolmagan edin

[103] Sen, qansa ıntazar bolsan da, adamdardın kobi iman keltirmeydi

[104] (Istegenderine) olardan aqı suramaysın. Ol Quran bukil alemge tan ugit

[105] Kokterde jane jerde qansalagan dalelbar. Adamdar ogan konil bolmey otedi

[106] Olardın kobi Allaga iman keltirmeydi. Sonday-aq olar ortaq qosadı

[107] Al olar, Allanın bawrap alwsı azabınan nemese kenetten sezbegen turde qiyamettin kelip qalwınan qawipsiz boldı ma

[108] (Muxammed G.S.): “Menin jolım osı. Alla jaqqa saqıramın. Men jane magan ergender, asıq dalel ustinde. Allanı pakteymin. Sonday-aq serik qatwsılardan emespin” de

[109] Senen burın da kentterdin xalqınan ozderine waqi etip, erkekterdi gana jiberdik. Al endi olar ozderinen burıngılardın sonının ne bolganın jer juzin kezip kormey me? Arine aqiret jurtı taqwalar usin xayırlı, tusinbeysinder me

[110] Xatte paygambarlar kuder uzip, olar sı maninde jasınga sıgarıldıq dep oylagan kezde, ozderine jardemimiz kelgen edi de sonda qalaganımız qutqarıldı. Sonday-aq beynetimiz kunakar qawımnan qaytarılmaydı

[111] Arine paygambarlardın qissalarında aqıl ieleri usin onege bar. Quran bir jasama soz emes. Biraq ozinen burıngı kitaptardı rastaydı. Sonday-aq iman keltirgen el usin ar narseni asıqtaytın twra jol jane igilik

[1] Alif. Lam. Mim. Ra. Bul Qurannın ayattarı. (Muxammed G.S.) sagan Rabbın tarapınan tusirilgen xaqiqat. Biraq adamdardın kobi senbeydi

[2] Ol sonday Alla, kokterdi tireksiz koterdi; korip tursındar. Son son garsını koterildi, kun men aydı iske qostı. Olardın arbiri bir belgili merzim usin juredi. Bukil isterdi Ol, jolga qoyıp, ayattardı asıq bayan etedi. Arine Rabbılarına kezdesetinderine nanarsındar

[3] Tagı Ol sonday Alla, jerdi tosep, onda asqar tawlar, ozender jarattı. Ari onda arturli jemisterden ekiden jup etti. Tundi kundizge jabadı. Sınında bunda oylanatın qawım usin dalelder bar

[4] Jer juzinde korsiles qurılıqtar, juzim baqsaları, eginder jane asalı, asasız qurmanın agastarı bar. Bari bir swmen swarıladı da jemisterin bir-birinen arıltamız. Soz joq, bunda tusingen el usin dalelder bar

[5] (Muxammed G.S.) eger tangalsan, olardın: “Biz bir topıraq bolgan kezde, janadan jaratılamız ba?”, - degen sozderine tanırqaw kerek. Mine bular Rabbılarına qarsı bolgandar. Ari bular moyındarında temir sınjırlar bolatındar. Sonday-aq bular tozaqtıqtar. Olar onda mangi qaladı

[6] (Muxammed G.S. ajıwa turinde) olar senen jaqsılıqtan burın jedel jamandıq tileydi. Rasında bulardan burın gibrat alarlıq mısaldar otken bolatın. Saksiz Rabbın, adam balasının zulımdıqtarına qarsı jarılqaw kusine ie. Sonday-aq Rabbınnın azabı da qattı

[7] Sonday qarsı bolgandar: “Ogan Rabbınnan bir mugjiza nege kelmeydi?”-deydi. Sın maninde sen bir eskertwsisin. Sonday-aq ar eldin bir jolbassısı bar

[8] Alla (T.) ar urgası jınıstın nege jukti bolgandıgın jane jatırlardın neni kemitip, neni arıltqanın (neni twıp neni qoyganın) biledi. Onın janında ar narse olsewli

[9] (Ol) komesti, kornewdi bilwsi. Asa ulı, ote jogarı

[10] Senderden kim sozdi jasırsa da jariyalasa da jane kim tunde jasırınıp, kundiz sıqsa da Allaga bari birdey

[11] Arkimnin aldı-artınan Allanın amiri boyınsa, okselep, qorgawsı (peristeler) bar. Rasında bir qawmı, ozin ozgertpeyinse Alla, onı ozgertpeydi. Sonday-aq eger Alla, bir qawımga beynet tilese, Sonda onı esbir qaytarwsı joq. Ari olar usin Alladan ozge bir jardemsi de joq

[12] Ol sonday Alla, senderge qorqw jane umit turinde najagaydı korsetip, janbır tolı awır bulttardı payda qıladı

[13] Koktin gurili; daritep, peristeler qorqıp, Allanı pakteydi. Alla, najagaylardı jiberip, qalaganına tigizedi. Olar, Alla jayında talasadı. Negizinde Alla, orasan kuske ie

[14] Sınayı tilek Allaga tan. Olardın Alladan ozge tilegenderi, olarga esbir jawap bermeydi. Olar swdın awızdarına kelwwi usin alaqandarın jaygan tarizdi. Tipti sw ogan jetip kelmeydi. Oytkeni, kapirlerdin tilegi mulde qangırıs

[15] Kokerdegi jane jerdegi arkim ari kolenkeleri, erikti, eriksiz turde erteli-kes Allaga sajde qıladı. (Amirine bagınadı)

[16] (Muxammed G.S.) olardan: “Kokter men jerdin Rabı kim?”, - dep sura da: “Alla!”, - dep jawap ber. “Allanı qoyıp, tipti ozderine de payda, ziyan keltire almaytındardı ie qılıp aldındar ma?”, - de. “Kormeytin men koretin nemese jarıq pen qarangılıqtar ten be?”, - de. Ya bolmasa, olar; Allaga, Onın jaratqanınday jaratatın; jaratwları, Allanın jaratwına uqsas ortaqtar qosa ma? (Olarga) ayt: “Ar narseni jaratwsı Alla. Ol jalgız, asa oktem”

[17] Ol kokten janbır jawdırdı da oypattar oz olsewi boyınsa sel bolıp, kopirgen kobikti qalqıtıp aqtı. Sonday-aq sandik-buyım nemese aspap jasaw usin ogan ot jagıp, eitken metaldarda sonday kobik boladı. Alla xaqiqat pen jasandını osılaysa mısaldaydı. Al endi kobik kewip, usıp ketedi de adam balası paydalanatın narse jer betinde turıp qaladı. Osılaysa Alla mısal beredi

[18] Rabbılarına bagıngandar usin igilik bar. Al Ogan bagınbagandar, eger birtutas jer juzindegi narseler jane onımen birge tagı sonday narse olardiki bolsa da (ozderin qutqarw usin) tolewge berer edi. Mine solar usin eseptin jamanı boladı. Olardın orındarı tozaq; nendey jaman orın. (Jogarıdagı mısaldagı xaqiqat; Qorıtılgan metalga, jasandı narseler, usıp ketetin kobikke uqsatılıp otır. J-Q)

[19] (Muxammed G.S.) sın maninde Rabbın tarapınan sagan tusirilgendi sındıq dep bilgen kisi, soqır kisimen ten be? Bunı aqıl ieleri gana tusinedi

[20] Olar, sonday Allanın wadesin orındagandar ari sertterin buzbagandar

[21] Olar, Allanın jalgastırılwın amir etken narsesin jalgastırıp, Rabbılarınan qorqa otırıp, esebinin jaman bolwınan qawiptengender

[22] Rabbılarının rizalıgın izdep, sabır etkender, namazdı tolıq orındap, ozderine bergen nesibemizden kornew, komes paydalandırgandar jane jaqsılıq arqılı jamandıqtı ketirgender, mine aqiret jurtının tabısı solardıki

[23] Olar Gadın attı jannattarga kiredi. Atalarınan, jubaylarınan jane urpaqtarınan kim tuzw bolsa, olar da kiredi. Peristeler ar esikten olardın ustine kiredi

[24] “Sabır etkendikterin usin, Allanın esendigi senderge bolsın! Songı jurt nendey jaqsı” (deydi)

[25] Sonday, Allaga bergen sertterin bekitkennen keyin buzgandar jane Allanın, birleswin buyırgan narselerdi bolgender ari jer juzinde buzaqılıq istegender, mine lagınet osılarga. Sonday-aq mekennin jamanı solardiki

[26] Alla (T.) qalagan kisisinin nesibesin kenitip, tarıltadı. Olar, dunie tirsiligine maz boldı. Negizinde dunie tirsiligi; aqirettin janında tek qana bir kun koris

[27] Qarsı bogandar: “Paygambarga, Rabbı tarapınan bir belgi nege tusirilmedi?”, - deydi. (Muxammed G.S.): “Rasında Alla, kimdi qalasa, adastıradı da ozine burılgandı twra jolga saladı” de

[28] Sonday iman keltirgender; Allanı eske alw arqılı konilderi jay tapqandar. Esterinde bolsın; Allanı eske alwmen jurekter ornıgadı

[29] Sonday iman keltirip, izgi is istegender; sattıq ta korkem orın da solardiki

[30] (Muxammed G.S.) osılaysa, sagan waxi etkenimizdi, Allaga qarsı kelgenderge oqwın usin bir elge jiberdik. Odan burın da koptegen elder otken boatın. Olarga: “Ol, menin Rabbım, Odan basqa tanir joq. Ogan tawekel qıldım. Qaytar jerim de Sol” de

[31] Olar, eger Quran arqılı tawlar jurgizilip, jer bolsektenip jane olikte soylestirilse de (senbeydi.) Alayda, barlıq is Allaga tan. Muminder angarmadı ma? Alla qalasa edi, adamdardı tutas twra jolga salar edi. Qarsı bolgandarga Allanın wadesi kelegnge deyin qılıqtarının saldarınan unemi soqqı jetedi nemese jurttarının manına tusedi. Kudiksiz Alla sertten taymaydı

[32] (Bul songı us ayat, Mekke kapirlerine baylanıstı. Uylerinin jaqınındagı xawip; Xudaybiya waqigası. B.J.M.R.X.) Rasında senen burın kelgen paygambarlar da talkek qılıngan bolatın. Sonda qarsı bolgandarga kensilik berip barıp sonson olardı qolga aldım. Azabım qanday

[33] Arkimnin istegen isin baqılawsı Alla emes pe? Sonda da olar, Allaga ortaqtar qostı. (Muxammed G.S.): “Olardın attarın atandar!”, - de. Allaga jer juzinde bilmeytin bir narsenin xabarın berip otırsındar ma? Nemese bos bir sozben (ortaq qosasındar ma?) Olay emes, kapirlerge aylakerlikteri ademi korsetildi de twra joldan tosıldı

[34] Olarga dunie tirsiliginde azap bar. Arine aqirette azabı tagı qattı. Sonday-aq olardı, Alladan esbir qorgawsı joq

[35] Sonday taqwalar usin azirlengen ujmaqtın mısalı: Astınan ozender agadı. Onın jemisteri jane kolenkeleri mangilik. Mine, Alladan qorıqqandardın sonı. Qarsı kelwsilerdin ornı tozaq

[36] (Muxammed G.S.) ozderine Kitap bergenderimiz; (iman keltirgenderi; B.J.M.R.X.T.) sagan tusirilgen Quranga qwanadı. Onımen qatar qarsı toptardan Qurannın key jerin moyındamaytındar da bar. Olarga: “Sın maninde Allaga qulsılıq qılwga ari Ogan esbir ortaq qospawga buyırıldım. Men Ol jaqqa saqıramın. Jane qaytar jerim de Sol jaq” de

[37] Osılaysa, Qurandı, arapsa ukim turinde tusirdik. Sagan gılım kelegnnen keyin, olardın konilderi awgan tarapqa ilessen, seni Alladan arasalaytın bir dos ne qorgawsı bolmaydı

[38] Rasında senden burın da paygambarlar jibergenbiz. Olarga da jubaylar, urpaqtar bergenbiz. Esbir paygambar, Allanın ruqsatınsız bir ayat keltire almaydı. Ar narsenin mezgili jazwlı

[39] Alla (T.) qalaganın osiredi de qaldıradı. Negizgi Kitap, Onın qasında

[40] (Muxammed G.S.) olarga wade etilgen keybir waqiganı, sagan korsetsek te, ne sagan korsetpeey oltirsek te negizinde sagan jalgastırw gana mindet. Esebi, bizge tan

[41] Olardın jerine kelip, ar taraptan kemitkenimizdi kormey me? (Islamnın kenip, olardın kemip bara jatqanın. B.M.J.) Ukimdi Alla beredi. Onın ukimin toytarwsı joq. Ol, esepti tez korwsi

[42] Rasında bularda, bulardan burıngılar da mekerlik qılgan. Degenmen barlıq saralar Allaga tan. Alla (T.) arkimnin ne istegenin biledi. Qarsı bolwsılar jaqında dunienin songının kimdiki ekenin biledi

[43] Qarsı bolgandar: “Sen Paygambar emessin” deydi. (Muxammed G.S.) olarga: “Meni men senderdin aramızga kwalik joninde Alla jane Kitaptı bilgender jetik.” de

[1] Alif. Lam. Ra. (Muxammed G.S.) bul Quran adamdardı, Allanın ruqsatımen, qarangılıqtardan jarıqqa, sonday-aq ustem ari maqtawga layıq Allanın jolına sıgarwın usin biz sagan tusirgen bir Kitap

[2] Olar, sonday aqiretke qaraganda, dunie tirsiligin jaqsı koredi. Sonday-aq Allanın jolınan tosıp, onın qisayuın qalaydı. Osılar, uzaq qangırısta

[3] Olar, sonday aqiretke qaraganda, dunie tirsiligin jaqsı koredi. Sonday-aq Allanın jolınan tosıp, onın qisayuın qalaydı. Osılar, uzaq qangırısta

[4] Ar paygambardı asıq tusindirsin dep; elinin tilinde gana jiberdik. Alla kimdi qalasa, adastıradı da, kimdi qalasa, twra jolga saladı. Ol, ote ustem, asa dana. (Jetinsi surenin juz elw segizinsi ayatı boyınsa, Muxammed (G.S.) bukil adam balasına, Alla tarapınan Elsi ekendigi dawsız. Arap tilinde tusken Qurannın ar tildegi awdarması wakildik etedi. B.M.R.X

[5] Rasında Musa (G.S.) nı: “Elindi qarangılıqtardan jarıqqa sıgar. Allanın kunderin eskert” dep, mugjizalarmen jiberdik. Saksiz munda; beynetke sabır etip, nıgmetke sukirsilik etwsiler usin onegeler bar

[6] Sol waqıtta Musa (G.S.) eline: “Allanın senderge bergen ırısın eske alındar. Oytkeni, senderdi Pergawınnın sıbaylastarınan qutqardı. Olar, senderdi jaman qinawmen ustawsı edi. Uldarındı bawızdap, ayelderindi tiri qoyatın edi. Mine, bunda senderge, Rabbıların tarapınan ulken sınaw bar.”

[7] Sol waqıtta Rabbıların: “Eger sukir etsender, arttıra beremin. Al, eger qarsı kelsender, azabım tım qattı” dep jariyaladı

[8] Musa (G.S.): “Sender jane birtutas jer juzindegi arkim qarsı kelsender de Alla anıq munsız, maqtawga layıq. ”

[9] Senderge ozderinnen burıngı Nux, Gad, Samud jane sonday-aq olardan keyingilerdin xabarı kelmedi me? Olardı Alla gana biledi. Olaga paygambarlaı mugjizalarmen kelgen edi. Olar sawsaqtaın awızdarına aparıp (barmaqtarın tistep): “Sınında biz sender arqılı jiberilgen narsege qarsımız. Sonday-aq sen bizdi saqırgan narsege, albette sakte jane kudiktimiz” dedi

[10] Olardın paygambarları: “Kokter men jerdi jaratwsı Alla jayında kumandanasındar ma? Ol kunalarındı jarılqawga jane senderdi belgili bir merzimge deyin kesiktirwge (kensilik etwge) saqıradı” dedi. (Olar, paygambarlarına): “Sender de bizdey-aq adamsındar. Bizdi ata-babalarımızdın tabıngan narselerinen tosqıların kele me? Bizge asıq bir dalel keltirinder” dedi

[11] Paygambarları olarga: “Arine biz sender qusagan adam balasımız. Biraq Alla (T) quldarınan kimdi qalasa, sonı sıylıqqa boleydi. Alladan buyrıqsız bizdin senderge bir mugjiza keltirwimiz mumkin emes. Muminder Allaga gana tawekel etsin” dedi

[12] “Rasında, bizge twra joldarımızdı korsetken Allaga senim artpaytın ne boldı? Bizge tarttırgan japalarına albette sabır etemiz. Endese, Allaga senim artwsılar tawekel etsin” (dedi)

[13] Al qarsı bolgandar, paygambarlarına: “Albette senderdi jerimizden sıgaramız nemese dinimizge qaytasındar” dedi. Sondıqtan olarga, Rabbıları: “Albette zalımdadı tipıl qılamız” dep, waxi etti

[14] “Albette ol jege olardan keyin senderdi ornalastıramız. Bul xuzırımnan seskenip, eskertwimnen qorıqqandıgı usin…”

[15] (Paygambarlar) Alladan komek tiledi de zoreker qasarısqannın barlıgı ziyanga usıradı

[16] Olarga onın artınan tozaq bar. Jane irinnin swı iskiziledi

[17] Onı jutwga tırısadı, onı tamagınan otkize almaydı. Sonday-aq ogan ar taraptan olim keledi. Ol ole almaydı. Tagı onın artınan awır azap keledi

[18] Sonday Rabbılarına qarsı kelgenderdin gamaldarının mısal; Borandı kunde jel usırgan kul siyaqtı. Enbekterinen esbir payda kore almaydı. Mine! Osı, uzaq qangırıs

[19] (Muxammed G.S.) Allanın kokter men jerdi sındıq boyınsa jaratqanın kormedin be? Eger qalasa, senderdi ketirip, janadan xalıq keltiredi

[20] Bul Alla (T.) ga elewli jumıs emes

[21] Barlıgı Allanın xuzırına sıgıp, sonda nasarları, ulkensigenderge: “Biz senderge erip edik. Al sender, bizden Allanın azabınan es narse ketire alasındar ma?”, - deydi. Olar: “Alla bizdi eger ongargan bolsa edi, arine biz de senderdi ongarar edik. Endi biz bay-baylasaq ta sıdasaq ta bari bir. Qutılar jerimiz joq” deydi

[22] Is bitken zaman saytan: “Rasında Alla senderge sındıqtı wade etti. Sonday-aq men de senderge wade etip, opasızdıq ettim. Negizinde, senderdi saqırgannan basqa oktemsiligim joq edi. Sonda da saqırwımdı qabıl aldındar. Endese, meni sokpender de ozderindi soginder. Men senderdi qutqara almaymın. Sonday-aq sender de meni qutqara almaysındar. Rasında, burınnan da meni Allaga ortaq qoswlarına qarsı edim” deydi. Soz joq zalımdarga jan tursigerlik azap bar

[23] Sonday iman keltirip izgi is istegender, Rabbılarının ruqsatımen isinde mangi qalatın, astınan ozender agatın jannattarga kirgiziledi. Olardın jannattagı amandaswları “salem” boladı

[24] (Muxammed G.S.) kormeysin be? Alla qanday mısal berdi: Korkem soz, (“Alladan basqa esbir Tanir joq” degen soz. B.J.M.R.X.T.J-Q) tamırı mıqtı, butagı koktegi bir korkem agas tarizdi

[25] Ol (agas) Allanın buyrıgınsa, ar waqıt jemisin beredi. Alla (T.) adam balasına nasixat alwı usin mısal keltirdi

[26] Al endi (Allaga serik qatılgan) jaman soz, jerdin betinen qoparılgan ornıqsız agas siyaqtı

[27] Alla (T.) sonday iman keltirgenderdi, dunie tirsiliginde de aqirette de mıqtı sozben bekitedi. (Sondıqtan ol mumin omirde qanday qattı qinaw korse de: “Alladan basqa esbir Tanir joq. Muxammed Allanın Elsisi” degen senimnen buljımaydı ari qabırdagı suraqtarga da durıs jawap beredi. B.J.M.K.R.X.T.J-Q.) Alla zalımdardı adastıradı. Sonday-aq Alla qalaganın isteydi

[28] (Muxammed G.S.) sonday Allanın nıgmetterine sukir etwdi, qarsı bolwga awıstırgan jane qawımdarın, quritın jurtqa itergenderdi kormeysin be

[29] Olardın jurtı jahannam nendey jaman orın

[30] Olar, joldan adastırw usin Allaga tendester jasaydı. Olarga: “Kun kore turındar! Qaytar orındarın tozaq” de

[31] Sonday iman keltirgen quldarıma ayt: “Namazdı tolıq orındasın. Sonday-aq bir narseni ayırbastawga jane dostıq bolmaytın bir kunnin kelwinen burın ozderine bergen nesibemizden tiisti orınga kornew, komes jumsasın”

[32] Sonday Alla (T.) kokter men jerdi jaratıp, aspannan janbır jawdırıp, sol arqılı senderge rizıq usin onimderdi sıgardı. Onımen qatar oz amirimen tenizde jurgizw usin kemelerdi erikterine berdi. Ari ozenderdi de senderge bagındırdı

[33] Ol Alla (T.) sendedin paydaların usin, turaqtı turde kun men aydı iske qosıp, tun men kundizdi de iske qostı

[34] Ari senderge ozinen suragan narselerinnin barinen berdi. Eger Allanın nıgmetin sanasandar, sanına jete almaysındar. Rasında adam balası ote ınsapsız, asa sukirsiz

[35] (Muxammed G.S) sol waqıtta Ibırayım (G.S.): “Rabbım! Osı Mekke qalasın beybit qıl! Meni jane uldarımdı buttarga soqınwdan uzaq qıl!”

[36] “Rabbım olar, adamdardın kobin adastırdı. Al endi birew magan erse, ras ol menen. Tagı birew magan qarsı kelse onda Sen ote jarılqawsı, erekse meyirimdisin”

[37] “Rabbımız! Urpaqtarımnın keybirin eginsiz oypatqa, qurmetti uyin (Qagba)nın janına ornalastırdım. Rabbımız! Olar namazdı oqitın bolsın! Endi adamdardın konilin olarga awatın qıl! Sonday-aq olardı, jemistermen rizıqtandır! Arine olar sukirsilik eter”

[38] “Rabbımız! Kudiksiz, Sen jasırın, askerelerimizdi bilesin. Jerdegi, koktegi narseler Allaga jasırın emes”

[39] “Barlıq maqtaw magan qartaygan sagımda Ismayıl men Isxaqtı Bergen Allaga tan. Kudiksiz Rabbım tilekti estwsi”

[40] “Rabbım! Meni ari urapqtarımdı namazdı tolıq orındawsı qıl! Rabbımız! Tilegimdi qabıl ayla!”

[41] “Rabbımız! Esep qurılatın kuni, meni, ake-sesemdi (S. 114-A) jane muminderdi jarılqa!”, - (dedi)

[42] (Muxammed G.S.) Alla (T.) zalımdadın istegenderinen kapersiz dep aste oylama! Sınında Alla, olardı kozder sarasınan sıgatın bir kunge deyin kesewletedi

[43] (Sol kuni) olar bastarın qaqsitıp, olardın kozderi ozderine de qayrılmay jane jurekteri usıp, jugirip bara jatadı

[44] Adamdardı, olarga azap keletin kunnen qorqıt! Sonday zalımdıq qılgandar (sol kuni): “Rabbımız! Bizdi jaqın bir merzimge deyin kesiktir. Saqırwındı maquldap, paygambarlarına ereyik” deydi. (Olarga): “Burın ozderine esbir zawal bolmaytınına ant ispep pe edinder?”, - (delinedi)

[45] Sender ozderine zulımdıq qılgandardın jurttarında otırdındar. Olarga qalay istegenimiz senderge ayan boldı. Senderge onegeli mısaldar berdik

[46] Olar turli mekerlik istedi. Negizinde olardın mekerlikteri tipti tawlardı qozgaltatın bolsa da mekerlikterin Alla iske asırmaydı

[47] (Muxammed G.S.) Alla paygambarlarına etken wadesinen tayadı dep oylama! Saksiz Alla ote ustem, os alw kusine ie

[48] O kuni, jer basqa jerge, kokter de basqaga awıstırıladı. Alem, jalgız, oktem Allanın xuzırına sıgadı

[49] Sol kuni, kunakarlardın sınjırlarga matalganın koresin

[50] Olardın koylekteri qara maydan boladı da olardın betterin ot saladı

[51] Ostip, Alla tez eseptewsi

[52] Bul (Quran) adam balasına bir qulaqtandırw. Bul arqılı seskensin jane sın maninde Allanın jalgız Tanir ekenin bilsin. Ari aqıl ieleri ugit alsın

[1] Alif. Lam. Ra. Bular Kitaptın; ap-asıq Qurannın ayattarı

[2] Keyde sonday qarsı bolgandar da: “Atten! Musılman bolsaq edi” dep arman qıladı. (S.27-A)

[3] (Muxammed G.S.) olardı qoyıp qoy. Jesin, paydalansın; dameleri aynaldırsın. Olar jwıqta tusinedi

[4] Esbir jurttı, belgili bir erzimsiz aste joq etpedik

[5] Esbir ummet ajalın ilgerdete almaydı da keyindete almaydı

[6] (Kapirler, Paygambarga): “Ay ozine ugit (Quran) tusirilgen! Sen anıq jındısın” dedi

[7] “Eger sen sınsıldardan bolsan peristelerdi nege akelmeysin?”

[8] Peristelerdi bir sındıq turinde gana tusiremiz de sol waqıtta olarga mursa berilmeydi

[9] Rasında Qurandı Biz tusirdik. Ari sın maninde, onı Biz qorgawsımız

[10] Rasında (Muxammed G.S.) senen burın algasqı toptarga da elsi jiberdik

[11] Olarga kelgen paygambardı, olar, mulde talkek qılar edi

[12] Osılaysa (mazaqtagan narsesin) kunakarlardın jurekterine kirgizemiz

[13] Sonda da olar ogan senbeydi. Rasında burıngılar da soytip otken bolatın

[14] Eger olarga kokten bir esik assaq, derew jogarı sıgıp bara jatsa

[15] “Rasında kozderimiz baylandı. Balkim bizder jadılangan elmiz” desedi

[16] Rasında biz kokte juldızdar jaratıp, qarawsılar usin aspandı bezedik

[17] Sonday-aq ol kokti, bukil qargıs tigen saytana qorgadıq

[18] Degenmen kim urlıqsılap tındasa, onı jarıq usqın qwadı

[19] Tagı jerdi jaydıq ta ogan asqar tawlar ornalastırdıq. Sonday-aq ol jerdegi ar narseni malim molserde osirdik

[20] Jane jere sender usin de, sender rizıq bere almaytındar usin de kun koris jasadıq

[21] Oytkeni, bizdin qasımızda ar narsenin qorları bar. Biraq belgili molserde gana tusiremiz

[22] Paydaı jelderdi jiberdik te aspannan janbır jawdırıp, senderdi sonımen swsındattıq. Aytpese, sender onı jinap ala almaysındar

[23] Kudiksiz biz tiriltemiz de oltiremiz. Sonday-aq barlıgının murageri bizbiz. (S. 88-A)

[24] Rasında senderden burın kelgenderdi de bilemiz. Sonday-aq keyingi keletinder de bizge malim

[25] (Muxammed G.S.) soz joq, Rabbın, olardı (qiyamette) jinaydı. Oytkeni, Ol, xikmet iesi, tolıq bilwsi

[26] Rasında adamdı beynelengen qara balsıqtın sıngırlap qurgaganınan jarattıq

[27] Jındardı da (adamnan burın) tutinsiz ottan jaratqan edik

[28] (Muxammed G.S.) sol waqıtta Rabbın peristelerge: “Beynelengen qara balsıqtın kewip, sıngırlaganınan Adam jaratamın” dedi

[29] Onın jaratılısın tamamdap, ogan ruxımnan urlegen (jan salgan) satte, ogan sajde qılındar

[30] Sonda peristeler tutas sajde qıldı

[31] Biraq, Ibilis sajde qılwsılarmen birge bolwdan bas tarttı

[32] (Alla T.): «Ay Ibilis! Sen nege sajde qılwsılarmen birge bolmadın» dedi

[33] (Ibilis): «Sen beynelengen qara balsıqtın kewip, sıngırlaganınan jaratqan adamga sajde etime bolmaydı» dedi

[34] (Alla): «Onda sen jannattan sıq. Oytkeni, sen qwıldın dedi

[35] “Sınında sagan qiyamet kunine deyin lagınet bar…”

[36] (Ibilis): “Endese Rabbım! Magan qayta tiriletin kunge deyin kensilik ber” dedi

[37] (Alla, Ibiliske): “Rasında sagan kensilik berildi” dedi

[38] “Belgili bir merzimge deyin”

[39] (Ol): “Rabbım, meni qangırtqandıgın usin; albette adam balasına jer juzindegi (jaman) narselerdi jaqsı korsetip, olardın barlıgın adastıramın” dedi

[40] “Biraq, olardın isindegi nagız quldarındı adastıra almaymın” (dedi)

[41] (Alla): “Magan keletin twra jol osı” dedi

[42] “Menin sınayı quldarıma ıqpalın jurmeydi. Biraq, sagan kim erse, adasqandardan boladı ”

[43] “Soz joq, olardın barinin wadeli jeri jacannam”

[44] Tozaqtın jeti qaqpası bar. Ar qaqpaga olardan bir bolegi ayrıladı

[45] Sozsiz taqwalar baqsalarda jane bastawlarda boladı

[46] Jannatqa amandıqpen kirinder

[47] Olardın jurekterindegi kekti sıgardıq. Twıs bolıp, taqtardın ustinde bir-birine qarsı otıradı

[48] Jannatta olar sarsamaydı da odan sıgarılmaydı

[49] (Muxammed G.S.) quldarıma xabar ber. Kudiksiz Men asa jarılqawsı, erekse meyirimdimin

[50] Sın maninde azabım da kuyzeltwsi

[51] Olarga Ibırayım (G.S.) nın qonaqtarının da jayın ayt

[52] Sol waqıtta peristeler, Ibırayım (G.S.) nın janına kirip: “Salem” degende, Ibırayım (G.S.): “Biz senderden qorqamız” dedi

[53] (Peristeler): “Qorıqpa! Biz seni bilimdi bir ulmenen suyinileymiz” dedi

[54] (Ibırayım G.S.): “Magan karilik jetkende qwantasındar ma? Meni nelikten suyinsileysinder?”, - dedi

[55] (Peristeler): “Biz, seni bir sındıqpen suyinsiledik. Endi kuder uzwsilerden bolma!” dedi

[56] (Ibırayım G.S.): “Rabbının raxmetinen, adaswsılardan basqa kim kuder uzedi?”, - dedi

[57] (Peristelerge): “Ay elsiler! Jumıstarın ne?”, - dedi

[58] (Elsiler): “Rasında biz bir qılmıstı elge jiberildik” dedi

[59] “Lut (G.S.) tın sıbaylastarın tugel qutqaramız”

[60] “Biraq, onın jubayı qutqarılmaydı. Oytkeni, onı tipıl bolatındardan bolwın uygardıq”

[61] Elsiler, Lut semyasına kelgende

[62] “Sozsiz sender bogde kisilersinder” dedi. (Lut G.S. olarga)

[63] (Elsiler): “Joq biz olardın kumandangan azabın alıp keldik” dedi

[64] “Biz sagan naqtı sındıqtı ketirdik. Arine sın aytamız”

[65] “Derew kestin bir boliminde tun qatıp, uy-isindi alıp jonel. Ozin, olardın artında jur. Senderden eskim artına qaramasın. Buyırılgan jerge jete berinder”

[66] (Lut G.S. ga): “Kudiksiz olardın sonı tanmenen jogaladı” degen buyrıqtı bildirdik

[67] Qalanın xalqı (arsızdıq istew usin) qwanısıp jetti

[68] (Lut G.S.): “Ras bular, menin qonagım. Meni qorlamandar” dedi

[69] “Alladan qorqındar. Meni renjitpender…”

[70] (Olar): “Biz seni eldi qorgawdan tıymap pa edik?”, - dedi

[71] (Lut G.S.): “Eger aytqanımdı isteytin bolsandar, mınalar qızdarım” dedi

[72] (Muxammed G.S.) Omirine sert! Olar, rasında mastıqtarında del-sal edi

[73] Sonda olardı kun sıga ascı dawıs aldı

[74] Onı, astı-usti qıp, usterine qatqan qiırsıqtan tas jawdırdıq

[75] Kudiksiz osıda, qıragılar usin albette onegeler bar

[76] Oytkeni, ol jer, jol usitnde edi

[77] Kudiksiz osıda muminder usin gıbrat bar

[78] (Sugayıp G.S. nın eli) Aykelikter de zalım bolgan edi

[79] Olardı da jazalandırdıq. (Sadum, Ayke) ekewi de dangıl jol ustinde

[80] Albette (Salic eli) Xıjırlıqtar da paygambarlardı jasınga sıgargan edi

[81] Olarga mugjizalarımızdı keltirdik. Alayda, olar, odan bet burgan edi

[82] Olar, tawlardan berik uyler ungip alatın edi

[83] Sonda olardı da tanmenen ascı dawıs qolga aldı

[84] Olardın istegen enbekterinin (mıqtı uylerinin) ozderine bir paydası bolmadı

[85] Kokter men jerdi ari ekewinin arasındagı narselerdi bir sındıq boyınsa jarattıq. Sozsiz qiyamet keledi. Sondıqtan korkem, jumsaq sınay bayqat

[86] Sınında Rabbın, Ol tolıq jaratwsı, asa bilwsi

[87] (Muxammed G.S.) albette biz sagan qaytalanıp oqılatın jeti ayattı (Fatixa suresin) jane ulı Qurandı berdik

[88] Kapirlerdin keybirewlerine, biz paydalandırgan narselerge koz suzbe. Olarga qamıqpa. Musılmandarga qanatındı jay

[89] “Sın maninde men senderge asıq eskertwsimin” de

[90] Soytip, bolwsilerge de Kitap tusirgen edik. (Kitap ieleri nemese Mekkelikter. B.J.M.K.R.T.X.J-Q)

[91] Olar, Qurandı bolsektegender. (Injil, Tawratqa saykespeydi jane olen, siqır, baqsılıq, ertegi t.b. dep togız saqqa jugirtkender)

[92] (Muxammed G.S.) Rabbına sert, albette olardı tugel suraqqa tartamız

[93] Olardın qılgan qılıqtarınan

[94] Sagan berilgen buyrıqtı asıq uqtır da serik qatwsılardan bet bur

[95] Ras seni mazaqtawsılarga qarsı Biz jetip asamız

[96] Allamen birge basqa tanir qılıp algandar, ali-aq biledi

[97] Rasında olardın aytqandarına konlinnin tarayganın bilemiz

[98] Endi Rabbındı paktep, dariptep sajde etwsilerden bol

[99] Rabbına, sagan olim kelgenge deyin qulsılıq qıl

[1] Allanın amiri keldi. Sondıqtan onın tez kelwin tilemender. Alla, olardın qosqan serikterinen pak te jogarı

[2] Alla peristelerdi oz amirlerinen bir rwxpenen (waximenen) quldarınan qalaganına:“Ras Menen basqa esbir Tanir joq. Ari menen qorqındar” dep eskertinder delingen turde tusiriledi

[3] Ol kokterdi jane jerdi sındıqpen jarattı. Olardın qosqan serikterinen jogarı

[4] Adam balasın bir tamsı swdan jarattı. Sonda da ol asıq janjalsı

[5] Tagı maldardı jarattı: Maldar da senderdi jılıtatın jane basqa paydalı zattar bar. Ari olardan jeysinder

[6] Sender usin maldardı qoralagan waqıtta jane orgizgen kezde,bir zawıq bar

[7] Maldar; jandarın qinalıp, eren qalaga jetkizetin jukterindi koteredi. Ras Rabbıların ote jumsaq, erekse meyirimdi

[8] Jılqılardı, qasarlardı jane esekterdi minwlerin ari zeynet usin jarattı. (Biraq jılqı etin jewge boladı. J.B.M.K.T)

[9] Twra joldı tusindirw Allaga tan. Ol joldın qisıgı da bar. Eger Alla qalasa, barlıgındı twra jolga salar edi

[10] Ol sonday Alla, senderge kokten janbır jawdırıp, odan swsın jane ol arqılı maldarındı jayatın orman sıgardı

[11] Alla, senderge sw arqılı egin, zaytin, qurma agastarı, juzimder jane bukil osimdikter osiredi. Taq osında tusinetin el usin arine belgiler bar

[12] Al sender usin tundi, kundizdi ari aydı, kundi istetti. Juldızdar da Onın amirine bagınıstı. Taq osında, oylangan qawım usin albette belgiler bar

[13] Sender usin jer juzinde turli-tusti ne jaratqan bolsa, sın ugit alatın qawım usin albette ulgi bar

[14] Jane de Ol, sonday Alla, jas et jewlerin usin jane kiinip, tagınatın sandik-boyımdar sıgarwların usin tenizdi bagındırdı. Alladan rizıq izdewlerin usin kemenin swdı jarıp bara jatqanın koresin. Arine sukirlik etesinder

[15] Senderdi tenseltpew usin jer juzinde asqar tawlardı ornalastırdı. Jon tawıp jurwlerin usin ozender, joldar jarattı

[16] Olar jol tawıp juretin belgiler jane juldızdar (jarattı)

[17] Jaratwsı birew, jarata almaytın birewmen ten be? Endi de tusinbeysinder me

[18] Allanın nıgımetin sanasandar sanına jete almaysındar. Ras, Alla ote jarılqawsı, erekse meyirimdi

[19] Alla (T.) jasırın jane kornew ne istegenderindi biledi

[20] Sonday Alladan basqa jalbargandarı es narseni jarata almaydı. Olar jaratılgandar

[21] Olar oli, tiri emes. Sonday-aq qasan tiriletinderin bilmeydi

[22] Tanirlerin bir-aq Tanir. Sonday aqiretke nanbawsılardın jurekteri qarsı. Sonday olar menmenswsiler

[23] Daw joq! Alla , olardın jasırgandarın kornew istegenderin biledi. Rasında Alla ozin jogarı sanagandardı jaqsı kormeydi

[24] Qasan olarga: “Rabbıların ne tusirdi?”,-deydi

[25] Ostip olar qiyamet kuni, oz kunalarının keybirewin koteredi. Bayqandar! Ustine algan narseleri nendey jaman

[26] Rasında bulardan burıngılar da aylakerlik istegen. Sondıqtan Alla, olardın qurılıstarının irge tastarınan kelip, tobesi jogarıdan usterine quladı. Sonday-aq olarga angarmagan jerden apat keldi. (Bul, Namruttın Babılda jasatqan, Alla tarapınan jibeilgen jel qulatqan munaranın mısalı. B.J.M.K.R.X.T)

[27] Sonson qiyamet kuni Alla olardı qorlaydı da: “Senderdin sol jayında talasqan ortaqtarım qayda?”, - deydi

[28] Sonday ozderine zulımdıq etkenderdin peristeler jandarın alrda: “Esbir jamandıq istemep edik” dep moyınsal boladı. Olay emes. Ras Alla senderdin istegenderindi jaqsı biledi

[29] Sondıqtan isinde muldem qalatın jacannamnın esikterinen kirinder. Ozin jogarı sanagandardın ornı nendey jaman

[30] Sonday Alladan qorıqqandarga: “Rabbıların ne tusirdi?”, - delinse, olar: “Igilik” deydi. Sonday-aq jaqsılıq istegenderge bul duniede jaqsılıq bar. Arine aqiret jurtı tagı jaqsı. Albette taqwalardın qonısı nendey jaqsı

[31] Olar, astarınan ozender agatın Gadın baqsasına kiredi. Sonday-aq olar onda neni qalasa bar. Osılaysa, taqwalardı Alla sıylaydı

[32] Ol sonday taqwalar, jaqsı jagdayda peristeler jandarın alıp: “Senderge esendik bolsın, gamaldarına oray jannatqa kirinder” deydi

[33] Qarsı bolgandar, ozderine (jan algıs) peristelerdin kelwin nemese Rabbınnın buyrıgının kelwin gana kute me? Bulardan burıngılar da osılaysa istegen bolatın. Sonday-aq Alla olarga zulımdıq qılmadı. Biraq olar, ozderine zulımdıq qılgan edi

[34] Sondıqtan istegen kesirleri ozderine tiip, sonday-aq sayqı-mazaq qılgan narseleri oz bastarına jetti

[35] Allaga serik qosqandar: “Eger Alla qalasa edi, biz de atalarımız da Alladan ozge esbir narsege tabınbas edik. Ari Onın buyrıgınsız es narseni aram etpes edik” dedi. Osılaysa, bulardan burıngılar da istegen. Sonda elsilerge asıq jalgastırw gana mindet

[36] Rasında ar ummetke; “Allaga qulsılıq qılındar, tagwttan (tagwt dep saytandı jane adamdardın Allah Taaladan ozge tabıngan barlıq narselerin aytadı) awlaq bolındar” deytin elsi jiberdik. Olardın keybirewlerin Alla ongarıp, keybirewlerine adasw tiisti boldı. Al endi jer juzinde kezinder de jasınga sıgarwsılardın ne bolganın korinder

[37] (Muxammed G.S.) eger olardın ongarılwına qustar bolsan da ras Alla adastırgan birewdi ongarmaydı. Ari olar usin jardemsi joq

[38] Jane de olar; “Alla, olgen birewdi tiriltpeydi” dep,Allanın atımen qattı ant isti. Olay emes. (Olikti tiriltw) Allanın sın wadesi. Biraq adamdardın kobi bilmeydi

[39] Alla, olarga qaysılıqqa tusken narselerin anıqtaw, qarsı bolgandardın otiriksi ekenin bildirw usin (olikterdi tiriltedi)

[40] Bir narsenin bolwın qalaganda, sozimiz tek qana ogan: “Bol” dew; sonda bola qaladı

[41] Sonday zulımdıqqa usıragannan keyin Alla jolında bosqandardı, duniede jaylı qonısqa ornalastıramız. Eger olar biletin bolsa, Aqirettegi sıylıgı tagı ulken

[42] Olar, sonday sabır etip, Rabbılarına tawekel etkender

[43] (Muxammed G.S.) senen burın da ozderine waxi etip, erkekterdi gana ozine eldsi etip, jiberdik. Eger bilmesender, kitap ielerinen surandar

[44] Mugjizalarmen, kitaptarmen (paygambarlar jiberdik.) Sagan da adamdar usin tusirilgendi asıq bayan etersin dep, Qurandı tusirdik. Arine olar tusiner

[45] Sonday mekerliktin jamanın istegender, Allanın, ozderin jerge juttırwınan nemese oylamagan jerden ozderine azap kelwinen xawipsiz be

[46] Nemese olar kezip jurgende, ozderin apat alwınan beybit boldı ma? Onda olar qasıp qutıla almaydı

[47] Yaki olar, ozderi qorıqqan apattın alwınan alansız boldı ma? Sınında Rabbıların asa jumsaq, erekse meyirimdi

[48] (Sajde ayatı) olar Allanın jaratqan narselerinin on jane sol jaqtardan awıtqıp, Alla bas qoygan turde, olardın boy usınganın kormey me

[49] Kokterde jane jerde bolgan ar jandıq ari peristeler, takaparlanbay Allaga sajde qıladı

[50] Olar ozderinen jogarıdagı / usterindegi / Rabbısınan qorqadı jane ozderine buyırılgandı orındaydı

[51] Alla (T.): “Eki tanir jasap almandar. Sın maninde, Ol, bir-aq Tanir. Endese. Menen gana qorqındar” dedi

[52] Kokterde jane jerde bolgan narseler Onın ieliginde. Udayı qulsılıq Allaga tan. Alladan basqadan qorqasındar ma

[53] Senderdegi ar nıgmet Alladan. Sonan keyin senderge ziyan jetse, sonda ogan jalbarınasındar

[54] Sonan son Ol, qiınsılıqtı ayıqtırgan satte, bir bolimderin, Rabbılarına ortaq qosadı

[55] Olar bergen nıgmetterimizge nasukirsilik etedi. Azirse paydalana turındar, jedel bilesinder

[56] (Musirikter) ozderine bergen nasibemizden, ne ekenin bilmeytin buttarga sıbaga arnaydı. Allaga sert! Bul jasama qılıqtarınnan albette suraqqa tartılasındar

[57] Tagı olar, Allaga qızdardı uygardı. (Peristelerdi Allanın qızdarı deydi.) Alla, odan pak. Ozderi usin qalaganın (uldı) arnaydı

[58] Eger, olardın birewi qızben suyinsilense, (ayelinin qız tapqanın estise,) onı asw qısıp, beti qap-qara bola bastaydı

[59] Ozine berilgen jaman xabardın saldarınan, elden jasırınadı. Onı qordıqqa sıdap ustaw nemese topıraqqa komip tastaw ke rek pe? Al, olar, nendey jaman ukim beredi

[60] Sonday axiretke senbegen usin mısaldın jamanı boladı. Mısaldın jogarısı, Allaga tan. Ol, ustem, xikmet iesi

[61] Alla, adam balasın, olardın kesirleri sebepti qolga alatın bolsa, jer juzinde esbir jandik qalmas edi. Biraq olardı belgili bir merzimge deyin kesiktiredi. Al, qasan olardın olardın merzimi kelse, Olar onı, bir satke keyindete almaydı da ilgerilete almaydı

[62] Olar ozderi jek korgen (qızdar)di Allaga uygarıp, tilderimen, “Jaqsı narseler ozderine tan” dep otirik aytadı. Sak joq! Olarga tozaq bar. Ras olar, suyrelip barwsılar

[63] Allaga sert! (Muxammed G.S.) Rasında senen burın da ummetterge elsiler jibergen edik. Sonda da saytan, olarga, oz qılıqtarın aybet korsetti. Sondıqtan bugin de ol, olardın dosı. Olarga kuyzeltwsi azap bar

[64] Sagan Qurandı, olardın qaysılıqqa tusken narselerin anıqtawın jane iman keltirgen el usin twra jol ari igilik turinde gana tusirdik

[65] Alla aspannan janbır jawdırıp, olgen jerdi keyin onımen jandandırdı. Negizinde bunda tındagan qawım usin arine ulgi bar

[66] Sın maninde sender usin maldar da, gibrat bar. Maldın qarnındagı qanımen jınnın arasınan sıqqan iswsilerge suykimdi nagız sutti senderge iskizemiz

[67] Qurma agastarının jemisterinen jane juzimderden araq ari korkem korek jasap alasındar. Ras munda oylagan elge anıq ulgi bar. (Araqqa tıyım salınwdan burın tusken ayat. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[68] (Muxammed G.S.) Rabbın, araga: “Tawlardan, agastardan jane lapastardan uyalar jasap al!”, - dep nusqadı. (Jaratılıs qabılet berdi)

[69] “Sonson ar turli osimdikten je de Rabbınnın qolaylastırgan jolına tus!” Aranın qarındarınan turli-tuste bal sıgakdı. Onda adam balası usin sipa bar. Sınında munda da oylaytın qawmı usin gibrat bar

[70] Alla (T.) senderdi jarattı jane senderdi oltiredi. Keybirewlerin, bilgennen keyin bilmeytin omirdin qorına qaytarıladı. Kudiksiz Alla (T.) tolıq bilwsi, asa kusti

[71] Alla (T.) nesibede, birinnen-birindi artıq qıldı. Sonday nesibeleri artıq etilgender, qol astındagılarga bermeydi. Sonday-aq nesibede olar ten. Olar Allanın nıgmetine qarsı kele me

[72] Alla (T.) oz jınıstarınnan jubaylar jarattı. Jubaylarınnan senderge balalar, nemereler payda qıldı. Sonday-aq senderdi tap-taza narseleden rizıqtandırdı. Sonda da olar, bos narselerge senip, Allanın nıgmetine sukirsizdik ete me

[73] Olar, Alladan ozge ozderi usin jer men kokten bir rizıqqa ie bolmaytın, jane danenege samaları kelmeytin narsege (putqa) soqınadı

[74] Allaga mısal bermender. (Allanı es narsege tenemender.) Negizinde Alla ar narseni biledi, sender bilmeysinder

[75] Alla bir mısal berdi; birewdin ieligindegi es narsege saması kelmeytin qul men ozine bizden korkem rizıq bergen, sonda ol, odan kornew, komes jumsaytın birewler ten bola ala ma? Barlıq maqtaw Allaga tan. Biraq olardın kobi bilmeydi

[76] Tagı Alla (T.) eki kisini mısal keltirdi; ekewinin biri saqaw, saması tukke kelmeydi. Ol, qojayınına juk. Onı qayda jumsasa da xayır keltirmeydi. Mine osı, adiletti amir etip, twra jolmen jurgen kisimen ten be

[77] Kokterdegi jane jerdegi sır Allaga tan. Qiyamet sagatı kirpik qaqqanday, tipti odan da jaqınıraq. Sozsiz, Allanın ar narsege kusi tolıq jetwsi

[78] Alla (T.) sendedi analarınnın qarnınan es narse bilmeytin turde sıgardı da senderge estw, korw jane oylaw qabıletin berdi. Arine sukirsilik etersinder

[79] Olar aspan bostıgındagı bagınıstı qustı kormey me? Olardı Alladan basqa eskim ustap tura almaydı. Negizinen sonda iman keltirgen qawım usin albette belgiler bar

[80] Alla (T.) senderge uylerindi turaq qıldı. Ari sender usin maldardın terilerinen, tasıngan kunderinde, otırrgan kunderinde jenil paydalanwlarına bolatın baspanalar, junderinen, jabagılarınan am qıldarınan bir merzimge deyin tutınw buyımdarın, sawda zattarın payda qıldı

[81] Alla jaratqandarınan kolenkeler jasap, jane tawlardan ıqtasındar payda qıldı. Sonday-aq sender usin ıstıqtan qorgaytın kiimder jane sogısta qorganatın sawıttar payda qıldı. Osılaysa senderge nıgmetterin tamamdadı. Arine boy usınarsındar

[82] Sonda da eger olar jaltaysa, sagan asıq turde jalgastırw gana mindet. (Ay Elsim)

[83] Olar Allanın nıgmetterine moyındaydı da keyin ogan qarsı keledi. Negizinen olardın kobi qarsı

[84] Qiyamet kuni, ar ummetten bir aygaq jiberemiz. Qarsı bolgandarga ruxsat berilmeydi de olardan jaqsılıq kutilmeydi

[85] Zulımdıq qılgandar, azaptı korgende, olardan jenitilmeydi de olarga mursa berilmeydi

[86] Allaga serik qosqandar, qosqan ortaqtarın korgen satte: “Rabbımız! Senen ozge siıngan ortaqtarımız osı” deydi. Olar: “Tipti sender mulde otiriksisinder” dep, sozdi olarga tastaydı

[87] Olar, ol kuni Allaga boy usınadı. Olardın jasandı tanirleri olardan gayıp boladı

[88] Sonday qarsı bolgandarga jane Allanın jolınan tosqandarga, buzıqtıq qılgandıqtarı usin; qinaw ustine qinaw arttıramız

[89] Qiyamet kuni ar ummettin isinde, ozderinen bir aygq akelemiz. (Muxammed G.S.) seni osı ummetke aygaq qılıp keltiremiz. Sonday-aq sagan ar narseni asıqtaytın jane Musılmandar usin twra jol, igilik am qwanıs turinde Qurandı tusirdik

[90] Negizinde Alla adiletti, igilikti jane agayınga qaraylaswdı buyıradı. Jane de arsızdıqtan, qarsılıqtan am zorekerlikten tıyadı. Senderge nasixat beredi. Arine tusinersinder

[91] Qasan serttessender, Allaga beregn sertterindi orındandar. Anttarındı, Allanı ozderine kepil etip, bekitkennen keyin buzbandar. Kudiksiz Alla ne istegenderindi biledi

[92] Bir toptı basqa toptan ustem degen sıltawmen aralarındagı anttarındı buzıp, jibin mıqtap iirgennen keyin tarqatqan qatın qusagan bolmandar. Sın maninde Alla senderdi osımen sınaydı. Sonday-aq duniede qaysılıqqa tusken narselerindi qiyamet kuni senderge asıqtaydı

[93] Eger Alla qalasa edi, senderdi bir-aq ummet qılar edi. Alayda, Alla kimdi qalasa, adastırıp kimdi qalasa, twra jolga saladı. Albette istegenderinnen suralasındar

[94] Anttarındı aldawga sıltaw qılmandar. Ayaq berik basılgannan keyin tayıp, Allanınn jolınan tosqandıqtarın usin jamandıgın tatasındar. Ari senderge zor azap bar

[95] Allanın antın arzımaytın narsege ayırbastamandar. Biletin bolsandar, Allanın qasındagı gana jaqsı

[96] Senderdin jandarındagı dunielik tugeydi de Allanın qasındagı qaladı. Arine sabır etkenderdin sıylıgın, istegen isterinen de jaqsıraq beremiz

[97] Er nemese ayelden kim sengen boyda tuzw is istese, albette onı jaqsı tirsilikte jasatamız. Ari olarga istegen isterinen jaqsıraq sıylıq beremiz

[98] Qasan Quran oqısan, qwılgan saytannan Allaga siın

[99] Sın maninde iman keltirip, Rabbılarına tawekel etkenderge saytannın bir ustemdigi bolmaydı

[100] Sınında onın ustemdigi, onı dos tutıp Allaga serik qatwsılarga gana juredi

[101] Biz, bir ayattın ornına basqa ayattı awıstırgan kezde, Alla neni tusirgenin jaqsı biledi. Alayda olar Paygambarga: “Sen anıq jalaqorsın” deydi. Olay emes. Olardın kobi tusinbeydi

[102] (Muxammed G.S.) Jebireyil, Qurandı; sınayı turde iman keltirgenderdi bekemdew am Musılmandar usin twralıq ari qwanıs turinde Rabbın tarapınan tusirdi

[103] Ras bilemiz. Oytkeni, olar: “Qurandı Muxammedke bir Adam uyretedi ” deydi. Olardın uygargan adamının tili bogde. Al bul Quran asıq Arap tilinde

[104] Sınında Allanın ayattarına senbegenderdi, Alla ongarmaydı. Sonday-aq olar usin kuyzeltwsi azap bar

[105] Sın maninde Allanın ayattarına senbegender, orınsız jasınga sıgaradı. Mine solar, jalgansılar

[106] Juregi imannan ornıqqannan keyin zorlıq korgen birewden basqa birew; iman keltirgennen keyin Allaga qarsı kelse, sonday-aq birew konilin imansızdıqqa berse, ogan Allanın aswı jane olarga zor azap bar. (Bul ayat boyınsa, juregindegi Allaga senimi mıqtı birewdin zorlıq korgende qarsılıq soz aytwına boladı. B.J.M.K.R.X.T)

[107] Bul jagday, olardın dunieni, aqiretke balap jaqsı korwlerinin saldarınan. Sınında Alla, qarsı bolgan eldi ongarmaydı

[108] Mine, bular sonday; Alla, olardın jurekterin, qulaqtarın jane kozderin bitep qoygan. Tagı olar mulde kapersiz

[109] Soz joq! Olar axirette ziyan tartwsılar

[110] (Muxammed G.S.) negizinen Rabbın; qapa korgennen keyin bosqandardın , sogısqandardın jane sabır etkenderdin (jarı.) Kudiksiz Rabbın budan keyin asa jarılqawsı, erekse meyirimdi

[111] Qiyamet kuni arkim ozin qutqarwga tırısadı. Sonday-aq arkimge istegeninin bodawı beriledi

[112] Alla senderge beybitsiliktegi jaybaraqat bir kentti mısal berdi: Ogan ar taraptan mol rizıq kelwsi edi. Aqırında, Allanın nıgımetine qarsı keldi. Sondıqtan Alla olarga qılıqtarının saldarınan asarsılıq jane xawip-qaterdin tonın kidirip japa tarttırdı. (Bul Mekke kenti. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[113] Rasında olarga ozderinen paygambar keldi de olar onı jasınga sıgardı. Sondıqtan ol zalımdardı azap qolga aldı

[114] Al, endi Allanın senderge bergen rizıgının xalal,tazasınan jender. Sonday-aq eger Ogan gana qulsılıq qılatın bolsandar, Allanın nıgmetine sukirsilik qılındar

[115] Sın maninde senderge jemtik, qan, donız eti jane Alladan basqanın atın alıp bawızdalgandı aram etti. Sonda birew zorlansa, bas tartpasa, sekten sıqpasa, kudiksiz Alla, asa jarılqawsı, erekse meyirimdi. (S.173-A)

[116] Tilderinnin “bul aram,bul xalal” dep otirik sipattaganın aytpandar Allaga otirik jala japsırgan bolasındar. Sınında Allaga otirik, jala japsırgandar, qutılmaydı

[117] Dunie az bir kun korinis. Olar usin kuyzeltwsi azap bar

[118] (Muxammed G.S.) Yacwdilerge aram etilgen narselerdi burın sagan bayan qılgan edik. (S. 146-A.) Biz olarga adiletsizdik istemedik. Olar ozderine zulımdıq qıldı

[119] (Muxammed G.S.) sonson rasında Rabbın, bilmey jamandıq istep, isterin tuzeltkender jagında. Ras Rabbın budan keyin de albette jarılqawsı, erekse meyirimdi

[120] Sınında Ibırayım (G.S.) nagız Allaga boysunwsı, xaqqa beyim bir bassı edi

[121] Allanın nıgmetterine sukir etwsi edi. Alla, onı tandap, twra jolga saldı

[122] Ogan duniede jaqsılıq berdik. Sonday-aq ol, axirette de albette igilerden boladı

[123] (Muxammed G.S.) Sonan son sagan, xaqqa beyim Ibırayım (G.S.) nın jolın qwındı waqi ettik. Ol serik qatwsılardan bolgan emes

[124] Sın maninde senbi; ol jayında talasqandarga (mereke) kuni qılındı. (Muxammed G.S.) ras Rabbın, qiyamet kuni, olardın aralarındagı talastarga ukim beredi. (S.163-A)

[125] Adamdardı Rabınnın jolında danalıq jane korkem ugit arqılı saqır. Ari olarmen korkem turde kures. Kudiksiz, Rabbın Ol, twra jol tapqandardı da jaqsı biledi

[126] Eger duspanga jaza bersender, ozderine istelgen tarizdi gana istender. Eger sabır qılsandar, arine Ol, sabırlılar usin xayırlı boladı

[127] (Muxammed G.S.) sabır et! Sabır etwin Allanın gana marxameti. Olarga keyime de olardın istegen mekerlerine tarılma

[128] Sınında Alla, taqwalarmen sonday-aq jaqsılıq istewsilermen birge

[1] Qulın (Muxammed G.S. dı) bir tuni ozine belgilerimizdi korsetw usin Mesjid Aqsaga apargan Alla,ar turli kemsilikten pak. Saksiz Ol, estwsi, bilwsi. (Muxammed G.S. bir tuni Jebireyil G.S. arqılı Buraqqa mingizilip, Mesjid Xaramnan Mesjid Aqsaga aparılıp, ol aradan da kokke sıgarılıp, bir demde adam balasının olsewli seziminen tıs darejege ie bolıp qaytqan “Migraj” waqigası. S. 1-18-A)

[2] (Musa )G.S. ga Kitap berdik te onı Israil urpaqtarına: “Menen ozgeni ie tutpandar!”,-dep jolbassı qıldıq

[3] Ay Nux (G.S.) pen birge (kemege) tusirgenderimizdin urpaqtarı! Kudiksiz ol, sukir etwsi bir qul edi

[4] Kitapta Israil uldarına: “Arine jer juzinde eki reet buzgınsılıq qılıp, ote takapparlanasındar” dep eskerttik

[5] Eki wadenin algasqısı kelgen kezde, olarga, qattı jawınger quldarımdı jiberdik te olar uylerdin aralarına deyin kirdi. Bul orındalatın wade edi

[6] Sonson senderdi olarga ustem qıldıq. Ari senderdi maldar, balalar arqılı qwattap, san jagınan da molayttıq. (Olardın birinsi astamsılıgı; Tawratqa qarsı kelw, Sagyanı oltirw. Ekinsisi: Zakeriya, Yaxiyanı oltirw jane Gisaga qastandıq. Jenilisteri: Sanjarıp, Baxtınasar, Jalut dawirleri. Jaqsargan dawirleri; Danyal, Dawit dawirleri. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[7] Eger igilik istesender, ozderin usin; Jamandıq istesender tagı ozderine tan. Ekinsi wadeli mezgil kelgen kezde ; betterindi buzıp, qınjıltw usin jane algasqı kirgenderindey Mesjid Aqsaga kirip, tas talqan qılwları usin (jiberdik)

[8] Mumkin Rabbıların marxamet eter. Eger qaytalasandar, Biz de qayta jazalaymız. Sonday-aq jacannamdı kapirlerge zindan qıldıq

[9] Negizinde osı Quran en twra jolga saladı. Ari durıs is istegen muminder usin arine zor sıylıq bar ekendigin suyinsileydi

[10] Ras axiretke senbegender usin kuyzeltwsi azap azirledik

[11] Adam balası jamandıqtı jaqsılıq tilegendey tileydi. Negizinen adam balası tım sıdamsız

[12] Kun men tundi eki belgi jasadıq. Sonda tun belgisin ketirip, kundizdi; Rabbılarınnın kensiliginen nesibe izdewlerin jane jıldardın sanın; zamannın esebin bilwlerin usin jarıq qıldıq. Sonday-aq ar narseni asıq bayan ettik

[13] Ar adamnın qılıgın moynına qoyamız. Sonday-aq qiyamet kuni onın kitabın sıgaramız. Ogan asılgan turde kezdesedi

[14] “Kitabındı oqı. Bugin esep berw turgısınan oz-ozine jetesin” (delindi)

[15] Kim twra jolda jurse, sın maninde ozi usin twra jolda juredi. Al kim adassa, sonda ol oz ziyanına gana adasadı. Eskim basqanın kunasin kotermeydi. Biz bir paygambar jibermeyinse eskimge azap qılmaymız

[16] Qasan bir olkeni joq etkimiz kelse, olardın dawlet mastarına amir etemiz. Sonda olar ogan qarsı keledi. Sondıqtan olarga degen soz (ukim) sındıqqa aynaladı. Soytip olardı negizinen joq etemiz

[17] Nux (G.S.) tan son gasırlar boyı qansalagandı joq ettik. (Muxammed G.S. ) Rabbın quldarının qılmıstarın bilw, korwde jetip asadı

[18] Kim dunieni qalasa, Biz de qalagan kisimizge duniede qalaganımızdı beremiz Sonson onı jacannamga salamız. Ol, ogan qorlanıp, marxametke zaq bolgan turde kiredi

[19] Al kim mumin bolgan turde, axiretti qalap, sol usin tırıssa, mine solardın tırıswları sukirge (qabıldanwga) layıq

[20] (Muxammed G.S.) dunie tilegen bularga da axiret tilegen olarga da Rabbınnın marxametinen beremiz. Negizinen Rabbınnın bereri tıyılmaydı

[21] Olardın keybioewlerin, keybirewlerinen qalaysa ustem qılganımızga qara! Arine aqiret, darejeler turgısınan tagı iri, artıqsılıq jagınan da tagı zor

[22] Allamen birge basqa tanir jasama ! Onda qorlangan turde otırıp qalasın

[23] Rabbın, ozine gana gibadat etwlerindi, ake-sesege jaqsılıq qılwlarındı amir etti. Al eger ol ekewinin biri nemese ekewi de jandarında karilikke jetse: “Tuc” deme. (Keyis bildirme.) Sonday-aq ol ekewin zekime de, ol ekewine sıpayı soz soyle

[24] Ol ekewine kisireyip marxamet qusagın jay da: “Rabbım! Ol ekewi meni kiskentayda tarbielegendey Sen de olardı marxametine boley kor!”,-de

[25] Rabbıların isterindegi narselerdi jaqsı biledi. Eger igilerden bolsandar, negizinde Alla, boysunwsılardı jarılqaydı

[26] Twısı jaqındarga, miskinderge, jolda qalgandarga mindetti turde qaraylasındar. Jane mulde ısırap qılmandar

[27] Sınında ısırapqorlar saytannın twısı. Al saytan, Rabbına ote qarsı

[28] Rabınnın marxametin izdep, umit etken turde jaltaqtasan , (qola bolgandıqtan bere almasan ,) onda olarga sıpayı soyle

[29] Qolındı mulde moynına baylawlı qılma da butindey aspa. (Ote saran bolma da bir-aq berme .) Onda sogiske usırap, tarsılıqta qalasın

[30] Sınında Rabbın qalagan kisisine nesibesin kenitip, tarıltadı. Kudiksiz Ol quldarınan tolıq xabar alwsı, korwsi

[31] Bir de kedeysilikten qorqıp, balarındı oltirmender. Biz olardı da senderdi de korektendiremiz. Rasında olardı oltirw zor qatelik. (Jaciliet dawirinde, araptar qız balaların tiridey komip tastaytın bolgan.. S.59-A)

[32] Zinaga jolamandar. Oytkeni, Ol anıq arsızdıq jane jaman jol. (Zinaga juwımandar: “Sogan beyimdeletin ar turli areketterden awlaq bolındar!”,- degen manızda. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[33] Aram , aram etken kisini oltirmender! Biraq tiisti bolsa oltiriledi. Al birew jazıqsız oltirse, sonda oliktin iesin erikti ettik. Oltirwde sekten aspasın. Oytkeni, ogan jardem etiledi. (Os aperiledi)

[34] Jetimnin malına jolamandar. Biraq ol, erjetkenge deyin jaqsılap sıgıswga boladı. Sertti orındandar. Soz joq, wade suraladı

[35] Olsegende twra olsep, twra tarazamen tartındar! Osı xayırlı natije turgısınan da jaqsı

[36] Ozin bilmegen bir narsenin sonına tuspe. Rasında, qulaq, koz jane jurek olardın barlıgı odan suraladı

[37] Jer juzinde dandaysıp jurme. Oytkeni, sen jerdi aste jara almaysın da boy jagınan da tawlarga jete almaysın

[38] Osı barlıq jaman narseler, Rabbınnın qasında jek korilgen

[39] (Muxammed G.S.) mine osı, Rabbınnın sagan waxi etken xikimetinen; Alla men birge basqa tanir jasama: Sogis berilgen, marxametten qwılgan turde tozaqqa tastalasın

[40] Rabbıların senderge uldardı arnap, ozine peristelerden qız etip aldı ma? Sınında albette awır soz soyleysinder

[41] Rasında bul Qurandı nasixat usin qayta-qayta bayan ettik. Degenmen olardın jirenisterin gana arttırdı

[42] (Muxammed G.S.): “Eger Alla men birge olardın aytqandarınday tanir bolsa edi, onda arine garsının iesine bir jol izder edi. (Ne qarsı sıgar edi, nemese boy usınar edi)

[43] Alla (T.) olardın aytqan narselerinen pak, ustem, iri

[44] Jeti kok jane jer, sonday-aq ondagı bolgandar, Alanı pakteydi. Onı paktep, maqtamaytın es narse joq. Biraq sender olardın tasbixtarın (paktewlerin) tusine almaysındar. Sınında Alla ote jumsaq, asa jarılqawsı

[45] (Muxammed G.S.) sen qasan Quran oqısan senimen axiretke senbegenderdin arasına komes bir perde jasaymız

[46] Olardın jurekterine Qurandı tusinwlerine kedergi jane qulaqtarına qaga beris jasadıq. Quranda Rabbındı bir gana dep eske algan kezinde, olar jiren turde arttarına burılıp kete beredi

[47] Biz, olar seni tındaganda, qaytıp tındagandarın jane ozara sıbırlasqanda zalımdardın: “Sender, jadılangan birewge gana ilesesinder” degendikterin jaqsı bilemiz

[48] Qara! Olar qanday mısaldar berdi. (Aqın, siqırsı, baqsı, jındı dedi.) Olar, soytip adastı. Olar endi jol taba almaydı

[49] Olar: “Biz, suyekter jane qoqıs bolgan kezde, jana bir jaratılıspen qayta tirilemiz be? ”,-dedi

[50] (Muxammed G.S.) olarga: “Tas bolındar” de

[51] “Alde tipti oylarındagı en zor jaratılıs bolındar. (Qayta tiriltilesinder.) ”Sonda olar: “Bizdi kim qayta tiriltedi?”,-deydi. “Jaqında bolatın sıgar” de

[52] Senderdi saqırgan kuni, Onı dariptey qabıldap, (qabırda) az gana jattıq dep oylaysındar

[53] Quldarıma ayt! “En sıpayı turde soylesin. Oytkeni, saytan aralarına buzaqılıq salar. Rasında saytan adamdar usin asıq duspan”

[54] Rabbıların senderdi jaqsı biledi. Qalasa, marxamet etedi de qalasa, azap etedi. Seni olarga qorgawsı etip, jibermedik

[55] Rabbın kokter men jerdegi arkimdi jaqsı biledi. Rasında paygambardın birewlerinen,birewlerin artıq qıldıq. Sonday-aq Dawıtqa Zaburdı berdik

[56] (Muxammed G.S.) olarga: “Alladan ozge (tanir dep) oylagandarındı saqırındar. Olardın, qiınsılıqtarındı ayıqtırwga, senderden burıp, jiberwge samaları kelmeydi” de

[57] Olardın siıngandarı; (peristeler, paygambarlar, jındar. K. B.J.M.R. ) Rabbılarına qaysıları jaqın bolamız dep, qulsılıq arqılı izdenedi. (S. 35-A.) Raxmetinen umit etip, azabınan qorqadı. Negizinde Rabbınnın azabı seskenwge tiisti

[58] Biz qiyamet kuninen burın joq etpegen nemesen qattı azapqa usıratpagan esbir kent bolmas. Bular, Kitapta (Lawxıl Maxfuzda ) jazwlı

[59] Bizdin mugjizalar jibermewimiz burıngılardın mugjizanı jasınga sıgarwı gana boldı. Sonday-aq Samud eline kornew turde arwana jiberdik. Biraq ogan zulımdıq qılıp, oltirdi. Negizinde mugjizalarımızdı ureylendirw usin gana jiberemiz

[60] (Muxammed G.S. ) bir kezde sagan: “Negizinde Rabbın adamdardı bawragan” degen edik. Sagan Migrajda biz korsetkendi (B.J.M.K.R.X.T.J-Q.) jane Qurandagı qargalgan agastı (S.43-A.) adamdarga bir sınaq qıldıq. (Oytkeni, Migraj waqigasına da tozaqtagı Zaqqum agasına da senbegen.) Olardı qorqıtwımız, zor qateleswdi gana arttıradı

[61] Sol waqıtta peristelerge: “Adamga sajde qılındar!”,-dedik. Sonda olar derew sajde qıldı. Biraq Ibilis sajde qılmay: “Balsıqtan jaratqanına sajde qılamın ba?”,-dedi

[62] Ibilis: “Osı, menen ardaqtı qılganındı kordin be? Eger meni qiyamet kunine deyin kesiktirsen, albette urpaqtarınnın ote azınan basqasın qırıma bir alamın” dedi

[63] (Alla): “ Ket! Endi olardan kim sagan erse, sonda ras jazaların jacannam boladı. Tolıq bir jaza ” dedi

[64] “Olardan saman kelgenin dawsınmen awliktir. Jane olarga, attı, jayaw turde kelip, baybalamdap, durliktir. Sonday-aq olardın maldarına, balalarına (aramdıq aralastırıp) ortaq bol. Olarga jalgan wade ber. ” Negizinde saytan olarga aldawdan basqa wade bere almaydı

[65] “Sınayı quldarım bolsa, olarga ıqpalın jurmeydi. Rabbım wakildikte jetik.”

[66] Rabbıların sonday Alla; ozinin kensiliginen nesibe izdewlerin usin tenizde keme jurgizedi. Oytkeni, Ol, senderge ote meyirimdi

[67] Sender tenizde bir qiınsılıqqa dwsar bolgan satte, Alladan basqa siıngandarın joq boladı. Al endi senderdi qutqarıp, qırga sıgarsa, jalt beresinder. Negizinde adam balası tım nasukir

[68] Allanın qurılıqta da senderdi jerge juttırwınan nemese senderge tastı boran jiberwinen xawipsizsinder me? Sonıra ozderine bir bolıswsı taba almaysındar

[69] Ne senderdi qaytadan tenizge qaytarıp, qarsılıqtarınnın saldarınan bir quyın jiberip, swga batırwınan beybitsinder me? Sonda senderge bolısıp, bizdi qwalawsı taba almaysındar

[70] Rasında Adam balasın ardaqtadıq. Sonday-aq olardı qrılıqta da tenizde de koliktendirdik. Ari olardı jaqsı narselermen qorektendirdik. Am olardı jaratqandarımızdın kobinen ne qurlım artıq jarattıq

[71] (Muxammed G.S.) bir kuni bukil adam balasın bastıqtarımen birge saqıramız. Sonda kimnin kitabı onınan berilse, mine solar, kitaptarın oqidı. Olarga qılday qiyanat bolmaydı

[72] Bul duniede sındıqtı kormegender, aqirette soqır ari joldan adasqan boldı

[73] (Muxammed G.S.) olar seni, sagan waxi etkenimizden basqa narseni, bizge jala japsırtıp buzwga jaqındadı. Sol waqıtta olar, seni dos tutadı

[74] Eger biz seni bekemdemesek edi, arine olarga biraz beyimdewge jaqındar edin

[75] Eger onday bolsa, sagan tirsilikte de qaytıs bolgannan keyin de albette eselep azap tattırar edik. Sosın ozine, bizge qarsı jardemsi taba almas edin. (Bul ayattar, musrikterdin Muxammed G.S. ga kelip, keybir dini erejelerdin oz qalawlarına saykes orındalwın talap etkendikterine baylanıstı tusken. B.J.R.X.T.J-Q)

[76] (Muxammed G.S.) olar seni, turtki salıp, jerden (Mekkeden) sıgara jazdadı. Sonda olar, senen keyin ote az turadı. (Olarga Mekkenin bayanı bolmaydı)

[77] Rasında senenburın jiberegn elsilerimizde de jol osı edi. (Elsilerdi qwgandar, opa tappagan edi.) Bizdin jolımızda esbir ozgeris tappaysın

[78] Tus qigannan, tunnin qarangılıgına deyin namaz oqı. (Besin, ekinti, aqsam jane jasıyıq namazdarı.) Ari tan namazın oqı. Kudiksiz tan namazına peristeler de qatınasadı. (J.M.K.R. t.b)

[79] (Muxammed G.S.) Tunnen oyanıp (Quranmen) ozine tan napil oqı. Rabbınnın seni bir maqtawlı orınga jetkizwinen umit etiledi. (Bul zor sapagat ornı. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[80] (Muxammed G.S.): “Rabbım! Meni (kirer jerime) sındıqpen kirgiz de (sıgar jerimnen) sındıqpen sıgar. Ari magan oz qasınnan jenis komek et” de

[81] “Xaqiqat keldi. Negizsiz narseler joyıldı. Sozsiz, beker narseler joyıladı” de

[82] Qurannan, muminderge, sipa jane raxmet tusiremiz. Ol, zalımdardın ziyanın tım arttıra tusedi

[83] Biz adam balasına nıgmet bergen kezde, jaltayıp, bir jagına qınırayıp aldı. Qasan ogan bir satsizdik jetse, mulde kuder uzedi

[84] (Muxammed G.S.): “Arkim oz jon korgenin isteydi. Sonda Rabbın, kimnin twra jolda ekenin jaqsı biledi” de

[85] (Muxammed G.S.) olar senen (rux) jan twralı suraydı: “Ol, Rabbımnın amirinen. Senderge ote az malimet berildi” de

[86] Arine qalasaq, sagan waxi etken Qurandı alıp alar edik. Keyin Bizge qarsı bir jar taba almas edin

[87] Biraq Rabbınnın marxameti boyınsa qaldırdıq. Oytkeni, sagan, Rabbınnın kensiligi tım zor

[88] (Muxammed G.S.): “Eger adamdar, jındar osı Qurannın uqsasın keltirwge jinalsa, tipti olar, bir-birine komeksi bolsa da keltire almaydı” de

[89] Rasında Biz bul Quranda adam balası usin ar narsenin mısalın asalap, bayan ettik. Sonda da adamdardın kobi, bas tartıp, mulde qarsı keldi

[90] Olar: “Bul jerden sen bizge, bastaw agızganga deyin sagan aste senbeymiz” dedi

[91] “Nemese senin qurmadan, juzimnen bir baqsan bolsın. Sonda onın aralarınan ozender agızıp qoyarsın”

[92] “Ne oylaganınday aspandı ustimizge kesek turinde tusirersin. Yaki Allanı, peristelerdi betpe-bet keltirersi.”

[93] “Ne bolmasa, altınnan bir uyin bolsın. Yaki aspanga sıgarsın. Sonda da bizge oqitın bir Kitap tusirmeyinse, kokke sıqqandıgına aste senbeymiz” dedi. (Muxammed G.S.): “Rabbımdı pakteymin! Men bir adam balası Paygambar ganamın.” de

[94] Adam balasına; Paygambar, twra jol (Quran) keltirgen kezde, olardın: “Alla; adamdı, paygambar qılıp, jiberdi me?”, - degen sozderi gana iman keltirwlerine bogent boldı

[95] (Muxammed G.S.): “Eger jer juzinde beybit jurgender, peristeler bolsa edi, arine olarga kokten periste elsi jiberer edik” degendi, ayt

[96] Olarga: “Alla sender men menin aramda kwalik turgısınan jetip asadı. Sın maninde Ol, quldarınan tolıq xabar alwsı, asa qıragı” de

[97] Alla kimdi ongarsa, sonda ol twra jolda. Alla kimdi adastırsa, ogan Alladan ozge jardemsi taba almaysın. Biz olardı qiyamet kuni, betimen jer basqan, saqaw jane sanıraw turde jinaymız. Orındarı tozaq, tolastagan sayınolarga jalının arttıra tusemiz

[98] Bul olardın sazayı. Oytkeni, olar ayattarımızga qarsı keldi. Jane: “Biz suyekter tipti qoqım topıraq bolıp ketken kezde; janadan jaratılıp, tirilemiz be?”, - dedi

[99] Olar sınında kokter men jerdi jaratqan Allanın; ozderi siyaqtılardı da jaratwga kusi jetetindigin kormey me? (Alla) olar usin bir belgili merzim jasagan; onda aste sek joq. Sonda da zalımdar bas tartıp, mulde qarsı keldi

[100] (Muxammed G.S.) olarga: “Eger sender Rabbımnın raxmetinin qazınasına ie bolsandar, sol waqıtta da onın jumsalıp ketwinen qorqıp, arine unemsilik ister edinder. Oytkeni, adam balası tım saran” de

[101] Rasında Musa (G.S.) ga togız asıq mugjiza bergen edik. (Tayaq, qoldın jarqırawı segirtke, bit, qan, tastan sw sıgarw, tenizdin jarılwı jane Tur tawının koterilwi. B.M.K...) (Muxammed G.S.) Israil urapqtarınan sura: Musa olarga kelegn kezde; Pergawın: “Ay Musa! Arine seni siqırlagan dep oylaymın” degen edi

[102] Musa (G.S.): “Rasında sen bulardın; kokter men jerdin Rabı tusirgen kornew mugjizaları bar ekenin bilesin. Ay Pergawın? Sın maninde men, seni tipıl boladı dep oylaymın”, - degen edi

[103] Aqır (Pergawın) Israil urapqtarın memleketten sıgargısı keldi. Sonda onı, onımen birge bolgandardı swga batırıp jiberdik

[104] Odan keyin Israil urapaqtarına: “Bul jerge (Mısırga) ornalasındar. Qasan qiyamet wadesi kelse, Senderdi jinap akelemiz” dedik

[105] Biz Qurandı sındıqpen tusirdik. Ol, sındıq boyınsa tusti. (Muxammed G.S.) seni qwantw, eskertw usin gana jiberdik

[106] Biz Qurandı adamdarga toqırap oqwın usin bolimderge ayırıp, az-azdap tusirdik

[107] (Sajde ayatı bar.) “(Muxammed G.S.): Quranga meyli seninder meyli senbender; budan burın ozderine gılım berilgender, olarga Quran oqılgan zaman, etpetterinen sajdege jıgıladı

[108] Olar: “Rabbımızdı pakteymiz. Arine Rabbımızdın wadesi orındaladı” deydi

[109] Olar jılap, etpetterinen tusedi. Bul olardın ıqılasın arttıradı. (Bular; Kitap ielerinen Musılman bolgandar. J.R.X.J-Q)

[110] (Muxammed G.S.) olarga: “Meyli Alla dep nemese Raxman dep atandar. Qaysısımen atasandar da en korkem attar Ogan tan” de. Namazda; jariyalap taqupiyalap ta oqıma da osının arasındagı joldı usta

[111] “Barlıq maqtaw, bala iemdenbegen ari mulkinde es serigi bolmagan sonday-aq alsizdikten komeksisi bolmagan Allaga layıq” de. Jane Onı, ote ulıqta

[1] Barlıq maqtaw qulına, (Muxammed G.S. ga) Qurandı tusirgen Allaga tan. Onda esbir qınırlıq qılmadı

[2] Ote tuzw Quran; Allanın qasınan; Qattı azappen ureylendirw, tuzw is istegen muminderge, korkem sıylıq barlıgın suyinsilew usin (tusirildi)

[3] Olar, onda (jannatta) mangi turadı

[4] Sonday-aq: “Allanın balası bar” degenderdi eskertw usin (tusirdi)

[5] (Allanın balası bolwına baylanıstı) ne ozderinin ne atalarının malimeti joq. Awızdarınan sıqqan soz tım ulken. Negizinde olar mulde otirik aytadı

[6] (Muxammed G.S.) endi olar bul Quranga senbese, arttarınan keyip, ozindi joya jazdaysın

[7] Biz adam balasının qaysısı jaqsı gamal isteydi dep sınaw usin jer ustindegi narselerdi jerdin korki qıldıq

[8] Kudiksiz, biz, jer juzindegi narselerdi, albette mulde sol topıraq ete alamız

[9] (Muxammed G.S.) ungirdegilerdi jane jazwdı, tanırqarlıq belgilerimizden dep oyladın ba? (Bir zamanda Tarsus qalasındagı Daqyanus patsanın zlımdıgınan qasqan adamdar; “Kahf”; solardın bekingen ungiri. “Raqim”; solardın atı-joni jazılgan taqtay. T.b. rawayattar bar…)

[10] Sonaw zamanda jigitter ungirge bekindide: “Rabbımız! Bizge oz qasınnan igilik ber! Biz usin bul isimizde twra jol azirle” dedi

[11] Sonda olardın qulaqtarına ungirde nese jıl boyı perde qoydıq. (Teren uyqı berdik)

[12] Sosın eki jaqtın qaysısı olardın jatqan mezgilin eseptegendigin anıqtaw usin olardı oyattıq

[13] (Muxammed G.S.) Biz sagan olardın xabarın sınayı turde bayan etemiz. Olar Rabbılarına sın sengen jigitter edi de olarga twralıqtı arttıra tustik

[14] Olardın jurekterin bekemdedik. Sol waqıtta olar, tike turıp: “Rabbımız, kokter men jerdin Rabbı. Odan ozge tanirge aste jalbarınbayımız. Arine sol waqıtta ras kokip soylegen bolamız” dedi

[15] “Mına elimiz, Alladan ozge tanir tuttı. Bular, ogan baylanıstı asıq dalel keltirse edi? Endi Allaga otirik jala qoygannan zalımıraq kim bar?”, - dedi

[16] (Olar, ozara): “Ayte elderinnen de olardın Alladan ozge tabıngandarınan da ayrıldındar; endi ungirge bekininder. Senderge Rabbıların raxmetin sassın! Sonday-aq sende usin isterinde onaylıq azirlesin”

[17] (Muxammed G.S.) qarasan; kun sıqqan satte, ungirlerinin on jagınan awıtqıganın, kun batqan satte olardı sol jaqta qaldırganın korer edin. Olar ungirdin ken bir jerinde. Bul Allanın belgilerinen. Alla kimdi ongarsa, sol twra jolda. Al kimdi adastırsa, sonda ogan aste komeksi, jeteksi taba almaysın

[18] Olar, oyaw dep oylaysın; negizinen olar uyqıda edi. Olardı onga, solga awnatatın edik. Itteri, eki ayagın kosilgen boyda bosagada. Eger olardı korsen, olardan isine qorqw tolıp, burılıp qasar edin

[19] Osılaysa olardı, ozara bir-birinen suraswları usin oyattıq. Olardan bir aytwsı: “Qansa jatıp qaldındar?”,-dedi. Olar: “Bir kun nemese kunnin bir bolimi jatıp, turdıq” dedi. “Qansa jatıp, turgandarındı Rabbıların jaqsı biledi. Mına aqsalarınmen birewindi qalaga jiberinder. Sonda tamaqtın qaysısı jaqsı, korip, sendege odan korek keltirsin. Sonday-aq sıpayılıq istep, senderdi esbirewge sezdirmesin” desti

[20] “Oytkeni, eger qala xalqı senderge ıqpal jurgizse, ne senderdi taspen atadı nemese dinderine qaytaradı. Ol waqıtta unemi qutıla almaysındar…”

[21] (Rawayat boyınsa; olardın bazarga barganı, sawda alganda Bergen aqsası, kone Daqyanus aqsası ekenin korgender, bul qazına tawıp algan eken dep oylap, patsa surastırganda: sonaw Daqyanus dawirindegi qasqandar ekenin bilgen patsa; elimen barıp soyleskennen son ungirdegiler olip, sonda jerlenedi. Al Itqan, Tabari.) Osılaysa,Allanın wadesinin sındıgın, qiyamettin saksizdigin alemnin bilwi usin olardı, bularga malimdedik. Sol kezde bular; ozara olar joninde tartıswda edi. Keyi: “Olardın ustine uy salındar ” dedi. Rabbıları olardı jaqsı biledi. Al bulardın is basındagıları: “Arine olardın ustine mesit jasap alayıq” dedi

[22] Bular kormey-aq molsermenen: “Olar usew, tortinsisi itteri” dep, keyi. “Olar besew , altınsısı itteri ” dep, keyi: “Joq, olar jetew,segizinsisi itteri itteri” deydi. “Olardın sanın Rabbım jaqsı biledi. Adamdardın ote azı gana biledi” de. Onın usin olar jayında tartısıp, olar usin esbirewinen danene surama

[23] Es narseni: “Osını erten isteymin” dep aytpa

[24] Biraq: “Alla qalasa (jasaymın) ” (de.) Umıtqan zaman “Rabbındı esine al da twralıqqa jaqınıraq jolga salwınan umitkermin ” de. (Yahwdilerdin nusqawı boyınsa, Araptar; Muxammed G.S. nan: Rux; ungirlerine jane Zulqarnayın twralı suraganda: “Alla qalasa” demey; “Erten jawap bereyin” degendikten waxi kesikken eken)

[25] Olar ungirlerinde us juz jıl jattı. Togız (jıl) arttırdı. (jıl boldı)

[26] “Olardın qansa jatqanın Alla jaqsı biledi. Kokter men jerdegi komesti bilw Ogan tan. Ol nendey tolıq korwsi, estwsi. Olarga Alladan ozge bir komeksi joq. Ol, oz ukimine eskimdi ortaq qılmaydı” de

[27] Rabbınnın Kitabınan sagan waxi etilgendi oqı. Onın sozderin esbir awıstırwsı joq. Ari Odan ozge panalaytın orın da taba almaysın

[28] (Muxammed G.S.) tanerten , keske Rabbılarına, Onın didarın izdep, jalbarıngandarmen birge ozin de sabır et. Dunie tirsiliginin sanin qalap kozindi basqaga awdarma. Sonday-aq Biz; juregin, Bizdi eske alwdan kapersizdengen, awesine ergen jane isi sekten asqan birewlerge bagınba. (C7 25-A)

[29] “Bul xaqiqat (Quran) Rabbılarınnan” de. Sonda kim qalasa sensin. Rasında Biz, zalımdar usin dwaldarı qorsap alatın tozaq otı azirledik. Eger olar sw surap jalbarsa, erigen Ken tarizdi betterdi qwıratın bir sw beriledi. Ol nendey jaman swsın, am nendey jaman orın

[30] Iman keltirip, durıs is istegenderdin jane jaqsı gamal istegen kisinin enbegin joymaymız

[31] Mine, olar usin astarınan ozender agatın Gadın jannatı bar. Olar onda altınnan bileziktermen bezenedi; olar juqalı-qalındı jasıl jibekten kiimder kiedi de olar onda, divanga suyenedi. Nendey jaqsı sawap, nendey albet jastanatın orın! (Dunie dawletine maz bolıp, Allaga serik qatıp, aqiretti umıtqat Patros degn kapir men toq meyil Yahuza degen musılmannın jagıdayınan mısal berilip otır. B.M.R.J-Q)

[32] (Muxammed G.S.) olarga eki adamnın mısalın bayan et: Birewine juzimderden eki baqsa qıldıq. Ari eki baqsanın arasın qurma agastarımen qorsap; eki baqsanın arasına eginder ondirdik

[33] Eki baqsa da jemisterin berdi. Odan esnarse kemitpedi. Aralarınan bulaq agızdıq

[34] Onın basqa kirimi de bar edi. Sonda ol, joldasımen soyleskende: “Men senen mal jagınan molsılıqta, am bas jagınan da ustemmin” dedi

[35] Ol ozine zulımdıq etken turde baqsasına kirdi de: “ Tipti bunı joq boladı dep oylamaymın” dedi

[36] “Ari qiyamettin bolatındıgın da oylamaymın dedi. Mubada Rabbıma qaytarılsım, arine budan da orın tabamın” (dedi)

[37] Joldası ogan soylesip turıp: “Seni topıraqtan, sonan kein bir tamsı Swdan jaratıp, sonan son Adam etken Allaga qarsı kelesin be?”,- (dedi)

[38] “Biraq, menin Rabbım, Ol Alla; Rabbıma esbirewdi serik qospaymın”

[39] “Oz baqsana kirgen satte; Bul Allanın qalawı, Alladan basqa esbir qwat joq nege demedin? Tipti meni mal jane bala jagınan ozinnen kem korsen de”

[40] “Rabbımnın: Magan senin baqsannan jaqsıragın berwi, senikinin ustine kokten apat jiberilip, mulde qaq topıraqqa aynalwı muumkin”

[41] “Nemese baqsannın swı tartılıp, onı aste izdep taba almassın”

[42] Onın enbekteri es bolıp, baqsasına okinip, eki alaqanın uyqalawga aynaldı da: “Attegen-ay! Rabbıma eskimdi serik qospasam edi ” dedi

[43] Ogan Alladan ozge jardem eter bir top joq. Sonday-aq ozin de qutqara almadı

[44] Sol jerde ielik sınayı Allaga tan. Ol, sıylıq berw turgısınan jaqsı ari natije jagınan da xayırlı

[45] (Muxammed G.S.) olarga dunie tirliginen mısal ber: ( Dunie tirligi;) kokten biz jawdırgan janbır arqılı: Jerdin osimdikteri bir-birine aralasıp, qulpırıp, odan qurgaq ugindige aynalıp, onı jelder usırıp ketken tarizdi. Sonday-aq Alla, ar narseden ustem kus iesi

[46] Mal men balalar, dunie tirsiliginin sani. Al baqi qalatın jaqsılıqtar bolsa, Rabbınnın qasında; tabıs boyınsa da jaqsı ari umit turgısınan da jaqsı

[47] Qiyamet kuni, tawlardı jurgizemiz de jedi jap-jazıq koresin. Jane de Adam balasın; olardan eskimdi tastamay jinaymız

[48] Olar, Rabbınnın quzırına qatarlanıp keltiriledi. Olarga: “Bastapta jaratqanımız tarizde keldinder, tipti senderge bir wadeli merzim belgilemedik dep, oyladındar” (delinedi)

[49] Gamal dapteri aldarına qoyladı. Sonda kunakarladın odan qorıqqanın koresin. Olar: “Abırım-ay! Bizge nendey okinim! Mına kitapta kiskeneni de ulkendi de tastamay-aq tugendepti ” deydi. Sonday-aq olar istegenderin dayın turde tabadı. Rabbın eskimge adiletsizdik qılmaydı

[50] (Muxammed G.S. ) sol waqıtta peristelerge: “Adamga sajde qılındar ”degen edik. Ibilisten basqa bukil peristeler sajde qılgan edi. Jınnan bolgan ol, Rabbının amirinen bas tarttı. Sonda da Menen onı urpaqtarın dos etip, alasındar ma“” Olar bolsa, senderge duspan. (Alla turıp, saytandı dos korw.) Zalımdar usin nendey jaman ozgeris

[51] Men jer, kokti jaratqanda jane olardın ozderin jaratqanda, olardı kerek qılmadım. Sonday-aq esqasan azdırwsılardı komeksi etken emespin

[52] Qiyamet kuni; (Alla, kapirlerge): “Ozderinnin, Menin serikterim dep oylagandarındı saqırındar” deydi. Sonda olardı saqıradı. Biraq olar ozderine jawap bermeydi. Sonday-aq olardın aralarına bir katerli orın jasaymız. (S. 166-A)

[53] Kunakarlar; tozaq otın korip, sonda ozderinin ogan tusetindikterin sezedi. Biraq, odan burılar jer taba almaydı

[54] Rasında osı Qurandı Adam balası usin ar narseni asıq-asıq bayan ettik. Al Adam balası, kop narselerde janjalsıl

[55] Qasan da Adam balasına twra jeteksi kelse, olardı iman keltirwlerine jane Rabbılarınan jarılqaw tilewlerine kedergi bolgan narse, burıngılarga kelgen apattın ; ozderine kelwin nemese azaptın qarsı aldarına kelwin toswları

[56] Negizinde elsilerdi qwandırw, qorqıtw usin gana jiberdik. Kapirler, bos narseler arqılı sındıqtı tomendetwge jagalasadı. Ari apattarımızdı jane eskertken narselerimizdi talkekke aladı

[57] Rabbılarının ayattarı arqılı ugittelip, odan bet burgan jane burıngı oz qolımen istegenderin umıtqan kisilerden kim zalımıraq? Rasında olardın jurekterine onı tusinbeytin qaltqı jane de qulaqtarına kerendik payda qıldıq. (Muxammed G.S. ) olardı twralıqqa saqırsan da arine mulde jolga kelmeydi

[58] Rabbın ; ote jarılqawsı, marxamet iesi. Eger olardı qılıqtarının saldarınan qolga alatın bolsa, arine olarga azaptı tezdeter edi. Degenmen olar usin belgili bir merzim bar. O zaman olar, Alladan ozge panalaytın jer taba almaydı

[59] Olar zulımdıq etken zamanda, sol kentterdi joq ettik. Solardın joq etilwleri usin de merzim belgilegen edik. ( Musa G.S. Allanın Bergen zor gılımına ie qulı Xızır G.S. ga, eki tenizdin birlesken jerinde kezdesw usin ; Yusaq ulı Nun ekewi jolga sıgadı. B.J.M.R.K)

[60] Sol waqıtta Musa (G.S.) jigitine: “Eki tenizdin qosılgan jerine deyin toqtamaymın. Nemese jurispen jıldar otkizemin” dedi

[61] Ekewi eki tenizdin quyganına jetken kezde, balıqtarın umıttı. Sonda balıq , sırgıp barıp , tenizden jol aldı

[62] Ekewi ilgerilep bargan kezde, Musa (G.S.) jigitine: “Azıgımızdı akelsi ; arine osı saparımızda sarsadıq” dedi

[63] “Kordin be? Tasqa dem alganda, balıqtı umıtqan ekmin. Magan onı aytwdı saytan-aq umıttırdı. Ol tangajayıp turde tenizde jol aldı” dedi

[64] (Musa G.S.): “Mine izdegenimiz osı” dep, ekewi izinse qayta qayttı

[65] Sonda ekewi; oz tarapımızdan igilik berip, oz qasımızdan gılım uyretken quldarımızdan birin taptı

[66] Musa, (G.S.) o kisige: “Sagan uyretilgen danalıqtan magan da uyretwin usin sagan ereyin be?”,-dedi

[67] “Rasında sen menimen birge bolwga sıdaya almaysın” dedi

[68] “Iski sırın tolıq bilmeytin narsege qalay sabır ete alasın ?”,-(dedi)

[69] (Musa G.S.). “Alla qalasa, meni sabırlı tabarsın . Sonday-aq sagan esbir iste qarsı kelmeymin” dedi

[70] “Al onda magan ilessen, sagan aytpayınsa, menen es narse surama” dedi

[71] Soytip, ekewi jolga sıqtı da kemege tusip, onı tese bastadı. (Musa G.S.): “Kemedegilerdi swga batırw usin testin be? Ras orınsız istedin” dei

[72] (O kisi): “Men sagan menimen birge aste sabır ete almaysın demedim be?” dedi

[73] (Musa G.S.): “Umıtqan narsemdi esepke alma. Magan isimde qolaysızdıq twdırma” dedi

[74] Ekewi tagı jolga sıqtı. Bir ul bala kezdesip edi, (o kisi) onı oltirdi. (Musa G.S.): “Kisi oltirmegen jazıqsız birewdi oltirdin be? Ras jaman is istedin” dedi

[75] “Sen menimen birge jurwge aste sıdaya almaysın demedim bi?”, - dedi

[76] “Eger budan keyin bir narse surasam, tipti meni joldas qılma. Ras menen sagan sıltaw tabıldı” dedi

[77] Sonda ekewi tagı jurip, bir Kent xalqına barıp, turgındarınan tamaq suradı. Olar, ekewin qonaq qılwdan bas tarttı. Sonda ekewi, ol jerdegi jıgılgalı turgan tamdı korip; onı jondedi. (Musa G.S.): “Eger qalasan, bugan jalaqı alar edin” dedi

[78] “Mine osı, meni men sen ekewmizdin aramızdın ayrılwı. Al endi sagan sabır ete almagan narselerinnin sırın aytayın” dedi

[79] “Keme tenizde kasip istegen kembagaldardiki edi. Onı aqawlı etkim keldi. Oykeni, ar jaqtarında, ar (mıqtı) kemeni tartıp alatın patsa bar edi”

[80] “Al balanın mumin ake-sesesi bar edi. Onın, ake-sesesin bas tarttırwga, qarsılıqqa zorlawınan qorıqtıq”

[81] “Rabbıları, onın ornına ozderine odan tagı taza, tagı marxametti bir bala berwin qaladıq”

[82] “Al endi tam; bul qaladagı eki jetim balaniki bolıp, onın astında ol ekewine tan qazına bar edi. Sonday-aq ake-seseleri tuzw kisi bolgandıqtan Rabbın, ol ekewi erjetip, qazınaların sıgarıp alwın qaladı. Bul Rabbınnan bir marxamet edi. Sonday-aq bunı men ozdigimnen istemedim. Mine osı, senin sabır ete almagan isterin”

[83] (Muxammed G.S.) olar senen Zulqarnayındı suraydı: “Senderge onın jayın tusindireyin” de. (Bul Zulqarnayın “eki muyizdi” degen ugımda. Eki tulımı nemese tajında eki muyizi bolgandıqtan atangan. Atı, Eskender, paygambar emes. Batıs, sıgıstı kezgen; Rum, farsı delingen t.b. rawayattar bar. J.B.M.K.R)

[84] Negizinde Zulqarnayındı jer juzinde kuske ie qıldıq. Ozine ar iste qolaylıq berdik

[85] O da bir sara qoldandı

[86] Tipti kun batatın jerge jetken satte, onı qara balsıqtı bulaqqa batqan turde kordi. Sonday-aq sol mannan bir el taptı. “Ay Zulqarnayın, ne (ol eldi) azaptarsın nemese olarga jaqsılıq istersin” dedik

[87] Olarga: “Endi kim zulımdıq qılsa, onı jazalandıramız. Sosın Rabbına aydalıp, Rabı ogan qattı jaza beredi” dedi

[88] “Al endi kim iman keltirip, tuzw is istese, ogan jaqsı sıylıq bar. Sonday-aq jenil is buyıramız”

[89] Budan keyin (sıgısqa qaray) sara qoldandı

[90] Tipti kun sıgatın jerge jetken kezde, onın bir eldin ustinde twganın kordi. Ol elge kunnen ozge perde jasamagan edik. (Baspanaları, kiimderi joq edi)

[91] Osınday edi. Rasında onın ne istegenin tolıq bilemiz

[92] Sodan keyin tagı da bir sara qoldandı

[93] Tipti eki tawdın arasına jetken kezde, sozdi tusine almaytın bir el taptı

[94] Olar: “Ay Zulqarnayın! Yajuj, Majuj bul jerde buzaqılıq istewde. Sagan salıq tolesek, olar men bizdin aramızga bir boget jasaysın ba?” dedi. (Bul; Azerbayjan tawları. Yajuj, Majuj; Yapas urpagınan bolgan bir buzaqı el. J.B.R.K.M.X)

[95] Zulqarnayın: “Rabbımnın magan bergeni bes artıq. Sender magan kus komegin qılındar da sender men olardın arasına bir boget jasayın” dedi

[96] “Magan temir taqtaylar akelinder” dedi. Eki bettin arası tenelgen kezde: “Koriktender” dedi. Ol ot bolgan satte: “Magan erigen mıs akelinder, ustine quyayın” dedi

[97] Sonda olar, onı asa almadı da tese almadı…

[98] (Zulqarnayın): “Bul Rabbımnan bir marxamet. Qasan Rabbımnın wadesi (qiyamet) kelse, onı jermen-jeksen qıladı. Sonday-aq Rabbımnın wadesi xaq” dedi

[99] Qiyamet kuni, olardı bir-birine qosılgan turde qoyamız da Sur urilip, olardı tutas jinaymız

[100] Ol kuni tozaqtı kapirlerge aqın korsetemiz

[101] Olar nasixatımnan kozderi perdeli jane qulaqtarı esti almaytındar

[102] Kapirler, Meni qoyıp quldarımdı ie etwdi oylay ma? Rasında tozaqtı, kapirlerge qonaq uy etip, azirledik

[103] (Muxammed G.S.): “Senderge qılıgı boyınsa ziyanga usırawsılardın xabarın bereyin be?”, - de

[104] Olar duniedegi enbekteri zaya ketkender. Ozderi bolsa: “Ras jaqsı is istedik” dep oylaydı

[105] Mine olar, Rabbılarının ayattarına ari Rabbılarına jolıgwga qarsı kelgender. Sondıqtan enbekteri es bolgan. Sonda olarga qiyamet kuni es man bermeymiz

[106] Olar qarsı kelip, ayattarımızdı, elsilerimizdi talkekke algandıqtarı sebepti jazaları tozaq

[107] Rasında iman keltirip, tuzw is istegender usin Perdawis jannatı, qonaq uy boladı

[108] Olar onda mangi qaladı da ozderi odan awıswdı qalamaydı

[109] (Muxammed G.S.): “Eger Rabbımnın sozderi (jazılw) usin teniz siya bolsa, tagı bir sondaydı komekke akelsek te, albette Rabbımnın sozderi tawsılwdan burın teniz tawsılar edi” de

[110] “Sınında men de sender siyaqtı adammın. Magan Tanirlerin bir-aq Tanir ekendigi wahi etilwde. Sonday-aq kim Rabbına jolıgwdı umit etse, sonda tuzw is istep, Rabbına istegen qulsılıgında; Ogan eskimdi ortaq etpesin” de

[1] Kaf. Ha. Ya. Ain. Sad

[2] (Muxammed G.S.) Bul Rabbınnın qulı Zakerya (G.S.) ga marxametinin esteligi

[3] Al bir zamanda ol, Rabbına qupiya dawıspen jalbarıngan edi

[4] Rabbım! Suyegim qawsap, basım agargan. Degenmen sagan qoygan tilegim, bosqa ketpegen edi" dedi

[5] Sınında men ozimnen keyingi jaqındarımnan (murager bola almaydı dep) qorqamın. Sonday-aq jubayım kempir. Sonda da magan oz qasınnan bir murager bere kor

[6] Ol, magan da murager bolıp, ari Yagqup urpagına da murager bolsın. Rabbım onı rizalıgına bole

[7] (Alla): "Ay Zakerya! Rasında seni bir ul arqılı qwantamız. Atı Yaxya. Burın ogan eskimdi attas qılmagan edik

[8] (Zakerya): "Rabbım! Menin ulım qalaysa boladı! Jubayım kempir. Rasında ozim de karilikten qwradım" dedi

[9] Mine solaysa" dedi. Biraq Rabbın: "Ol magan onay. Oytkeni, seni burın jaratqanımda danene emes edin" dedi

[10] Rabbım magan bir belgi ber" dedi. (Alla): "Senin belgin: sap-saw bola tura us tawlik adamdarmen soylese almaysın" dedi

[11] Sonda (Zakerya) mixraptan sıgıp, qawımına: "Erteli-kes Allanı dariptender" dep nusqadı

[12] Ay Yaxya! Kitaptı mıqtı usta" dep, sabiliginde-aq danalıq bergen edik

[13] Ari ogan oz qasımızdan mulayımdıq, kinadan tazalıq berdik. Ozi de taqwa edi

[14] Ari ake-sesesine de meyirimdi edi. Zoraker, kunakar emes edi

[15] Ogan twılgan kuni, oletin kuni jane tiri turgızılatın kuni amandıq bolsın

[16] (Muxammed G.S.) Qurandagı Maryamdı aytıp ber. Sol waqıtta ol, turgan uyinin sıgıs jagındagı bir orınga jekelenip bardı

[17] Sonda olardın ber jagınan sımıldıq ustap qoygan edi. Sonday-aq ogan ruxımızdı (Jebireyildi) jiberdik te ol, ogan tolıq adam beynesinde korindi

[18] (Maryam): "Eger sen taqwa bolsan da senen Allaga siınamın" dedi

[19] (Rux): "Men sagan bir taza bala berwge jiberilgen Rabbınnın elsisimin" dedi

[20] Maryam: "Magan bir adam jugıspasa, magan qalaysa bala boladı? Sonday-aq swıq jolda bolmasam" dedi

[21] (Jebireyil G.S.): "Ol, solaysa" dedi. Oytkeni, Rabbın: "Bul Magan onay. Men taraptan adam balasına bir ulgi ari bir marxamet. Bul bitken bir is edi" dedi

[22] Maryam; ol balaga jukti bolıp, sonımenen uzaq bir jerge ketti

[23] Sonda onı tolgaq qısıp, qurma agasının tubine bardı da: "Atten-ay! Men budan burın olip qana mulde umıtılıp ketken bolsam edi" dedi

[24] (Periste) onın astıngı jagınan: "Keyime, Rabbın astınnan bir bulaq jarattı" dep dabıstadı

[25] Qurmanın butagın ozine qaray silk. Sagan jas qurma tusedi" (degen un keldi)

[26] Al endi je de is. Koz ayım bol.! Eger adamdardan birew korsen: "Asa qamqor Alla usin oraza atadım. Sondıqtan bugin es adammen soylespeymin" de

[27] Sonda balanı keterip eline keldi. Olar: "Ay Maryam! Rasında sen oreskel bir narse keltirdin" dedi

[28] Ay harunnın qarındası! (Sonımen rwlas qız.) Aken de jaman kisi emes, sesen de jaman jolda emes edi

[29] Maryam balanı korsetti. Olar: "Besiktegi bir bobekpen qaytıp soylesemiz?",- dedi

[30] (Bala): "Ras men Allanın qulımın. Magan kitap berip, paygambar kıldı" dedi

[31] Sonday-aq meni kayda bolsam da quttı etti de, tirsiligim boyınsa namazdı, zeketti orındawga buyırdı

[32] (Meni) seseme meyirimdi etip, bir zoraker jane qiqar qılmadı

[33] Magan twılgan kunimde, oler kunimde jane tiriltilip, turgızılatın kunim de amandıq boladı

[34] Mine osı: Olar subalangan Maryam ulı Gisa (G.S) jayındagı Allanın xaq sozi

[35] Allanın balası bolwı mumkin emes. Alla (T.) odan mulde pak. Ol, bir istin bolwın qalasa, tek qana ogan "bol" deydi. Sonda ol, bola qaladı

[36] Kudiksiz Alla, menin de Rabbım ari senderdin de Rabbıların. Onda Ogan gana qulsılıq qılındar. Twra jol osı

[37] Alayda, (Yahwdi, Xristian) toptarı ozara talastı. Qarsı bolgandarga, ulı bir kunnin kelwinde nendey okinis

[38] Olar, aldımızga kelgen kuni, naq estidi de koredi. Biraq zalımdar, bugin asıq turde adaswda

[39] (Muxammed G.S.) ol senbey selqostıqta bolgandarga, olar usin is bitip ketetin qasıret kunin eskert

[40] Rasında biz jerge de ondagılarga da murager bolamız. Jane olar biz jaqqa qaytarıladı

[41] (Muxammed G.S.) Kitaptagı Ibırayım (G.S.) dı esine al. Negizinde ol twrasıl paygambar edi

[42] Sol waqıtta akesine: "Ay aketayım! Estimes, kormes, sonday-aq ozine bir paydası joq narsege nege soqınasın?",- dedi

[43] Ay aketayım! Rasında magan, sagan kelmegen bilim keldi. Sondıqtan magan iles. Seni twra jolga salayın

[44] Ay aketayım! Saytanga soqınba! Oytkeni, saytan, Allaga qarsı bolgan

[45] Ay aketayım! Seni Alla jagınan azap qolga alıp, saytanga dos bolıp, qalwınnan qorqamın

[46] Akesi: "Ay Ibırayım! Sen tanirlerimnen bet burasın ba? Eger, onı qoymasan, arine seni taspen atamın. Sonday-aq ozin menen awlaq bol" dedi

[47] (Ibırayım G.S.): "Sagan amandıq bolsın. Seni Rabbımnın jarılqawın tileymin. Oytkeni, Ol, ote meyirimdi" dedi

[48] Men senderden de Alladan ozge soqıngandarınnan da aranı asıp, Rabbıma jalbarınamın. Sonday-aq Rabbıma jalbarınsam, bos qalmawımnan umitkermin

[49] (Ibırayım G.S.) olardan; olardın Alladan ozge tabıngandarınan da ajıragan kezde, ogan Isxaq pen Yagquptı berip, arqaysısın paygambar qıldıq

[50] Olarga raxmetimizden bagıs etip, olardı ar tilde jogarı bagalattıq

[51] (Muxammed G.S.) Kitaptagı Musa (G.S.) nı esine al. Ras ol, ıqılastı ari jiberilgen paygambar edi

[52] Ogan Tur tawının on jagınan dabıstap, soylesw usin ozimizge jaqındattıq

[53] Ari marxametimizben twısı Harundı, ozine paygambar etip berdik

[54] (Muxammed G.S.) Qurandagı Ismayıl (G.S.) dı esine al. Sınında ol, wadesine berik ari jiberilgen bir paygambar edi

[55] Uy-isine, namazben zeketti orındawdı buyıratın edi. Sonday-aq Rabbının qasında suyikti edi

[56] (Muxammed G.S.) Kitaptagı Idırıs (G.S.) dı esker. Oytkeni, ol sınsıl bir paygambar edi

[57] Onı jogarı orınga koterdik. (Paygambarlıq darejesine, Allaga jaqındawga, jannatqa jane kokke sıgarwga. J.B.R.K.X)

[58] Mine bular, Alla, ozderin nıgmetke bolegen paygambarlar. Adam (G.S.) nın jane Nux (G.S.) pen birge (kemede) tasıgandarımızdın urpagınan ari Ibırayım (G.S.) jane Israildın, urpagınan twra jol korsetip, tandagan kisilerimizden. Olarga Allanın ayattarı oqılgan satte, jılagan boyda sajdege jıgıladı (Sajde ayatı)

[59] Bul paygambarlardan keyin orındarına, namazdı qoyıp, napsilerine ergender keldi. Olar jaqında (qiyamette) adaswlarının sazayın tartadı

[60] Biraq kim tawbe qılıp, iian keltirgen turde tuzw is istese, mine solar esbir adiletsizdikke usıramay jannatqa kiredi

[61] Ol, asa qamqor Allanın qupiya turde quldarına wade etken (Gadın) jannattarı. Rasında Onın wadesi orındaladı

[62] Olar jannatta salemnen basqa bos soz estimeydi. Jane olarga jannatta erteli-kes nesibe bar

[63] Quldarımızdan birew taqwa bolsa, sonı murager etetin beyis osı. (Bir waq Jebireyil G.S. kesikkendikten Muxammed G.S. alan boladı. J.B.M.R.K)

[64] (Jebreyil G.S.): "Rabbımnın amirimen gana tusemiz. Aldı-artımdagı jane eki aradagı jagdaylardı bilw Ogan tan. Sonday-aq Rabbın umıtpaydı

[65] Ol, kokter men jerdin eki arasındagılardın Rabbı. Sondıqtan Sogan qulsılıqta sabırlı bol. Sol attas biletinin bar ma? (Budan basqa Alla bar ma)

[66] Adam balası: "Men olgen waqıtta tirilip, ortaga sıgarılamın ba?",-deydi

[67] Al adam balası, ozin algas jaratqanımızda, danene emes ekenin oylamay ma

[68] Rabbına sert! Albette olardı da saytandarın da jinaymız. Sonan son tozaqtın aynalasına tizerletip, olardı azirleymiz

[69] Sonan keyin arbir toptan Allaga qaysısı qattı qarsı kelgenin ortaga sıgaramız

[70] Sosın arine olardan tozaqqa layıq bolganın jaqsı bilemiz

[71] Senderden tozaqqa kelmeytin (sırattan otpeytin) eskim bolmaydı. (Bul) Rabbına tujırımdı, mindetti bir ukim

[72] Sonıra taqwa bolgandardı qutqaramız da zalımdardı tozaqta jugindirip qoyamız

[73] Ozderine asıq turde ayattarımız oqılgan zaman; kapirler, (baylıqtarın salgastırıp) muminderge: "Eki toptın qaysısı jagdayda jaqsı, jinalısta korkem?",- dedi

[74] Bulardan burıngı nasilden talaydı joq ettik. Olar, dunielikte ari koriniste bulardan artıq edi

[75] (Muxammed G.S.) olarga: "Kim adasqan bolsa, Alla onı mulde sozıp qoyadı da aqır ozderine wade etilgen azaptı ne qiyametti korgen satte, olar kimnin ornı jaman, sıbaylastarı alsiz ekenin biledi" de

[76] Alla (T.) twra jol tapqandarga twralıqtı arttıradı. Turaqtı igilik; Rabbınnın, qasında sawap turgısınan jaqsı da natije boyınsa xayırlı

[77] (Muxammed G.S.) ayattarımızga qarsı kelip: "Albette magan mal, bala beriledi" degendi kordin be

[78] Ol, komesti bildi me? Nemese Alladan wade aldı ma

[79] Aste olay emes. Onın aytqanın jazamız da ogan azaptı arttırgan sayın arttıramız

[80] Sonday-aq onın aytqanına Biz ie bolamız da ol bizge jalgız keledi

[81] Olar ozderine abıroy usin Alladan ozge tanir jasap aldı

[82] Olay emes, tanirleri olardın tabınwlarına qarsı sıgıp, ozderine teris keledi

[83] (Muxammed G.S.) kormedin be? Kapirlerge, olarga turtki salatın saytandardı jiberdik

[84] Olar usin asıqpa. Sınayı turde olardın kunin sanawdamız

[85] Sol kuni, taqwalardı Raxmannın xuzırına qonaq turinde jinaymız

[86] Kunakarlardı soldegen turde tozaqqa aydaymız

[87] Raxmannın qasında wade algannan basqa eskim sapagat etw kusine ie bola almaydı. (S.555-A)

[88] Olar: "Alla, bala iemdendi" desti

[89] Rasında oreskel narse soyledinder

[90] Budan kokter satınay, jer jarıla, tawlar qulap tuse jazdaydı

[91] Allaga bala uygargandıqtarınan

[92] Negizinen Allaga bala layıq emes

[93] Kokter men jerdegi arkim Allaga gana qul bolıp keledi

[94] Rasında Alla, olardı tugendep, bir-birlep sanın biledi

[95] Sonday-aq olardın barlıgı Ogan jeke-jeke keledi

[96] Kudiksiz iman keltirip, tuzw is istegenderge; Alla, suyispensilik beredi

[97] (Muxammed G.S.) Qurandı, ol arqılı taqwalardı qwantıp, qasarısqan eldi qorqıtwın usin oz tilinde onaylastırıp tusirdik

[98] Olardan qansalagan nasildi joq ettik. Endi olardın esbirewin sezinip, sıbdırların estisin be

[1] Ta.Ha

[2] Sagan Qurandı masaqat usin tusirmedik

[3] Biraq qorıqqan kisige nasixat usin tusirdik

[4] Jer men biik kokterdi jaratqannan tusirildi

[5] Ol Raxman, garsına koterildi

[6] Kokterdegi, jerdegi ari eki arasındagı narselermen topıraqtın astındagı narse Ogan tan

[7] Sozindi meyli askere soyle. Rasında Ol sırdı da qupiyanı da biledi

[8] Ol Alla. Odan basqa esbir tanir joq. En korkem attar Ogan tan

[9] (Muxammed G.S.) sagan Musa (G.S.) nın angimesi keldi me? (Musa G.S. jubayımen Madyannan Mısırdagı sesesin korw usin jolga sıgadı. Qarangı bir qıs tuninde "Twa" oypatına kelgende bir jagınan jubayı tolgatıp, joldan adasıp, qarlı borannan qoyları ıgıp ketedi. J.B.M.R.K.X)

[10] Sol waqıtta ol bir ot korip, wy-isine: "Turıp turındar. Bir ot kordim. Balkim senderge bir soq keltiremin nemese ot jaqta, bir jol korsetwsi tabarmın" dedi

[11] Ol otqa bargan satte: "Ay Musa!" dep saqırıldı

[12] Ras Men Rabbınmın. Kebisindi ses. Oytkeni, sen qasietti Twa oypatındasın

[13] «Men seni tandap aldım. Endi waxi etilgenderdi tında

[14] Ras Men Allamın. Menen basqa tanir joq. Sondıqtan magan qulsılıq qıl. "Sonday-aq Meni eske alw usin namazdı tolıq orında

[15] Arkim istegeninin bodawın alw usin; Men mezgilin qupiyalagan qiyamet anıq eledi

[16] Endese, seni; qiyametke senbey, konilderi tartqanına ileskender, (qiyametke senwden) tospasın. Onda joq bolasın

[17] Ay Musa! On qolındagı ne narse

[18] (Musa G.S.): "Ol tayagım. Ogan tayanamın. Onımen qoylarıma japıraq qagıp beremin ari onda basqa da isterim bar" dedi

[19] Ay Musa! Onı tasta!",- dedi

[20] Onı tastadı. Sonda ol, jılan bolıp jurdi

[21] Onı usta, qorıqpa! Onı awelgi xalına qaytaramız" dedi

[22] Qolındı qoynına tıq. Appaq aqawsız basqa bir mugjiza bolıp sıqsın

[23] Sagan iri mugjizalarımızdı korsetw usin (edi)

[24] Pergawınga bar. Oytkeni ol, sekten sıqqan

[25] (Musa G.S.): "Rabbım! Konlimdi keneytkeysin!",- dedi

[26] Isimdi onaylastırgaysın

[27] Tilimnin tutıqpasın sese kor

[28] Olar sozimdi tusinsin

[29] Magan semıyamnan bir wazir qıl

[30] Twısım Harundı

[31] Ol arqılı arqamdı qwatta

[32] Onı isterime ortaq qıl

[33] Seni kop dariptewimiz usin

[34] Seni kop eske alamız

[35] Kudiksiz Sen bizdi koresin

[36] (Alla): "Ay Musa! Senin tilegin berildi" dedi

[37] Negizinde sagan basqa da bir ret igilik etken edik

[38] Sol waqıtta anannın kokeyine tiisti narseler salgan edik

[39] Onı sandıqqa salıp, dariyaga tastap jiber; dariya onı qırga sıgarıp tastasın. Onı ogan da Magan da duspan birew tawıp alsın." "(Ay Musa! Sagan) koz aldımızda bagılwın usin oz tarapımnan maxabbat saldım

[40] Sol waqıtta apeken barıp: Senderge onı bagatın birew korseteyin be?",- dedi. Sonda seni, koz ayım bolıp keyimewi usin anana qaytardıq. Jane bir kisi oltirdin. Sonda seni, ol qaygıdan qutqargan edik te sınawlarmen sınagan edik. Sonday-aq jıldar boyı Madyan elinde turdın. Sosın belgili merzimde qaytıp keldin, ay Musa

[41] Seni Ozime arnadım

[42] Sen twısın (Harun ekewin) mugjizalarımdı aparındar. Meni eske alwda selqostıq qılmandar

[43] Ekewin Pergawınga barındar, oytkeni ol sekten sıqqan

[44] Ogan sıpayı soz soylender, mumkin ugit alar nemese qorqar

[45] (Musa men Harun G.S.): "Rabbımız! Onın oktemdik qılwınan nemese sekten sıgwınan qorqamız" dedi

[46] (Alla T.): "Qorıqpandar! Men sen ekewinmen birgemin. Estimin, koremin" dedi

[47] Ekewin barıp: Biz, Rabbınnın sagan jibergen elsisimiz; al endi Izrail urpaqtarın bizben birge jiber. Endi olardı qinama, sagan Rabbınnın mugjizasımen keldik. Esendik twra joldagılarga bolsın" dender

[48] Bizdi jasınga sıgarıp, bet burgandarga azap bolatındıgı waxi etildi

[49] (Pergawın): "Ay Musa! Rabbıların kim?",- dedi

[50] (Musa): "Rabbımız, ar narsege bir beyne berip, sonan son onı twra jolga salgan" dedi

[51] (Pergawın): "Al sonda burıngı dawirdegilerdin jagdayı qanday?",-dedi

[52] (Musa G.S.): "Olardın malimeti Rabbıtmnın qasındagı Kitapta bar. Rabbım janılmaydı da umıtpaydı" dedi

[53] Ol sonday Alla. sender usin jerdi besik qılıp, onda sendergo joldar asqan jane kokten janbır jawdırgan. Ol sw arqılı turli osimdikterden par-parımen sıgardıq

[54] Jender de maldarındı jayındar, Ras bunda aqıl ieleri usin onege bar

[55] Odan (topıraqtan) senderdi jarattıq. Ogan qaytaramız da ekinsi ret sodan sıgaramız

[56] Rasında Pergawınga barlıq mugjizalarımızdı korsettik. Biraq ol jasınga sıgarıp bas tarttı

[57] Ay Musa! Siqırın arqılı bizdi jerimizden sıgarw usin keldin be?",- dedi

[58] Arine biz de sol tarizdi siqır akelemiz. Endese bizben oz aranda bir wadeli jer belgile. Biz de sen de aynımaytın ıngaylı bir orın bolsın" dedi

[59] (Musa G.S.): Tabısatın waqtımız mereke kungi el jinalatın saske bolsın" dedi

[60] Sonda Pergawın burılıp ketti de siqırsıların jinap keldi

[61] Musa (G.S) olarga: "Qurıp-aq qalındar! Allaga otirik jala japsırmandar. Onda senderdi azappen joq etedi. Rasında kim jala japsırsa, mulde ziyanga usıraydı" dedi

[62] Olar ozara tartısıp, jasırın kenesti

[63] Olar: “Bul ekewi siqırsı, siqırları arqılı senderdi jerlerinnen sigarwdı, ardaqtı dinderindi joyudı qalaydı" desti

[64] Sondıqtan barlıq siqırlarındı jinap, sosın qatarlanıp kelinder. Rasında bugin kim ustem bolsa, muratqa jetedi

[65] Olar: "Ay Musa! Endi (asandı) ne sen tasta nemese biz burın tastayıq" dedi

[66] (Musa G.S.): "Joq, sender tastandar" dedi. Sol satte, olardın (tastagan) jipteri men tayaqtarı siqırlarının saldarınan, Musa (G.S.) ga jurgen jılan bolıp sezildi

[67] Sondıqtan Musa (G.S.) konlinde bir qobaljw sezdi

[68] Qorıqpa! Sen ustem bolasın" dedik

[69] On qolındagını (tayaqtı) tasta! Olardın jasagandarın jalmasın. Sınında olardın jasagandarı, siqırsının gana aylası. Siqırsı qayda barsa da qutılmaydı" dedik

[70] Sonda bukil siqırsılar, sajdege jıgılıp: "Musa men Harunnın Rabbına iman keltirdik" dedi

[71] (Pergawın, siqırsılarga): "Men senderge ruxsat berwden burın iman keltirdinder me? Arine ol, senderge siqır uyretken ulkenderin eken. Endi, albette qoldarındı da ayaqtarındı da sadırlata kesemin. Jane senderdi qurmanın butaqtarına asamın. Soytip qaysımızdın azabımız qattı da turaqtı ekenin jaqsı bilesinder" dedi

[72] Olar: "Bizge kelgen asıq mugjizalardan sonday-aq bizdi jaratqannan, seni artıq kore almaymız. Derew ne ukim bersen ber. Arine sen osı duniede gana ıqpal jurgize alasın" dedi

[73] Kudiksiz biz, qatelikterimizdi jane sen bizdi zorlagan siqırdı kesirwi usin Rabbımızga iman keltirdik. Sonday-aq Alla (T.) xayırlı da turaqtı

[74] Kudiksiz kim Rabbına kunakar bolıp kelse, ras ogan tozaq bar: Onda ol, olmeydi de tirsilik omir de surmeydi

[75] Al kim Ogan iman keltirip, ras izgi is istep kelse, mine solarga jogarı darejeler bar

[76] Astınan ezender agatın Gadın baqsaları; Olar, onda mangi qaladı. Pak bolgan kisinin sıylıgı osı

[77] Rasında Musaga: "Quldarımdı (Izrail urpaqtarın) tundeletip, alıp ket; olarga tenizde qurgaq jol as. Olardın qwıp jetwlerinen qorıqpa da sosıma!",- dep waxi qıldıq

[78] Sonda olardı qwgan Pergawın men askerlerin teniz basıp, isine aldı

[79] Pergawın, elin adastırıp, twra jolga salmagan edi

[80] Ay Izrail urpaqtarı! Ozderindi duspandarınnan qutqarıp, Tur tawının on jagın senderge wade qıldıq. Sonday-aq senderge, Manna, Salwanı tusirdik

[81] Biz senderge bergen taza rizıqtan jender. Bunda sekten sıqpandar. (Oytsender.) Senderge aswım tusedi. Al kimge aswım tusse, rasında sol joq boladı

[82] Oytkeni; Men, kim tawbe etip, iman keltirip, igilik istep, twra jolda bolsa; albette jarılqaymın. (Musa G.S. elinen saylap algan jetpis kisimen Tur tawına jurgende, olardan oza jurgen eken. S155-A)

[83] Ay Musa! Seni qawımınnan ne asıqtırdı

[84] (Musa G.S): "Olar artımda, Rabbım, razı bolwın usin Sagan asıqtım" dedi

[85] (Alla): "Ras Biz, senen keyin elindi sınadıq. Sonday-aq olardı, Samiri joldan sıgardı" dedi

[86] Sonda Musa (G.S.) aswlanıp, keyigen turde, eline qayttı da: "Ay elim! Rabbıların senderge jaqsı wade qılmap pa edi? Senderge wade uzaq keldi me? Nemese ozderine Rabbılarınnın qaharı kelwin qalap, wademnen aynıdındar ma?",-dedi

[87] Olar: "Wadennen ozdigimizden taymadıq. Biraq bizge, ol eldin sandik-buyımdarı artılgan edi. (Alıp sıqqan edik.) Sonda olardı otqa saldıq. Osılaysa Samiri de saldı" dedi

[88] Sonda Samiri, olarga; moniregen bir bwzawdın musinin sıgardı da olar: "Senderdin de Musanın da taniri osı. Biraq ol janıldı" desti

[89] Olar onın ozderine jawap qaytarmaganın sonday-aq olar usin payda, ziyan keltirw kusine ie emes ekendigin kormey me

[90] Ras burın Harun da olarga: "Ay elim! Sınında sender osı arqılı sınaldındar. Kudiksiz Rabbıların meyirimdi. Sondıqtan magan erip, amirime boy usınındar!",- degen edi

[91] Olar: "Musa bizge qaytqanga deyin bugan tabınwdan tapjılmaymız" desti

[92] (Musa G.S.): "Ay Harun! Bulardın adasqanın korgende, artımnan kelwinnen seni tosqan ne

[93] Nemese amirime qarsı keldin be?",- dedi

[94] (harun): "Ay anamnın ulı! Saqalım men sasımdı ustaması. Izrail urpaqtarının arasına iritki saldın, sozimdi elemedin dewinnen qorıqtım" dedi. (S.150-A)

[95] (Musa G.S): "Ay Samiri! Ja, senin istegenin ne?",- dedi

[96] (Samiri): "Olar kormegen bir narse kordim. Elsinin (Jebreyil G.S.) izinen bir wıs topıraq alıp, onı isine saldım. Onı magan napsim jaqsı korsetti" dedi

[97] (Musa G.S.): "Endi ket! Omirin boyınsa: “Magan jugıspa” dep otesin. Kudiksiz sagan aste ozgermeytin bir jaza tagı bar. Buljımay tabıngan tanirine qara! Albette onı ortep sonan son dariyaga tastap jiberemiz

[98] Tanirlerin Alla gana. Odan basqa esbir Tanir joq. bilimi ar narseni sidıradı

[99] (Muxammed G.S.) ostip, sagan keybir bolıp otken waqigalardı bayan etemiz. Sonday-aq sagan oz qasımızdan Qurandı berdik

[100] Kim Qurannan bet bursa, sonda kudiksiz ogan qiyamet kuninde kuna jukteledi

[101] Olar ol beynette mulde qaladı. Olar usin qiyamet kuni nendey jaman juk

[102] Sur urilgen kuni, kunakarlardı kozderi kogergen turde jinaymız

[103] Olar aralarında: "Duniede on-aq tawlik turdıq" dep sıbırlasadı. (S. 113-A)

[104] Olardın ne aytqandarın jaqsı bilemiz. Olardıq en twraları: "Duniede bir-aq kun turdındar" deydi

[105] (Muxammed G.S.) olar senen tawlardın jayınan suraydı. Sonda olarga: "Rabbım tozan qılıp, usırıp jiberedi" de

[106] Onı tep-tegis jazıq qıladı

[107] Sen onda esbir qiya ne tompaq kormeysin

[108] Olar; qiyamet kuni, saqırwsıga es burılmay ilesedi. Sonday-aq Raxmannın aldında dawıstar basendeydi. Tipti sıbdırdan basqanı estimeysin

[109] Sol kuni Raxman ruqsat bergen, sozin jaqtırgannan basqanın sapagatı payda bermeydi

[110] Oytkeni Alla, olardın aldarındagını da arttarındagını da biledi. Basqalar onı tolıq bilmeydi

[111] Tiri, mengerwsi (Alla) ge bastar iiledi. Kim zulımdıq arqalasa, qor boladı

[112] Al kim iman keltirgen turde tuzw is istese, sonda ol jamandıqtarının artwınan, jaqsılıqtarının kemwinen qorıqpaydı

[113] Osılaysa Qurandı Arapsa tusirip, onda turli eskertwler bayan ettik. Mumkin olar saqtanar. Nemese olarga ugit payda qılar

[114] Sınayı mengerwsi Alla ar narseden jogarı. (Muxammed G.S.) sagan etilgen waxi bitwden burın Qurandı oqwga asıqpa da: "Rabbım, bilimimdi arttır!",- de

[115] Ras burın Adamga ukim bergen edik. Alayda, ol umıttı. Onı tozimdi tappadıq

[116] Sol waqıtta peristelerge: "Adamga sajde qılındar!",- dedik. Sonda olar sajde qıldı. Biraq Ibilis sajde qılmay bas tarttı

[117] Sonda Adamga: "Kudiksiz osı, sagan da jubayına da duspan. Ekewindi jannattan sıgarıp jibermesin. Sonda masaqat tartasındar" dedik

[118] Kudiksiz sen jannatta, as-jalanas qalmaysın

[119] Sonday-aq onda soldemeysin de kunnin ıstıgı otpeydi

[120] Aqır saytan ogan azgırw jurgizip: "Ay Adam! Sagan mangilik agasın jane tawsılmaytın saltanattı korseteyin be?",- dedi

[121] Sonda ekewi, odan jedi. Derew uyattı jerleri korindi. Sondıqtan ekewi de usterine jannattın japıraqtarın jaba bastadı. Adam (G.S.) Rabbına kunakar bolıp, joldan taydı

[122] Sonan keyin Rabbı onı esirkep, tawbesin qabıl etip, twra jolga saldı

[123] Bir-birine duspan bolgan boyda jannattan tugel tusinder. Eger ekewin tarapımnan bir twralıq kelip, kim twra jolıma ilesse, sonda ol adaspaydı da masaqat tartpaydı

[124] Al kim ugitimnen bet bursa, sonda kudiksiz ogan bir tar turmıs boladı. Sonday-aq onı soqır turde jinaymız

[125] Rabbım, meni nege soqır etip tirilttin? Rasında men koretin edim" deydi

[126] (Alla): "Mine osılay. Oytkeni sagan ayattarımız kelgen edi. Sonda sen onı umıtqan edin. Sol siyaqtı bugin sen de umıtılarsın" deydi

[127] Al mine soytip, sekten sıqqan, Rabbının ayattarına iman keltirmegen kisini jazalandıramız. Arine axiret azabı ari qattı ari turaqtı

[128] Olardı jurttarında jurip jurgen ozderinen burıngı Biz joq etken nasilder (din ulgisi) jolga salmadı ma? Ras munda aqıl ielerine onege bar

[129] Eger Rabbınnan bekitilgen soz; belgilengen bir merzim bolmasa, arine isteri bitken bolar edi

[130] (Muxammed G.S.) sonda olardın aytqandarına sabır et. Kun sıgwdan burın da batwdan burın da Rabbındı maqtay pakte. Kes mezgilderinde jane kundizdin aynalasında da pakte. Mumkin rizalıqqa bolenersin

[131] Biz olardın keybirewine sınaw usin bergen dunie tirsiliginin gana sani turindegi narselerge kozindi suzbe. Rabbınnın nesibesi xayırlı da turaqtı

[132] Uy-isindi namazga buyır jane ozin de ogan konil bol. Biz senen rizıq tilemeymiz. Seni biz rizıqtandıramız. Songı tabıs taqwaga tan

[133] Olar: "Bul, Rabbınan bir mugjiza nege keltirmeydi?",- dedi. Olarga, burıngı kitaptarda asıq dalelder kelmedi me? (Burıngı Injil, Tawrattı jane t.b. kitaptardı qamtıgan Bul Quran, osal bir mugjiza ma? J.B.K.M.R)

[134] Eger bizge bir elsi jibergen bolsan, qor jane sorlı bolwdan burın ayattarına koner edik" der edi

[135] (Muxammed G.S.) olarga: "Barimiz de sonın kutemiz. Al sender de kutinder. Tayawda kimnin twra jolga ie ekendigin, kimnin twra jol tapqandıgın bilesinder" de

[1] Adam balasının esep koretin mezgili tayadı. Alayda, olar kapersiz bet burwda

[2] Olar, Rabbılarınan ozderine kelgen ar jana eskertwdi mulde oyınsıq etip qana tındaydı

[3] Olardın jurekteri bosta. Jasırın kenesken zalımdar: "Bul sender siyaqtı gana adam. Kore tura siqırga eresinder me?",- (dep kunkildesti)

[4] (Muxammed G.S.) olarga: "Rabbım; jer, koktegi soylengendi biledi. Sonday-aq Ol, tolık estwsi, bilwsi" dedi

[5] Olar: "Olay emes. bul sım-sıtırıq tuster. Joq, ozinin jasandısı. Joq, ol aqın. Aytpese, bizge burıngı elsilerse bir belgi keltirsin" dedi

[6] Bulardan burıngı biz joq etken kent (xalqı) iman keltirmedi. Endi bular iman keltire me

[7] Senen burın da ozderine waxi etip, erkekterdi gana jibergen edik. Eger bilmesender Kitap ielerinen surandar

[8] Ol paygambarlardı tamaq jemeytin bir dene qılmadıq. Sonday-aq olar mangi qalwsı da emes

[9] Sonan keyin olarga etilgen wademizdi sınga sıgarıp, olardı jane qalagan kisilerimizdi qutqardıq ta sekten sıgwsılardı joq ettik

[10] Senderge isinde ozderine ugit bolgan bir Kitap jiberdik. Sonda da tusinbeysinder me

[11] Qansalagan xalqı zalım kentti talqandadıq ta odan keyin basqa el jarattıq

[12] Sonda olar azabmızdı sezgen satte, ol jerden qasa bastadı

[13] Qaspandar! Baq berilgen jerge, uylerine qaytındar. Mumkin suralasındar" (dedi)

[14] Olar: Okiniske oray biz zalım ekemiz" dedi

[15] Osı dawıstarı; biz olardı orılgan sop, songen otqa aynaldırganga deyin senbedi

[16] Kok pen jerdi jane eki arasındagını oyınsıq qıp jaratpadıq

[17] Eger bir oyınsıq jasagımız kelse de onı jasaytın bolsaq oz qasımızdan-aq jasap alar edik

[18] Eger etirikti, sındıqpen ursaq, miın bırq etkizer edi de sonda ol joyılıp, keter edi. Jasandı sozderinnin saldarınan senderge nendey okinis

[19] Kokter men jerdegiler Allaniki. Onın qasındagılar, Ogan qulsılıq qılwdan dandaysımaydı da sarsamaydı

[20] Olar kundiz-tuni Allanı dariptewden jalıqpaydı

[21] Olardın jerden jasap algan tanirleri; solar, olikterdi tirilte me

[22] Eger jer-kokte Alladan basqa da tanirler bolsa edi, albette ekewi de buzılıp, keter edi. Garsının Rabbı Alla, olardın jasandı sipattarınan pak

[23] Ol, istegenderinen suralmaydı da olar suraladı

[24] Nemese olar, Alladan ozge tanirler jasap aldı ma? (Muxammed G.S.): Dalelderindi keltirinder. Mine menimen birge bolgandardın Kitabı jane menen bwrıngılardın Kitabı" de. Olay emes, olardın kobi sındıqtı bilmeydi. Sondıqtan olar jaltaradı

[25] (Muxammed G.S.) senen burın bir paygambar jibersek, ogan: "Kudiksiz Menen basqa esbir tanir joq. Onda Magan gana qulsılıq qılındar" dep qana waxi etip, jiberdik

[26] Sonda olar: "Allanın balası bar" dedi. Alla odan pak. Olay emes, peristeler ardaqtı quldarı. (Olar periste Allanın qızdarı deytin edi)

[27] Olar, Odan oza soz soylemeydi. Sonday-aq olar, Onın amirin gana orındaydı

[28] Alla olardın otkenin de kelesegin de biledi. Olar, Allanın razı bolgan kisisine gana sapagat ete aladı. Olar Alladan qorıqqannan titireydi

[29] Olardan kim: "Alladan ozge men de tanirmin!,- dese, onı tozaqpen jazalandıramız. Zalımdardın sazayın soytip tarttıramız

[30] Qarsı bolgandar, negizinde kokter menen jer tiisken edi. Ekewin ajıratqanımızdı, ar jandı narseni swdan jaratqanımızdı kormey me? Sonday-aq senbey me

[31] Jer olardı terbetpesin dep, asqar tawlardı ornalastırdıq. (S. 16-A) Jane jon tabwları usin ken joldar jarattıq

[32] Aspandı berik bir tobe qıldıq. Olar bolsa, mundagı belgilerden bet buradı

[33] Ol sonday Alla; tundi, kundizdi, kundi jane aydı jarattı. Arqaysısı oz aynalasında juzedi

[34] (Muxammed G.S.) senen burın da adam balasına mangilik (omir) bermedik. Al eger sen olsen sonda olar mangi qala ma

[35] Arkim olimdi tatadı. Senderdi sınap; jaman-jaqsı kuyge salamız. Sonday-aq bizge qaytarılasındar

[36] (Muxammed G.S.) qarsı bolgandar, qasan seni korse, ozindi mulde talkektep: "Tanirlerindi soz qılıp jurgen osıma?",- deydi. Sonday-aq olar ozderi Raxmannın zikirine (Kitabına) qarsı

[37] Adam balası asıqqıs bolıp jaratılgan. Belgilerimdi korsetemin. Menen tez tilemender

[38] Olar: "Al eger sın aytsandar, osı wade qasan keledi?",- deydi

[39] Eger qarsı bolgandar; ottan betterin de arqaların da qorgay almaytın mezgildi bilse edi

[40] Olay emes! Beynet olarga kenetten kelip, ozderin abırjıtadı. Sonda olar onı toytara almaydı da ozderine mursa da berilmeydi

[41] Rasında senen burıngı paygambarlar da ajıwalangan. Sonda mazaqtagandardın, talkektegen narseleri oz bastarına jetken

[42] (Muxammed G.S.) olarga: "Senderdi kundiz-tuni Alladan kim arasalay aladı?",- de. Kerisinse olar Rabbılarının nasixatınan bet burwda

[43] Nemese bizden ozge ozderin korgaytın tanirleri bar ma? Tanirleri oz bastarına jardem ete almawmen qatar bizden de qoldaw tappaydı

[44] Arine, olardı da, ataların da uzın bir omirge deyin paydalandırdıq. Al endi olar, jerdi aynalasınan (apattar arqılı) kemitkenimizdi kormey me? Sonda jeniske solar ie bola ma

[45] (Muxammed G.S.) olarga: "Sın maninde senderge waxi arqılı eskertemin. Sanıraw eskertilse de dawıstı estimeydi" de

[46] Ras, eger olarga Rabbınnın azabınan azgantay gana jetse, olar: "Nendey okinis! Biz zalım ekemiz" deydi

[47] Qiyamet kuni, twralıq tarazısın qoyamız . Sonda eskim adiletsizdikke usıramaydı. Eger bir urıq tuyirinin salmagınday bolsa da onı akelemiz. Esep korwde jetkiliktimiz

[48] Ras Musa men Harun (G.S.) ga jaqsı-jamandı ajıratatın, taqwalar usin jarıq jane ugit turinde Kitap berdik

[49] Olar Rabbıların kormey-aq qorqıp ari olar, qiyametten ureylenedi

[50] Bul Quran biz tusirgen mubarak bir nasixat. Endi sogan da qarsı kelesinder me

[51] Ras, burın Ibırayım (G.S.) ga da twralıq bergen edik

[52] Sol waqıtta ol; akesine, eline: "Mına sender soqıngan musinder ne?",- dedi

[53] Olar: "Biz atalarımızdı osıgan tabıngan turde taptıq.",-dedi

[54] (Ibırayım G.S.): "Ras sender de ataların da adaswdasındar" dedi

[55] Olar: "Sen bizge sındıqtı akeldin be? Oynap, jursin be?",- dedi

[56] Olay emes. Negizinde senderdin Rabbıların, kokter men jerdin Rabbı; solardı Ol jarattı. Sonday-aq osılarına aygaq bolwsılardanmın" dedi

[57] Allaga sert etemin! Sender burılıp ketkennen keyin albette buttarına soqtıgamın" (dedi)

[58] Sonda olardı bıt-sıt qılıp, balkim osıgan aynalar dep, ulkenin gana qoydı

[59] Olar: "Bunı tanirlerimizge kim istese de ol, anıq zalım eken" desti

[60] Ibırayım degen bir jigittin osılardı soz qıp jurgenin estidik" desti

[61] Onı, korwleri usin adamdardın koz aldına alıp kelinder" desti

[62] Ay Ibırayım! Osını tanirlerimizge sen istedin be?",-desti

[63] Balkim mına olardın ulkeni istegen sıgar. Eger soyley alatın bolsa, olardan surandar" dedi

[64] Olar ozara: "Sınında sender zalımsındar" desti

[65] Sosın olar, musewirey sulkiip: "Rasında bulardın soylemeytinin bilesin goy" dedi

[66] Onda sender Allanı qoyıp, ozderine esbir payda, ziyan keltire almaytın narsege tabınasındar ma

[67] Tuh! Senderge de Allanı qoyıp, tabıngandarına da. Endi de tusinbeysinder me?",- dedi

[68] Olar: "Eger bir narse isteytin bolsandar, Ibırayımdı ortep, tanirlerine komek etinder" desti. (Olar, Ibırayımnın qol-ayagın baylap, "munjanıq" degen atqı arqılı otqa atarda Jebreyil (G.S.) kelip: "Bir xajetin bar ma?",- degende: "Sagan xajetim joq" deydi. "Onda Rabbınnan tile!",- degende: "Ozine xalim malim. Alla magan jetedi, Ol nendey jaqsı ie" dep, nagız Allaga gana siınadı. B.M.X

[69] Ay ot! Ibırayımga salqın, ziyansız bol" dedik

[70] Olardın Ibırayım (G.S.) ga qastıq istegileri keldi. Biraq ozderin satsizdikke usırattıq

[71] Lut (G.S.) tı qutqarıp, alemder usin mubarak bolgan jerge jetkizdik

[72] Ibırayım (G.S.) ga Isxaqtı artıqsa Yagquptı berdik. Barin de tuzw kisiler ettik

[73] Olardı amirimiz boyınsa, twra jol korsetetin bassı qılıp, olarga jaqsılıq istewdi, namazdı orındawdı, zeket berwdi waxi qıldıq. Olar bizge qulsılıq qılwsı edi

[74] Lut (G.S.) qa xikmet, gılım berdik. Jaman ister isteytin kentten qutqardıq. Ras olar, jaman buzıq el edi

[75] Onı raxmetimizge boledik. Ras ol jaqsılardan edi

[76] Burın jalbarıngan Nux (G.S.) tın tilegin qabıl etip, onı ari uy-isin zor apattan qutqargan edik

[77] Onı, ayattarımızdı jasınga sıgargan elden qorgadıq. Oytkeni olar, sumpayı el edi. Sonda olardı tugel swga batırdıq

[78] Dawıt pen Suleymen (G.S.) di esine al. Ekewi bir eldin qoyı tunde eginge tusip, sogan bilik aytqanda, bilikterin korip turdıq. (Dawıt G.S.: "Egin iesi qoydı alsın" dep bilik qılganda; balası, Suleymen: "Qoy iesi egindi bagıp, jetildirgenge deyin qoy egin iesinde tursın" deydi. B.M.R)

[79] Sonda onı Suleymennin kokeyine saldıq. Negizinen de arqaysısına akimsilik, bilim berdik. Jane Dawıt (G.S.) pen birge Allanı daripteytin tawlardı, qustı boy usındırdıq. Onı Biz istedik

[80] Dawıt (G.S.) qa senderdi sogıstan qorgaw usin sawıt jasaw onerin uyretken edik. Sonda sender sukir etesinder me

[81] Suleymen (G.S.) ge qattı jeldi bagındırdıq. Onın amirimen, biz mubarak qılgan jerge juredi. (Suleymen (G.S.) nin tagı jelmen usıp; Samga, Yemenge deyin baratın edi. B.K.R.X.J-Q.) (S. 12-A. 38-S. 36-A)

[82] Ogan swga sungitin, basqa ister de isteytin jındardan da moyınsal qıldıq. Sonday-aq olardın baqılawsısı edik. (S.12-A)

[83] Ayup (G.S.) te Rabbına: "Magan bir bale keldi. Sen marxamet etwsilerdin abzalısın" dep, jalbarındı

[84] Sonda tilegin qabıl etip, ozindegi nawqastı ayıqtırıp, Sonday-aq qulsılıq qılwsılarga gibrat usin ozine semyasın jane olarmen birge bir ese artıq marxamet etip, berdik. (Alla sınamaqqa balaların, mal-mulkin alıp, qurt awrw berse de qabaq sıtpay sabır etkendikten; nawqasınan ayıqtırıp, burıngıdan eki ese awlet, dawlet beredi. J.B.M.K.R.X)

[85] Ismayıl, Idrıs, Zulkafil (G.S.) derge de (marxamet etken edik.) Solardın barligı da sabırlı edi

[86] Sonday-aq olardı marxametimizge boledik. Oytkeni olar, igilerden edi

[87] Yunıstı esine al. Sol waqıtta aswlanıp, ketip qaldı da bizdin es tarlıq qılmawımızdı oylap, sonda qarangılıqtar isinde (balıqtın qarnında): "Senen basqa esbir tanir joq. Paksin. Sın maninde men qateleswsilerden boldım" dep, jalbarındı. (S. 138-A.) (Aytqanına konbegen eline, aswlanıp, bet aldı ketip, bir kemege otırganda balıq jutadı. B.M.K.R.X)

[88] Tilegin qabıl etip, onı qaygıdan qutqardıq. Mine iman keltirgenderdi soytip qutqaramız

[89] Zakeriyanı da esine al. Rabbına: " Rabbm! Meni jalgız qoyma. Sen en jaqsı muragersin" dep jalbarındı

[90] Sonda tilegin qabıl etip, ogan Yaxyanı berdik. Ari jubayın jasarttıq. Oytkeni bular, jaqsılıqtarga umtıladı. Bizden umitpen qorqw arasında tileydi de bizge bayek boladı

[91] Sonday abıroyın qorgagan (Maryam) ga ruxımızdan urledik. Sonday-aq ozin de ulın da bukil alemge gibrat qıldıq

[92] Osı senderdin ummetterin bir-aq ummet. Men Rabbıların. Sondıqtan Magan gana qulsılıq qılındar. (Allanı birlewsi bukil paygambarlar keltirgen din, Islam dini. Sondıqtan bir-aq ummetsinder. J.B.M.R.K)

[93] Olar aralarında din isterin bolsektedi. Negizinde barlıgı bizge qaytadı