Kazakh

[1] Asa qamqor, erekşe meyirimdi Allanıñ atımen bastaymın

[2] Barlıq maqtaw bükil älemniñ Rabbı Allağa tän

[3] asa Qamqor, erekşe Meyirimdi

[4] Qïyamet küniniñ ïesi

[5] (Äy Alla!) Sağan ğana qulşıdıq qılamız, äri Senen ğana järdem tileymiz

[6] Bizdi twra jolğa sala kör

[7] Nığmetke bölengenderiñniñ jolına! Aşwğa uşırağandardıñ jäne adasqandardıñ jolına emes

[1] «Älif Lam Mïm»

[2] Mine osı Kitapta küdik joq, taqwalar üşin twra jol körsetwşi

[3] Sonday olar kömeske ïman keltiredi, namazdı tolıq orındadyı, özderine bergen nesibemizden (Alla jolında) Paydalandıradı

[4] (Muxammed Ğ.S.) olar sağan tüsirilgenge äri senen burıñğı tüsirilgenge senedi jäne axïretke anıq nanadı

[5] Mine solar Rabbıları tarapınan twra jolda jäne solar qutılwşılar

[6] (Muxammed Ğ.S.) rasında qarsı bolğandardı, ügitteseñ de ügittemeseñ de bäri birdey. Olar ïman keltirmeydi

[7] Alla olardıñ jürekterin, qulaqtarın bitegen, äri közderinde perde bar. Sonday-aq olar üşin zor qïnaw bar

[8] Adamdardıñ keybirewleri, eki jüzdi (munafıqtar): «Allağa, axïret künine sendik» deydi. Biraq olar senbeydi

[9] Olar (özderinşe) allanı jäne ïman keltirgenderdi aldaydı. Biraq olar özderin ğana aldağandarın sezbeydi

[10] Olardıñ jürekterinde dert bar. (Künşildik derti). Sonda Alla olardıñ dertin arttıra tüsti. (Musılmandar damığan sayın künşildikteri qoza tüsti). Sonday-aq olarğa ötirikşilikteriniñ saldarınan küyzeltwşi azap bar

[11] Olarğa: «Jer jüzinde buzaqılıq qılmandar!»,- delinse, olar: «Bizder tüzewşi ğanamız» deydi

[12] Saq bolıñdvr! Şın mäninde olardıñ özderi buzaqı, alayda olar tüsinbeydi

[13] Eger olarğa: «Adamdar ïman keltirgendey ïman keltiriñder!», - delinse, olar: «Aqılsızdarşa ïman keltireyik pe?»,- der. Bayqandar! Şın mäninde olardıñ özderi aqımaq. Biraq olar bilmeydi

[14] Al jäne olar müminderge kezdesse: «Biz de ïman keltirdik» der. Ärqaşan olar saytandarımen (bastıqtarımen) oñaşalana qalsa: «Rasında biz sendermen birgemiz, biz olardı tälkek qılıp qana jürmiz» der

[15] Alla olardı mazaqqa uşıratıp, azğındıqtarında qañğırtıp qoyadı

[16] Olar qïsıq joldı twralıqpen ayırbastap aldı. Sonda olarğa awdaları payda bermedi. Äm olar twra joldı tappadı

[17] Olardıñ mısalı: (Dalada) ot jağıp mañın jarıq qılğanda, Alla olardıñ jarığın öşirip, qarañğılıqtarda qaldırğan birew sïyaqtı, (bul mısalda, eki jüzdi munafıqtar; jaqqan ottarı öşip, tım- tırıs qarañğılıqta qalğanğa uqsatılıp otır) olar körmeydi

[18] Sañıraw, saqaw jäne soqır bolıp betinen qaytpaydı

[19] Nemese qarañğılıqta kürkirep, jarqıldap kökten nöserlete quyğan jañbırğa uşırap, najağaydan ölem dep qorqıp, sawsaqtarın qulaqtarına tıqqan birewler tärizdi. Alla käpirlerdi tolıq bawrawşı

[20] Olardıñ közderin nayzağay julıp äkete jazdaydı. Olarğa jarıq bergen sätte, olar jarıqta jüredi de olarğa qarañğı bolğan zamanda, olar tura qaladı. Eger Alla qalasa, olardıñ estw, körw sezimderin de joyar edi. Allanıñ är närsege küşi tolıq jetwşi. (Bul mısalda, Quran jäne ïslam; közdi alarday jarqıldap, kürkirep quyğan nöserge, munafıqtar; najağaydan qorqıp, sawsaqtarın qulaqtarına tığıp jarıqta jürip, qarañğıda turıp tantıraqtağanğa teñelip otır)

[21] Äy Adam balası! Sonday senderdi de senderden burınğılardı da jaratqan Rabbılarıña qulşılıq qılıñdar. Ärïne saqtanğan bolarsıñdar

[22] Ol sonday Alla, senderge jerdi tösek, aspandı töbe etip jarattı. äri kökten jañbır jawdırıp, sol arqılı sender üşin är türli ösimdikten rïzıq şığardı. Sondıqtan bile tura Allağa şerik qatpañdar

[23] Eger qulımızğa tüsirgenimizden küdiktenseñder, onda sender de so qusağan bir süre keltiriñder, Alladan özge kömekşileriñdi de şaqırıñdar, eger sözderiñ ras bolsa

[24] Eger onı istemeseñder (äzir keltirmeseñder, keleşekte) sirä istey almaysıñdar. Endeşe, otını; adamdar, tastardan bolıp käpirler üşin äzirlengen ottan qorqıñdar

[25] (Muğammed Ğ.S.) ïman keltirip, izgi is istegeñderdi qwandır! Rasında olar üşin astarınan özender ağatın jännetter bar. Ärqaşan olarğa onıñ jemisinen bir rïzıq berilse, olar: «Osı bizge burın da berilip edi» deydi. Tağı onıñ uqsası keltiriledi. Äri olar üşin onda tap- taza jubaylar da bar. Olar onda mäñgi qaladı

[26] Rasında Alla şirkeydi, odan da zorğını mısal keltirwden uyalmaydı. Al müminder onıñ Rabbılarınan nak xaqïqat ekendigin biledi. Al endi qarsı bolğandar: «Alla, bul mısal menen neni qalaydı?»,- deydi. Alla, ol mısal menen köptegendi adastırıp, äri onımen köptegendi oñğaradı

[27] Olar (ïman keltirip) sert bergennen keyin Allanıñ wädesin buzadı da, Allanıñ jalğastırılwın buyırğan närsesin (jaqındıq, birlikti) böledi. Sonday-aq jer jüzinde buzaqılıq isteydi. Mine solar zïyanğa uşırawşılar

[28] Allağa qalayşa qarsı kelesiñder? Öli ediñder, senderdi tiriltti. Tağı öltiredi. Soñıra qayta tiriltedi. Sonan soñ (qïyamette) Onıñ aldına qaytarılasıñdar

[29] Ol sonday Alla, jer jüzindegi barlıq närselerdi sender üşin jarattı. Sonan keyin aspanğa köñil bölip onı jeti qabat kök etip tärtiptedi. Ol är närseni tolıq bilwşi

[30] (Muğammed Ğ.S.) sol waqıtta Rabbıñ periştelerge: «Ärïne men jerde bir orınbasar jaratamın!»,- degen edi. (Perişteler): «Onda buzaqılıq istep, qan tögetin birew jaratasıñ ba? Negizinen biz Seni däriptep, maqtaw men päktawdamız» dedi. Alla: «Men senderdiñ bilmegeñderiñdi jaqsı bilemin!»,- dedi. (Alla, Adamdı topıraqtan jaratıp oğan jan saldı)

[31] Alla Adam (Ğ.S.) ğa birtutas atawlardı üyretti de sonan soñ olardı periştelerge körsetip: «aytqandarıñ ras bolsa, Mağan osı närselerdiñ attarın aytıp beriñder» dedi

[32] Perişteler: «Sen päksiñ! Bizdiñ, Seniñ üyretkeniñnen basqa bilerimiz joq. Ärïne Sen tolıq bilwşi, öte danasıñ» dedi

[33] (Alla T): «Äy Adam! Olarğa, bulardıñ attarın bayan et» dedi. Sonda (Adam Ğ.S.) olarğa ol zattardıñ attarın aytqan sätte, Alla: «Men senderge kökter men jerdiñ qupïyasın, senderdiñ de körnew, kömes istegenderiñdi bilemin dep aytpadım ba?»,- dedi

[34] Sol waqıtta periştelerge: «Adamğa säjde qılıñdar» dedik. Sonda olar derew säjde qıldı. Biraq Ibilis bas tartıp, dandaysıp qarsı kelwşilerden boldı

[35] Jäne de: «Äy Adam! Sen de jubayıñ da jännätte turıñdar, erikti türde qalağandarıñşa jeñder de, mına ağaşqa jolamañdar. Onda jazıqtılardan bolasıñdar» degen edik

[36] Sonda Şaytan, ekewin ol jerden taydırdı. Ondağı nığmetterden de şığardı. Olarğa: «Bir - biriñe qas bolıp, tüsiñder: Sender üşin jerjüzinde turaq jäne bir mezgilge deyin paydalanw bar» dedik

[37] Sonda Adam (Ğ.S.) Rabbınan sözder üyrenip aldı da jalbarındı. Rabbı onıñ täwbesin qabıldadı. Öytkeni Ol täwbeni öte qabıldawşı, erekşe meyirimdi

[38] Jannattan bäriñ tüsiñder, Menen senderge bir twralıq kelse, kim sonda twra jolıma erse, olarğa qorqw joq äri qayğırmaydı» degen edik

[39] Qarsı kelip ayattarımızdı ötirik degender, solar, tozaqtıq bolıp, olar mäñgi qaladı

[40] Äy Ïzraïl urpaqtarı! Bergen nımetimdi eske alıñdar! Wädemdi orındañdar. Men de sertteriñdi orındaymın. Äri Menen ğana qorqıñdar

[41] Jandarıñdağı Täwrattı rastawşı Men tüsirgen Quranğa seniñder. Sonday-aq oğan alğaş qarsı kelwşilerden bolmañdar. Jäne de ayattarımdı az ğana bağağa ayırbastamañdar (dünïelik üşin burmalamañdar) da Menen ğana qorqıñdar

[42] Xaqïqattı buzıqtıqqa aralaastırmañdar da sonday-aq bile tura şındıqtı jasırmañdar

[43] Äri namazdı / barlıq şarttarın saqtap, berile / tolıq orındañdar, zeketti beriñder jäne rwkwğ etwşilermen birge rwkwğ etiñder

[44] Eldi ïgilikke buyırıp, özderiñdi umıtasıñdar ma? Kitaptı oqïsıñdar, oylamaysıñdar ma?…

[45] Sabır jäne namazben järdem tileñder. Rasında namaz ıntalılardan basqalarğa awır keledi

[46] Ol ıntalılar, Rabbılarına şın jolığatındıqtarın oylap äri Oğan anıq qaytalıratındıqtarın da biledi

[47] Alla Ïzraïl urpaqtarın baqıtqa bölep, zamanında älemnen artıq qılğan. Payğambarlar köp kelgen. Biraq Allanı körmey: «Nanbaymız» degender, payğambardı öltirgender, buzawğa şoqınıp, täwrattı özgertken buzıqtarı da bolğan. Äy Ïzraïl urpaqtarı! Senderge bergen nığmetimdi, äm älemge artıq etkenimdi eske alıñdar

[48] Birew üşin eşkim küymeytin, şapağat qabıl etilmeytin, eşkimnen bodaw alınbaytın jäne olarğa järdem de etilmeytin bir künnen saqtañındar

[49] Senderdi Perğawınnıñ sıbaylastırınan qutqardıq. Olar senderdi jaman qïnawmen ustap, uldarıñdı bawızdap, äyelderiñdi tiri qoyatın edi. (Bälgerlerdiñ: «Ïzraïl urpaqtarınan bir ul twıp, ıqpalıñdı joyadı» dewi boyınşa Perğawın, olardan ul twsa, bawızdatıp otıratın bolğan.) Mine munda senderge Rabbılarıñnan zor sınaw bar

[50] Sender üşin teñizdi jarıp, qutqardıq ta, perğawındıqtardı swğa batırdıq. Sender körip turdıñdar

[51] Sol waqıtta Musa (Ğ.S.) ğa (Tur tawında Täwrat üyretw üşin) qırıq keş wäde bergen edik. Keyin onıñ artınan, buzawdı täñir jasap aldıñdar da özderiñ zalım boldıñdar

[52] Sonan keyin de senderdi şükirlik eter dep keşirim ettik

[53] jäne twra jolğa kelwleriñ üşin Musa (Ğ.A.) ğa Täwrattı (jaqsı- jamandı) ayırwşı nusqawdı berdik

[54] Sol waqıtta Musa (Ğ.S.): «Äy qawmım! Rasında sender buzawdı täñir jasap alwmen özderine qastıq qıldıñdar! Al endi jaratwşılarıña täwbe qılıñdar. äri özderiñdi tüzetiñder. (Nemese qılmıstılardı öltiriñder.( Bularıñ sender üşin jaratwşılarıñnıñ qasında xayırlı. Sonda täwbelerñdi qabıl etti. öytkeni Ol täwbeni qabıldawşı, erekşe meyirimdi» dedi)

[55] Sol waqıtta sender: «Äy Musa! Allanı äşkere körmeyinşe sağan äste ïlanbaymız» dediñder de, senderdi bir aşçı dawıs aldı. (jasıl tüsti) Körip turdıñdar

[56] Soñsoñ şükirlik etersiñder dep, ölgenderiñnen keyin qayta tirilttik

[57] üsteriñe bulttı köleñke etip, jäne senderge bödene menen qudıret şekerin (Männa, Sälwanı) tüsirdik. «Senderge bergen jaqsı närselerden jeñder» (dedik). Olar bizge emes özderine ğana qastıq qıldı

[58] (Bular "Tïe" dalasınan Şam ölkesi "Arïxa" qalasına tüsetin boldı.) Sol waqıtta olarğa: "Osı kentke kiriñder, odan qalağandarıñşa erkin jeñder. Jäne ösikten bas qoyıp, (Xıtta) "künämızdı keş" dep kiriñder. Qatelikteriñdi jarılqap, ïgilik istewşilerdiñ sawabın arttıramız" dedik

[59] Sonda zalımdar, sözdi özderine aytılğannan basqağa awıstırdı. (Kılmıstarına keşirim tilewdiñ ornına "Xınta" dep, bïday tiledi.) Sondıqtan zalımdarğa buzaqılıktarınıñ saldarınan aspannan päle jawdırdıq

[60] Sol waqıtta Musa (F.C.) qawmı tşin sw tiledi. Sonda: "Tayağıñmen tastı ur" dedik. Söytip, tastan on eki bulaq jarılıp şıqtı da är el öz swatın bilgen edi. Allanıñ nesibesinen işip, jeñder de jer jüzinde buzakılıq qılıp jürmeñder

[61] Sol waqıttı esteriñe alıñdar! "Äy Musa! Bir-aq türli tamaqqa (Männa, Sälwağa) sabır ete almaymız, Biz üşin Rabbıña jalbarın, bizge jerden ösetin, kök önisinen qïyarınan, bïdayınan, bürşağınan jäne sarımsağınan şığarsın " dediñder. Musa (Ğ.S.):" Sonday ol sapalı närseni, bul sapasız närselerge awıstırmaqşısıñdar ma? Bir qalağa tüsiñder, onda ärïne q a l a ğ a n d a r ı ñ bar" dedi. (Sondıqtan) olarğa qorlıq, joqşılıq jüktelip, Alla (T.) nıñ aşwına uşıradı. Bul olardıñ, Allanıñ ayattarına qarsı kelwleri jäne jazıqsız payğambarlardı öltirwleri sonday-aq estip qarsı kelip, şekten şığwları sebepti

[62] Rasında sonday ïman keltirgender, Yahwdïler, Xrïstïandar jäne Sabïlar bolıp, kim Allağa, axïret künine sense, Rabbılarınıñ qasında sıylıq bar. Olarğa qorqınış joq. Äri olar qvyğırmaydı

[63] Sol waqıtta senderden (Täwrattı qabıldawğa) wäde alğan edik. Üsteriñe Tur tawıp köterip turıp: "Senderge berilgen (Täwrattı) mıqtı ustap, ondağı ämirlerimdi elep, eskeriñder ärïne saqtanğan bolasıñdar" degen edik. (S. 171-A)

[64] Onıñ artınan tağı qaytalağan ediñder. Sonda senderge Allanıñ keñşiligi, meyirimi bolmasa, älbette zïyanğa tşırawşılardan bolar ediñder

[65] (Bularğa senbi küni balıq awlawğa tıyım salınğan bola tura aylakerlik istegendikteri üşin maymılğa aynalıp barıp tïpıl bolğan. S.163-A. R.J.) Rasında senderden senbi küni şekten şıqqandardı bilesiñder, sonda olarğa: "Maymıl bolıp, qor bolıñdar" degen edik

[66] Sonda ol jazanı, ilgeri-keyingilerge ülgi äri saqtanwşılarğa nasïxat qıldıq

[67] Ïzraïl ğrpaqtarınan birew malına qızığıp, bir jaqının tünde öltirip tastaydı. Köp janjal bolıp, öltirwşi aqsınıp Musa (F.C.) ğa şağadı. Musa (F.C.) Allanıñ ämiri boyınşa: "Bir sïır soyılıp, key müşesimen qağılsa, tirilip, kim öltirgenin aytadı" deydi

[68] Sol waqıtta Musa (F.C.) q a w m ı n a : "Alla, bir sïır bawızdawlarıñdı buyırdı" dedi. Olar: "Bizdi kelemej qılasın ba?'',¬dedi. Musa (F.C.): "Nadandardan bolwdan Allağa sïınamın" dedi

[69] Olar: "Rabbıña biz üşin jalbarınşı, bizge onıñ tüsin bildirsin" desti. (Musa ğ.sl "Alla, ol sap-sarı sïır, onıñ öñi körwşilerdi styindiredi deydi" dedi)

[70] Olar tağı: "Rabbıña biz üşin jalbarınşı, o nemene? Bizge bildirsin. Öytkeni bizge (baska sïırğa) uqsas keldi. Ärïne Alla qalasa twra jolda bolamız" desti

[71] (Musa Ğ.S.) rasında Alla: «Ol sïır qorlıq körmegen, jer jırtpağan, din aman onda daq joq deydi» dedi. Olar: «Mine, äzir şındıqtı keltirdiñ» desti. Sonda olar, istegileri kelmese de onı bawızdadı. (Qayta- qayta suraq qoyıp jürip äreñ orındadı)

[72] Sol waqıtta birewdi öltirdiñder de sol jönde talastıñdar. Alla jasırğandarıñdı ortağa şığardı

[73] Söytip ölikti onıñ keybir müşesimen qağındar dedik. Alla osılayşa, ölikti tiriltip senderge belgilerin körsetedi. Ärïne oylanarsıñdar

[74] Jäne sodan keyin de jürekteriñ qatayıp, tastay nemese tağı qattıraq boldı. Öytkeni tastar jarılıp, odan özender ağadı. Äri key tastar qaq bölinip, odan sw şığadı. Ärïne key tastar Alladan qorqıp, qulaydı. Alla istegenderiñnen ğapıl emes

[75] (Musılmandar!) Olardıñ senderge senetindikterin ümit qılasıñdar ma? Ärïne olardıñ Allanıñ sözin (Täwrattı) tıñdaytın bir tobı bar edi. (Ğalımdarı ) Olar oğan tüsinip bolğannan keyin (Muğammed Ğ.S. nıñ sïpattarın) bile tura özgertti

[76] Al qaşan olar müminderge kezdesse: «Biz de ïman keltirdik» dep, eger olar bir-birimen jekelene qalsa (bastıqtarı, adamdarına): «Allanıñ senderge aşqan sırın, (Täwrattağı Muğammed Ğ.S. nıñ sïpattarın) Musılmandardıñ senderge rabbılarıñnıñ qasında däleldewleri üşin olarğa aytasıñdar ma? Tüsinbeysiñder ma?»,- deydi

[77] Olar bilmey me? Negizinde Alla (T.) olardıñ qörnew, kömes istegenderin biledi

[78] Olardıñ işinde nadandarı da bar. Kitaptı bilmeydi. Olar tek qana üyretindini jäne bos oylardı ğana oylaydı

[79] Sonday Kitaptı qoldarımen jazıp, sonan soñ az aqşağa (dünïelikke) satw üşin: «Osı Allanıñ qasınan kelgeni» degenderge nendey ökiniş! Jäne olardıñ qol jazğandarına nendey ökiniş! Sonday-aq olardıñ tabıstarına nendey ökiniş

[80] Olar: «Bizdi tozaq otı sanawlı künder ğana (ğazapta) ustaydı »deydi. (Muğammed Ğ.S.) olarğa: «Alladan wäde aldıñdar ma? Alla wädesin sirä buzbaydı. Nemese Allağa bilmegenderiñdi aytasıñdar ma?»,- de

[81] Kerisinşe, kim jamandıq istese, qatelikteri onı bawrap alsa, sonda olar tozaqtıq boladı da olar onda mäñgi qaladı

[82] Al jäne sonday ïman keltirip, tüzw ğamal istegender, ujmaqtıq bolıp, olar mäñgi qaladı

[83] Bir zamanda, Ïzraïl urpaqtarınan: «Alladan basqağa qulşılıq qılmañdar, äke- şeşege jaqsılıq isteñder, jaqındarğa, jetimderge, miskinderge qamqorlıq jasañdar, adamdarğa körkem söz söyleñder, namazdı tolıq orındandar jäne zeket beriñder» dep ant alğan edik. Sodan keyin bet burdıñdar. Senderden az-aq adam qaldı. öytkeni sender ejelden bet burwşısıñdar. (Sender üşin şındıqtan bet burw qïın emes)

[84] (Äy Yahwdïler!) bir zamanda: «Bir-biriñniñ qandarıñdı tökpeñder, öz- özderiñdi jurttarıñnan şığarmañdar» dep, wäde alğan edik. Söytip maquldap kwä bolğan ediñder

[85] Sodan keyin özderiñdi öltiresiñder, bir bölimderiñdi jurttarıñnan şığarasıñdar äri olarğa qarsı jawızdıq, duşpandıqqa özara kömektesesiñder. Eger olar senderge tutqın bolıp kelse, olarğa bodaw berip qutqarasıñdar. Negizinen senderge olardı jurttarınan şığarwğa tıyım salınğan. (Alla, olardan bir-birin öltirmeske, jurttarınan şığarmasqa, qastandıq istemeske, tutqınğa tüsse, tölew berip qutqarwğa wäde aladı. Biraq olar soñğısın ğana orındamaqşı boladı.) Sender Kitaptıñ keyine senip, keyine qarsı kelesiñder me? Senderden kim munday istese, ärïne olardıñ jazası dünïe tirşilinde qorlıq äri qïyamet küninde qattı qïnawğa qaytarıladı (salınadı). Jäne Alla (T.) istegen isteriñnen ğapıl emes

[86] osınday axïretti berip, dünïe tirşiligin ayırbastap alğandar, olardan ğazap jeñiltilmeydi de olarğa kömek te bolmaydı

[87] Rasında Musa (Ğ.S.) ğa kitap berdik te, odan keyin payğambarlardı jalğasıt türde jiberdik. Jäne märyem ulı Ğïsa (Ğ.S.) ğa da muğjïzalar berip, Jebreyil (Ğ.S.) arqılı qwattadıq. Ärqaşan senderge bir payğambar köñilderiñ qalamağan närse keltirse, täkapparlanasındar. Olardıñ bir bölimin (Ğïsa, Musa Ğ.S. dı) jasınğa şığarıp, (Zäkerïya, Yaxya Ğ.S.) bir bölimin öltirdiñder

[88] Olar: «Jüregimiz perdeli» dedi. Joq, Alla olardı, qarsı bolwlarınıñ saldarınan qarğadı. Sondıqtan azı- ğana ïman keltirdi

[89] Olardıñ qasındağı Täwrattı, rastawşı Quran kelgen şaqta, olar burın (aqır zaman payğambarı arqılı käpirlerge) üstemdik tilegen bola tura özderinñ Täwratta tanığan (Muxammed Ğ.S.) kelgen zamanda, qarsı şıqtı. Qarsı bolwşılarğa Allanıñ lağıneti bolsın.(Medïnelik, Yahwdmler, aqır zaman Payğambarı kelwden burın käpirlerge: «Bizdiñ dinimizdi qostawşı Payğambardıñ kelwi jaqın» deytin edi. Biraq aqır zaman Payğambarı Ïzraïl urpaqtarınan bolmağandıqtan qarsı şıqtı)

[90] Olar, Alla (T.) nıñ öz keñşiliginen quldarınan qalağanına tüsirgenin (Qurandı) qızğanıp qarsı kelwmen özderin nendey jaman närsege ayırbastaydı da olar aşw üstine aşwğa uşıradı. Qarsı bolwşılar üşin qorlawşı azap bar

[91] Ärqaşan olarğa: «Alla tüsirgen (Quran) ge ïman keltiriñder» delinse: «Özimizge tüsirilgenge, ïman keltiremiz» dep, olar onıñ tısındağı (Quran) ğa qarsı boladı. Olardıñ qasındağı Täwrattı rastawşı Quran xaq. (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Eger (Täwratqa) ïman keltirgen bolsañdar, burın Allanıñ elşilerin nege öltirdiñder?», - de

[92] Senderge Musa (Ğ.S.) aşıq dälelder ekelgennen keyin de buzawdı täñir jasap aldıñdar. Sender zalımsıñdar

[93] Sol waqıttı eske alıñdar. Bastarıña Tur tawın köterip turıp: «Senderge biz bergen (Täwrat) di mıqtı ustañdar da qulaq salıñdar» dep sert alğan edik. Olar: «Qulaq saldıq, qarsı boldıq» dedi. Öytkeni qarsılıqtarınıñ saldarınan jürekterine buzaw siñip alğan. (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Eger (Täwratqa) ïman keltirgen bolsañdar, ïmandarıñ senderge nendey jaman närseni (buzawğa tabınwdı) buyırğan» de. (Täwratta buzawğa tabınw joq edi)

[94] (Muxammed Ğ.S.) : «Eger Allanıñ qasındağı axïret jurtı, elden erekşe nağız sender üşin ğana bolsa, ölim tileñderşi! Şınşıl bolsañdar» de

[95] Biraq olar qoleki istep, ilgeri jibergen qılmıstarı esbepti sirä ölim tilemeydi. Alla zalımdardı tolıq biledi

[96] (Muxammed Ğ.S.) Yahwdïlerdiñ jalpı adamdardan da müşrekterden de tirşilikke (uzın ömirge) tım qumar ekenin köresiñ. Olardıñ ärbirewi mıñ jılömir sürwdi arman etedi. Alayda ömir onı azaptan araşalamaydı. Alla (T.) olardıñ istegenderin tolıq körwşi. (Yahwdïlerdiñ tağı bir qılığı: «Jebreyil duşpanımız, bizge azap äkelgen, waxïdı mikeyil äkelse nanar edik» deytin edi)

[97] (Muxammed Ğ.S. olarğa) ayt: «Kim Jebreyil (Ğ.S.) ge duşpan bolsa, (Allanıñ duşpanı) Öytkeni ol, Allanıñ buyrığı boyınşa burıñğılardı rastawşı. Qurandı senwşiler üşin twralıq äri qwandırwşı türde jüregiñe qondırdı

[98] Kim Allağa, periştelerine, elşilerine sonday-aq jebreyil, mikeyil (Ğ.S.) ğe duşpan bolsa, älbette Alla (T.) käriplerge duşpan

[99] (Muxammed Ğ.S.) rasında sağan ap- aşıq ayattardı tüsirdik. Oğan buzaqılar ğana qarsı keledi

[100] (Yahwdmler) qay qaşan da bir wäde jasalsa, olardıñ bir bölimi onı buzıp tastamadı ma? Bälkim olardıñ köbi Täwratqa da senbeydi

[101] Olarğa Alla tarapınan olardıñ qolındağı täwrattı rastawşı Elşi kelgen şaqta, Kitap berilgenderdiñ bir bölimi, tipti tük bilmeegendey Allanıñ kitabın (Täwrattı) art jaqtarına attı…. »

[102] (Olar täwrattı qoyıp) Süleyman (Ğ.S.) nıñ patşalığı zamanındağı şaytandar oqığan (sïqır) ğa ilesti. Süleyman (Ğ.S.) qarsı kelmedi. (Sïqır jasamadı.) Biraq şaytandar, adamdarğa sïqır üyretip, käpir boldı. Olar Babılda «Harut, Marut» attı eki periştege tüsirilgendi üyretti. Ol eki perişte: «Biz sınaq üşin keldik, qarsı bolmañdar» dep aytpayınşa eşkimge üyretpegen. Sonda da olar, ekewinen: Er- äyeldiñ arasın ayıratındı ürenetin edi. Olar, Alladan buyrıqsız eşkimge zïyan bere almaydı. Olar özderine zïyan keltiretin, payda bermeytin närseni üyrenetin edi. Rasında olar onı ayırbastap alğanğa (Allanıñ kitabınıñ ornına sïqır üyrengenge) aqïrette nesibe joqtığın bildi. Olar, özderine nendey jaman närse satıp alğandıqtarın bilgen bolsa edi

[103] Eger olar ïman keltirip, (sïqırdan) saqtansa, ärïne Alla jağınan xayırlı sawap bolar edi. Eger olar bilgen bolsa

[104] Äy müminder: «Rağïna» dep aytpañdar. «Unzurna» deñder. Äri tıñdandar. Käpirler üşin küyzeltwşi azap bar

[105] (Rağïna, Unzurna, ekewi de: «Bizge nazar awdar» degen uğımda. «Rağïnanı» Yahwdïler basqa mağnada qoldanatın bolğandıqtan, eskertilgen.) Sonday Kitap ïeleriniñ qarsı bolğandarı jäne müşrikter senderge rabbılarıñ jaqtan bir ïgilik tüswin qalamaydı. Degenmen Alla märxametin qalağan kisisine arnaydı. Sonday-aq Alla (T.) zor keñşilik ïesi

[106] Bir ayattı awıstırsaq nemese umıttırsaq odan jaqsısın, ne sol sïyaqtı keltiremiz. Ärïne Alla (T.) nıñ är närsege küşi jetwşi ekenin bilmediñ be

[107] bilmediñ be? Kökter men jerdiñ ïeligi Allağa tän. sender üşin Alladan özge ne dos, ne järdemşi joq

[108] Nemese payğambarlarıñnan, burıñğı Musa (Ğ.S.) dan suralğan tärizdi (joqtan özgeni) surağılarıñ kele me? Kim ïmanın qarsılıqqa awırstırsa, rasında ol twra joldan adasqan boladı

[109] Kitap ïeleriniñ köbi, olarğa şındıq ayqın bolğannan keyin öz künşildikterininen senderdi ïmannan keyin qarsılıqqa qaytarwdı qalaydı. Alla bir ämirin keltirgenge deyin, olardı keşiriñder, elemeñder. Küdiksiz Allanıñ är närsege küşi tolıq jetedi

[110] Namazdı tolıq orındañdar, zeket beriñder. özderiñ üşin ilgeri bir jaqsılıq joldasañdar, onı allanıñ qasında tabasıñdar. Şınında Alla (T.) ne istegenderiñdi tolıq körwşi

[111] Olar: «Üjmaqqa Yahwdï nemese Xrïstïan ğana kiredi» dedi. Bul olardıñ öz oyları ğana. (Muxammed Ğ.S.) : «Eger sözderiñ şın bolsa, dälel keltiriñder» de

[112] Olay emes, kim jüzin Allağa jöneltip, özi jaqsılıq isteytin bolsa, sonda oğan Rabbıñnıñ qasında sıylıq bar, olarğa qorqınış joq äri olar qayğırmaydı

[113] Kitaptı oqï otırıp, Yahwdïler: «Xrïstïandar eş närse emes» dedi. Xrïstïandar da: «Yahwdïler däneñe emes» dedi. Sonday-aq bilmegender de olardıñ aytqanınday ayttı. (Araptar da: «Ïslam dini eş närse emes» dedi.) Sonda Alla (T.) olardıñ talasqandarına qïyamet küni bïlik aytadı

[114] Allanıñ meşitterinde Onıñ atı zikir eetilwine tıyım salğannan äri meşitti buzwğa tırısqannan kim zalımıraq? Olardıñ meşitke qorıqqan türde ğana kirwleri kerek edi. Olar üşin dünïede qorlıq, axïrette zor ğazap bar

[115] Şığıs, batıs är tarap Allağa tän. Sondıqtan qay jaqqa bet qaratsañdar da Allanıñ jüzi sol jaqta. Rasında Alla (T.) öte keñ, tolıq bilwşi. (Eger qıblağa qaraw qawip- qaterli bolsa, bet aldına qarap namaz oqwğa boladı)

[116] Olar: «Alla, bala ïemdendi» dedi. Ol, baladan päk. (Yahwdïler: Ğuzayır Ğ.S. dı, Xrïstïandar: «Ğïsa Ğ.S. dı, Araptar: Periştelerdi Allanıñ balası» dedi. Degenmen kökter men jerdegi närseler Onıki. Olar, tügel Oğan boy usınadı)

[117] Ol, kökter men jerdi joqtan bar etwşi. Eger bir istiñ bolwın qalasa, sonda tek qana oğan «bol» deydi. Ol, bola qaladı

[118] Sonday bilmegender: «Alla, bizge awızeki aytsa, nemese bizge bir belgi keltirse edi» dedi. Bulardan burınğılar da bulardıñ aytqanı tärizdi aytqan bolatın. Olardıñ jürekteri uqsas. Rasında naq ïlanatın elge ayattardı aşıq bayan ettik

[119] (Muxammed Ğ.S.) şınında seni qwandırwşı, qorqıtwşı etip, xaqïqat boyınşa jiberdik, tozaqtıqtardan jawapker emesssiñ

[120] (Muxammed Ğ.S.) olardıñ dinderine ermeyinşe, Yahwdï de Xrïstïan da sirä senen razı bolmaydı. Olarğa: «Ärïne Allanıñ jolı sol twra» de. Öziñe mälimet kelgennen keyin eger olardıñ köñilderi tartqanına elikteseñ, Alla tarapınan sağan ne dos ne järdemşi bolmas

[121] Biz özderine Kitap bergender, onı şınayı oqïdı, mine solar ïman keltirgender. (Bular Ğabdolla Sälem Ulı jäne Xabaştıqtar.) Kim Kitapqa qarsı kelse, sonda olar zïyan etwşiler

[122] Äy Ïzraïl urpaqtarı! Senderge bergen nığmetimdi jäne senderdi älemge üstem qılğanımdı eske alıñdar

[123] Jäne sonday künnen qorqıñdar. Ol künde birew üşin birew küymeydi de eşkimge bolısw payda bermeydi. Sonday-aq olar, eşkimnen kömek köre almaydı

[124] Sol waqıttı eske al! Ibırayım (Ğ.S.) dı Rabbı sözdermen sınadı. Sonda ol, olardı tolıq orındadı. Alla: «Ärïne seni adamdarğa basşı qılamın.» dedi. Ol: «Urpaqtarımnan da öte kör!»,- dedi. Alla: «(Urpaqtarıñnan) zalımdar sertime jete almaydı» dedi. (Bul sınaw sözder twralı täpsilerde türli bayandar bar)

[125] Sol waqıtta üydi (Qağbanı) adam balası üşin ortalıq äri beybitşilik ornı etip jasadıq. Ibırayım (Ğ.S.) nıñ ornınan namaz ornı qılıp alıñdar. Jäne Ibırayım, Ismayıl (Ğ.S.) ekewinen: «Üyimdi (Qağbanı) tawap etwşiler, ğïbadatqa otırwşılar jäne rüküğ, säjde qılwşılar üşin tap-taza ustañdar» dep, wäde alğanbız

[126] Sol waqıtta Ibırayım (Ğ.S.): «Rabbım! Bunı bir tınış qala qıla kör! jäne onıñ turğındarınan kim Allağa, axïret künine ïman keltirse, är türli önimdermen rïzıqtandır» dep, jalbarındı. (Rabbı): «Kim qarsı bolsa, onı da az (küngi dünïede) paydalandıramın, sonan soñ onı (axïrette) ot azabına zorlaymın. Ol, barar orınnıñ jamanı» dedi

[127] Sol waqta Ibırayım men Ismayıl (Ğ.S.) üydiñ (Qağbanıñ) irge tasın kötere: «Bizden qabıl ayla, küdiksiz Sen tilekti tım estwşi, tolıq bilwşisiñ.»

[128] «Rabbımız urpağımızdıñ işine özderinen, olarğa ayattarıñdı oqïtın, Kitaptı äri ükimderin üyretip, olardı tazartatın bir elşi jibergeysiñ, küdiksiz Sen öziñ ğana asa üstem, öte danasıñ» (dep jalbarındı. Ibırayım Ğ.S. nıñ tilegi boyınşa Muxammed Ğ.S. elşi bolıp keldi)

[129] «Rabbımız urpağımızdıñ işine özderinen, olarğa ayattarıñdı oqïtın, Kitaptı äri ükimderin üyretip, olardı tazartatın bir elşi jibergeysiñ, küdiksiz Sen öziñ ğana asa üstem, öte danasıñ» (dep jalbarındı. Ibırayım Ğ.S. nıñ tilegi boyınşa Muxammed Ğ.S. elşi bolıp keldi)

[130] Özin bilmegen aqılsızdan basqa kim Ibırayım (Ğ.S.) nıñ jolınan bet buradı? Rasında onı dünïede tañdadıq äri küdiksiz ol, axïrette de ïgilerden boladı

[131] Bir kezde Rabbı oğan: «Boy usın!»,- dedi. Ol: «ükil älemniñ Rabbına boy usındım» dedi

[132] Ibırayım (Ğ.S.) bunı uldarına ösïet etti jäne Yağqup (Ğ.S.) da: «Äy uldarım! Ärïne Alla sender üşin osı dindi unattı, sondıqtan sender nağız Musılman bolıp öliñder» dedi

[133] Yağqup (Ğ.S.) qa ölim kelgen sätte, balalarına: «Nemenege qulşılıq qılasıñdar?»,- degende, barma ediñder? Sonda olar: «Seniñ Täñiriñe, atalarıñnıñ Täñiriñe: Ismayıl, Isxaqtıñ bir- aq Täñiriñe qulşılıq qılamız. Sonday-aq Soğan boy usınamız» degen edi

[134] Mine solar bir ümmet edi, ötip ketti. Olardıñ eñbekteri özderine, senderdiñ eñbekteriñ özderiñe, sender olardıñ istegenderinen suralmaysıñdar. (Sonday-aq bul qılıqtarıñmen olardan paydalana almaysıñdar)

[135] Olar: «Yahwdï nemese Xrïstïan bolıñdar, twra jolda bolasıñdar» dedi. (Muxammed Ğ.S.) olay emes, Ibırayım (Ğ.S.) nıñ tup- twra jolındamız, ol ortaq qoswşılardan emes edi »de

[136] Jäne olarğa: «Biz Allağa, bizge tüsirilgen Quranğa äri Ibırayım, Ismayıl, ısxaq, Yağqup (Ğ.S.) tarğa, urpaqtarına tağı Musa, Ğïsa (Ğ.S.) ğa berilgen närselerge sonday-aq Rabbıları tarapınan özge payğambarlarğa berilgen närselerge ïman keltirip äri olardıñ araların ayırmaymız. (bärine de senemiz) jäne bizder Ol Allağa ğana boy usınwşımız» deñder

[137] Sonda olar, eger sender sengen sïyaqtı sense, onda ras twra jol tabar edi. Al eger olar bet bursa, sonda olar, mülde joldan şıqqan boladı. Sonda da alla seni olardan qorğawğa jetip asadı. Ol Alla, (T.) estwşi, är närseni bilwşi. (Xrïstïandar, twğan balaların bir sarı swğa şomıldırıp «tazardı» deydi. Allanıñ jaratqan öñi jaqsı. Jasama tüs ne kerek)

[138] Öñ Allanıki, Ön (berw) de Alladan kim artıq? Sondıqtan biz Oğan qulşılıq qılamız

[139] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «bizdiñ de senderdiñ de Rabbılarıñ Alla jayında bizben talasasıñdar ma? Bizdiñ istegenimiz bizge, senderdiñ istegenderiñ, senderge tän. Biz Allağa nağız ıqılastımız» de

[140] Nemese sender: «Ibırayım, Ismayıl, Isqaq, Yağqup jäne urpaqtarı: Yahwdï ne Xrïstïan edi» deysiñder me? (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Sender jaqsı bilesiñder me? Alla jaqsı bile me?»,- de. Janındağı Allanıñ kwäligin (Alla bildirgendi) jasırğannan kim zalımıraq? Sonday-aq Alla (T.) istegenderiñnen ğapıl emes

[141] Olar ötip ketken bir ümmet, olardıñ eñbekteri olarğa, senderdiñ eñbekteriñ senderge tän. olardıñ istegen isterinen sender suralmaysıñdar

[142] (Muxammed Ğ.S. Medïne qalasına köşip kelgennen keyin namazdı bir jarım jılğa jaqın «Mesjid Aqsa» jaqqa qarap oqıp, är waqıt qıblanıñ «Qağba» bolwın arman etetin edi. Aqır bir küni Allanıñ ämiri boyınşa «Qağba» jaqqa qarap namaz oqıla bastağanda, el arasında är türli küñkil boladı…) Adamdardıñ keybir aqımaqtarı: «Olardı, qarap turğan qıblasınan ne närse burdı?»,- deydi. (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Şığıs ta batıs ta Allağa tän. ol, qalağanın twra jolğa saladı » de

[143] Osılayşa senderdi (artıq, kemsiz)ortaşa bir ümmet qıldıq. Adamdarğa kwä bolwlarıñ sonday-aq payğambardıñ senderge kwä bolwı üşin. Qarap turğan qıblañdı, teris bağınatın birewlerden payğambarğa ilesetin kisilerdi bilwge istegen edik. Ärïne bul, Alla, twra jolğa salğandardan basqağa qïınıraq. Alla ïmandarıñdı joymaydı. Küdiksiz Alla, adam balasına öte jumsaq erekşe meyirimdi

[144] (Muxammed Ğ.S.) jüziñniñ kökke jönelgenin köremiz. Sondıqtan öziñ razı bolğan qıblağa aynaldıramız. Endi jüziñdi «Mesjid Xaram» jaqqa bur. (Müminder) qay jerde bolsañdar da: Jüzderiñdi sol jaqqa jöneetiñder. Rasında özderine kitap berilgender, negizinen qıblanıñ awıswın Rabbılarınan bir şındıq ekenin biledi. Alla olardıñ istegenderinen ğapıl emes

[145] (Muxammed Ğ.S.) ol kitap berilgenderge är türli muğjïzanı keltirseñ de olar seniñ qıblaña ilespeydi (qosılmaydı). Al, sen de olardıñ qıblasına qosılwşı emessiñ. Sonday-aq olar da bir-birewleriniñ qıblalarına ilespeydi. Öziñe munşalıq mälimet kelgennen keyin, olardıñ oylarına elikteseñ, älbette sen anıq zalımdardan bolasıñ

[146] Özderine kitap bergenderimiz (Muxammed F.C. dı) uldarın tanığanday tanıydı. Negizinen olardan bir tobı (ğalımdarı) şındıqtı bile tura jasıradı

[147] (Muxammed F.C.) xaqïqat Rabbıñnan kelgen. Sondıqtan sirä küdiktenwşi bola körme

[148] Ärkimniñ bir bet alatın qıblası bar. Sonda jaqsılıqqa jarısıñdar. Qayda bolsañdar da Alla barlığıñdı birarağa jïnaydı. Küdiksiz Alla (T.) nıñ är närsege küşi jetedi

[149] Qaydan (jolğa) şıqsañ da jüziñdi Mesjid Xaram jaqqa qarat. Öytkeni ol, Rabbıñnan bir xaqïqat. Alla (T.) ne istegenderiñnen ğapıl emes

[150] Jäne qaydan (jolğa) şıqsañ da jüziñdi Mesjid Xaram jaqqa qarat. (Bul jerdegi qıblanıñ qaytalanwı: mañızdılığın bekitw. R.M.) (Äy müminder!) Qayda bolsañdar da (namazda) jüzderiñdi solay qaratıñdar. Adamdar gşin senderge qarsı bir dälel bolmasın. (Ya.wdïler: "Bular Ibırayım: F.C. nıñ dininde bolsa, nege Kağba jaqqa qaramadı?" demesin.) Biraq olardıñ zalımdarı ayta beredi. Olardan qorıqpañdar. Senderge nığmetterimdi tolıqtawım jäne twra jolda bolwlarıñ gşin Menen qorqıñdar

[151] Işteriñe, özderiñnen ayattarıïdı oqïtın, senderdi tazartatın jäne senderge Qurandı äri ükimderin üyretetin sonday-aq bilmegenderiñdi uyretetin Elşi jibergenimiz sïyaqtı

[152] Endi, Meni eske alıñdar, Men de senderdi eske alamın jäne Mağan şükirlik kılıñdar da qarsı bolmañdar

[153] Äy müminder! Sabır jäne namazbenen (Alladan) järdem tileñder, küdiksiz Alla (T.) sabır etwşilermen birge

[154] Alla jolında öltirilgenderdi (şähïtterdi) olar öli demeñder, olar tiri, biraq sender sezip bile almaysıñdar

[155] Ärïne senderdi xawip-qater, aşarşılıq jäne mapdardan, jandardan sonday-aq enimderden kemitw arqılı sınaymız, (Muxammed F.C. sonday jardaylarda) sabır etwşilerdi qwandır

[156] Qaşan olarğa bir qayğı jetse: "Olar şın mäninde biz Allağa tänbiz äri Oğan qaytwşımız" dedi

[157] Mine solarğa, Rabbıları jaqtan jarılqaw jäne märqamet bar. Äri olar twra joldağılar

[158] Nerizinde "Safa, Märwe" Allanıñ belrilerinen. Sonda kim xaj nekese ğumra orındasa, op ekewin de tawap etwdic oqası joq. Kikde - kim artıqşa bir xayır istese, Alla şükirlikti qadırlawşı, tolıq bilwşi

[159] Negizinen biz ap-aşıq ükimerdi äri twra joldı Kitapta adamdarra bayan etkennen keyin jasırğandar, solarğa Alla lağınet etedi äri barlıq lağınet etwşiler lağınet etedi

[160] Biraq täwbe etkender, jağdayların tüzeltkender jäne şındıqtı bayan etkender basqa. Mine solardıñ täwbesin qabıp etwşi, erekşe meyirimdimin

[161] Rasında sonday qarsı kelgender jäne qarsı bolğan küyde ölgender, mine solarğa Allanıñ lağıneti äri periştelerdiñ jäne birtutas adamdardıñ lağıneti boladı

[162] Olar lağınette mäñgi qaladı, olardan ğazap jeñiltilmeydi de olarğa mursa berilmeydi

[163] Täñirleriñ bir-aq Täñir. Odan basqa eşbir Täñir joq. Ol, asa qamqor, erekşe meyirimdi

[164] Kü diksiz kökter ken jerdiñ jaratılwında, tün ken künniñ awıswında, adam balasına paydalı närselermen teñizde jürren kemede jäne Allanıñ kökten jañbır jawdırıp, jer ölgennen keyin onımen jandandırwında äri onda är tü rli xaywandı taratwında, jelderdi jäne kök pen jerdiñ arasındağı bağınıştı bulttı basqarwında älbetre oylağan elge (Allanıñ barlığı, birligine) belgiler bar

[165] Adamdardıñ keybirewleri Allağa özgeni teñdes etedi de olardı Allanı süygendey süyedi. Al müminder, Allanı tağı artıq süyedi. Eger zalımdar ğazaptı körse, bükil qwattıñ Allağa tän ekenin, şın mäninde Allanıñ qattı azap ïesi ekenin bilse edi

[166] Sol waqıtta erilgender (bastağandar), özderine ergenderden bezedi. Sonday-aq olar azap körgende qarım- qatınastarı kesiledi

[167] Al erwşiler: «Ätteñ! Bizge (dünïege) qaytar kün bolsa, olar bizden bezgendey, bizde olardan bezer edik» der. Solayşa Alla olardıñ istegen isterin özderine ökiniş etip körsetedi. Sonday-aq olar tozaqtan şığwşı emes

[168] Äy adam balası! Jer jüzinde bolğan xalal, taza närseden jeñder jäne şaytannıñ izimen jürmeñder! Öytkeni ol senderge aşıq duşpan

[169] Şınayı türde ol senderge jamandıqtı, arsızdıqtı jäne Allağa qarsı bilmeytinderiñdi aytwdı nusqaydı

[170] (Mekke müşrikterine) Alla tüsirgen (Quranğa) boy usınıñdar delinse, olar: «Joq, üstinde ata-babalarımızdı tapqan jolğa ilesemiz» dedi. Eger ataları eş närseni tüsinbegen äri twra jolda bolmağan bolsa da ma? (Sonda da solardıñ jolımen jüre me)

[171] Käpirlerdiñ, mısalı: Dabıstağanda, ündi, ayğaydı ğana estip tüsinbeytin birew tärizdi; sañıraw, saqaw jäne soqır. Sonda olar eş närseni añğarmaydı

[172] Äy müminder! Rïzıqtandırğanımızdıñ jaqsısınan jeñder. Äri Allağa şükirlik etiñder, eger Oğan ğana qulşılıq etetin bolsañdar

[173] Şınayı türde senderge ölekseni, (aram ölgen maldı), qandı, doñız etin jäne Alladan basqanıñ atımen bawızdalğandı aram qıldı. Sonda kim mäjbürlense, qarsılıq qılmasa, şekten şıqpasa oğan kinä joq. Küdiksiz Alla öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi. (Alladan basqağa arnalıp bawızdalğan mal aram. Eger bir Musılman Alladan basqağa jaqındasw nïetimen bawızdasa dinnen şığadı. Bawızdağanı jemtik boladı. Jäne mäjbürlik eki türli: Jeytin taba almaw, ne birew zorlaw)

[174] Sonday Alla tüsirgen Kitaptan (Täwrattağı Muxammed Ğ.S.nıñ sïpattarın) jasırıp, onı az aqşağa (dünïege), ayırbastağandar, Solar qarındarına ottı ğana jeydi. (Qarındarın otpen toltıradı.) Qïyamet küni Alla olarğa til qatpayı da olardı aqtamaydı jäne olarğa küyzeltwşi ğazap bar

[175] Olar adaswdı twralıqtıñ ornına, azaptı jarılqawdıñ ornına awıstırıp alğandar. Sonda olar tozaqqa qalay şıdaydı

[176] Osı, Allanıñ Kitaptı twralıqpen tüsirgendigi üşin. Negizinen Kitap jayında talasqandar uzaq qayşılıqta

[177] Yahwdïler Mesjid Aqsanı, Xrïstïandar onıñ şığıs jağın qıbla tutıp, ärqaysısı öz qıblasın jaqsı dep oylaydı. Jüzderiñdi şığısqa, batısqa jöneltw bir ïgilik emes. Biraq kim Allağa, aqïret künine, periştelerge, kitaptarğa, payğambarlarğa ïman keltirse jäne jaqındarına, jetimderge, miskinderge, jolda qalğandarğa, qayırşılarğa jäne qul azat etwge jaqsı köre otırıp, mal sarıp qılsa äri namazdı tolıq orındap zeket berse, özara baylasqan wädesin orındawşı, tarşılıqta, qïınşılıqta jäne soğıs kezinde sabır etwşi bolsa, mine solar şınşıldar äri solar taqwalar

[178] Äy müminder! Senderge qısas (ese qaytarw) parız etildi: Azatqa azat, qulğa qul, äyelge äyel (öltiriledi). Degenmen oğan twıs jağınan keşirilse, onıñ erejege üyleswi ekinşi jaqtıñ da oğan durıs tölewi xajet. (Eger qısas keşirilip, qunğa toqtasa, alwşınıñ orınsız egeske qısas istemewi, berwşiniñ de durıs orındawı kerek.) Mine osı, Rabbıları jağınan jeñildik jäne märxamet. Al kimde- kim budan keyin şekten şıqsa, (kek saqtasa) ol üşin axïrette küyzeltwşi azap bar

[179] Äy aqıl ïeleri! Sender üşin qısasta (kisi öltirgendi öltirwde) tirşilik bar. Ärïne saqnanarsıñdar

[180] Birewleriñe ölim kelgen şaqta, artına mal qaldırsa, äke- şeşesine, jaqındarına durıstıqpen ösïet parız etildi. ösïet taqwalarğa bir mindet. (Bul ayattıñ ükimi mïras ayatımen qaldırılğan)

[181] Sonda birew ösïetti estigennen keyin awıstırsa, kinäsı onı özgertwşige boladı. Küdiksiz Alla är närseni estwşi, bilwşi

[182] Kim ösïet etwşiniñ qateleskendiginen nemese kinälı bolatındığınan seziktense, araların tüzeltip qoyudıñ oqası joq. (Ösïettegi qatelikti durıstawğa boladı.) Rasında Alla asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[183] Äy müminder! Senderge burınğılarğa parız qılğanday oraza parız qılındı. Ärïne saqsınarsıñdar

[184] Sanawlı künderde. Sonda senderden kim awrw nemese jolawşı bolsa, basqa künderde töler. Jäne sonday oraza küş keletiñder, (käri ne awrwlar) bir miskiñniñ tamağın tölesin. Sonda kim ıntığıp artıq xayır qılsa, ol özine jaqsı. (Munday oraza awır keletin käri, awrw ne eki qabat, omırawda balası bolğan äyelder orazanıñ ornına künine bir fiïir sadaqasın berwine boladı. Bilseñder sender üşin oraza ustawlarıñ tağı jaqsı)

[185] Ramazan ayı sonday bir ay, ol ayda adam balasına twra jol jäne (aq pen qaranı) ayıratın dälel türinde Quran tüsirildi. Senderden kim ramazan ayında bolsa, oraza ustasın. Al birew nawqas ne saparda bolsa, basqa künderde sanın toltırsın. Alla (T.) senderge oñaylıq qalaydı, awırşılıq qalamaydı. Senderdi twra jolğa salğan Allağa şükirlik etwleriñ üşin sanın toltırıñdar. Äri Allanı ulıqtañdar

[186] (Muxammed Ğ.S.) eger quldarım, Men twralı senen surasa: «Öte jaqınmın, qaşan Menen tilese, tilewşiniñ tilegin qabıl etemin. Endeşe olar da ämirimdi qabıl etsin. Jäne Mağan sensin. Ärïne twra jol tapqan bolar edi»

[187] (Bastapta key Musılmandar orazanıñ keşinde äyelderine jaqındaspağandıqtan osı ayat tüsken eken.) Senderge orazanıñ keşinde äyelderiñe jaqındasw xalal etildi. (Öytkeni bir-biriñdi qorğawda) olar senderge kïim, sender de olarğa kïim (ispetti) siñder. Alla özderiñe zïyan qılatındıqtarıñdı biledi. Sondıqtan täwbeleriñdi qabıl etip senderdi keşirdi. Al endi (budan bılay) olar jaqındasıñdar. Allanıñ özderiñe jazğanın talap etiñder. Jäne tañnan, qara jipten aq jip (qarañğılıqtan säwle) ayrılğanğa deyin işiñder, jeñder de soñsoñ orazanı keşke deyin tolıq orıñdandar. Meşitterde (ğïbadat etip) ığtïkäfta bolğan keşte äyelderiñe jaqındaspañdar. Osı Allanıñ şegi, oğan jaqındamañdar. Osılayşa Alla (T.) saqsınwları üşin adamdarğa ayattarın bayan etedi

[188] Aralarıñdağı maldarındı buzıq jolmen jemeñder. Sonday-aq bile tura adamdardıñ malınan bir bölim jew üşin bïlerge aparmañdar

[189] (Muxammed Ğ.S.) olar senen jaña twğan aydıñ jağdayın suraydı: «Ol, adamdar jäne xajılıq üşin waqıt belgilew» de. (Jäne olar xaj kezinde üyge art jağınan kirwdi jaqsı dep oylaydı. ) Üyleriñe artınan kirwleriñ bir jaqsılıq emes. Biraq kim saqsınsa sol jaqsılıq. Endeşe, üylerge esikterinen kiriñder äri Alladan qorqıñdar. Ärïne qutılasıñdar. (Mekke käpirleri Musılmandarğa jıl japa şektirip, Medïnege köşkennen keyin de qırsoñdarınan qalmay äri Mekkedegi üy- mülikterin talap alğandıqtan, özderi kïlikpegenderge kïlikpew, soğısqandarmen soğısw. Sonday qatın bala jäne din adamdarına soqtıqpay şartımen qorğanıs soğısına ämir tüsedi)

[190] Özderiñniñ soğısqandarmen Alla jolında soğısıñdar da şekten şıqpañdar. Negizinen Alla (T.) şekten şığwşılardı jaqsı körmeydi

[191] Olardı qaydan tapsañdar da öltiriñder. Özderi, senderdi (Mekkeden) şığarğanday olardı şığarıñdar. Buzaqılıq, kisi öltirwden qïın. Mesjit Xaramnıñ janında olar sendermen soğıspayınşa, ol jerde olarmen soğıspañdar. Eger olar senderdi öltirse, sender de olardı öltiriñder. Käpirlerdiñ jazası osılay

[192] Eger olar buzaqılıqtan tıyılsa, küdiksiz Alla jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[193] Olarmen buzaqılıq qalmay, din Allağa tän bolğanğa deyin soğısıñdar. Eger olar tıyılsa, duşpandıq zalımdarğa ğana

[194] Qurmetti ay, qurmetti aymen jäne qurmetter dolay. (Qurmetti aylarda soğısw ne soğıspay qurmettewler, eki jaqqa birdey). Sonda kim senderge soqtıqsa, sender de olar senderge soqtıqqanday soqtığındar jäne biliñder, şäksiz Alla taqwalarmen birge

[195] Alla jolında mal sarıp qılıñdar. (Sarañ qorqaq bolıp) özderiñdi öz qoldarıñmen xawip- qaterge salmañdar. Jaqsılıq isteñder. Şın mäninde Alla ïgilik istewşilerdi jaqsı köredi

[196] Xaj jäne ğumranı Alla üşin tolıq orındañdar. Eger (jolda) tosılsañdar, qurbandıqtan qolaysısı boladı. Qurbandıq ornına barğanğa deyin şaştarıñdı aldırmañdar. (Qurbandıq barıp bawızdalğannan keyin şaş aldırıp ıxramnan şığadı). Birew (ıqramda) nawqas nemese basında bir jaysızdıq bolıp, şaş aldırsa oraza ne sadaqa nemese qurbandıqtan tölew saladı. Al qaşan amandıqta bolsañdar xajğa deyin ğumradan paydalansa, (äweli ğumranı orındap, ıxramnan şığıp, xaj üşin qayta ıxram baylansa, bunı «Xaj Tämattuğ» dep ataydı). Sonda qolaylı bir qurban şaladı. Eger birew qurbandıq taba almasa, xajda üş kün, üyge qaytıp kelgende jeti kün bolıp, tolıq on kün oraza ustaydı. bul üyi Mesjid Xaramnıñ mañında bolmağandar üşin. Alladan qorqındar. Negizinen Allanıñ qattı ğazap ïesi ekenin biliñder

[197] Xaj (şäwwal, zılqağda jäne zılxajjanıñ onına deyingi) belgili aylar. Kim ol aylarda (ıxram baylanıp) mindettense, xaj kezinde äyelge jaqındasw, kinä istew jäne janjal joq. Äy aqıl ïeleri! Nenedey xayır isteseñder, Alla onı biledi. Jäne azıq alıñdar. Negizinde azıqtıñ jaqsısı taqwalıq. «Äy aqıl ïeleri! Menen ğana qorqıñdar.»

[198] Senderge Rabbılarıñnıñ keñşiligin izdewleriñniñ (käsip istewleriñniñ) oqası joq. Qaşan Ğarafattan qaytsañdar, Maşğarıl xaramnıñ qasında, Allanı eske alıñdar. Sonday-aq Onı, senderge nusqağanınday eske alıñdar. Sender burın azğındardan ediñder. (Burın Qurayıştar dandaysıp, Ğarafatqa barmay Müzdelifeden qaytatın jäne Mïnada ata- babaların maqtaytın edi)

[199] Soñsoñ el qaytqan jerden qaytıñdar da Alladan jarılqaw tileñder. Küdiksiz Alla öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[200] Qaşan xaj ğamaldarıñdı öteseñder, (Mïnada) Alla (T.) nı ata-babalarıñdı zikir etkendey tipti odan da artıq zikir etiñder. Sonda adamdardan kim : «Rabbımız! Biz dünïede ğana jaqsılıq ber!»,- dese olarğa aqïrette nesibe joq

[201] Jäne olardan kim: «Rabbımız! Bizge dünïede de jaqsılıq ber äri axïrette de jaqsılıq ber. Jäne tozaq otınıñ azabınan saqta!»,- deydi

[202] Mine olar üşin ğamaldarınan üles bar. Alla (T.) esepti tezinen körwşi

[203] Sanawlı künde Allanı zikir etiñder. Sonda kinädan saqtanğan kisige, (Mïnadağı ğïbadattı) asığıp eki künde bitirse oqası joq. Birew keşikse de kinä joq. Alladan qorqıñdar äri negizinde Allağa qaytarılatındıqtarıñdı biliñder. (Müşrikterden Şarq Ulı Axnas Muxammed Ğ.S. ğa kelip ädemi sözdermen Musılman bolğanın aytıp, şığa bere Musılmandardıñ eginderin örtep, maldarın öltirgen eken)

[204] (Muxammed Ğ.S.) adamdardan keybirewleriniñ dünïe tirşiligindegi sözi öziñdi tañırqatadı da Allanı jüregindegisine ayğaq qıladı. Ol öte sotqar qaskünem

[205] Qaşan beti burılsa, jer jüzinde sotqarlıq istewge sonday-aq egindi, maldı joq etwge tırısadı. Alla jawızdıqtı jaqsı körmeydi

[206] Al qaşan oğan: «Alladan qorıq!»,- delinse, onıñ pañdığı ustap, özin künäkar etedi. Oğan tozaq jetedi, nendey jaman orın

[207] Adamdardan Allanıñ rïzalığın izdep janın satatındar da bar. Alla (T.) quldarına tım jumsaq

[208] Äy müminder! Ïslamğa bütindey kiriñder. Şaytannıñ izine ermeñder. öytkeni ol, senderge aşıq duşpan

[209] Senderge aşıq dälelder kelgennen keyin joldan taysañdar, biliñder Alla tım üstem, xïkmet ïesi

[210] Olar (Ïslamğa tolıq kirmegender), bulttıñ köleñkesinde Alla jäne perişteler kelip, istiñ bitip ketwin ğana küte me? Ister Allağa qaytadı

[211] (Muxammed Ğ.S.) Ïzraïl urpaqtarınan sura. Olarğa qanşalağan aşıq muğjïzalar keltirdik. Kim özine Allanıñ nığmeti kelgennen keyin özgertse, küdiksiz Alla qattı azap ïesi

[212] Sonday käpir bolğandarğa dünïe tirşiligi ädemi körindi de Musılmandardı tälkek qıladı. Negizinde taqwalar qïyamet küninde olardan üstem boladı. Jäne Alla qalağanın esepsiz rïzıqqa böleydi

[213] Adam balası bir-aq ümmet edi. Sonda Alla qwandırwşı, qorqıtwşı payğambarlar jiberdi. Adamdardıñ aralarındağı talas närselerge ükim etw üşin olarmen birge xaq Kitap jiberdi. Sol kitap berilgenler, aşıq dälel kelgennen keyin aralarındağı kekşildikten ğana qayşılıqqa tüsti. Sonda Alla ïman keltirgenderdi, olar tartısqan şındıqqa öz uyğarwımen jetkizdi. Alla qalağanın dañğıl jolğa saladı

[214] (Musılmandar!) Senderge burıñğı ötkenderdiñ basına kelgen sïyaqtı (jağday) kelmey jannatqa kirwleriñdi oyladıñdar ma? Olarğa, aşarşılıq, awırw- nawqas keldi. Sonday-aq Payğambar jäne onımen birge ïman keltirgender: «Bizge Allanıñ järdemi qaşan bolar eken?»,- degenge deyin (qïınşılıqta) terbetildi. Esteriñde bolsın. Negizinen Allanıñ järdemi jaqın

[215] (Muxammed Ğ.S.) olar senen Alla jolında ne beretindikterin suraydı. «Nendey xayır sarıp qılsañdar; Äke-şeşe, jaqındar, jetimder, miskinder jäne jolda qalğandar üşin. Xayırdan ne isteseñder, küdiksiz Alla onı biledi» de

[216] (Äy müminder!) Senderge süykimsiz bolsa da soğıs parız qılındı. Bir jek körgen närseleriñniñ sender üşin xayırlı bolwı mümkin. Jäne jaqsı körgen närseleriñniñ senderge jaman bolwı da mümkin. Alla (T.) biledi, sender bilmeysiñder. (Bädir soğısınan burın jiberilgen bir şalğınşı käpirlermen qaqtığısıp qalğan küni keşinde Rejep ayı körinip qaladı)

[217] (Muxammed Ğ.S.) olar senen qurmetti ayda soğıswdan suraydı. Olarğa: «Ol ayda soğısw zor kinä. Degenmen, Allanıñ jolınan tïyu, Oğan qarsı kelw, Mesjid Xaramnan tıyu jäne onıñ turğındarın şığarw Alla (T.) nıñ qasında tağı zor künä» de. Sonday-aq jawızdıq, kisi öltirwden de zor. Eger olardıñ şamaları kelse, senderdi diñderiñnen qaytarğanğa deyin özderiñmen soğıswdı üzbeydi. Senderden kim dinnen qaytıp, ol käpir küyinde ölse, olardıñ ğamaldarı dünïe, axïrette de joyılıp jäne olar tozaqtıq bolıp, olar onda mäñgi qaladı

[218] Şınayı ïman keltirgender, awa köşkender jäne Alla jolında soğısqandar mine solar, Allanıñ raxmetiñ ümit etedi. Alla asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[219] (Muxammed Ğ.S.) olar senen araqtan, qumardan suraydı. Olarğa: «Ekewinde de zor künä bar. Adamğa paydası bola tura, paydasınan köri künäsı zorıraq» de. Al jäne senen: «Alla jolında ne beretindikterin» suraydı. «Artığı beriledi» de. Alla (T.) sender tüsiner dep ayattarın östip bayan etedi

[220] (Bul ayat boyınşa, araq pen qumardıñ zor künä ekendigi, sonday-aq paydasınan künäsı zor ekendigi bildirilip, mas xalinde namazğa jaqındamaw nusqala otırıp, «näjis» delinip kesimdi türde tıyım salınğan) (Dünïe aqïrette oylanıñdar….) (Muxammed Ğ.S.) olar senen jetimderdiñ jayınan suraydı. Olarğa: «Jetimderdi tüzetw jaqsı. Tipti olardı qosıp alsañdar, sonda olar twıstarıñ. (Bötendigi joq) Alla (T.) buzwşını, tüzewşiden ayırıp biledi. Alla qalasa, älbette senderdi zorlar edi » de. Şın mänide Alla öte üstem, xïkmet ïesi

[221] Müşrik qatındarmen olar ïman keltirgenge deyin üyleñbender. Azat müşrik qatınnan mümin küñ artıq. Eger senderdi qızıqtırsa da. Jäne ïman keltirgenge deyin, müşrik erge mümin äyelderdi de üyleñdirmender. Eger olar senderdi qızıqtırsa da. Müşrik azat erden mümin qul artıq. Olar, tozaqqa şaqıradı da, Alla öz uyğarwımen jannatqa şaqıradı. Sonday-aq adamdar ügit alsın dep, ayattarın bayan etedi

[222] (Muxammed Ğ.S.) olar senen etekkir jayınan suraydı. Olarğa: «Ol jïrenişti närse, etekkir kezinde äyelderden awlaq bolıñdar. Olarğa tazarğanğa deyin jaqındaspañdar. Qaşan olar naq tazarsa, olarğa Allanıñ özderiñe buyırğan jerinen jaqındasıñdar» de. Şäksiz Alla täwbe etwşilerdi jaqsı köredi äri taza bolwşılardı da jaqsı köredi

[223] Öytkeni äyelderiñ egindikteriñ. Egindikteriñe qalay qalasañdar keliñder. Aldın ala özderiñ üşin qamdañındar. Sonday-aq Alladan qorqıñdar da negizinen Allağa qawışatındıqtarıñdı biliñder. (Muxammed Ğ.S.) müminderdi qwandır

[224] Alla degen anttarıñdı jaqsılıq istemewleriñe, saqsınbawlarıña jäne adamdardıñ arasın jarastırmawlarıña bögetqılmañdar. (Allanıñ atımen bunday ant etpew, etilgen jağdayda käferat berip buzw kerek. Alla (T.) är närseni estwşi, bilwşi

[225] Alla anttarıñdı bos sözdi tergemeydi. Alayda jürekteriñ istegendi esepke aladı. (Oylamay awızşa etken ant esep emes.) Alla asa jarılqawşı, erekşe jumsaq

[226] Äyeline jaqındaspawğa ant etkender, tört ay kütedi. (Eger tört ay işinde käpparat tölep) anttarın buzsa, şäksiz Alla (T.) asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[227] Eger olar talaq nïet etse, (tört ayğa deyin antın buzbasa, talaq boladı) Rasında Alla är närseni estwşi, bilwşi

[228] Talaq bolğan äyelder, üş etekkir merzimi kütedi. Olarğa jatırlarındağı Allanıñ jaratqanın jasırwları durıs emes. Eger olar Allağa, aqïret künine senetin bolsa, bul jerde eger jaraswdı qalasa, äyelderin qayta alwğa öz erleri layığıraq. Erlerdiñ äyelderdegi xaqtarı sïyaqtı, äyelderdiñ de erlerde belgili xaqtarı bar. Äyelderden köri erlerdiñ därejesi artıq. Alla (T.) öte ustam, xïkmet ïesi

[229] Talaq eki ret. Sonda ne twralıqpenustaw nemese jaqsılıqpen ajırasw kerek. (Qaytalay berw durıs emes. ) Olarğa bergenderiñnen eş närse alwlarıñ xalal emes. Biraq ekewi de Allanıñ şegin orınday almawdan (birge jasay almawdan) qorıqsa jäne sender de ekewiniñ Allanıñ şegin orınday almawınan qawip qılsañdar, ol waqıtta äyeldiñ, erine bodaw berwinde ekewine de künä joq. Mine osı Allanıñ şegi, sonda odan ötpeñder. Al kim Allanıñ şeginen ötse, mine solar zalımdar

[230] (Ekiden keyin) er, äyelin mülde ajıratsa, budan keyin oğan, ol basqa erge tïmeyinşe xalal bolmaydı. Eger onı, ol (ekinşi er) talaq qılsa, ekewi de Allanıñ şegin orındaymız dep oylasa, qayta tabıswlarında künä joq. Bul bilgen elge Allanıñ bayan etken şekteri

[231] Äyelin talaq qıldım degennen keyin ğıddatı tolmay turıp, eki ret sözinen qaytwına boladı. Bunı «Rajğï» talaq dep ataydı. Qaşan äyelderdi talaq qılsañdar da olardıñ ğıddatı jetse, sonda olardı twralıqpen ustañdar nemese olardı durıstıqpen birjola ajıratıñdar. Olardı zïyan salıp qanaw üşin ustamañdar. Kim osını istese, ras özine zulımdıq qılğan boladı. Allanıñ ayattarın mazaq qılmañdar jäne Allanıñ özderiñe bergen nığmetin äri senderdi nasïqattaw üşin tüsirgen Kitaptı, xïkmetti (Qurandı, sünnetti) tüsiniñder. Sonday-aq Alladan qorqındar da küdiksiz Allanıñ är närseni tolıq biletindigin biliñder

[232] Qaşan äyelderdi talaq qılsañdar, ğıddatı bitse, öz erimen rïzalasıp üylenwin tospañdar. (Nemese özara rïzalasqan birewmen üylenwin tospañdar.) Bul senderden Allağa, aqïret künine ïman keltirgenderge berilgen nasïxat. Bul sender üşin tım taza, öte päk. Alla biledi, sender bilmeysiñder

[233] Emizwdi tamamdağısı kelgen kisi üşin; analar, balaların tolıq eki jıl emizedi. Ananıñ tïisti köregi men kïimi, balanıñ äkesine mindet. Ärkimge şaması keletin ğana jükteledi. Ana, balası arqılı äri äke de balası üşin zïyanğa uşratılmaydı. Sonday-aq muragerge de sol sïyaqtı. (Bala emizwşiniñ tïisti xaqısı tölenedi.) Eger äke -şeşe rïzalıqpen keñesip, (omırawdan) ayırwdı qalasa, sonda ekewine de künä joq. Al eger balalarıñdı (Bögde äyelge) emizgileriñ kelse, xaqısın jaqsılap tapsırsañdar, senderge künä joq. Alladan qorqıñdar da biliñder! Rasında Alla istegenderiñdi tolıq körwşi

[234] Senderden qaytıs bolıp (artında) qaldırğan äyelderdiñ özderi; tört ay on kün (ğıddat) kütedi. Ärqaşan olardıñ belgili ğıddatı bitse, olardıñ özderiñe baylanıstı istegen isteriñ (üylenw üşin kïinip, tüzelwiniñ) senderge jawapkerligi joq. Alla ne istegenderiñnen tolıq xabar alwşı

[235] Al (bunday ğıddat işindegi) äyelderge üylenwdi jaqawratıp eskertwleriñde nemese işteriñde saqtawlarıñda bir sögis joq. Alla (T.) negizinen senderdiñ olardı eske alatındıqtarıñdı biledi. Biraq olarmen jasırın wäde baylaspañdar. Ärïne olarmen adettegi söz söylesw basqa. Ğıddatı jetbeyinşe neke baylawdı oylamañdar. Rasında Allanıñ jürekteriñdegini biletindigin biliñder. Sonda Odan ïmeniñder äri biliñder. Alla (T.) tım jarılqawşı, erekşe mulayım

[236] Sender äyelderdi jaqındaswdan, qalıñ toqtaswdan burın talaq qılsañdar sögis joq. Sonda olardı şamalı öz jağdayınşa, naşar öz xalınşa durıstıqpen paydalandırıñdar. Bul jaqsılıq istewşilerge bir borış

[237] Eger olarğa qalıñ toqtasıp, jaqındaswdan burın talaq qılsañdar, onda toqtasqan qalıñnıñ jartısı olarğa tän. biraq äyel keşse nemese nekeniñ tüyini qolındağı er, keñşilik etse: (Tutas berse) ol basqa. Keñşilik etwleriñ taqwalıqqa jaqınıraq. Sonday-aq aralarıñda keşirimdilikti umıtpañdar. Şäksiz Alla (T.) ne istegenderiñdi tolıq körwşi

[238] Namazdarğa onday-aq orta namazğa saqtıq isteñder. Allağa boy usınğan türde turıñdar

[239] Al eger qawip- qater de bolsañdar, jayaw nemese kölikte (bet alğan jaqqa ïşaramen oqıñdar.) Qaşan beybit bolsañdar, senderge bilmegenderiñdi üyretkenindey Alla (T.) nı zikir etiñder

[240] Qaytıs bolıp, äyelder qaldıratıñdar; äyelderiñ bir jılğa deyin (üylerinen) şığarılmay qamdalwların ösïet etsin. Eger özderi şığıp olardıñ özderine baylanıstı durıs istewlerinde senderge bir jawapkerşilik joq. Alla (T.) asa üstem, xïkmet ïesi (Bul ükim Ayat boyınşa mänsux)

[241] Al ajıratılğan äyelderdiñ de tïisti qamdalwları taqwalar üşin bir mindet

[242] Alla (T.) tüsinwleriñ üşin senderge ayattarın osılayşa bayan etedi. (Ïzraïl urpaqtarına, soğıs ämiri kelgende, ölimnen qorqıp, üylerin tastap qaşsa da ölimnen qutılmaydı)

[243] (Muxammed Ğ.S.) ol mıñdağandardıñ ölimnen qorqıp, jurttarınan şıqqandarın körmeysiñ be? Alla olarğa: «Öliñder» dedi. Soñsoñ olardı tiriltti. Küdiksiz Alla adamdarğa keñşilik ïesi. Degenmen adamdardıñ köbi şükirlik qılmaydı

[244] Alla jolında soğısıñdar äri biliñder. Alla tolıq estwşi

[245] Kim Allağa körkem qarız berse, (Alla jolında ıqılaspen mal jumsasa) sonda Alla (T.) ol üşin köptegen ese arttırıp beredi. Alla tarıltadı da keñitedi. Äri Ol jaqqa qaytarılasıñdar

[246] (Bükil täpsirler boyınşa «Ğamalqa» degen el, Ïzraïl urpaqtarına basqanşılıq jasap, jerlerinen aydap şığarıp, ata muraları, dinï kitaptarı qoyılğan Sandıqtarın tartıp alıp ketedi. Al sol Ğamalqanıñ urpaqtarınan Jalut degen patşanıñ zamanında, Ïzraïl urpaqtarı öz payğambarlarına: «Bizge bir patşa saylap ber, onıñ qol astında soğısamız» deydi.) (Muxammed Ğ.S.)Musa (Ğ.S.) dan keyingi Ïzraïl urpaqtarınıñ bastıqtarın körmeysiñ be? Sol waqıtta olar öz payğambarlarına: «Bizge patşa saylap ber, Alla jolında soğısamız» desti. Payğambar: «Mübada senderge soğıs parız qılınsa da soğıspasañdar?!»,- dedi. Olar: «Bizge Alla jolında soğıspaytın ne boldı? Rasında jurttarımızdan, bala- şağalarımızdan şığarıldıq» desti. Biraq olarğa soğıs parız bolğan sätte, olardıñ öte azdarınan basqası bas tarttı. Alla zalımdardı biledi

[247] Olarğa payğambarları: «daw joq. Alla senderge taluttı patşa sayladı» dedi. Olar: «Onıñ bizge patşalığı qalayşa boladı? Odan köri patşalıqqa bizder layıqpız. Sonday-aq oğan maldan da keñşilik berilmegen edi» desti. Payğambar: «Negizinen senderge onı Alla sayladı da özin bilimde äri tulğada artıq qıldı. Alla äkimşilikti qalağanına beredi. Alla, är närseni keñinen bilwşi» dedi

[248] Jäne olardıñ payğambarları: «Onıñ patşalığınıñ belgisi; Rabbılarıñ tarapınan, köñilge toqtaw bolatın sandıqtıñ kelwi. Onda Musa, harun (Ğ.S.) semyalarınan qalğan muralar bar. Onı perişteler köteredi. Rasında munda anıq belgi bar. Eger senseñder

[249] Sonda Talut äskerlerimen ayrılğan sätte: «Rasında Alla senderdi bir özenmen sınaydı. Kim odan işse, menen emes. Jäne kim odan tatpasa, ärïne ol menen. Biraq kim qolımen kösip alıp qana işse basqa» dedi. Sonda olardıñ öte azınan basqası odan işti. Sonımen Talut jäne onımen birge ïman keltirgender, özennen ötken şaqta: « bizde Jalut jäne onıñ läşkerlerine tötep berer küş joq» dedi. Sonday olardıñ anıq Allağa jolığwdı oylağandarı: «Allanıñ qoldawımen qanşa az top, köp toptı jeñgen. Alla sabırlarmen birge» dedi

[250] Olar Jalut jäne jawıngerleriimen qarsılasqan sätte: «rabbımız! Sabır ber, tabanımızdı bekitip, bizge käpir qawımğa qarsı järdem bere kör!»,- dedi

[251] Sonda olar, olardı Allanıñ buyrığımen jeñiliske uşırattı. Dawıt jaluttı öltirdi. Alla (T.) dawıtqa patşalıq, danalıq berdi. Äri oğan qalağanınan üyretti. (Temirden sawıt jasaw qustardıñ tilin bilw) Alla (T.) adam balasınıñ birin- biri arqılı qorğamasa, jer jüzi buzılar edi. Alla, bükil älemge keñşilik ïesi

[252] (Muxammed Ğ.S.) Osılar Allanıñ ayattarı, onı sağan şınayı türde oqïmız. Şın mäninde sen elşilerdensiñ

[253] Sol payğambarlardıñ keybirewlerin keybirewlerinen artıq qıldıq. Alla olardıñ keybirimen söylesken, keyiniñ därejelerin kötergen. Märyem ulı Ğïsa (Ğ.S.) ğa aşıq muğjïzalar berdik te onı jebreyil (Ğ.S.) arqılı qwattadıq. Eger Alla qalasa, özderine aşıq dälelder kelgennen keyin olar, payğambarlardan soñ soğıspas edi. Biraq olar qayşılıqqa tüsti. Sonda olardıñ keyi ïman keltirdi de keyi qarsı şıqtı. Eger Alla qalasa, olar birin- biri öltirmes edi. Biraq Alla qalağanıñ isteydi

[254] Äy müminder! Senderge bergen nesibemizden sawdalasw, dostıq, bolıswşılıq bolmaytın bir künniñ kelwinen burın Alla jolında jumsañdar. Al qarsı bolwşılar, olar zalımdar

[255] Alla (T.), Odan basqa eş täñir joq. Ol tiri, tolıq meñgerip turwşı, Ol qalğımaydı da uyıqtamaydı. Kökterdegi jäne jerdegi närseler Oğan tän. onıñ xuzırında öziniñ ruxsatınsız kim şapağat etedi? Olardıñ aldarındağını da arttarındağını da biledi. Olar, Onıñ qalawınan basqa eş närse bilmeydi. Onıñ kürsisi (Alla tağalanıñ eki ayağına arnalğan orın) kökter men jerdi sıydıradı. Oğan, ol ekewin qorğaw awır kelmeydi. Jäne Ol, öte bïik, asa zor

[256] Dinde zorlaw joq. Rasında twralıq, azğındıqtan ajıratıldı. Endi kim jawızdıqqa qarsı kelip, Allağa ïman keltirse, sonla ol ras üzilmeytin (berik) tutqanı ustadı. Alla är närseni estwşi, bilwşi

[257] Alla (T.) ïman keltirgenderdiñ dosı. Olardı qarañğılıqtardan jarıqqa şığaradı. Al qarsı bolğandardıñ dostarı şaytan, olardı jarıqtan qarañğılıqtarğa şığaradı. Mine solar tozaqtıq. Olar, onda mäñgi qaladı

[258] (Muxammed Ğ.S.) özine Alla patşalıq berdi dep, Ibırayım (Ğ.S.) men Rabbı jayında talasqanın körmediñ be? (Bul Qudaymın degen babıl patşası Namrud) Sol waqıtta Ibırayım (Ğ.S.): «rabbım öltiredi de tiriltedi» dedi. Ol: «Men de öltiremin de tiriltemin» dep, (ölimge buyırılğan birewdi qoya berip, jazıqsız birewdi öltirtedi) Ibırayım (Ğ.S.): «Rasında Alla kündi şığıstan keltiredi, sen onı batıstan keltirşi» dedi. Sonda käpir abırjıp qaldı. Alla zalım eldi twra jolğa salmaydı

[259] Nemese sonday qabırğaları töbesine qulağan bir kentten ötkendi körmediñ be? (Bul Ğuzayır Ğ.S.) Ol: «Alla bunı ölgennen keyin qaytıp tiriltedi?»,- dedi. Alla onı jüz jıl öltirip, soñsoñ tiriltip: «Qanşa jattıñ?»,- dedi. Ol: «Bir kün nemese künniñ bir bölimi jattım» dedi. (Alla): «Olay emes, jüz jıl ölip jattıñ, endi tamağıña swsınıña bir qara! Özgermegen. Al endi esegiñe qara! Seni adamdarğa ülgi üşin östidik. Al endi süyekterge qara! Onı qaytıp qurastırıp, sonan soñ oğan et kïdiremiz» dedi. (Ğuzayır Ğ.S. şirigen süyekterdiñ qudıretşe quralıp, et bitip, jandanıp türegelgenin kördi.) Bul jağdaylar oğan aşıqşa bilingende: «Sözsiz Allanıñ är närsege küşi jetetinin bildim» dedi

[260] Sonaw zamanda Ibırayım (Ğ.S.): «Rabbım! Ölikti qaytıp tiriltesiñ, mağan körset» dedi. (Alla): «Mağan senbeysiñ be?»,- dedi. (Ibırayım Ğ.S.): «Ärïne senemin, biraq jüregim ornıqsın» dedi. (Alla T.): «Qustardan törtew usta da öziñe üyirlestirip, (soyıp aralastır.)Sonsoñ är atwdıñ basına bir bölşegin qoy da sonan keyin olardı şaqır; derew sağan jetip keledi. Küdiksiz Allanıñ öte üstem xïkmet ïesi ekenin bil» dedi. (Ibırayım Ğ.S.) buyırılğandı orındadı. Allanıñ ämärä boyınşa qustar tirilip keldi. (Bular: Tawıs, kepter, qarğa, qoraz delingen. Tolıq mälimet täpsirlerde)

[261] Alla jolında mal sarıp qılğandardıñ mısalı: Är sabağında, jüz tüyir ösken jeti sabaqtı urıq tärizdi. Äri Alla kimge qalasa, neşe ese arttıra beredi. Alla (T.) tım keñ, är närseni bilwşi

[262] Sonday xayır istegender, bergenderine mindetsw, renjitw aralastırmasa, (berip alıp buldanbasa, keyitpese) olağa Rabbılarınıñ xuzırında sıylıq bar. Sonday-aq olarğa qorqınış joq äri olar qayğırmaydı

[263] Körkem söz jäne keşirimdilik, artınan buldanw, keyitw aralasqan sadaqan jaqsı. Alla (T.) bay, jumsaq

[264] Äy müminder! Allağa, aqïret künine senbey, adamdarğa körsetw üşin mal sarıp qılğan kisidey, sadaqalarıñdı mindet qılw, renjitwmen joymañdar. Mine sonıñ mısalı: Üstinde topırağı bar tas sïyaqtı, oğan qattı nöser jawsa, (topırağın şayıp) tas küyinde qaldırdı. Olardıñ eñbekteri eş boladı. Alla qarsı bolğan eldi twra jolğa salmaydı

[265] Sonday maldarın Allanıñ rïzalığın tilep, öz köñilderin bekitw üşin Alla jolında sarıp qılğandardıñ mısalı: Köteriñki jerdegi nöser jawıp eki ese önim bergen baqşa tärizdi. Sonda oğan jañbır tïmey, dımqıl tïse de önim beredi. Alla (T.) ne istegenderiñdi tolıq körwşi

[266] Senderdiñ birewleriñ, astarınan özender şığatın: Qurmadan, jüzimnen ärbir jemisteri bar baqşası bolsa da özine kärilik jetip, naşar jas balaları bolsa, sonda ol baqşanı jalındı quyın kelip örtep ketwin qalay ma? (Ärïne qalamaydı) Alla (T.) tüsinersiñder dep ayattarın östip bayan etedi

[267] Äy müminder! Tabıstarıñnıñ jäne sender üşin jerden şığarğan närselerimizdiñ jaqsılarınan, tïisti orınğa jumsañdar. Al jäne özderiñ közderiñdi jumıp äreñ ğana alatın sapasız närseni Alla jolında berwdi oylamañdar. Biliñder, Alla bay, maqtawlı

[268] Şaytan senderdi kedeylikpen qorqıtadı da arsızdıqtı ämir etedi. Al Alla (T.) senderge öz qasınan jarılqawdı, keñşilikti wäde etedi. Alla asa keñ, tolıq bilwşi

[269] Alla (T.) xïkmetti (tereñ bilimdi) qalağan qulına beredi. Al kimge bilim berilse, oğan köptegen ïgilik berilgen boladı. Bunı aqıl ïeleri ğana tüsine aladı

[270] Alla jolında ne berseñder nemese bir näzir atasañdar, küdiksiz Alla onı biledi. Jäne zalımdar üşin eşbir ärdemşi bolmaydı. (Berilgen sadaqalarmen atalğan näzirdiñ qay nïetpen bolğanın Alla biledi de qarsı bolwşılarğa järdem etilmeydi)

[271] Eger sadaqalardı körnew berseñder, sonda ol qanday äybet. (basqalarğa jetekşilik boladı) Eger onı jasırın berip äri onı paqırlarğa berseñder, ärïne sender üşin sondada jaqsı. (Alwşınıñ abıroyı qorğalıp, maqtan aralaspaydı.) Alla senderdiñ künälarıñdı jarılqaydı. Sonday-aq Alla istegenderiñdi tolıq bilwşi

[272] (Muxammed Ğ.S.) olardı twra jolğa salw sağan mindet emes. Biraq Alla kimdi qalasa, twra jolğa saladı. Nende xayır berseñder de sonda özderiñ üşin; Allanıñ rïzalığın tilep qana berseñder, Alla jolında beretin xayır özderiñe tolıq tölenedi äri senderge ädilsizdik etilmeydi

[273] Sonday Alla jolında qamalıp şıqpay otırğan, jer jüzinde jüre almaytın, bilmegender, olardı abıroy saqtağandıqtarınan bay dep oylaytın paqırlarğa beriñder. Olardı beynesinen-aq tanıysıñ. Olar adamdarğa jabısıp suramaydı. Sender ne xayır berseñder rasında Alla (T.) onı biledi

[274] Sonday maldarın kündiz- tüni kömes jäne körnew Alla jolında jumsağandar, sonda olarğa Rabbılarınıñ sıylıqtarı bar. Sonday-aq olarğa qorqw jäne äri olar qayğırmaydı

[275] Sonday ösim jegender, (qabırlarınan) jın soğıp turğanday eseñgirep turadı. Bup olardıñ: "Sawda da beyne ösim" degendikteriniñ saldarınan. Negizinde Alla sawdanı xalal, ösimdi xaram etken. Sonda kim Rabbınan nasïxat kelgende tıyılsa ötkeni ötip ketti. Onıñ isi Allağa tän. Al jäne kim qaytalasa, mine solar tozaqtıq. Olar onda mängi qaladı

[276] Alla ösimdi joyadı da sawdanı arttıradı. Äri Alla barlıq qarsı kelwşi künäkardı jaqsı körmeydi

[277] Negizinen ïman keltirip izgi is istegender, namazdı tolıq orındap, zeket bergender, olar üşin Rabbılarının qasında sıylıq bar. Olarğa qorqw joq äri olar qayğırmaydı

[278] Äy müminder! Alladan qorqıñdar. Eger senseñder ösimnen qalıp qalğan (Alasılarıñdı) qaldırıñdar (almañdar)

[279] Eger onı istemeseñder, (ösim alğandı qoymasañdar) bun ı Allağa, Payğambarına qarsı soğıs dep biliñder. Eger täwbe qılsañdar, sonda maldarıñnıñ bası özderiñdiki. Zulımdıq etpegen jäne zulımdıqqa uşıra mağan bolasıñdar

[280] Al eger borıştı, awır jağdayda bolsa, jaqsarğanşa qaraw kerek. Eger de sadaqa qılsañdar sender üşin tağı jaqsı. Eger bilgen bolsañdar

[281] Allağa qaytarılatın, sonsoñ ärkimniñ eñbegi özderine kemitilmey tolıq beriletin künnön saqsınıñdar

[282] Äy müminder! Eger belgili bir merzimge deyin bir-biriñe borıştansañdar, sonda onı jazıñdar. Aralarıñda bir xatşı durıs jazsın. Sonday-aq xatşı Allanıñ oğan üyretwi boyınşa jazwdan bas tartpasın. Borıştı kisi jazdırsın. Rabbı bolğan Alladan qorıqsın äri odan eş närse ke mitpesin. Sonda eger borıştı esalañ ne naşar (jas bala ya käri) nemese jazdıra a lmaytın (saqaw t.b.) bolsa, onıñ ïesi twra jazdırsın, Erkekteriñnen eki ayğaq qoyıñdar. Eger erkek bolmasa onda özderiñ unatqan ayğaqtardan bir erkek, eki äyel boladı. Eger ekewinic biri jañılsa, ekinşisi onıñ esine saladı. Kwäler şaqırıyağan sätte bas tartpasın. Az, köp bolsa da belgili merzimgö deyin jazwdan erinbeñder . Osılarıñ Allanıñ qasında twralıq; kwälik üşin mıktıraq jäne küdiktenbewgö de jaqınıraq. Biraq ta özara qolma-qol alıp, beretin äzir sawda bolsa, jazbawlarıcnıñ oqası joq. Sawdalasqan kezde ayğaq qoyıñdar, Xatşı da ayğaq ta zïyanğa uşıratı lması n . Eger onı isteseñder, ras künälı bolasıñdar, Alladan qorqıcdar. Äri Alla senderge üyrötödi. Sonday-aq Alla (T.) är närseni tolıq bilwşi

[283] Al eger saparda bolıp, xatşı taba almasañdar, onda borıştıdan bodaw alwğa boladı. Eger biriñe-birin senseñder, (bodawsız berilse) senilgen jaq amanatın tapsırsın. Sonday-aq Rabbı Alladan korıqsın. Kwälikti (körgöndöriñdi) jasırmañdar. Kim onı jasırsa jüregi künäkar boladı. Alla ne istegenderiñdi tolıq biledi

[284] Kökterdegi jäne jerdegi närseler Allaniki. Işteriñdegilerdi jarïyalasañdar da jasırsañdar da Alla senderden onıñ esebin aladı. Sonda kimdi qalasa, jarılqaydı da kimdi qalasa, azap qıladı. Sonday-aq Alla (T.) nıñ barlıq närsege tolıq küşi jetedi

[285] Payğambar özine rabbı tarapınan tüsirilgenge ïman keltirdi. Müminder de barlığı: Allağa, periştelerge, kitaptarğa jäne payğambarlarğa ïman keltirdi. «Elşilerdiñ araların ayırmaymız, estidik te boy usındıq. Rabbımız! Senen jarılqaw tileymiz, qaytıp barar jerimiz de Seniñ aldıñ» dedi

[286] Alla (T.) kisige şaması keletin mindetti ğana jükteydi; istegen jaqsılığı öz paydasına da, jamandığı zïyanına. «Rabbımız! Eger umıtsaq ne jañılsaq bizdi qolğa alma. Rabbımız! Bizge bizden burınğılarğa jüktegeniñdey awır jük jükteme. Rabbım! Bizge şamamız kelmeytindi artpa! Bizdi keşir, bizdi jarılqa, bizge märxamet et. Sen ïemizsiñ! Bizge käpir qawımğa qarsı järdem ber!»

[1] ÄlïfLäm Mïm

[2] Alladan basqa eşbir täñir joq. Ol tiri, tolıq meñgerwşi

[3] (Muxammed Ğ.S.) Alla (T.) sağan, aldındağını rastawşı Qurandı şındıq boyınşa tüsirdi. Jäne Täwrat, Injildi tüsirdi

[4] Burın adamdarğa twra jol edi. Jäne parıq qılatın muğjïzanı tüsirdi. Rasında Allanıñ ayattarına qarsı kelgender üşin qattı azap bar. Alla, öte üstem, öş alw küşine ïe

[5] Şın mäninde Alla (T.) ğa jerdegi, köktegi eş närse jasırın emes

[6] Ol sonday Alla (T.) senderdi jatırlarda qalawınşa beyneleydi. Odan basqa eşbir täñir joq. Öte üstem, xïkmet ïesi

[7] Ol Alla, sağan Quran tüsirdi. Onıñ aşıq mağnalı ayattarı bar. Solar Kitaptıñ anası (negizgi) irge tası. Ekinşi uqsas uğımda ayattar bar. Al jürekteriñde qıñırlıq bolğandar, buzaqılıq izdep, uqsas mağnalı ayattardıñ uğımın izdestirip soñına tüsedi. Onıñ uğımın Alla ğana biledi. Sonday-aq ğılımında ozat bolğandar: «Buğan sendik. Barlığı Rabbımızdıñ qasınan» deydi. Bunı aqıl ïeleri ğana tüsinedi

[8] Rabbımız! Bizdi twra jolğa salğannan keyin jüregimizdi awıtqıtpa. Jäne bizge öz qasıñnan ïgilik ber. Küdiksiz Sen öte beregensiñ

[9] Rabbımız! Rasında Sen küdiksiz keletin bir künde adamdardı jïnawşısıñ. Söz joq, Alla wädesinen aynımaydı

[10] Rasında sonday qarsı bolğandardıñ balaları, maldarı Alladan (keletin) eş närsege tötep bere almaydı. Mine solar tozaqtıñ otındarı

[11] Ädeteri; Perğawınnıñ sıbaylastarınıki jäne olardan burınğılardiki tärizdi. Olar ayatttarımızdı jasınğa şığarğan. Sonda Alla olardı künäları sebepti azaptağan. Allanıñ azabı qattı

[12] (Muxammed Ğ.S.) sonday qarsı bolğandarğa: «Tez jeñilesiñder de tozaqqa jïnalasıñdar. Nendey jaman orın.» de

[13] (Bädir soğısındağı) eki toptıñ qarsılaswında senderge bir ğïbrat bar. Bir top Alla jolında soğısadı. Ekinşi jaq qarsı edi. Olar Musılmandardı, közderimen, özderindey eki ese körwde edi. (Negizinde Musılmandar, üş jüz on üş, käpirler mıñday edi) Alla kimdi qalasa, öz järdemimen qoldaydı. Rasında bunda qırağılar üşin ärïne ğïbrat bar

[14] Adam balası üşin qatındar, balalar, altın kümisten jïnalğan qazınalar, sändelgen attar, maldar jäne eginderdi qızığa süyu ädemi körsetildi. Biraq olar dünïe tirşiliginiñ säni. Negizinde orınnıñ jaqsısı Allanıñ qasında

[15] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Senderge bularıñnan da jaqsı närseden xabar bereyin be?»,- de. Sonday taqwalar üşin Allanıñ qasında astarınan özender ağatın, onda mäñni turatın baqşalar sonday-aq tap-taza jubaylar äri Allanıñ rïzalığı bar. Alla (T.) quldarın tolıq körwşi

[16] Sonday : «Rabbımız! Ïman keltirdik, künämizdı jarılqa da ot ğazabınan saqta» degender

[17] Olar sabır etwşiler, şınşıldar, boy usınwşılar, Alla jolında mal sarıp qılwşılar jäne tañ säriden jarılqanw tilewşiler, (tañ namazın oqwşılar)

[18] Alla (T.), perişteler jäne ädilet üstinde turwşı ğılım ïeleri, rasında tım üstem, xïkmet ïesi Alladan basqa eşbir täñir joqtığına kwälik berdi

[19] Allanıñ qasında şınayı din Ïslam. Sonday Kitap berilgender, özderine mälimet kelgennen keyin aralarındağı künşildikten ğana talas- tartısqa tüsti. Kim Allanıñ ayattarına qarsı kelse, küdiksiz Alla tez esep körwşi

[20] (Muxammed Ğ.S.) olar senimen söz talastırwğa kirisse: «Özimdi Allağa tapsırdım äri mağan ergenderdi de» de. Sonday-aq kitap berilgenderge de nadandarğa da: «Ïslamdı qabıl ettiñder me?»,- de. Eger olar ïslamdı qabıl etse, twra jol tabar edi. Al eger olar bet bursa, sağan jalğastırw ğana mindet. Alla quldarın naq körwşi

[21] Allanıñ ayattarına qarsı kelgender jäne jazıqsız payğambarlardı öltirgender, sonday-aq adamdarğa twralıqtı ämir etkenderdi öltirgender, solardı küyzeltwşi ğazappen şüyinşile

[22] Mine solar dünïede de aqïrette de ğamaldarı joyılğandar. Sonday-aq olar üşin järdemşi joq

[23] (Muxammed Ğ.S.) sonday kitaptardan üles berilgenderdiñ aralarına ükim berw üşin Allanıñ Kitabına şaqırılğandardı körmeysiñ be? Soñsoñ olardıñ bir bölimi Odan bet buradı. Sonday- aq olar udayı bet burwşı

[24] Bul olardıñ: «Bizge tozaq otı, sanawlı künder ğana soqtığadı» degendikteri sebepti. Din jayındağı jasandı närseleri olardı aldadı

[25] Bolwı şäksiz künde jïnağanımızda sonday-aq ärkimge ädiletsizdik etilmey eñbekteri tolıq berilgende, jağdayları qalay bolar edi?…

[26] (Muxammed Ğ.S.) : «Äy mülik ïesi Alla! Kimge qalasañ mülik beresiñ de kimnen qalasañ, däwletti alasıñ. Sonday-aq kimdi qalasañ ardaqtaysıñ da kimdi qalasañ qorlaysıñ. Jaqsılıq Seniñ qolıñda. Şäksiz är närsege küşiñ jetedi» dep ayt

[27] Tündi kündizge aynaldırasıñ da kündizdi tünge aynaldırasıñ. Sonday-aq öliden tirini şığarıp, tiriden ölini şığarasıñ. Jäne kimdi qalasañ sansız nesibe beresiñ…

[28] Müminder, müminderden özge käpirlerdi dos tutpasın. Äldekim osını istese, Allağa eş närsede baylanısı joq. Biraq olardan saqtanw üşin bolsa basqa. Alla senderdi özi qorqıtadı. Jäne barar orın Alla jaq

[29] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Köñilderiñde bir närseni jasırsañdar da jïrïyalasañdar da Alla onı biledi. Äri Allanıñ barlıq närsege tolıq küşi jetwşi» de

[30] Sol küni ärkim istegen ïgiligin äzir tabadı da istegen jamandığınıñ arasımen öz arasınıñ uzaq qaşıqtıqta bolwın qalaydı. Alla senderdi özi saqsındıradı. Alla (T.) quldarına tım jumsaq

[31] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Eger Allanı süysender, onda mağan ilesiñder. Alla (T.) senderdi jaqsı körip, künälarıñdı jarılqaydı. Öytkeni, Alla asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi» de

[32] Jäne olarğa: «Allağa äri Payğambarğa boy usınıñdar» de. Eger olar bet bursa, sonda Alla qarsı bolwşılardı süymeydi

[33] Negizinen Alla (T.) Adam men Nux (Ğ.S.) tı jäne Ibırayım (Ğ.S.) men Ğımrannıñ jurağatın älemderge ardaqtı qıldı

[34] (Bular) bir- birinen tarağan urpaq. Alla är närseni estwşi, bilwşi

[35] Ğımrannıñ jubayı (faqwza qızı Xanna): «Rabbım! Işimdegini azat qılğan türde Sağan arnadım, menen qabıl ayla! Rasında Sen öziñ asa estwşi, bilwşisiñ» dedi

[36] Sonda ol, qız tapqan sätte: «Rabbım! Şınında men qız taptım» dedi. Alla onıñ ne tapqanın biledi. Ul, qızday emes. «Men onıñ atın Märyem qoydım. Onı da urpağın da şaytannan Sağan sïındıramın» dedi

[37] Sonda onı Rabbı jaqsı qabıldap, körkem ösirwmen ösirdi jäne oğan Zäkerïyanı (Ğ.S.) ïe qıldı. Zäkerïya onıñ xujırasına är kirgende onıñ qasında körek taptı. «Äy Märyem! Osı sağan qaydan keldi?»,- dedi. Märyem: «Ol Allanıñ qasınan, şäksiz Alla qalağan qulın esepsiz rïzıktandıradı» dedi

[38] Sol arada Zäkerïya (Ğ.S.) Rabbına jalbarındı: «Rabbım! Mağan qasıñnan ïgi urpaq ber. Şäksiz Sen tilekti estwşisin» dedi

[39] Zäkerïya (Ğ.S.) xujırada namaz oqıp turğanda, perişteler oğan: «Rasında Alla (T.) sağan, Alladan bolğan ämirdi (Ğïsa Ğ.S.dı) rastawşı, el ağası, näpsine ïe, ïgilerden bir Payğambar bolatın Yaxyamen qwanışqa böleydi» dep dawıstadı

[40] (Zäkerïya Ğ.S.): «Rabbım! Meniñ ulım qalayşa boladı? Negizinen özime kärilik jetti. Äyelim bedew» dedi. «osılayşa Alla qalağanın isteydi» (delingen jawap aldı)

[41] «Rabbım! Mağan bir belgi körset» dedi. «Belgiñ; üş kün adamdarmen ımdap qana söyleswiñ. Rabbıñdı köp zikir et te erteli- keş däripte» dedi

[42] Sol waqıtta perişteler: «Äy Meryem! Şäksiz, Alla seni tañdadı, tazarttı jäne älemdegi äyelderden ardaqtı qıldı» dedi

[43] «Äy Märyem! Rabbıña boy usın, säjde et jäne rüküğ qılwşılarmen birge rüküğ qıl.»

[44] (Muxammed Ğ.S.) mine bul sağan biz waxï etip otırğan kömes xabarlardan. Olardıñ qaysısı Märyemge ïe boladı dep, qalamdarın (şar) salğan kezde, qastarında joq ediñ. Sonday-aq olar talasqan sätte de aldarında emes ediñ

[45] Sol waqıtta perişteler: «Äy Märyem! Rasında Alla seni öz tarapınan bir sözben qwantadı; onıñ atı Mäsïx Ğïsa märyem ulı, dünïe aqïrette bedeldi sonday-aq Allağa jaqındardan boladı» dedi

[46] Besikte jäne erjetkende adamdarğa söyleydi. Äri ïgilerden boladı

[47] Märyem: «Rabbım! Mağan bir adam tïispese sonda balam qalayşa boladı!»,- dedi. (Perişteler): «Solayşa Alla qalağanın jaratadı» dedi. Qaşan bir istiñ bolwın qalasa, tek qana onı «bol» deydi, Sonda ol, bola qaladı

[48] Alla (T.) oğan kitaptı, xïkmetti jäne Täwrat, Injildi üyretedi

[49] Sonday-aq onı Ïzraïl urpaqtarına elşi qıladı: «Şın mäninde senderge rabbılarıñnan muğjïzamen keldim. Senderge qustıñ müsini sïyaqtı jasap, onı ürleymin. Sonda Allanıñ buyrığınşa qus boladı. Jäne Allanıñ buyrığınşa, anadan twma soqırdı, alamesti jazıp, ölikti tiriltemin äri üyleriñde ne jep neni qoyğandarıñnan xabar beremin. Rasında bul jağdayda sender üşin ärïne ülgi bar. Eger ïman keltirgen bolsañdar.»

[50] «Sonday-aq senderge aldımdağı Täwrattı rastawşı äri Rabbılarıñnan senderge aram etilgen key närselerdi xalal etetin ayat keltirdim. Alladan qorqıñdar da mağan boy usınıñdar» (dedi)

[51] «Negizinen Alla meniñ de Rabbım, senderdiñ de rabbılarıñ. Oğan qulşılıq qılındar, twra jol osı»

[52] Sonda Ğïsa (Ğ.S.) olardan qarsılıq sezgen kezde: «Alla jolında järdemşim kim?»,- dedi. Xawarïler: «Bizder Alla üşin kömekşimiz,Allağa ïman keltirdik, kwä bol, şınayı musılmanbız» dedi. (Xawarïler on eki kisi edi)

[53] «Rabbımız! Tüsirgeniñe ïman keltirip, Payğambarğa erdik; endi bizdi kwä bolwşılar men birge jaz»

[54] Olar aylakerlik istedi, Alla da amalın taptı. Alla täsilşilerdiñ jaqsısı. (Yahwdïler Ğïsa (Ğ.S.) nı öltirw üşin aylakerlik jasadı. Alla (T.) amalın tawıp, olardıñ birewin Ğïsa (Ğ.S.) ğa uqsattı. Olar sonı öltirdi

[55] Sol waqıtta Alla: «Äy Ğïsa! Seni Men alwşımın! Sonday-aq öz tarapıma köterwşimin äri qarsı bolğandardan tazartwşımın da sağan ileskenderdi qïyametke deyin qarsı bolğandarğa üstem qılamın. Sonsoñ qaytar jerleriñ Men jaq! Sonda talasqan närseleriñe ükim beremin» dedi

[56] «Al endi sonday qarsı elgenderdi, dünïede de axïrette de özderin qattı azappen qïnaymın äri olar üşin eşbir järdemşi bolmaydı»

[57] Jäne sonady ïman keltirip, izgi is istegender, sonday olardıñ sıylıqtarı tolıq beriledi. Alla zalımdardı jaqsı körmeydi

[58] (Muxammed Ğ.S.) mine osını sağan ayattardan, xïkmetti nasïxattardan oqïmız

[59] Şın mäninde Alla qasında Ğïsa (Ğ.S.) nıñ jağdayı: Özin topıraqtan jaratıp, sonsoñ «bol» degende bola qalğan Adam (Ğ.S.) nıñ jağdayı sïyaqtı

[60] (Muxammed Ğ.S.) Rabbıñnan bir xaqïqat. Endi küdiktenwşilerden bolma

[61] Al Ğïsa ( Ğ.S.) jayında sağan mälimet kelgennen keyin öziñnen kim talassa da olarğa: «Keliñder! Balalarımızdı, balalarıñdı, äyelderimizdi, äyelderiñdi, özderimizdi jäne özderiñdi şaqırıp alayıq. Sonsoñ Allanıñ lağıneti ötirikşilerge bolsın! Dep qarğasayıq» de

[62] Najırannan kelgen din basşılarına: «Eger Ğïsa (Ğ.S.) jayındağı senimderiñ ras bolsa, bala- şağalarımızben jïnalıp, Allanıñ lağıneti ötirikşilerge bolsın!»,- dep, (Muxammed Ğ.S.) Fatıma, Xasan, Xusayındı ertip şıqqan eken.) Rasında osı (Ğïsa Ğ.S.ğa baylanıstı) qïssalar älbette şındıq. Alladan basqa eşbir täñir joq. Şın mänide Ol Alla, asa üstem, tım kemeñger. (Bul Xrïstïandardıñ üş élementtik senimderine toytarıs)

[63] Eger olar (Allanı birlewden) bet bursa, Alla buzaqılardı biledi

[64] (Muxammed Ğ.S.) : «Äy Kitap ïeleri! Bizdiñ aramızben senderdiñ aralarıña birdey bir sözge keliñder; jalğız Allağa qulşılıq qılayıq, Oğan eş närseni ortaq qospayıq. Sonday-aq Alladan özge bir-birimizdi täñir tutpayıq» dep ayt. Eger olar jüz bursa: «Kwä bolıñdar, şiksiz biz Musılman boldıq» deñder

[65] Äy Kitap ïeleri! Ibırayım (Ğ.S.) jayında ne üşin talasasıñdar? Negizinen Injil de täwrat ta odan keyin tüsirilgen. Oylamaysıñdar ma

[66] Al sender mälimetteriñ bolğan närsege talastıñdar ğoy. Bilmegen närseleriñe nege talasasıñdar? Alla biledi, sender bilmeysiñder

[67] Ibırayım (Ğ.S.) Yahwdï de, Xrïstïan da emes edi, nağız Musılman edi. Ortaq qoswşılardan emes edi

[68] Rasında adamdardıñ Ibırayım (Ğ.S.) ğa eñ jaqındarı; oğan ergender men osı Payğambar (Muxammed Ğ.S.) jäne de müminder. Alla müminderdiñ ïesi

[69] Kitap ïeleriniñ bir tobı, senderdi adastırwdı qaladı. Olar, özderin ğana adastıradı. Biraq olar añğarmaydı

[70] Äy Kitap ïeleri! Özderiñ körip, bile tura, Allanıñ ayattarına ne üşin qarsı kelesiñder

[71] Äy Kitap ïeleri! Ne üşin şındıqtı, buzıqtıqpen aralastırıp, bile tura xaqïqattı jasırasıñdar

[72] Kitap ïeleriniñ bir tobı, (özara): «Müminderge tüsirilgen Quranğa kündizdiñ aldında (tañerteñ) ïman keltirip, kündizdiñ soñında (keşke jaqın) qarsı şığıñdar. Mümkin olar küdiktenip, dinderinen) qaytar» desti

[73] Al jäne olar: «­Öz dinderiñe ergenderge ğana seniñder» dedi. (Muxammed Ğ.S.): «Rasında Allanıñ jolı twra jol» dep ayt.(Tağı olar özara ): «Senderge berilgendey eşbirewge beriletindigine nemese olardıñ, Rabbılarıñnıñ janında senderge däleldeytindikterine de señbender» desti. (Muxammed Ğ.S.) : «Şın mäninde keñşilik Allanıñ qolında, Ol kimdi qalasa, soğan beredi. Sonday-aq Alla asa keñ, är närseni bilwşi» dep ayt

[74] Ol, qalağan kisisine märxametin arnaydı jäne Alla zor keñşilik ïesi

[75] (Muxammed Ğ.S.) keybir Kitap ïelerine, tolıp jatqan närse amanat qoysañ da, sağan öteytinderi bar. Tipti bir dïnar amanat berseñ de, udayı basında qaqşıyıp tursañ, äreñ beretinderi de bar. Onıñ sebebi olardıñ: «nadandar (Yahwdï bolmağandar) jayında bizge tergew joq» degendikterinen. Sonday-aq olar Allağa bile tura ötirik aytadı

[76] Olay emes! Kim öz wädesin orındasa, Alladan qorıqsa, rasında Alla (T.) taqwalardı jaqsı köredi

[77] Negizinen sonday Allağa bergen sertterimen, anttarın az aqşağa (dünïege) ayırbastağandar, mine solardıñ axïrette bir sıbağası joq. Qïyamet küni Alla olarğa söz qatpaydı da olarğa qaramaydı äri olardı ağartpaydı. Sonday-aq olar üşin küyzeltwşi azap bar

[78] Rasında kitap ïelerinen bir bölimi, Kitapta bolmağandı Kitapta bar eken dep oylawıñ üşin tilderin burmalap oqïdı da: «Osı Allanıñ qasınan keldi» deydi. Biraq ol Allanıñ qasınan emes. Sonday-aq olar bile tura ötirik aytadı

[79] Alla adamğa kitap, danalıq jäne payğambarlıq bergen bolsa, sonsoñ onıñ basqa adamdarğa: «Allanı qoyıp mağan qul bolıñdar» dewleri layıq emes. Biraq: «Kitaptı üyretwleriñ, oqwlarıñ boyınşa nağız Qudayşıl bolıñdar» (dewleri layıq)

[80] Sonday-aq olar senderge: «Periştelerdi, payğambarlardı täñir jasap alıñdar!»,- dep buyırmaydı. Senderdi Musılman bolğannan keyin qarsılıqqa buyıra ma

[81] Sol waqıtta Alla (T.) payğambarlardan: «Senderge Kitap, xïkmet berdim, soñıra jañdarıñdağıñı rastawşı Payğambar kelse, älbette oğan ïman keltirip, ärïne oğan järdem etesiñder! Moyındap awır mindetimdi qabıl aldıñdar ma?»,- degende, olar: «Qabıl aldıq!»,- degen. (Alla): «Endeşe kwä bolıñdar. Men de sendermen birge kwä bolwşılardanmın» degen

[82] Al, sonda budan keyin kim bet bursa, mine solar buzaqılar

[83] Olar, Allanıñ dininen basqa din izdey me? Kökterdegi jäne jerdegi barlıq jan ïesi erikti, eriksiz Allağa boy usınadı. Sonday-aq olar, ol jaqqa qaytarıladı

[84] (Muxammed Ğ.S.): «biz Allağa, özimizge tüsirilgen Quranğa, Ibırayım, Ismayıl, Isqaq, Yağqup (Ğ.S.) tarğa jäne urpaqtarına tüsirilgenge jäne Musa, Ğïsa (Ğ.S.) larğa sonday-aq payğambarlarğa Rabbılarınan tüsirilgenge de ïman keltirdik; eşbirewiniñ aralarında ayırmaşılıq jasamaymız. Sonday-aq bizder Ol Allağa boy usınwşılarmız» de

[85] Kim Ïslamnan basqa bir din izdese, äste odan qabıl etilmeydi de axïrette zïyanğa uşırawşılardan boladı

[86] Allağa ïman keltirip, şın mäninde Payğambardıñ xaqtığına kwä bolğannan äri olarğa aşıq dälelder kelgennen keyin qarsı şıqqan qawımdı Alla qalayşa twra jolğa saladı? Alla zalım eldi twra jolğa salmaydı

[87] Mine solardıñ jazaları: Şäksiz olarğa Allanıñ, periştelerdiñ äri birtutas adamdardıñ qarğısı boladı

[88] Olar qarğısta mülde qaladı da olardan azap jeñiltilmeydi jäne olarğa nazar awdarılmaydı

[89] Biraq sonday ïman keltirip, sonsoñ täwbe etkender jäne de ğamaldarın tüzeltkender basqa. Rasında Alla (T.) asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[90] Al sonday ïman keltirgennen keyin qarsı bolğandar jäne qarsılıqtarın arttırğandar, olardıñ täwbesi äste qabıl bolmaydı. Mine solar, joldan adasqandar

[91] Negizinen qarsı kelip, käpir küyinde ölgender, olardıñ ärbirewi jer jüzi tolı altın tölese de äste qabıl etilmeydi. Mine solar üşin küyzeltwşi azap bar. Sonday-aq olarğa eşbir järdemşi joq

[92] Süygen närseleriñdi Alla jolında jumsamayınşa, äste jaqsılıqqa jete almaysıñdar. Ne berseñder de Alla (T.) onı tolıq biledi

[93] Täwrat tüsirilwden burın,Ïsraïldıñ (Yağqup Ğ.S. nıñ) özine ğana aram etkennen basqa barlıq tağam Ïsraïl urpaqtarına xalal edi. (Muxammed Ğ.S.) olarğa ayt: «Eger sözderiñ şın bolsa, Täwrattı äkelip sonı oqıñdar

[94] Al budan keyin kim Allağa ötirik jala japsa, mine solar zalımdar

[95] (Muxammed Ğ.S.) : «Alla şın ayttı, al onda bir bağıttağı Ibırayım (Ğ.S.) nıñ jolına eriñder, ol ortaq qoswşılardan emes edi» dep ayt

[96] Negizinen adam balası üşin Mekkede alğaş qurılğan üy (Qağba) bükil älemge mübarak jäne twra jol

[97] Onda aşıq belgiler, Ibırayım (Ğ.S.) nıñ ornı bar. Sonday-aq kim oğan kirse, aman boladı. Onıñ jolına şaması kelgen kisiler, Alla üşin Qağbanı zïrat etw (xaj qılw) kerek. Al kim qarsı kelse, Alla barlıq älemnen bay

[98] (Muxammed Ğ.S.) : «Äy Kitap ïeleri! Ne üşin Allanıñ ayattarına qarsı kelesiñder? Alla senderdiñ ne istegenderiñe kwä. (Oğan ayan.)» dep ayt

[99] (Muxammed Ğ.S.) : «Äy Kitap ïeleri! Özderiñ twralığına kwä bola tura ne üşin qïsıqtıq izdep, müminderdi Allanıñ jolınan tıyasıñdar? Alla senderdiñ ne istegeñderiñnen ğapıl emes.» de

[100] Äy müminder! Kitap berilgenderdiñ bir bölimine boy usınsañdar, senderdi ïman keltirgennen keyin qarsılıqqa qaytaradı

[101] Senderge Allanıñ ayattarı oqılwda äri işteriñde Allanıñ elşisi bola tura qalayşa qarsı kelesiñder? Jäne kkim Allağa jabıssa, sonda ärïne ol twra jolğa tüsirildi

[102] Äy müminder! Alladan şınayı qorqwmen qorqıñdar da Musılman bolğan küyde ğana öliñder

[103] Tüp- tügel Allanıñ jibine (dinine) jabısıñdar da bölinbeñder. Sonday-aq özderiñe Allanıñ bergen nığmetin eske alıñdar. Öytkeni: Bir- biriñe duşpan ediñder, jürekteriñniñ arasın jarastırdı, Onıñ ïgiligimen twısqa aynaldıñdar. Ottan bir şuñqırdıñ ernewinde ediñder, senderdi odan qutqardı. Osılayşa Alla senderge ayattarın twra jolğa tüswleriñ üşin bayan etedi

[104] Senderden jaqsılıqqa şaqıratın sonday-aq durıstıqqa qosıp, burıstıqtan tosatın bir top bolsın. Mine solar qutılwşılar. (bir ïslam qoğamı bolw şart)

[105] Özderine aşıq dälelder kelgennen keyin sondaybölinip, qayşılıqqa tüskender tärizdi bolmañdar. Mine solarğa zor azap bar

[106] Qïyamet küni key better ağarıp, key better qaradı. Sonda qara betterge: «Ïman keltirgennen keyin qarsı keldiñder me? Endeşe, qarsı kelwleriñ sebepti azaptı tatıñdar!»,- (delinedi)

[107] Al endi aq jüzdiler, Allanıñ raxmetinde boladı da, olar onda mäñgi qaladı

[108] Osı Allanıñ ayattarı. (Muxammed Ğ.S.) onı, sağan şındıqpen oqïmız. Alla (T.), älemge zulımdıq etwdi qalamaydı

[109] Kökterdegi jäne jerdegi närseler Allanıñ ïeliginde jäne barlıq ister Allağa qaytarıladı

[110] Sender adam balası üşin ïgilikti ämir etip, qarsılıqtan tıyatın sonday-aq Allağa senetin xayırlı bir üüme bolıp, şığarıldıñdar. Al eger kitap ïeleri ïman keltirse edi, älbette olar üşin jaqsı bolar edi. Olardan ïman keltirgender de bar. Olardıñ köbiregi buzaqılar

[111] Olar senderge renişten basqa zïyan bere almaydı. Al eger sendermen soğıssa, sırt aynalıp qaşadı. Sonsoñ olarğa järdem etilmeydi

[112] Qayda bolsa da olarğa qorlıq soqqısı tïgen. Biraq Alladan qorğaw jäne adamdardan kelisim bolsa basqa. Äri olar Allanıñ aşwına uşırap, kedeyşiliktiñ de soqqısın jedi. Osı olardıñ Allanıñ ayattarına qarsı kelwleri, jazıqsız payğambarlardı öltärwleri sebepti. Sonday-aq olardıñ qılmıstı bolıp şekten şığwlarınıñ saldarınan

[113] Kitap ïeleriniñ bäri birdey emes. Olardıñ tün mezgilinde tike turıp, Allanıñ ayattarın oqıp, säjde etetin bir tobı bar. (Sälam ulı Ğabdulla sïyaqtı)

[114] Olar Allağa, axïret künine senedi de durısqa qosıp, burıstan tosadı. Sonday-aq xayırlı isterde jarısadı. Mine solar izgiler

[115] Olar xayırdan ne istese de toytarılmaydı. (Zaya ketpeydi) Alla (T.) taqwalardı tolıq biledi

[116] Negizinen qarsı bolğandardıñ maldarı, balaları Alladan eşbir närseni qorğamaydı. Mine solar tozaqtıq, olar onda mäñgi qaladı

[117] Olardıñ bul dünïe tirşiliginde qılğan xayırlarınıñ mısalı: Özderine zulımdıq istegen eldiñ eginine tïip joq etken swıq boran tärizdi. Olarğa Alla zulımdıq etpedi, biraq olar özderine zulımdıq etti

[118] Äy müminder! Özderiñnen özgelerdi sırlas tutpañdar. Olar senderge qastandıqtan tartınbaydı. Sonday-aq olar küyzelwleriñdi qalaydı. Olardıñ kekteri awızınan-aq körinip tür. Äri olardıñ jürekterindö jasırğandarı tağı ülken . Eger tüsinetin bolsañdar, ärïne senderge ayattarımızdı bayan ettik

[119] Ya, sender olardı jaqsı körseñder de, olar senderdi jaqsı körmeydi. Sonday-aq sender Kitaptıñ bärine senesiñder. Qaşan olar senderge kezdesse; "Ïman keltirdik" dep, al qaşan olar oñaşalana qalsa, senderge degen ızalarınıñ zardabınan sawsaqtarın şaynar. (Muxammed F.C.): "Izalanğan boyda ölip ketiñder!" de. Şöksiz Alla kökirektegilerdi tolıq biledi

[120] Eger senderge bir ïgilik jetse, olarğa jaman körinedi. Al eger senderge bir jamandıq jetse, oğan olar xoş boladı. Eger sabır etseñder, saqtıq isteseñder, olardıñ sığandıqtarı senderge eşbir zïyan kılmaydı. Küdiksiz Alla (T.) Olardıñ ne istegenderin tolıq biledi

[121] (Muxammed F.C. Uxıt soğısı kezinde) üyiñnen erte şığıp, müminderdi soğıs üşin orındarğa ornalastırwda ediñ. Alla är närseni estip, bilwşi

[122] Äy müminder! Özderiñnen özgelerdi sırdas tutpañdar. Olar senderge qastandıqtan tartınbaydı. (Uxıt soğısında munafıqtar maydannan qasaqana qaytıp ketkendikten, oñ-sol eki qanattağı topqada qobaljw kirdi.) Sol waqıtta senderden eki top, waımdap üreylendi. Sonday-aq Alla (T.) ol ekewiniñ järdemşisi edi. Müminder, Allağa täwekel etsin

[123] Ärïne Alla senderge Bädirde de järdem etti. Onda sender tağı naşar ediñder. Alladan qorqıñdar, älbette şükir etken bolasıñdar

[124] (Muxammed Ğ.S.) sol waqıtta (Bädirde) müminderge: «Rabbılarıñ senderge periştelerden üş mıñ tüsirip järdem etse, jetpey me?»,- dewde ediñ

[125] Ärïne eger sabır etseñder, saqsınsañdar sonday-aq jaw derew osı arağa jetip keletin bolsa, Rabbılarıñ senderge bes mıñ belgilewli periştelermen järdem etedi

[126] Alla (T.) munı sender üşin qwanış äri onımen jürekteriñ ornıqsın dep qana etedi. Nusrat, öte üstem, xïkmet ïesi Allanıñ qasınan ğana boladı

[127] Sonday-aq käpirlerdiñ bir jağın qırw nemese abırjıtw, olardıñ küder üzip qaytwları üşin

[128] (Muxammed Ğ.S.) eşbir is seniñ erkiñde emes. Alla nemese olardıñ täwbesin qabıl etedi älde olardı qïnaydı. öytkeni, olar zalımdar

[129] Kökter men jerdegilerdiñ bäri Allağa tän. kimdi qalasa, jarılqap, kimdi qalasa, azap qıladı. Sonday-aq Alla asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[130] Äy müminder! Üsti- üstine ösim jemender, Alladan qorqıñdar. Ärïne qutılasıñdar

[131] Sonday-aq qarsı bolğandar üşin dayındalğan ottan qorqıñdar

[132] Äri Allağa jäne Elşisine boy usınıñdar, älbette märxametke böleñesiñder

[133] Rabbılarıñnıñ jarılqawına jäne taqwalar üşin äzirlengen, keñdigi jer men köktey jännätke jarısıñdar

[134] Olar keñşilikte, tarşılıqta Alla jolında mal sarıp qılğandar. Sonday-aq olar aşwların jeñwşiler, adamdardı keşirim etwşiler. Alla (T.) jaqsılıq istewşilerdi süyedi

[135] Al olar qaşan arsızdıq istese ne özderine zulımdıq qılsa, Allanı esterine alıp, künälarınıñ jarılqawın tileydi. Künälardı Alladan basqa kim jarılqaydı. Sonday-aq olar istegen isterine bile tura qasarıspaydı

[136] Mine solardıñ sıylıqtarı Rabbıları tarapınan jarılqaw jäne astarınan özender ağatın ujmaqtar. Olar onda mäñgi qaladı. Ğamal istewşilerdiñ sıylıqtarı nendey aybat

[137] Senderden burın türli waqïğalar ötken. Jer jüzin keziñder: jasınğa şığarwşılardıñ soñınıñ ne bolğanın köriñder

[138] Bul (Quran) adam balası üşin aşıq tüsinik, twra jol jäne taqwalar üşin nasïxat

[139] (Musılmandar!) Bosamañdar da qayğırmañdar. Eger mümin bolsañdar, älbette üstem bolasıñdar

[140] Sender (Uxıtta) jaralanğan bolsañdar, ärïne (bädirde) ol el de, sol qusap jaralanğan bolatın. Osı künderdi adamdardıñ aralarında aynaldıramız. Östip Allağa senwşilerdi anıqtaw jäne senderden şäyit alw üşin… Alla zalımdardı süymeydi

[141] Sonımen qatar müminderdi tazartw jäne käpirlerdi joyu üşin

[142] Äytpese, senderden soğısqandardı anıqtap, sabırlılardı aşalamay, jännätke kirip ketemiz dep oylaysıñdar ma

[143] Rasında sender ölimge kezdeswden burın onı tilewşi ediñder. Al endi onı kördiñder de, qarap tursıñdar. (Uxıt soğısında «Muxammed Ğ.S. öltirildi» degen xabar tarap, Musılmandar abırjıp qaldı)

[144] Muxammed (Ğ.S.) bir elşi ğana, odan burın da elşiler ötken. Al sonda ol ölse ne öltirilse, sender sonda ökşe (iz) leriñe aynalasıñdar ma? (Qayta käpir bolasıñdar ma?) Kim ökşe izine qaytsa Allağa eşbir zïyan keltirmeydi. Sonday-aq Alla, şükir etwşilerdi sıylaydı

[145] Allanıñ buyrığı bolmayınşa eşkim ölmeydi, ol jazwlı bir merzim. Kim dünïeniñ paydasın tilese, oğan odan beremiz. Al kim axïret paydasın qalasa, oğan odan beremiz. Sonday-aq şükirlik etwşilerdi sıylaymız

[146] Qanşalağan payğambar onımen birge köptegen qudayşıldar soğısqan bolatın; sonda bastarına kelgenge olar bosamadı da osaldamadı. Sonday-aq ïmenbedi. Alla qajırılardı jaqsı köredi

[147] Al olardıñ sözderi: «rabbımız! Künälarımızdı, isimizdegi orınsızdıqtarımızdı keşe kör äri tabanımızdı mıqtap, käpir qawımğa qarsı järdem ber!»,- dew ğana edi

[148] Sondıqtan Alla (T.) olarğa dünïe paydasın berip, axïret paydasınıñ eñ körkemine böledi. Alla jaqsılıq istewşilerdi süyedi

[149] Äy müminder! Eger käpirlerge boy usınsañdar, senderdi keri qaytaradı. Sonda zïyan etwşilerge aynalasıñdar

[150] Ärïne ïeleriñ Alla, Ol nusrat berwşilerdiñ jaqsısı

[151] Eşbir dälel tüsirilmegen närseni Allağa ortaq qoswları sebepti käpirlerdiñ jürekterine qorqw salamız. Sonday-aq olardıñ orındarı ot. Zalımdardıñ ornı nendey jaman! (Muxammed Ğ.S.Uxıt soğısında bir top adamdı art jaqtağı bir kezeñge qoyıp: «Bul aradan äste ayrılmañdar!»,- degen bolsa da, olar jaw jeñildi dep oylap, aralasıp ketip, bir neşe kisimen bastıqtıñ ğana qalğanın sezgen jaw, olardı tïpıl qılıp, art jaqtı qorşap ketkendikten Musılmandar qattı abırjıp, şaqırwğa qaramay qaşa bastaydı)

[152] Rasında Alla, senderge degenwädesin şındıqqa aynaldırıp, Onıñ buyrığımen olardı öltire bastadıñdar. Degenmen Alla özderiñe süygen närseleriñdi körsetkennen keyin, osaldıq qılıp, berilgen ämir jayında talastıñdar da qarsı keldiñder. Senderden birewler dünïeni qalaydı da birewler axïretti qalaydı. Sonsoñ Alla senderdi sınaw üşin olardan betteriñdi qaytardı da onımen qatar keşirim etti. Alla müminderge keñşilik ïesi

[153] Sol waqıtta Payğambar artarıñnan şaqırsa da eşkimge qayrılmay uzap bara jattıñdar. Alla, senderdi qoldarıñnan ketkenge de bastarıña kelgenge de keyimewleriñ üşin qayğığa uşırattı. Alla (T.) ne istegenderiñdi tolıq biledi

[154] Sonsoñ (Alla) senderge qayğıdan keyin tınıştıq uyqısıñ jiberdi de senderdiñ bir bölimderiñdi bawrap aldı. Jäne bir toptıñ, jandarı qayğı bolıp, olar Allağa orınsız nadandıq oy oyladı. Olar: «Bul iste bizde ne erik bar?»,- desti. (Muxammed Ğ.S.) olarğa: « Barlıq is Allanıñ erkinde» dep ayt. Al olar işteriñde jasırğan närselerin sağan äşkerelemeydi. Tağı olar: «Is bizdiñ erkimizde bolsa edi, osı jerde öltirilmes edik» deydi. (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Eger sender üyleriñde bolsañdar da öltirilwi jazılğandar, ärïne öltiriletin jerlerinde bolar edi» dep ayt. Alla kökirekteriñdegini sınaw jäne jürekteriñdegini tazartw üşin östidi. Sonday-aq Alla kökeylerindegini tolıq bilwşi

[155] Şın mäninde (Uxıt soğısı küni) eki top kezdesken sätte, senderden bet burğandardı keybir qılıqtarınıñ saldarınan şaytan mülde taydıra jazdadı. Rasında Alla olardı keşirim etti. Şäksiz, Alla asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[156] Äy müminder! Käpirler sïyaqtı bolmañdar! Olar jer jüzinde kezip jürgen nemese soğısta bolğan twıstarı üşin: «Eger olar janımızda bolsa edi, ölmes te öltirmes te edi» dedi. Alla bunı olardıñ jürekteriñe qasiret qılw üşin östidi. Alla tiriltedi de, öltiredi. Sonday-aq Alla (T.) ne istegenderiñdi tolıq körwşi

[157] Eger Alla jolında öltirilseñder nemese ölseñder, ärïne Allanıñ jarılqawı äri märxameti olardıñ barlıq jïğan- tergenderinen jaqsı

[158] Eger ölseñder ne öltirilseñder de ärïne Allanıñ aldına jïnalasıñdar

[159] (Muxammed Ğ.S.) olarğa Allanıñ meyirimi boyınşa, jumsaq sıñay bayqattıñ. Eger turpayı, qatal jürekti bolsañ edi, ärïne olar mañayıñnan tarqap keter edi. Sondıqtan olardı keşirim etip, olar üşin jarılqaw tile de is jöninde olarmen keñes qıl. Sonda qaşan qarar berseñ, Allağa täwkel et. Negizinen Alla täwekelşilerdi jaqsı köredi

[160] Eger Alla senderge nusrat berse, sonda senderge üstem kelwşi bolmaydı. Al eger Alla senderdi tastasa, (järdem qılmasa,) odan keyin senderge kim järdem etedi? Sonday-aq müminder Allağa täwekel etsin. (Rawayat boyınşa oljanı oylap, Uxıt soğısında qarawıldı tastap ketkenderge eskertw)

[161] Bir payğambar üşin oljağa qaralıq istewi mümkin emes. Al eger kim qaralıq istese, qïyamet küni qaralıq istegen närsesimen keledi. Sonsoñ ärkimniñ eñbegi tolıq beriledi. Sonday-aq olar zulımdıqqa uşıramaydı

[162] Allanıñ rïzalığın izdegen kisi, Allanıñ aşwına uşırap, ornı tozaq bolğan kisimen teñ be? Ol nendey jaman orın

[163] Olar Allanıñ qasında türli därejelerde boladı. Sonday-aq olardıñ ne istegenderin tolıq körwşi

[164] Rasında Alla (T.) müminderge qamqorlıq etip, olardıñ işine özderinen, olarğa Alla ayatın oqïtın, olardı tazartatın jäne olarğa Kitap, xïkmet üyretetin Elşi jiberdi. Öytkeni, olar burın aşıq adaswda edi

[165] Sender olardı eki esesine uşıratqan bir qayğığa, özderin uşırağandıqtan: «Bul qaydan keldi?»,- dediñder. (Uxıtta Musılmannan jetpis kisi şehit bolğan bolsa, Bädirde käpirden jetpisi ölip, jetpisi qolğa tüsken edi.) (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Ol öz pïğıldarıñnan» dep ayt. Şäksiz Allanıñ är närsege küşi jetwşi

[166] Al jäne senderge (Uxıtta) eki top qarsılasqan küngi tïgen soqqı, Allanıñ buyrığımen müminderdi bayqaw üşin edi

[167] Sonday-aq munapıqtardı da bayqaw üşin…. Al olarğa: «Keliñder, Alla jolında soğısıñdar, ne qorğanısqa turıñdar» delinse, olar: «Eger soğıswdı bilsek, ärïne arttarıñnan ere edik» dedi. Olar ol küni ïmannan köri qarsılıqqa jaqınıraq edi. Olar jürekterinde bolmağandı awızdarımen ayta beredi. Negizinde Alla, olardıñ jasırın närselerin jaqsı biledi

[168] (Muxammed Ğ.S.) özderi otırıp, twıstarına: «Eger tilimizdi alsa edi, olar öltirilmes edi» degenderge: «Sözderiñ şın bolsa, ölimdi özderiñnen ketiriñder» dep ayt

[169] Alla jolında öltirgenderdi öli dep oylama, ärïne olar tiri. Rabbılarınıñ janında olar rïzıqqa bölindiriledi

[170] Olar Allanıñ keñşiligimen özderine bergen närselerine mäz- meyram boladı da, äzirşe özderine qosılmay arttarında qalğandardı da: «Olarğa qorqınış joq äri olar qayğırmaydı» dep şüyinşilegileri keledi

[171] Tağı olar Alladan bolğan nığmetke, keñşilikke qwanadı. Şınında Alla müminderdiñ sawabın joymaydı

[172] Özderi soqqı jegennen keyin de Alla jäne Elşisiniñ nusqawların qabıldağandar sonday-aq olardıñ jaqsılıq istep, taqwa bolğandarı üşin zor sıylıq bar

[173] Olarğa adamdar: «Sender üşin el jïnaldı, sondıqtan olardan qorqıñdar» dedi. (Bul söz) olardıñ ïmanın arttırdı da olar: «Bizge Alla jetip asadı, Ol nendey jaqsı ïe» dedi

[174] (Uxıt soğısınıñ keler jılı Mekke käpirleri Medïnege kelip: «Soğıswğa jïnalıp jatır» degen xabardı alğan Musılmandardıñ jigeri qaynap, jolğa şıqqanda, jaw qorqıp, qaytıp kelip, Musılmandar aman- esen paydalanıp qaytadı.) Sondıqtan olar Allanıñ nığmeti jäne keñşiligimen bir sätsizdikke uşıramay Allanıñ rïzalığına bölenip, qayta oraldı. Alla (T.) zor keñşilik ïesi

[175] Negizinen şaytan öz dostarın qorqıtadı. Sondıqtan olardan qorıqpañdar da Menen qorqıñdar, eger mümin bolsañdar

[176] (Muxammed Ğ.S.) olardıñ qarsılıqqa jarıswları seni keyitpesin. Öytkeni, olar Allağa äste zïyan keltire almaydı. Alla olarğa axïrette bir nesibe bermewdi qalaydı. Sonday-aq olar üşin zor qïnaw bar

[177] Negizinen sonday ïmannıñ ornına qarsılıqtı ayırbastağandar, olar da Allağa eşbir zïyan bere almaydı jäne olar üşin küyzeltwşi azap bar

[178] Al jäne sonday qarsı bolğandar, negizinen olarğa mursa berwimizdi, özderinñ xayırlı dep äste oylamasın. Şın mäninde künäların arttırsın dep qana oray beremiz. Sonday-aq olar üşin qorlawşı qïnaw bar

[179] Alla, müminderdi osı sender bolğan küyde, jaqsıdan jamandı ayırmay qoyuşı emes. Äri senderge kömesti de bildirmeydi. Biraq elşilerinen qalağanın tañdap, soğan bildiredi. Endeşe, Allağa, elşilerine ïman keltirñder eger ïman keltirip, taqwa bolsañdar, Sonda sender üşin zor sıylıq bar

[180] Allanıñ keñşiliginen özderine bergen närselerine sarañdıq istegender, olardıñ sarañdıq qılğan närseleri, qïyamet küni özderiniñ moyındarına oraladı. Sonday-aq kökter men jerdiñ mïrası Allaniki. Äri Alla olardıñ ne istegenderin tolıq biledi

[181] Ärïne olardıñ: «Alla kedey, biz baymız» degen sözderin Alla estidi. Olardıñ aytqandarın jäne jazıqsız payğambarlardı öltirgenderin jazamız da, olarğa: «Küydirwşi azaptı tatıñdar!»,- deymiz

[182] Bul qoleki istegenderiñniñ sazayı. Şäksiz Alla, quldarına zulımdıq qılwşı emes

[183] Sonday: «Rasında Alla (T.) bizge ot jep ketetin bir qurban keltirmeyinşe, eşbir payğambarğa ïman keltirmewimizge sert bergen» degenderge (Muxammed Ğ.S.): «Senderge menen burınğı payğambarlar aşıq dälelderdi sonday-aq aytqandarıñdı keltirgen edi. Eger sözderiñ ras bolsa, olardı nege öltirdiñder?»,- dep ayt

[184] (Muxammed Ğ.S.) eger olar seni moyındamasa, senen burıñğı aşıq dälelder, nusqalar jäne türli kitap keltirgen payğambarlardı da moyındamağan edi

[185] Ärkim ölim tatadı. Şın mäninde qïyamet küni aqılarıñ tolıq tölenedi. Sonda kim ottan qutqarılıp ujmaqqa kirgizilse, ras qutıldı. Negizinde dünïe tirşiligi aldanıştıñ ğana närsesi

[186] Maldarıñ jäne jandarıñ jayında ärïne sınalasıñdar; sonday-aq senderden burıñğı kitap berilgenderden jäne müşrikterden de köptegen renş estïseñder. Eger sabır etseñder äri saqsınsañdar; şäksiz bul mañızdı ister

[187] Sol waqıtta Alla (T.) Kitap berilgenderden: «Älbette onı adamdarğa tüsindiriñder, jasırmañdar» dep, senim alğan. Degenmen olar, onı art jaqtarına tastadı. Äri olar onı az bir bağağa ayırbastap aldı. Sonda olar nendey jaman närse satıp aldı

[188] (Muxammed Ğ.S.) sonday istegenderine mäz bolıp, istemegenderimen de maqtawların süygenderdi esepke alma. Sonday-aq olardı azaptan qutıladı dep äste oylama. Öytkeni olar üşin jan türşigerlik azap bar

[189] Kökter men jerdiñ ïeligi Allağa tän. Alla (T.) nıñ är närsege tolıq küşi jetedi

[190] Şäksiz kökterdiñ jäne jerdiñ jaratılwında tünniñ jäne kündizdiñ özgerwinde älbette aqıl ïeleri üşin dälelder bar

[191] Olar tike turıp, otırıp, jambasınan jatıp (är xalde) Allanı eske aladı. Sonday-aq olar kökter men jerdiñ jaratılwı jayında oylanadı da: «Rabbımız! Sen munı bosqa jaratpadıñ, Sen räksiñ, bizdi ot azabınan saqta!»

[192] «Rabbımız! Sen kimdi otqa salsañ, rasında onı qorladıñ. Zalımdardıñ eş järdemşisi joq.»

[193] «Rabbımız! Biz: Rabbılarıña ïman keltiriñder (dep) şaqırğan şaqırwşını estip, ïman keltirdik. Rabbımız! Endi künälarımızdı jarılqap, jamandıqtarımızdı jasır. Jäne jaqsılarmen birge ölim ber!»

[194] «Rabbımız! Bizge elşileriñe wäde etkenderiñdi ber. Sonday-aq bizdi qïyamet küni qorlama. Küdiksiz Sen wädeden aynımaysıñ» (dep tileydi)

[195] Sonda olardıñ Rabbıları tilkterin qabıl etti: «Şın mäninde Men senderden erkek, äyel ğamal istewşilerdiñ ğamalın zaya qılmaymın. Bir- biriñnensiñder. (Bäriñ birdeysiñder.) Jäne sonday bosqandardıñ, jurttarınan şığarılğandardıñ jäne Meniñ jolımda japa şektirilgenderdiñ, soğısqandardıñ, öltirilgenderdiñ jamandıqtarın jasıramın. Sonday-aq olardı astarınan özender ağatın baqşalarğa kirgizemin. Sıylıq Allanıñ qasınan. Ärïne sıylıqtıñ jaqsısı Allanıñ qasında »

[196] (Muxammed Ğ.S.) qarsı bolğandardıñ, memleketterde aynalıp (kezip) jürwi seni aldamasın

[197] Azbir paydalanwdan keyin olardıñ ornı tozaq, nendey jaman orın

[198] Biraq sonday Rabbılarınan qorıqqandar, olar üşin astarınan özender ağatın baqşalar bar. Olar Alla tarapınan qonaq üylerde qaladı. Allanıñ qasındağılar ïgilerge jaqsı

[199] Şın mäninde Kitap ïelerinen Allağa ïman keltirip, senderge tüsirilgen äri özderine tüsirilgen närselerge Alladan qorıqqan türde senetinderi de bar. Sonday-aq olar Allanıñ ayattarın azdağan bağağa satpaydı. Mine solar üşin Rabbılarınıñ qasında sıylıq bar. Alla (T.) tez esep körwşi

[200] Äy müminder! Är närsege sabırlı, jawğa şıdamdı jäne qorğanısqa dayın bolıñdar. Sonday-aq Alladan qorqıñdar ärïne qutılasıñdar

[1] Äy adam balası! Senderdi bir kisiden (Adam atınan) jaratqan jäne odan onıñ jubayın (Xawa ananı) jaratıp, ol ekewinen köptegen er, äyeldi taratqan Rabbılarıñnan qorqıñdar. Sol arqılı özara surasqan Alladan jäne twıstardan (bezwden) saqtanıñdar. Şäksiz Alla (T.) senderdi baqılawşı

[2] Jetimderdiñ maldarın beriñder, jamandı jaqsımen almastırmañdar; olardıñ maldarın öz maldarıña qosıp jemeñder. Öytkeni ol, künä

[3] Eger (üylengende) jetim äyelder jayında ädiletsizdik istewden qorıqsañdar, özderiñe jaqqan basqa äyelderden eki, üş jäne törtke deyin üyleniñder. Sonda eger teñ ustay almawdan qorıqsañdar, onda birew alıñdar nemese qoldarıñdağı küñ de boladı. Ädiletsizdik bolmawğa jaqıñırağı osı

[4] Äyelderdiñ mäherin (qalının) ıqılaspen beriñder. Sonda eger äyelder öz köñilderinşe, senderge mäherden bir närse keñşilik etse, onda onı jeñder; siñimdi, jürimdi bolsın

[5] Allah özderiñe künköris etken mal-dünïeleriñdi aqıl toqtatpağandarğa bermeñder. Äri olardı odan tamaqtandırıñdar jäne kïindiriñder. Sonday-aq olarğa jaqsı söz söyleñder

[6] Jetimderdi üylenw şağına jetkenşe sınañdar. Sonda eger olardan bir estïyalarlıq körseñder, derew olardıñ maldarın özderine beriñder. Sonday-aq olardıñ erjetwinen qorqıp, ısıraptap, tezdetip jemeñder. Al jäne birew bay bolsa, onda tartınsın da, birew jarlı bolsa, onda da ornımen jesin. Qaşan olardıñ maldarın özderine tapsırsañdar, olarğa ayğaq qoyıñdar. Alla (T.) esep körwde jetkilikti

[7] Äke- şeşe jäne jaqındardıñ qaldırğan närselerinen erkekterge de üles bar. Äke- şeşe jäne jaqındardıñ qaldırğan närselerinen äyelderge deüles bar. Az nemese köp bolsa da, odan ölşewli nesibe bar

[8] Bölis kezinde ağayındar, jetimder jäne miskinder kelse, onda olardı qur tastamay bir närse beriñder de, özderine sıpayı söz söyleñder

[9] Arttarında naşar (jas) balalar qaldırsa, olarğa ne bolar eken dep wayım jesin. Alladan qorıqsın da, durısın aytsın

[10] Negizinen sonday jetimderdiñ maldarın zulımdıqpen jegender, olar qarındarın ot pen toltırğan boladı. Sonday-aq jalındağan tozaqqa kiredi

[11] Alla senderge, balalarıñ jayında; bir erkekke eki äyeldiñ mïrasınday üles buyıradı. Eger äyelder ekiniñ üstinde bolsa, onda qalğan maldıñ üşten ekisi olardiki. Al eger jalğız qız bolsa, onda jartısı oniki. Öliktiñ balası bolsa, äke- şeşesine qalğan maldıñ altıdan biri tïedi. Eger balası bolmay onıñ murageri äke- şeşesi ğana bolmay, onda şeşesine üşten biri tïedi. Eger öliktiñ twıstarı bolsa, onda şeşesine altıdan biri tïedi. (Bular) etilgen ösïet jäne borış ötelgennen keyin orındaladı. Sender äkeleriñmen uldarıñnıñ payda turğısınan qaysısı jaqın ekenin bilmeysiñder. Bul ükimder, Alla tarapınan bekitilgen. Küdiksiz Alla, tereñ bilim, xïkmet ïesi

[12] Senderge balası bolmağan jubaylarıñnıñ qaldırğan närseleriniñ jartısı tïedi. Al eger olardıñ balası bolsa, olardıñ qaldırğan närseleriniñ senderge törtten biri tïedi; olardıñ ösïeti jäne borışı ötelgennen keyin. Eger senderde bala bolmağanda, qaldırğan närseleriñniñ olarğa törtten biri, senderde bala bolsa, olarğa segizden biri tïedi; ösïetteriñ jäne borış ötelgennen keyin. Al eger mïras alınatın äke- şeşesiz jäne balasız (kälala) er nemese äyeldiñ bir erkek yakï qız twısı bolsa, onda ärbirine altıdan biri, olar birden köp bolsa, sonda olar üşten birine ortaq boladı; ösïet jäne borış ötelgennen keyin. Ösïet, zïyansız bolw kerek, Allanıñ nusqawı osı. Alla (T.) är närseni bilwşi, öte jumsaq

[13] Bular Allanıñ qoyğan şekteri. Kim Allağa jäne Elşisine boy usınsa, astarınan özender ağatın baqşalarğa kirgiziledi de, olar onda mäñgi qaladı. Zor tabıs osı

[14] Al kim Allağa, Elşisine qarsı kelip Onıñ şekterinen şıqsa, ol, işinde mülde qalatın otqa kirgiziledi. Oğan qorlawşı azap bar

[15] Sonday äyelderiñnen zïna qılğandar, olarğa özderiñnen tört ayğaq keltiriñder, eger olar ayğaq bolsa. Onda olardı ölgenge deyin ne Alla bir jol qoyğanğa şeyin üylerde qamañdar…

[16] Senderden arsızdıq istegen ekewine de japa beriñder. Eger ekewi de täwbe etip, tüzelse, olardan bet burıñdar. (tïispeñder.) Negizinen Alla, täwbeni qabıl etwşi, erekşe meyirimdi

[17] Şın mäninde Allağa (sıyımdı) täwbe, jamandıqtı bilmey istep sonsoñ derew täwbe etse, sonda olardıñ täwbesin Alla qabıldaydı. Alla är närseni bilwşi xïkmet ïesi

[18] Al jamandıqtı özderine ölim kelgenge deyin istep: «Endi şınayı täwbe qıldım» degen jäne qarsı bolğan boyda ölgenderdiñ täwbesi qabıl emes. Mine solar üşin küyzeltwşi azap äzirledik. (Araptar jahïlïet däwirinde, ölgen jaqındarınıñ tul äyeline ïe şığıp, özderi qalıñsız alıp nemese basqamen turmıstansa odan qalıñ alatın edi)

[19] Äy müminder! Sender üşin äyelderge zorlıqpen murager bolwlarıñ xalal emes. Jäne bergenderiñniñ bir bölimin alıp qalw üşin olardı zorlamañdar. Biraq olar aşıq arsızdıq istese basqa. Sonday-aq olarmen jaqsı şığısıñdar. Eger olardı jek körseñder, senderdiñ jaqtırmağan närseleriñde Allanıñ köptegen xayır jasap qoyğan bolwı mümkin. (Yağnï: Äyeldiñ kelbeti, minezi senderge jek körinse de şığısıñdar, basqa türli xayır bolwı mümkin)

[20] Eger bir jubaydı (ajıratıp) ornına basqa jubay alğılarıñ kelse, oğan tolıp jatqan mäher bergen bolsañdar da, odan eş närse almañdar. Oğan jala qoyıp, aşıq künälı bolıp alasıñdar ma

[21] Olar senderden awır sert alıp, (nekelenip,) bir-biriñe qosılğan ediñder

[22] Äyelderden äkeleriñ üylengenderdi üylenbeñder. Biraq ötken ötti. Bul bir arsızdıq jäne jïrenişti jaman jol

[23] Senderge analarıñ, (äke-şeşeleriñniñ anaları) qızdarıñ, (Ul-qızdarıñnıñ qızdarı,) qız twıstarıñ, (äke-şeşe bir ne bölek,) äkeleriñmen twısqan äyelder, şeşeleriñmen twısqan äyelder, erkek jäne qız twıstarıñnıñ qızdarı, (olardıñ qızdarı,) süt emizgen analarıñ, emisken qız twıstarıñ, qayın analarıñ, jaqındasqan äyelderiñniñ (burıñğı erinen bolğan) qoldarıñdağı ögey qızdarıñ, eger ol äyelderge jaqındaspağan bolsañdar, senderge bir oqası joq. Bel balalarıñnıñ äyelderi jäne eki qız twıstı birge üylenwleriñ aram qılındı. Biraq ötken ötti. Negizinen Alla (T.) tım jarılqawşı erekşe meyirimdi

[24] Nekeli äyeldermen üylenwleriñ aram qılındı. Biraq qoldarıñdağı küñder (soğıs tutqındarı) basqa. Senderge Allanıñ jazwı osı. Bulardan basqalardı abıroylı bolw, boy swıtwşı bolmaw şartımen maldarıñdı berip qalawlarıñ (mäher berip alwlarıñ) xalal qılındı. Sonda olardan osı şartpen paydalansañdar, bekitilgen mäherin beriñder. Mäher toqtasılğannan keyin rïzalassañdar, (erkek artıq berip, äyeldiñ az alwı nemese tipti almawında) senderge oqası joq. Rasında Alla tolıq bilwşi, xïkmet ïesi

[25] Senderden birewdiñ, mümin azat äyel alwğa şaması kelmese, onda qoldarıñdağı mümin küñderden alsın. Alla ïmandarıñdı jaqsı biledi. Bir- biriñnensiñder. (Bäriñ adam balasısıñdar.) Endeşe küñderdi qojayındarınıñ ruxsatımen olardıñ mäherlerin durıs berip, abıroylı bolwları, zïnaşı jäne astırtın köñildes bolmawları şartımen alsın. Eger olar üylenip alıp, arsızdıq istese, onda olarğa azat äyelderge bolatın jazanıñ jartısı orındaladı. Bul (küñdi al) senderden zïnadan qorıqqan kisi üşin. Eger sabır etseñder, özderiñ üşin xayırlı. Alla asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[26] Alla (T.) senderge tüsindirwdi jäne senderdi özderiñnen burınğılardıñ twra joldarına salwdı sonday-aq täwbeleriñdi qabıl etwdi qalaydı. Alla tolıq bilwşi, xïkmet eïsi

[27] Alla (T.) täwbeleriñdi qabıl etwdi qalaydı. Sonday-aq şahwat qwğandar (jınıstıq wäesqoylar) senderdiñ zor awıtqwmen joldan şığwlarıñdı qalaydı

[28] Negizinen Alla senderge jeñildikti qalaydı. Öytkeni adam balası naşar jaratılğan

[29] Äy müminder! Özara maldarıñdı buzıqtıqpen jemeñder. Biraq öz rïzalıqtarıñmen sawdalasw basqa. Jäne bir-biriñdi öltirmeñder. Rasında Alla senderge erekşe meyirimdi

[30] Al kim osı aytılğandı duşpandıq, zulımdıqpen istese, onı jaqında otqa salamız. Bul Allağa oñay

[31] Eger sender tıyım salınğan närselerdiñ ülkeninen saqtansañdar, senderdiñ jamandıqtarıñdı jasırıp, özderiñdi qurmetti orıñğa kirgizemiz

[32] Allanıñ biriñe- biriñdi artıq etken närsesin köksemñder. Erkekterdiñ eñbekteriniñ ülesi özine jäne äyelderdiñ eñbekteriniñ tïesisi özine tän. Alladan onıñ keñşiligin surañdar. Şäksiz Alla är närseni tolıq bilwşi

[33] Ärbir adamğa ata-anası men twıstarı qaldırğan närseden - / mïras / alatındardı belgiledik. Özderiñmen ant arqılı baylasqandarğa ülesterin beriñder. Aqïqatında, Allah - ärbir närsege kwä

[34] Erkekter; äyelderdi bïlewşi. Öytkeni Alla, birin- birinen artıq qıldı. Sonday-aq olar; maldarınan da paydalandıradı. (Äyelderge mäher, nafaqa beredi.) Al endi jaqsı äyelder; boy usınwşılar, Alla qorwğa buyırğan kömeski närselerdi (abıroyın) qorğawşılar. Al sonday-aq äyelderdiñ bas tartwlarınan seziktenseñder, sonda olardı nasïxattañdar jäne olardı tösekteriñde tastap qoyıñdar. (Odan bolmasa) olardı sabañdar. Al eger olar senderge boy usınsa, onda olardıñ zïyanına bir jol izdemeñder. Rasında Alla öte joğarı, tım iri

[35] Egerde ekewiniñ arasınıñ aşılwınan xawiptenseñder, erkektiñ ağayınınan bir töreşi, äyeldiñ ağayınınan bir töreşi jiberiñder. Eger ol ekewi jarastırwdı qalasa, Alla da, ekewiniñ arasın üylestiredi. Küdiksiz Alla tolıq bilwşi, anıq xabar alwşı

[36] Alla (T.) ğa qulşılıq qılıñdar. Oğan eş närseni ortaq qospañdar. Jäne äke- şeşege jaqındarğa, jetimderge, miskinderge jaqın körşige, bögde körşige, jan joldasqa, jolda qalğandarğa jäne qol astıñdağılarğa jaqsılıq qılıñdar. Negizinen Alla, täkappar, maqtanşaqtı jaqsı körmeydi

[37] Bular sonday sarañdıq qılıp, adamdarğa da sarañdıq buyıradı. Sonday-aq olar özderine Allanıñ keñşiligimen bergenin jasıradı. Qarsı bolwşılar üşin; qorlawşı azap äzirledik

[38] Olar sonday Allağa, axïret künine senbey maldarın adamdarğa körsetw üşin jumsaydı. Al birewdiñ sıbaylası şaytan bolsa, ol jaman sıbaylastıq

[39] Ya olar, Allağa, axïret künine senip, Allanıñ özderine bergen nesibesinen paydalandırsa, olarğa ne bolar edi? Ärïne Alla olardı tolıq biledi

[40] Negizinen Alla (T.), tozañ tüyiriniñ salmağınday da ädilsizdik etpeydi. Eger bir jaqsılıq bolsa, onı neşe ese arttıradı äri öz janınan da iri sıylıq beredi

[41] (Muxammed Ğ.S.) är ummetke bir ayğaq kelitirip, seni de olarğa kwä etip keltirsek qanday bolar edi

[42] Allağa qarsı bolıp, Payğambardan bas tartqandar, qïyamet küni, jermen- jeksen bolwdı arman etedi. Alladan bir söz jasıra almaydı

[43] Äy müminder! Sender mas bolıp, ne aytqandarıñdı bilgenge şeyin namazğa jaqındamañdar. Sonday-aq jünip küyinde şomılmayınşa, (boy däretsiz namaz oqımañdar.) Biraq, jol jürgende boladı. Al eger awırw nemese saparda bolsañdar ne senderden birew tüzge otırıp kelse, yakï äyelderge jaqındasasañdar da sw taba almasañdar, sonda taza jer jınısına (täyammüm soğıp) betteriñdi, qoldarıñdı sïpañdar. Rasında Alla asa keşirimdi, tım jarılqawşı

[44] (Muxammed Ğ.S.) özderine Kitaptan bir üles berilgenderge qaramaysıñ ba? Olar, adaswdı satıp aldı. Senderdi de joldan azdırwdı qalaydı

[45] Alla duşpandarıñdı jaqsı biledi. Sonday-aq Alla, dostıqta jetip asadı äri järdemşilikte de jetkilikti

[46] Sonday Yahwdïlerdiñ keyi; sözdi orındarınan özgertedi de: «Estidik te qarsı keldik», «Estişi qane estimegir» jäne dindi kekep, tilderiñ buray: «Rağïna» deydi. Eger olar: «Estidik te bağındıq, tıñda jäne bizge qara» dese, olarğa xayırlı jäne twra bolar edi. Biraq Alla, olardıñ qarsılıqtarı sebepti lağınet etken. Sondıqtan olardıñ azı ğana ïman ketiredi

[47] Äy Kitap berilgender! Sendermen birge bolğandı rastawşı etip, Biz tüsirgenge, (Quranğa,) betterdi buzıp, arttarına qaytarwımızdan nemese senbişilerdi, (senbi küni şekten şığwşılardı) lağınet etkenimizdey olardı da lağınet etwimizden burın ïman keltiriñder. Allanıñ ämiri orındaladı

[48] Alla (T.) özine ortaq qosılwdı jarılqamaydı da, budan özge qalağan kisisin jarılqaydı. Sonday-aq kim Allağa ortaq qossa, rasında jala qoyıp, zor künälı boldı

[49] (Muxammed Ğ.S.) sonday özderin ağartqandı körmediñ be? Kerisinşe, kimdi Alla (T.) qalasa tazartadı. Olarğa qılday ädilsizdik etilmeydi

[50] Qara! Olar Allağa qalay jasandı ötirik aytadı? Bul aşıq künä, olarğa jetip asadı

[51] (Muxammed Ğ.S.) sonday Kitaptan üles berilgenderge qaramadıñ ba? Olar butqa, şaytanğa senedi de, kepirlerdi: «Bular, müminderden köri tağı twra jolda» deydi. (Yahwdïlerdiñ bir tobı, kepirlerdi Musılmanğa qayrap salw üşin Mekkege barıp: «Senderdiñ joldarıñ twra.» deydi)

[52] Mine bular,Alla lağınet etkender. Alla, kimge lağınet etse, oğan eşbir järdemşi taba almaysıñ

[53] Olardıñ äkimşilkten bir ülesi bar ma? Onday bolsa, olar adamdarğa tük bermes edi

[54] Nemese olar, Allanıñ öz keñşiligimen adamdarğa bergenin qızğana ma? Rasında Ibırayım (Ğ.S.) nıñ jurağatına Kitap, xïkmet jäne zor patşalıq bergen edik

[55] Olardıñ keyi oğan sendi de, keyi odan bas tarttı. Olarğa, jalındağan tozaq jetip asadı

[56] Negizinen onday ayattarımızğa qarsı şıqqandardı jedel tozaqqa salamız da, olardıñ terileri janğan sayın azaptı tatwları üşin, onı basqa terilerge awıstıramız. Şäksiz Alla tım üstem, xïkmet ïesi

[57] Al sonday ïman keltirip, izgi is istegender, olardı astarınan özender ağatın baqşalarğa kirgizemiz. Olar onda mäñgi qaladı. Sonday-aq olarğa onda tap- taza jubaylar bar. Jäne olardı qalıñ köleñkege kirgizemiz

[58] Negizinen Alla (T.) senderge amanattardı öz layıqtı ornına tapsırwlarıñdı jäne adamdardıñ arasına bïlik qılsañdar, ädildikpen bïlik qılwlarıñdı ämir etedi. Rasında Alla senderge nendey jaqsı wağız beredi. Şäksiz Alla, tolıq estwşi, tım qırağı

[59] Äy müminder. Allağa boy usınıp, Payğambarğa äri özderiñnen bolğan ämir ïelerine boy usınıñdar. Sonda eger bir närsege talassañdar, onı Allağa, payğambarğa usınıñdar: Eger sender Allağa, axïret künine ïman keltirgen bolsañdar. Mine osı, xayırlı da nätïjede jaqsı

[60] Aralarındağı bir daw üşin Yahwdï, Muxammed (Ğ.S.) ke barayıq dese munafıq, Yahwdïdiñ bastığı Käğapqa barayıq dep, aqır Muxammed (Ğ.S.) ke barğanda, bïlik Yahwdïge tïgendikten munafıq razı bolmay, Yahwdïdi xaziret Ğumarğa alıp barğanda: «Payğambardıñ bïligine razı bolmağannıñ sazayı osı» dep, munafıqtıñ basın aladı. (Muxammed Ğ.S.) sağan tüsirilgen Quranğa jäne senen burın tüsirilgen kitaptarğa sendik dep, kur örşelengenderdi körmeysiñ be? Olar şaytanğa jüginiswdi qalaydı. Negizinde olarğa, oğan qarsı bolw ämir etilgen bolatın. öytkeni, şaytan, olardı mülde uzaqqa adastırwdı qalaydı

[61] Al jäne qaşan olarğa: «Alla tüsirgen Quranğa jäne Payğambarğa keliñder» delinse, munafıqtardıñ senen mülde şegenşektegenin köresiñ

[62] Sonda olar qaytıp, qoleki istegenderiniñ saldarınan bastarına bir küyzelis kelgende, sağan kelip: «Biz jaqsılıqtı, üyleswdi qalap edik» dep, Allanıñ atımen ant- sw işedi

[63] Alla olardıñ jürekterindegini biledi. Endi olardan bet bur. Olarğa ügit ber de, olarğa äserli söz söyle

[64] Payğambar atawlını Allanıñ nusqawımen boy usınılwı üşin ğana jiberdik. Eger olar özderine bir kesir istegen zaman, sağan kelip, Alladan jarılqanw tilese, äri Payğambar da olar üşin jarılqaw tilese, ärïne olar Allanı; täwbeni öte qabıldawşı, erekşe meyirimdi türde tabar edi

[65] (Muxammed Ğ.S.) Rabbıña sert! Olar özara talasqannärselerinde seni bï qılıp, sonsoñ bergen bïligiñnen köñilderinde aqaw tappay tolıq boy usınğanğa deyin mümin bola almaydı

[66] Al olarğa: «Özderiñdi öltiriñder, (soğısıñdar,) nemese jurttarıñnan şığıñdar!»,- dep ämir etken bolsaq, olardan öte azı ğana orındaydı. Olar özderine ügittelgen närseni atqarsa edi, ärïne olar üşin xayırlı bolıp, ïmandarı nığayıp bekir edi

[67] Sonday-aq öz janımızdan sıylıq berer edik

[68] Ärïne olardı twra jolğa salar edik

[69] Al jänekim Allağa, payğambarğa boy usınsa, mine solar; Alla (T.) nığmetke bölegen payğambarlar, şınşıldar, şähïtter jäne ïgilermen birge boladı. Olar nendey jaqsı joldas

[70] Mine bul Alladan iltïpat. Alla är närseni jete bilwşi

[71] Äy müminder! Quraldarıñdı alıñdar. Jäne bölek- bölek bolıp nemese tutas attanıñdar

[72] Ärïne senderden qırqarlıq qılatındar da bar. Eger senderge bir qïınşılıq kelse: «Ras Alla, mağan baq bergen eken. Öytkeni, olarmen birge bolmadım» dep aytar

[73] Al eger senderge Alladan bir märxamet (jeñis) kelse, sendermen aralarında eşbir dostıq joqtay: «Ättegen-ay! Olarmen birge bolsam edi, zor tabısqa eï bolar edim» dep aytar

[74] Endeşe, dünïe tirşiligin axïretke ayırbastağandar, Alla jolında soğıssın. Al kim Alla jolında soğıssa, sonda öltirilse, nemese jeñiske ïe bolsa, ärïne oğan iri sıylıq beremiz

[75] Senderge Alla jolında soğıspaytın ne boldı? (Mekkedegi) şamasız erler, äyelder jäne balalardan: «Rabbımız! Bizdi osı turğındarı zalım kentten şığar! Jäne bizge öz qasıñnan bir eï payda qıl. Äri öz qasıñnan bir kömekşi qıla kör» deytinder bar

[76] Sonday ïman keltirgender, Alla jolında soğısadı da käpirler, şaytan jolında soğısadı. Endeşe sender şaytannıñ dostarımen soğısıñdar. Negizinen şaytannıñ ädisi naşar

[77] (Muxammed Ğ.S.) sonday olarğa: «Qoldarıñdı tıyındar, namazdı orındap, zeket beriñder!»,- delingenderdi körmediñ be? Olarğa soğıs parız etilgen zaman olardıñ bir tobı; adamdardan, Alladan qorıqqanday nemese, tağı qattı qorqadı da: «Rabbımız! Bizge soğıstı nege jazdıñ? Bizdi jaqın bir merzimge deyin nege keşiktirmediñ?»,- dedi. (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Dünïeniñ paydası az ğana. Taqalar üşin axïret jaqsı. Sender qılday ädiletsizdikke uşıramaysıñdar» dep ayt

[78] Sender qayda bolsañdar da, tipti mıqtı qorğandarda (juldızdarda) bolsañdar da ölim jetedi. Eger olarğa bir jaqsılıq jetse: «Alla tarapınan» deydi de, eger olarğa bir jamandıq jetse, olar: «Bul seniñ tarapıñnan» deydi. (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Barlığı Allanıñ qasınan» dep ayt. Sözdi tüsinwge janaspaytın sol elge ne boldı

[79] Sağan nendey bir jaqsılıq kelse, Alladan. Al jäne bir jamandıq kelse, öziñnen. (Muxammed Ğ.S.)seni adamdarğa eşi etip jiberdik. Kwälikte Alla jetip asadı

[80] Kim payğambarğa bağınsa, rasında Allağa bağınğan boladı. Al jäne kim bet bursa, (Muxammed Ğ.S.) olarğa seni añdwşı etip jibermedik

[81] Olar: «Boy usındıq» dep qaşan qasıñnan ayrılsa, olardan bir tobı, tündeletip sen aytqannan basqanı keñesedi. Alla olardıñ tüngi küñkilderin jazadı. Sondıqtan olardan bet bur da, Allağa täwekel et. Alla (T.) tolıq kepil

[82] Al sonda olar Qurandı tüsinbey me? Eger Alladan basqanıñ qasınan bolsa edi, ärïne onda olar köptegen qayşılıqtar tabar edi

[83] Qaşan olarğa (munafıqtarğa) amanşılıqtan nemese xawip- qaterden xabar kelse, olar onı jayıp jiberedi. Eger olar onı, Payğambarğa ne özderiniñ is basındağılarına usınsa, olardan onıñ män- jayın biler edi. Eger senderge Alanıñ keñşiligi, meyirimi bolmasa edi, şaytanğa ermegenderiñ öte az bolar edi

[84] (Muxammed Ğ.S.) endi Alla jolında soğıs. Sen öziñnen ğana jawaptısıñ. Sonday-aq müminderdi qızıqtır. Mümkin Alla, käpirlerdiñ kesirin toqtatar. Allanıñ käri qattı da jazası qïın

[85] Kim jaqsılıqtı qoldasa, oğan odan nesibe bar. Al jäne kim jamandıqqa bolıssa, oğan da odan bir tïesi bar. Allanıñ är närsege küşi basım

[86] Qaşan senderge sälem berilse, odan jaqsırıq nemese sonıñ özin qaytarıñdar. Şäksiz Alla är närseden esep alwşı

[87] (Birew: «Ässälamü ğaläyküm»- Senderge esendik bolsın dese, «Wä ğaläykwmsälam wä Raxmatullah»- Senderge esendik jäne Allanıñ meyirimi bolsın. Eger, «Ässälamü ğaläyküm wä Raxmatullah» -Senderge esendik jäne Allanıñ meyirimi äri bereketi bolsın dese, «Wä ğaläykwmsälam wä gaxmatullahi wä bärakätühü» dep özindey qaytarw kerek) Alla bir, Odan basqa eşbir täñir joq. Älbette senderdi küdik bolmağan qïyamet küninde jïnaydı. Alladan artıq kimniñ sözi twra bola aladı

[88] Senderge munafıqtar jayında eki day bolatın ne boldı? Alla olardı qılıqtarı sebepti teris bağındırdı. Alla, adastırğan birewdi, sender jolğa salwdı qalaysıñdar ma? Al birewdi, Alla adastırsa, sonda oğan jol taba almaysıñ

[89] Olar, özderi qarsı bolğanday senderdiñ de qarsı bolıp, birdey bolwlarıñdı qaladı. Endeşe olardı Alla jolında bosqanğa deyin, dos tutpañdar. Eger olar bet bursa, sonda olardı qaydan tapsañdar da ustap öltiriñder. Sonday-aq olardı ne dos ne kömekşi tutpañdar

[90] Biraq, sendermen aralarıñda kelisim bolğan bir elge qosılğandar, nemese sendermen özderi soğıswğa, ne öz elderimen soğıswğa jürekteri sığılıp, senderge kelgender basqa. (Mundaylarğa soqtıqpañdar) Eger Alla qalasa, olardı senderge öktem qılar edi. Sonda olar sendermen soğısar edi. Al eger senderden boy tejese, sonday-aq qoldarın tıyıp, özderiñe kelisim usınsa, onda Alla, sender üşin olarğa qarsı bir jol qoymadı

[91] Al jäne basqa birewlerdi; senderdi de sendirwdi, äri öz elderin de sendirwdi qalağan türde tabasıñdar. ärqaşan olar buzaqılıqqa nusqalsa, olar onıñ işine etpetinen tüsedi. Al eger olar senderden tayınbasa, senderge kelisim usınbasa jäne olar qoldarın tıymasa, sonda olardı qaydan tapsañdar da ustap öltiriñder. Mine osılardı, sender üşin olarğa qarsı aşıq dälel qıldıq

[92] Bir müminniñ bir mümindi öltirwine bolmaydı. Biraq qateden bolsa basqa. Jäne birew, bir mümindi qatelesip öltirse, sonda bir mümin qul azat etwi äri ölgenniñ ïesine qun tapsırwı kerek. Biraq olar keşirim etse ol basqa. Eger öltirilgen sendermen duşpan eldegi bir mümin bolsa, (qun tölemey) bir mümin qul azat etwi kerek. Al eger (öltirilgen mümin) sendermen olardıñ arasında kelisim bolğan bir elden bolsa, ölgenniñ ïesine qun tapsırıp, äri bir mümin qul azat etwi kerek. Bulardı taba almağan kisi, Allağa täwbe (siniñ qabıl bolwı) üşin tutas eki ay oraza ustawı kerek. Alla (T.) tolıq bilwşi, xïkmet ïesi

[93] Kim bir mümindi äteyge öltirse, onıñ jazası, işinde mülde qalatın tozak boladı. Sonday-aq oğan allanıñ aşwı, qarğısı bolıp jäne oğan zor qïnaw äzirlep qoyğan

[94] Äy müminder! Alla jolında (soğısqa) şıqsañdar, öte anıqtañdar. Sälem bergendi dünïe- mülikke qızığıp: «Mümin emessiñ» demeñder. Öytkeni Allanıñ qasında köptegen oljalar bar. Burın sender de sonday ediñder. Alla (T.) senderge qamqorlıq etti. Sondıqtan öte- möte anıqtañdar. Şäksiz Alla istegen isteriñdi biledi

[95] Müminderden sebepsiz (soğısqa şıqpay) otırwşılarmen Alla jolında maldarı jäne jandarımen soğıswşılar teñ emes. Alla (T.) maldarımen, jandarımen soğıswşılardı därejede arttırdı. Sonday-aq barlığına da ïgilik wäde etti. Jäne soğıswşılardı otırwşılardan üstem keñşilikke bölep, iri sıylıq berdi

[96] Alladan därejeler, jarılqaw jäne märxamet bar. Alla öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[97] Özderine zulımdıq etkenderdiñ, (bular Mekkeden köşpey qalğandar. ) perişteler jandarın alğanda: «Qayda ediñder?»,- dedi. Olar: «bizder bul jerde şamasız edik» dedi. (Perişteler): «Allanıñ jeri keñ emes pe? Sonda ol jerge köşseñder edi?»,- dedi. Mine bulardıñ ornı tozaq. Netken jaman orın

[98] Şamasız erkek, äyelder jäne balalardan şara qoldana almaytın, jol taba almaytındar basqa…

[99] Mine bulardı Allanıñ keşirim etwi ümit etiledi. Öytkeni Alla, öte keşirimdi, erekşe jarılqawşı

[100] Kim Alla jolında awa köşse, köptegen keñ qonıs jäne keñşilik tabadı. Sonday-aq birew üyinen Alalğa, Payğambarğa bola şıqsa da, oğan ölim jetse, sonda onıñ bodawı Allanıñ özine tän boladı. Alla asa jarılqawşı, tım meyirimdi

[101] Qaşan jer jüzinde saparda bolsañdar, käpirlerdiñ özderiñe bir qastandıq istewinen qorıqsañdar, senderge namazdan qısqartwlarıñda künä joq. Negizinen senderge käpirler aşıq qaskünem

[102] (Muxammed Ğ.S.) Sen olardıñ işinde (soğıs maydanında ïmam bolıp) turğan kezde, olardan bir bölegi senimen birge namazğa tursın, barlığı quraldarın alsın. Sonda qaşan olar säjde qılsa, (sağan uyıp bir rikğat oqısa,) olar art jaqtarında (jaw jaqta) bolsın. Ekinşi namaz oqımağan top kelip, senimen birge namaz oqısın, qorğanıstarın, quraldarın da alsın. öytkeni, käpirler quraldarıñnan, närseleriñnen käpersiz bolwlarıñdı, üsteriñe bir -aq şabıwıl jasawdı oylar. Eger senderge jañbırdan bir qïnalıs nemese awırw bolsañdar, senderge quraldarıñdı qoyıp qoyudarıñnıñ oqası joq. Sonday-aq saqtıq şarasın qoldanıñdar. Negizinen Alla käpirler üşin qorlawşı azap äzirlegen

[103] Qaşan namaz ötep bolsañdar, Allanı; turıp, otırıp jäne jatqan boyda eske alıñdar. Qaşan tınıştalsañdar, onda namazdı tolıq orındañdar. Öytkeni, namaz müminderge belgili waqıtta parız qılındı

[104] Ol qawımdı izdewde selqostanbañdar. Eger sender küyzelgen bolsañdar, rasında olar da sender küyzelgendey küyzelwde. Negizinen sender Alladan olardıñ ümit etpegen närsesin ümit eetsiñder. Alla (T.) tolıq bilwşi, xïkmet ïesi

[105] (Muxammed Ğ.S.) şın mäninde sağan Kitaptı; Allanıñ, öziñe körsetwi boyınşa adamdardıñ arasına ükim qılwıñ üşin şındıqpen tüsirdik. Sondıqtan qaralıqşıldarğa bolıswşı bolma. (bir Munafıq körşisiniñ sawıtın urlap, bir Yahwdïdiñ üyine tığıp qoyıp, özi Payğambar (Ğ.S.) ğa kelip ant-sw işip sendirip, qılmıstı; Yahwdïge artwğa tırısadı

[106] Alladan jarılqanw tile. Negizinen Alla (T.) asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[107] Özderine kesir istegender üşin söz talastırma. Öytkeni; Alla, qaralıqşıl künäkardı jaqsı körmeydi

[108] Olar adamnan jasırsa da, Alladan jasıra almaydı. Alla, olar tündeletip, razı bolmaytın söz qılğanda olarmen birge edi. Alla olardıñ ne istegenderin buljıtpay biledi

[109] Al mine sender dünïe tirşiliginde olar tarapınan dawlastıñdar, sonda qïyamet küni olar tarapınan Allamen kim dawlasa aladı? Nemese olarğa kim wäkil bola aladı

[110] Birew bir jamandıq istese nemese özine zulımdıq qılsa da, sonsoñ Alladan jarılqanw tilese, Allanı asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi tabar edi

[111] Al jäne birew künä istese, sonda negizinen ol özine istegen boladı. Alla (T.) tolıq bilwşi, asa dana

[112] Tağı da birew, bir qatelik nemese künä istese, onı, aq birewge japsa, rasında ol jala qoyıp, aşıq künä jüktep alğan boladı

[113] (Muxammed Ğ.S.) eger sağan Allanıñ iltïpatı, märxameti bolmasa edi, ärïne olardıñ bir tobı seni adastırwdı oylağan edi. Olar özderin ğana adastıradı da sağan eşbir zïyan keltire almaydı. öytkeni Alla, sağan Qurandı jäne xïkmetti tüsirdi äri sağan bilmegenderiñdi üyretti. Sonday-aq Alla (T.) nıñ sağan degen iltïpatı öte iri

[114] Olardıñ özara küñkilderiniñ köbinde xayır joq. Biraq, kim bir sadaqanı ne bir ïgilikti nemese adamdardıñ arasın jarastırwdı ämir etse, ol xayırlı. Jäne birew, osını Allanıñ rïzalığın izdep istese, sonda oğan jedel iri sawap beremiz

[115] Al birew, özine twra jol ayqındalğannan keyin Payğambarğa qarsı şıqsa, sonday-aq müminderdiñ jolınan basqa jol izdese, onı burılğan jağına buramız da tozaqqa salamız. Ol nendey jaman orın

[116] Negizinen Alla, özine ortaq qoswdı jarılqamaydı. Odan basqa kimdi qalasa jarılqaydı . Al jäne kim Allağa ortaq qossa, rasında öte uzaqqa adastı

[117] (Mekke müşrikteri,) olar, Alladan özge urğaşılarğa ğana jalbarındı. Negizinen olar qasarısqan şaytanğa jalbarındı

[118] Alla onı qarğadı. Sonda şaytan: "Ärïne quldarıñnan belgili bir üles alamın" dedi

[119] Jäne olapdı ärïne adastıramın, älbette olapdı bosqa ümittendiremin. Äri olapğa mindetti türde ämir etemin. Sonda olar: Maldardı qulaqtarın (butqa arnap) tiledi. Sonday-aq olapğa ärïne Allanıñ jaratqanın özgertwdi buyıramın" (dedi.) Kim Alladan özge şaytandı dos tutsa, sonda ras aşıq zïyanğa uşırağan boldı

[120] Şaytan olapğa wäde berip, olardı bosqa umittendiredi Şaytannıñ olapğa wädesi alday ğana

[121] Mine solardıñ ornı tozak. Sonday-aq olar odan qaşar jer taba almaydı

[122] Ïman keltirip, izgi is istegenderdi astarınan özender ağatın baqşalarğa kirgizemiz de, olar onda mäñgi qaladı. Öytkeni, Allanıñ wädesi xaq. Alla (T.) dan twra sözdi kim

[123] (Äy müşrikter!) Ne senderdiñ oylarıñşa, ne Kitap ïeleriniñ oylarınşa da emes. Kim bir jaman is qılsa, sol sebepti jazalanadı. Ol üşin Alladan özge ïe de järdemşi de taba almaydı

[124] Erkekten nemese äyelden kim ïman keltirwşi bolıp, izgi isterden istese, mine solar jännetke kiredi. Tük de ädiletsizdikke uşıratılmaydı

[125] Kim dinï turğıdan jaqsılıq istewşi bolıp, jüzin Allağa tapsırıp, nağız Ibırayım (Ğ.S.) nıñ dinine ergen kisiden jaqsı bola aladı? Alla (T.) Ibırayım (Ğ.S.) dı dos tutqan

[126] Kökterdegi äri jerdegi närseler Allaniki. Sonday-aq Alla är närseni tolıq meñgerwşi

[127] (Muxammed Ğ.S.) olar senen, äyelder jayında pätwa suraydı. Olarğa: «Alla senderge olar jöninde pätwasın bildiredi: Bul senderge oqılatın Kitapta da, olarğa jazılğan mïrastarın bermey özderin alwğa qızığatın jetim äyeldermen bayqus balalar jäne jetimderge durıs qamqorlıq istew jayında pätwa beredi» de. Jäne xayırdan ne isteseñder söz joq, onı Alla biledi

[128] Eger bir äyel, eriniñ jerwinen nemese bet burwınan qorıqsa, özara kelisip jaraswlarında ekewine de künä joq. Sonday-aq jarasw jaqsı. Näpsiler qıtımırlıqqa beyim jaratılğan. Eger jaqsı şığısıp, saqsınsañdar negizinen Alla (T.) ne istegenderiñdi tolıq biledi

[129] Qanşalıq tırıssañdar da äyelderdiñ arasına äste ädildik istey almaysıñdar. Endeşe, (birewine) mülde awıp ketip, özgesin jipsiz baylağanday etip qoymañdar, (Baysız qatın qusap, del-salda jürmesin.) Eger tüzelip, saqsınsañdar, negizinen Alla tım jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[130] Eger ekewi ajırassa, Alla ärqaysısın öz keñşiliginen qamtamasız etedi. öytkeni, Alla asa keñ, öte dana

[131] Kökterdegi jäne jerdegi närseler Allağa tän. Senderden burıñğı kitap berilgenderge de, senderge de: «Alladan qorqıñdar!»,- dep ösïet etkenbiz. Eger qarsı kelseñder, sonda da kökter men jerdegi närseler Allaniki. Alla muñsız, maqtawlı

[132] Kökterdegi äri jerdegi närseler Allaniki. Alla (T.) kepildik turğısınan jetkilikti

[133] Äy adam balası! Eger Alla qalasa, senderdi ketirip, basqalardı äkeler edi. Mine osığan Allanıñ küşi tolıq jetedi

[134] Kim dünïeniñ paydasın tilese, Sonda dünïe, axïrettiñ paydası Allanıñ qasında. Sonday-aq Alla är närseni estwşi, erekşe meyirimdi

[135] Äy müminder! Ädildikte mıqtı turıp, eger özderiñniñ, äke- şeşeleriñniñ jäne jaqındarıñnıñ zïyanına bolsa da, Alla üşin ayğaq bolıñdar; bay nemese kedey bolsa da. Öytkeni Alla, ekewine de tım jaqın. (Olardıñ xalin biledi) Endeşe ädildik istew näpsige ermeñder. Eger tilderiñdi burıp, şındıqtı burmalasañdar, şäksiz Alla ne istegenderiñdi tolıq bilwşi

[136] Äy müminder! Allağa, Payğambarına jäne oğan tüsirgen Quranğa sonday-aq odan burıñğı tüsirgen ktiapqa ïman keltiriñder. Al kim Allağa, periştelerine, kitaptarına, elşilerine jäne axïret künine qarsı şıqsa, sonda tım uzaq adastı

[137] Negizinen sonday ïman keltirip sonsoñ qarsı kelgender, tağı ïman keltirip, jäne qarsı şıqqandar, sonsoñ qarsılığın arttırğandar, mine, Alla solardı jarılqamaydı da, twra jolğa da salmaydı. (Yahwdtler äweli Musağa ïman keltirdi. Sonsoñ buzawğa tabınıp, qarsı keldi. Sonsoñ Musağa ïman keltirip, ğïsağa qarsı boldı da, Muxammed (Ğ.S.) ke qarsılıqtarın arttıra tüsti

[138] (Muxammed Ğ.S.) munafıqtarğa, özderine negizinen küyzeltwşi azap bar ekendigin şüyinşile

[139] Sonday müminderden özge käpirlerdi dos tutqandar, olardıñ qasınan izet izdey me? Şın mäninde izet bütindey Allağa tän

[140] Rasında senderge Kitapta: «Allanıñ ayattarına qarsı kelingendigin jäne ajıwalanğandığın sender estigen sätte; olar budan basqa sözge kiriskenşe, olarmen birge otırmañdar; äytpese sender de solar sïyaqtı bolasıñdar» dep ükim tüsirdi. Şäksiz Alla munafıqtarmen käpirlerdi birtutas tozaqqa jïnawşı

[141] Sonday senderdi añdığandar, senderge Alladan bir jeñis kelse: «Bizde sendermen birge emes pe edik?»,-dedi. Al eger käpirlerge bir olja tüsse, olarğa: «Senderge üstemdik keltirip, senderdi müminderden qorğamadıq pa?»,- dedi. Endi Alla aralarıña qïyamet küni ükim qıladı, sonday-aq Alla käpirler üşin müminderge qarsı jol qoymaydı

[142] Munafıqtar, Allanı aldamaqşı boladı. Negizinen Alla, olardı aldawğa uşıratadı. Qaşan olar namazğa tursa, jalqawlanıp turadı. Adamdarğa körsetw üşin oqıp, olar Allanı öte az eske aladı

[143] Olar, osı eki arada del-salda. Ne bularda joq, ne olarda joq. Alla birewdi adastırsa oğan äste jol taba almaysıñ

[144] Äy müminder! Müminderden özge käpirlerdi dos tutpañdar. Öz zïyandarıñ üşin aşıq dälel qılwdı qalaysıñdar ma

[145] Negizinen munafıqtar tozaqtıñ eñ tömeñgi qabatında boladı. Äri olarğa eşbir järdemşi taba almaysıñ

[146] Biraq täwbe etkender, özderin tüzeltkender jäne Allağa jabısıp, dinderinde ıqılastı bolğandar, mine solar mümindermen birge. Alla (T.) müminderge jedel bir sıylıq beredi

[147] Eger şükirlik etip, ïman keltirseñder, Alla senderdi nege azap qılsın? Öytkeni, Alla (T.) şükirlikti bağalawşı, tolıq bilwşi

[148] Alla (T.) jaman sözdiñ jarïyalanıp söylenwin jaqsı körmeydi. Biraq zulımdıqqa uşırağan birewdiki basqa. Alla är närseni estïdi, biledi

[149] Eger bir jaqsılıqtı aşıqtasañdar nemese onı jasırsañdar ne bir jamandıqtı keşseñder, sonda küdiksiz Alla asa keşirimdi, tım küşti

[150] Şäksiz, sonday Allağa, payğambarlarına qarsı kelgender, olar, Alla men payğambarlarınıñ arasın ayırwdı qalaydı. Jäne de olar: «(Payğambarlardıñ) keyine senemiz de keyine qarsı kelemiz» deydi; söytip olar eki ortadan jol tabwdı qalaydı

[151] Mine olar anıq käpirler. Käpirler üşin qorlawşı qïnaw dayındadıq

[152] Jäne sonday Allağa, payğambarlarına ïman keltirgender, olardan eşbirewiniñ arasın ayırmaydı; mine solardıñ sıylıqtarı tezinen beriledi. Sonday-aq Alla (T.) öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[153] (Muxammed Ğ.S.) Kitap ïeleri senen kökten bir kitap tüsinwiñdi suraydı. Rasında olar Musa (Ğ.S.) dan odan da zorğını surağan. Sonda olar: «Allanı bizge aşıq körset!»,-degende, olardıñ kesirleri sebepti najağay tüsti. Sonsoñ olarğa aşıq dälelder kelgennen keyin de, olar buzawdı täñir jasap aldı. Sonda solardı da keştik. Sonday-aq Musa (Ğ.S.) ğa aşıq muğjïza berdik

[154] Olardıñ wädeleri sebepti üsterine Tur tawın köterdik. Jäne olarğa: «qaqpadan säjde qılıp kiriñder» dedik. Tağı olarğa: «Senbi küni şekten şıqpañdar!»,- dedik. Söytip olardan awır sert aldıq

[155] Degenmen olardıñ sertterin buzwları, Allanıñ ayattarına qarsı şığwları, payğambarlardı jazıqsız öltirwleri jäne jürekterimiz perdeli dewleri sebepti Alla, ärïne olardıñ qarsılıqtarı saldarınan jürekterin mörlegen. Sondıqtan öte azı ğana ïman keltiredi

[156] Jäne olardıñ (Ğïsa Ğ.S.ğa) qarsı şığwları äri Märyemge zor jala japsırğan sözderi sebepti

[157] Tağı da; Allanıñ elşisi, Märyem ulı Ğïsa Mäsïxtı öltirdik! ,- degendikteri negizinde olar onı öltirmedi de, aspadı; biraq olarğa,uqsatıldı:(Olar Ğïsağa uqsatılğan birewdi öltirdi.B.J.M.K) Rasında,ol jayında qayşılıqtarğılar,ärïne odan küdiktenwde.Olardıñ oğan baylanıstı mälimetteri joq.Biraq kümänniñ ğana soñında.Olar onı anıq öltirmedi

[158] Olay emes,Alla onı öz tarapına köterdi.Alla(T.) öte üstem,xïkmet ïesi

[159] Kitap ïeleri,Ğïsa(Ğ.S) ğa ölwinen burın älbette ïman keltiredi. (J.B.M.K) Jäne qïyamet küninde ol olarğa kwa boladı

[160] Sonda Yahwdïlerdiñ zulımdıqtarınıñ jäne köptegen adamdardı Allanıñ jolınan toswlarınıñ saldarınan olarğa xalal etilgen köptegen jaqsı närselerdi olarğa aram qıldıq.(S.146-A)

[161] Jäne de olarğa tıyım salınğan bola tura ösim alwları äri adamdardıñ maldarın orınsız jewleri,sonday aq olardan qarsı kelgender üşin; küyzeltwşi azap äzirledik

[162] Degenmen işterinen ğılımda ozat bolğandar jäne ïman keltirgender,sağan tüsirilgenge äri senen burınğı tüsirilgenge senedi.Jäne namazdı orındawşılar,zeket berwşıler äri Allağa,axïret künine senwşiler,ärïne solarğa zor sıylıq beremiz

[163] (Muxammed Ğ.S.) Nux (Ğ.S.) jäne odan keyingi payğambarlarğa waxï etkenimizdey sağan da waxï ettik. Sonday-aq Ibırayım, Ismayıl, Isxaq, Yağqup (Ğ.S.), urpaqtarına jäne Ğïsa, Äyüp, Yunıs, Harun jäne Süleymen (Ğ.S.) ge de waxï ettik. Äri Däwit (Ğ.S.) ke Zäburdı berdik

[164] Jäne sağan burıñğı payğambarlardı bayan qıldıq, sonday-aq payğambarlardıñ sağan bayan etpegenimiz de bar. Jäne Alla (T.) Musa (Ğ.S.» ğa (tikeley) söylesken

[165] Payğambarlardı qwandırwşı, qorqıtwşı etip jiberdik: Elşilerden keyin adamdardıñ Allağa qarsı sıltawı bolmawı üşin. Alla (T.) asa üstem, xïkmet eïsi

[166] Alayda Alla, sağan tüsirgenin bile tura tüsindirgenine kwälik etedi jäne perişteler de kwä boladı. Negizinde Alla kwälikte jetkilikti

[167] Küdiksiz, sonday qarsı bolğandar jäne Allanıñ jolınan tosqandar, rasında uzaq adaswmen aadstı

[168] Şäksiz sonday qarsı şığıp, zulımdıq qılğandardı twra jolğa da salmaydı

[169] Biraq tozaqtıñ ğana jolına saladı da, olar onda mäñgi qaladı. Osı, Allağa oñay

[170] Äy adam balası! Ras senderge Payğambar, rabbılarıñnan xaqïqattı keltirdi. Sondıqtan ïman keltiriñder, sender üşin jaqsı. Eger qarsı kelseñder, sonda küdiksiz kökterdegi jäne jerdegi barlıq närse Allaniki. Alla (T.) asa bilwşi, xïkmet ïesi

[171] Äy Kitap ïeleri! Dinderiñde artıq ketpeñder. Allağa baylanıstı şındıqtı aytıñdar. Şınayı türde märyem ulı Mäsïx Ğïsa, Allanıñ elşisi äri Märyemge jalğastırğan sözi jäne Alla tarapınan bir rwx. Endeşe Allağa jäne elşilerine seniñder. Äri (Allanı) «üşew» demeñder, (odan) tıyılıñdar. Sender üşin jaqsı. Şınayı türde Alla bir-aq Täñir. Ol balası bolwdan päk. Kökterdegi jäne jerdegi närseler oğan tän. Alla äkildikke jetik

[172] Ğïsa da, Allağa jaqın perişteler de Allağa qul bolwdan äste arlanbaydı. Kim Oğan qulşılıqtan arlanıp dandaysısa, sonda olardı tutas öz tarapına jïnaydı. (basqa barar jeri joq)

[173] Al endi sonday ïman keltirip, izgi is istegenderdiñ sıylıqtarın tolıq beredi. Äri olarğa öz iltïpatınan arttıradı. Al jäne sonday arlanıp menmensigenderdi küyzeltwşi azapqa uşıratadı. Sonday-aq olar üşin Alladan basqa qutqarwşı ne dos ne järdemşi taba almaydı

[174] Äy adam balası! Senderge Rabbılarıñnan dälel keldi. Sonday-aq sender üşin bir aşıq nur (Quran) tüsirdik

[175] Al endi Allağa senip, Oğan jabısqandardı öz tarapınan märxamet jäne iltïpatqa böleydi de, özine baratın twra jolğa saladı

[176] Olar senen pätwa suraydı. Olarğa ayt: «Alla senderge «Kälala» jayında pätwa beredi: Eger äke- şeşesi jäne balası jok birew ölse, onıñ bir qız twısı bolsa, sonda oğan qalğan mïrastıñ jartısı tïedi. Eger ölgen äyel bolıp, onıñ balası bolmasa, erkek twısı onıñ mïrasqorı boladı. Eger ölgenniñ qız twısı ekew bolsa, ekewine qalğan mïrastıñ üşten ekisi tïedi. Jäne mïrasqorlar er, äyelder aralas bolsa, sonda bir erge eki äyeldiñ sıbağasınday tïedi. Alla (T.) adasarsıñdar dep senderge aşıq tüsinik beredi. Alla är närseni tolıq biledi»

[1] Ey, ïmanğa kelgender! Kelisimderdi tolıq orındañdar. Senderge özderiñe tıyımı oqılatınnan basqa şarwa maldarı ruqsat etildi. Biraq ïxramda bolğan kezderiñde, añşılıqqa ruqsat etilmeydi. Aqïqatında Allah qalağanın ükim etedi

[2] Äy ïman keltirgender! Allanıñ belgilerine, (xaj ğamaldarına,) qurmetti ayğa, qurbandıqtarğa, moyındarına tağılğan belgilerge jäne Rabbılarınıñ rïzalığın, iltïpatın izdep, ardaqtı üyge (Kağbağa) kelwşi xajılarğa qurmetsizdik etpeñder. Jäne qaşan ıxramnan şıqsañdar añ awlay alasıñdar. Jäne senderdi Mesjit Xaramnan tosqan eldiñ kegi, şekten şığwlarıña sıltaw bolmasın. (Senderdi Kağbadan tıyğan bolsa da, kek saqtamañdar.) jaqsılıqqa, taqwalıqqa järdemdesiñder. Künäğa jäne duşpandıqqa järdemdespeñder. Alladan qorqıñdar! Küdiksiz Allanıñ azabı qattı

[3] Senderge: Ölekse, aqqan qan, doñız eti jäne Alladan basqanıñ atımen bawızdalğan mal aram qılındı. Birde bwınıp, urılıp, qulap, süzilip ölgen maldar jäne jırtqış jegen mal aram. Biraq (janı şıqpay) bawızdağandarıñ basqa. Jäne tigilgen tasqa (butqa) arnap bawızdalğan mal äri oqtar arqılı talay sınawlarınıñ (bal aşwlarıñ) da aram etildi. Bularıñ buzıqtıq. Bügin käpirler dinderiñnen (toswdan) küder üzdi. Olardan qorıqpañdar, Menen qorqıñdar. Bügin dinderiñdi tolıqtastırdım jäne nığmetimdi tamamdadım. Sonday-aq senderge Ïslam dinimen rïza boldım. Kim aştıqtan şarasız qalsa, künäğa awıtqımasa (jewge boladı.) Şäksiz Alla tım jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[4] Olar, senen özderine ne närseniñ xalal qılınğandığın suraydı: «Senderge taza närseler (din boyınşa xalal närseler.) xalal qılındı» de. Jäne de Allanıñ özderine bildirgenin üyretip, tärbïelegen jırtqıştardı: Allanıñ atın aytıp (añğa) salsañdar, sender üşin ustağandarın jeñder. Alladan qorqıñdar, küdiksiz Alla (T.) esepte öte tez

[5] Bügin senderge jaqsı närseler xalal etildi. Kitap berilgen (Xrïstïan, Yahwdï) derdiñ tamağı (bawızdağandarı) xalal etildi. Senderdiñ tamaqtarıñ olarğa da xalal etildi. Jäne müminderden abıroylı äyeldermen äri senderden burın Kitap berilgen (Xrïstïan, Yahwdï) derden de abıroylı äyeldermen mäherlerin berip, boy swıtwşı, astırtın köñildes bolmay üylenwleriñ xalal etildi. Kim ïmanğa qarsı şıqsa, Sonda onıñ ğamalı joyıldı jäne ol, aqïrette de zïyan etwşilerden boladı

[6] Äy müminder! Qaşan namazğa tursañdar, (turarda,) jüzderiñdi jäne şıntaqtarğa deyin qoldarıñdı jwıñdar. Bastarıña mäsïx tartıñdar. (sïpañdar.) Jäne eki tobıqtarğa deyin ayaqtarıñdı jwındar. Eger de jünip bolsañdar, (boy däretsiz bolsañdar,) tolıq tazalañındar. (Şomılıñdar) Eger nawqas ne sapar da bosañdar nemese senderden birew tüzge otırıp kelse ne äyelge jaqındassañdar, sonda sw taba almasañdar taza jerge täyammüm soğıñdar; onımen beti- qoldarıñdı sïpañdar. Öytkeni, Alla, senderge awırşılıq qalamaydı. Biraq, senderdi tazartwdı sonday-aq şükirlik etwleriñ üşin senderge nığmetterin tamamdawdı qalaydı

[7] Allanıñ senderge bergen nığmetin jäne: «Estidik, boy usındıq» dep baylağan serteriñdi eske alıñdar! Äri Alladan qorqıñdar! Küdiksiz Alla kökirektegilerdi tolıq bilwşi

[8] Äy müminder! Alla üşin kwälikte twralıq üstinde mıqtı turıñdar. Jäne bir eldiñ öşpendiligi senderdi ädilsizdikke tartpasın. Ädildik isteñder. Sol taqwalıqqa jaqınıraq. Jäne Alladan qorqıñdar. Küdiksiz Alla ne istegenderiñnen tolıq xabar alwşı

[9] Alla (T.) sonday ïman keltirip, izgi is istegenderge jarılqaw äri iri sıylıq wäde etti

[10] Sonday qarsı kelip, ayattarımızdı ötirikke uyğarğandar, solar tozaqtıq

[11] Äy müminder! Alla (T.) nıñ senderge bergen bağın eske alıñdar: Sol waqıtta bir el (swıq) qolın sozğan edi de, Alla olardıñ qolın senderden tosqan edi. Sondıqtan Alladan qorqıñdar jäne müminder Allağa täwekel etsin

[12] Rasında Alla Ïzraïl urpaqtarınan wäde alğan edi. Olardan on eki bastıq jibergen edik. Alla (olarğa): «Men sendermen birgemin; eger namazdı orındasañdar, zeket berseñder, elşilerime ïman keltirip, olarğa kömek berseñder jäne Allağa körkem qarız berseñder, (Alla jolında mal jumsasañdar,) älbette jamandıqtarıñdı joyıp, senderdi astarınan özender ağatın baqşalarğa kirgizemiz. Al sonda senderden birew qarsı bolsa, twra joldan adasqan boladı» dedi

[13] Sonda olardıñ sertterin buzwları sebepti olarğa lağınet etip, jürekterin qatayttıq. Olar, (Täwrat) sözderin ornınan özgertip, olarğa berilgen ügitti umıttı. Olardıñ öte azınan basqasınıñ qïyanatkerlikterin udayı sezip otırasıñ. Sonda da olardı keşirim etip, eleme. Rasında Alla (T.) ïgilik istewşilerdi süyedi

[14] Jäne «Xrïstïanbız» degenderden de sert alğan edik. Degenmen olar da berilgen ügitten ülesterin umıttı. Sondıqtan aralarına qïyamet künine deyin duşpandıq, öştik saldıq. Jäne Alla (T.) olarğa ne istegenderiniñ xabarın tez beredi

[15] Äy Kitap ïeleri! Senderge kitaptan jasırğan närseleriñniñ köbin aşıq tüsindiretin jäne köbireginen elemey ötip ketetin Elşimiz keldi. Rasında senderge Alladan bir nur jäne aşıq bir Kitap (Quran) keldi

[16] Alla (T.) kim öz rïzasına üylesse, sol kitap arqılı esendik joldarına saladı jäne öz nusqawımen qarañğılıqtardan jarıqqa şığarıp tup- twra jolğa saladı

[17] Rasında: «Allanı, Märyem ulı mäsïx» degender käpir Boldı. «Eger Alla, Märyem ulı Mäsïxtı jäne onıñ şeşesin de, tipti jer jüzindegi birtutas jan ïesin joq etwdi qalasa, Alladan qutqarwğa kim ïe?»,- de. Kökter men jerdiñ jäne ekewiniñ arasındağılardıñ ïeligi Allağa tän. ol qalağanın jaratadı äri Allanıñ är närsege tolıq küşi jetwşi

[18] Yahwdïler men Xrïstïandar: «Bizder Allanıñ uldarı jäne süygenderimiz» dedi. Olarğa ayt: «Onda Alla künälarıñ sebepti senderdi nege azaptaydı?Kerisinşe sender Allanıñ jaratqan adamdarısıñdar.» Alla qalağan kisisin jaratıp jäne qalağan kisisin azaptaydı.Kökterdiñ jäne jerdiñ äri eki arasındağılardıñ barlığı Allanıñ ïeliginde jäne barar jer de Onıñ aldı

[19] Äy Kitap ïeleri! Payğambardıñ arası üzilgende,senderge Elşimiz keldi. «Bizge qwantwşı,qorqıtwşı kelmedi» dersiñder dep,mine senderge qwantwşı,qorqıtwşı Elşi eldi. Alla (T.) nıñ barlıq närsege tolıq küşi jetwşi

[20] Bir zamanda Musa(Ğ.S) öz eline: «Äy elim! Allanıñ senderge bergen nığımetin eske alıñdar!Öz işteriñde payğambarlar şığardı,äri senderdi patşalar jasadı.Sonday aq senderge älimde eşkimge berilmegen nığımet berdi»- degen

[21] Jäne: «Äy elim!Alla,senderge jazğan qasïetti jerge (Qudıs,Şamğa) kiriñder.Arttarıña qaytpañdar,äytpese zïyan etwşilerge aynalasıñdar» degen

[22] Olar: «Äy Musa! Ol jerde zorlıqşıl el bar.Olar ol jerden şıqpayınşa biz ol jerge äste kirmeymiz.Eger olar ol jerden şıqsa ärïne kiremiz» dedi

[23] Qorıqqandardan bolıp,özderin Alla nığımetke bölegen eki kisi: «Olardıñ üstine qaqpadan kiriñder.Sonda qaşan odan kirseñder,sender üstem bolsıñdar.Eger mümin bosañdar Allağa täwekel etiñder»dedi

[24] Äy Musa! Olar ol jerde turğanda biz oğan tipti kirmeymiz.Öziñ jäne Rabbıñ barıp soğıssıñdar.Ärïne biz munda otıramız» dedi. (Musa Ğ.S): «Rabbım! Men özime,twısıma ğana ïe bola alamın.Buzaqı elden aramızdı ajırata kör!» dedi

[25] (Musa Ğ.S): «Rabbım! Men özime,twısıma ğana ïe bola alamın.Buzaqı elden aramızdı ajırata kör!» dedi

[26] (Alla T.): «Endi olarğa,ol jer şınayı türde qırıq jıl aram qılındı.Olar sol jerde abırjıp jüredi.Onda buzaqı elge qayğırma»dedi

[27] (Muxammed Ğ.S) olarğa Adam (Ğ.S) nıñ eki ulınıñ äñgimesin şınayı türde oqı: «Sol waqıtta ekewi Allağa jaqındıq üşin qurban şalğan edi.Sonda birewinen qabıldanıp,ekinşisinen qabıldanbağan edi.» (Qurbanı qabıldanbağan Qabıl) : «Älbette men sendi öltiremin»dedi.Sonda (habıl): «Alla sözsiz taqwalardıñ qurbanın qabıl etedi»dedi

[28] «Sen meni şın öltirwge qol sozsañ da,men seni öltirw üşin qol sozbaymın.Küdiksiz men älemderdiñ Rabbı Alladan qorqamın!»

[29] «Sözsiz men,seniñ öz künäñmen meniñ künämdi jüktep,tozaqtıq bolwdı qalamaymın.Osı,zalımdardıñ jazası,»

[30] Sonda onıñ näpsisi,twısın öltirwge qızıqtırdı da ol,onı öltirip, zïyanğa uşırawşılardan boldı. (Adam Ğ.S egiz ulqızdardı awıstırıp üylendiredi eken.Biraq Qabıl öz sıñarımdı alamın dep,habıl ekewi settesip qurban şalğanda qurbanı qabıldanbağan Qabıl,Habıldı öltirip,qayterin bilmey jürgende Qudiretinşe eki qarğa talasıp birin biri öltirip kömgenin körip,kömedi.B.M.R.K.t.b)

[31] Sonda Alla,oğan twısınıñ öligin jasırwın körsetwi üşin jibergen qarğa,jerdi qaza bastağanda: «Ätteñ! Mağan ne boldı?Twısınıñ denesin kömgen qarğa qurlı bola almadım ba?»,-dedi de,ökinwşilerden boldı

[32] Sonıñ saldarınan Ïzraïl urpaqtarına: Kim kisi öltirmegen nemese jer jüzinde buzaqılıq qılmağan birewdi öltirse, sonda şınayı türde barlıq adamdı öltirgenmen jäne kim onı tiriltse, (ölimnen qutqarsa,) barlıq adamdı tiriltkenmen teñ dep jazdıq. Rasında olarğa elşilerimiz aşıq däleldermen keldi. Biraq sodan keyin de olardıñ köbiregi jer jüzinde şekten şığwşılar boldı

[33] Alla jäne Elşisimen jağalsqandardıñ jäne jer jüzinde buzaqılıq jasap jürgenderdiñ jazası: Öltirilwleri, ne asılwları, yaqï, qol- ayaqtarınıñ qïğaştalıp kesilwleri nemese jerden ayldalwları. Bul olardıñ dünïedegi japası. Jäne olar üşin axïrette iri azap bar

[34] Biraq senderdiñ olarğa ıqbaldarıñ jürwden burın täwbe qılğandar basqa. Sonda Alla (T.) nıñ asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi ekenin biliñder

[35] Äy ïman keltirgender! Alladan qorqıñdar, oğan jaqındaswdı izdeñder. (Boy usınw arqılı tırısıñdar.) Jäne eki dünïede qutılıp muratqa jetwleriñ üşin, Onıñ jolında küresiñder

[36] Küdiksiz sonday käpirler jer jüzindegi barlıq närseni jäne onımen birge tağı sonday närseni qïyamet küniniñ azabınan (qutılw üşin) tölewge salsa da olardan qabıl etilmeydi de, olarğa jan türişgerlik qïnaw bar

[37] Olar ottan şığwların qalaydı. Degenmen olar odan şığwşı emes. Jäne olar üşin turaqtı azap bar

[38] Er jäne äyel urınıñ, qılmıstarına jaza äri Alladan bir önege türinde qoldarın kesiñder. Alla (T.) asa üstem, xïkmet ïesi

[39] Al kim zulımdıqtan keyin täwbe qılsa, tüzelse, sonda şäksiz Alla onıñ täwbesin qabıl etedi. Alla asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[40] Rasında kökter men jerdiñ äkimşiligi Allağa tän ekenin bilmediñ be? Kimdi qalasa jazalaydı da, kimdi qalasa jarılqaydı. Äri Allanıñ är närsege küşi jetwşi

[41] ÄyPayğambar! Awızdarımen: «Sendik» dep, jürekteri senbegendermen Yahwdïlerden küpirde jarısqandar seni keyitpesin. Olar ötirikke qulaq asadı; sonday-aq sağan kelmegen basqa bir qawım üşin tıñdaydı. Jäne olar sözdi orındalğannan keyin özgertedi: «Eger senderge osı berilse, onı alıñdar da, eger ol berilmese, onda boy tartıñdar!»,- deydi. (Xaybar Yahwdïleri zïnaşı er, äyeldi Täwrat ükimi boyınşa öltirwge qïmay: Ölim jazasın berse, almañdar da, düre jazasın berse alıñdar dep Muxammed Ğ.S. ğa jiberedi.) (Muxammed Ğ.S.) Alla (T.), birewdiñ buzılwın qalasa, sen ol üşin Alladan däneñege ïe bola almaysıñ. Mine solar, Allanıñ jürekterin tazartwdı qalamağandar. Olarğa dünïede japa äri axïrette de, zor azap bar

[42] Olar ötirikke qulaq salwşı, aram jewşiler. (Muxammed Ğ.S.)eger olar sağan kelse, aralarına ükim ber, nemese olardan jüz bur. Eger olardan jüz bursañ da, olar sağan eşbir zïyan bere almaydı. Al eger aralarına ükim berseñ, twra ükim ber. Şäksiz Alla twraşılardı süyedi

[43] Olardıñ qasındağı Täwratta Allanıñ ükimi bola tura sağan qalayşa jüginisedi? Sonan soñ da odan olar bas tartadı. öytkeni olar senwşi emes

[44] Küdiksiz Täwrattı tüsirdik, onda twra jol jäne nur bar. Allağa boy usınğan payğambarlar, Yahwdïlerge onımen ükim eter edi. Jäne Allanıñ Kitabın qorğawğa mindettendirilgen ğïbadatşıl ustazdarı men ğalımdar da, onımen ükim eter edi. Olar oğan kwäger edi. Endeşe adamdardan qorıqpañdar da, Menen qorqıñdar jäne ayattarımdı az bir aqşağa satpañdar! Kim Allanıñ tüsirgenimen ükim etpese, mine solar qarsı bolwşılar

[45] Olarğa täwratta: janğa jan, közge köz, murınğa murın, qulaqqa qulaq, tiske tis jäne jaralarğa da, qarama- qarsı tölew (qısas) jazdıq. Degenmen birew, onı keşirim etse, sonda ol oğan käpparat boladı. (Öz künäsı keşiledi.) Jäne kim Alla tüsirgen zañ boyınşa bïlik etpese, mine solar zalımdar

[46] Jäne payğambarlardıñ izinşe öziniñ aldındağı Täwrattı rastawşı etip, Märyem ulı Ğïsanı jalğastırdıq. Äri oğan işinde twralıq, nur bolğan aldındağı Täwrattı bekitwşi sonday-aq saqtanwşılar üşin twra jol, ügit türinde Injildi berdik

[47] Injil ïeleri ondağı Allanıñ nusqawımen ükim etpese, mine solar buzaqılar

[48] (Muxammed Ğ.S.) sağan şınayı türde Qurandı özinen burıñğı kitaptardı rastawşı jäne olardı qorğawşı türinde tüsirdik. Olardıñ aralarına Allanıñ öziñe tüsirgenimen ükim qıl. Öziñe kelgen şındıqtan ayrılıp, olardıñ oylarına elikteme! Senderdiñ erbirewleriñ üşin bir jol- joba qoydıq. Eger Alla qalasa edi, barlığındı bir-aq ümmet qılar edi. Alayda senderge bergen jol- jobalarında sınamaqşı. Endeşe jaqsılıqqa jarısıñdar. Birtutas barar jerleriñ Alla jaq. Ol senderdiñ talasqan närseleriñdi bildiredi

[49] Olardıñ aralarına Allanıñ tüsirgenimen ükim et. Olardıñ oylarına ilespe jäne sağan Alla tüsirgen key ükimderden seni buzwlarınan saqtan! Eger olar jüz bursa, küdiksiz Alla olardı key künäları sebepti qayğığa uşıratwdı qalaydı dep bil. Rasında adamdardıñ köbi buzıq

[50] Olar jahïlïet däwiriniñ ükimin izdey me? Anıq nanğan el üşin Alladan jaqsı ükim berwşi kim

[51] Äy müminder! Yahwdïler men Xrïstïandardı dos tutpañdar! Olar bir- birewleriniñ dostarı. Senderden kim olardı dos tutsa, sonda küdiksiz ol olardan. Rasında Alla zalım eldi twra jolğa salmaydı

[52] Sonday jürekterinde derti bar munafıqtardıñ: «Bizge bir sumdıq kelwinen (Musılmannan kün ketip qalwınan) qorqamız» dep, olardıñ arasında jügirip jürgenderin köresiñ. Bälkim Alla bir jeñis berer nemese öz qasınan bir ämir berer, sonda olar jürekterindegi jasırğandarına ökiner

[53] Al sonday ïman keltirgender: «Şınayı türde sendermen birgemiz dep, Allanıñ atımen mıqtı ant işkender osılar ma?» deydi. Olardıñ ğamaldarı joyılıp, zïyan etwşilerden boldı

[54] Äy müminder! Senderden kim dininen şıqsa, Alla (T.) jedel bir qawım äkeledi; Alla olardı jaqsı köredi jäne olar da Allanı jaqsı köredi. Müminderge qarsı jumsaq, käpirlerge qarsı qatal, Alla jolında soğısadı. Sögis berwşilerdiñ sögisinen olar qorıqpaydı. Osı, Allanıñ qalağanına beretin iltïpatı. öytkeni, Alla öte keñ, asa bilwşi

[55] Şınayı türde senderdiñ dostarıñ Alla jäne Elşisi jäne de namazdı tolıq orındaytın, zeket beretin äri rukuğ qılwşı müminder

[56] Kim Allanı, Elşisin jäne müminderdi dos tutsa, şınayı türde Allanı jaqtağan top. Solar, jeñiske ïe boladı

[57] Äy müminder! Senderden burın Kitap berilgenderden dinderiñdi sayqı- mazaqqa oyınşıq etkenderdi dos tutpañdar jäne käpirlerdi de dos körmeñder. Eger mümin bolsañdar, Alladan qorqıñdar

[58] Jäne qaşan namazğa (azan) şaqırsañdar, olar onı oyın qılıp kelekege aldı. Osı, olardıñ şınayı türde tüsinbeytin xalıq bolğandıqtarınan

[59] (Muxammed Ğ.S. olarğa) ayt: «Äy kitap ïeleri! Bizdi Allağa äri özimizge tüsirilgenge jäne burıñğı tüsirilgenge ïman keltirgendigimiz üşin ğana qoştamaysıñdar ma? Şınında köbin buzaqısıñdar.»

[60] (Olarğa) ayt: «Senderge Allanıñ qasında jaza turğısınan budan da jamanın xabarlayın ba?» Alla birewdi qarğap oğan aşwlansa jäne olardan maymıldar, doñızdar, tağı butqa tabınatındar qılsa, mine solar, ornı jaman jäne twra joldan mülde adasqandar

[61] Jäne qaşan olar senderge kelse: «Ïman keltirdik» deydi. Rasında olar qarsılıqpen kirip jäne onımen şıqqan bolatın. Alla olardıñ jasırğandarın jaqsı biledi

[62] Olardıñ köbireginiñ künäda, duşpandıqta jäne aram jewde jarısqandarın köresiñ. Olardıñ istegen isteri netken jaman

[63] Eger olardıñ ğïbadatşıl ustazdarı, din ğalımdarı; olardı künälı sözderinen, aram jewlerinen tıysa edi! Ärïne olardıñ istegenderi nendey jaman

[64] Jäne Yahwdïler: «Allanıñ qolı baylanğan » dedi. Bul sözderi sebepti olardıñ qoldarı baylanıp, lağınetteldi. Kerisinşe, Allanıñ eki qolı da aşıq, qalağanınşa beredi. Ärïne rabbıñ tarapınan sağan tüsirilgen (Quran), olardıñ köbiniñ azğındığın, qarsılığın arttıradı. Sonday-aq olardıñ arasına qïyametke deyin duşpandıq, öştik saldıq. Sondıqtan ärqaşan olar soğıs üşin ot tamızsa, Alla onı öşirdi. Olar jer jüzinde buzıqtıqqa tırısadı. Alla buzaqılardı jaqsı körmeydi

[65] Eger kitap ïeleri ïman keltirip, taqwalıq qılsa edi, älbette olardıñ jamandıqtarın joyıp, olardı Nağım jännetke kirgizer edik

[66] Eger olar Täwrat, Injildi jäne Rabbıları tarapınan özderine tüsirilgendi tolıq orındasa edi, ärïne olar üstiñgi jaqtarınan (ağaştardıñ jemisterinen) äri ayaqtarınıñ stınan (jerdiñ ösimdikterinen) jeytin edi. Olardıñ bir ortaşa tobı bar. Degenmen olardıñ köbiniñ istegen isteri jaman edi

[67] Äy Payğambar! Rabbıñ tarapınan tüsirilgendi jalğastır. Eger onı istemeseñ, elşilik mindetin jalğastırmağan bolasıñ. Alla seni adamdardan qorğaydı. Küdiksiz Alla qarsı bolğan eldi twra jolğa salmaydı

[68] (Muxammed Ğ.S. olarğa) ayt: «Äy Kitap ïeleri! Injil, Täwrattı jäne Rabbılarıñ tarapınan senderge tüsirilgendi tolıq orındağanğa deyin däneñe emessiñder!» Ärïne sağan tüsirilgen Quran olardıñ köbiniñ azğındığın, qarsılığın arttıradı. Sonda qarsı kelgen elge wayım jeme

[69] Negizinen Allağa sengender, Yahwdïler, Sabïler, jäne Xrïstïandardan kim Allağa, axïret künine ïman keltirip, izgi is istese, sonda olarğa qorqw da joq äri qayğırmaydı

[70] Ärïne Ïzraïl urpaqtarınan sert alıp, olarğa elşiler jibergen edik. Qaşan da olarğa bir elşi, köñilderi tartpağan närse keltirse bir bölimin ötirikke uyğarıp, bir bölimin öltiredi

[71] Olar, (payğambarlardı jalğandaw, öltirwleri sebepti) bir sumdıq bolmaydı dep, oyladı da soqır, sañıraw bolıp aldı. Sonsoñ Alla olardıñ täwbesin qabıl etti. Jäne de olardıñ köbi soqır, sañıraw boldı. Alla (T.) olardıñ ne istegenderin tolıq körwşi

[72] Rasında Märyem ulı Mäsïxtı: «Alla» degender käpir boldı. Negizinde Mäsïx: «Äy Ïzraïl urpaqtarı! Allağa qulşılıq qılıñdar! Meniñ Rabbım; äri senderdiñ rabbılarıñ! Öytkeni, kim Allağa ortaq qossa, rasında Alla oğan jännetti aram etedi. Onıñ ornı tozaq otı. Sonday-aq zalımdar üşin järdemşi joq » degen

[73] Rasında: «Alla, üştiñ üşinşisi » degender käpir boldı. Bir Täñirden basqa täñir joq. Eger olar bul aytqandarınan tıyılmasa, olardan; sonday qarsı kelgenderge küyzeltwşi azap kezdesedi

[74] Sonda da Allağa täwbe etip, jarılqanw tilemey me? Alla (T.) asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[75] Märyem ulı Mäsïx; bir payğambar ğana. Odan burın da payğambarlar ötken. Onıñ anası şınşıl. Ekewi de tamaq jeytuğın. (Äy Muxammed !) qara! Olarğa ayattarımızdı qalay aşıq bayan etemiz. Sonsoñ qalay burılıp bara jatqandarın kör

[76] (Muxammed Ğ.S.) olarğa ayt: «Alladan özge senderge payda, zïyan keltire almaytınğa qulşılıq qılasıñdar ma?» Negizinde Alla, är närseni estwşi, bilwşi

[77] (Muxammed Ğ.S.): «Äy Kitap ïeleri! Dinderiñde orınsız şekten şıqpañdar jäne burıñğı naq joldan adasqan äri köpterdi adastırğan sonday-aq tegis joldan azğan qawımnıñ äwesine ilespeñder.» de

[78] Sonday Ïzraïl urpaqtarınan qarsı bolğandarğa, Dawıt jäne Märyem ulı Ğïsa (Ğ.S.) nıñ tili arqılı lağınet etilgen. Ol qarsı kelwleri, şekten şığwlarınıñ saldarınan

[79] Olar bir- birlerin istegen jamandıqtarınan tıymaytın bolğan. Rasında olardıñ istegenderi nendey jaman

[80] Olardan köbiniñ käpirlerdi dos tutqanın köresiñ. Allanıñ aşwına jolığıp, azapta mäñgi qalatındıqtan olardıñ ilgeri jibergen närseleri nendey jaman

[81] Eger olar Allağa, Payğambarğa jäne oğan tüsirilgen Quranğa ïman keltirgen bolsa, olardı dos tutpas edi. Biraq olardıñ köbi buzaqılar

[82] Ärïne müminderge adamdardan eñ qattı duşpan türinde Yahwdïlerdi, Müşrikterdi tabasıñ. Jäne müminderge süyispenşilik turğısınan olardıñ jaqınırağın: «Biz Xrïstïanbız» degenderden tabasıñ. Bul olardıñ danaları, taqwalarınıñ bolwı jäne olardıñ menmensimeytindikteri sebepti

[83] (Xabaşistanğa barğan Musılmandar, Xrïstïan Najjaşï patşanıñ aldında Quran oqığanda ıqılas bildirgen eken.) Olar Payğambarğa tüsirilgen (Quran) di tıñdağan zamanda, şındıqtı tanığandıqtarınan közderiniñ jasqa tolğanın köresiñ. Olar: «Rabbımız! Ïman keltirdik, bizdi kwä bolwşılardan jaza kör!»,- deydi

[84] «Allağa äri özimizge kelgen şındıqqa nege ïman keltirmeymiz? Öytkeni, rabbımızdıñ ïgi eldermen birge etwinen ümit etemiz»

[85] Sonda Alla olarğa bul sözderi sebepti astarınan özender ağatın, onda mülde qalatın baqşalardı bağıştadı. Jaqsılıqtıñ bodawı osı

[86] Jäne qarsı bolğandar, ayattarımızdı ötirikke jorığandar solar tozaqtıq

[87] Äy müminder! Allanıñ senderge xalal etken jaqsı närselerdi aram etip şekten aspañdar. Şınında Alla şekten şığwşılardı jaqsı körmeydi

[88] Jäne Allanıñ senderge bergen xalal, taza nesibesinen jeñder. Sonday-aq özderiñ ïman keltirgen Alladan qorqıñdar

[89] Alla (T.) anttarıñdı bos sözdi esepke almaydı. Alayda bile tura istegen anttarıñnan jawapker eter (Ant buzsañdar.) Onıñ tölewi: üy- işteriñe jegizetin orta eseppen on miskindi tamaqtandırw, ne olardı kïindirw, nemese bir qul azat etw. Munı tappağan birew, üş kün oraza ustaw. (Buzğan) anttarıñnıñ jazası osı. Anttarıñdı qorğañdar. Alla (T.) senderge ayattarın osılayşa tüsindiredi, şükirlik etersiñder

[90] Äy müminder! Araq, qumar, tikilgen tastar (buttar) jäne bal aşatın oqtar las, şaytannıñ isterinen. Odan saqtanıñdar, qutılarsıñdar

[91] Negizinen şaytan, araqta, qumarda aralarıña duşpandıq äri kek salıp, Allanı eske alwdan jäne namazdan toswdı qalaydı. Al sonda da tıyılmaysıñdar ma

[92] Allağa boy usınıñdar jäne de Elşisine boy usınıp saqtanıñdar. Sonda eger jüz bursañdar, biliñder! Payğambarımızdıñ mindeti aşıq türde jalğastırw ğana

[93] Ïman keltirip izgi is istegenderge, qaşan olar saqtansa, sene otırıp ïgilik istese, tağı saqtanıp sense, sonan soñ saqtanıp jaqsılıq istese, (burıñğı) jegenderi künä emes. Öytkeni, Alla jaqsılıq istewşilerdi jaqsı köredi

[94] Äy ïman keltirgender! Alla, kimniñ, özin körmey-aq qorqatının mälimdew üşin; ıxramda, qoldarıñ, nayzalarıñ jetip turğan arqılı älbette senderdi sınaydı. Kim budan keyin şekten şıqsa, oğan küyzeltwşi azap bar. (Xudaybïyada Musılmandar ıxram kïgen kezde, Qudıretşe añ köbeyip, qol tïetin, nayza jejetin jerge keledi)

[95] Äy müminder! Sender ıxramda añ öltirmeñder. Senderden birew onı äteyge öltirse, onıñ jazası; öltirgenindey bir mal, onı senderden eki ädil kisi Kağbağa baratın bir qurbandı ükim etedi. Ne bodawına miskinderdi tamaqtandırw nemese onıñ ornına oraza ustaw. Bul istegeniniñ jazasın tatw üşin. Alla (T.) ötkendi keşirdi. Kim qaytadan istese, Alla onı jazalaydı. Alla öte üstem, öş alw küşine ïe

[96] Senderge teñiz añı jäne onı jew xalal qılandı. Senderge äri jolawşılarğa paydalı. Jäne senderge ıxramdağı mezgil boyınşa qurılıqtıñ añı aram qılındı. Aldına jïnalatın Alladan qorqıñdar

[97] Alla (T.) qurmetti üy Kağbanı, adam balası üşin turaq qıldı. Jäne qurmetti aydı, qurbandıqtı jäne moynına tağılğan belgilerdi de. Bul Allanıñ kökterdegi äri jerdegi närselerdi şınayı türde biletindigin jäne küdiksiz Allanıñ är närseni tolıq bilwşi ekendigin bilwleriñ üşin

[98] Biliñder! Küdiksiz Alla qattı azap ïesi, şınında Alla öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[99] Payğambarğa jalğastırw ğana mindet. Alla körnew istegenderiñdi de, jasırğandarıñdı da biledi

[100] (Muxammed Ğ.S.): «Seni aram närseniñ köptigi qızıqtırsa da, las pen taza bir emes. Endeşe, äy aqıl ïeleri! Alladan qorqıñdar, ärïne qutılasıñdar» de. (Xaj parız boldı degen ayat tüskende Payğambardan: «är jılı ma?»,- dep surağandarğa sol sätte jawap bermey keyin: «Eger ya dep jawap bersem är jılı parız bolıp qalatın edi» degen eken)

[101] Äy müminder! Eger ayqındalsa senderge jaman bolatın närseni suramañdar. Quran tüsirilgende onı surasañdar bildiretin edi. Alla onı keşti. Alla asa jarılqawşı, öte jumsaq

[102] Rasında senderden burıñğı bir el de söytip surap, sonan keyin oğan qarsı bolğan edi. (Araptar jahïdet däwirinde keybir maldardı butqa arnap, minbey, sawmay «baxïra, sayıba, wasïla jäne xam» dep azat qılıp qoya berip munı, Allağa qulşılıq deytuğın)

[103] Alla (T.) «baxïra, sayıba, wasïla jäne xam» dep arnawğa buyırmadı. Biraq käpirler Allağa ötirik jala qoydı. Olardıñ köbi tüsinbeydi

[104] Qaşan olarğa: «Alla tüsirgen Quranğa jäne Payğambarğa keliñder» delinse, olar: «Atalarımızdı tapqan jol özimizge jetedi» deydi. Ata- babaları eş närse bilmegen jäne twra jolda bolmağan bolsa da ma

[105] Äy müminder! Sender özderiñdi tüzeltwleriñ kerek. Özderiñ twra jolda bolsañdar, adasqan birew senderge kesir tïgize almaydı. Barlıqtarıñnıñ bara jerleriñ Alla jaq. Sonda Alla senderge ne istegenderiñnen xabarın beredi

[106] Äy müminder! Qaşan senderge ölim tayap, ösïet etken sätte, aralarıña özderiñnen eki ädil kisi, nemese sender jer jüzinde jolawşı jürip ölim qayğısı kelse, özderiñnen basqa eki ayğaq bolsın. (Sawda babımen şamğa barğan bir Musılman ölerinde buyımdarın eki Xrïstïan joldasına tapsıradı. Bular Medïnedegi muragerlerine tapsırğanda, bir qundı närsesin alıp qaladı.) Eger bul kwälerden küdiktenseñder, namazdan keyin ekewin tosıp qoyarsıñdar. Sonda ekewi: «Allanıñ atımen ant etemiz. Eger jaqındarımız bolsa da antımızdı satpaymız, Allanıñ ämiri boyınşa kwälikti jasırmaymız. Eger jasırsaq, älbette künäkar bolamız» dep ant işedi

[107] Sonda eger ol ekewiniñ künäkar bolğandıqtarı bayqalsa, äriptester jaqtan eñ jaqın layıqtı ekew, olardıñ ornına turıp: «Allanıñ atımen bergen kwäligimiz ol ekewiniñ kwälikterinen köri añığıraq. Äri biz şekten şıqpadıq. Eger olay istesek, ärïne zalımdardan bolamız» dep ant işedi

[108] Bul tup- twra kwälik berwlerine jäne anttan keyingi anttıñ qabıl etilmewinen qorqwlarına eñ jaqın jağday? Jäne Alladan qorqıñdar, ämirdi tıñdandar. Alla buzaqı eldi twra jolğa salmaydı

[109] Qïyamet küni Alla (T.) payğambarlardı jïnap alıp: «Senderge ne jawap berildi?»,- deydi. Olar: «Bizdiñ eşbir mälimetimiz joq. Küdiksiz Sen ğana kömesterdi tolıq bilwşisiñ» dep jawap beredi

[110] Sol waqıtta Alla (T.): «Äy Märyem ulı Ğïsa! Sağan äri anaña bergen nığmetimdi esiñe al. Sol waqıtta seni Jebireyil arqılı qwattağan edim. Besikte jäne erjetkende adamdarmen söyleswşi ediñ. Sağan Kitaptı, danalıqtı,Täwrat, Injildi üyrettim. Jäne sol waqıtta Meniñ buyırwımmen balşıqtan qustıñ beynesi qusağan jasap, onıñ işine ürlegeniñde buyırwımmen qus bolatın edi. Jäne buyırwımmen işten twğan soqırdı da, alamesti de jazatın ediñ. Jäne buyırwımmmen ölikti (tiriltip) şığarar ediñ. Jäne sol waqıtta Ïzraïl urpaqtarına aşıq däleldermen kelgeniñde, olardıñ qarsı şıqqandarı: «Bul aşıq jadıdan basqa eş närse emes» degende, seni olardan qorğağan edim» dedi

[111] Sol waqıtta Xawarïlarğa: «Mağan äri Elşime seniñder» dep bildirgen edim. Olar: «Biz sendik, bizdiñ şınayı Musılman bolğandığımızğa kwä bol» degen edi

[112] Sol waqıtta Xawarïlar: «Äy Märyem ulı Ğïsa! Rabbıñ bizge kökten bir dastarqan tüsire ala ma?» degen edi. «Eger senseñder Alladan qorqıñdar» dedi

[113] Xawarïlar: « Bizdiñ odan jegimiz keledi. Jürekterimiz ornıqsın äri seniñ bizge şın aytqanıñdı bileyik. Sonday-aq oğan kwä bolwşılardan bolayıq» desti

[114] Märyem ulı Ğïsa: « Äy Alla! Rabbımız! Bizge aspannan dastarqan tüsir! Burıñğı, soñğımızğa mereke äri Senen bir belgi bolsın. Bizdi rïzıqtandır! Sen rïzıqtandırwşılardıñ eñ jaqsısıñ» dedi

[115] Alla: «Küdiksiz Men, ol dastarqandı tüsiremin. Sonda, eger odan keyin senderden kim qarsı kelse, şınayı türde Men onı dünïede eşkimdi azaptamağan azappen azaptaymın» dedi

[116] (Sol waqta) Alla: «Äy Märyem ulı Ğïsa! Adamdarğa, Allanı qoyıp, meni äri anamdı eki täñir etip alıñdar dep sen ayttıñ ba?»,- deydi. (Ğïsa Ğ.S.): «Äy Alla! seni päkteymin. Tïisti bolmağan närseni aytw mağan jaraspaydı. Eger degen bolsam, sonda Sen, onı anıq bilesiñ. Sonday-aq meniñ işimdegini Sen bilesiñ, men Senikin bilmeymin. Sen şınayı türde kömesterdi tolık bilwşisiñ» deydi

[117] Olarğa: «Sen, mağan buyırğandı ğana; Allağa qulşılıq qılıñdar! Meniñ äri senderdiñ Rabbılarıñ degennen basqanı aytpadım. Olardıñ işinde bolğanımda, olarğa bayqawşı boldım. Sen meni alğan şaqta, olarğa özin baqılawşısıñ. Negizinde Sen är närseni tolıq bilwşisiñ.»

[118] «Eger olardı azaptasañ da olar quldarıñ, eger olardı jarılqasañ da küdiksiz Sen asa üstem, xïkmet ïesisiñ.»

[119] Alla (T.): «Bügin şınşıldardıñ şındıqtarı payda beretin bir kün. Olarğa astarınan özender ağatın ujmaqtar bar. Olar onda mäñgi qaladı da, alla olardan razı boladı äri olar da Alladan razı boladı. Bul iri qol jetkendik.» deydi

[120] Kökter men jer äri eki arasındağılar Allanıñ menşiginde. Onıñ äri närsege küşi tolıq jetedi

[1] Barlıq maqtaw, sonday kökter men jerdi jaratqan jäne qarañğılıqtar men jarıqtı jasağan Allağa tän. Munıñ soñında da qarsı bolğandar, Rabbılarına (basqalardı) teñeydi

[2] Ol sonday Alla senderdi balşıqtan jaratıp sonan soñ ölim mezgilin belgiledi. Jäne belgili (qïyamet) merzimi de Onıñ qasında. Sonda da küdiktenesiñder me

[3] Äri Ol - aspandarda jäne jerde bir Allah. Ol sırlarıñdı jäne jarïya etkenderiñdi äri ne isteytinderiñdi de biledi

[4] Olarğa Rabbılarınan ärqanday ayat kelse, olar odan mülde bet burwşı edi

[5] Tipti olarğa kelgen şındıqtı (Qurandı) da jasınğa şığardı. Degenmen jaqında tälkek qılğandarğa (jazasınıñ) xabarı keledi

[6] Olardan burın qanşalağan näsilderdi joq etkenimizdi körmedi me? Olarğa jer jüzinde senderge bermegen mümkinşilikti bergen edik. Olarğa aspannan jañbır jiberip, astarınan özender ağızdıq. Biraq, qılmıstarı sebepti olardı joq ettik te olardan keyin basqa näsil jarattıq

[7] (Muxammed Ğ.S.) eger sağan qağazda jazwlı bir Kitap jibersek te, onı olar qoldarımen ustasa edi. Ärïne qarsı bolğandar: «Bul ap- aşıq sïqırdan basqa emes » der edi

[8] Birde olar: «Payğambarğa bir perişte nege tüsirilmeydi?»,- dedi. Eger perişte tüsirsek edi, (oğan da qarsı kelgendikterinen) is bitken bolıp olarğa sonan keyin mursa berilmes edi

[9] Eger Payğambardı bir perişte qılsaq edik, onı da bir adam (beynesinde) qılar edik te, olarğa küdiktengen sayın şaq salğan bolar edik

[10] (Muxammed Ğ.S.) senen burıñğı payğambarlar da mazaqtalğan bolatın. Payğambarlardı tälkek qılğandardı, ajıwalağan närseleri bastarına jetti

[11] «Jer jüzin keziñder de sonan soñ ötirikke uyğarwşılardıñ soñı ne bolatının köriñder.» de

[12] (Olarğa) ayt: «Kökterdegi jäne jerdegi närseler kimdiki?», «Allaniki» de. Ol märxamet edwti öz mindetine alğan. Senderdi bolwı kümäñsız qïyamet küninde jïnaydı. Sonday özderine kesir tïgizgender; olar senbeydi

[13] Kündiz- tüni turıp turğan närseler Oniki. Ol är närseni estwşi, bilwşi

[14] «Kökter men jerdi jaratwşı Ol, özi körektendiretin, körektenbeytin Alladan basqanı dos tutayın ba?»,- de. «Küdiksiz men Musılman bolğan kisiniñ tuñğışı bolwıma buyırıldım» de. Jäne äste ortaq qoşwşılardan bolma

[15] (Muxammed Ğ.S.): «Eger Rabbıma qarsı kelsem ulı künniñ azabınan qorqamın» de

[16] Ol küni kim azaptan seyitilse, ras oğan märxamet etildi. Osı anıq qol jetwşilik

[17] Alla eger sağan bir zïyan keltirse, sonda onı özinen basqa eşbir ayıqtırwşı joq. Al eger sağan bir ïgilik tïgizse, Onıñ är närsege tolıq küşi jetwşi

[18] Jäne Ol quldarına öte öktem. Ol tolıq ükim ïesi, är närseden xabar alwşı

[19] (Muxammed Ğ.S.) «Kwälik turğısınan qay närse ülken?»,- de. «Meni men senderdiñ aralarında Alla kwä jäne mağan osı Quran, senderdi sonday-aq kimge jetisse, olardı qorqıtwım üşin waqï etildi; Sender Allamen birge basqa täñirler barlığına ayğaq bola alasıñdar ma?»,- de. «Men kwälik bere almaymın! Şınayı türde Ol, jalğız täñir. Küdiksiz men senderdiñ qosqan ortaqtarıñnan awlaqpın» de

[20] Biz özderine kitap bergender, onı (Muxammed Ğ.S. dı) uldarın tanığanday tanıydı. Sonday özderine zïyan etkender, olar senbeydi

[21] Jäne Allağa ötirik jala qoyğandardan nemese ayattarın ötirikke jorığandardan kim zalımıraq? Küdiksiz Alla zalımdardı qutqarmaydı

[22] Olardı qïyamet küni tügel jïnaymız da, sonan soñ: «Allağa oyşa qosqan ortaqtarıñ qayda?» deymiz

[23] Sonan keyin olardıñ: «Allağa sert! Rabbımız, biz ortaq qospağan edik» degennen basqa sıltawları bolmaydı

[24] Qara! Olar özderine qalay ötirik ayttı. Jäne Allanıñ ortağı degen buttarı söytip joq boldı

[25] (Muxammed Ğ.S.) olardan sağan keybirewleri qulaq saladı. Biraq olardıñ jürekterine uqpaytın qaltqı qoydıq äri qulaqtarında kereñdik bar. Olar är muğjïzanı körse de senbeydi. Tipti sağan kelse, olar söz talastıradı da qarsı bolğandar: «Bul (Quran) burınğılardıñ ertegilerinen basqa eş närse emes» deydi

[26] Olar (adamdardı) tosadı da, özderi de odan uzaqtasadı. Söytip özderin joyadı. Biraq olar senbeydi

[27] Olardıñ otqa toqtatılğanın körseñ: «Ätteñ! Biz (dünïege) qaytarılsaq, rabbımızdıñ ayattarın ötirikke uyğarmas edik te senwşilerden bolar edik» deydi

[28] Kerisinşe olardıñ burınnan jasırğan närseleri ayqındaldı. Eger olar dünïege qaytarılsa edi, ärïne olarğa tıyım salınğan isterdi qaytadan ister edi. Küdiksiz olar mülde ötirikşi

[29] Olar: «Dünïe tirşiligimizden basqa eşbir ömir joq. Tağı bir qayta tirilwşi emesbiz» dedi

[30] (Muxammed Ğ.S.) Rabbılarınıñ xuzırında toqtatılğandarın körseñ! (Alla): «Bul şındıq emes pe eken?»,- deydi. Olar: «Şın eken! Rabbımızğa ant etemiz» deydi. Alla, olarğa: «Endeşe, qarsı bolğandıqtarıñnıñ azabın tatıñdar» deydi

[31] Rasında sonday Allağa jolığwdı ötirikke jorığandar, zïyanğa uşıradı. Xatte olarğa kenetten qïyamet kelse, olar: «Ökinişke oray bul jöninde kemşilik qılğan ekemiz ğoy» deydi. Olar künäların arqalarına köteredi. Saq bolıñdar! Kötergenderi nendey jaman

[32] Dünïe tirşiligi eş närse emes. Oyın- sawıq ğana. Ärïne axıret jurtı taqwalar üşin jaqsı. Sonda da tüsinbeysiñder me

[33] Rasında bilemiz, küdiksiz olardıñ aytqandarı seni keyitedi. Olar seni ötirikke sanap otırğan joq. Biraq zalımdar Allanıñ ayattarına qarsı keledi

[34] Rasında senen burıñğı payğambarlar da jasınğa şığarılğan edi. Sonda olar jalğanşı sanalğandıqtarına jäne körgen japalarına järdemimiz kelgenge deyin sabır etken bolatın. Allanıñ sözderin özgertwşi joq. Rasında sağan payğambarlardıñ qïssalarınan keldi

[35] Eger sağan olardıñ jüz burwları awır kelse, qane! Qolıñnan kelse, jerde bir tesik nemese kökte bir satı izdep tawıp bir muğjïza keltir! (Muğjïza keltirw payğambarlardıñ erkinde emes. Allanıñ qalawı boyınşa boladı.) Eger Alla qalasa edi, olardı twralıqqa jïnar edi. Endeşe, sen nadandardan bolma

[36] Şınımen tıñdağandar qabıldaydı. Sonday-aq ölikterdi Alla tiriltedi. Sonan keyin onıñ aldına qaytarıladı

[37] Olar: «OL payğambarğa bir muğjïza tüsirilse edi?»,- dedi. (Muxammed Ğ.S.): «Şäksiz Allanıñ muğjïza tüsirwge küşi jetedi. Biraq olardıñ köbi bilmeydi.» de

[38] Jerdegi jürgen jandıq jäne qanatımen uşqan qus; (jaratılw, körektenw, ömir jäne ölimde) sender qusağan toptıqtar. Jazwda eş närseden kende etpedik. Sonan soñ olar Rabbılarınıñ aldına jïnaladı

[39] Jäne sonday ayattarımızdı jalğanğa sanağandar, sañıraw, saqaw qarañğılıqtarda. Alla kimdi qalasa onı twra jolğa saladı

[40] Allağa ortaq qoswşılarğa: «Eger senderge Allanıñ azabı kelse nemese qïyamet kelse, Alladan basqanı şaqırasıñdar ma? Eger sözderiñ ras bolsa, mağan bildiriñder» de

[41] Kerisinşe, Ol Allanı ğana şaqırasıñdar da Ol qalasa, şaqırğan närseleriñnen ayıqtıradı. Qosqan ortaqtarıñdı umıtasıñdar…

[42] Rasında senen burıñğı ümmmetterge de (payğambar) jibergen edik… Olar jalbarınsın dep, tarşılıq, qïınşılıq arqılı qolğa aldıq

[43] Sonda olarğa tarşılığımız kelgen zaman jalbarınsa edi. Biraq olardıñ jürekteri qatayğan jäne şaytan olarğa istegenderin ädemi körsetken

[44] Söytip olar berilgen ügitti umıtqan kezde, olarğa är närseniñ esigin aşıp jiberdik. Xatte berilgen närsege mäz- meyram bolğanğa deyin. Olardı kenetten qolğa alğanımızda, sol waqıtta olar, küderlerin bir- aq üzdi

[45] Sonda zulımdıq qılğan eldiñ artı kesildi. Jäne barlıq maqtaw älemderdiñ Rabbı Allağa tän

[46] (Äy Muxamed Ğ.S.): «Eger Alla estw, körw sezimderiñdi alıp, jürekteriñdi mörlese, Alladan basqa senderge onı äkeletin täñir kim? Mağan bildiriñder» de. Qara! Ayattarımızdı qanday ayırıp tüsindiremiz. Odan keyinde olar, odan jüz buradı

[47] (Muxammed Ğ.S. olarğa) ayt: «Mağan körsetiñder! Eger senderge kenetten nemese körnew Allanıñ azabı kelse, zalım elden basqa kim joq etiledi?»

[48] Elşilerimizdi qwantwşı äri qorqıtwşı etip jiberemiz. Sonda kim ïman keltirip özin tüzeltse, onda olarğa qorqw joq äri qayğırmaydı

[49] Jäne ayattarımızdı jasınğa şığarğandardı zulımdıqtarı sebepti azap qolğa aladı

[50] (Äy Muxammed Ğ.S. Olarğa) ayt: «Janımda Allanıñ qazınası bar demeymin, kömesti de bilmeymin. Jäne senderge periştemin de demeymin. Men özime waxï etilgenge ğana ilesemin. Közdi men közsiz teñ be? Oylamaysıñdar ma?»,- de

[51] Rabbılarınıñ aldına jïnalwdan qorıqqandarğa onımen eskert. Olar üşin Alladan özge bir dos ta qoldawşı da joq. Olardıñ saqsınwları kerek

[52] (Muxammed Ğ.S.) sonday kündiz- tüni Rabbılarına jalbarınıp, Onıñ dïdarın tilegenderdi qwma. Olardıñ eesbinen sağan eş närse joq. Jäne seniñ esebinen olarğa da eş närse joq. (bir- biriñe jawapkerşilik joq.) Sondıqtan olardı qwsañ zulımdıq qılğandardan bolasıñ

[53] Qurayş bastıqtarı Payğambarğa: « Janıñdağı naşar adamdarmen birge otırwdan arlanamız. Olardı qwıp jiberseñ kelip otırar edik» degen eken. Osılayşa olardan keyin, keyi arqılı (Qurayştıñ bastıqtarı jarlı Musılmandardı): «Aramızdan Allanıñ ïgilik etken adamdarı osı ma?»,- dewleri üşin sınadıq. Alla (T.) şükirlik etkenderi biledi emes pe

[54] Qaşan sağan ayattarımızğa sengender kelse: «Sälamün Ğaleyküm (Senderge esendik bolsın)» de. Rabbılarıñ märxamet etwdi öz üstine alğan. Şäksiz Alla, senderden birew, bilmey bir jamandıq istep, sonan keyin täwbe qılıp, özin tüzeltse, söz joq. Alla asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi. Osılayşa künäkarlardıñ jolı anıqtalwı üşin ayattarımızdı aşalap bayan etemiz

[55] Osılayşa künäkarlardıñ jolı anıqtalwı üşin ayattarımızdı aşalap bayan etemiz

[56] «Rasında men Alladan basqa sïınğandarıña qulşılıq etwden tosıldım» de. «Senderdiñ oylarıña qosılmaymın. Ol waqıtta adasqan sonday-aq twra jol tappağandardan bolamın» de (Muxammed Ğ.S)

[57] (Muxammed Ğ.S.): «Şınında men Rabbım tarapınan aşıq dälel üstindemin. Sender onı jalğandadıñdar. Sender, jedel tilegen (azap) mende joq. Bïlik Allağa ğana tän. Ol twralıqpen ükim etedi. Jäne Ol ükimetwşilerdiñ eñ jaqsısı » de

[58] «Eger senderdiñ asığıs tilegenderiñ mende bolsa edi, ärïne sender men meniñ aramda is bitken bolar edi» de. Alla (T.) zalımdardı tolık biledi

[59] Kömestiñ kiltteri Onıñ janında. Onı Ol, özi ğana biledi. Jäne qurılıqtağı, teñizdegi närselerdi biledi. Bir japıraq tüsse de, Alla onı biledi. Jäne jerdiñ qarañğılıqtarındağı qurğaq jäne jas urıqqa deyin aşıq Kitapta bar

[60] Ol sonday tünde senderdi ölidey uyıqtatadı. Jäne kündiz ne istegenderiñdi biledi. Sonan soñ senderdi belgili bir merzim toltırw üşin kündiz oyatadı. Soñıra qaytıp barar jerleriñ Sol jak. Odan keyin istegen isteriñdi tüsindiredi

[61] Jäne Ol, quldarıñ üstine öktem, Senderge qorwşı (perişte) lar jiberedi. Birewleriñe ölim kelgen sätte, periştelerimiz janın aladı äri eş kemistik etpeydi

[62] Odan keyin xak ïesi Allağa usınıladı. Saq bolıñdar, bïlik oğan tän. Äri Ol esepşilerdiñ eñ jüyregi

[63] (Muxammed Ğ.S.): «Qurılıqta, teñizdiñ qarañğılıqtarınan senderdi kim qutqaradı? Osıdan bizdi, qutqarsañ, älbette şükir etwşilerden bolar edik dep, oğan jasırın jalınıp, tileysiñder» de

[64] (Äy Muxammed ! Olarğa) ayt: «Senderdi budan äri barlıq beynetterden Alla qutqaradı. Sonda da sender ortaq qosasıñdar!»

[65] «Ol, senderge üsteriñnen nemese ayaqtarıñnıñ astınan azap jiberwge, ne senderdi toptar türinde urıstırıp biriñe- biriñniñ kesirin tattırwğa küşi jetedi» de. Qara! Olardıñ tüsinwleri üşin ayattarımızdı qalay aşıq bayan etemiz

[66] Onı (Qurandı) xaqïqat bola tura ultıñ jasınğa şığardı. (Muxammed Ğ.S.): «Senderge wäkil emespin» de

[67] Är xabardıñ nätïjelenetin bir waqıtı bar. Jaqında bilesiñder

[68] (Muxammed Ğ.S.) ayattarımız twrasında olardıñ ajıwağa kiriskenin körgen sätte, basqa sözge kiriskenderine şeyin olardan bet bur. Eger şaytan sağan umıtırsa, esine tüskenennen keyin zalımdar tobımen birge otırma

[69] Sonday saqsınğandarğa olardıñ esebinen (jawapkerşilik) eş närse tüspeydi. Biraq eskertwge boladı. Bälkim olar saqsınar

[70] Sonday dinderin oyın-sawıqqa alğandardı jäne dünïe tirşiligine aldanğandardı qoyıp, Quran arqılı eskert. Birew qılığı sebepti zïyanğa uşıramasın. Negizinen oğan Alladan özge eşbir dos ne qoldawşı joq. Jäne ärqanday tölew berse de odan alınbaydı. Mine sonday qılıqtarınıñ saldarınan janıştalğandar üşin qarsılıqtarı sebepti qaynap turğan swdan, swsın äri jan türşigerlik azap bar

[71] (Muxammed Ğ.S.): «Alladan basqa bizge payda, zïyan keltire almaytın närsege sïınayıq pa? Alla twra jolğa salğannan keyin qaytıp, şaytan bawrap, jer jüzinde abırjığan joldastarı: «Biz jaqtağı twra jolğa kel» dep şaqırıp jürgen kisi qusayıq pa?»,- de. «Allanıñ jolı twra jol. Jäne älemderdiñ Rabbına boy usınwğa buyırıldıq» de

[72] «Namazdı tolıq orındawğa, Alladan qorqwğa (buyırıldıq.)» Ol sonday Alla, xuzırına barıp jïnalasıñdar

[73] Ol, kökter men jerdi şındıqpen jarattı. Ol: «Bol» degen küni bola ketedi. Onıñ sözi şın. Sur üriletin (qïyamet) küni äkimşilik Oniki. Kömesti jäne körnewdi bilwşi äri Ol xïkmet ïesi, tolıq xabar alwşı

[74] Sol waqıtta Ibırayım äkesi Äzerge: «Buttardı tuttıñdarma? Rasında men seni de eliñdi de anıq adaswda köremin» degen

[75] Osılayşa Ibırayım (Ğ.S.) ğa senwşilerden bolwı üşin kökterdiñ, jerdiñ (Ğajayıp) mülikterin körsetttik

[76] Onı tün qaptağan sätte, bir juldız kördi de: « Osı meniñ Rabbım» dedi. Juldız batqan kezde; «Batatındardı jaqsı körmeymin» dedi

[77] Twğan aydı körgende: «Osı meniñ Rabbım» dedi. Ol batqanda: «Eger Rabbım twra jolğa salmağan bolsa edi, ärïne men de adasqan elden bolar edim» dedi

[78] Jäne şıqqan kündi körgende: « Osı meniñ Rabbım, mınaw ülkenirek» dedi. Ol batqan sätte: «Äy qawmım! Rasında, sender Allağa ortaq qosqan närselerden bezdim» dedi

[79] «Men şınayı türde jüzimdi kökterdi, jerdi jaratqanğa mülde jönelttim. Jäne ortaq qoswşılardan emespin» dedi

[80] Eli onımen tartısqa kiristi. «Meni ras twra jolğa salğan Alla jayında menimen talasasıñdar ma? Men senderdiñ oğan ortaq qosqan närseleriñnen qorıqpaymın. Biraq Rabbım ne närse qalasa, (boladı) Rabbımnıñ bilimi är närseni qamtığan. Oylanbaysıñdar ma?»,- dedi

[81] «Senderdiñ qosqan ortaqtarıñnan qalayşa qorqamın. Sender eşbir dälel tüsirilmegen närseni Allağa ortaq qoswdan qorıqpaysıñdar. Senim turğısınan eki toptıñ qaysısı layığıraq? Eger biletin bolsañdar.»

[82] Sonday ïman keltirip, senimderin zulımdıqpen bılğamağandar, mine solarda senimdilik bar. Jäne olar twra jolğa tüsirilgender

[83] Ibırayım (Ğ.S.) nıñ eline baylanıstı bergen dälelimiz osı. Qalağanımızdıñ därejesin köteremiz. Küdiksiz Rabbıñ xïkmet ïesi, tolıq bilwşi

[84] Jäne oğan Isxaq, Yağquptı berip, barlığın twra jolğa saldıq. Burın Nux (Ğ.S.) tı da twra jolğa salıp jäne onıñ urpaqtarınan dawıt, Süleymen, Äyüp, Yusıp, Musa jäne Harun (Ğ.S.) ğa da (twra jol körsettik) Ïgilik istewşilerge osınday sıylıq beremiz

[85] Jäne Zäkerïya, Yaxya, Ğïsa jäne Ilyas barlığı jaqsılardan

[86] Jäne Ismayıl, Älyasağ, Yunıs äri Lut, barlığın älemge ardaqtı qıldıq

[87] Jäne olardıñ atalarınan, urpaqtarınan, twıstarınan da tañdap alıp twra jolğa saldıq

[88] Allanıñ nusqawı osı. Quldarınan kimdi qalasa, twra jolğa saladı. Eger olar ortak qossa edi, ärïne olardıñ istegen ğamaldarı joyılıp keter edi

[89] Mine bular, özderine Kitap, danalıq jäne payğambarlıq bergenderimiz. Eger endi bular (Qurayştar), Qarsı kelse, qarsı kelmeytin bir eldi olarğa wäkil etemiz

[90] Mine solar, Allanıñ twra jolğa salğan (payğambar) darı. (Muxammed Ğ.S.) onda olardıñ jolın qw jäne: «Senderden aqı suramaymın.Öytkeni Quran älemge ügit ğana.» de

[91] Allanı layıqtı türde bağalamağandar, sol waqıtta: «Alla, adam balasına eşbir närse tüsirmedi» dedi. «Musa (Ğ.S.) nıñ adam balasına bir nur jäne twralıq türinde äkelgen Kitabın kim tüsirdi? Sender onı bölşek- bölşek qağazdar etip, keybirin körsetip, köbin jasırasıñdar. Negizinde atalarıñnıñ äri senderdiñ bilmegenderiñ üyretilgen bolatın. Onı Alla tüsirdi» de. Sonan soñ olardı qoyıp qoy, azğındıqtarında oynasın

[92] Bul (Quran) kentterdiñ anası Mekkelikterdi, mañındağı adamdardı ügittewiñ üşin biz sağan tüsirgen özinen burınğını rastawşı quttı bir Kitap. Sonday aqïretke sengender, buğan senedi de, olar namazdarına saqtıq isteydi

[93] Allanı jasınğa şığarğan nemese özine eşbir waqï etilmese de: «Mağan waqï etildi» degen, jäne: «Alla tüsirgen sïyaqtını men de tüsirem» degennen kim zalımıraq? (Muxammed Ğ.S.) eger zalımdardı ölim qïnalısında, peişteler qoldarın sozıp: «Jandarıñdı şığarıñdar! Bügin Allağa qarsı orınsız söylegenderiñ, Onıñ ayattarına menmensigenderiñ sebepti qorlawşı azappen jazalanasıñdar» degende bir körseñ

[94] «Rasında alğaş ret jaratqanımızday bizge jalğız- jalğız keldiñder. Senderge bergen närselerimizdi art jaqtarıña tastatıñdar. Sonday-aq qoldawşı boladı dep oylağan serikteriñdi sendermen birge köre almaymın. Ärïne aralarıñdağı baylanıs üzildi. Ol oylağan närseleriñ senderden jım- jılas boldı» (Olarğa dep aytıladı)

[95] Küdiksiz Alla, tüyirdi jäne urıqtı jarwşı. Jäne öliden tirini, tiriden ölini şığarwşı. Mine Alla osı. Al sonda qayda burılıp bara jatırsıñdar

[96] Tañdı sögwşi, tündi tınığw jäne kün men aydı esep üşin jaratqan. Osılar, asa üstem, tolıq bilwşi Allanıñ ölşewi

[97] Ol, qurılıq jäne teñizdiñ qarañğılıqtarında sol arqılı jol tabwlarıñ üşin juldızdardı jaratqan. Rasında ayattarımızdı biletin elge aşıq tüsindirdik

[98] Jäne Ol, senderdi bir- aq kisiden jaratqan. Senderge (atanıñ belinde, ananıñ qarnında nemese jerdiñ üstinde, astında) waqıtşa turaq äri orın bar. Rasında uğatın qawımğa ayatarımızdı aşıqtan- aşıq bayan ettik

[99] Jäne Ol, aspannan jañbır jawdırdı. Ol arqılı är türli ösimdikti şığardıq ta, odan jasıldıq (kök) şığarıp üsti- üstine uyısqan tüyirdi şığaramız. Jäne qurma ağaşınıñ qawaşığınan salbırağan şwmaqtar jäne jüzim baqların, bir-birine uqsağan, uqsamağan zäytin, anar şığaramız. Mäwelengende äri piskende jemisterine bir qarañdar; mine şäksiz osılarda sengen el üşin ärïne dälelder bar

[100] Jäne de olar, Alla jaratqan jındardı Oğan teñedi. Jäne olar bilmestikten Oğan uldar, qızdar uyğardı. Ol olardıñ sïpattanğandarınan päk, joğarı

[101] Kökter men jerdi joqtan bar etwşi. Onıñ balası qalayşa boladı? Onıñ bir jubayı joq. Barlıq närseni jaratqan äri Ol, än närseni tolıq bilwşi

[102] Mine bul sïpattarğa ïe bolğan Rabbılarıñ Alla. Odan basqa eşbir täñir joq. Ol, barlıq närseni jaratwşı. Endeşe Oğan qulşılıq qılıñdar. Ol är närsege kepil

[103] Közder Oğan jete almaydı. Ol, közderdi köredi. Jäne Ol, öte jumsaq, tolıq bilwşi

[104] Rasında Senderge Rabbılarıñ tarapınan körnew dälelder keldi. Kim onı körse özi üşin. Jäne kim körmese zïyanı özine. Men senderge küzetşi emespin

[105] Osılayşa ayattardı aşıq tüsindiremiz. Olar: «Birewden üyrengen ekensiñ» deydi. Söytse de Qurandı bilgen elge tüsindiremiz

[106] Rabbıñ tarapınan sağan waxï etilgenge moyın usın, Alladan basqa täñir joq. Ortaq qoswşılardan jüz bur

[107] Eger Alla qalasa edi, olar ortak qospas edi. Seni olarğa küzetşi qılmadıq. Sonday-aq sen olarğa kepil de emessiñ

[108] Olardıñ Alladan özge sïınğandarın boqtamañdar. Olar bilmey şekten şığıp Allağa til tïgizedi. Osılayşa Är topqa öz isterin ädemi körsettik. Sonan soñ qaytar orındarı rabbılarına. Sonda olarğa ne istegenderin bildiredi

[109] Olar özderine bir muğjïéa körsetilse, oğan mindetti türde senetindikterine Allanıñ atımen qattı ant qıldı. (Muxammed Ğ.S.): «Muğjïzalar Allanıñ qasında» de. Şınayı türde olarğa muğjïza kelse de, senbeytindigin sezbeysiñder me

[110] Olardıñ köñilderin, közderin teris aynaldıramız. Alğaş ret oğan senbegendikteri sïyaqtı olardı sergeldeñdikte qoyıp qoyamız. Olar qañğırıp jüredi

[111] Eger olarğa periştelerdi tüsirsek te jäne olarğa ölikter söylesse de sonday-aq olardıñ aldına är närseni jïnasaq ta olar nanwşı emes. Ärïne Alla qalasa basqa. Biraq olardıñ köbi bilmeydi

[112] Osılayşa är payğambarğa adamdardıñ jäne jınnıñ şaytandarınan duşpan qıldıq. Olar aldap bir-birine jaltırağan sözderdi sıbırlaydı. Rabbıñ qalasa edi, olar onı jasamas edi. Olardı jasandı sözderimen qoyıp qoy

[113] Olar, aqïretke senbegenderdiñ köñilderi oğan awıp razı bolsın da, istegen künäların istey bersin (dep küñkildedydi)

[114] (Muxammed Ğ.S.): «Ol, senderge egjey- tegjeyli Kitap tüsirdi. Sonda da Alladan basqa bï izdeyin be?»,- (de) Jäne sonday Kitap bergenderimiz, o (Quran) nıñ Rabbıñ tarapınan şındıqpen tüsirilgenin biledi. Endeşe, äste küdiktenwşilerden bolma

[115] Rabbıñnıñ sözi (Quran) şındıq äri twralıqpen tamamdalğan. Onıñ, sözderin özgertwşi joq. Ol, tolıq estwşi, asa bilwşi

[116] Eger sen jer jüzindegi adamdardıñ köbine könseñ seni Allanıñ jolınan adastıradı. Olar oylarına ğana ilesedi de, mülde joramaldaydı

[117] Küdiksiz Rabbıñ jolınan adasqandardı jaqsı biledi. Äri Ol, twra joldağılardı da äbden biledi

[118] Endeşe, Allanıñ ayattarına senwşi bolsañdar Allanıñ atı aytılğannan jeñder. (Bawızdalğanda Allanıñ atı aytılğan Xaywandardı jeñder)

[119] Alllanıñ atı aytılğandı jemeytin senderge ne boldı? Öte şarasız bolmağanda senderge aram etilgen närselerdi aşıq bildirgen. Olardıñ köbi bilmestikten oyşa adastıradı. Küdiksiz Rabbıñ Ol, şekten şığwşılardı jaqsı biledi

[120] Künäniñ körnewin de kömesin de tastañdar. Küdiksiz künä istegender, istegenderi sebepti jazalandıradı

[121] Jäne oğan, Allanıñ atı aytılmay Küdiksiz aram närse. (Onı jew durıs emes.) Rasında şaytandar sendermen tartısw üşin, öz sıpaylastarına sıbırlaydı. Eger olarğa boy usınsañdar, (Allağa) şerik qoswşılardan bolasıñdar

[122] Öli birewdi tiriltip, oğan adamdardıñ işinde onımen jüretin jarıq qılsaq, ol, qarañğılıqtarda qalıp odan şığa almaytın birew qusağan bola ma? Osılayşa käpirlerge, istegen isteri ädemi körsetildi

[123] Söytip är kentte onda alakerlik qılwları üşin onıñ buzıqtarın bastıq qıldıq. Olar özderine ğana aylakerlik jasağandarın añğarmaydı

[124] Olarğa bir ayat kelgen sätte: «Allanıñ elşilerine berilgen sïyaqtı bizge de berilgenge deyin ïman keltirmeymiz» degen. Alla elşilikti qalay basqaratının biledi. Qılmıstılar; aylakerlikteri sebepti Allanıñ qasında qorlıq äri qattı qïnwğa dwşar boladı

[125] Sonda Alla, kimdi twra jolğa salwdı qalasa, Ïslam üşin onıñ köñilin keñitedi. Jäne birewdi adastırğısı kelse, onıñ köñilin kökke şığarıp bara jatqanday öte taraytadı. Östip Alla, ïman keltirmegenderdi qorlaydı

[126] (Muxammed Ğ.S.): Mine osı Rabbıñnıñ twra jolı. Rasında ügit alatın elge ayattarımızdı aşıq bildirdik

[127] Olarğa Rabbılarınıñ qasında beybittik jurtı bar. Istegenderi sebepti Alla, olardıñ dosı

[128] Olardı tutas jïnağan küni: «Äy jın tobı! Adamdardan (azğırıp) köbeytiñder» (delineli) Olardıñ adamdardan bolğan dostarı: «Rabbımız! Bir-birimizden paydalandıq. Bizge Sen bergen merzim jetip keldi» deydi. (Alla da) : «Orındarıñ tozaq, onda mülde qalasıñdar. Biraq Alla qalasa basqa» deydi. Küdiksiz Rabbıñ xïkmet ïesi, tolıq bilwşi

[129] Osılayşa zalımdardıñ istegenderi sebepti birin-birine üstem qılamız

[130] «Äy jın men admdar tobı! Senderge işteriñnen ayattarımdı bayan etip, bul künge kezdeswleriñdi eskertetin elşiler kelmedi me?»,- (delinedi) Olar: «Rabbımız! Özimizge kwämiz» deydi. Olardı dünïe tirşiligi aldağan. Olar özderiniñ anık qarsı bolğandıqtarına ayğaq boldı

[131] Osı (elşi jiberilw), Rabbıñ, xalqı xabarsız bir kentti zulımdıqpen joq etwşi emes

[132] Jäne ärkimniñ istegenine qaray därejeleri bar. Rabbıñ olardıñ istegen isterinen xabarsız emes

[133] Rabbıñ bay äri märxamet ïesi. Qalasa senderdi ketiredi de, senderdi basqa qawımnıñ urpağınan jaratqanınday senderden keyin qalağanın orındarıña keltiredi

[134] Küdiksiz senderge etilgen wäde (qïyamet) älbette keledi. Sender tosa almaysıñdar

[135] (Muxammed Ğ.S.): «Äy elim! Şamadarıñşa isteñder. Ärïne men de istewşimin. Soñğı jurt kimdik iboladı? Tez bilesiñder. Rasında zulımdar qutılmaydı» de

[136] Olar Alla jaratqan eginnen, maldan üles qıladı da, öz oydarınşa: «Bul Allaniki, bul ortaqtarımızdiki» dedi. Sonda ortaqtarıniki ortaqtarına jetedi. Olar nendey jaman ükim beredi

[137] (Jahïlïet zamanında käpirler eginnen, maldan Allağa da, butqa da arnap sıbağa ayırıp, keyde Alla bay dep, Oğan arnalğandı butqa awıstırıp, butqa arnalğandı Allağa awıstırmaytın bolğan.) Sol sïyaqtı ortaqtarı, müşrikterdiñ köbin joyu äri olardıñ dinderin şatastırw üşin balaların öltirwdi ädemi körsetti. Eger Alla qalasa edi, olar onı istemes edi. Endi olardı jasandıları boyınşa qoyıp qoy

[138] Olar olarınşa: «Bul maldar men eginder aram. Bizdiñ qalağandarımız ğana jeydi. Jäne osı xaywandardıñ arqaları(Miniske, jükke) aram etilgen» degen. Tağı bir maldar (bawızdağanda) oğan qasarısıp, Allanıñ atın aytpaydı. Alla olardı ötirik jala jabwları sebepti jazalandıradı

[139] Jäne olar: «Bul maldıñ qarındarındağılar (tiri şıqsa) erlerimizge ğana tän, äyelderimizge aram» dep, eger öli şıqsa onda olar ortak. Alla olardıñ orınsız söylewleriniñ jazasın beredi. Küdiksiz Alla xïkmet ïesi, tolıq bilwşi

[140] Sonday aqımaqtıq, bilmestikpen balaların öltirgender, Allağa qasarısıp, Allanıñ özderine bergen nesibesin aram etkender zïyanğa uşırağan. Olar adasqan äri twra jol da tappaydı

[141] Ol sonday Alla aspalı jäne aspasız baqşalardı, qurma ağaştarın, türli jemisti, ösimdikterdi, zeytin jäne anardı bir-birine uqsağan, uqsamağan türde jaratqan. Ärbiri jemis bergen kezde, jemisinen jeñder. Onı jïıp alğan künde quşırın beriñder; Isırap etpeñder. Küdiksiz Alla ısırap etwşilerdi jaqsı körmeydi

[142] Jäne kölik bolatın äri usaq maldardı jarattı. Senderge Allanıñ rïzıqtandırğan närsesinen jeñder, şaytannıñ izine ermeñder.Öytkeni ol, senderge aşıq duşpan

[143] (Jahïlïet däwrinde araptar maldardıñ keyde erkegin, keyde urğaşısın, keyde iştegi twmasın oyşa aram etken eken.) Ol segiz tür jarattı. (Erkek, urğaşı) qoydan ekew, eşkiden ekew. (Muxammed Ğ.S.): «Alla eki erkegin nemese eki urğaşısın aram etti me? Oğan eki urğaşısınıñ jatırlarındağılar da qosıla ma? Eger sözderiñ şın bolsa mağan bilip tüsindiriñder» de

[144] Jäne tüyeden ekew, sïırdan da ekew. «Eki erkegin nemese eki urğaşısın aram etti me? Oğan eki urğaşısınıñ jatırlarındağılar da qosıla ma? Nemese Alla senderge osını nusqağanda bar ma ediñder?»,- de. Bilmese de adamdardı adastırw üşin Alla ötirik jala japqannan kim zalımıraq? Küdiksiz Alla, zalım eldi twra jolğa salmaydı

[145] (Muxammed Ğ.S.): «Mağan waxï etilgende, jeytin kisige jewge aram bolğan närseni tappadım. Biraq jemtik, nemese ağızılğan qan, negizinen aram doñız eti, nemese künälı bolıp, Alladan basqanıñ atımen bawızdalğan mal aram. Birew bas tartpay, şekten şıkpay şarsız qalsa, (jewine boladı.) Küdiksiz Rabbıñ asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi» de

[146] Jäne Yahwdïlerge barlıq tırnaqtı xaywandı aram qıldıq. Äri olarğa sïır, qoydıñ mayların da aram qıldıq. Biraq qırtıs maylarımen şajırqay jäne jilik mayların aram qılmadıq. Osılayşa olardıñ şekten şığwları sebepti jazalandırdıq. Rasında twrasın aytwşımız

[147] (Muxammed Ğ.S.) olar seni jasınğa şığarsa, (olarğa): «Rabbılarıñ märxamet ïesi jäne Onıñ beyneti künäkar qawımnan qaytarılmaydı» de

[148] Allağa şerik qatqandar: «Eger Alla qalasa edi, biz de atalarımız da şerik qatpas edik äri eş närseni aram qılmas edik.» deydi. Osı sïyaqtı bulardan burınğılar da beynetimdi tatqanğa deyin jasınğa şığarğan. (Muxammed Ğ.S. olarğa): «Jandarıñda bizge qarsı şığara alatın bilimderiñ bar ma? Negizinde sender oylarıña ğana ilesesiñder de ötirik aytasıñdar» de

[149] «Jettik dälel Allaniki, eger qalasa senderdi tügel twra jolğa salar edi» de

[150] (Olarğa): «Rasında Alla osını aram qıldı dep, ayğaq bolatın ayğaqtarıñdı keltiriñder» de. Eger olar kwälik berse de, sen olarmen birge kwälik berme de ayattarımızdı jasınğa şığarıp, axïretke senbegenderdiñ äwesine elikteme. Olar, Rabbılarına teñdes qosadı

[151] (Olarğa): «Keliñder, senderge Rabbılarıñnıñ aram etkenderin oqïın: «Oğan eş närseni şerik qatpañdar, äke-şeşege jaqsılıq isteseñder, jarlılıktan balalarıñdı öltirmeñder» de. Senderdi de olardı da biz rïzıqtandıramız. «Tağı arsızdıqtardıñ körnewine de kömesine de jaqındamañdar. Jäne de Alla aram etken kisini öltirmeñder, jazıqtı bolsa ğana boladı. Senderge osılardı Alla ämir etti. Ärïne tüsinersiñder » (de) (Öltirilwge tïisti bolğandar: Jorta kisi öltirgender, mürtäd bolıp dinnen şıqqandar jäne üyli bola turıp zïna qılğandar.»)

[152] Jetimniñ malıña jaqındamañdar; biraq ol, eseygenge deyin jaqsı basqarwğa boladı. Ölşewdi, tartwdı twralıqpen orındañdar. Birewge şaması keletindi ğana jükteymiz. Jaqındarıñ bolsa da ädildikti aytıñdar. Jäne Allanıñ wädesin orındañdar. Osılardı Alla nusqadı. Tüsinersiñder

[153] Küdiksiz Meniñ twra jolım osı. Endi soğan eriñder. Basqa joldarğa tüspeñder, sonda senderdi Allanıñ jolınan ayıradı. Senderge oslıardı Alla nusqadı. Saqtanarsıñdar

[154] Sonan soñ Musa (Ğ.S.) ğa ïgilik istegenge; tolıq, är närseni ayıratın, jetekşilik etetin märxamet türinde Kitap berdik. Olar Rabbılarına jolığwğa ïman keltirer

[155] Osı (Quran) biz tüsirgen mübarak Kitap. Endi soğan eriñder äri saqsınıñdar. Märxametke bölenersiñder

[156] «Şınayı türde bizden burıñğı (Yahwdï, Xrïstïan) eki topqa Kitap tüsirildi de biz olardıñ oqığandarınan mülde xabarsızbız» dersiñder (dep)

[157] Nemese: «Bizge Kitap tüsirilse, olardan köri tağı twra jolda bolar edik» dersiñder dep. Rasında senderge Rabbılarıñnan bir aşıq dälel, twra jol, märxamet te keldi. Endi Allanıñ ayattarın ötirik dep olardan jüz burğannan kim zalımıraq? Ayattarımızdan bas tartqandardı bas tartwları sebepti jaman qmnawmen jazalaymız

[158] Olar, özderine periştelerdiñ kelwin, nemese Rabbıñnıñ kelwin, ne Rabbıñnıñ key belgileriniñ kelwin ğana küte me? Rabbıñnıñ belgilerinen keyi kelgen küni, burınnan ïman keltirmegen nemese senimi boyınşa bir xayır istemegen birewdiñ ïmanı payda bermeydi. (Muxammed Ğ.S.): «Kütiñder, şäksiz kütemiz» de

[159] Küdiksiz dinderinde bölinip, toptarğa ayrılğandarmen eşbir baylanısıñ joq. Sözsiz olardıñ isi Allağa tän. Keyin olarğa istegen isterin tüsindiredi

[160] Kim bir jaqsılıq keltirse, oğansonday on ese bar. Jäne birew bir jamandıq istese, sonday-aq qana jaza beriledi de olar zulımdıqqa uşıratılmaydı

[161] «Şınında Rabbım meni twra dinge, Ibırayım (Ğ.S.) nıñ nağız jolına saldı. Ol ortaq qoswşılardan emes edi» de

[162] «Namazım, qulşılığım, tirşiligim jäne ölimim bükil älemniñ Rabbı Alla üşin» de

[163] «Onıñ serigi joq. Osılay buyırıldım jäne men boy usınwşılardıñ alğaşqısımın» de

[164] «Ol är närseniñ Rabbı bola tura Alladan basqa rab izdeyin be? Ärbirewdiñ istegeni özine tän. birewdiñ künäsın birew kötermeydi. Sonan soñ qaytar jerleriñ Rabbılarıñ. Sonda qayşılıqta bolğan närseleriñdi bildiredi» de

[165] Ol sonday Alla, senderdi jerdiñ xalïfaları etti. Senderge bergen närselerde, sınaw üşin därejelerde biriñdi- biriñnen joğarı köterdi. Küdiksiz Rabbıñ, jedel jaza berwşi jäne şınayı jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[1] Älïf Läm Mïm Sad

[2] (Muxammed Ğ.S.) Bul sağan tüsirilgen bir Kitap. Sondıqtan köñliñde kirbeñdik bolmasın. Bul arqılı eskertwiñ, müminderge ügit üşin

[3] Rabbılarıñnan senderge tüsirilgenge boy usınıñdar da Odan özgeni dos tutıp ilespeñder. Nendey az ğana ügit tıñdaysıñdar

[4] Qanşalağan kentti joq ettik. Sonda olarğa azabımız tündeletip nemese tüski dem alısta keldi

[5] Olarğa azabımız kelgen sätte: «Biz ras zalımdar boldıq» dep qana ayğaylaw boldı

[6] Özderine elşi jiberilgenderdi suraqqa tartamız äri elşilerdi de suraqqa tartamız

[7] Ärïne olarğa bilip bayan etemiz. Negizinde olarğa jasırın emespiz

[8] Ol küngi tarazılaw şındıq. Sonda kimniñ tarazısı (jaqsılıqta) awır tartsa, mine solar qutılwşılar

[9] Jäne kimniñ tarazısı jeñil tartsa, ayattarımızğa orınsızdıq etkendikteri sebepti zïyan qıldı

[10] Rasında senderdi jer jüzine ornalastırıp özderiñe onda kün körister jasadıq. Nendey az şükir etesiñder

[11] Rasında senderdi jaratıp sonan keyin beyneledik. Sonan soñ periştelerge: «Adamğa säjde qılındar!» dedik. Barlığı säjde etti. Biraq Ibilis säjde etpedi de säjde etwşilerden de bolmadı

[12] (Alla Ibiliske): «Sağan, Men ämir etkende seni säjde etwden ne tıydı?» dedi. Ol: «Men odan artıqpın. Meni ottan jaratıp, onı balşıqtan jarattıñ» dedi

[13] (Alla): «Onda ol jerden tüs. Onda seniñ menmenswiñe bolmaydı. Derew şıq, qor bolwşılardansıñ» dedi

[14] (Ibilis): «Qayta tiriletin künge deyin mursa ber» dedi

[15] (Alla): « Şınında mursa berilgenderdensiñ» dedi

[16] (Ibilis): «Endeşe, meni qañğırtqanıñ sebepti älbette men de olarğa qarsı Seniñ twra jolıñda otırıp alamın» dedi

[17] «Sonan soñ olarğa aldı- artına, oñ-solınan kelemin de olardıñ köbin şükir etwşilerden tapapysıñ» dedi

[18] (Alla): «Qorlanıp qwılğan türde ol jerden şıq. Ärïne olardan kim sağan ilesse, senderdiñ barlıqtarıñmen tozaqtı toltıramın» dedi

[19] (Alla): «Äy Adam! Sen jäne jubayıñ jannatqa ornalas. Ekewiñ qalağandarıñşa jeñder. Alayda osı ağaşqa jolamañdar. Sonda zlımdardan bolasıñdar»

[20] Sonda şaytan, ol ekewiniñ uyattı jerleriniñ aşılwı üşin azğırdı da: «Rabbılarıñ senderdi osı ağaştan, ekewiñ perişte bolıp ketedi nemese mäñgi qalıp qoyadı dep ğana tıyğan» dedi

[21] Jäne: «Şınında men ekewidi ügittewşilerdenmin» dep, ant işti

[22] Söytip ekewin aldap tüsirdi. Sonda ekewi ağaştan tatqan sätte, uyattı jerleri aşılıp ketti. Kewi jannat japıraqtarınan üsterine japsıra bastadı. Rabbıları ekewine: «Ekewleriñdi osı ağaştan tıymap pa edim? Rasında şaytan senderge aşıq duşpan demep pe edim?»,- dep dabıstadı

[23] (Adam ata men Xawa ana): «Rabbımız, biz özimizge kesir istedik. Eger Sen bizdi jarılqap, märxamet etpeseñ älbette zïyan etwşilerden bolamız» dedi

[24] (Alla): «(Jannattan) bir-biriñe duşpan bolıp tüsiñder. Senderge jer jüzinde bir merzimge deyin turaq jäne paydalanw bar» dedi

[25] «Ol jerde tirşilik etesiñder de, ol jerde ölesiñder. Jäne ol jerden qayta şığarılasıñdar» dedi

[26] Äy adam balası! Uyattı jerleriñdi jabw üşin kïim jäne sändik- buyım tüsirdik. (Jarattıq) Negizinde taqwalıq kïimi jaqsı. Solar Allanıñ belgileri. Ärïne tüsinersiñder

[27] Äy adam balası! Şaytan, ata-analarıñnıñ uyattı jerlerin körsetw üşin kïimderin şeşip, jannattan şığarğan sïyaqtı senderge de sumdıq jasamasın. Öytkeni, ol jäne onıñ sıbaylastarı, sender olardı körmegen jerden köredi. Şaytandardı ïman keltirmeytinderge dos qıldıq

[28] Olar qaşan bir arsızdıq istese: «Atalarımızdı osı jolda taptıq, munı bizge Alla buyırdı» dedi. (Muxammed Ğ.S.): «Şınında Alla arsızdıqqa buyırmaydı. Allağa bilmegen närseleriñdi aytasıñdar ma?»,- de

[29] (Muxammed Ğ.S.): «Rabbım ädildikti buyırdı. Ärbir qulşılıq ornında bet alıstarıñdı twralap, dinderiñdi Allağa arnap otırıp, Odan tileñder. Sender bastapqı jaratqanınday jäne Oğan qaytasıñdar» de

[30] (Alla, adam balası nıñ) bir tobın twra jolğa saldı. Jäne bir tobı da adaswğa tïisti boldı.Öytkeni olar, Alladan özge şaytandardı dos tuttı da olar özderin twra joldamız dep esptedi

[31] (Jahïlïet däwirinde, araptar, Kağbanı jalañaş aynalıp, jäne et, may jemegen.) Äy adam balaları! Ärbir qulşılıq ornında zeynetteriñdi alıñdar. (Kïiniñder) Jäne jeñder, işiñder de ısırap etpeñder. Küdiksiz Alla ısırap etwşilerdi süymeydi

[32] (Muxammed Ğ.S.): «Allanıñ quldarına körkem etip şığarğan närsesin (kïimin) jäne bergen jaqsı nesibelerin kim aram etti» de. «Bul nesibe dünïe tirşiliginde ïman keltirgender üşin. (Alayda käpirler de ortaq) Qïyamet küni müminderge ğana» de. Bilgen elge ayattardı östip tüsindiremiz

[33] «Küdiksiz Rabbım, arsızdıqtardı, Onıñ körnew, kömesin, künänı, orınsız ozbırlıqtı, oğan baylanıstı eşbir dälel tüsirilmegen närseni Allağa serik qoswlarıñdı jäne bilmeytin närseleriñdi Allağa qarsı söylewleriñdi aram qıldı» de (Muxammed Ğ.S)

[34] Är älewmettiñ belgili bir merzimi bar. Olar, sol merzimi kelgen sätte, bir dem keşikpeydi de ilgerlemeydi

[35] Äy adam balaları! Eger senderge işteriñnen özderiñe ayattarımdı tüsindiretin elşiler kelse, sonda birew saqsınıp, özin tüzeltse, olarğa bir qorqw da joq äri olar qayğırmaydı

[36] Sonday ayattarımızdı ötirik degender, özderin odan zor sanağandar, solar, tozaqtıq. Olar onda udayı qalwşılar

[37] Allanı ötirik qaralağan nemese Onıñ ayattarın jasınğa şığarğan birewden kim zalımıraq? Olar Kitaptağı tïesilerine qawışadı. Aqır elşilerimiz olardıñ jandarın alwğa kelip: «Alladan özge sïınatındarıñ qayda?»,- degende: «Olar bizden ğayıp boldı» dep, özderiniñ qarsı bolğandıqtarına özderi ayğaq boldı

[38] (Alla qïyamette olarğa): «Senderden burıñğı ötken, tozaqtağı jın jäne adamdar tobınıñ işine kiriñder» deydi. Är top tozaqqa kirgen sätte, öz twısın (aldıñğı joldasın) qarğaydı. Barlığı onda jïnalğanda, artqıları, aldındağılarına: «Rabbımız! Osılar bizdi adastırğan. Sondıqtan olarğa tozaq otınan eki ese azap ber» deydi. (Alla): «Ärkimge eki ese azap bar. Biraq sender bilmeysiñder» deydi

[39] Jäne olardıñ aldınğıları, artqılarına: «Senderdiñ bizge bir artıqşılarıñ joq. Endeşe istegenderiñniñ azabın tatıñdar» deydi

[40] Küdiksiz ayattarımızdı jasınğa aynaldırıp, odan özderin joğarı körgenderge köktiñ esikteri aşılmaydı.. Jäne olar tüye ïneniñ közinen ötkenge deyin ujmaqqa kirmeydi. Künäkarlardı östip jazalandıramız

[41] Olarğa jahannamda tösek jäne üsterinde jamılğılar bar. Zalımdarğa osılayşa jaza beremiz

[42] Jäne ïman keltirip, izgi is istegender, negizinde birewge şaması keletindi ğana jükteymiz. Solar jannattıq. Olar onda mäñgi qalwşı

[43] Olardıñ köñilderinen kirbeñdikti şığaramız, astarınan özender ağadı. Olar: «Barlıq maqtaw bizdi osı twra jolğa salğan Allağa tän. Eger Alla bizdi twra jolğa salmasa edi, twra joldı taba almaytın edik. Rasında Rabbımızdıñ elşileri, şındıqtı keltirgen edi » deydi. Jäne olarğa: «Mine ğamaldarıñ sebepti murageri bolğan ujmaqtarıñ osı» delingen türde dabıstaladı

[44] Ujmaqtağılar, tozaqtağılarğa: «Rabbımızdıñ bizge wäde etkenin twra taptıq. Sender de Rabbılarıñnıñ wäde etkenin twra taptıñdar ma?»,- dep ayğaylaydı. (Olar): «Ärïne» deydi. Sonda olardıñ aralarında bir ayğayşı: «Allanıñ qarğısı zalımdarğa» dep ayğaylaydı

[45] Olar, Allanıñ jolınan tosıp, onda bir qïsıqtıq izdeydi. Jäne olar axïretke de qarsı bolwşılar

[46] (Ujmaqtağılar men tozaqtağılardıñ) arasında dalda bar. Jäne «Ağraf» delingen joğarı orında eki jaqtağılardı da älpetterinen tanıytın birewler bar. Bular: «Senderge sälem» dep jannattağılarğa ayğaylaydı. Bular äli jannatqa kirmegen, ümit etetiñder

[47] Qaşan olardıñ közderi tozaqtıktar jaqqa burılsa: «Rabbımız! Bizdi zalım elmen birge qıla körme!»,- deydi

[48] Ağraftağılar tozaqtağı älpetterinen tanığandarğa: «Senderge köptikteriñ jäne menmendikteriñ payda bermedi me?»,- dep ayğaylaydı

[49] (Olarğa ujmaqtağılardı körsetip:) “Bularğa Allanıñ raxmeti tïmeydi dep, ant işken adamdarıñ emes pe? Ujmaqqa kiriñder. Senderge qorqınış joq äri sender qayğırmaysıñdar” (delinedi)

[50] Tozaqtağılar, ujmaqtağılarğa: “bizge swlarıñnan nemese Allanıñ senderge bergen nesibesinen tögip jiberiñder” dep ayğaylaydı. Olar: “Rasında Alla, ol ekewinde käpirlerge aram etken” deydi

[51] Olar, dinderin oın- sawıqqa aynaldırıp, dünïe tirşiligi aldağandar. Olar osı künge jolığwların umıtıp jäne ayattarımızğa qarsı kelgendey bügin. Biz olardı umıtamız

[52] Rasında Biz olarğa, ïman keltirgen qawım üşin twra jol märxamet türinde bir Kitap tüsirip, onı bilim jolımen ayırıp tüsindirdik

[53] Olar onıñ nätïjesin (bastarına keletinin) ğana kütedi. Onıñ nätïjesi kelgen küni, onı umıtıp jürgender: “Rabbımızdıñ elşileri şındıqtı äkelgen edi. Endi bizdi qoldawşı bar ma? Nemese dünïege qaytarılamız ba? Sonda burıñğı istegenimizden basqanı ister edik” deydi. Rasında olar özderine kesir istedi. Sonday-aq olardıñ jasandı täñirleri adasıp joq boldı

[54] Küdiksiz Rabbılarıñ sonday Alla, kökter men jerdi altı künde jaratqan. Sonan keyin ğarşını köterildi. Birin- biri qwalap, kündizdi bürkegen tündi jäne kün men aydı, juldızdardı da ämirine bağındırğan. Saq bolıñdar! Jaratw jäne buyrıq berw Oğan tän. Öte joğarı Alla, bükil älemniñ Rabbı

[55] Rabbılarıña jalbarınıp, jasırın türde tileñder. Küdiksiz Ol, şekten şığwşılardı jaqsı körmeydi

[56] Jer jüzi tüzetilgennen keyin bülinşilik qılmañdar. Jäne Allağa xawip äri ümitpen jalbarınıñdar. Rasında Allanıñ raxmti jaqın

[57] Ol sonday Alla raxmetiniñ (jañbırdıñ) aldın ala jelderdi qwantwşı etip jiberedi. Awır bulttardı kötergen boyda, öli (qağır) bir memleketke jiberip, sonda ol arqılı jañbır jawdırıp, sonımen är türli jemisterdi şığaramız. Osılayşa ölikterdi de tiriltemiz. Ärïne ügittenersiñder

[58] Jaqsı jerdiñ ösimdigi Rabbınıñ qalawı boyınşa şığadı. Sonday qunarsız jerge az närse ğana şığadı. ( Bul ıqılas pen ıqılassızdıñ mısalı) Osılayşa ayattarımızdı şükirlik qılatın elge ayırıp bayan etemiz

[59] Rasında Nux (Ğ.S.) tı eline payğambar etip jiberdik. Sonda ol: “Äy elim! Allağa qulşılıq qılıñdar, senderdiñ Odan basqa täñirleriñ joq. Şäksiz men senderge keletin ulı künniñ azabınan qorqamın” dedi

[60] Eliniñ bastıqtarı: “Ärïne biz seni aşıq adaswda köremiz” dedi

[61] “Äy elim! Men de eşbir adasqandıq joq. Birak men älemderdiñ Rabbı tarapınan bir elşimin” dedi

[62] “Senderge Rabbımnıñ jibergenderin jalğastırıp, senderdi ügitteymin. Jäne Alladan sender bilmegendi bilemin”

[63] Saqsınıp, märxametke bölenwleriñ üşin Rabbılarıñ tarapınan, özderiñnen senderge eskertetin bir kisige nasïxat kelwine tañırqaysıñdar ma

[64] Sonda olar onı jasınğa şığardı. Sondıqtan onı jäne onımen birge kemede bolğandardı qutqarıp, ayattarımızdı ötirik degenderdi swğa batırdıq.Öytkeni olar anıq közsiz el di

[65] Jäne Ğad eline twıstarı Hud (Ğ.S.) tı jiberdik: “Äy elim! Allağa qulşılıq qılıñdar! Senderdiñ odan basqa täñirleriñ joq. Qorıqpaysıñdar ma?”,- dedi

[66] Eliniñ qarsı bolğan tobı: “Ärïne biz seni eswas köremiz. Jäne seni anıq ötirikşilerden dep oylaymız” dedi

[67] “Äy elim! Men bir aqımaq emespin. Biraq älemderdiñ Rabbı tarapınan bir elşimin” dedi

[68] “Senderge Rabbımnıñ jibergenderin jalğastıramın. Äri senderge senimdi bir ügitşimin…”

[69] Rabbılarıñ tarapınan özderiñnen, senderge eskertw üşin bir kisige nasïxat elwine tañırqaysıñdar ma? Oylañdar! Sol waqıtta Alla senderdi Nux qawımınan keyin orınbasar qılıp, äri tulğa jaratılısında da artık qıldı. Endeşe Allanıñ nığmetterin eske alıñdar, ärïne qutılasıñdar.”

[70] Olar: “Sen bizge jalğız ğana Allağa qulşılıq qılwımız jäne ata- babalarımızdıñ tabınatındarın tastawımız üşin keldiñ be? Eger ras aytwşılardan bolsañ, bizdi quqaylağan azabındı äkel” dedi

[71] (Hud Ğ.S.): “Rabbılarıñ tarapınan azap jäne aşw tïisti boldı. Alla oğan eşbir dälel tüsirmegen, attarın, özderiñ jäne atalarıñ qoyğan täñirleriñ jayında menimen talsasıñdar ma? Endi nätïjeni kütiñder, men de sendermen birge kütwşilerdenmin” dedi

[72] Sonda Hud (Ğ.S.) tı, onımen birge bolğandarı märxametimizben qutqardıq ta ayattarımızdı jasınğa şığarğandardıñ jäne senbegenderdiñ artın üzdik

[73] Jäne Sämüd eline twıstarı Salïx (Ğ.S.) dı jiberdik: “Äy qawımım! Allağa qulşılıq qılıñdar, senderdiñ Odan basqa täñirleriñ joq. Senderge Rabbılarıñnan aşıq muğjïza keldi. Mine Allanıñ iñgeni senderge bir muğjïza. Onı erkine qoyıñdar, Allanıñ jerinde ottasın. Oğan bir sumdıq istemeñder. Äytpese, senderdi jan türşigerlik azap qolğa aladı” dedi

[74] Eske alıñdar! Sol waqıtta Ğaddan keyin senderdi olardıñ orınbasarı qılıp, jer jüzine ornalastırdı. Oypattarınan saraylar jasap alıp, tawlardı üñgip üyler jasaytın ediñder. Sondıqtan Allanıñ nığmetterin eske alıñdar da jer jüzinde bülinşilik qılıp jürmeñder

[75] Eliniñ dandaysığan tobı, aralarındağı ïman keltirgenderdi qor körip: «Salïxtıñ, Rabbı tarapınan anıq elşi ekenin bilesiñder me?»,- dedi. Olar: «Küdiksiz biz ol arqılı jiberilgen närselerge senemiz» dedi

[76] Dandaysığandar: «Küdiksiz biz sender sengen närselerge qarsımız» dedi

[77] Sonday olar iñgendi öltirip, Rabbılarınıñ ämirinen şıqtı da: «Äy Salïx! Eger sen elşilerden bolsañ, bizge bopsalağanıñdı keltir» dedi

[78] Sonda olardı bir silkinis qolğa aldı da üylerinde etpettegen boydarında qaldı

[79] Sonda Salïx olardan jüz burıp: «Äy elim! Rasında men senderge Rabbımnıñ buyrığın jalğastırdım. Biraq sender ügittewşilerdi jaqsı körmediñder» dedi

[80] Lut (Ğ.S.) sol waqıtta eline: «Senderden burın älemnen eşkimniñ istemegen arsızdığın isteysiñder me?» dedi

[81] «Sender äyelderdi qoyıp erkekterge qızığıp kelesiñder me? Ärïne sender şekten şıqqan elsiñder»

[82] Eliniñ jawabı: «Olardı kentteriñnen şığarıñdar. Öytkeni, olar öte tazasınğan adamdar» dew ğana boladı

[83] Sonda Lut (Ğ.S.) tı jäne semyasın qutqardıq. Biraq qatını ğana apatqa uşırağandardan boldı

[84] Olarğa bir jañbır jawdırdıq. Künäkarlardıñ sonınıñ qalay bolğanın kör

[85] Mädyan eline twıstarı Şuğayıp (Ğ.S.) tı jiberdik: «Äy elim! Allağa qulşılıq qılıñdar. Senderdiñ Odan basqa täñirleriñ joq. Senderge Rabbılarıñnan aşıq bir dälel keldi. Endi ölşewdi, tartwdı tolıq orındañdar. Adamdardıñ närselerin kemitpeñder. Tüzetilgennen keyin jer jüzinde bülinşilik qılmañdar. Eger ïman ketirgen bolsañdar, senderge osı isteriñ jaqsı» dedi

[86] «Ïman keltirgenderdi Allanıñ jolınan tosıp, bopsalap, qıñırlıq izdew üşin ärbir jol üstinde otırmañdar. Jäne oylañdar, sender az ediñder, Alla köbeytti. Jäne de buzaqılardıñ soñı qalay boldı, qarañdar! »

[87] «Jäne senderden bir top, men arqılı jiberilgenge senip, bir top senbese, Sonda aramızğa Alla ükim bergenge deyin sabır etiñder. Ol, ükim berwşilerdiñ jaqsısı»

[88] Eliniñ dandaysığan bastıqtarı: «Äy şuğayıp! Ärïne seni de senimen birge ïman keltirgenderdi de kentimizden şığaramız, nemese dinimizge qaytasıñdar» dedi. Şuğayıp(Ğ.S.): «Jaqtırmasaq ta ma?»,- dedi

[89] «Alla bizdi dinderiñnen qutqarğannan keyin qaytalasaq, rasında Allağa ötirik jala qoyğan bolamız. Biraq Rabbımız qalasa, oğan qaytwımızğa boladı. Rabbımızdıñ bilimi är närsni sıydırdı. Allağa täwekel qıldıq. Rabbımız! Biz benen elimizdiñ aarsına twralıqpen Sen ükim et. soNday-aq Sen bïlik awtwşılardıñ eñ jaqsısıñ» (dedi. Şuğayıp Ğ.S)

[90] Eliniñ işinen qarsı bolğan bastıqtarı: «Eger Şuğayıpqa ilesseñder, sol waqıtta anık zïyan etwşilerden bolasıñdar» dedi

[91] Sonda olardı bir silkiñis qolğa alıp jurttarında etpettegen boylarında qaldı

[92] Şuğayıp (Ğ.S.) tı jasınğa şığarğandar, tipti jurttarında bolmağanday boldı. Sonday-aq Şuğayıp (Ğ.S.) tı jasınğa şığarğandar zïyan tarttı

[93] Sonda ol, olardan bet burıp: «Äy elim! Rasında men senderge Rabbımnıñ nusqawların jalğastırdım äri senderge ügit ettim. Al endi qarsı bolğan bir elge qaytıp qayğıramın? » ,- dedi

[94] Tağı Biz ärqanday bir kentke elşi jibersek, olar jalbarınsın dep, ol jerdiñ turğındarın tarşılıq, qïınşılıqqa uşırattıq

[95] Sonan soñ jamanşılıqtı jaqsılıqqa awıstırdıq. Tipti artılıp ketti de: «Atalarımızdıñ basına da tarşılıq, keñşilik kelgen ken» desti. Sondıqtan olardı kenetten qolğa alğanımızda özderi de bilmey qaldı

[96] Eger ol ölkelerdiñ eli ïman keltirip, saqsınsa edi, ärïne olarğa kök pen jerdiñ bereketterin aşıp jiberer edik. Biraq olar jasınğa şığardı. Sondıqtan qılmıstarı sebepti olardı qolğa aldıq

[97] Kentterdiñ xalqı, özderine azabımızdıñ tündeletip, olar uyqıdağı kezde kelwinen qawipsiz be

[98] Jäne de ol kentterdiñ eli, kün köterile bere oynap jürgen sätte, azabımızdıñ kelwinen käpersiz bola ala ma

[99] Sonday-aq Allanıñ kärinen aman bola ala ma? Allanıñ beynetinen zïyanğa uşıraytın el ğana qobaljımaydı

[100] Jerdiñ burıñğı ïelerinen keyingi muragerler tüsinbey me? Eger qalasaq, künälarına qaray beynet berer edik. Sonday-aq jürekterin mörleymiz, sondıqtan olar estimeydi

[101] (Muxammed Ğ.S.) Bul kentterdiñ qïssaların sağan bayan etemiz. Ärïne olarğa elşileri ap- aşıq dälel keltirgen edi. Sonda da burın ötirik degen närselerine sengileri kelmedi. Mine Alla, qarsı bolwşılardıñ jüregin östip mörleydi

[102] Olardıñ köbin wäde de tappadıq. Äri olardıñ köbin mülde buzıq kördik

[103] Odan keyin Musa (Ğ.S.) nı Perğawın jäne sıbaylastarına muğjïzalarmen jiberdik. Sonda olar, muğjïzağa qarsı keldi. Al endi buzaqılardıñ soñınınñ qalay bolğanın kör

[104] Musa (Ğ.S.): «Äy Perğawın! Şınında men bükil älemniñ Rabbı tarapınan jiberilgen bir elşimin» dedi

[105] «Allağa xaqïqattı ğana aytwğa mindettemin. Senderge Rabbılarıñnan aşıq dälel äkeldim. Endi Ïzraïl urpaqtarın menimen birge jiber» dedi

[106] (Perğawın): «Eger sen bir muğjïza keltirgen bolsañ, al onı äkel. Eger söziñ şın bolsa» dedi

[107] Sonda (Musa Ğ.S.) tayağın tastadı. Ol, derew aşıqşa bir aydağar boldı

[108] Tağı qolın şığardı. Sonda ol, qarawşılarğa appaq körindi

[109] Perğawın eliniñ bastıqtarı: «Küdiksiz mınaw anıq bilgiş sïqırşı» dedi

[110] «Senderdi jurttarıñnan şığarğısı keledi. Ne buyrasıñdar?»

[111] «Onı da twısın da toqtatıp qoyıp, qalalarğa jïnawşılar jiber.»

[112] «Bükil bilgiş sïqırşılardı sağan äkelsin» (desti)

[113] Sïqırşılar, Perğawınğa kelip: «Eger biz jeñiske ïe bolsaq, ärïne bizge sıylıq bar şığar» dedi

[114] (Perğawın): «Ärïne! Äri jaqın adamdarımnan bolasıñdar» dedi

[115] (Sïqırşılar): Ä Musa! Endi (öñeriñdi ortağa) ne sen qoy nemese bizder qoyyaıq dedi

[116] (Musa Ğ.S.): «Señder qoyıñdar» dedi. Olar (öñerlerin) qoyğan sätte, adamdardıñ közderin sïqırlap, olardı qorqıttı. Sonday-aq ülken bir sïqır keltirdi

[117] Musağa: «Tayağıñdı tasta» dep waxï ettik. Sol sätte, tayaq olardıñ jasandı närselerin jalmay bastadı

[118] Sonda şındıq ortağa qoyılıp, olardıñ istegenderi bosqa ketti

[119] Söytip olar sol arada jeñiliske uşırap, qor bolıp qayttı

[120] Sïqırşılar säjdege jığıldı

[121] Olar: «Bükil älemniñ Rabbına sendik» dedi

[122] «Musa men harwnnıñ Rabbına….»

[123] (Perğawın): «Men senderge ruqsat berwden burın oğan ïman keltirdiñder me? Rasında bul, qala xalqın şığarw üşin jasağan bir ädisteriñ. Bälem jaqında köresiñder.» dedi

[124] «Ärïne qol-ayaqtarıñdı şadırlata kestiremin, sonsoñ tügeldey astıramın»

[125] (Sïqırşılar): Sözsiz, Rabbımızğa aynalamız! ,- dedi

[126] «Sen, bizden Rabbımızdıñ ayattarı kelgende ïman keltirdi dep qana öş alasıñ. Rabbımız! Bizge sabır ber äri bizdi Musılman bolğan küyde öltir!….»

[127] Perğawın eliniñ bastıqtarı: «Musanı jäne elin, jer jüzinde bülinşilik qılsın jäne seni de, täñirleriñdi de tastasın dep qoya bersiñ be? » dedi. (Perğawın olarğa): «Uldarın öltiremiz de äyelderin tiri qoyamız. Ärïne biz olardıñ üstinde öktembiz» dedi

[128] Musa (Ğ.S.) eline: «Alladan järdem tileñder äri sabır etiñder: Jer Allaniki ekeni dawsız. Ol, quldarınan qalağanıña mura qıladı. Soñğı tabıs taqwalardiki» dedi

[129] (Eli Musa Ğ.S.ğa): «Sen bizge kelwden burın jäne sen bizge kelgennen keyin de qïnaldıq» dedi. (Musa Ğ.S.): «Rabbılarıñ duşpañdarıñdı joyıp, ornına senderdi ol jerge ornalastırwı mümkin.Biraq senderdiñ de qalay isteytiñderine qaraydı» dedi

[130] Şınında, Perğawın tobın, ügit alwları üşin jıldarşa jemisterin kemitip, qolğa aldıq

[131] Qaşan olarğa bir jaqsılıq kelse: «Bul bizdiñ xaqımız» dep, eger olarğa bir jamandıq jetse, Musa jäne onımen birge bolğan kisilerdi ırımdaydı. Bayqañdar! Olardıñ sätsizdikteri Alla tarapınan. Biraq olardıñ köbi bilmeydi

[132] Tağı olar: «Bizdi jadılaw üşin qanşa muğjïza keltirseñ de sağan senbeymiz » dedi

[133] Sondıqtan olarğa aşıq muğjïzalar türinde; topan swı, şekirtke, bït, baqa jäne qan jiberdik. Sonda da olar menmensigen äri olar künäkar bir qawım boldı

[134] Rawayat boyınşa, bir juma qarañğılıq basıp, quyğan sel perğawındıqtardıñ üylerine toladı. Olardıñ jalbarınwları boyınşaa Musa (Ğ.S.) nıñ tilegimen, kün aşılıp, mol ösimdik şığadı. Sonda da ïman keltirmegendkterinen şegirtke, bït, sonsoñ baqa qaptap, odan keyin swları qanğa aynaladı.) Olarğa azap kelgen kezde: «Äy Musa! Rabbıña, sağan bergen wädesi boyınşa jalbarın. Eger bizden azabın ayıqtırsañ, ärïne sağan senemiz de Ïzraïl urpaqtarın senimen birge qoya beremiz» dedi

[135] Qaşan olardan belgili merzimge deyin azaptı ayıqtırsaq, sol waqıtta olar sertterin buzdı

[136] Ayattarımızdı jasınğa şığarıp, onı elemegendikterinen olardı teñizge batırıp jazasın tarttırdıq

[137] Sonday ezilgen xalıqtı (Ïzraïl urpaqtarın) biz qunarlı qılğan jerdiñ şığısına da batısına da murager qıldıq. Söytip olardıñ sabır qılwları sebepti Rabıñnıñ Ïzraïl urpaqtarına degen ïgi sözderi orındaldı. Sonday-aq Perğawın men eliniñ, bïiktetip jasap bara jatqandarın talqandadıq

[138] Tağı Ïzraïl urpaqtarın teñizden ötkizdik. Sonda olar buttarına şoqınğan bir elge keldi: «Äy Musa! Bulardıñ täñirleri qusağan bizge täñir jasa» dedi. (Musa Ğ.S.): «Şınında sender bilmeytin elsiñder» dedi. (Bul Ğamalqa eli edi)

[139] «Sözsiz olardıñ dinderi joyıladı da olardıñ istegen isteri bosqa ketedi.»

[140] «Senderge bükil älemnen senderdi artıq qılğan Alladan basqa täñir izdeymin be?»,- dedi

[141] (Ïzraïl urpaqtarı,) oylañdar! Senderdi qattı azappen qïnağan, uldarıñdı bawızdap, äyelderiñdi tiri qoyğan Perğawın semyasınan qutqarğan edik. Osılarda sender üşin Rabbılarıñ tarapınan zor sınaw bar

[142] Musa (Ğ.S.) ğa otız tün wäde ettik te oğan ondı qosıp, söytip Rabbınıñ belgili waqıtı qırıq keşke toldı. Musa (Ğ.S.) twısı Harunğa: «Elimniñ işinde ornıbasarım bol. Tüzelt te buzaqılardıñ jolına erme» dedi

[143] Rawayat boyınşa, Musa eline: «Perğawınnan qutılsaq, Alla tarapınan Bir Kitap keltiremin» deydi. Sondıqtan qutılğannan keyin Alalnıñ ämiri boyınşa Tur tawında qırıq kün oraza ustağannan keyin Allamen söylesip täwrat tüsedi. Musa (Ğ.S.), belgili wädemizde kelip, Rabbı oğan söylegende , (Musa Ğ.S.): «Rabbım mağan öziñdi körset, Seni köreyin» dedi. (Alla): «Meni, äste köre almaysıñ; biraq tawğa qara, sonda eger ol ornında tura alsa, sen de Meni köresiñ» dedi. Sonda Rabbı tawğa elestegen sätte, onı bıt- şıt qıldı. Musa (Ğ.S) da talıp tüsti. Esi kire sala: «Sen päksiñ, Sağan täwbe ettim, äri men senwşilerdiñ alğaşqısımın» dedi

[144] (Alla T.): « Äy Musa! Şınında seni adamdardan elşilikke jäne söyleswge tañdap aldım. Endeşe, sağan bergenderimdi al da, şükirlik etwşilerden bol» dedi

[145] Musa (Ğ.S.) ğa (Täwrat) taqtaylarında är närseni ügit türinde aşalap jazğan edik: «Sonda onı mıqtı usta jäne eliñe ämir et. Onıñ körkem nusqawların alsın. Sağan, buzaqılardıñ jurtın körsetemin?»

[146] Jer jüzinde orınsız türde dandaysığandardı uzaqtastıramın. Eger olar barlıq belgilerdi körse de oğan senbeydi. Sonday-aq olar twra joldı körse; onı jol qıp ustamaydı. Al eger qïsıq joldı körse, onı jol qıp aladı. Bul olardıñ ayattarımızdı ötirik dep odan ğapıl bolğandıqtarı

[147] Ayattarımızdı, aqïretke kezdeswdi ötirik degenderdiñ ğamaldarı joyılıp, isterine qaray ğana jazalanadı

[148] Musa (Ğ.S.) dan kyin eli; sändik- buyımdardan dabısı bar buzawdıñ müsinin jasap aldı. Olar, ol buzawdıñ özderimen söylespeytinin jäne olardı twra jolğa salmaytınınn körmey me? Olar onı täñir tutıp, zalımdardan boldı

[149] (Musa Ğ.S. Tur tawına Allağa jalbarınw üşin qırıq kün turğanda, Samrï, eldiñ altın bilezikterinen buzawdıñ müsinin jasaydı. Rawayat boyınşa Jebreyil Ğ.S. nıñ atınıñ izinen alınğan topıraqtı işine qoyğandıqtan nemese işine kirgen jel arqılı buzawdıñ dawısı şığatın bolğan.) Olardıñ qoldarı tüsken zamanda (qattı ökinip ïıqtarı tüsken türde) anıq adasqandıqtarın körip: «Eger Rabbımız bizge märxamet etpese, bizdi jarılqamasa, ärïne zïyan tartwşılardan bolamız» desti

[150] Musa (Ğ.S.) eline ıza bolıp, keyigen türde qaytqan kezde: «Menen keyin mağan nendey jaman is istediñder! Rabbılarınnıñ ämirine asıqtıñdar ma?»,- dep (Täwrat) taqtayların tastay salıp, twısı (Harun) nıñ basınan ustap özine qaray tarta bastadı? (Harun): «Äy anamnıñ ulı! Rasında bul el meni, basınıp tipti özimdi öltirwge jaqındadı. Endi meni duşpandarğa külki qılma da meni zalım elmen birge sanama!»,- dedi

[151] Musa (Ğ.S.): «Rabbım! Meni jäne twısımdı jarılqa, bizdi märxametiñe böle! Sen meyirimdilerdiñ eñ jaqsısısıñ» dedi

[152] Küdiksiz sonday buzawdı täñir tutqandarğa Rabbıları tarapınan qahar tïip, dünïe tirşiliginde qorlıqqa uşıraydı. Qarawşılardı osılayşa jazalaymız

[153] Sonday jaman is istegender, sodan keyin täwbe qılıp, ïman keltirse, küdiksiz Rabbıñ sonan soñ da asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[154] Musanıñ aşwı basılğanda, taqtaylardı aldı. Nusqasındağı jazwda; Rabbılarınan qorıqqandarğa twra jol jäne märxamet bar edi

[155] Musa (Ğ.S.) belgili merzimimiz üşin elinen jetpis kisi sayladı. Sonda olardı jer silkinw qolğa alğanda (Musa Ğ.S.): «Rabbım! Eger qalasañ olardı da meni de budan burın joq eter ediñ. Işimizdegi aqımaqtardıñ qılıqtarınıñ saldarınan, bizdi joq etesiñ be? Bul Seniñ bir sınawıñ ğana. Sonımen qalağanıñdı adastırıp, qalağanıñdı twra jolğa salasıñ. Sen bizdiñ ïemizsiñ. Endi bizdi jarılqa, bizge märxamet et. Sen jarılqawşılardıñ eñ jaqsısıñ.» dedi

[156] (Rawayat boyınşa, Alla, Musağa Ïzraïl urpaqtarınıñ buzawğa şoqınwlarınan täwbe qılwları üşin jetpis wäkil saylap kelwin buyıradı.) «Bizge osı dünïede jäne aqïrette jaqsılıq jaza kör! Küdiksiz biz Sağan bet burdıq.» (Alla T.): «Men qalağanımdı azabıma uşıratamın, raxmetim är närseni sıydırdı. Märxametimdi sonday taqwalıq qılğandarğa, zeket bergenderge jäne ayattarımızğa sengenderge jedel jazamız» dedi

[157] Olar, sonday jandarındağı Täwratta jäne Injilde jazwlı jiberilgen, sawatsız Payğambarğa ergender. Ol, olardı jaqsılıqqa buyırıp, jamandıqtan tıyadı. Jaqsı närselerdi xalal, jaman närselerdi aram qıladı. Olardıñ üsterindegi awır jükterdi (tüsirip) şïelinisken närselerdi şeşedi. Endi soğan (Muxammed Ğ.S.ğa) sengender, olar oğan qurmet etip äri oğan kömek körsetkender sonday-aq oğan tüsirilgen nur (Quran) ğa ergender, mine solar qutılwşılar

[158] (Muxammed Ğ.S.): Äy adam balası! Men barlığınğa Allanıñ elşisimin; Ol sonday Alla, jer men köktiñ ïeligi Oğan tän. odan basqa täñir joq. Ol tiriltedi de öltiredi. Allağa jäne Allanıñ sözderine sengen, jiberilgen sawatsız Payğambarğa ïman keltiriñder. Jäne oğan eriñder, ärïne twra jol tabasıñdar de

[159] Musanıñ qawmınan da twra jolğa salatın jäne onımen ädildik isteytin bir top bar

[160] Biz Ïzraïl urpaqtarınan on eki rwlıq toptarğa böldik. Musa (Ğ.S.) dan, eli sw surağanda: «Tayağındı tasqa ur» dep waxï ettik. Sonda tastan on eki bastaw şıqtı da ärkim öz swatın bildi. Olarğa bulttı köleñke qılıp, özderine «Männa, Sälwanı» tüsirdik: «Senderge Biz bergen taza rïzıqtan jeñder» (dedik) Olar bizge kesir tïgizbedi. Alayda özderine kesir tïgizdi

[161] Sol waqıtta olarğa: «Osı qalağa ornalasıñdar da (ol jerdiñ ösimdikterinen) qalağandarıñşa jeñder. «Künämiz jarılqansın» dep qaqapadan säjde qılıp kiriñder. Qatelikteriñdi jarılqap, jaqsılıq istewşilerge tağı artıq beremiz» delindi

[162] Sonda olardıñ zalımdarı; sözdi, özderine aytılğannan basqağa awıstırdı. Olardıñ zulımdıq istegendikteri saldarınan kökten azap jiberdik

[163] (Muxammed Ğ.S.) olardan teñiz jağasında bolğan kenttiñ jağdayın sura. Sol waqıtta olar senbi de (balıq awlap) şekten şığatın edi. Sonda olardıñ senbini quttıqtağan künderinde, balıqtar, olarğa qaptap kelip, senbisiz künderde olarğa kelmeytin edi. Olardıñ zulımdıqtarı sebepti özderin osılayşa äwrege saldıq

[164] Sol waqıtta olardan bir tobı: «Alla joq etetin nemese qattı azap qılatın eldi ne üşin ügitteysiñder?»,- dedi. (Ügittewşiler): «Rabbılarıña ğuzırımız bolsın, bälkim olar saqtanar» dedi

[165] Özderine berilgen ügitti umıtqan kezde, jamanşılıqtan tosqandardı qutqardıq. Sonday zulımdıq qılğandardı; buzaqılıq istewleri sebepti qattı qïnawğa uşırattıq

[166] Sonda olardıñ tıyım salınğan närsede şekten şıqqandıqtarı sebepti olarğa: «Maymıl bolıp qor bolıñdar» dedik

[167] (Muxammed Ğ.S.)Rabbıñ olardı qïyamet künine deyin jaman qïnawmen ustaytın birewlerdi älbette jiberetindigin bildirdi. Rasında Rabbıñ tez jazalawşı äri asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[168] Olardı jer jüzinde toptarğa böldik. Olardıñ ïgileri bar äri olardıñ basqaları da bar. Bälkim rayınan qaytar dep olardı jaqsılıqpen de, jamandıqpen de sınadıq

[169] Olardan keyin, Kitapqa murager bolıp, osı sapasız dünïeniñ buyımın alatın top kelip otıradı da: «Jwıqta jarılqanamız» deydi. Tağı sonday närse kelse, onı da ala beredi. Olardan Allağa baylanıstı şındıqtı ğana aytwlarına, Täwratta wäde alınbadı ma? Al olar, ondağı närselerdi oqımadı ma? Negizinde aqïret jurtı taqwalar üşin xayırlı. Sonda da tüsinbesiñder me

[170] Sonday Kitapqa mıqtı jabısıp, namazdı tolıq orındaydı; daw joq, biz ïgilik istegenderdiñ sawabın zaya qılmaymız

[171] Bir künde tawdı köleñke tärizdi Ïzraïl urpaqtarınıñ üsterine köterdik. Olar onı şın tüsedi dep oyladı. «Senderge bergen Kitaptı mıqtı ustañdar da işindegilerdi tüsiñinder, ärïne taqwa bolasıñdar» (dedik)

[172] (Muxammed Ğ.S.) sol waqıtta Rabbıñ adam balalarınıñ belderinen näsilderin aldı da özderine kwä etip: «Men, senderdiñ Rabbılarıñ emespin be?»,- (degende,) olar: «Ärïne kwämiz» degen. Qïyamet küni: «Budan xabarımız joq» demeñder. (Bul «Älmïsaq» wädesi; jannan alınğan degen)

[173] Nemese: «Burıñğı ata-babamız şerik qatqan edi, biz de solardıñ urpağımız. Sonda bizdi buzaqılardıñ qılığımen joq etesiñ be?»,- (demewleriñ üşin)

[174] Olardıñ twra jolğa qaytwları üşin ayattarımızdı östip aşıq bayan etemiz

[175] (Muxammed Ğ.S.) olarğa (Yahwdïlerge) bergen ayattarımızdı sïırılıp, şaytandarğa ergen, adaswşılardan birewdiñ jağdayın tüsindir

[176] Eger qalasaq, ayatarımız arqılı ärïne onı joğarlatar edik. Biraq ol, jerge eñkeyip (dünïege berilip) näpsine erdi. Sonda onıñ mısalı: Eger oğan tap berseñde tilin salaqtatıp, ne onı qoyıp qoysañ da tilin salaqtatatın ït tärizdi. Ayattarımızdı jasınğa şığarğan eldiñ mısalı osı. (Muxammed Ğ.S.) Waqïğanı olarğa aytıp ber. Bälkim olar tüsiner

[177] Sonday ayattarımızdı jasınğa şığarıp, özderine zulımdıq etken eldiñ sıñayı nendey jaman

[178] Alla (T.) kimdi twra jolğa salsa, sonda ol, twra jol tapqan boladı. Jäne kimdi adastırsa, sonda olar zïyanğa uşırağandar

[179] Ras tozaq üşin de köptegen jın, adamdar jarattıq. Olardıñ jürekteri bar, alayda olar onımen tüsinbeydi. Közderi bar, onımen körmeydi. Jäne olardıñ qulaqtarı bar, ol arqılı estimeydi. Olar xaywan tärizdi, tipti odan arı adaswda. Mine solar mülde äpersizder

[180] Eñ jaqsı atawlar Allağa tän. Oğan sol attarmen jalbarınıñdar. Allanıñ atında qïğaştıq isteytinderdi qoyıp- qoyıñdar. Olar istegenderiniñ sazayın tartadı

[181] Biz jaratqan adamdardan twralıqqa bastap, şındıq arqılı ädiletti atqaratın bir top bar

[182] Sonday ayattarımızdı jasınğa aynaldırğandardı olar, bilmegen jaqtan birte- birte joyamız

[183] Tağı da olarğa mursa beremin. Ärïne şaralarım da qatañ

[184] Olar joldastarı (Muxammed Ğ.S.) nıñ jını bolmağandığın tüsinbedi me? Rasında ol, aşıq eskertwşi ğana

[185] Olar, kökter men jerdegi Allanıñ mülikterine, jäne Alla jaratqan närselerine sonday-aq özderiniñ ajaldarınıñ jaqın bolwınıñ mümkin ekendigin oylamay ma? Al endi olar, budan keyin qay sözge senedi

[186] Alla kimdi adastırsa, sonda oğan twra jol körsetwşi joq. Onda olardı qañğırıstarında abırjıtıp qoyadı

[187] (Muxammed Ğ.S.) olar, senen qïyamettiñ qaşan bolatındığın suraydı: «Şınında onıñ mälimeti Rabbımnıñ qasında, onıñ mezgilin Ol ğana bildiredi. Kökter men jerdegi awır jağday (qïyamet) senderge kenetten-aq keledi» de. Sen onı zerttep otırğanday-aq surastıradı. Şınında onıñ bilimi Allanıñ qasında, biraq adamdardıñ köbi onı tüsinbeydi de

[188] (Muxammed Ğ.S.): «Alla qalamayınşa, özim üşin payda, zïyan keltirw küşine ïe emespin. Eger kömesti bilgen bolsam, ärïne jaqsılıqtı köbeytip alar edim. Sonday-aq mağan bir sätsäzdik juğıspas edi. Men ïman keltirgen eldi; qorqıtwşı, qwandırwşı ğanamın» de

[189] Ol sonday Alla, senderdi bir -aq kisiden (Adamnan) jaratqan, jäne oğan tïyanaq üşin jubayın (Xawanı) jaratqan. Ol jubayına jaqındasqanda, jubayı jeñil türde jükti boldı. Sonda onımen jürip awırlağan kezde, Allağa: «Eger bizge ïgi bala berseñ, ärïne şükir etwşilerden bolar edik» dep jalbardı

[190] Degenmen Alla olarğa durıs bala bergen kezde, olar özderine bergen bala jayında Allağa şerik qata bastadı. (Bul jerdegi şerik qatwşılar, keyingi urpaqtar. Adam Ğ.S. şerik qatwdan päk.) Alla (T.) olardıñ qosqan ortaktarınan joğarı. (Päk)

[191] Olar, eş närseni jaratpağan, özderi jaratılğan närseni Allağa şerik qata ma

[192] (Allağa şerik qatqan närseleri) Olarğa järdem ete almaydı äri özderine de järdem ete almaydı

[193] Eger şerik qatqan närseleriñdi twra jolğa şaqırsañdar, olar senderge ermeydi. Olardı meyli şaqırıñdar, meyli ündemeñder, sender bäri bir

[194] Rasında Alladan özge şoqınğandarıñ, özderiñ sïyaqtı quldar. Eger şın aytsañdar, qane olardı şaqırıñdar, senderge jawap bersin

[195] Olardıñ jüretin ayaqtarı, ustaytın qoldarı, köretin közderi nemese estïtin qulaqtarı bar ma? (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Allağa qosqan ortaqtarıñdı şaqırıñdar da, sonan soñ mağan mursa bermey aylakerlik jasañdar» de

[196] Şınında meniñ ïem Quran tüsirgen Alla. ol, jaqsılarğa ïegerşilik etedi

[197] Senderdiñ Alladan özge şoqınğandarıñ, senderge de järdem ete almaydı. Sonday-aq özderine de järdem ete almaydı

[198] Al jäne olardı twra jolğa şaqırsañdar, olar estimeydi. Olardıñ sağan qarağanın köresiñ. Biraq olar seni körmeydi

[199] (Muxammed) keşirim jolın usta jäne olarğa twralıqtı ämir et. Sonday-aq bilmesterden bet bur

[200] Eger şaytannan sağan bir türtki bolsa, Sonda Allağa sïın. Öytkeni Ol, tolıq estwşi, öte bilwşi

[201] Taqwalarğa şaytan tarapınan bir sıbıs tïse, olar Allanı eske aladı da qırağılıq isteydi

[202] Käpirlerdiñ twıstarı (şaytandar), azğındıqqa tartadı da sonsoñ olar qırsoñınan qalmaydı

[203] (Muxammed Ğ.S.) eger olarğa muğjïza keltirsemeñ, olar: «Onı öziñ nege jasamadıñ?»,- deydi. Men: «Rabbım tarapınan mağan waxï etilgenge ğana boy usınamın. Osı Quran, ïman keltirgen elge, Rabbılarıñnan aşıq dälelder. Sonday-aq twra jol äri märxamet»

[204] Qaşan Quran oqılsa, oğan qulaq salıp tıñdandar da üñdemender. Ärïne märxametke bölenesiñder

[205] Rabbıña işiñnen jalbarına qorıqqan türde bäseñ sözben erteli- keş zikir et. Sonday-aq käpirsizderden bolma

[206] Rasında rabbıñnıñ qasındağılar (perişteler) Oğan qulşılıq qılwdan menmensimeydi de Onı däriptep, Oğan säjde qıladı

[1] (Muxammed Ğ.S.) olar, senen ğanïmat malı(soğıs oljası) jayınan suraydı: «Ğanïmattar; Allağa jäne Payğambarına tän. Endeşe, eger mümin bolsañdar, Alladan qorqıp, aralarıñdı jarastırıñdar. Jäne Allağa, Payğambarına boy usınıñdar » de

[2] Sözsiz müminder; Alla eske alınsa, jürekteri qobaljïdı da olarğa Allanıñ ayattarı oqılsa, senimderi artılıp, Rabbılarına täwekel qıladı

[3] Sonday-aq olar, namazdı tolıq orındap, olarğa bergen nesibemizden tïisti orınğa jumsaydı

[4] Mine solar, şınayı müminder. Olar üşin Rabbılarınıñ qasında da därejeler jäne jarılqaw äri körkem nesibe bar

[5] Şam jaqtan sawdamen qaytqan Äbw Süfyannıñ kerweni Musılmandardıñ Medïneden şıqqanınan sekem ala teñiz jağalawımen jol alğan boyda Mekkege de xabar bergendikten Äbw Jahil mıñ kisilik şerw tartıp, Bädirge jetip keledi. Sol sätte, Alla (T.) tarapınan Payğambar (Ğ.S.) ğa kerwen men äskerdiñ biri alınatındığı bildirilgendikten joldastarımen keñesedi.) (Muxammed Ğ.S.) Rabbıñ seni, üyinnen xaq jolına şığarğanda müminderdiñ bir bölimi jaqtırmağan edi. (Ğanïmat bölwde de keybirewler köñilsiz boldı)

[6] Şındıq anıqtalğannan keyin de olar köre tura ölimge aydalğanday senimen tartıstı

[7] Sol waqıtta Alla, senderge eki toptıñ biriniñ senderdiki bolatının wäde etwde edi. Sender, quralsız kerwenniñ senderdiki bolwın qalaysıñdar. Alla öz ämirlerimen şındıqtı şınğa şığarwdı, sonday-aq qarsı bolğandardıñ artın üzwdi qalaydı

[8] Qılmıstılar jek körse de xaqïqat şınğa şıqsın da buzıqtıq joyılsın

[9] (Bädir soğısında jaw mıñ kisi, Musılmandar üş jüz kisi edi. Sondıqtan olar Allağa jalbarındı da, Alla mıñ perişte arqılı kömek etiletindigin bildirdi. Bul Musılmandardı ruxtandırıp, jürekterin ornıqtırw üşin ğana.) Sol waqıtta Rabbılarıña jalbarınwda ediñder. Sonda Ol: «Şınında senderge ergen mıñ periştemen kömek etemin» dep tilekteriñdi qabıl etti

[10] Munı qwantw äri jürekteriñdi ornıqtırw üşin ğana istedi. Järdem, Allanıñ ğana qasında. (Erkinde.) Küdiksiz Alla öte üstem, xïkmet ïesi

[11] Sol waqıtta senderdi Alla tarapınan bir tınıştıq uyqısı baswda edi. Jäne senderdi tazartw, özderiñnen şaytannıñ lastığın ketirw, jürekteriñdi ornıqtırıp tabandarıñdı bekitw üşin üsteriñe kökten jañbır jawdırwda edi (Öytkeni jaw sw basına tüsip Musılmandar şölde qalğan edi)

[12] (Muxammed Ğ.S.) sol waqıtta Rabbıñ periştelerge: «Rasında Men sendermen birgemin. Müminderge toqtaw beriñder» dep nusqaw berwde edi. «Käpirlerdiñ jürkterine qorqw salamın. Sonda moyındarınıñ üstine äri qol-ayaqtarına (qılışpen şabıñdar»)

[13] Osı, olardıñ Allağa, Elişisine qarsı kelwlerine sebepti. Jäne kim Allağa, Elşisine qarsı kelse, şınında Alla, qattı azap ïesi

[14] Mine, osını tatıñdar, sonday-aq käpirler üşin ot azabı bar

[15] Äy müminder! Eger soğısta toptı jawmen kezdesseñder, sonda keyin şeginbeñder

[16] Al jäne kim soğıs küni, soğıs maydanın awıstırw nemese topqa qosılwdan basqa türde şekinse, ärïne Allanıñ qaharına uşıraydı. Ornı tozaq, nendey jaman orın

[17] Sonda olardı sender öltirmeñder, biraq olardı Alla öltirdi. (Äy Muxammed!), Atqan kezde sen atpadıñ, biraq Alla attı. Bul müminderdi jaqsı bir sınaqpen sınaw üşin. Rasında Alla, tolıq estwşi, bilwşi

[18] Allanıñ ämiri boyınşa payğambar (Ğ.S.) jerden bir wıs topıraq alıp jaw jaqqa şaşqanda közderine tüskendikten jeñilis tabadı.) Jağday osı. Rasında Alla, käpirlerdiñ ädisin joyadı

[19] (Äy müşrikter!) Jeñis tilep ediñder, rasında üstemdik zïyandarıña keldi. Endi eger tıyılsañdar, sonda sender üşin jaqsı. Al qaytalasañdar, Biz de qaytalaymız. Toptarıñ qanşa köp bolsada, senderge äste payda bermeydi. Öytkeni Alla, mümindermen birge

[20] Äy müminder! Allağa äri Elşisine boy usınıñdar. Jäne Qurandı estï tura Payğambardan bet burmañdar

[21] Sonday-aq tıñdamasa da: «Tıñdadıq» degender tärizdi bolmañdar

[22] Rasında Allanıñ qasında jändikterdiñ eñ jamanı, sonday şındıqtı tüsinbeytin sañıraw, saqawlar

[23] Eger Alla, olarda bir xayır barlığın bayqasa edi ärïne olarğa estirter edi. Sonda Alla, olarğa estirtse de, olar bet burar edi. Olar negizinen jaltaqoylar

[24] Äy müminder! Senderdi özderiñe tirşilik beretin närsege (dinge) şaqırğan kezde, Allanıñ äri Elşisiniñ tilin alıñdar. Jäne de Allanıñ, kisimen jüreginiñ arasına deyin kïligetindigin biliñder. Şäksiz Alla tarapına jïnalasıñdar

[25] Jäne senderden jeke zalım bolğandarğa ğana kesiri tïip qalmaytın pitneden saqtanñdar. Sonday-aq Allanıñ qattı azap ïesi ekenin biliñder

[26] Sol bir zamañdı oylañdar. Sender az ediñder de jer jüzinde ezilgen ediñder. Sonda sender adamdardıñ bas salıp ketwinen qorqar ediñder. Jäne Alla senderdi (Medïnege) ornalastırıp, öz kömegimen qwattadı. Sonday-aq senderdi jaqsı närselermen körektendiredi, ärïne şükir etersiñder dep

[27] Äy müminder! Allağa äri Elşisine opasızdıq qılmañdar; tağı bile tura amanattarıña qïyanat qılmañdar

[28] Negizinde maldarıñdı jäne balalarıñdı sın dep biliñder. Allanıñ qasında zor sıylıq bar

[29] Äy müminder! Eger Alladan qorıqsañdar, Ol senderge jaqsı, jamandı ayıratın qabilet beredi äri jamandıqtarıñdı joyıp jarılqaydı. Alla zor keñşilik ïesi. (Mekke käpirleri Payğambar Ğ.S. dı qamaw, öltirw nemese Mekkeden şığarıp jiberw üşin qawlı aladı)

[30] (Muxammed Ğ.S.) oyla! Bir zamanda olar seni qamawğa ne seni öltirwge nemese şığarwğa şara qoldanwda edi. Olar şara qoldanğanda, Alla şaraların buzar edi. Alla şara körwşilerdiñ eñ jaqsısı

[31] Olarğa ayattarımız oqılğanda: « Estidik, eger qalasaq biz de bul tärizdi ayta alamız. Bul burınğılardıñ qana ertegileri» degen

[32] Tağı olar, sol waqıtta: «Äy Alla! Eger osı Quran şınayı türde Seniñ qasıñnan bolsa, onda bizge kökten tas jawdır nemese bizge küyzeltwşi azap ber.» dedi

[33] Negizinde Alla (T.) Sen olardıñ işinde bolğanda, olarğa azap etpes äri olar jarılqaw tilegende de Alla, olardı azap qılmaydı

[34] Olar müminderdi Mesjid Xaramnan tıyıp jatsa, Alla olardı nege azaptamasın. Olar mesjid Xaramğa ïelikke layıq emes. Onıñ ïeleri taqwalar ğana. Biraq olardıñ köbi bilmeydi

[35] Öytkeni, olardıñ Kağbanıñ janındağı namazdarı ısqırw, qol şapalaqtaw ğana edi. Al endi qarsı bolğandıqtarıñ sebepti azaptı tatıñdar

[36] Rasında sonday qarsı bolğandar, maldarın, Allanıñ jolınan tıyu üşin jumsaydı. Tağı onı jumsay beredi. Sonan keyin ol, olarğa ökiniş bolıp, aqır jeñiliske uşıraydı. Sonday-aq qarsı bolğandar, tozaqqa aydaladı

[37] Bul Allanıñ taza men lastı ajıratıp, lastardı, bir-biriniñ üstine qoyıp, barlığın bir jerge üyip, tozaqqa salwı üşin. Mine solar, zïyanğa uşırawşılar

[38] (Muxammed Ğ.S.) sonday qarsı bolğandarğa: «Eger olar jamandıqtan tıyılsa, ötken künäları jarılqanadı. Al eger olar qaytalasa, sonda ötkendegilerdiñ ükimi orındaladı» de

[39] Olarmen eşbir pitne qalmağanğa deyin jäne din bütindey Allaniki bolğanğa deyin soğısıñdar. Eger olar tıyılsa, rasında Alla olardıñ istegenderin tolıq körwşi

[40] Eger olar bet bursa, sonda biliñder, şın ïeleriñ Alla. ol, nendey jaqsı ïe, nendey jaqsı järdemşi

[41] Eger sender Allağa äri durıs pen burıstıñ ayrılğan küni; eki top qarsılasqan (Bädir soğısı) küni qulımız (Muxammed Ğ.S.) ğa tüsirgen ayattarımızğa ïman keltirgen bolsañdar, daw joq. Sender, soğıstan oljalap alğan närselerden beste biri Allağa tän. Sonday-aq Payğambarğa, jaqındarına, jetimderge, miskinderge jäne jolda qalğandarğa tïisti ekendigin biliñder. Allanıñ är närsege tolıq küşi jetedi

[42] Sol waqıtta sender, (Bädir maydanında) oypattıñ jaqınında, olar, alısıraq jağında edi. Kerwen senderden tömen edi. Eger wädelesken bolsañdar da belgilengen merzimde kezdese almaytın ediñder. (Bul jağday buyrıqşa boldı.) Biraq Allanıñ bolatın ämiri jüzege astı. Kim joq bolatın bolsa, aşıq dälel boyınşa joğalsın. Al kim tiri qalatın bolsa da aşıq dälel boyınşa tiri qalsın. Rasında Alla, estwşi, tolıq bilwşi

[43] Sol waqıta Alla, olardı sağan tüsinde az körsetken edi. Eger olardı sağan köp körsetse edi, älbette qorqar ediñder de, ärïne is jayında tartısar ediñder. Biraq Alla qutqardı. Rasında Ol, köñildegilerdi tolıq bilwşi

[44] Sol waqıtta sender jawmen kezdesken kezde, Alla, bolatın isti jüzege asırw üşin olardı közderiñe az körsetip, olardıñ közderinde de azaytwda edi. Bükil ister Allağa qaytarıladı

[45] Äy müminder! Qaşan bir (jaw) toppen qarsılassañdar mıqtı bolıñdar da Allanı köp eske alıñdar, ärïne qutılasıñdar

[46] Allağa äli Elşisine boy usınıñdar, özara janjaldaspañdar, onda üreylesiñder de quttarıñ qaşadı jäne sabırlı bolıñdar. Rasında Alla, sabırlılarmen birge

[47] Jurttarınan şendene adamdarğa maqtanıp şıqqandar, sonday-aq Allanıñ jolınan tosatındar tärizdi bolmañdar! Alla (T.) olardıñ istegenderin tolıq biledi

[48] Sol waqıtta şaytan olardıñ qılıqtarın özderine ädemi körsetti de: «Bügin adamdardan senderdi jeñwşi joq. Rasında men senderge kömekşimin» dedi. Eki top birin-biri körgende, teris aynalıp: «Men senderden mülde bezemin.Öytkeni, sender körmeytin närseni köremin. Alladan qorqamın. Alla qattı azap ïesi.» dedi

[49] Sol waqıtta munafıqtarmen jürekterinde derti barlar: «Musılmandardı, dinderi aldadı» deydi. Negizinde kim Allağa täwekel qılsa, rasında Alla, üstem, xïkmet ïesi

[50] Perişteler, sonday qarsı bolğandardıñ betterine, arqalarına urıp: «Küydiretin azaptı tatıñdar!»,- dep jandarın alğanın körseñ

[51] Bul burıñğı öz qoldarıñmen istegenderiñniñ saldarınan. Alla quldarına zulımdıq etwşi emes

[52] (Bulardıñ qılığı) Perğawındıqtarmen, olardan burınğılardıñ qılıqtarı sïyaqtı. Olar Allanıñ ayattarına qarsı kelgen edi de, Alla, olardı künälarınıñ saldarınan qolğa aldı. Küdiksiz Alla, asa qwattı, azabı qattı

[53] Mine Alla, bir qawımğa bergen nığmetin; olar, özderin özgertpeyinşe özgertpeydi. Şınında Alla, tolıq estwşi, asa bilwşi

[54] Perğawındıqtar jäne olardan burınğılardıñ qılığı tärizdi: Olar da Rabbılarıñıñ ayattarın jasınğa şığarğan edi. Olardı künäları sebepti tïpıl qılıp, Perğawındıqtardı swğa batırğan edik. Ya, olardıñ barlığı zalımdar edi

[55] Sözsiz Allanıñ qasında jändikterdiñ eñ jamanı sonday qarsı bolğandar. Olar ïman keltirmeydi

[56] (Muxammed Ğ.S.) eger olarmen kelisim jasasañ keyin olar wädelerin ärqaşan da buzadı. Olar Alladan qorıqpaydı

[57] (Rawayat boyınşa, Payğambar, medïnelik Yahwdï Qurayza rwımen beybitşilik kelisimin jasağan bola tura olar Bädir soğısında kelisimdi buzıp, jawğa bolısadı. Qayta jalasa da or, qazw soğısında jäne wädeni buzıp, jawğa bolısadı.) Sondıqtan olarmen soğısta kezdesseñ, olarğa artındağı adamdarğa ülgi bolatın soqqı ber. Bälkim olar tüsiner

[58] Eger bir eldiñ opasızdığınan sekem alsañ, teñ türde sen de (kelisimdi buzıp) özderine tasta. Rasında Alla, opasızdardı jaqsı köremydi

[59] Käpirler qutıldıq dep oylamasın. Rasında olar (Allanı) älsirete almaydı

[60] Sender de şamalarıñ kelkenşe är türli küş äri at baylawmen äzirlik köriñder. (Sonday-aq zamanawï texnïkalıq quraldar dayındañdar.) Allanıñ duşpanın, öz duşpañdarıñdı tağı olardan özge duşpandardı qorqıtasıñdar. Olardı sender bilmeysiñder, Alla biledi. Al Alla jolında nenärse jumsasañdar, senderge tolıq tölenedi. Ädilsizdik körmeysiñder

[61] Eger olar, beybitşilikke beyimdese, sonda olarğa sende beyimde. Äri Allağa täwekel et. Küdiksiz Ol, tolıq estwşi, asa bilwşi

[62] Al eger olar seni aldawdı oylasa, şınında Alla sağan jetip asadı. Öytkeni, Ol sonday Alla, seni özjärdemimen jäne müminder arqılı qoldadı

[63] Jäne Ol müminderdiñ jürekterin qostı. Eger sen, jer jüzindegi närselerdi tutas sarıp qılsañ da olardıñ jürekterin qosa almas ediñ. Biraq Alla, olardıñ araların biriktirdi. Rasında Ol, öte üstem, asa dana

[64] Äy Payğambar! Alla (T.) sağan jäne müminderden sağan ergenderge jetip asadı

[65] Äy Payğambar! Müminderdi soğısqa qızıqtır. Eger senderden sabırlı jïırma kisi bolsa, eki jüzdi jeñedi. Al eger senderden jüz kisi bolsa, käpirlerden mıñdı jeñedi. Öytkeni, olar tüsinbeytin xalıq

[66] Äzir Alla, senderden (jükti) jeñildetti. Rasında senderde osaldıq barlığın biletin edi. Sondıqtan eger senderden sabırlı jüz kisi bolsa, eki jüzdi jeñedi. Al eger senderden mıñ bolsa, Allanıñ ruxsatımen eki mıñdı jeñedi. Öytkeni Alla, sabırlılarmen birge

[67] (Payğambar Ğ.S. Bädir soğısındağı jetpis tutqın jayında saxabalarmen keñeskende, Ğumar R.A. olardıñ öltirilwin, Äbwbekir R.A. bodaw alınıp qoya berilwin usınadı. Payğambar Ğ.S. soñğısın durıs kördi.) Eşbir payğambarğa jer jüzinde jawğa öktem bolğanğa deyin tutqın ustaw tïisti emes. Sender dünïeniñ paydasın oylaysıñdar. Alla (senderge) axïretti qalaydı. Alla, öte üstem, xïkmet ïesi

[68] Eger Alladan bir jazw (ükim) bolmağan bolsa edi, (bodawğa) alğandarıñnıñ saldarınan zor azap ustar edi

[69] Onda olja türinde alğan xalal, taza närselerdi jeñder äri Alladan qorqıñdar. Rasında Alla, öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[70] Äy Elşi! Qoldarıñdağı tutqındarğa: «Eger Alla jürekteriñde bir xayır barlığın bilse, senderge özderiñnen alınğannan tağı jaqsısın beredi. Äri senderdi jarılqaydı. Ol Alla, öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi.» de

[71] Eger tutqındar sağan opasızdıq istegisi kelse, rasında olar burın Allağa da opasızdıq istegen edi. Sondıqtan seni olardan ıqpaldı qıldı. Alla tolıq bilwşi, xïkmet ïesi

[72] Şınında ïman keltirgender, otandarınan awğandar, jäne maldarımen, jandarımen Alla jolında soğısqandar, sonday-aq bosqındardı ornalastırıp, kömek etkender, mine bular, bir-biriniñ dosı. Al jäne ïman keltirip, köşe almağandar bolsa, olar da köşkenge deyin senderge olardıñ eşbir ağayındığı joq. Onımen qatar, eger olar, senderden din jayında bir järdem tilese, sonda senderge kömek etw mindet boladı. Biraq olar sendermen aralarıñda kelisim bolğan elde bolsa, onıñ jöni basqa. Alla istegenderiñdi tolıq körwşi

[73] Al sonda käpirler de birine- biri dos. Eger birlespeseñder, jer jüzinde pitne jäne zor bülinşilik boladı

[74] Ïman keltirgender, otandarınan awğandar, Alla jolında soğısqandar, muhajirlerdi ornalastırıp, kömek etkender, mine bular; nağız müminder. Olarğa jarılqaw jäne körkem nesibe bar

[75] Sonday-aq keyin ïman keltirgender, otandarınan awğandar, jäne sendermen birge soğısqandar, mine bular; senderden. Jäne twısqandar Allanıñ Kitabında bir- birine tağı jaqın. Rasında Alla, barlıq närseni tolıq biledi

[1] Bul Alladan jäne Elşisinen, kelisim jasasqan müşrikterge bir qulaqtandırw

[2] (Äy müşrikter!) Jer jüzinde tört ay keziñder. Rasında Alla osaldata almaytındıqtarıñdı jäne Alla (T.), käpirlerdi qorlaytının biliñder

[3] Al bul iri Xaj küni, Alladan, Elşisinen xalıqqa bir jarnama: Rasında Alla jäne Elşisi müşrikterden bezedi. Eger täwbe qılsañdar, sender üşin jaqsı boladı. Al eger jaltaysañdar, Allanı eş osaldata almaytındıqtarıñdı biliñder. (Äy Muxammed!) Qarsı bolğandardı küyzeltwşi azappen şüyinşile

[4] Biraq kelisim jasasqan müşrikterden keyin senderge tük kemşilik istemese, birewge kömek etpese; olardıñ kelisimderin merzimine deyin tamamdañdar. Rasında Alla taqwalardı jaqsı köredi

[5] Al qaşan qurmetti aylar şıqsa, sonda müşrikterdi qaydan tapsañdr da öltiriñder. Olardı ustañdar, qamañdar jäne olardıñ bükil joldarın añdıp otırıñdar. Sonda eger olar, täwbe qılsa, namazdı tolıq orındap, zeket berse, onda olardıñ jolın bos qoyıñdar. Rasında Alla jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[6] (Muxammed Ğ.S.) eger müşrikterden birew senen pana tilese, onda oğan Allanıñ sözin tıñdağanğa deyin pana ber. Sonan soñ onı beybit ornına jetkiz. Bul olardıñ tük bilmeytin el ekendiginen

[7] Ol müşrikterdiñ Alla qasında, Elşisiniñ qasında qalay kelisimi bola aladı? Biraq Mesjid Xaramda, bitim jasasqandarıñdiki boladı. Olar senderge tüzw sıñay bayqatsa, sender de olarğa tüzw ıñğıl körsetiñder. Alla saqtanwşılardı jaqsı köredi

[8] Qalayşa (olarmen kelisim boladı?) Eger olar senderge öktem kelse, sender twralı jaqındıqqa da kelisimge de qaramas edi. Olar, senderdi awızdarımen razı qılmaqşı da, jürekteri unatpaydı. Öytkeni olardıñ köbi buzaqı

[9] Olar Allanıñ ayattarın az bağağa satıp, Onıñ jolınan tostı. Olardıñ istegen isteri nendey jaman

[10] Olar mümin jayında jaqındıqtı da kelisimdi de saqtamaydı. Mine solar, şekten şıqqandar

[11] Sonda eger olar, täwbe etip, namazdı tolıq orındap, zeket berse, onda olar senderdiñ din qarındastarıñ. Bilgen elge ayattarımızdı aşıq-aşıq bayan etemiz

[12] Eger olar, wädeleskennen keyin anttarın buzıp, diñderine til tïgizse, qarsılıqqa jetekşi bolğandarmen soğısıñdar. Öytkeni olardiki ant emes. Olar bälkim tıyılar

[13] (Äy müminder!) Anttarın buzğan, Payğambardı jurtınan şığarwğa bel baylağan jäne senderge kïligwdi alğaş ret bastağan bir elmen nege soğıspaysıñdar? Olardan qorqasıñdar ma? Eger ïman keltirgen bolsañdar, qorqwlarıña Alla tağala layığıraq

[14] Olarmen soğısıñdar. Alla olarğa senderdiñ qoldarıñmen azap etsin de olardı qorlasın. Äri olarğa qarsı senderge nusırat bersin. Sonday-aq ïman keltirgen eldiñ köñilderin aşsın

[15] Jäne (olardan japa şekkkender,) jürekteriniñ aşwın tarqatsın. Alla kimdi qalasa, täwbesin qabıl etedi. Alla tolıq bilwşi, asa dana

[16] Sender işteriñnen soğısqandardı sonday-aq Alladan, Payğambardan jäne müminderden basqanı dos etbegenderdi Alla, anıqtamay bos qoya beredi dep oylaysıñdar ma? Alla istegenderiñdi tolıq bilwşi

[17] Müşrikterdiñ, özderiniñ qarsılıqtarına kwä bola tura (käpir xalinde turıp) Allanıñ meşitterin jasawlarına bolmaydı. Olardıñ ğamaldarı joyılğan. Olar tozaqta mülde qaladı

[18] Allanıñ meşitterin şınayı türde Allağa, axïret künine sengen, namazdı tolıq orındağan, zeket bergen jäne Alladan ğana qorıqqan kisi jasaydı. Mine solardıñ twra jol tabwşılardan bolwları ümit etiledi

[19] (Äy müşrikter!) Sender, xajılarğa sw berw, Mesjid Xaramdı jöñdewdi; Allağa, axïret künine ïman keltirip, jäne Alla jolında soğısqan kisi sïyaqtı köresiñder me? Bular, Allanıñ qasında teñ bolmaydı. Alla zalım qawımdı twra jolğa salmaydı

[20] Sonday ïman keltirip, jurttarınan awğandar jäne Alla jolında maldarımen, jandarımen soğısqandar, Allanıñ qasında iri därejege ïe. Mine solar, muratına jetwşiler

[21] Olardı Rabbıları öziniñ märxametimen jäne rïzalığımen sonday-aq turaqtı nığmetke ïe jannattarımen qwantadı

[22] Olar onda mäñgi qalwşılar. Rasında Allanıñ qasında iri sıylıq bar

[23] Äy müminder! Eger äkeleriñ, twıstarıñ ïmannan köri qarsılıqtı jaqsı körse, olardı dos tutpañdar. Al senderden kim olardı dos tutsa, onda olar zalımdar

[24] (Muxammed Ğ.S.): «Eger äkeleriñ, balalarıñ, twıstarıñ äyelderiñ, ağayındarıñ, tapqan maldarın, toqtap qalwınan qorıqqan sawdaların, jaqsı körgen üleriñ senderge Alladan, Payğambarınan äri Onıñ jolında soğıswınan artıq körinse, Allanıñ ämiri kelgenge deyin kütiñder» de. Alla buzıq qawımdı twra jolğa salmaydı

[25] (Mekkeniñ alınwınan keyin, Mekke men Tayiptiñ arasındağı «Xunayın» degen jerde bolğan şayqasta, jaw tört mıñ Musılmandar on eki mıñ bolğandıqtan qaytsek te jeñemiz dep oylaydı.) Rasında Alla, senderge köp jerlerde nusrat berdi. Sonday-aq Xunayın küni de senderge nusrat berdi. Sol waqıtta köptikteriñe mäz bolğan ediñder. Sonda ol, senderge tük payda bermedi. Sonday-aq keñ bola tura jer, senderge tar keldi. Sonan soñ bet burıp qayta qaştıñdar

[26] Sonan keyin Alla, Elşisine äri müminderge toqtaw saldı. Sonday-aq senderge körmegen äsker jiberip, käpirlerge soqqı berdi. Mine käpirlerdiñ jazası osı

[27] Sonımen birge Alla, bul soğıstan keyin qalağan kisisine täwbe näsip eter. Alla tım jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[28] Äy ïman keltirgender! Daw joq, müşrikter aram. Sondıqtan bïıldan keyin Mesjid Xaramğa jolamasın. Kedeylikten qorıqsañdar, eger Alla qalasa, senderdi öz keñşiligimen bayıtadı… Rasında Alla tolıq bilwşi, xïkmet ïesi

[29] Kitap berilgenderden, Allağa, axïret künine ïman keltirmegender jäne Allanıñ äri Elşisiniñ aram etken närselerin aram dep bilmegender jäne de xaq dindi (Ïslamdı) din dep moyındamağandarmenen sümireyip, öz qoldarınan salıq bergenge deyin soğısıñdar

[30] (Öytkeni) Yaćwdïler: «Ğuzayır Allanıñ ulı» dedi. Jäne Xrïstïandar da: «Ğïsa Allanıñ ulı» dedi. Bul, burıñğı käpirlerdiñ sözine uqsatıp, awızdarımen aytqandarı. Quday atqırlar, qaytıp aldanıp otır

[31] Olar, (Yaćwdï, Xrïstïandar) ğalımdarımen monaxtarın jäne märyem ulı Ğïsanı Alladan özge täñir qıp aldı. Negizinde olar, bir täñirge ğana qulşılıq qılwğa buyırılğan bolatın. Öytkeni, Odan basqa eşbir täñir joq. Ol, olardıñ qosqan şeriginen päk

[32] (Rućban: Xïrstïandardıñ, Axbar: Yaćwdïlerdiñ din basıları.) Olar, Allanıñ nurın (dinin) awızdarımen öşirwdi qalaydı. Eger käpirler jek körse de, Alla (T.) munı unatpaydı da öz nurın tolıqtaydı

[33] Öytkeni, Ol, elşisin twralıq jäne xaq dinmenen bükil dinderge basım bolsın dep jibergen. Eger müşrikter jaqtırmasa da

[34] Äy müminder! Ğalımdarımen maşayıxtarınıñ köbi, adamdardıñ maldarın buzıqtıq arqılı jeydi. Sonday-aq Allanıñ jolınan tosadı. (Muxammed Ğ.S.) sonday altın, kümisti jïıp, onı Alla jolında jumsamağandardı küyzeltwşi azappen şüyinşile

[35] Qïyamet küninde olar tozaq otında qızdırılıp, onımen olardıñ mañdayları, qabırğaları jäne arqaları tañbalanıp: «Mınaw özderiñ üşin jïğandarıñ. Al endi jïnağandarıñnıñ dämin tatıñdar» (delinedi)

[36] Rasında Allanıñ qasında kökter men jerdi jaratqalı Allanıñ Kitabındağı aylardıñ sanı on eki. Bulardan törtewi qurmetti aylar. Mine osı berik din. Onda bul aylarda özderiñe zulımdıq etpeñder. Sonday-aq müşrikter sendermen tügel soğısqanday sender de olarmen tügeldey soğısıñdar. Äri rasında Alla taqwalarmen birge ekenin biliñder

[37] (Qurmetti aylar: Zılqağda, Zilxajja, Muxarram jäne Rejep.) (Araptar jaćïlïet zamanında, soğıswğa bolmaytın qurmetti ayda soğısıp, onıñ ornına basqa ayda soğıspay ornın toltıratın bolğan.) Sözsiz aydı keşiktirw; qarsılıqtı arttırw. Sonımen käpirler joldan şığarıladı. Allanıñ aram etken ayınıñ sanın toltırw üşin; onı bir jıl aram etip, bir jıl xalal etedi. Söytip Allanıñ aram etkenin xalal etedi. Olardıñ jaman isteri özderine äybet körsetildi. Alla, qarsı eldi twra jolğa salmaydı

[38] Äy müminder! Senderge ne boldı? «Alla jolında slğısqa şığıñdar»,- delingen kezde, salmaqtarıñdı jerge saldıñdar. (Jerden qzğalğılarıñ kelmedi) Axïretten köri dünïe tirşiligin qoştatıñdar ma? Negizinde dünïe tirşiliginiñ paydası axïretke qarağanda öte az ğana

[39] Eger soğısqa şıqpasañdar, Alla senderdi jan türşigerlik azapqa uşıratadı. Sonday-aq orındarıña basqa qawım keltiredi. Sender Allağa eşbir zïyan keltire almaysıñdar. Alla, är närsege küşi jetwşi

[40] Eger sender Payğambarğa järdem etpeseñder de onı, käpirler Mekkeden şığarğan kezde; üñgirdegi ekiniñ biri bolğan sätte, oğan Alla järdem etken. Sol waqıtta (Muxammed Ğ.S.) joldasına (Xaziret Äbw bekirge): «Keyime! Rasında Alla bizben birge» degende, Alla oğan toqtaw saldı. Sonday-aq onı, sender körmeytin äskerlermen qoldadı. Söytip käpirlerdiñ sözin tömendetti. Allanıñ sözi; joğarı. Alla öte üstem, xïkmet ïesi

[41] (Äy müminder!) Jeñil äri awır türde soğısqa şığıñdar. Sonday-aq Alla jolında maldarıñmen, jandarıñmen soğısıñdar. Osılarıñ sender üşin xayırlı, eger bilgen bolsañdar

[42] (Muxammed Ğ.S.) eger jaqındığı bir payda, qolaylı sapar bolsa edi, ärïne sağan olar ileser edi. Biraq olarğa maşaqattı sapar (Täbük jolı) özderin älekke saladı. Alla olardıñ mülde swayt ekenin biledi

[43] (Muxammed Ğ.S.) Alla seni keşirsin. Sağan şın aytqandar anıqtalıp, ötirikşilerdi bilmeyinşe olarğa nege ruqsat berdiñ

[44] Öytkeni Allağa, axïret künine ïman keltirgender, Alla jolında maldarımen, jandarımen soğıswda sıltawratpaydı. Alla taqwalardı jaqsı biledi

[45] Şınında senen, Allağa, axïret künine senbegender, jürekteri küdiktenip kümän işinde eki oylı bolğandar ğana ruxsat surap sıltawratadı

[46] Eger ol munafıqtar soğısqa şığwdı qalasa, ärïne ol üşin bir äzirlik körer edi. Biraq Alla, olardıñ qïmıldarın jaqtırmadı. Sondıqtan olardı tosıp qoydı. Sonday-aq olarğa: «Otırwşılarmen birge otırıñdar» delindi

[47] Eger olar, işteriñde şıqsa da surqılıqtı ğana arttıradı. Ärïne aralarıñda pitne izdenip jügirer edi. Işteriñde olardıñ tıñşaları da bar. Alla zalımdardı jaqsı biledi

[48] (Muxammed Ğ.S.) rasında bular burın (Uxıt soğısında) da pitne izdep, isteriñdi terisine aynaldırğan edi. Aqır olar, jek körse de xaqïqat kelip, Allanıñ ämiri üstem boldı

[49] Olardan key adam: «Mağan ruxsat ber, älekke salma» deydi. Bayqandar, olar negizinen älekke tüskender. Sözsiz tozaq, käpirlerdi orap aladı

[50] (Muxammed Ğ.S.) eger sağan bir ïgilik jetse, olar onı jek köredi. Al eger sağan bir qayğı jetse: «Isimizdi burın ıñğaylap alğan edik» deydi de olar süyinip qaytadı

[51] (Muxammed Ğ.S.): «Bizge Allanıñ jazğanı ğana boladı. Ol bizdiñ ïemiz. Müminder Allağa täwekel qılsın»de

[52] Olarğa: «Sender, bizge (ğazïlıq, şäćïttik) eki ïgiliktiñ birinen basqanıñ kelwin kütesiñder me? Biz Allanıñ senderge öz qasınan nemese bizdiñ qolımızdan bir azap jetkizwin kütemiz. Al onda sender de tosıñdar, bizde sendermen birge tosayıq»de

[53] Olarğa: «Maldarıñdı meyli beyildi, nemese beyilsiz türde sarıp qılıñdar. Senderden äste qabıl etilmeydi. Öytkeni sender buzaqı elsiñder» de

[54] Tek qana olardıñ sarıp qılğandarın olardan qabıl bolwına kedergi bolğan jağday: Allağa, Elşisine qarsı bolğandıqtarı, namazğa öte alqawlıqpen kelwleri jäne olardıñ asa jek körgen türde mal sarıp qılwları

[55] (Muxammed Ğ.S.) onda seni olardıñ maldarı, balaları tanırtqatpasın. Şınında Alla, ol arqılı olardı dünïe tirşiliginde azaptawdı jäne qarsı bolğan boyda olardıñ jandarınıñ şığwın qalaydı

[56] Olar: «Ras biz de senderdenbiz» dep Allanıñ atımen ant işedi. Negizinde olar, senderden emes. Biraq olar qorqaq xalıq

[57] Eger olar bir pana tapsa, nemese üñgirder, ne bir kirerge tesik tapsa, ärïne olar, solay burılıp umtılar edi

[58] (Muxammed Ğ.S.) olardıñ keybirewi sadaqalar jayında seni sögedi. Olarğa odan berilse razı bolıp, eger olarğa odan berilmese onda olar ıza boladı

[59] Eger olar ras Allanıñ, Elşisiniñ özderine bergenine razı bolsa jäne: «Alla bizge jetkilikti. Jaqında Alla jäne Elşisi bizge märxametimen beredi. Rasında biz Allağa ıntıqbız» dese edi

[60] Şın mäninde sadaqalar (zeketter), Alla tarapınan bir parız: Qolı tar paqırlarğa, tügi joq miskinderge, onı jïnawğa belgilegenderge, köñilderi alınatın (jaña Musılman) darğa, quldı azat etwge, borıştılarğa, Alla jolına jäne jolda qalğandarğa beriledi. Alla är närseni bilwşi, xïkmet ïesi

[61] Olardıñ keybirewi Payğambarğa: «Ol bir qulaq (ne bolsa sonı tıñdaydı)» dep japa beredi. (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Ol sender üşin xayırlı bir qulaq Allağa ïman keltiredi de Musılmandarğa senedi. Sonday-aq senderden ïman keltirgender üşin bir raqmet. Alalnıñ Elşisine japa bergenderge küyzeltwşi azap bar»

[62] Olar senderdi razı qılw üşin Allanıñ atımen ant beredi. Eger olar ïman keltirgen bolsa, Allanı jäne Elşisin razı qılwlarına tïisti edi

[63] Olar, birew Allağa äri Elşisine qarsı kelse, rasında soğan işinde mäñgi qalatuğın tozaq otı bar ekenin bilmey me? Mine, iri qorlıq osı

[64] Täbük soğısına ketip bara jatqanda munafıqtar, jandarınan ötken payğambar(Ğ.S.) ğa qarap: «Mına erlerge qarañdar. Şamnıñ qamalın buzıp, Rumnıñ bekinisterin almaqşı. Bularğa äli ol alısıraq» dep özara tälkektep külisedi.) Eki jüzdiler, özderine baylanıstı jüregindegilerden xabar beretin bir süreniñ tüswinen qorqadı. (Muxammed Ğ.S.) : «Qıljaqtay turıñdar. Rasında Alla seskengenderiñdi jarıqqa şığaradı» de

[65] Eger olardan surasañ: «Ärïne biz änşeyin sözge kirisip, oynap edik» deydi. Olarğa: «Allamen ayattarımen jäne Elşisimen qaljaqtağan boldıñdar ma?»,- de

[66] Jelewretpeñder! Sender ïman keltirgennen keyin qarsı şıqtıñdar. Senderden bir toptı keşirim etsek te, bir bölimin künäkar bolğandıqtarınıñ saldarınan azapqa uşıratamız

[67] Munafıq erler men äyelder, biri-birinen. (Bäri bir.) Olar jamandıqqa buyırıp, ïgilikten tosadı. Sonday-aq olar qoldarın jumadı. (Sarañdıq qıladı.) Olar Allanı umıttı. Sondıqtan Alla, olardı umıttı. Rasında munafıqtar, olar buzıqtar

[68] Alla, munafıq erler men munafıq äyelderge jäne käpirlerge işinde mülde qalatın tozaq otın wäde etti. Sol, olarğa jetedi. Sonday-aq Alla olarğa lağınet etti. Äri olarğa turaqtı qïnaw bar

[69] (Munafıqtar!) Özderiñnen burınğılar sïyaqtısıñdar. Olar, senderden de küşti jäne maldar, balalar turğısınan da köp edi. Olar, dünïede nesibelerinen paydalanğan edi. Al sender de, burınğılar nesibelerinen paydalanğanday nesibeleriñnen paydalanıñdar. Sonday-aq jamandıqqa olar süñgigendey sender de süñginder. Solardıñ dünïe, axïrettegi ğamaldarı joyılıp ketti. Mine solar zïyan etwşiler

[70] Olarğa özderinen burıñğı Nux, Ğad, Sämüd qawımdarı jäne Ibırayım qawımı jäne Mädyan eli, oyran bolğan kentterdiñ xabarı kelmedi me? Solarğa payğambarları aşıq dälelder keltirgen. Alla olarğa zulımdıq qılmadı. Olar özderine zulımdıq qıldı

[71] Mümin erler men mümin äyelder, bir-birine kömekşi. Olar durıstıqqa qosıp, burıstıqtan tosadı. Sonday-aq olar namazdarın tolıq orındap, zeket berip, Allağa, Elşisine boy usınadı. Solardı Alla, märxametine böleydi. Rasında Alla tım üstem, asa dana

[72] Alla mümin erler men mümin äyelderge astarınan özender ağatın, olar onda mülde qalatın baqşalar jäne ğadın jannatında, körkem orındar wäde etti. Al Allanıñ rïzalığı öte zor tabıs. Mine osı, ülken qol jetwşilik

[73] Äy Payğambar! Käpirler jäne munafıqtarmen küres. Olarğa qatañ bol. Olardıñ ornı tozaq, qaytıp barar ornı qanday jaman

[74] Olar: «Aytpadıq» dep Allanıñ atımen ant işedi. Rasında olar qarsılıq söz aytqan bolatın. Sonday-aq olar Musılman bolğannan keyin käpir boldı. Tağı olar, boydarı jetpeytin närseden oy qıldı. (Täbük soğısınan qaytqanda munafıqtar Payğambar (Ğ.S.) dıñ tüyesin tünde şuñqırğa tüsirwge tırısadı.) Olar Allanı jäne Elşisin märxametimen bayıtqandığı üşin ğana mindeydi. (Şükirsizdik etedi.) Eger olar täwbe qılsa, özderi üşin jaqsı. Al eger olar jaltarsa, Alla olardı dünïe, axïrette azapqa uşıratadı. Sonday-aq olarğa jer jüzinde ne dos ne järdemşi joq

[75] Tağı olardan birewler: «Eger Alla, bizge öz keñşiliginen mal berse, ärïne sadaqa berip, ïgilerden bolar edik» dep Allağa sert berdi

[76] Sonda Alla oğan öz iltïpatımen bergen kezde, Onıñ bergenine sarañdıq qıldı. Sözinen aynıdı. Olar negizinen jaltaqoylar

[77] Endi Allağa bergen wädelerine qarsı kelip, ötirik aytqandarı üşin Alla özine jolığatın künge deyin olardıñ jürekterine eki betkeylik salıp, qoyadı

[78] Olar sırları men sıbırların Allanıñ anıq biletindigin bilmedi me? Şınayı türde Alla (T.) kömesterdi tolıq biledi

[79] Sonday müminderden sadaqalarda, ıntalı bolwşılardı ayıptağandar, tağı tırısıp tapqanın ğana bergenderdi, tälkektegenderdi, Alla mazaqqa uşıratadı. Äri olar üşin jan türşigerlik qïnaw bar

[80] (Munafıqtar köp bergendi sındap, az bergendi sıqaq qılatın edi.) (Muxammed Ğ.S.) munafıqtar üşin jarılqanwların tileseñ de, tilemeseñ de tipti olar üşin jetpis qayta jarılqanwın tileseñ de, Alla, olardı äste jarılqamadı. Bul olardıñ Allağa, Elşisine qarsı bolğandıqtarınan. Alla buzaqı xalıqtı twra jolğa salmaydı

[81] Olar Allanıñ Elşisine qarsı bolıp, soğısqa barmay otırıp qalğandarına mäz boldı. Sonday-aq olar Alla jolında maldarımen, jandarımen soğıswdı jek köredi. Olar: «Bul ıstıqta soğısqa şıqpañdar» dedi. Eger tüsinetin bolsa: «Tozaq otı tağı qattı ıstıq» de

[82] Endi olar, istegenderiniñ saldarınan az külsin, köp jılasın. (Olardıñ külwlerinen jılawları köp boladı)

[83] (Muxammed Ğ.S.) eger Alla seni (Täbükten Medïnedegi soğısqa barmay qalğan) munafıqtar tobına qaytarıp aparsa, olar senen (soğısqa) şığwğa ruqsat surasa: «Äste menimen birge şıqpaysıñdar da menimen birge jawmen eş soğıspaysıñdar. Öytkeni, sender alğaşqı ret otırıp qalwdı qoştadıñdar. Al endi artta qalwşılarmen birge otırıñdar» de

[84] Olardan birew ölse, äste janaza namazın oqıma da qabırınıñ basında turma! Öytkeni, olar Allağa, Payğambarına qarsı keldi. Sonday-aq olar buzıq küyinde öldi

[85] Jäne seni olardıñ maldarı, balaları tañırtqatpasın. Şınında Alla munımen, olarğa dünïe tirşiliginde azaptawdı jäne qarsı bolğan boyda olardıñ jandarınıñ şığwın qalaydı

[86] Qaşan olarğa: «Allağa ïman keltiriñder, allanıñ Elşisimen birge soğısıñdar» delingen bir süre tüsirilse, olardıñ däwletteri, senen ruqsat surap: «Bizdi qoy, otırwşılarmen birge bolayıq» deydi

[87] Olar artta qalwşılarmen birge bolwdı qoştadı. Olardıñ jürekteri bitelgen. Sondıqtan tüsinbeydi

[88] Biraq Payğambar jäne onımen birge ïman keltirgender, maldarımen, jandarımen soğıstı. Jaqsılıqtar solardiki. Mine solar qutılwşılar

[89] Alla (T.) olarğa astarınan özender ağatın, olar işinde mäñgi qalatın baqşalar äzirledi. Osı zor qol jetkendik

[90] Bädewïlerden jelewşiler, özderine ruqsat berilsin dep keldi. Sonday-aq Allağa, Payğambarğa ötirik aytqandar da otırıp qala berdi. Olardan käpir bolğandarına küyzeltwşi azap uşıraydı

[91] Qaşanda Allağa, Elşisine ıqılastı bolğan naşarlarğa, awrwlarğa jäne qarajat taba almağandarğa kinä joq. Negizinen jaqsılıq istewşilerge jawapkerşilik joq. Alla tım jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[92] Sonday kölektendirip jiberwiñ üşin sağan kelgende : «Senderdi attandıratın kölik taba almadım» degeniñde, özderi de sarıp qılarlıq närse taba almay köz jastarın küyingen türde tögip qaytqandarğa da kinä joq

[93] Al sögis berw; özderi bay bola tura senen ruxsat surap, keyin qalwşılarmen birge bolwdı qoştağandarğa tïisti. Alla olardıñ jürekterin bitegen. Sondıqtan olar bilmeydi

[94] (Soğıstan) qaytıp olarğa barsañdar, senderge sıltawratadı. (Muxammed Ğ.S.): «Sıltawratpañdar, senderge äste senbeymiz! Rasında Alla bizge xabarlarıñdı bildirdi. Alla da Elşisi de isteriñdi köredi. Sonan keyin kömesti, körnewdi bilwşi Allağa qaytarılasıñdar. Sonda senderge ne istegenderiñ bildiriledi » de

[95] Qaşan olardıñ janına qayta oralsañdar, olar (dı ayıptaw) dan bet burwlarıñ üşin Allanıñ atımen ant işedi. Onda olardan boy tartıñdar. Öytkeni, olar aram istegenderiniñ jazası türinde olardıñ ornı tozaq

[96] Olar senderdiñ özderinen qoş bolwlarıñ üşin ant-sw işedi. Eger snder olardan qoş boslañdar da, rasında Alla buzıq elden razı bolmaydı

[97] Bädewïler, qarsılıq jäne eki jüzdilik turğısınan qattıraq. Sonday-aq olar Allanıñ Elşisine tüsirgenderiniñ şegin bilmewlerine asa beyim. Alla tolıq bilwşi, asa dana

[98] Bädewïlerden, Alla jolında bergenin zïyan esebine alatın kisiler bar. Senderge jaman däwirler kütedi. Däwirlerdiñ jamanı özderine bolsın. Alla tolıq estwşi, anıq bilwşi

[99] Jäne bädewïlerden Allağa, aqïret künine senetin, qarajat qılğandarın Alla qasında jaqındıq sonday-aq Payğambardıñ izgi tilekterine say dep esepteytin kisi de bar. Saq bolıñdar! Bul şınayı bir jaqındıq. Alla olardı märxametine böleydi. Rasında Alla, asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[100] Mućajir, ansarlardan alğaşqı ïman keltirgender jäne jaqsılıqta olarğa ergenderden Alla razı boldı. Äri olar da Alladan razı boldı. Sonday-aq Alla, olar üşin mäñgi qalatın, astarınan özender ağatın jännäter äzirledi. Osı iri murat

[101] Aralarındağı bädewïlerden eki jüzdi kisiler bar. Sonday-aq Medïnelikterden de eki jüzdilikte sireskender bar. (Muxammed Ğ.S.) olardı bilmeysiñder, olardı biz bilemiz. Olardı eki ret azap qılamız. Sonan soñ olar zor azapqa aydaladı

[102] Basqa birewler künäların moyındadı. Biraq olar, tüzw isti basqa jaman ispen aralastıradı. Alla olardıñ täwbelerin bälkim qabıl eter. Rasında Alla asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi. ( ayattar 118. Ayatqa baylanıstı)

[103] (Muxammed Ğ.S.) olardıñ maldarınan sadaqa al da, ol arqılı olardı tazartıp, berekelendiresiñ. Olarğa duğa qıl. Öytkeni seniñ duğañ olar üşin bir toqtaw. Alla tolıq estwşi, asa bilwşi

[104] Olar, quldarınıñ täwbesin qabıl etip, sadaqaların qabıldaytın Ol Alla ğana ekenin bilmey me? Şınında Ol Alla, täwbeni qabıl etwşi, erekşe meyirimdi

[105] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «isteytinderiñdi isteñder. Isteriñdi Alla, Payğambar jäne müminder köredi. Sonday-aq kömes, körnewdi bilwşi Allağa qaytarılasıñdar da senderge ne istegenderiñ bildiriledi» de

[106] Soğıstan qalıp Allanıñ ämirin kütkender, Alla olardı ne azaptaydı nemese täwbelerin qabıl etedi. Alla tolıq bilwşi, xïkmet ïesi

[107] Munafıqtardıñ bir tobı Quba meşitiniñ jamağatın ıdıratw, qarsılıqtı küşeytw jäne ünemi payğambar (Ğ.S.) ğa qarsı kelip jürgen (papaz) Ğamırdıñ Şamnan kelwin tosw maqsatımen bir meşit salıp Payğambar (Ğ.S.) dı namaz oqıp berwge şaqıradı. Payğambar (Ğ.S.) täbükten qaytqanda kelmekşi boladı.) Sonday zïyan tïgizw, qarsı kelw, Musılmandardıñ arasın aşw jäne burınnan Alla jäne Elşisine qarsı soğısqan birewdi kütw üşin meşit jasap alğandar: «Ïgilikti ğana qalap edik» dep älbette ant işedi. Sonday-aq Alla olardıñ asqan swayt ekendigine kwälik etedi

[108] (Muxammed Ğ.S.) ol meşitte äste namaz oqıma. Bastapqı künnen beri taqwalıq negizinde salınğan (Quba) meşiti namazğa turwına tağı layıq. Onda tap-taza bolwdı süyetin kisiler bar. Alla da öte taza bolwşılardı jaqsı köredi

[109] Endeşe, irge tasın Alladan qorqıp, rïzalığına säykes salğan birew jaqsı ma? Nemese irgesin qulaytın bir jardıñ ernewine salıp onımen tozaqqa qulağan birew jaqsı ma? Alla zalım eldi twra jolğa salmaydı

[110] Sonday olardıñ salğan meşitteri; jürekteri bıt-şıt bolğanğa (ölgenge) deyin ünemi köñilderinde küdik bolğan boyda qaladı. Alla tolıq bilwşi, xïkmet ïesi

[111] Küdiksiz Alla müminderdiñ jandarın, maldarın jännätten ayırbastap aldı. Olar, Alla jolında soğısadı, öledi jäne öltiredi. Buğan baylanıstı xaq wäde täwratta, Injilde jäne Quranda bar. Alladan artıq wädesin kim orındaydı? Endeşe bul sawdalasqan sawdalarıña qwanıñdar! Mine osı iri qol jetwşilik

[112] (Äy Muxammed Ğ.S.!) Täwbe etwşiler, qulşılıq qılwşılar, maqtawşılar, oraza ustawşılar, rüküğ qılwşılar, säjde etwşiler, jaqsılıqqa buyırwşılar, jamandıqtan tıyuşılar jäne Allanıñ şekterin qorğawşılar osı müminderdi şüyinşile

[113] (Payğambar, äkesimen twısqan Äbw Talip üşin; jäne keybir Musılmandar da ïmanğa kelmey ölgen äke-şeşeleri üşin jarılqaw tilegisi kelgen.) Payğambarğa jäne müminderge tozaqtıq ekendigi özderine bilingennen keyin eger jaqındarı bolsa da müşrikter üşin jarılqaw tilewlerine bolmaydı

[114] Ibırayım (Ğ.S.) nıñ äkesi üşin jarılqaw tilewi, oğan bergen bir wäde boyınşa ğana edi. Özine, onıñ Allanıñ duşpanı ekeni bilingen kezde, odan bezdi. Rasında Ibırayım qajırlı äri jumsaq minezdi edi

[115] Alla bir eldi twra jolğa salğannan keyin olardıñ saqsınatın närselerin aşıq bildirmeyinşe, olardı adastırmaydı. Rasında Alla är närseni tolıq bilwşi

[116] Şınında kökterdiñ jäne jerdiñ ïeligi Allağa tän.Ol, tiriltedi, öltiredi. Sonday-aq sender üşin Alladan özge ne dos ne järdemşi joq

[117] Şınında Alla, bir böliminiñ jürekteri awıtqwğa tayağan awırşılıqtan keyin Payğambarğa ergen Mućajirler men Ansardıñ, Payğambardıñ täwbelerin qabıl etti. Alla, olarğa tım jumsaq, öte meyirimdi bolğandığınan tağı da olarıñ täwbelerin qabıl etti

[118] Saxabalardan Käğap, Ćïlal jäne Marara jawqawlıq istep, Täbük soğısına barmay qalıp, soğıstan qaytıp kelgende Payğambar (Ğ.S.) ğa ökiniş bildirip, keşirim tileydi. Payğambar (Ğ.S.) olarğa: «Tura turıñdar» degendikten olarmen adamdar söylespey qoyıp, elw künnen keyin osı ayat tüsedi. Jäne ayattar da osı waqïğağa baylanıstı.) Soğıstan qalğan üşewiniñ de täwbesin qabıl etti. Tipti olarğa jer keñ bola tura tar kelgen edi. Özderinen özderi tarılıp, Alladan basqa eşbir pana joqtığın añğardı. Sodan keyin Alla olarğa täwbe näsip etti. Şınında Ol Alla, tım täwbe qabıl etwşi, öte meyirimdi

[119] Äy müminder! Alladan qorqıñdar jäne şınşıldarmen birge bolıñdar

[120] Medïnelikterdiñ jäne mañaylardağı bädewïlerdiñ Allanıñ Elşisinen keyin qalwlarına sonday-aq onıñ janınan öz jandarın artıq körwlerine bolmaydı. Öytkeni, olar, Alla jolında şölge dwşar bolsa, şarşasa, aşıqsa, käpirlerdi ızalandıratın bir jerdi basıp ötse jäne duşpandı jeñse ğana olarğa sol sebepti jaqsı ğamal jazıladı. Alla ïgilik istewşilerdiñ sawabın zaya qılmaydı

[121] Olar, Alla jolında ülken-kişi bir närse sarıp qılsa, bir oypattı basıp ötse, Alla olardıñ körkem ğamaldarına sıylıq berw üşin sawap jazıladı

[122] Onımen qatar müminderdiñ birtutas jawğa attanwları tïisti emes. Sonda är toptan din ğılımın üyrenip, olar qaytıp kelgende; olardıñ saqsınwları üşin eskertwleri kerek emes pe

[123] Äy müminder! Mañaylarıñdağı käpirlermen soğısıñdar. Olar senderden bir qatañdıq tapsın. Rasında Alla, taqwalarmen birge ekenin biliñder

[124] Bir süre tüsirilgen kezde, olardan: «Bul qaysılarıñnıñ ïmanın arttıradı?»,- deytin de birewler bar. Degenmen müminderdiñ ïmanın arttıradı, olar qwanısadı

[125] Sonday-aq ol süre jürekterinde derti bolğandardıñ jamandıqtarınıñ üstine jamandıq arttıradı; olar, qarsı bolğan küyde öledi

[126] (Munafıqtar) är jıl bir ne eki ret sınalğandarın körmey me? Sonda da olar täwbe qılmaydı, ügit te almaydı

[127] Qaşan bir süre tüsirilse, birine- biri qarap: «Senderdi köretin birew bar ma?»,- desip, sonsoñ özderi burıla jöneledi. Alla, olardıñ jürekterin teris aynaldırğan. Rasında olar tüsinbeytin älewmet

[128] Rasında senderge işteriñnen ardaqtı bir Payğambar keldi. Oğan, qïnalwlarıñ awır tïedi. Senderge öte ıntıq, müminderge öte jumsaq, erekşe meyirimdi

[129] (Muxammed Ğ.S.) sonda, eger olar senen jaltaysa: «Mağan Alla jetip asadı, Odan basqa eşbir täñir joq, Oğan täwekel ettim. Sonday-aq Ol, ulı ğarşınıñ Rabbı » de

[1] Älïf, Läm, Ra. Mine bular, tereñ sırlı Qurannıñ ayattarı

[2] Işterinen bir kisige: «Adamdardı qorqıt! Ïman keltirgenderdi rabbılarınıñ qasında olar üşin joğarı orın barlığın şüyinşile!»,- dep, waxï qılğanımızğa bul adamdar tañırqay ma? Käpirler: «Şınında bul aşıq jadı» dedi

[3] Rabbılarıñ sonday Alla kökter men jerdi altı tünde jarattı. Sonsoñ ğarşına köterildi, isti basqardı. Onıñ ruxsatınsız eşbir şapağatşı joq. Mine Osı Alla, Rabbılarıñ. Endeşe Oğan qulşılıq qılıñdar! Sonda da tüsinbeysiñder me

[4] Birtutas barar jerleriñ so tarap. Sonday-aq Allanıñ wädesi xaq. Küdiksiz Ol, bastap jaratadı. (Joqtan bar etedi.) sonsoñ ïman keltirip, izgi is istegenderge ädildikpen sıylıq berw üşin onı qayta tiriltedi. Sonday-aq käpirler üşin qarsı bolğandıqtarı sebepti qaynap turğan swdan swsın äri küyzeltwşi azap bar

[5] Ol sonday Alla, kündi jarıq, aydı nur etip jarattı da oğan (ayğa) jıldardıñ sandarın, esepterin bilwleriñ üşin orındar belgiledi. Alla, bulardı şındıqpen ğana jarattı. Alla, biletin el üşin; ayattarın aşıq-aşıq bayan etedi

[6] Rasında tün men künniñ awısıp kelwinde jäne Allanıñ kökter men jerdegi jaratqan närselerinde ärïne saqtanatın el üşin dälelder bar

[7] Rasında sonday bizge jolığwların ümit etpegender jäne dünïe tirşiligine mäz bolıp sonımen köñilderi jay tapqandar, mine solar, ayattarımızdan xabarsız

[8] Osılardıñ istegen künäları sebepti orındarı tozaq

[9] Rasında sonday ïman keltirip, izgi is istegenderdiñ ïmandarı sebepti Rabbıları, olardı astarınan özender ağatın Nağım jännätiniñ jolına saladı

[10] Olardıñ ondağı duğaları: «Äy Alla! Päksiñ» äri olardıñ ondağı amandaswları: «Sälem» jäne olardıñ duğalarınıñ soñı: «Barlıq maqtaw älemderdiñ Rabbı, Allağa tän!»,- dew boladı

[11] Eger Alla, adam balasınıñ xayırdı, asığıs tilegenindey; jamandıqtı da tez berse edi, ärïne olardıñ ajaldarı bitken bolar edi. Alayda, bizge kezdeswdi ümit etpegenderdi adasqan boyda qoyıp qoyamız da, qañğıra beredi

[12] Al qaşan adam balasına bir zïyan jetse: Jatsa da otırsa da nemese türegep tursa da bizge jalbarınadı; alayda qaşan odan zïyandı ayıqtırsaq, tipti oğan tïgen zïyandı ayıqtırw üşin bizge jalbarınmağanday -aq kete beredi. Solayşa, şekten şığwşılarğa istegen isteri körkem körsetildi

[13] Rasında senderden burıñğı däwirdegilerdiñ zulımdıq qılğandıqtarı jäne payğambarları keltirgen aşıq dälelderge ïman keltirmegendikteri üşin joq ettik. Osılayşa künäkar qawımğa jaza beremiz

[14] Sonan keyin olardıñ artınan ne isteytindikteriñdi körw üşin jer jüzinde senderdi orındarına qoydıq

[15] Sonday-aq olarğa ayattarımız aşıq dälel türinde oqılğan kezde, sonday Bizge kezdeswdi ümit etpegender: «Budan basqa bir Quran keltir nemese munı awıstır!»,- dedi. (Muxammed Ğ.S.): «Onı öz tarapımnan özgertwime bolmaydı. Men özime waxï etilgenge ğana eremin. Rasında men, Rabbıma qarsı kelsem, ulı künniñ azabınan qorqamın» de

[16] (Muxammed Ğ.S.): «Eger Alla qalasa edi, men Qurandı senderge oqımas edim de, onı senderge bildirmes edi. Rasında men budan burın işteriñde ömir boyınşa boldım. Sonda da tüsinbeysiñder me?»,- de

[17] Al endi Allağa bir ötirik jala japsırğan ne ayattarın jasınğa şığarğan birewden kim zalımıraq? Şınında künäkarlar qutılmaydı

[18] Olar, Alladan özge, özderine zïyan ne payda bermeytin närselerge şoqınıp: «Olardı, Allanıñ qasında şapağatşımız» deydi. (Muxammed Ğ.S.): «Sender Allağa, kökterdegi äri jerdegi Onıñ bilmegen närsesinen xabar beresiñder me?»,- de. Alla, olardıñ qosqan şerikterinen päk, joğarı

[19] Adamdar bir-aq ümmet edi, sonsoñ olar qayşılıqqa tüsti. (Muxammed Ğ.S.) eger Rabbıñnan bir söz ötken bolmasa edi, talasqan närseleri twrasında ärïne aralarına ükim berilgen bolar edi. (Jazalandırılar edi)

[20] Jäne olar: «Oğan, Rabbıları tarapınan bir muğjïza nege tüsirilmeydi?»,- deydi. Sonda sen olarğa: «Negizinen kömes, Allağa tän. Sondıqtan kütiñder! Men de sendermen birge sonı tosamın!»,- de

[21] Adam balasına bir zïyan tïgennen keyin raxmetimizdi tattırsaq, sol waqıtta olardıñ ayattarımızğa baylanıstı aylakerlikteri boladı. (Muxammed Ğ.S.): «Alla, jazalandırwda öte jıldam» de. Rasında elşilerimiz (perişterimiz) istegen sığandıqtarıñdı jazadı

[22] Ol sonday Alla, senderdi qurılıqta, teñizde kezdiredi. Xatte sender kemede bolasıñdar. Keme, olardı jaqsı bir samal arqılı alıp bara jatadı da, olar onımen mäz boladı. Bir boran kelip olarğa är taraptan tolqın kelgende, olar, onımen qorşaldıq dep oylağan sätte; senimin nağız Allağa arnap: «Eger osıdan bizdi qutqarsañ şükir etwşilerden bolar edik» dep tileydi

[23] Degenmen, Alla olardı qutqarğan kezde, olar jer jüzinde orınsız qarsılıq isteydi. Äy adam balası! Dünïe tirşiligindegi qarsılıqtarıñnıñ zïyanı özderiñe ğana. Sonsoñ barar jerleriñ biz jaq. Sonda senderge istegen isteriñdi bildiremiz

[24] Şın mäninde dünïe tirşiligiñ mısalı: Biz kökten jawdırğan jañbır tärizdi. Ol arqılı adamdar, maldar jeytin ösimdikter aralas ösip, jer jüzi qulpırıp zeynettengen kezde, jer ïesi; paydalanwğa küşimiz jetedi dep oylağan sätte, tünde ne kündiz ämirimiz kelip, tipti keşe bolmağan tärizdi tübinen orılğanğa aynaldırdıq. Oylanatın qawımğa ayattarımızdı osılayşa ayırıp bayan etemiz

[25] Alla esendik jurtına (jännätke) şaqıradı da, qalağan qulın tup- twra jolğa saladı

[26] Sonday jaqsı is istegenderge jaqsılıq äri artığı da bar. Olardıñ betterinde bir daq ne qorlıq äseri körinbeydi, solar jännättik. Olar onda mäñgi qaladı

[27] Al sonday jamandıq istegenderdiñ jazası, sonday ğana boladı, betterinde qorlıq äseri boladı. Olardı, Alladan qorğawşı bolmaydı. Olardıñ betteri tünniñ qarañğılığınan bir bölim qaptağanday. Solar tozaqtıq. Olar onda mülde qaladı

[28] Qïyamet küni olardı tügel jïnaymız. Sonsoñ müşrikterge: «Sender de, Allağa qosqan şerikteriñ de orındarıñda turıñdar!»,- deymiz. Sonda olardıñ araların ayıramız. Olardıñ şerikteri: «Sender bizge tabınbağan ediñder» deydi. (Olardıñ Allağa teñep tabınğandarı: Pyğambarlar, perişteler)

[29] «Endi sender men bizdiñ aramızğa kwälikke Alla jetkilikti. Tipti bizdiñ, senderdiñ tabınğandarıñnan xabarımız joq» deydi

[30] Sol arada ärkim burın istegen isinen sınaladı. Sonday-aq şınayı ïeleri Allanıñ xuzırına aparıladı. Jasama närseleri olardan ğayıp boldı

[31] (Muxammed Ğ.S.): «Senderdi aspannan, jerden kim rïzalıqtandıradı? Qulaqqa, közderge kim ïe? Öliden tirini, tiriden ölini kim şığaradı? Är isti kim ïgerdi?»,- de. Olar: «Alla» deydi. «Endeşe Alladan qorıqpaysıñdar ma?»,- de

[32] Mine osı Alla, şınayı Rabbılarıñ. Şındıqtan keyin adaswdan basqa ne bar? Qalay burılıp bara jatırsıñdar

[33] Osılayşa buzaqılıq istegenderge Rabbıñnıñ: «Ras olar ïman keltirmeydi» degen sözi xaqïqat boldı

[34] (Muxammed Ğ.S.): «Allağa teñegen şerikteriñnen, tuñğış jaratıp, sonsoñ öltirip qayta tiriltetin bar ma?»,- de. «Alla, bastapta jaratıp, sonan soñ qayta tiriltedi. Sonda qayda burılıp bara jatırsıñdar?»,- de

[35] «Şerikteriñnen twra jolğa salatın bar ma?»,-de. «Alla twra jolğa saldı. Al sonda twra jolğa salatın Allağa bağınw layıq pa? Joq, twra jolğa salınbayınşa jol taba almaytın birewge me? Senderge ne boldı? Qalay (jansaq) ükim beresiñder?»,-de

[36] Olardıñ köbi oy jorwğa ğana ilesedi. Rasında oy, şındıqqa qarağanda tükke turmaydı. Küdiksiz Alla, olardıñ istegenderin tolıq bilwşi

[37] Osı Quran, Alladan özgeniki dep jala japsırwğa bolmaydı. Ol, aldındağını rastap, Kitaptı aşıq bayan etedi. Älemderdiñ Rabbı tarapınan ekendigine şäk joq

[38] Olar: «Onı, Muxammed özi säykestirdi» dey me? (Muxammed Ğ.S.): «Onday şınşıl bolsañdar, Alladan özge kimge şamalarıñ kelse şaqırıp, osı tärizdi bir süre jasap äkeliñder »,-de

[39] Olay emes, olar bilimi jetpegen sonday-aq özderine mağınası bildirilmegen närseni olar jasınğa şığardı. Osılayşa, bulardan burınğılar da jasınğa şığarğan bolatın. Endi qaraşı! Zalımdardıñ soñı ne boldı

[40] Olardan Quranğa senetinder de bar. Olardan oğan senbeytinder de bar. Rabbıñ buzaqılardı jaqsı biledi

[41] (Muxammed Ğ.S.) eger seni jasınğa şığarsa: «Meniñ isim özime tän, senderdiñ isteriñ özderiñe tän. Sonday-aq sender meniñ istegenimnen awlaqsıñdar, men de senderdiñ istegenderiñnen awlaqpın.» de

[42] Olardan sağan qulaq salatın birewler de bar. Eger olar tüsinbeytin bolsa da, sañırawlarğa estirte alasın ba

[43] (Muxammed Ğ.S.) olardıñ sağan qaraytın birewleri de bar. Degenmen körmeytin közsizderdi sen twra jolğa salasıñ ba

[44] Rasında Alla adamdarğa eş zulımdıq qılmaydı. Biraq adamdar özderine- özderi zulımdıq qıladı

[45] Olardı jïnaytın küni; (dünïede) kündiz bir-aq sağat turğanday bolıp, olar bir-birin tanıydı. Allağa jolığwdı jasınğa şığarıp, twra jolğa tüspegender zïyanğa uşıraydı

[46] (Muxammed Ğ.S.) eger olarğa wäde etken beynettiñ keybirin sağan körsetsek nemese seni (burın) dünïeden alsaq ta, olardıñ jïnalatın ornı biz jaq. Soñında Alla olardıñ ne istegenderine ayğaq

[47] Är ümmettiñ bir payğambarı bar. Olarğa payğambarları kelgen zaman, aralarına twralıqpen ükim boladı. Sonday-aq olar, zulımdıqqa uşıramaydı

[48] Olar (käpirler): «Eger sender şınşıl bolsañdar, osı wäde qaşan boladı» deydi

[49] (Muxammed Ğ.S.): «Allanıñ qalawınan basqa özime payda, zïyan keltirw küşine ïe emespin. Är ümmet üşin bir ajal bar. Qaşan olardıñ belgili merzimi kelse, bir sätke keşiktirilmeydi de ilgerletilmeydi » de

[50] Mağan aytıñdarşı! Allanıñ azabı senderge tündeletip ne kündiz kelse, künäkarlar ne närseni asığıp tiler edi» de

[51] Azap tüskennen keyin oğan ïman keltiresiñder me? Nemese äzir me? Rasında sender azaptı asığıp tilep ediñder

[52] Sonsoñ zalımdarğa: «Mäñgilik azaptı tatıñdar! Istegenderiñniñ ğana sazayın tartasıñdar» delinedi

[53] Senen olar: «Bul şındıq pa?»,- dep suraydı. «Ärïne Rabbıma ant etemin, sözsiz Ol xaq. Sender Allanı älsirete almaysıñdar» de

[54] Özine zulımdıq istegen ärkim jer jüzindegi närseler öziniki bolsa, tölewge berip, azaptı körgende, iştey ökiner edi. Aralarına ädildik pen ükim etiledi. Zulımdıqqa uşıramaydı

[55] Saq bolıñdar! Rasında kökterdegi äri jerdegi närseler Allaniki. Biliñder! Allanıi wädesi xaq. Biraq olardıñ köbi bilmeydi

[56] Ol tiriltedi, öltiredi. Sonday-aq Onıñ aldına qaytarılasıñdar

[57] Äy adamdar! Senderge Rabbılarıñ tarapınan bir ügit, jürektegilerge bir şïpa, senwşiler üşin twra jol jäne raxmet (türinde Quran) keldi

[58] (Muxammed Ğ.S.): «Olar, Allanıñ keñşiligi, märxametimen bolğan osılarmen qwansın. Öytkeni, Quran olardıñ jïğan- tergenderinen xayyırlı» de

[59] «Qaramaysıñdar ma! Allanıñ senderge bergen nesibesinen aram, xalal jasadıñdar» de. «Senderge Alla ruxsat berdi me? Nemese Allağa jala jawıp jürsiñderme?»,- de

[60] Sonday Allağa ötirik jala japqandardıñ, qïyamet küni twralı oyı ne? Rasında Alla, ärïne adamdarğa keñşilik ïesi. Biraq olardıñ köbi şükirlik qılmaydı

[61] (Muxammed Ğ.S.) ärqanday bir jağdayda bolsañ, Alla tarapınan bir Quran oqısañ jäne sender bir is isteseñder, älbette oğan şomğan kezderiñde, senderdi köremiz. Sonday-aq jerdegi, köktegi tozañ salmağınday närse Rabbıñnan jasırılmaydı. Tağı odan kişisi, ülkeni aşıq bir Qitapta bar

[62] Biliñder! Rasında Allanıñ dostarına xawip-qater joq, äri olar qayğırmaydı

[63] Sonday ïman keltirip, taqwa bolğandar

[64] Olarğa dünïe tirşiliginde de axïrette de qwanış bar. Allanıñ sözderinde özgeris joq. Mine iri qol jetwşilik osı

[65] (Muxammed Ğ.S.) käpirlerdiñ sözi seni keyitpesig, Rasında bükil üstemdik Allağa tän. ol är närseni estwşi, bilwşi

[66] Esteriñde bolsın! Rasında kökterdegi, jerdegi ärkim Allanıñ ïeliginde. Alladan özge teñegen şerikterine şoqınğandar, olar oylarına ğana ilesedi. Sonday-aq olar oylarınşa ğana joramaldaydı

[67] Ol sonday Alla, sender üşin tündi dep alıs, kündizdi jarıq qıldı. Küdiksiz, osında tıñdaytın el üşin dälelder bar

[68] Olar: «Allanıñ balası bar» desti. Ol, odan päk. Ol, muñsız. Ärïne kökterdegi äri jerdegi närseler Oğan tän. Buğan baylanıstı qastarıñda bir dälel joq. Allağa qarsı bilmegen närseleriñdi aytasıñdar ma

[69] (Muxammed Ğ.S.): «Rasında sonday Allağa ötirik jala japsırğandar, qutılmaydı» de

[70] Olardiki dünïede ğana paydalanw. Sonsoñ olardıñ qaytar ornı biz jaq. Sonan keyin de qarsı bolğandıqtarı sebepti qattı azap tattıramız

[71] (Muxammed Ğ.S.) OLARĞA Nux (Ğ.S.) tıñ äñgimesin oqı. Bir zamanda eline: «Äy elim! Aralarıñda turwım, Allanıñ ayattarın ügittewim senderge zor kelgen bolsa, onda Allağa täwekel ettim. Al endi sender jäne şerikteriñ ne isteytiñderiñde birlesiñder. Sonsoñ isteriñ özderiñe muñ bolmasın. Keyin mağan mursa bermey-aq qoldarıñnan kelgenin isteñder!» degen

[72] «Al eger jaltaysañdar, senderden jalaqı suramadım ğoy. Meniñ jalaqım Allağa ğana tän. Sonday-aq Musılmandardan bolwğa buyırıldım….»

[73] Sonda olar, onı jasınğa şığardı. Sondıqtan Nux (Ğ.S.) tı äri onımen birge kemede bolğandardı qutqarıp, olardıñ orındarın bastırdıq. Ayattarımızdı jasınğa şığarğandardı swğa batırdıq. Eskertw berilgenderdiñ sonınıñ ne bolğanıñ kör

[74] Sonsoñ Nux (Ğ.S.) tan keyinde elderine payğambarlar jiberdik. Olarğa aşıq muğjïzalar keltirdi. Burında jasınğa şığarğandıqtarı üşin olar ïman keltirmedi. Mine şekten şığwşılardıñ jürekterin östip biteymiz

[75] Sonsoñ olardıñ keyin Musa men Ćarun (Ğ.S.) dı Perğawın jäne sıbaylastarına muğjïzalarmen jiberdik. Olar menmensip, künäkar el boldı

[76] Olarğa biz taraptan şındıq kelgen kezde: «Ras osı aşıq jadı» dedi

[77] Musa (Ğ.S.): «Senderge kelgen xaqïqattı söytip aytasıñdar ma? Bul sïqır ma? Sïqırşılar qutılmaydı» dedi

[78] Olar (Musa men Ćarunğa): «Ata-babalarımızdı tapqan joldan burwğa äri jer jüzinde ekewiñ ulıq bolwğa keldiñder me? Biz, ekewiñe senbeymiz» dedi

[79] Perğawın: «Bükil bilgen sïqırşılardı mağan keltiriñder» dedi

[80] Al sïqırşılar kelgen kezde, Musa (Ğ.S.): «Ne qoymaqşı bolsañdar, qoyındar» dedi

[81] Olar qoyğanda, Musa (Ğ.S.): «Bul keltirgenderiñ sïqır, küdiksiz Alla onı buzadı. Rasında Alla buzaqılardıñ isin jöndemeydi » dedi

[82] «Eger künäkarlar jaqtırmasa da, Alla xaqïqattı sözderimen şınğa şığaradı.»

[83] Musa (Ğ.S.) ğa, Perğawın men şonjarlarınıñ özderine tïgizetin kesirinen qorqıp, elinen bir top ğana ïman keltirdi. Rasında Perğawın ol jerde öktem edi. Sonday-aq ol şekten şığwşılardan edi

[84] Musa (Ğ.S.) eline: «Äy elim! Eger Allağa ïman keltirgen bolsañdar, sonday-aq Musılman bolsañdar onda Allağa täwekel qılıñdar» dedi

[85] Olar: «Biz Allağa täwekel qıldıq. Rabbımız, bizdi zalım elmen sınama» dedi

[86] «Sonday-aq bizdi märxametiñmen käpir qawımnan qutqara kör!….»

[87] Musa men onıñ twısına: «Ekewiñ Mısırda elderiñe üyler salıñdar da üyleriñdi namaz ornı qılıp, namaz oqıñdar. Onımen qatar müminderdi şüyinşile» dep waqï ettik

[88] Musa (Ğ.S.): «Rabbımız! Rasında Sen Perğawın jäne onıñ şonjarlarına dünïe tirşiliginde zeynet jäne maldar berdiñ jolıñnan adastırwları üşin be? Maldarın joq et, jürekterin qatayt! Jan türşigerlik azaptı körgenge deyin olar ïman keltirmeydi» dedi

[89] Alla: «Ekewiñniñ tilekteriñ qabıldandı. Onda twra jolda bolıñdar da, bilmeytinderdiñ jolına ermeñder!»,- dedi

[90] Ïsraïl urpaqtarın teñizden ötkizdik. Sonda Perğawın jäne äskerleri jawızdıq, duşpandıqpen olardı qwdı. Aqır ol swğa batar sätte: «Ïsraïl urpaqtarı ïman keltirgen Täñirden basqa täñir joqtığına ïman keltirdim. Men de boy usınwşılardan boldım» dedi

[91] «Endi ğana sendiñ be? Rasında sen burın qarsı kelgen buzaqılardan bolğan ediñ…..»

[92] «Senen keyingige ülgi bolwı üşin deneñdi (jansız türde) qutqaramız. Rasında adamdardıñ köbi ayattarımızdan xabarsız»

[93] Rasında ïsraïl urpaqtarın jaqsı jerge ornalastırdıq. Sonday-aq jaqsı närselermen rïzıqtandırdıq. Olarğa bilim kelgenge deyin qayşılıqqa tüspedi. Rasında Rabbıñ olardıñ talasqan närseleri jayında qïyamet küni ükim beredi

[94] (Muxammed Ğ.S.) eger sağan tüsirgenimizden küdiktenseñ, senen burınğı Kitap oqığandardan sura. Rasında sağan Rabbıñnan xaqïqat keldi. Sondıqtan küdiktenwşilerden bolma

[95] Sonday-aq Allanıñ ayattarın jasınğa şığarwşılardan bolma. Onda zïyan tartwşılardan bolarsıñ

[96] Rasında özderine Rabbıñnıñ qarğısı layıq bolğandar ïman keltirmeydi

[97] Sonday-aq olarğa bükil muğjïzalar kelse de küyzeltwşi azaptı körgenge deyin (olar ïman keltirmeydi)

[98] Yunıs (Ğ.S.) tıñ ğana elinen basqa (azaptıñ kelgenin körip) ïman keltirgen äri ïmandarı payda bergen bir kent bolmağan. Olar ïman keltirgen zamanda, özderinen dünïe tirşiligindegi qorlıqtı ayıqtırdıq ta, olardı bir merzimge däyin paydalandırdıq

[99] (Muxammed Ğ.S.) eger Rabbıñ qalasa edi, ärïne jer jüzindegilerdiñ barlığı tügeldey ïman keltirer edi. Adamdardı ïman keltirwge sen zorlaysıñ ba

[100] Alladan buyrıqsız eşkimniñ ïman keltirwi mümkin emes. Alla azaptı aqıldarın jumsamaytındarğa beredi

[101] (Muxammed Ğ.S.): «Qarañdar! Kökter men jerde ne bar?»,- de. Senbeytin qawımğa; dälelder, eskertwler payda bermeydi

[102] Olar özderinen burın ötkenderdiñ bastarına kelgen künder tärizdini ğana kütedi. (Muxammed Ğ.S.): «Onda tosıñdar! Rasında men de sendermen birge tosamın! »,- de

[103] Sonsoñ elşilerimizdi, ïman keltirgenderdi qutqaramız. Osılayşa ïman keltirgenderdi qutqarwımız bizge mindet

[104] (Muxammed Ğ.S.): «Äy adam balası! Meniñ dinimnen küdikte bolsañdar. Al onda men, senderdiñ Alladan özge tabınğandarıña tabınbaymın; biraq senderdi öltiretin Allağa qulşılıq qılamın jäne ïman keltirwşilerden bolwğa buyırıldım» de

[105] «Al betiñdi nağız bir ıñğay Allanı birlew dinine bur. Şerik qatwşılardan bolma!»

[106] «Jäne de Alladan özge sağan payda, zïyan keltire almaytın närselerge jalbarınba. Sonda eger onı isteseñ, onda küdiksiz sen zalımdardan bolarsıñ»

[107] (Muxammed Ğ.S.) eger Alla sağan bir zïyan jetkizse, sonda onı Alladan basqa ayıqtırwşı joq. Al eger sağan bir jaqsılıq qalasa, onıñ keñşiligin toytarwşı joq. Ol, onı quldarınan qalağan kisisine beredi. Ol öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[108] (Muxammed Ğ.S.): «Äy adam balası! Senderge rabbılarıñnan xaq keldi. Endi kim twra jolda bolsa, özi üşin twra jolda boladı. Al endi birew adassa, öz zïyanına ğana adasadı. Men senderge kepil emespin» de

[109] Sağan waqï etilgenge er. Sonday-aq Alla bir üqim bergenge sabır et. Ol, ükim berwşilerdiñ xayırlısı

[1] Älïf. Läï. Ra. Bul ayattarı bekitilgen bir Kitap. Sonsoñ asa dana, tolıq bilwşi tarapınan aşıq bayan etilgen

[2] Alladan basqağa äste qulşılıq qılmañdar. Şın mäninde men senderge Onıñ tarapınan qorqıtwşı, qwandırwşımın

[3] Rabbılarıñnan jarılqaw tileñder. Sonan soñ Oğan täwbe etiñder. Ol senderdi belgili bir merzimge deyin körkem türde paydalandıradı da, ärbir märxamet ïesine artıq sıylıq beredi. Eger jaltaysañdar, rasında sender twralı ulı künniñ azabınan qorqamın

[4] Qaytar jerleriñ Alla jaq. Ol, är närsege küşi jetwşi

[5] Esteriñde bolsın. Olar, Odan jasırınw üşin kewdelerin buradı! Biliñder! Olar kïimderin bürkengen kezde de, Alla körinew, kömes istegen närselerin biledi. Rasında Ol, kökirektegilerdi tolıq bilwşi

[6] Jer betindegi är jändiktiñ köregi Allağa ğana tän. Ol, olardıñ tqraqtı, turaqsız orındarın biledi. Barlığı aşıq bir Kitapta

[7] Ol Alla, qaysılarıñ jaqsı ğamal isteydi dep, sınaw üşin kökter men jerdi altı künde jarattı. Onıñ ğarşısı sw üstinde edi… (Ğarşıdan keyin sw jaratılğan.) (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Eger sender ölgennen keyin tirilesiñder» deseñ, käpirler: «Mınaw aşıq jadıdan basqa däneñe emes» deydi

[8] Eger olardan azaptı belgili bir merzimge deyin keşiktirsek, ärïne olar: «Onı ne tostı?»,- deydi. Saq bolıñdar! Olarğa azap kelgen küni solardan qaytarılmaydı. Olardıñ mazaq qılğan närseleri bastarına jetedi

[9] Eger biz adam balasına märxamet näsip etip, sonan keyin onı odan alsaq, sözsiz ol mülde küder üzip, öte qarsı keledi

[10] Alayda oğan tïgen zïyannan keyin, nığmetterimizdi tattırsaq, ärïne: «Ol jamandıqtar menen ketti» dep, küdiksiz ol qwanıp, maqtanadı

[11] Biraq sabır etip, izgi is istegender, mine solar üşin jarılqaw jäne zor sawap bar

[12] (Muxammed Ğ.S.) bälkäm sen olardıñ: «Oğan qazına nege tüsirmeydi? Yaqï onımen birge perişte nege kelmeydi?»,- dewlerine köñliñ tarayıp, waqï etilgen närseniñ keybirin tastawıñ ıqtïmal. Şınında sen bir eskertwşisiñ. Alla är närsege kepil

[13] Nemese olar: «Qurandı özi jasadı»dey me? (Muxammed Ğ.S.) olarğa: «Eger aytqandarıñ şın bolsa, Alladan özge kömekke şaqıra alatıñdarındı şaqırıñdar da sol sïyaqtı jasama on süre keltiriñder» de

[14] Eger ol şaqırğandarıñ senderge jawap bermese, onda biliñder, şın mäninde bul Quran Allanıñ bilimimen tüsirilgen äri Alladan basqa eşbir Täñir joq. Al endi de boy usınbaysıñdar ma?»,- de

[15] Kim dünïe tirşiligin äri onıñ zeynetin qalasa, dünïede olardıñ eñbekterin tolıq beremiz; sonday-aq olar kemşilikke uşıratılmaydı

[16] Solarğa aqïrette tozaq otınan basqa eş närse joq. Dünïedegi jasağandarı joyılıp ketti. Negizinde olardıñ istegenderi bosqa

[17] Rabbınan aşıq bir däleli bolğan jäne oğan jalğas kwäsı da bolğan sonday-aq burınğı jetekşi äri ïgilik türindegi Musa (Ğ.S.) nıñ Kitabına ïe bolğan kisiler, mine solar, Quranğa sengender. Ärqanday toptardan kim Quranğa qarsı kelse onda onıñ wädeli ornı ot. (Muxammed Ğ.S.) sen de odan küdikte bolma. Rasında Quran, Rabbıñ tarapınan bir xaqïqat. Biraq adamdardıñ köbi senbeydi

[18] Allağa ötirik jala japsırğannan kim zalımıraq. Mine bular, Rabbılarınıñ xuzırına şığarıladı. Sonday-aq ayğaqtarı da: «Mine bular, Rabbılarına ötirik aytqandar» deydi. Esteriñde bolsın! Allanıñ qarğısı zalımdarğa tän

[19] Olar sonday Allanıñ jolınan tosadı da onı qïsaytwğa tırısadı. Tağı olar aqïretke qarsı kelwşiler

[20] Bular jer jüzinde Allanı naşarlata almaydı. Äri olardıñ Alladan özge järdemşileri joq. Olarğa azap eselenip otıradı. Öytkeni, olar estï almaydı da köre almaydı

[21] Mine solar, özderine zïyan etedi. Jasama Täñirleri olardan bezip joq boladı

[22] Küdiksiz olar, aqïrette öte zïyanğa uşırağandar

[23] Daw joq, ïman keltirip izgi is istegender, rabbılarına boy usınğandar, olar jannattıq. Olar, onda mäñgi qaladı

[24] (Käpir, Musılman) eki toptıñ mısalı: Sañıraw men estwşi tärizdi. Mısal turğısınan ekewi teñ be? Tüsinbeysiñder me

[25] Ärïne biz Nux (Ğ.S.) tı qawımına jiberdik: «Men sender üşin ap-aşıq bir eskertwşimin.»

[26] «Allağa ğana ğybadat qılıñdar, şınında men senderge, küyzeltwşi künniñ azabınan qorqamın» dedi

[27] Eliniñ qarsı kelgen bastıqtarı: «Biz seni özimiz tärizdi ğana adam köremiz, sağan tar közqarastı qorlarımızdan basqanın ergenin körmeymiz. Sonday-aq senderdiñ bizge bir artıqşılarıñdı körmeymiz. Tipti senderdi ötirikşi dep oylaymız» dedi

[28] Nux (Ğ.S.): «Äy elim! Kördiñder me? Rabbım tarapınan aşıq bir dälel üstinde bolsam jäne Ol, öz qasınan bir märxamet etken bolsa, Al ol, senderge körinbese, sonday-aq sender onı jek körseñder de senderge onı zorlal qabıldata alamız ba?» dedi

[29] «Äy elim! Senderden mal suramaymın. Jalaqım Allağa ğana tän. Sonday-aq ïman keltirgenderdi qwalawşı emespin. Öytkeni, olar Rabbılarına jolığwşılar. Biraq men senderdi nadan köremin»

[30] «Äy elim! Eger men olardı qwalasam, meni Alladan kim qorğaydı, tüsinbeysiñder me?»

[31] Men senderge: «Janımda Allanıñ qazınaları bar demeymin de kömesti de bilmeymin. Men bir periştemin de demeymin. Sonday-aq közderiñe ilmeytinderge: «Alla äste jaqsılıq qılmaydı» demeymin. Alla olardıñ işindegilerdi jaqsı biledi. Ol waqıtta men zalımdardan bolarmın» (dedi)

[32] Olar: «Äy Nux! Ras bizben janjaldastıñ, sondıqtan tartıswdı köbeytip jiberdiñ. Eger söziñ şın bolsa, endi bopsalağan närseñdi bizge keltir» dedi

[33] Nux (Ğ.S.): «Onı senderge qalasa, Alla ğana keltiredi. Senderdiñ oğan şamalarıñ kelmeydi» dedi

[34] «Eger Alla, senderdi qañğırtwdı qalasa, senderdi ügittewdi qalasam da ügitim senderge payda bermeydi. Ol, senderdiñ Rabbılarıñ. Sol waqıtta oğan qaytarılasıñdar.»

[35] (Muxammed Ğ.S.) bälkim käpirler: «Qurandı özi jasadı» dey me?. Olarğa: «Eger onı jasağan bolsam künäsı mağan tän. Alayda, men senderdiñ istegen künälarıñnan awlaqpın» de

[36] Sonday-aq Nux (Ğ.S.) qa: «Eliñnen ïman keltirgennen basqaları, äste ïman keltirmeydi. Endi olardıñ istegenderine keyime» delingen türde waqï etildi

[37] Köz aldımızda nusqawımız boyınşa keme jasa. Zalımdar twrasında mağan ayt pa! Öytkeni, olar swğa batırıladı

[38] Kemeni jasap jatqanda, eliniñ bastıqtarı janınan ötken sayın onı tälkek qıldı. Nux (Ğ.S.) olarğa: «Eger bizdi sıqaq qılsañdar, biz de senderdi, bizdi sıqaq qılğandarıñday sıqaq etemiz» dedi

[39] Al endi jedel bilesiñder: Qorlaytın azap kimge keler eken jäne turaqtı azap kimniñ basına tüsedi eken

[40] Aqır ämirimiz kelgen zamanda, tañdırdan sw qaynadı. Nux (Ğ.S.) qa: «Ol kemege är närseden bir jup jäne burın ükim etilgennen basqa semyandı ornalastır. Äri ïman keltirgenderdi de al» dedik. Negizinde onımen birge ïman keltirgen öte az ğana edi

[41] Nux (Ğ.S.): «Kemege otırıñdar. Onıñ jürwi de turwı da Allanıñ atımen. Rasında Rabbım öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi» dedi

[42] Ol keme olardı, tawlarday tolqında alıp jürdi. Nux (Ğ.S.) ayrılwda bolğan ulına: «Äy balaqayım! Bizben birge kemege otır, qarsı bolwşılardan bolma!»,- dep dıbıstadı

[43] Ulı, Kenğan: «Meni swdan saqtaytın tawğa panalaymın» dedi. Äkesi: «Bügin Allanıñ ämirimen saqtawşı joq. Biraq birewge märxamet etse basqa» degende, ekewiniñ arasına tolqın tüsip Kenğan swğa batqandardan boldı

[44] «Äy jer! Swıñdı jut! Aspan sen de toqta» delindi de sw tartıldı. Is bitti. Keme Jwdï tawına toqtadı. «Zalımdar joq bolsın!» delindi. (Bul Jwdï tawı Musılğa jaqın)

[45] Nux (Ğ.S.) Rabbına dabıstap: «Rabbım! Küdiksiz ulım semyamnan ğoy. Şäksiz wädeñ xaq. Sonday-aq Sen eñ twra ükim etwşisiñ» dedi

[46] (Alla): «Äy Nux! Ol, semyannan emes. Öytkeni, onıñ isi durıs emes. Sondıqtan bilmegen bir närseni Menen tileme. Seni nadandardan bolmawıñdı nasïxattaymın» dedi

[47] (Nux Ğ.S.): «Rabbım! Rasında bilmegenimdi Senen tilewden öziñe sïınamın. Eger meni jarılqamasañ, mağan märxamet etpeseñ zïyanğa uşırawşılardan bolarmın» dedi

[48] «Äy Nux! Sağan, senimen birge bolğan toptarğa bizden sälemettik, molşılıqpen kemeden tüs! Bir talay toptı dünïede paydalandıramız da sonan keyin olar bizdiñ küyzeltwşi azabımızğa uşıraydı» delindi

[49] (Muxammed Ğ.S.) mine bular bilinbegen eñgimelerden. Onı sağan waqï etemiz. Budan burın onı sen de, qawmıñ da bilmeytin edi. Onda sabır et. Rasında soñğı tabıs taqwalar üşin

[50] Ğad qawmına twıstarı Hud (Ğ.S.) tı jiberdik: «Äy elim! Allağa qulşılıq qılıñdar. Senderdiñ Odan basqa täñirleriñ joq. Sender öte jalaqorsıñdar» dedi

[51] «Äy elim! Buğan senderden jalaqı suramaymın, eñbegim meni jaratqanğa ğana tän. Sonda da tüsinbeysiñder me?»

[52] «Äy xalqım! Rabbılarıñnan jarılqaw tileñder. Sonsoñ Oğan täwbe qılıñdar. Senderge kökten jañbır jawdırıp, qwattarıñnıñ üstine qwat qossın. Sonday-aq künäkar bolıp, jaltarmañdar» dedi

[53] Olar: «Äy Hud! Sen bizge aşıq dälel keltirmediñ. Bizder seniñ söziñ boyınşa täñirlerimizdi tastamaymız da sağan senbeymiz» dedi

[54] Olar: «Sağan keybir täñirlerimizdiñ kïesi tïgen eken» dep qana aytamız. Hud (Ğ.S.): «Rasında men Allanı ayğaq qılamın, sender de ayğaq bolıñdar. Men senderdiñ Allağa qosqan şerikteriñnen awlaqpın» dedi

[55] «Mağan Alladan basqa bäriñ mekerlik qılıñdar da sonan keyin mursa bermeñder»

[56] «Rasında men, meniñ Rabbım äri senderdiñ Rabbılarıñ Allağa täwekel ettim. Ol, mañdayınan ustamağan (tolıq meñgermegen) eşbir jandıq joq. Küdiksiz Rabbım twra jolda»

[57] «Eger jaltarsañdar da men şınında özim arqılı jiberilgen nusqawdı senderge jalğastırdım. Rabbım orındarıña basqa eldi äkelse, sender oğan eşbir zïyan keltire almaysıñdar. Şınında Rabbım är närseni qorğawşı» (dedi)

[58] Ämirimiz kelgen kezde, Hud (Ğ.S.) tı jäne onımen birge ïman keltirgenderdi märxametimizben qutqardıq. Sonday-aq olardı awır azaptan da bosattıq

[59] Osı Ğad eli, Rabbılarınıñ ayattarına qarsı kelip, Onıñ elşilerine moyındamay ärbir zöreker toñmoyındardıñ ämirine bağındı

[60] Bul dünïede de qïyamet küninde de olardıñ qırsoñınan lağınet qalmadı. Esteriñde bolsın! Ğad eli Rabbılarına qarsı boldı. Esteriñde bolsın! Huttıñ qawımı Ğad, (märxametten) awlaq bolsın

[61] Sämüd eline twıstarı Salih (Ğ.S.) ti jiberdik: «Äy elim! Allağa qulşılıq qılıñdar. Senderdiñ Odan basqa eşbir täñirleriñ joq. Ol, senderdi jerden taratıp äri onda ömir sürgizdi. Endi Odan jarılqaw tileñder. Jäne Oğan täwbe qılıñdar. Küdiksiz Rabbım jaqın tilewdi qabıldawşı» dedi

[62] Olar: «Äy Salih! Sen budan burın aramızda ümit kütilgen ediñ. Atalarımızdıñ tabınğanınan bizdi tïyasıñ ba? Rasında seniñ bizdi şaqırğan närseñe küdik işinde äri kümändimiz» dedi

[63] (Salih Ğ.S.): “Äy xalqım! Aytıñdarşı, eger men Rabbım tarapınan aşıq dälelde bolsam, öz tarapınan mağan bir märxamat etken bolsa da men oğan qarsı kelsem, sonda meni Alladan kim qorğaydı? Sonda sender mağan zïyannan basqanı arttırmaysıñdar” dedi

[64] “Äy xalqım! Mınaw Allanıñ arwanası, senderge bir muğjïza. Sondıqtan onı qoyıp qoyıñdar, Allanıñ jerinde ottasın. Oğan jamandıq tïgizbeñder. Onda senderdi jwıqta bir azap qolğa aladı” dedi

[65] (Sonda da olar onı öltirip tastadı. Salih Ğ.S.): “Jurttarıñda üş kün boy jasay turıñdar. Bul ötiriksinwge bolmaytın bir wäde” dedi

[66] Al ämirimiz kelgen kezde, märxamatımızben Salih (Ğ.S.) jäne onımen birge ïman keltirgenderdi qutqardıq. Sonday-aq sol künniñ qorlığınan da... Küdiksiz Rabbıñ, Ol öte küşti, asa üstem

[67] Zalımdıq istegenderdi aşçı dawıs alıp, olar öz jurtında jalmandarınan tüsip, tïpıl boldı

[68] Tipti ol jerde olar otırmağan sïyaqtı. Esteriñde bolsın! Şınında Sämüd eli Rabbılarına qarsı keldi. Biliñder! Sämüd eline raxmet jolamasın

[69] Rasında elşi (perişte) lerimiz Ibırayım (Ğ.S.) ğa xoş xabarmen sälem berdi. Ibırayım (Ğ.S.) olardıñ sälemin alıpsonda derew pısırılğan buzaw keltirdi

[70] (Ibırayım Ğ.S.) olardıñ qoldarın tïgizbegenin körip, olardı jatırqadı da olardan tiksindi. Olar: “Qorıqpa! Rasında biz Lut qawımına jiberildik” dedi

[71] (Ibırayım Ğ.S.) nıñ türegep turğan äyeli külip jiberdi. Sonda onı Isxaq jäne artınan Yağquppen qwandırdıq

[72] (Ibırayım Ğ.S. nıñ jubayı): “Ätteñ-ay! Men kempir mına erim şal, men twam ba? Bul ärïne tañğajayıp närse!”, - dedi

[73] (Peişteler oğan): “Sen Allanıñ ämirine tañğalasıñ ba? Allanıñ märxamatımen molşılığı senderge bolsın. (Äy Ibırayım) semyası Şınında Alla maqtawğa layıq, asa joğarı.”

[74] Ibırayım (Ğ.S.) nan qorqw ketip, oğan qwanış kelgen kezde, Biz (elşilerimiz) ben Lut eli jayında sözge kïlikti

[75] Şınında Ibırayım (Ğ.S.) anıq jumsaq, tım qamqor, boy usınwşı

[76] (Perişteler): “Äy Ibırayım! Budan şegin! Öytkeni, Rabbıñnıñ ämiri kelgen. Küdiksiz olarğa qaytarılmaytın apat keledi” (dedi)

[77] Elşilerimiz (jas jigitter beynesinde) Lut (Ğ.S.) qa kelgende (eliniñ sumdığın oylap,) olardıñ kelwimen qınjıldı da olardıñ saldarınan köñli tarayıp: “Bul awır bir kün” dedi

[78] Qawımı oğan jügirisip keldi. Sonday-aq olar burınnan da jaman ister isteytin edi. (Lut Ğ.S.): “Äy xalqım! Mına qızdarım, olar sender üşin tağı taza. Endi Alladan qorqıñdar! Qonaqtarım jayında meni qorlamañdar. Işteriñde bir de esti kisi joq pa?”, - dedi. (Lut Ğ.S. nıñ “mına qızdarım” degeni, eliniñ äyelderi edi. Öytkeni, Bir payğambar ümmetiniñ äkesi jerinde. B.K.X.T.J-Q)

[79] Olar: “Sende bilesiñ. Qızdarıñda jumısımız joq. Rasında sen bizdiñ neni qalaytındığımızdı jaqsı bilesiñ” dedi

[80] (Lut Ğ.S.): “Ätteñ! Senderge tötep berer küşim bolsa ne bir mıqtı bekiniske panalasam” dedi

[81] (Elşiler): “Äy Lut! Rasında biz Rabbıñnıñ elşilerimiz. Olar, äste sağan soqtığa almaydı. Derew tünniñ bir böliminde üy-işiñmen jönel, jubayıñnan basqa eşkim keyin qalmasın. Öytkeni, eliñe keletin apat oğan da jetedi. Olardıñ wädesi tañ. Tañ jaqın emes pe?”, - dedi

[82] Olarğa apat ämirimiz kelgen sätte, ol jerdiñ üstin astına keltirdik. Sonday-aq üsterine erekşe äzirlenip qızdırılğan tas jawdırdıq

[83] Rabbıñnıñ qasında tañbalanğan bolatın. Bul apat zalımdardan uzaq emes

[84] Mädyanğa twıstarı Şuğayıptı jiberdik: “Äy elim! Allağa qulşılıq qılıñdar. Senderdiñ odan basqa täñirleriñ joq. Sonday-aq ölşewdi, tarazını kemitpeñder. Rasında men senderdi molşılıq işinde köremin. Küdiksiz men senderge baylanıstı tırp etkizbeytin künniñ azabınan qorqamın” dedi

[85] “Äy elim! Ölşewdi, tartwdı tolıq orındañdar, adamdardıñ närselerin kemitpeñder! Sonday-aq jer jüzinde buzğınşı bolıp jürmeñder.”

[86] “Eger nanatın bolsañdar, senderge Allanıñ qaldırğan xalal närsesi xayırlı. Men senderge küzetşi emespin”

[87] Olar: “Äy Şuğayıp! Bizdiñ atalarımızdıñ tabınğanın tastawımızdı nemese maldarımızdı qalawımızşa istetwden tıyılwımızdı sağan namazıñ ämir ete me? Tipti sen öte jumsaq, asa esti körinesiñ” dedi

[88] (Şuğayıp Ğ.S.): “Äy xalqım! Aytıñdarşı! Eger men Rabbım tarapınan aşıq dälel üstinde bolsam jäne öz qasınan mağan körkem rïzıq bergen bolsa, senderdi tıyğan närsemdi özim istep, senderge qarsı kelwdi qalamaymın. Şamam kelgeninşe tüzeltwdi ğana qalaymın. Tabıstı bolwım, Allağa ğana baylanıstı, Oğan täwekel ettim äri Oğan boy usınamın” dedi

[89] “Äy xalqım! Mağan qarsı kelwleriñ, özderiñe Nux qawımı ne Hud qawımı nemese Salih qawımına kelgen tärizdi awırşılıq keltirmesin! Sonday-aq Lut eli senderden uzaq emes”

[90] “Rabbılarıñnan jarılqaw tileñder. Sonsoñ Oğan täwbe qılıñdar. Şınında meniñ Rabbım erekşe meyirimdi, öte süygiş....”

[91] Olar: “Äy Şuğayıp! Biz seniñ aytqanıñ köbine tüsinbeymiz. Äri seni işimizde ärïne tömen köremiz. Eger ağayınıñ bolmasa edi, älbette taspen atıp öltirer edik. Sonday-aq sen bizge kädirli emessiñ” dedi

[92] (Şuğayıp Ğ.S.): “Äy xalqım! Senderge Alladan ağayınım qadırlı ma? Allanı mülde arqalarıñnıñ artına tastadıñdar. Rasında Rabbım ne istegenderiñdi tolıq bilwşi” dedi

[93] “Äy xalqım! Qoldarıñnan kelgenin isteñder, men de isteymin. (Mindetimdi atqaramın.) Jaqında qorlawşı azaptıñ kimge keletinin jäne kimniñ ötirikşi ekenin bilesiñder. Endi baqılañdar! Ärïne men de sendermen birge baqılawşımın” dedi

[94] Ämirimiz kelgen zaman, Şuğayıp (Ğ.S.) dı jäne onımen birge ïman keltirgenderdi märxamatımızben qutqardıq. Sonday-aq zalımdıq qılğandardı bir aşçı dawıs qolğa aldı da jurttarında etbettegen boyda joqqa aynaldı

[95] Tipti ol jerde otırmağanday. Esteriñde bolsın! Sämüd eli märxametten uzaqtasqanday Mädyan eli de uzaqtastı

[96] Rasında Musa (Ğ.S.) nı ayattarımızben jäne aşıq dälelmen jiberdik

[97] Perğawınğa jäne şonjarlarına jibersek te olar Perğawınnıñ ämirine bağındı. Perğawınnıñ ämiri twra emes edi

[98] Perğawın qïyamet küni eliniñ aldına tüsedi. Olardı tozaqqa aparadı. Ol baratın jer nendey jaman bir jer

[99] Bul dünïede de qïyamet küninde de lağınet onıñ qırsoñınan qalmaydı. Ol nendey jaman sıbağa

[100] (Muxammed Ğ.S.) osı ölkelerdiñ xabarı. Sağan onı bayan etemiz. Olardıñ keyi tur, keyi orılıp joğalğan

[101] Biz olarğa zulımdıq qılmadıq. Olar özderine zulımdıq etti. Rabbıñnıñ ämiri kelgen sätte, olardıñ Alladan özge jalbarınğandarı özderine eşbir payda keltirmedi. Sonday-aq zïyandarın arttırğannan basqa tükke turmadı

[102] (Muxammed Ğ.S.) Rabbıñ qolğa alğanda, kentterdiñ zalım xalqın östip aladı; küdiksiz Onıñ soqqısı qattı küyzeltedi

[103] Küdiksiz osı da aqïret azabınan qorıqqan kisilerge ärïne dälel bar. Qïyamet; adamdardıñ jïnalatın küni. Sonday-aq ol, äzir bolatın bir kün

[104] Ol qïyamet künin, sanawlı bir merzim ğana keşiktiremiz

[105] Ol kün kelse, Allanıñ ruqsatınsız eşkim söylemeydi. Olardıñ sorlısı da baqıttısı da bar

[106] Al endi sorlılar, tozaqta ıñıranıp, şıñğıradı

[107] Olar tozaqta kökter men jerdiñ turwınşa mülde qaladı. Biraq Rabbıñ qalasa basqa. Şınında Rabbıñ qalağanın tolıq orındawşı

[108] Al endi baqıttı bolğandar, jannattıq boladı. Olar jannatta kökter men jerdiñ turwınşa mäñgi qaladı. Biraq Rabbıñ qalasa basqa. Bul üzdiksiz bir sıylıq

[109] (Muxammed Ğ.S.) onda olardıñ tabınğandarına baylanıstı küdikte bolma. Olar ata-babalarıñnıñ burınnan tabınğandarı qusap tabınadı. Ärïne biz olardıñ sıbağaların kemitpey beremiz

[110] Rasında Musa (Ğ.S.) ğa Kitap berdik. Sonda da qayşılıq twdırıldı. Eger Rabbıñnan söz berilmegen bolsa edi, (buyrıq solay bolmasa edi,) ärïne aralarına ükim berilgen bolar edi. Rasında olar Qurannan şäk işinde küdiktenwde

[111] (Muxammed Ğ.S.) küdiksiz Rabbıñ; olardıñ barlığınıñ istegenderiniñ bodawın ärïne tolıq beredi. Öytkeni Ol, olardıñ istegenderin tolıq biledi

[112] (Muxammed Ğ.S.) buyırılılğanınday twra bol! Senimen birge täwbe etken kisiler de. Jäne artıq ketpeñder! Öytkeni Alla, ne istegenderiñdi tolıq körwşi

[113] Sonday zulımdıq istegenderge beyim sıñay bayqatpañdar. Onda senderge tozaq kezdesedi. Senderge Alladan basqa dos bolmaydı, sonsoñ kömek te körmeysiñder

[114] (Muxammed Ğ.S.) kündizdiñ eki jağında, (tañ jäne ekindi namazı) Tünniñ kündizge tayaw kezinde, (aqşam, jaşıyıq) namazın tolıq orında. Şınında jaqsılıqtar, jamandıqtardı joyadı. Bul tüsinwşiler üşin bir nasïxat

[115] (Muxammed Ğ.S.) sabır et. Rasında Alla, jaqsılıq istewşilerdiñ eñbegin joymaydı

[116] Senderden burıñğı ğasırlardağı aqıl ïeleri, jer jüzindegi buzıqtıqtan tıysa edi? Biraq olardıñ azın ğana qutqardıq. Zulımdıq istegender, berilgen joğarı turmıstıñ soñına tüsip künäkar boldı

[117] (Muxammed Ğ.S.) Rabbıñ xalqı tüzw bolğan kentterdi orınsız joq etpeydi

[118] (Muxammed Ğ.S.) eger Rabbıñ qalasa, adamdardı bir-aq ümmet qılar edi. Olar ünemi qayşılıqta turwda. (Alla T. sınaq üşin erkine qoydı. B.M.R.T.J-Q)

[119] Biraq Rabbıñnıñ märxamet etkeni basqa. Olardı sol üşin jarattı. Rabbıñnıñ: “Ärïne tozaqtı bükil jındar jäne adamdarmen toltıramın” degen sözi twra şıqtı

[120] (Muxammed Ğ.S.) sağan payğambarlardıñ qïssasın köñliñdi ornıqtırw turğısınan bayan etemiz. Osında sağan xaqïqat jäne müminder üşin bir nasïxat äri tüsinik keldi

[121] (Muxammed Ğ.S.) sonday ïman keltirmegenderge: “Özderiñşe isteñder, Rasında biz de isteymiz” de

[122] “Sender de soñın kütiñder, biz de kütemiz” (de)

[123] Kökter men jerdiñ sırı Allağa tän. Istiñ bäri soğan qaytadı. Endeşe, Soğan qulşılıq qılıp, Oğan täwekel et. Rabbıñ isteytin isteriñnen ğapıl emes

[1] Älïf. Läm.Ra. Bular ap-ayqın Qurannıñ ayattarı

[2] Rasında biz munı Arapşa Quran türinde tüsirdik, ärïne tüsinersiñder

[3] (Mxammed Ğ.S.) sağan bul Qurandı waxï etwimizben öziñe qïssalardıñ eñ jaqsısın bayan etemiz. Negizinde sen budan burın ärïne xabarsız ediñ

[4] Sol waqıtta Yusıp (Ğ.S.) äkesine: “Äketayım! Ras men tüsimde on bir juldız jäne kün men aydı, mağan säjde qılğanın kördim” dedi

[5] (Yağqup Ğ.S.): “Äy balaqayım! Tüsiñdi twıstarıña aytpa! Sağan bir aylakerlik jasar. Rasında şaytan adam balasına aşıq duşpan” dedi

[6] “Mine osılayşa Rabbıñ seni unatadı. Sağan tüsterdiñ jorwın üyretedi. Burıñğı atalarıñ Ibırayım, Isxaq (Ğ.S.) tarğa nığmetterin tamamdağanday sağan jäne Yağqup (Ğ.S.) urpağına nığmetin tolıqtastıradı. Şäksiz Rabbıñ tolıq bilwşi, xïkmet ïesi”

[7] Rasında Yusıp twıstarınıñ kïssasında surawşılar üşin önegeler bar

[8] Sol waqıtta twıstarı: „ Yusıp jäne twısı, (Binyamın) äkemizge bizden jaqsı körinedi. Biz bolsaq mıqtı bir toppız. Daw joq, äkemiz aşıq adaswda” dedi

[9] Olardan bir aytwşı: „Yusıptı öltiriñder nemese bir jerge aparıp tastañdar. Özderiñe äkeleriñniñ aldı bos qaldı. Artınanan da tüzw bir top bolarsıñdar” dedi

[10] Işterinen tağı bir aytwşı: „Eger meniñ aytqanımdı isteytin bolsañdar, Yusıptı öltirmeñder de onı bir qudıqtıñ tübine tastañdar. Keybir jürginşi tawıp alar” dedi

[11] Olar: „Äy äke,miz! Yusıp twralı bizge senbeytin sağan ne boldı? Ärïne oğan qamqormız” desti

[12] “Erteñ onı bizben birge jiber. Tamaqtansın, oynasın. Rasında biz onı qorğawşımız” desti

[13] (Yağqup Ğ.S.): “Rasında senderdiñ onı alıp ketwleriñ mağan wayım saladı. äri sender oğan käpersiz qalıp, onı qasqır jewinen qorqamın” dedi

[14] Olar: “Biz mıqtı bir top bola tura onı qasqır jese, ärïne sol waqıtta zïyanğa uşırwaşılardan bolarmız” desti

[15] (Twıstarı Yusıptı qırğa alıp şığıp, är türli ayawsız japalar körsetip, qattı qïnap öltirwge jaqındaydı. Ol, olarğa jılap, eñirep jalbarınğandıqtanöltirmey äkelerine qasqır jedi dep, qanğa boyap körsetw üşin jeydesin şeşip alıp, jandarı aşımay beline jip baylap qudıqqa salbıratıp turıp, jibin kesken sätte, Alladan Jebireyil arqılı Yusıp Ğ.S. ğa payğambarlıq keledi. B.J.K.R.T.J-Q.) Sonda olar, Yusıptı alıp ketken kezde, bäri onı qudıqtıñ tübine tastawğa birlesti. Oğan: “Twıstarıña älbette osı isteriñniñ xabarın beresiñ. Olar sezbeydi” dep waxï ettik

[16] Olar iñirde äkelerine jılap keldi

[17] “Äy Äkemiz! Biz jarısıp ketkende, Yusıptı närselerimizdiñ janına tastap ketsek, sonda onı qasqır jepti. Endi şın aytsaqta, bizge senbeysiñ ğoy” desti

[18] Sonday-aq olar onıñ jeydesine ötirik qan jağıp äkeldi. Äkeleri: “Olay emes! Senderge näpsileriñ bir isti jaqsı körsetken eken. Endi körkem sabır kerek. Aytqandarıña Alladan järdem tilenedi” dedi

[19] (Üş künnen keyin Mädyannan Mısırğa bara jatqan kerwen adasıp, qudıqqa jaqın tüsedi. B.M.K.J.R.T.) Bir jürginşi kelip, derew swşıların jiberdi; ol qawğasın salıp: “Oy şüyinşi! Mine bir erkek bala” dedi. Olar onı sawda malı etip, jasırıp qoydı. Alla, olardıñ ne istegenderin tolıq biledi

[20] Olar onı kem bağağa birneşe teñgege satıp jiberdi. Öytkeni, Olar Yusıpqa ıntıq emes edi

[21] Mısırdağı onı satıp alğan kisi äyeline: “Ornın qurmettep jaqsı baq. Mümkin bizge paydası tïer nemese bala qıp alarmız” dedi. Osılayşa Yusıptı ol jerge ornalastırıp, oğan tüsterdiñ jorwın üyrettik. Alla öz isine öktem, biraq adamdardıñ köbi bilmeydi

[22] Ol erjetkende, oğan danalıq, bilim berdik. Jaqsılıq istewşilerdi östip sıylaymız

[23] (Bul Yusıptı jürginşiden satıp alğan, Mısırdıñ qazına wäziri Qıtpïrdiñ äyeli Zılïxa edi. Ol waqıtta Mısır patşası Walït ulı Rïyan ïman keltiredi. B.J.M.K.R.) Yusıp turğan üydiñ äyeli (Zilïxa), onıñ köñlin özine tartpaqşı boldı daesikterdi bekitti: “Qane kel beri!”, - dedi. Yusıp (Ğ.S.): “Allağa sïınamın. Ol (eriñ) qojayınım, meni jaqsı orınğa qoydı. Şınında zalımdar qutılmaydı” dedi

[24] Rasında äyel odan oy qıldı. Eger Rabbıñnıñ dälelin körmese, Yusıp ta odan oy qılğan bolar edi. Yusıptan jamandıq, arsızdıqtı burwımız üşin östidik. Öytkeni, ol ıqılastı quldarımızdan edi

[25] Ekewi esikke jügirdi de äyel, onıñ jeydesin art jağınan jırtıp alıp qaldı. Ekewi esik aldında äyeldiñ qojayınına kezdesip qalıp, äyel erine: “Seniñ jubayıña jamandıq oylağan birewdiñ jazası sözsiz abaqtı nemese jan türşigerlik azap” dedi

[26] Yusıp (Ğ.S.): “Ol, köñlimdi özine tarpaqşı boldı” dedi. Äyel jağınan bir ayğaq: “Eger Yusıptıñ jeydesi aldınan jırtılsa, äyel şın ayttı da ol, ötirikşilerden boladı”

[27] “Onıñ jeydesi artınan jırtılsa, onda äyel ötirik ayttı da Ol, şınşıldardan” dep kwälik berdi

[28] Sonda onıñ jeydesiniñ art jağınan jırtılğanın körgen eri: “Mine bul, äyelder, senderdiñ qwlıqtarıñ. Rasında senderdiñ amaldarıñ ülken” dedi

[29] “Yusıp, munı qoya sal! Xanım, sen künäñ üşin jarılqanw tile! Rasında sen qateleswşilerdensiñ!”-(dedi)

[30] Qaladağı qatındar: “Bastıqtıñ äyeli jigitinen köñili qıptı. Rasında biz onı aşıq adaswşı köremiz” dep ösektedi

[31] Zilïxa, qatındardıñ özine söşis bergendikterin estigende; olarğa şaqırw jiberip, olar üşin süyenip otıratın dïvan äzirledi de ärbirewine bışaq berip, Yusıpqa: „Şıq, olarğa körin!”,-dedi. (Jemis kesip otırğan qatındar,) onı körgen sätte, bir türli iri bağalap (esteri şığıp,) öz qoldarın twradı. Qatındar: „Oy Alla! Mınaw adam emes; bul birtürli qurmetti perişte-aq qoy” desti

[32] (Zilïxa olarğa): „Al mine, meni ösektegengderiñ osı. Rasında onıñ köñilin men qaladım. Sonda da abıroy saqtadı. Jäne de ol, ämirimdi orındamasa, älbette abaqtığa salınıp, qor bolwşılardan boladı” dedi

[33] (Yusıp Ğ.S.): Rabbım! Bulardıñ, meni istewge şaqırğan isterinen mağan zindan süykimdirek. Eger bul qatındardıñ sumdıqtarın menen burmasañ,olarğa beyimdep nadandardan bolamın” dep tiledi

[34] Sonda Rabbı tilegin qabıl etip, odan qatındardıñ sığandıqtarın toytardı. Öytkeni Ol Alla, tolıq estwşi, öte bilwşi

[35] Sonsoñ olarğa dälelder köringennen keyin de onı bir merzimge deyin abaqtığa saldı

[36] Jäne de Yusıppen birge eki jigit birge abaqtığa kirdi. Ol ekewiniñ biri: „Men tüsimde araq sıqqanımdı kördim” dedi. Ekinşisi: „Men töbeme nan köterip jür ekemin. Odan qus jegenin kördim. Bizge bul tüsterdiñ jorwın aytıp ber. Küdiksiz, biz seni jaqsılıq qılwşılardan köremiz” dedi

[37] (Yusıp Ğ.S. olarğa): „Senderge körektendiriletin tamaq kelmey-aq ekewiñe tüstiñ jorwın aytıp beremin. Bul mağan Rabbımnıñ üyretkenderinen. Şınında Allağa senbegen jäne aqïret künine senbegen bir eldiñ dinin tastadım” dedi

[38] „Atalarım, Ibırayım, Isqaq jäne Yağqup (Ğ.S.) tardıñ dinin qwdım. Bizdiñ Allağa eşbir şerik qoswımız tïisti emes. Bul bizge äri adam balasına Allanıñ bir märxameti. Biraq adamdardıñ köbisi şükirşilik qılmaydı.”

[39] „Äy meniñ abaqtı joldastarım! Bölek-bölek Rabbılar jaqsı ma? Nemese är närsege öktem jalğız Alla jaqsıma?”

[40] „Senderdiñ Odan özge şoqınğan närseleriñ, sender äri atalarıñ atağan qur attar ğana. Alla, olarğa tabınwğa baylanıstı eşbir dälel tüsirmegen. Ükim Allağa ğana tän. Ol, özine ğana qulşılıq qılwlarıñdı buyırğan. Mine osı, tup-twra din. Biraq adamdardıñ köbi bilmeydi”

[41] „Äy abaqtı joldastarım! (Bul tüs körgen ekewinin biri patşanıñ swşısı, biri aşpazı eken.) Birewiñ qojayınına araq işkizedi. (Burınğı jumısın isteydi.) Al birewiñ derew asılıp, basın qus şoqïdı. Mine ekewiniñ jorwın surağan is bitti.”

[42] Qutıladı dep oylağan ekewiniñ birewine: „Qojayınıñnıñ janında meni esker!”-dedi (Yusıp Ğ.S.). Sonda şaytan qojayınınıñ aldında eske alwdı umıttırdı da sondıqtan Yusıp birneşe jıl abaqtı da jatıp qaldı

[43] (Bir küni) patşa: „Tüsimde, jeti semiz sïırdı jeti arıq sïır jep jatqanın jäne jeti jasıl sabaqtar, tağı solay qwrağanın kördim. Äy sıbaylastar! Eger tüs jorïtın bolsañdar, meniñ tüsimdi jorıñdar” dedi

[44] (Olar): „Bul şım-şıtırıq tüs eken. Sondıqtan biz munday tüsterdiñ jorwın bilmeymiz” dedi

[45] Ol ekewiniñ qutılğanı , Yusıptı birtalaydan keyin esine alddı da: „Men senderge onıñ jorwınıñ xabarın beremin. Derew meni abaqtığa jiberiñder” dedi

[46] (Ol, abaqtığa barıp): „Äy şınşıl Yusıp! Bizge, jeti semiz sïırdı jeti arıq sïırdıñ jewi jäne jeti jasıl sabaq pen qwrağandarı jayında jorwın ber. Olardıñ da onı bilwleri üşin adamdarğa qaytıp barayın”

[47] Yusıp (Ğ.S.): „Jeti jıl ädettegişe egin egesiñder de sonda orğandarıñdı bastırmay sabaqta qoyıp, biraq azdap jeytinderiñdi ğana alasıñdar

[48] „Tağı budan keyin qattı (aşarşılıq jıl) keledi. Bir azdap saqtanğandarıñnan bapsqa burınnan sol jïnağandarıñdı jeysiñder.”

[49] „Al budan keyin adamdar jañbırğa qanıp onda jemisterdiñ swın sığatın jıl keletin boladı” dedi

[50] (Munı estigen) patşa: „Onı mağan alıp keliñder ” dedi. Şabarman kelgen kez, (Yusıp Ğ.S.): „Qojayınıña qaytıp bar. Ol, qoldarın kesken qatındardıñ maqsattarı ne? Sura! Küdiksiz Rabbım, olardıñ qwlıqtarın tolıq biledi” dedi

[51] (Patşa qatındardı jïnap alıp): „Yusıptıñ köñilin almaqşı bolğandarıñğı jağıday ne edi?” dep suraydı. Äyelder Alla saqtasın ! Oğan baylanıstı bir jamandıq bilmedik” desti. Wäzirdiñ äyeli de: „Mine şındıq ortağa şıqtı. Onıñ köñilin alwdı men qalağan edim. Rasında , ol anıq şınşıldardan” dedi

[52] (Yusıp Ğ.S.): „Osı (qatındardıñ suralw mäselesi) rasında oğan astırtın qïyanat qılmağanımdı patşanıñ bilwi üşin. Küdiksiz Alla, qïyanatşılardıñ qastığın oñaylatpaydı” dedi

[53] „Näpsimdi aqtamaymın. Rasında näpis jamandıqqa buyıradı. Biraq ta Rabbım märxamet etse ol basqa. Küdiksiz Rabbım öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi”

[54] (Yusıp Ğ.S. patşağa): „ Meni memilekettiñ qazına bastığı qıl . Öytkeni, men onı qorğawdı (basqarwdı) bilemin ” dedi

[55] (Yusıp Ğ.S. patşağa): „ Meni memilekettiñ qazına bastığı qıl . Öytkeni, men onı qorğawdı (basqarwdı) bilemin ” dedi

[56] Mine, osılayşa Yusıptı ol jerge ornalastırdıq. Qalağan jerinde otıra aladı. Qalağanımızdı märxametimizge böleymiz. Sonday-aq jaqsılıq istewşilerdiñ eñbegin zaya qılmaymız

[57] Ärïne ïman keltirip, taqwa bolğandardıñ aqïrettegi sıylığı tağı jaqsı

[58] (Aşarşılıq jıldarında) Yusıptıñ twısqandarı kelip, janına kirdi. Sonda Yusıp olardı tanıdı. Olar, onı tanımadı

[59] Yusıp (Ğ.S.) olardıñ jükterin äzirletken sätte: „Mağan äke bir twıstarıñ (Binyamın) dı ala keliñder. Şın mäninde astıq toltırğanımdı jäne meyman dostardıñ jaqsısı ekenimdi körmeysiñder me?”,-dedi

[60] „Eger onı mağan keltirmeseñder,mende, senderge ölşep berer joq. Sonday-aq mağan jaqındamañdar.”

[61] Olar: „Biz onı äkesinen qalawğa tırısamız. Sözsiz munı orındaymız” desti

[62] Yusıp (Ğ.S.) jigitterine: „Olardıñ (astıq satıp alwğa äkelgen) öz närselerin de jükteriniñ işine qoyıñdar. Ärïne üylerine qaytıp barğan kezde, onı bilip, mümkin olar qaytıp keler” dedi

[63] Sonda olar äkelerine qaytıp barğan darında: „Äy äkemiz! Bizdiñ ölşew toqtatıldı. (Astıq bermeytin boldı.) Sondıqtan twısımız (Binyamın) dı bizben birge jiber de (astıq) ölşep alayıq. Sonday-aq biz onı älbette qorğaymız” dedi

[64] (Yağqup Ğ.S.): „Budan burın twısına baylanıstı senderge sengenim sïyaqtı buğan da senderge seneyin be? Degenmen, Alla tolıq qorğawşı äri Ol, meyirimdilerdiñ eñ meyirimdisi” dedi

[65] Olar jükterin aşqanda, Özderine qaytarılğan närselerin taptı da: “Äy äkemiz! Ne izdeymiz! Mine närselerimiz özimizge qaytarılıptı, tağı semyamızdı qamtamasız etip, twıstarımızdı qorğaymız. Sonday-aq tağı bir tüye (astıq) ölşewimizge boladı. Negizinen bul ölşep äkelgenimiz şamalı” desti

[66] Äkeleri: “Bäriñ bir-aq qoldı bolıp ketpeyinşe, onı mindetti türde mağan äkelwleriñe baylanıstı Allanıñ atımen sert bergenge deyin onı sendermen birge jibere almaymın” dedi. Söytip olar, äkelerine sert bergen sätte, äkeleri: “Alla aytqanımızğa wäkil” dedi

[67] Balalarına: “Äy balalarım! Qalağa bir qaqpadan kirmey bölek-bölek qaqpalardan kiriñder. Onımen qatar senderden Allanıñ buyrığınan eş närseni ketire almaymın. Ükim Allağa ğana tän. Oğan täwekel ettim. Sonday-aq täwekel etwşiler Oğan täwekel etsin” dedi

[68] Olar, äkeleriniñ ämirinşe, kirgen bolsa da olardan Allanıñ taqdırınan eşnärseni ketire almaytın edi. Biraq Yağqup (Ğ.S.) köñlindegi bir xajetin ğana atqarğan boldı. Öytkeni ol, biz üyretkendikten bilim ïesi edi. Alayda, onı adamdardıñ köbi bilmeydi

[69] Olar Yusıptıñ janına kirgende, Yusıp twısın (Binyamındı) öz qasına alıp: “Men, seniñ iniñmin. Olardıñ istegenderine keyime” dedi

[70] Yusıp (Ğ.S.) olardıñ närselerin qamdağanda, sw ıdısın öz twısınıñ jüginiñ işine qoyıp, olar jürgen soñ bir ayğayşı: “Äy kerwenşi! Sender anıq urısıñdar!” dep ayğayladı

[71] Olar, bularğa burılıp: “Ne närse joğalttıñdar?”, - dedi

[72] Bular: “Patşanıñ sw ıdısın joğalttıq. Onı äkelgen kisige bir tüye jük sıylıq bar. Äri men oğan jawaptımın” dedi

[73] Olar: “Allağa ant etemiz. Rasında bul jerge buzaqılıq üşin kelmegenimizdi ärïne bildiñder. Sonday-aq biz urı emespiz” dedi

[74] Bular: “Eger ötirikşi bolsañdar, onıñ jazası ne?”, - dedi

[75] Olar: “Onıñ jazası, kimniñ jüginen şıqsa, sonda onıñ özi jazalı. Biz zalımdardı osılayşa jazalaymız” dedi

[76] Öz twısınıñ jüginen burın olardıñ jügin tinte bastap, sonsoñ onı twısınıñ jüginen şığardı. Osılayşa Yusıpqa ädis üyrettik. Öytkeni, Alla qalamayınşa patşanıñ zañında twısın alıp qala almas edi. Qalağan kisimizdiñ därejelerin köteremiz. Sonday-aq är ilim ïesiniñ üstinde bir bilwşi bar

[77] Olar: “Eger bul urlıq qılsa, ärïne twısı da burın urlıq qılğan bolatın” dedi. Sonda Yusıp (Ğ.S.) ol sözdi jüreginde saqtap, olarğa äşkerelemedi. (Işinen): “Sender tağı jaman orındasıñdar. Alla aytqandarıñdı jaqsı biledi” dedi

[78] Olar: “Äy qojayın! Bunıñ käri äkesi bar. Sondıqtan onıñ ornına birimizdi al. Şın mäninde biz seni ïgilik istewşilerden köremiz” dedi

[79] (Yusıp Ğ.S.): “Närsemizdi janınan tapqan adamnan basqanı alıp qalwdan alwdan Allağa sïınamız. Biz ol waqıtta anıq zalımdardan bolamız” dedi

[80] Olar, Yusıptan küder üzgen sätte, oñaşalanıp keñesti. Olardıñ ülkeni: “Bilmeysiñder me? Rasında äkeleriñ senderge baylanıstı Allanıñ atımen sert alğan. Sonday-aq burın Yusıp jayında orasan ayıptısıñdar. Sondıqtan mağan äkem ruxsat bergenge nemese men üşin Alla bir ükim qılğanğa (ölgenge) deyin osı jerden äste ayrılmaymın. Ol Alla ükim etwşilerdiñ eñ jaqsısı” dedi

[81] “Sender äkeleriñe qaytıñdar da: Äy äkemiz! Şın mäninde ulıñ urlıq qıldı. Biz bilgenimizge ğana ayğaqpız. Sonday-aq biz kömesti bilmeymiz deñder.”

[82] “Al biz işinde bolğan qaladan jäne bizge kezdesken kerwennen sura. Söz joq, biz şın aytamız”

[83] (Yağqup Ğ.S.): “Olay emes. Senderdi näpsileriñ bir iske qızıqtırğan eken. Endi mağan körkem sabır kerek. Bälkim Alla olardıñ bärin mağan keltirer. Öytkeni, Ol tolıq bilwşi, xïkmet ïesi” dedi

[84] (Yağqup Ğ.S.) olardan teris aynalıp: “Oy qayran Yusıp!”, - dep küyikten közderi ağarıp, sonda ol qasirettenip iştey tındı

[85] Olar, äkelerine: “Allağa ant etemiz. Küyikten erigenge nemese tïpıl bolğanğa deyin Yusıptı joqtay beresiñ” dedi

[86] (Yağqup Ğ.S.): “Men küyzelisimdi de küyinişimdi de Allağa ğana şağamın. Äri Alladan sender bilmegen närseni bilemin” dedi

[87] “Äy uldarım! Barıñdar da Yusıptı jäne twısın izdestiriñder! Sonday-aq Allanıñ märxametinen küder üzbeñder. Öytkeni, Allanıñ raxmetinen, qarsı bolğan qawım ğana küder üzedi...”

[88] Olar, Yusıp (Ğ.S.) qa barıp, kirgen sätte: “Äy qojayın! Bizge jäne semyamızğa aşarılıq tïdi. Onımen qatar mardımsız bir närsemen keldik. Sonda da tolıq ölşep ber. Tipti bizge sadaqa da ber. Küdiksiz Alla, sadaqa berwşilerdi sıylaydı” dedi

[89] (Yusıp Ğ.S.): “Sender bilmestikten Yusıpqa jäne twısına ne istegenderiñdi bilesiñder me?”, - dedi

[90] Olar: “Sen öziñ şın Yusıpsıñ ba?”, - dedi. “Men Yusıp mınaw twısım. Rasında Alla bizge ïgilik qıldı. Şın mäninde kim Alladan saqsınsa, sabır etse, küdiksiz Alla jaqsılıq istewşilerdiñ eñbegin zaya qılmaydı” dedi

[91] Olar: “Allağa ant etemiz. Ras Alla seni bizge ıqpaldı etti. Öytkeni, biz künäkar edik” dedi

[92] (Yusıp Ğ.S.): “Bügin senderge sögis joq. Alla senderdi jarılqaydı. Ol meyirimdilerdiñ eñ meyirimdisi” dedi

[93] “Endi mına jeydemdi aparıp, äkemniñ betine qoyıñdar; közi körwge keledi. Birtutas üy-işteriñmen mağan keliñder” dedi

[94] Kerwen Mısırdan ayrılıp şıqqan kezde, olardıñ äkesi (Yağqup Ğ.S.): “Eger aljıdı demeseñder şın mäninde men Yusıptıñ ïsin alıp otırmın” dedi

[95] El: “Allağa ant etemiz. Ärïne sen burıñğı jan-saqtıqtasıñ” dedi

[96] Şüyinşişi kelgen sätte, jeydeni Yağqup (Ğ.S.) tıñ betine qoya sala közi körwge aynaldı: “Senderge Alla tarapınan sender bilmeytin närseni bilemin demep pe edim?” dedi

[97] Uldarı: “Äy äkemiz! Bizdiñ künälarımızdıñ jarılqanwın tile! Rasında biz qatelesken edik” dedi

[98] Yağqup (Ğ.S.): “Sender üşin Rabbımnan jarılqaw tileymin. Öytkeni, Ol asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi” dedi

[99] Olar, Yusıp (Ğ.S.) tıñ qasına barğanda äke-şeşesin öz qasına aldı da: “Allanıñ qalawı boyınşa Mısırğa beybit türde kiriñder” dedi

[100] Äke-şeşesin taqqa köterdi. Barlığı Alla üşin säjdege jığıldı. (Yusıp Ğ.S.): “Äy äketayım! Mine burıñğı körgen tüsimniñ jorwı. Ras onı Rabbım xaqïqatqa şığardı. Sonday-aq şaytan twıstarım men meniñ aramdı buzğannan keyin, meni abaqtıdan şığarıp, saxaradan senderdi keltirip, mağan ras ïgilik etti. Küdiksiz Rabbım qalağanına öte meyirimdi. Ol tolıq bilwşi, xïkmet ïesi.”

[101] “Rabbım mağan patşalıq berdiñ jäne tüsterdiñ jorwın üyrettiñ. Kökter men jerdiñ jaratwşısı, Sen dünïe, axïrette ïemsiñ. Meni boy usınğan küyde öltirip, ïgilerge qos!”

[102] (Muxammed Ğ.S.) sağan bul qïssanı kömes xabarlardan waxï etemiz. Olar is jüzinde birlesip (Yusıpqa) mekerlik jasağanda, jandarında bolmağan ediñ

[103] Sen, qanşa ıntazar bolsañ da, adamdardıñ köbi ïman keltirmeydi

[104] (Istegenderiñe) olardan aqı suramaysıñ. Ol Quran bükil älemge tän ügit

[105] Kökterde jäne jerde qanşalağan dälelbar. Adamdar oğan köñil bölmey ötedi

[106] Olardıñ köbi Allağa ïman keltirmeydi. Sonday-aq olar ortaq qosadı

[107] Al olar, Allanıñ bawrap alwşı azabınan nemese kenetten sezbegen türde qïyamettiñ kelip qalwınan qawipsiz boldı ma

[108] (Muxammed Ğ.S.): “Meniñ jolım osı. Alla jaqqa şaqıramın. Men jäne mağan ergender, aşıq dälel üstinde. Allanı päkteymin. Sonday-aq şerik qatwşılardan emespin” de

[109] Senen burın da kentterdiñ xalqınan özderine waqï etip, erkekterdi ğana jiberdik. Al endi olar özderinen burıñğılardıñ soñınıñ ne bolğanın jer jüzin kezip körmey me? Ärïne aqïret jurtı taqwalar üşin xayırlı, tüsinbeysiñder me

[110] Xatte payğambarlar küder üzip, olar şı mäninde jasınğa şığarıldıq dep oylağan kezde, özderine järdemimiz kelgen edi de sonda qalağanımız qutqarıldı. Sonday-aq beynetimiz künäkar qawımnan qaytarılmaydı

[111] Ärïne payğambarlardıñ qïssalarında aqıl ïeleri üşin önege bar. Quran bir jasama söz emes. Biraq özinen burıñğı kitaptardı rastaydı. Sonday-aq ïman keltirgen el üşin är närseni aşıqtaytın twra jol jäne ïgilik

[1] Älïf. Läm. Mïm. Ra. Bul Qurannıñ ayattarı. (Muxammed Ğ.S.) sağan Rabbıñ tarapınan tüsirilgen xaqïqat. Biraq adamdardıñ köbi senbeydi

[2] Ol sonday Alla, kökterdi tireksiz köterdi; körip tursıñdar. Soñ soñ ğarşını köterildi, kün men aydı iske qostı. Olardıñ ärbiri bir belgili merzim üşin jüredi. Bükil isterdi Ol, jolğa qoyıp, ayattardı aşıq bayan etedi. Ärïne Rabbılarıña kezdesetinderiñe nanarsıñdar

[3] Tağı Ol sonday Alla, jerdi tösep, onda asqar tawlar, özender jarattı. Äri onda ärtürli jemisterden ekiden jup etti. Tündi kündizge jabadı. Şınında bunda oylanatın qawım üşin dälelder bar

[4] Jer jüzinde körşiles qurılıqtar, jüzim baqşaları, eginder jäne aşalı, aşasız qurmanıñ ağaştarı bar. Bäri bir swmen swarıladı da jemisterin bir-birinen arıltamız. Söz joq, bunda tüsingen el üşin dälelder bar

[5] (Muxammed Ğ.S.) eger tañğalsañ, olardıñ: “Biz bir topıraq bolğan kezde, jañadan jaratılamız ba?”, - degen sözderine tañırqaw kerek. Mine bular Rabbılarına qarsı bolğandar. Äri bular moyındarında temir şınjırlar bolatındar. Sonday-aq bular tozaqtıqtar. Olar onda mäñgi qaladı

[6] (Muxammed Ğ.S. ajıwa türinde) olar senen jaqsılıqtan burın jedel jamandıq tileydi. Rasında bulardan burın ğïbrat alarlıq mısaldar ötken bolatın. Şäksiz Rabbıñ, adam balasınıñ zulımdıqtarına qarsı jarılqaw küşine ïe. Sonday-aq Rabbıñnıñ azabı da qattı

[7] Sonday qarsı bolğandar: “Oğan Rabbıñnan bir muğjïza nege kelmeydi?”-deydi. Şın mäninde sen bir eskertwşisiñ. Sonday-aq är eldiñ bir jolbasşısı bar

[8] Alla (T.) är urğaşı jınıstıñ nege jükti bolğandığın jäne jatırlardıñ neni kemitip, neni arıltqanın (neni twıp neni qoyğanın) biledi. Onıñ janında är närse ölşewli

[9] (Ol) kömesti, körnewdi bilwşi. Asa ulı, öte joğarı

[10] Senderden kim sözdi jasırsa da jarïyalasa da jäne kim tünde jasırınıp, kündiz şıqsa da Allağa bäri birdey

[11] Ärkimniñ aldı-artınan Allanıñ ämiri boyınşa, ökşelep, qorğawşı (perişteler) bar. Rasında bir qawmı, özin özgertpeyinşe Alla, onı özgertpeydi. Sonday-aq eger Alla, bir qawımğa beynet tilese, Sonda onı eşbir qaytarwşı joq. Äri olar üşin Alladan özge bir järdemşi de joq

[12] Ol sonday Alla, senderge qorqw jäne ümit türinde najağaydı körsetip, jañbır tolı awır bulttardı payda qıladı

[13] Köktiñ gürili; däritep, perişteler qorqıp, Allanı päkteydi. Alla, najağaylardı jiberip, qalağanına tïgizedi. Olar, Alla jayında talasadı. Negizinde Alla, orasan küşke ïe

[14] Şınayı tilek Allağa tän. Olardıñ Alladan özge tilegenderi, olarğa eşbir jawap bermeydi. Olar swdıñ awızdarına kelwwi üşin alaqandarın jayğan tärizdi. Tipti sw oğan jetip kelmeydi. Öytkeni, käpirlerdiñ tilegi mülde qañğırıs

[15] Kökerdegi jäne jerdegi ärkim äri köleñkeleri, erikti, eriksiz türde erteli-keş Allağa säjde qıladı. (Ämirine bağınadı)

[16] (Muxammed Ğ.S.) olardan: “Kökter men jerdiñ Rabı kim?”, - dep sura da: “Alla!”, - dep jawap ber. “Allanı qoyıp, tipti özderine de payda, zïyan keltire almaytındardı ïe qılıp aldıñdar ma?”, - de. “Körmeytin men köretin nemese jarıq pen qarañğılıqtar teñ be?”, - de. Ya bolmasa, olar; Allağa, Onıñ jaratqanınday jaratatın; jaratwları, Allanıñ jaratwına uqsas ortaqtar qosa ma? (Olarğa) ayt: “Är närseni jaratwşı Alla. Ol jalğız, asa öktem”

[17] Ol kökten jañbır jawdırdı da oypattar öz ölşewi boyınşa sel bolıp, köpirgen köbikti qalqıtıp aqtı. Sonday-aq sändik-buyım nemese aspap jasaw üşin oğan ot jağıp, eitken metaldarda sonday köbik boladı. Alla xaqïqat pen jasandını osılayşa mısaldaydı. Al endi köbik kewip, uşıp ketedi de adam balası paydalanatın närse jer betinde turıp qaladı. Osılayşa Alla mısal beredi

[18] Rabbılarına bağınğandar üşin ïgilik bar. Al Oğan bağınbağandar, eger birtutas jer jüzindegi närseler jäne onımen birge tağı sonday närse olardiki bolsa da (özderin qutqarw üşin) tölewge berer edi. Mine solar üşin eseptiñ jamanı boladı. Olardıñ orındarı tozaq; nendey jaman orın. (Joğarıdağı mısaldağı xaqïqat; Qorıtılğan metalğa, jasandı närseler, uşıp ketetin köbikke uqsatılıp otır. J-Q)

[19] (Muxammed Ğ.S.) şın mäninde Rabbıñ tarapınan sağan tüsirilgendi şındıq dep bilgen kisi, soqır kisimen teñ be? Bunı aqıl ïeleri ğana tüsinedi

[20] Olar, sonday Allanıñ wädesin orındağandar äri sertterin buzbağandar

[21] Olar, Allanıñ jalğastırılwın ämir etken närsesin jalğastırıp, Rabbılarınan qorqa otırıp, esebiniñ jaman bolwınan qawiptengender

[22] Rabbılarınıñ rïzalığın izdep, sabır etkender, namazdı tolıq orındap, özderine bergen nesibemizden körnew, kömes paydalandırğandar jäne jaqsılıq arqılı jamandıqtı ketirgender, mine aqïret jurtınıñ tabısı solardıki

[23] Olar Ğadın attı jannattarğa kiredi. Atalarınan, jubaylarınan jäne urpaqtarınan kim tüzw bolsa, olar da kiredi. Perişteler är esikten olardıñ üstine kiredi

[24] “Sabır etkendikteriñ üşin, Allanıñ esendigi senderge bolsın! Soñğı jurt nendey jaqsı” (deydi)

[25] Sonday, Allağa bergen sertterin bekitkennen keyin buzğandar jäne Allanıñ, birleswin buyırğan närselerdi bölgender äri jer jüzinde buzaqılıq istegender, mine lağınet osılarğa. Sonday-aq mekenniñ jamanı solardiki

[26] Alla (T.) qalağan kisisiniñ nesibesin keñitip, tarıltadı. Olar, dünïe tirşiligine mäz boldı. Negizinde dünïe tirşiligi; aqïrettiñ janında tek qana bir kün köris

[27] Qarsı boğandar: “Payğambarğa, Rabbı tarapınan bir belgi nege tüsirilmedi?”, - deydi. (Muxammed Ğ.S.): “Rasında Alla, kimdi qalasa, adastıradı da özine burılğandı twra jolğa saladı” de

[28] Sonday ïman keltirgender; Allanı eske alw arqılı köñilderi jay tapqandar. Esteriñde bolsın; Allanı eske alwmen jürekter ornığadı

[29] Sonday ïman keltirip, izgi is istegender; şattıq ta körkem orın da solardiki

[30] (Muxammed Ğ.S.) osılayşa, sağan waxï etkenimizdi, Allağa qarsı kelgenderge oqwıñ üşin bir elge jiberdik. Odan burın da köptegen elder ötken boatın. Olarğa: “Ol, meniñ Rabbım, Odan basqa täñir joq. Oğan täwekel qıldım. Qaytar jerim de Sol” de

[31] Olar, eger Quran arqılı tawlar jürgizilip, jer bölşektenip jäne ölikte söylestirilse de (senbeydi.) Alayda, barlıq is Allağa tän. Müminder añğarmadı ma? Alla qalasa edi, adamdardı tutas twra jolğa salar edi. Qarsı bolğandarğa Allanıñ wädesi kelegnge deyin qılıqtarınıñ saldarınan ünemi soqqı jetedi nemese jurttarınıñ mañına tüsedi. Küdiksiz Alla sertten taymaydı

[32] (Bul soñğı üş ayat, Mekke käpirlerine baylanıstı. Üyleriniñ jaqınındağı xawip; Xudaybïya waqïğası. B.J.M.R.X.) Rasında senen burın kelgen payğambarlar da tälkek qılınğan bolatın. Sonda qarsı bolğandarğa keñşilik berip barıp sonsoñ olardı qolğa aldım. Azabım qanday

[33] Ärkimniñ istegen isin baqılawşı Alla emes pe? Sonda da olar, Allağa ortaqtar qostı. (Muxammed Ğ.S.): “Olardıñ attarın atañdar!”, - de. Allağa jer jüzinde bilmeytin bir närseniñ xabarın berip otırsıñdar ma? Nemese bos bir sözben (ortaq qosasıñdar ma?) Olay emes, käpirlerge aylakerlikteri ädemi körsetildi de twra joldan tosıldı

[34] Olarğa dünïe tirşiliginde azap bar. Ärïne aqïrette azabı tağı qattı. Sonday-aq olardı, Alladan eşbir qorğawşı joq

[35] Sonday taqwalar üşin äzirlengen ujmaqtıñ mısalı: Astınan özender ağadı. Onıñ jemisteri jäne köleñkeleri mäñgilik. Mine, Alladan qorıqqandardıñ soñı. Qarsı kelwşilerdiñ ornı tozaq

[36] (Muxammed Ğ.S.) özderine Kitap bergenderimiz; (ïman keltirgenderi; B.J.M.R.X.T.) sağan tüsirilgen Quranğa qwanadı. Onımen qatar qarsı toptardan Qurannıñ key jerin moyındamaytındar da bar. Olarğa: “Şın mäninde Allağa qulşılıq qılwğa äri Oğan eşbir ortaq qospawğa buyırıldım. Men Ol jaqqa şaqıramın. Jäne qaytar jerim de Sol jaq” de

[37] Osılayşa, Qurandı, arapşa ükim türinde tüsirdik. Sağan ğılım kelegnnen keyin, olardıñ köñilderi awğan tarapqa ilesseñ, seni Alladan araşalaytın bir dos ne qorğawşı bolmaydı

[38] Rasında senden burın da payğambarlar jibergenbiz. Olarğa da jubaylar, urpaqtar bergenbiz. Eşbir payğambar, Allanıñ ruqsatınsız bir ayat keltire almaydı. Är närseniñ mezgili jazwlı

[39] Alla (T.) qalağanın öşiredi de qaldıradı. Negizgi Kitap, Onıñ qasında

[40] (Muxammed Ğ.S.) olarğa wäde etilgen keybir waqïğanı, sağan körsetsek te, ne sağan körsetpeey öltirsek te negizinde sağan jalğastırw ğana mindet. Esebi, bizge tän

[41] Olardıñ jerine kelip, är taraptan kemitkenimizdi körmey me? (Ïslamnıñ keñip, olardıñ kemip bara jatqanın. B.M.J.) Ükimdi Alla beredi. Onıñ ükimin toytarwşı joq. Ol, esepti tez körwşi

[42] Rasında bularda, bulardan burıñğılar da mekerlik qılğan. Degenmen barlıq şaralar Allağa tän. Alla (T.) ärkimniñ ne istegenin biledi. Qarsı bolwşılar jaqında dünïeniñ soñğınıñ kimdiki ekenin biledi

[43] Qarsı bolğandar: “Sen Payğambar emessiñ” deydi. (Muxammed Ğ.S.) olarğa: “Meni men senderdiñ aramızğa kwälik jöninde Alla jäne Kitaptı bilgender jetik.” de

[1] Alïf. Läm. Ra. (Muxammed Ğ.S.) bul Quran adamdardı, Allanıñ ruqsatımen, qarañğılıqtardan jarıqqa, sonday-aq üstem äri maqtawğa layıq Allanıñ jolına şığarwıñ üşin biz sağan tüsirgen bir Kitap

[2] Olar, sonday aqïretke qarağanda, dünïe tirşiligin jaqsı köredi. Sonday-aq Allanıñ jolınan tosıp, onıñ qïsayuın qalaydı. Osılar, uzaq qañğırısta

[3] Olar, sonday aqïretke qarağanda, dünïe tirşiligin jaqsı köredi. Sonday-aq Allanıñ jolınan tosıp, onıñ qïsayuın qalaydı. Osılar, uzaq qañğırısta

[4] Är payğambardı aşıq tüsindirsin dep; eliniñ tilinde ğana jiberdik. Alla kimdi qalasa, adastıradı da, kimdi qalasa, twra jolğa saladı. Ol, öte üstem, asa dana. (Jetinşi süreniñ jüz elw segizinşi ayatı boyınşa, Muxammed (Ğ.S.) bükil adam balasına, Alla tarapınan Elşi ekendigi dawsız. Arap tilinde tüsken Qurannıñ är tildegi awdarması wäkildik etedi. B.M.R.X

[5] Rasında Musa (Ğ.S.) nı: “Eliñdi qarañğılıqtardan jarıqqa şığar. Allanıñ künderin eskert” dep, muğjïzalarmen jiberdik. Şäksiz munda; beynetke sabır etip, nığmetke şükirşilik etwşiler üşin önegeler bar

[6] Sol waqıtta Musa (Ğ.S.) eline: “Allanıñ senderge bergen ırısın eske alıñdar. Öytkeni, senderdi Perğawınnıñ sıbaylastarınan qutqardı. Olar, senderdi jaman qïnawmen ustawşı edi. Uldarıñdı bawızdap, äyelderiñdi tiri qoyatın edi. Mine, bunda senderge, Rabbılarıñ tarapınan ülken sınaw bar.”

[7] Sol waqıtta Rabbılarıñ: “Eger şükir etseñder, arttıra beremin. Al, eger qarsı kelseñder, azabım tım qattı” dep jarïyaladı

[8] Musa (Ğ.S.): “Sender jäne birtutas jer jüzindegi ärkim qarsı kelseñder de Alla anıq muñsız, maqtawğa layıq. ”

[9] Senderge özderiñnen burıñğı Nux, Ğad, Sämüd jäne sonday-aq olardan keyingilerdiñ xabarı kelmedi me? Olardı Alla ğana biledi. Olağa payğambarlaı muğjïzalarmen kelgen edi. Olar sawsaqtaın awızdarına aparıp (barmaqtarın tistep): “Şınında biz sender arqılı jiberilgen närsege qarsımız. Sonday-aq sen bizdi şaqırğan närsege, älbette şäkte jäne küdiktimiz” dedi

[10] Olardıñ payğambarları: “Kökter men jerdi jaratwşı Alla jayında kümändanasıñdar ma? Ol künälarıñdı jarılqawğa jäne senderdi belgili bir merzimge deyin keşiktirwge (keñşilik etwge) şaqıradı” dedi. (Olar, payğambarlarına): “Sender de bizdey-aq adamsıñdar. Bizdi ata-babalarımızdıñ tabınğan närselerinen tosqılarıñ kele me? Bizge aşıq bir dälel keltiriñder” dedi

[11] Payğambarları olarğa: “Ärïne biz sender qusağan adam balasımız. Biraq Alla (T) quldarınan kimdi qalasa, sonı sıylıqqa böleydi. Alladan buyrıqsız bizdiñ senderge bir muğjïza keltirwimiz mümkin emes. Müminder Allağa ğana täwekel etsin” dedi

[12] “Rasında, bizge twra joldarımızdı körsetken Allağa senim artpaytın ne boldı? Bizge tarttırğan japalarıña älbette sabır etemiz. Endeşe, Allağa senim artwşılar täwekel etsin” (dedi)

[13] Al qarsı bolğandar, payğambarlarına: “Älbette senderdi jerimizden şığaramız nemese dinimizge qaytasıñdar” dedi. Sondıqtan olarğa, Rabbıları: “Älbette zalımdadı tïpıl qılamız” dep, waxï etti

[14] “Älbette ol jege olardan keyin senderdi ornalastıramız. Bul xuzırımnan seskenip, eskertwimnen qorıqqandığı üşin…”

[15] (Payğambarlar) Alladan kömek tiledi de zoreker qasarısqannıñ barlığı zïyanğa uşıradı

[16] Olarğa onıñ artınan tozaq bar. Jäne iriñniñ swı işkiziledi

[17] Onı jutwğa tırısadı, onı tamağınan ötkize almaydı. Sonday-aq oğan är taraptan ölim keledi. Ol öle almaydı. Tağı onıñ artınan awır azap keledi

[18] Sonday Rabbılarına qarsı kelgenderdiñ ğamaldarınıñ mısal; Borandı künde jel uşırğan kül sïyaqtı. Eñbekterinen eşbir payda köre almaydı. Mine! Osı, uzaq qañğırıs

[19] (Muxammed Ğ.S.) Allanıñ kökter men jerdi şındıq boyınşa jaratqanın körmediñ be? Eger qalasa, senderdi ketirip, jañadan xalıq keltiredi

[20] Bul Alla (T.) ğa elewli jumıs emes

[21] Barlığı Allanıñ xuzırına şığıp, sonda naşarları, ülkensigenderge: “Biz senderge erip edik. Al sender, bizden Allanıñ azabınan eş närse ketire alasıñdar ma?”, - deydi. Olar: “Alla bizdi eger oñğarğan bolsa edi, ärïne biz de senderdi oñğarar edik. Endi biz bay-baylasaq ta şıdasaq ta bäri bir. Qutılar jerimiz joq” deydi

[22] Is bitken zaman şaytan: “Rasında Alla senderge şındıqtı wäde etti. Sonday-aq men de senderge wäde etip, opasızdıq ettim. Negizinde, senderdi şaqırğannan basqa öktemşiligim joq edi. Sonda da şaqırwımdı qabıl aldıñdar. Endeşe, meni sökpeñder de özderiñdi sögiñder. Men senderdi qutqara almaymın. Sonday-aq sender de meni qutqara almaysıñdar. Rasında, burınnan da meni Allağa ortaq qoswlarıña qarsı edim” deydi. Söz joq zalımdarğa jan türşigerlik azap bar

[23] Sonday ïman keltirip izgi is istegender, Rabbılarınıñ ruqsatımen işinde mäñgi qalatın, astınan özender ağatın jannattarğa kirgiziledi. Olardıñ jannattağı amandaswları “sälem” boladı

[24] (Muxammed Ğ.S.) körmeysiñ be? Alla qanday mısal berdi: Körkem söz, (“Alladan basqa eşbir Täñir joq” degen söz. B.J.M.R.X.T.J-Q) tamırı mıqtı, butağı köktegi bir körkem ağaş tärizdi

[25] Ol (ağaş) Allanıñ buyrığınşa, är waqıt jemisin beredi. Alla (T.) adam balasına nasïxat alwı üşin mısal keltirdi

[26] Al endi (Allağa şerik qatılğan) jaman söz, jerdiñ betinen qoparılğan ornıqsız ağaş sïyaqtı

[27] Alla (T.) sonday ïman keltirgenderdi, dünïe tirşiliginde de aqïrette de mıqtı sözben bekitedi. (Sondıqtan ol mümin ömirde qanday qattı qïnaw körse de: “Alladan basqa eşbir Täñir joq. Muxammed Allanıñ Elşisi” degen senimnen buljımaydı äri qabırdağı suraqtarğa da durıs jawap beredi. B.J.M.K.R.X.T.J-Q.) Alla zalımdardı adastıradı. Sonday-aq Alla qalağanın isteydi

[28] (Muxammed Ğ.S.) sonday Allanıñ nığmetterine şükir etwdi, qarsı bolwğa awıstırğan jäne qawımdarın, qurïtın jurtqa ïtergenderdi körmeysiñ be

[29] Olardıñ jurtı jahannam nendey jaman orın

[30] Olar, joldan adastırw üşin Allağa teñdester jasaydı. Olarğa: “Kün köre turıñdar! Qaytar orındarıñ tozaq” de

[31] Sonday ïman keltirgen quldarıma ayt: “Namazdı tolıq orındasın. Sonday-aq bir närseni ayırbastawğa jäne dostıq bolmaytın bir künniñ kelwinen burın özderine bergen nesibemizden tïisti orınğa körnew, kömes jumsasın”

[32] Sonday Alla (T.) kökter men jerdi jaratıp, aspannan jañbır jawdırıp, sol arqılı senderge rïzıq üşin önimderdi şığardı. Onımen qatar öz ämirimen teñizde jürgizw üşin kemelerdi erikteriñe berdi. Äri özenderdi de senderge bağındırdı

[33] Ol Alla (T.) sendediñ paydalarıñ üşin, turaqtı türde kün men aydı iske qosıp, tün men kündizdi de iske qostı

[34] Äri senderge özinen surağan närseleriñniñ bärinen berdi. Eger Allanıñ nığmetin sanasañdar, sanına jete almaysıñdar. Rasında adam balası öte ınsapsız, asa şükirsiz

[35] (Muxammed Ğ.S) sol waqıtta Ibırayım (Ğ.S.): “Rabbım! Osı Mekke qalasın beybit qıl! Meni jäne uldarımdı buttarğa şoqınwdan uzaq qıl!”

[36] “Rabbım olar, adamdardıñ köbin adastırdı. Al endi birew mağan erse, ras ol menen. Tağı birew mağan qarsı kelse onda Sen öte jarılqawşı, erekşe meyirimdisiñ”

[37] “Rabbımız! Urpaqtarımnıñ keybirin eginsiz oypatqa, qurmetti üyiñ (Qağba)nıñ janına ornalastırdım. Rabbımız! Olar namazdı oqïtın bolsın! Endi adamdardıñ köñilin olarğa awatın qıl! Sonday-aq olardı, jemistermen rïzıqtandır! Ärïne olar şükirşilik eter”

[38] “Rabbımız! Küdiksiz, Sen jasırın, äşkerelerimizdi bilesiñ. Jerdegi, köktegi närseler Allağa jasırın emes”

[39] “Barlıq maqtaw mağan qartayğan şağımda Ismayıl men Isxaqtı Bergen Allağa tän. Küdiksiz Rabbım tilekti estwşi”

[40] “Rabbım! Meni äri urapqtarımdı namazdı tolıq orındawşı qıl! Rabbımız! Tilegimdi qabıl ayla!”

[41] “Rabbımız! Esep qurılatın küni, meni, äke-şeşemdi (S. 114-A) jäne müminderdi jarılqa!”, - (dedi)

[42] (Muxammed Ğ.S.) Alla (T.) zalımdadıñ istegenderinen käpersiz dep äste oylama! Şınında Alla, olardı közder şarasınan şığatın bir künge deyin keşewletedi

[43] (Sol küni) olar bastarın qaqşïtıp, olardıñ közderi özderine de qayrılmay jäne jürekteri uşıp, jügirip bara jatadı

[44] Adamdardı, olarğa azap keletin künnen qorqıt! Sonday zalımdıq qılğandar (sol küni): “Rabbımız! Bizdi jaqın bir merzimge deyin keşiktir. Şaqırwıñdı maquldap, payğambarlarıña ereyik” deydi. (Olarğa): “Burın özderiñe eşbir zawal bolmaytınına ant işpep pe ediñder?”, - (delinedi)

[45] Sender özderine zulımdıq qılğandardıñ jurttarında otırdıñdar. Olarğa qalay istegenimiz senderge ayan boldı. Senderge önegeli mısaldar berdik

[46] Olar türli mekerlik istedi. Negizinde olardıñ mekerlikteri tipti tawlardı qozğaltatın bolsa da mekerlikterin Alla iske asırmaydı

[47] (Muxammed Ğ.S.) Alla payğambarlarına etken wädesinen tayadı dep oylama! Şäksiz Alla öte üstem, öş alw küşine ïe

[48] O küni, jer basqa jerge, kökter de basqağa awıstırıladı. Älem, jalğız, öktem Allanıñ xuzırına şığadı

[49] Sol küni, künäkarlardıñ şınjırlarğa matalğanın köresiñ

[50] Olardıñ köylekteri qara maydan boladı da olardıñ betterin ot şaladı

[51] Östip, Alla tez eseptewşi

[52] Bul (Quran) adam balasına bir qulaqtandırw. Bul arqılı seskensin jäne şın mäninde Allanıñ jalğız Täñir ekenin bilsin. Äri aqıl ïeleri ügit alsın

[1] Älïf. Läm. Ra. Bular Kitaptıñ; ap-aşıq Qurannıñ ayattarı

[2] Keyde sonday qarsı bolğandar da: “Ätteñ! Musılman bolsaq edi” dep arman qıladı. (S.27-A)

[3] (Muxammed Ğ.S.) olardı qoyıp qoy. Jesin, paydalansın; dämeleri aynaldırsın. Olar jwıqta tüsinedi

[4] Eşbir jurttı, belgili bir erzimsiz äste joq etpedik

[5] Eşbir ümmet ajalın ilgerdete almaydı da keyindete almaydı

[6] (Käpirler, Payğambarğa): “Äy özine ügit (Quran) tüsirilgen! Sen anıq jındısıñ” dedi

[7] “Eger sen şınşıldardan bolsañ periştelerdi nege äkelmeysiñ?”

[8] Periştelerdi bir şındıq türinde ğana tüsiremiz de sol waqıtta olarğa mursa berilmeydi

[9] Rasında Qurandı Biz tüsirdik. Äri şın mäninde, onı Biz qorğawşımız

[10] Rasında (Muxammed Ğ.S.) senen burın alğaşqı toptarğa da elşi jiberdik

[11] Olarğa kelgen payğambardı, olar, mülde tälkek qılar edi

[12] Osılayşa (mazaqtağan närsesin) künäkarlardıñ jürekterine kirgizemiz

[13] Sonda da olar oğan senbeydi. Rasında burıñğılar da söytip ötken bolatın

[14] Eger olarğa kökten bir esik aşsaq, derew joğarı şığıp bara jatsa

[15] “Rasında közderimiz baylandı. Bälkim bizder jadılanğan elmiz” desedi

[16] Rasında biz kökte juldızdar jaratıp, qarawşılar üşin aspandı bezedik

[17] Sonday-aq ol kökti, bükil qarğıs tïgen şaytana qorğadıq

[18] Degenmen kim urlıqşılap tıñdasa, onı jarıq uşqın qwadı

[19] Tağı jerdi jaydıq ta oğan asqar tawlar ornalastırdıq. Sonday-aq ol jerdegi är närseni mälim mölşerde ösirdik

[20] Jäne jere sender üşin de, sender rïzıq bere almaytındar üşin de kün köris jasadıq

[21] Öytkeni, bizdiñ qasımızda är närseniñ qorları bar. Biraq belgili mölşerde ğana tüsiremiz

[22] Paydaı jelderdi jiberdik te aspannan jañbır jawdırıp, senderdi sonımen swsındattıq. Äytpese, sender onı jïnap ala almaysıñdar

[23] Küdiksiz biz tiriltemiz de öltiremiz. Sonday-aq barlığınıñ murageri bizbiz. (S. 88-A)

[24] Rasında senderden burın kelgenderdi de bilemiz. Sonday-aq keyingi keletinder de bizge mälim

[25] (Muxammed Ğ.S.) söz joq, Rabbıñ, olardı (qïyamette) jïnaydı. Öytkeni, Ol, xïkmet ïesi, tolıq bilwşi

[26] Rasında adamdı beynelengen qara balşıqtıñ sıñğırlap qurğağanınan jarattıq

[27] Jındardı da (adamnan burın) tütinsiz ottan jaratqan edik

[28] (Muxammed Ğ.S.) sol waqıtta Rabbıñ periştelerge: “Beynelengen qara balşıqtıñ kewip, sıñğırlağanınan Adam jaratamın” dedi

[29] Onıñ jaratılısın tamamdap, oğan ruxımnan ürlegen (jan salğan) sätte, oğan säjde qılıñdar

[30] Sonda perişteler tutas säjde qıldı

[31] Biraq, Ibilis säjde qılwşılarmen birge bolwdan bas tarttı

[32] (Alla T.): «Äy Ibilis! Sen nege säjde qılwşılarmen birge bolmadıñ» dedi

[33] (Ibilis): «Sen beynelengen qara balşıqtıñ kewip, sıñğırlağanınan jaratqan adamğa säjde etime bolmaydı» dedi

[34] (Alla): «Onda sen jannattan şıq. Öytkeni, sen qwıldıñ dedi

[35] “Şınında sağan qïyamet künine deyin lağınet bar…”

[36] (Ibilis): “Endeşe Rabbım! Mağan qayta tiriletin künge deyin keñşilik ber” dedi

[37] (Alla, Ibiliske): “Rasında sağan keñşilik berildi” dedi

[38] “Belgili bir merzimge deyin”

[39] (Ol): “Rabbım, meni qañğırtqandığıñ üşin; älbette adam balasına jer jüzindegi (jaman) närselerdi jaqsı körsetip, olardıñ barlığın adastıramın” dedi

[40] “Biraq, olardıñ işindegi nağız quldarıñdı adastıra almaymın” (dedi)

[41] (Alla): “Mağan keletin twra jol osı” dedi

[42] “Meniñ şınayı quldarıma ıqpalıñ jürmeydi. Biraq, sağan kim erse, adasqandardan boladı ”

[43] “Söz joq, olardıñ bäriniñ wädeli jeri jaćannam”

[44] Tozaqtıñ jeti qaqpası bar. Är qaqpağa olardan bir bölegi ayrıladı

[45] Sözsiz taqwalar baqşalarda jäne bastawlarda boladı

[46] Jannatqa amandıqpen kiriñder

[47] Olardıñ jürekterindegi kekti şığardıq. Twıs bolıp, taqtardıñ üstinde bir-birine qarsı otıradı

[48] Jannatta olar şarşamaydı da odan şığarılmaydı

[49] (Muxammed Ğ.S.) quldarıma xabar ber. Küdiksiz Men asa jarılqawşı, erekşe meyirimdimin

[50] Şın mäninde azabım da küyzeltwşi

[51] Olarğa Ibırayım (Ğ.S.) nıñ qonaqtarınıñ da jayın ayt

[52] Sol waqıtta perişteler, Ibırayım (Ğ.S.) nıñ janına kirip: “Sälem” degende, Ibırayım (Ğ.S.): “Biz senderden qorqamız” dedi

[53] (Perişteler): “Qorıqpa! Biz seni bilimdi bir ulmenen şüyinileymiz” dedi

[54] (Ibırayım Ğ.S.): “Mağan kärilik jetkende qwantasıñdar ma? Meni nelikten şüyinşileysiñder?”, - dedi

[55] (Perişteler): “Biz, seni bir şındıqpen şüyinşiledik. Endi küder üzwşilerden bolma!” dedi

[56] (Ibırayım Ğ.S.): “Rabbınıñ raxmetinen, adaswşılardan basqa kim küder üzedi?”, - dedi

[57] (Periştelerge): “Äy elşiler! Jumıstarıñ ne?”, - dedi

[58] (Elşiler): “Rasında biz bir qılmıstı elge jiberildik” dedi

[59] “Lut (Ğ.S.) tıñ sıbaylastarın tügel qutqaramız”

[60] “Biraq, onıñ jubayı qutqarılmaydı. Öytkeni, onı tïpıl bolatındardan bolwın uyğardıq”

[61] Elşiler, Lut semyasına kelgende

[62] “Sözsiz sender bögde kisilersiñder” dedi. (Lut Ğ.S. olarğa)

[63] (Elşiler): “Joq biz olardıñ kümandanğan azabın alıp keldik” dedi

[64] “Biz sağan naqtı şındıqtı ketirdik. Ärïne şın aytamız”

[65] “Derew keştiñ bir böliminde tün qatıp, üy-işiñdi alıp jönel. Öziñ, olardıñ artında jür. Senderden eşkim artına qaramasın. Buyırılğan jerge jete beriñder”

[66] (Lut Ğ.S. ğa): “Küdiksiz olardıñ soñı tañmenen joğaladı” degen buyrıqtı bildirdik

[67] Qalanıñ xalqı (arsızdıq istew üşin) qwanısıp jetti

[68] (Lut Ğ.S.): “Ras bular, meniñ qonağım. Meni qorlamañdar” dedi

[69] “Alladan qorqıñdar. Meni renjitpeñder…”

[70] (Olar): “Biz seni eldi qorğawdan tıymap pa edik?”, - dedi

[71] (Lut Ğ.S.): “Eger aytqanımdı isteytin bolsañdar, mınalar qızdarım” dedi

[72] (Muxammed Ğ.S.) Ömiriñe sert! Olar, rasında mastıqtarında del-sal edi

[73] Sonda olardı kün şığa aşçı dawıs aldı

[74] Onı, astı-üsti qıp, üsterine qatqan qïırşıqtan tas jawdırdıq

[75] Küdiksiz osıda, qırağılar üşin älbette önegeler bar

[76] Öytkeni, ol jer, jol üsitnde edi

[77] Küdiksiz osıda müminder üşin ğıbrat bar

[78] (Şuğayıp Ğ.S. nıñ eli) Äykelikter de zalım bolğan edi

[79] Olardı da jazalandırdıq. (Sadum, Äyke) ekewi de dañğıl jol üstinde

[80] Älbette (Salić eli) Xıjırlıqtar da payğambarlardı jasınğa şığarğan edi

[81] Olarğa muğjïzalarımızdı keltirdik. Alayda, olar, odan bet burğan edi

[82] Olar, tawlardan berik üyler üñgip alatın edi

[83] Sonda olardı da tañmenen aşçı dawıs qolğa aldı

[84] Olardıñ istegen eñbekteriniñ (mıqtı üyleriniñ) özderine bir paydası bolmadı

[85] Kökter men jerdi äri ekewiniñ arasındağı närselerdi bir şındıq boyınşa jarattıq. Sözsiz qïyamet keledi. Sondıqtan körkem, jumsaq sıñay bayqat

[86] Şınında Rabbıñ, Ol tolıq jaratwşı, asa bilwşi

[87] (Muxammed Ğ.S.) älbette biz sağan qaytalanıp oqılatın jeti ayattı (Fatïxa süresin) jäne ulı Qurandı berdik

[88] Käpirlerdiñ keybirewlerine, biz paydalandırğan närselerge köz süzbe. Olarğa qamıqpa. Musılmandarğa qanatıñdı jay

[89] “Şın mäninde men senderge aşıq eskertwşimin” de

[90] Söytip, bölwşilerge de Kitap tüsirgen edik. (Kitap ïeleri nemese Mekkelikter. B.J.M.K.R.T.X.J-Q)

[91] Olar, Qurandı bölşektegender. (Injil, Täwratqa säykespeydi jäne öleñ, sïqır, baqsılıq, ertegi t.b. dep toğız saqqa jügirtkender)

[92] (Muxammed Ğ.S.) Rabbıña sert, älbette olardı tügel suraqqa tartamız

[93] Olardıñ qılğan qılıqtarınan

[94] Sağan berilgen buyrıqtı aşıq uqtır da şerik qatwşılardan bet bur

[95] Ras seni mazaqtawşılarğa qarsı Biz jetip asamız

[96] Allamen birge basqa täñir qılıp alğandar, äli-aq biledi

[97] Rasında olardıñ aytqandarına köñliñniñ tarayğanın bilemiz

[98] Endi Rabbıñdı päktep, däriptep säjde etwşilerden bol

[99] Rabbıña, sağan ölim kelgenge deyin qulşılıq qıl

[1] Allanıñ ämiri keldi. Sondıqtan onıñ tez kelwin tilemeñder. Alla, olardıñ qosqan şerikterinen päk te joğarı

[2] Alla periştelerdi öz ämirlerinen bir rwxpenen (waxïmenen) quldarınan qalağanına:“Ras Menen basqa eşbir Täñir joq. Äri menen qorqıñdar” dep eskertiñder delingen türde tüsiriledi

[3] Ol kökterdi jäne jerdi şındıqpen jarattı. Olardıñ qosqan şerikterinen joğarı

[4] Adam balasın bir tamşı swdan jarattı. Sonda da ol aşıq janjalşı

[5] Tağı maldardı jarattı: Maldar da senderdi jılıtatın jäne basqa paydalı zattar bar. Äri olardan jeysiñder

[6] Sender üşin maldardı qoralağan waqıtta jäne örgizgen kezde,bir zawıq bar

[7] Maldar; jandarıñ qïnalıp, ereñ qalağa jetkizetin jükteriñdi köteredi. Ras Rabbılarıñ öte jumsaq, erekşe meyirimdi

[8] Jılqılardı, qaşarlardı jäne esekterdi minwleriñ äri zeynet üşin jarattı. (Biraq jılqı etin jewge boladı. J.B.M.K.T)

[9] Twra joldı tüsindirw Allağa tän. Ol joldıñ qïsığı da bar. Eger Alla qalasa, barlığıñdı twra jolğa salar edi

[10] Ol sonday Alla, senderge kökten jañbır jawdırıp, odan swsın jäne ol arqılı maldarıñdı jayatın orman şığardı

[11] Alla, senderge sw arqılı egin, zäytin, qurma ağaştarı, jüzimder jäne bükil ösimdikter ösiredi. Taq osında tüsinetin el üşin ärïne belgiler bar

[12] Al sender üşin tündi, kündizdi äri aydı, kündi istetti. Juldızdar da Onıñ ämirine bağınıstı. Taq osında, oylanğan qawım üşin älbette belgiler bar

[13] Sender üşin jer jüzinde türli-tüsti ne jaratqan bolsa, şın ügit alatın qawım üşin älbette ülgi bar

[14] Jäne de Ol, sonday Alla, jas et jewleriñ üşin jäne kïinip, tağınatın sändik-boyımdar şığarwlarıñ üşin teñizdi bağındırdı. Alladan rïzıq izdewleriñ üşin kemeniñ swdı jarıp bara jatqanın köresiñ. Ärïne şükirlik etesiñder

[15] Senderdi teñseltpew üşin jer jüzinde asqar tawlardı ornalastırdı. Jön tawıp jürwleriñ üşin özender, joldar jarattı

[16] Olar jol tawıp jüretin belgiler jäne juldızdar (jarattı)

[17] Jaratwşı birew, jarata almaytın birewmen teñ be? Endi de tüsinbeysiñder me

[18] Allanıñ nığımetin sanasañdar sanına jete almaysıñdar. Ras, Alla öte jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[19] Alla (T.) jasırın jäne körnew ne istegenderiñdi biledi

[20] Sonday Alladan basqa jalbarğandarı eş närseni jarata almaydı. Olar jaratılğandar

[21] Olar öli, tiri emes. Sonday-aq qaşan tiriletinderin bilmeydi

[22] Täñirleriñ bir-aq Täñir. Sonday aqïretke nanbawşılardıñ jürekteri qarsı. Sonday olar menmenswşiler

[23] Daw joq! Alla , olardıñ jasırğandarın körnew istegenderin biledi. Rasında Alla özin joğarı sanağandardı jaqsı körmeydi

[24] Qaşan olarğa: “Rabbılarıñ ne tüsirdi?”,-deydi

[25] Östip olar qïyamet küni, öz künälarınıñ keybirewin köteredi. Bayqañdar! Üstine alğan närseleri nendey jaman

[26] Rasında bulardan burıñğılar da aylakerlik istegen. Sondıqtan Alla, olardıñ qurılıstarınıñ irge tastarınan kelip, töbesi joğarıdan üsterine quladı. Sonday-aq olarğa añğarmağan jerden apat keldi. (Bul, Namruttıñ Babılda jasatqan, Alla tarapınan jibeilgen jel qulatqan munaranıñ mısalı. B.J.M.K.R.X.T)

[27] Sonsoñ qïyamet küni Alla olardı qorlaydı da: “Senderdiñ sol jayında talasqan ortaqtarım qayda?”, - deydi

[28] Sonday özderine zulımdıq etkenderdiñ perişteler jandarın alrda: “Eşbir jamandıq istemep edik” dep moyınsal boladı. Olay emes. Ras Alla senderdiñ istegenderiñdi jaqsı biledi

[29] Sondıqtan işinde müldem qalatın jaćannamnıñ esikterinen kiriñder. Özin joğarı sanağandardıñ ornı nendey jaman

[30] Sonday Alladan qorıqqandarğa: “Rabbılarıñ ne tüsirdi?”, - delinse, olar: “Ïgilik” deydi. Sonday-aq jaqsılıq istegenderge bul dünïede jaqsılıq bar. Ärïne aqïret jurtı tağı jaqsı. Älbette taqwalardıñ qonısı nendey jaqsı

[31] Olar, astarınan özender ağatın Ğadın baqşasına kiredi. Sonday-aq olar onda neni qalasa bar. Osılayşa, taqwalardı Alla sıylaydı

[32] Ol sonday taqwalar, jaqsı jağdayda perişteler jandarın alıp: “Senderge esendik bolsın, ğamaldarıña oray jannatqa kiriñder” deydi

[33] Qarsı bolğandar, özderine (jan alğış) periştelerdiñ kelwin nemese Rabbıñnıñ buyrığınıñ kelwin ğana küte me? Bulardan burıñğılar da osılayşa istegen bolatın. Sonday-aq Alla olarğa zulımdıq qılmadı. Biraq olar, özderine zulımdıq qılğan edi

[34] Sondıqtan istegen kesirleri özderine tïip, sonday-aq sayqı-mazaq qılğan närseleri öz bastarına jetti

[35] Allağa şerik qosqandar: “Eger Alla qalasa edi, biz de atalarımız da Alladan özge eşbir närsege tabınbas edik. Äri Onıñ buyrığınsız eş närseni aram etpes edik” dedi. Osılayşa, bulardan burıñğılar da istegen. Sonda elşilerge aşıq jalğastırw ğana mindet

[36] Rasında är ümmetke; “Allağa qulşılıq qılıñdar, tağwttan (tağwt dep şaytandı jäne adamdardıñ Allah Taaladan özge tabınğan barlıq närselerin aytadı) awlaq bolıñdar” deytin elşi jiberdik. Olardıñ keybirewlerin Alla oñğarıp, keybirewlerine adasw tïisti boldı. Al endi jer jüzinde keziñder de jasınğa şığarwşılardıñ ne bolğanın köriñder

[37] (Muxammed Ğ.S.) eger olardıñ oñğarılwına quştar bolsañ da ras Alla adastırğan birewdi oñğarmaydı. Äri olar üşin järdemşi joq

[38] Jäne de olar; “Alla, ölgen birewdi tiriltpeydi” dep,Allanıñ atımen qattı ant işti. Olay emes. (Ölikti tiriltw) Allanıñ şın wädesi. Biraq adamdardıñ köbi bilmeydi

[39] Alla, olarğa qayşılıqqa tüsken närselerin anıqtaw, qarsı bolğandardıñ ötirikşi ekenin bildirw üşin (ölikterdi tiriltedi)

[40] Bir närseniñ bolwın qalağanda, sözimiz tek qana oğan: “Bol” dew; sonda bola qaladı

[41] Sonday zulımdıqqa uşırağannan keyin Alla jolında bosqandardı, dünïede jaylı qonısqa ornalastıramız. Eger olar biletin bolsa, Aqïrettegi sıylığı tağı ülken

[42] Olar, sonday sabır etip, Rabbılarıña täwekel etkender

[43] (Muxammed Ğ.S.) senen burın da özderine waxï etip, erkekterdi ğana özine eldşi etip, jiberdik. Eger bilmeseñder, kitap ïelerinen surañdar

[44] Muğjïzalarmen, kitaptarmen (payğambarlar jiberdik.) Sağan da adamdar üşin tüsirilgendi aşıq bayan etersiñ dep, Qurandı tüsirdik. Ärïne olar tüsiner

[45] Sonday mekerliktiñ jamanın istegender, Allanıñ, özderin jerge juttırwınan nemese oylamağan jerden özderine azap kelwinen xawipsiz be

[46] Nemese olar kezip jürgende, özderin apat alwınan beybit boldı ma? Onda olar qaşıp qutıla almaydı

[47] Yakï olar, özderi qorıqqan apattıñ alwınan alañsız boldı ma? Şınında Rabbılarıñ asa jumsaq, erekşe meyirimdi

[48] (Säjde ayatı) olar Allanıñ jaratqan närseleriniñ oñ jäne sol jaqtardan awıtqıp, Alla bas qoyğan türde, olardıñ boy usınğanın körmey me

[49] Kökterde jäne jerde bolğan är jandıq äri perişteler, täkaparlanbay Allağa säjde qıladı

[50] Olar özderinen joğarıdağı / üsterindegi / Rabbısınan qorqadı jäne özderine buyırılğandı orındaydı

[51] Alla (T.): “Eki täñir jasap almañdar. Şın mäninde, Ol, bir-aq Täñir. Endeşe. Menen ğana qorqıñdar” dedi

[52] Kökterde jäne jerde bolğan närseler Onıñ ïeliginde. Udayı qulşılıq Allağa tän. Alladan basqadan qorqasıñdar ma

[53] Senderdegi är nığmet Alladan. Sonan keyin senderge zïyan jetse, sonda oğan jalbarınasıñdar

[54] Sonan soñ Ol, qïınşılıqtı ayıqtırğan sätte, bir bölimderiñ, Rabbılarına ortaq qosadı

[55] Olar bergen nığmetterimizge naşükirşilik etedi. Äzirşe paydalana turıñdar, jedel bilesiñder

[56] (Müşirikter) özderine bergen näsibemizden, ne ekenin bilmeytin buttarğa sıbağa arnaydı. Allağa sert! Bul jasama qılıqtarıñnan älbette suraqqa tartılasıñdar

[57] Tağı olar, Allağa qızdardı uyğardı. (Periştelerdi Allanıñ qızdarı deydi.) Alla, odan päk. Özderi üşin qalağanın (uldı) arnaydı

[58] Eger, olardıñ birewi qızben şüyinşilense, (äyeliniñ qız tapqanın estise,) onı aşw qısıp, beti qap-qara bola bastaydı

[59] Özine berilgen jaman xabardıñ saldarınan, elden jasırınadı. Onı qordıqqa şıdap ustaw nemese topıraqqa kömip tastaw ke rek pe? Al, olar, nendey jaman ükim beredi

[60] Sonday axïretke senbegen üşin mısaldıñ jamanı boladı. Mısaldıñ joğarısı, Allağa tän. Ol, üstem, xïkmet ïesi

[61] Alla, adam balasın, olardıñ kesirleri sebepti qolğa alatın bolsa, jer jüzinde eşbir jändik qalmas edi. Biraq olardı belgili bir merzimge deyin keşiktiredi. Al, qaşan olardıñ olardıñ merzimi kelse, Olar onı, bir sätke keyindete almaydı da ilgerilete almaydı

[62] Olar özderi jek körgen (qızdar)di Allağa uyğarıp, tilderimen, “Jaqsı närseler özderine tän” dep ötirik aytadı. Şäk joq! Olarğa tozaq bar. Ras olar, süyrelip barwşılar

[63] Allağa sert! (Muxammed Ğ.S.) Rasında senen burın da ümmetterge elşiler jibergen edik. Sonda da şaytan, olarğa, öz qılıqtarın äybet körsetti. Sondıqtan bügin de ol, olardıñ dosı. Olarğa küyzeltwşi azap bar

[64] Sağan Qurandı, olardıñ qayşılıqqa tüsken närselerin anıqtawıñ jäne ïman keltirgen el üşin twra jol äri ïgilik türinde ğana tüsirdik

[65] Alla aspannan jañbır jawdırıp, ölgen jerdi keyin onımen jandandırdı. Negizinde bunda tıñdağan qawım üşin ärïne ülgi bar

[66] Şın mäninde sender üşin maldar da, ğïbrat bar. Maldıñ qarnındağı qanımen jınnıñ arasınan şıqqan işwşilerge süykimdi nağız sütti senderge işkizemiz

[67] Qurma ağaştarınıñ jemisterinen jäne jüzimderden araq äri körkem körek jasap alasıñdar. Ras munda oylağan elge anıq ülgi bar. (Araqqa tıyım salınwdan burın tüsken ayat. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[68] (Muxammed Ğ.S.) Rabbıñ, arağa: “Tawlardan, ağaştardan jäne lapastardan uyalar jasap al!”, - dep nusqadı. (Jaratılıs qabılet berdi)

[69] “Sonsoñ är türli ösimdikten je de Rabbıñnıñ qolaylastırğan jolına tüs!” Aranıñ qarındarınan türli-tüste bal şığakdı. Onda adam balası üşin şïpa bar. Şınında munda da oylaytın qawmı üşin ğïbrat bar

[70] Alla (T.) senderdi jarattı jäne senderdi öltiredi. Keybirewleriñ, bilgennen keyin bilmeytin ömirdiñ qorına qaytarıladı. Küdiksiz Alla (T.) tolıq bilwşi, asa küşti

[71] Alla (T.) nesibede, biriñnen-biriñdi artıq qıldı. Sonday nesibeleri artıq etilgender, qol astındağılarğa bermeydi. Sonday-aq nesibede olar teñ. Olar Allanıñ nığmetine qarsı kele me

[72] Alla (T.) öz jınıstarıñnan jubaylar jarattı. Jubaylarıñnan senderge balalar, nemereler payda qıldı. Sonday-aq senderdi tap-taza närseleden rïzıqtandırdı. Sonda da olar, bos närselerge senip, Allanıñ nığmetine şükirsizdik ete me

[73] Olar, Alladan özge özderi üşin jer men kökten bir rïzıqqa ïe bolmaytın, jäne däñeñege şamaları kelmeytin närsege (putqa) şoqınadı

[74] Allağa mısal bermeñder. (Allanı eş närsege teñemeñder.) Negizinde Alla är närseni biledi, sender bilmeysiñder

[75] Alla bir mısal berdi; birewdiñ ïeligindegi eş närsege şaması kelmeytin qul men özine bizden körkem rïzıq bergen, sonda ol, odan körnew, kömes jumsaytın birewler teñ bola ala ma? Barlıq maqtaw Allağa tän. Biraq olardıñ köbi bilmeydi

[76] Tağı Alla (T.) eki kisini mısal keltirdi; ekewiniñ biri saqaw, şaması tükke kelmeydi. Ol, qojayınına jük. Onı qayda jumsasa da xayır keltirmeydi. Mine osı, ädiletti ämir etip, twra jolmen jürgen kisimen teñ be

[77] Kökterdegi jäne jerdegi sır Allağa tän. Qïyamet sağatı kirpik qaqqanday, tipti odan da jaqınıraq. Sözsiz, Allanıñ är närsege küşi tolıq jetwşi

[78] Alla (T.) sendedi analarıñnıñ qarnınan eş närse bilmeytin türde şığardı da senderge estw, körw jäne oylaw qabıletin berdi. Ärïne şükirşilik etersiñder

[79] Olar aspan bostığındağı bağınıştı qustı körmey me? Olardı Alladan basqa eşkim ustap tura almaydı. Negizinen sonda ïman keltirgen qawım üşin älbette belgiler bar

[80] Alla (T.) senderge üyleriñdi turaq qıldı. Äri sender üşin maldardıñ terilerinen, tasınğan künderiñde, otırrğan künderiñde jeñil paydalanwlarıña bolatın baspanalar, jünderinen, jabağılarınan äm qıldarınan bir merzimge deyin tutınw buyımdarın, sawda zattarın payda qıldı

[81] Alla jaratqandarınan köleñkeler jasap, jäne tawlardan ıqtasındar payda qıldı. Sonday-aq sender üşin ıstıqtan qorğaytın kïimder jäne soğısta qorğanatın sawıttar payda qıldı. Osılayşa senderge nığmetterin tamamdadı. Ärïne boy usınarsıñdar

[82] Sonda da eger olar jaltaysa, sağan aşıq türde jalğastırw ğana mindet. (Äy Elşim)

[83] Olar Allanıñ nığmetterine moyındaydı da keyin oğan qarsı keledi. Negizinen olardıñ köbi qarsı

[84] Qïyamet küni, är ümmetten bir ayğaq jiberemiz. Qarsı bolğandarğa ruxsat berilmeydi de olardan jaqsılıq kütilmeydi

[85] Zulımdıq qılğandar, azaptı körgende, olardan jeñitilmeydi de olarğa mursa berilmeydi

[86] Allağa şerik qosqandar, qosqan ortaqtarın körgen sätte: “Rabbımız! Senen özge sïınğan ortaqtarımız osı” deydi. Olar: “Tipti sender mülde ötirikşisiñder” dep, sözdi olarğa tastaydı

[87] Olar, ol küni Allağa boy usınadı. Olardıñ jasandı täñirleri olardan ğayıp boladı

[88] Sonday qarsı bolğandarğa jäne Allanıñ jolınan tosqandarğa, buzıqtıq qılğandıqtarı üşin; qïnaw üstine qïnaw arttıramız

[89] Qïyamet küni är ümmettiñ işinde, özderinen bir ayğq äkelemiz. (Muxammed Ğ.S.) seni osı ümmetke ayğaq qılıp keltiremiz. Sonday-aq sağan är närseni aşıqtaytın jäne Musılmandar üşin twra jol, ïgilik äm qwanış türinde Qurandı tüsirdik

[90] Negizinde Alla ädiletti, ïgilikti jäne ağayınğa qaraylaswdı buyıradı. Jäne de arsızdıqtan, qarsılıqtan äm zorekerlikten tıyadı. Senderge nasïxat beredi. Ärïne tüsinersiñder

[91] Qaşan serttesseñder, Allağa beregn sertteriñdi orındañdar. Anttarıñdı, Allanı özderiñe kepil etip, bekitkennen keyin buzbañdar. Küdiksiz Alla ne istegenderiñdi biledi

[92] Bir toptı basqa toptan üstem degen sıltawmen aralarıñdağı anttarıñdı buzıp, jibin mıqtap ïirgennen keyin tarqatqan qatın qusağan bolmañdar. Şın mäninde Alla senderdi osımen sınaydı. Sonday-aq dünïede qayşılıqqa tüsken närseleriñdi qïyamet küni senderge aşıqtaydı

[93] Eger Alla qalasa edi, senderdi bir-aq ümmet qılar edi. Alayda, Alla kimdi qalasa, adastırıp kimdi qalasa, twra jolğa saladı. Älbette istegenderiñnen suralasıñdar

[94] Anttarıñdı aldawğa sıltaw qılmañdar. Ayaq berik basılğannan keyin tayıp, Allanıññ jolınan tosqandıqtarıñ üşin jamandığın tatasıñdar. Äri senderge zor azap bar

[95] Allanıñ antın arzımaytın närsege ayırbastamañdar. Biletin bolsañdar, Allanıñ qasındağı ğana jaqsı

[96] Senderdiñ jandarıñdağı dünïelik tügeydi de Allanıñ qasındağı qaladı. Ärïne sabır etkenderdiñ sıylığın, istegen isterinen de jaqsıraq beremiz

[97] Er nemese äyelden kim sengen boyda tüzw is istese, älbette onı jaqsı tirşilikte jasatamız. Äri olarğa istegen isterinen jaqsıraq sıylıq beremiz

[98] Qaşan Quran oqısañ, qwılğan şaytannan Allağa sïın

[99] Şın mäninde ïman keltirip, Rabbılarına täwekel etkenderge şaytannıñ bir üstemdigi bolmaydı

[100] Şınında onıñ üstemdigi, onı dos tutıp Allağa şerik qatwşılarğa ğana jüredi

[101] Biz, bir ayattıñ ornına basqa ayattı awıstırğan kezde, Alla neni tüsirgenin jaqsı biledi. Alayda olar Payğambarğa: “Sen anıq jalaqorsıñ” deydi. Olay emes. Olardıñ köbi tüsinbeydi

[102] (Muxammed Ğ.S.) Jebireyil, Qurandı; şınayı türde ïman keltirgenderdi bekemdew äm Musılmandar üşin twralıq äri qwanış türinde Rabbıñ tarapınan tüsirdi

[103] Ras bilemiz. Öytkeni, olar: “Qurandı Muxammedke bir Adam üyretedi ” deydi. Olardıñ uyğarğan adamınıñ tili bögde. Al bul Quran aşıq Arap tilinde

[104] Şınında Allanıñ ayattarına senbegenderdi, Alla oñğarmaydı. Sonday-aq olar üşin küyzeltwşi azap bar

[105] Şın mäninde Allanıñ ayattarına senbegender, orınsız jasınğa şığaradı. Mine solar, jalğanşılar

[106] Jüregi ïmannan ornıqqannan keyin zorlıq körgen birewden basqa birew; ïman keltirgennen keyin Allağa qarsı kelse, sonday-aq birew köñilin ïmansızdıqqa berse, oğan Allanıñ aşwı jäne olarğa zor azap bar. (Bul ayat boyınşa, jüregindegi Allağa senimi mıqtı birewdiñ zorlıq körgende qarsılıq söz aytwına boladı. B.J.M.K.R.X.T)

[107] Bul jağday, olardıñ dünïeni, aqïretke balap jaqsı körwleriniñ saldarınan. Şınında Alla, qarsı bolğan eldi oñğarmaydı

[108] Mine, bular sonday; Alla, olardıñ jürekterin, qulaqtarın jäne közderin bitep qoyğan. Tağı olar mülde käpersiz

[109] Söz joq! Olar axïrette zïyan tartwşılar

[110] (Muxammed Ğ.S.) negizinen Rabbıñ; qapa körgennen keyin bosqandardıñ , soğısqandardıñ jäne sabır etkenderdiñ (jarı.) Küdiksiz Rabbıñ budan keyin asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[111] Qïyamet küni ärkim özin qutqarwğa tırısadı. Sonday-aq ärkimge istegeniniñ bodawı beriledi

[112] Alla senderge beybitşiliktegi jaybaraqat bir kentti mısal berdi: Oğan är taraptan mol rïzıq kelwşi edi. Aqırında, Allanıñ nığımetine qarsı keldi. Sondıqtan Alla olarğa qılıqtarınıñ saldarınan aşarşılıq jäne xawip-qaterdiñ tonın kïdirip japa tarttırdı. (Bul Mekke kenti. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[113] Rasında olarğa özderinen payğambar keldi de olar onı jasınğa şığardı. Sondıqtan ol zalımdardı azap qolğa aldı

[114] Al, endi Allanıñ senderge bergen rïzığınıñ xalal,tazasınan jeñder. Sonday-aq eger Oğan ğana qulşılıq qılatın bolsañdar, Allanıñ nığmetine şükirşilik qılıñdar

[115] Şın mäninde senderge jemtik, qan, doñız eti jäne Alladan basqanıñ atın alıp bawızdalğandı aram etti. Sonda birew zorlansa, bas tartpasa, şekten şıqpasa, küdiksiz Alla, asa jarılqawşı, erekşe meyirimdi. (S.173-A)

[116] Tilderiñniñ “bul aram,bul xalal” dep ötirik sïpattağanın aytpañdar Allağa ötirik jala japsırğan bolasıñdar. Şınında Allağa ötirik, jala japsırğandar, qutılmaydı

[117] Dünïe az bir kün körinis. Olar üşin küyzeltwşi azap bar

[118] (Muxammed Ğ.S.) Yaćwdïlerge aram etilgen närselerdi burın sağan bayan qılğan edik. (S. 146-A.) Biz olarğa ädiletsizdik istemedik. Olar özderine zulımdıq qıldı

[119] (Muxammed Ğ.S.) sonsoñ rasında Rabbıñ, bilmey jamandıq istep, isterin tüzeltkender jağında. Ras Rabbıñ budan keyin de älbette jarılqawşı, erekşe meyirimdi

[120] Şınında Ibırayım (Ğ.S.) nağız Allağa boysunwşı, xaqqa beyim bir basşı edi

[121] Allanıñ nığmetterine şükir etwşi edi. Alla, onı tañdap, twra jolğa saldı

[122] Oğan dünïede jaqsılıq berdik. Sonday-aq ol, axïrette de älbette ïgilerden boladı

[123] (Muxammed Ğ.S.) Sonan soñ sağan, xaqqa beyim Ibırayım (Ğ.S.) nıñ jolın qwıñdı waqï ettik. Ol şerik qatwşılardan bolğan emes

[124] Şın mäninde senbi; ol jayında talasqandarğa (mereke) küni qılındı. (Muxammed Ğ.S.) ras Rabbıñ, qïyamet küni, olardıñ aralarındağı talastarğa ükim beredi. (S.163-A)

[125] Adamdardı Rabıñnıñ jolında danalıq jäne körkem ügit arqılı şaqır. Äri olarmen körkem türde küres. Küdiksiz, Rabbıñ Ol, twra jol tapqandardı da jaqsı biledi

[126] Eger duşpanğa jaza berseñder, özderiñe istelgen tärizdi ğana isteñder. Eger sabır qılsañdar, ärïne Ol, sabırlılar üşin xayırlı boladı

[127] (Muxammed Ğ.S.) sabır et! Sabır etwiñ Allanıñ ğana märxameti. Olarğa keyime de olardıñ istegen mekerlerine tarılma

[128] Şınında Alla, taqwalarmen sonday-aq jaqsılıq istewşilermen birge

[1] Qulın (Muxammed Ğ.S. dı) bir tüni özine belgilerimizdi körsetw üşin Mesjid Aqsağa aparğan Alla,är türli kemşilikten päk. Şäksiz Ol, estwşi, bilwşi. (Muxammed Ğ.S. bir tüni Jebireyil Ğ.S. arqılı Buraqqa mingizilip, Mesjid Xaramnan Mesjid Aqsağa aparılıp, ol aradan da kökke şığarılıp, bir demde adam balasınıñ ölşewli seziminen tıs därejege ïe bolıp qaytqan “Mïğraj” waqïğası. S. 1-18-A)

[2] (Musa )Ğ.S. ğa Kitap berdik te onı Ïsraïl urpaqtarına: “Menen özgeni ïe tutpañdar!”,-dep jolbasşı qıldıq

[3] Äy Nux (Ğ.S.) pen birge (kemege) tüsirgenderimizdiñ urpaqtarı! Küdiksiz ol, şükir etwşi bir qul edi

[4] Kitapta Ïsraïl uldarına: “Ärïne jer jüzinde eki reet buzğınşılıq qılıp, öte täkapparlanasıñdar” dep eskerttik

[5] Eki wädeniñ alğaşqısı kelgen kezde, olarğa, qattı jawınger quldarımdı jiberdik te olar üylerdiñ aralarına deyin kirdi. Bul orındalatın wäde edi

[6] Sonsoñ senderdi olarğa üstem qıldıq. Äri senderdi maldar, balalar arqılı qwattap, san jağınan da molayttıq. (Olardıñ birinşi astamşılığı; Täwratqa qarsı kelw, Şağyanı öltirw. Ekinşisi: Zäkerïya, Yaxïyanı öltirw jäne Ğïsağa qastandıq. Jeñilisteri: Sanjarıp, Baxtınasar, Jalut däwirleri. Jaqsarğan däwirleri; Danyal, Däwit däwirleri. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[7] Eger ïgilik isteseñder, özderiñ üşin; Jamandıq isteseñder tağı özderiñe tän. Ekinşi wädeli mezgil kelgen kezde ; betteriñdi buzıp, qınjıltw üşin jäne alğaşqı kirgenderindey Mesjid Aqsağa kirip, tas talqan qılwları üşin (jiberdik)

[8] Mümkin Rabbılarıñ märxamet eter. Eger qaytalasañdar, Biz de qayta jazalaymız. Sonday-aq jaćannamdı käpirlerge zindan qıldıq

[9] Negizinde osı Quran eñ twra jolğa saladı. Äri durıs is istegen müminder üşin ärïne zor sıylıq bar ekendigin şüyinşileydi

[10] Ras axïretke senbegender üşin küyzeltwşi azap äzirledik

[11] Adam balası jamandıqtı jaqsılıq tilegendey tileydi. Negizinen adam balası tım şıdamsız

[12] Kün men tündi eki belgi jasadıq. Sonda tün belgisin ketirip, kündizdi; Rabbılarıñnıñ keñşiliginen nesibe izdewleriñ jäne jıldardıñ sanın; zamannıñ esebin bilwleriñ üşin jarıq qıldıq. Sonday-aq är närseni aşıq bayan ettik

[13] Är adamnıñ qılığın moynına qoyamız. Sonday-aq qïyamet küni onıñ kitabın şığaramız. Oğan aşılğan türde kezdesedi

[14] “Kitabıñdı oqı. Bügin esep berw turğısınan öz-öziñe jetesiñ” (delindi)

[15] Kim twra jolda jürse, şın mäninde özi üşin twra jolda jüredi. Al kim adassa, sonda ol öz zïyanına ğana adasadı. Eşkim basqanıñ künäsin kötermeydi. Biz bir payğambar jibermeyinşe eşkimge azap qılmaymız

[16] Qaşan bir ölkeni joq etkimiz kelse, olardıñ däwlet mastarına ämir etemiz. Sonda olar oğan qarsı keledi. Sondıqtan olarğa degen söz (ükim) şındıqqa aynaladı. Söytip olardı negizinen joq etemiz

[17] Nux (Ğ.S.) tan soñ ğasırlar boyı qanşalağandı joq ettik. (Muxammed Ğ.S. ) Rabbıñ quldarınıñ qılmıstarın bilw, körwde jetip asadı

[18] Kim dünïeni qalasa, Biz de qalağan kisimizge dünïede qalağanımızdı beremiz Sonsoñ onı jaćannamğa salamız. Ol, oğan qorlanıp, märxametke zaq bolğan türde kiredi

[19] Al kim mümin bolğan türde, axïretti qalap, sol üşin tırıssa, mine solardıñ tırıswları şükirge (qabıldanwğa) layıq

[20] (Muxammed Ğ.S.) dünïe tilegen bularğa da axïret tilegen olarğa da Rabbıñnıñ märxametinen beremiz. Negizinen Rabbıñnıñ bereri tıyılmaydı

[21] Olardıñ keybioewlerin, keybirewlerinen qalayşa üstem qılğanımızğa qara! Ärïne aqïret, därejeler turğısınan tağı iri, artıqşılıq jağınan da tağı zor

[22] Allamen birge basqa täñir jasama ! Onda qorlanğan türde otırıp qalasıñ

[23] Rabbıñ, özine ğana ğïbadat etwleriñdi, äke-şeşege jaqsılıq qılwlarıñdı ämir etti. Al eger ol ekewiniñ biri nemese ekewi de jandarıñda kärilikke jetse: “Tuć” deme. (Keyis bildirme.) Sonday-aq ol ekewin zekime de, ol ekewine sıpayı söz söyle

[24] Ol ekewine kişireyip märxamet quşağın jay da: “Rabbım! Ol ekewi meni kişkentayda tärbïelegendey Sen de olardı märxametiñe böley kör!”,-de

[25] Rabbılarıñ işteriñdegi närselerdi jaqsı biledi. Eger ïgilerden bolsañdar, negizinde Alla, boysunwşılardı jarılqaydı

[26] Twısı jaqındarğa, miskinderge, jolda qalğandarğa mindetti türde qaraylasıñdar. Jäne mülde ısırap qılmañdar

[27] Şınında ısırapqorlar şaytannıñ twısı. Al şaytan, Rabbıña öte qarsı

[28] Rabıñnıñ märxametin izdep, ümit etken türde jaltaqtasañ , (qola bolğandıqtan bere almasañ ,) onda olarğa sıpayı söyle

[29] Qolıñdı mülde moynıña baylawlı qılma da bütindey aşpa. (Öte sarañ bolma da bir-aq berme .) Onda sögiske uşırap, tarşılıqta qalasıñ

[30] Şınında Rabbıñ qalağan kisisine nesibesin keñitip, tarıltadı. Küdiksiz Ol quldarınan tolıq xabar alwşı, körwşi

[31] Bir de kedeyşilikten qorqıp, balarıñdı öltirmeñder. Biz olardı da senderdi de körektendiremiz. Rasında olardı öltirw zor qatelik. (Jaćïlïet däwirinde, araptar qız balaların tiridey kömip tastaytın bolğan.. S.59-A)

[32] Zïnağa jolamañdar. Öytkeni, Ol anıq arsızdıq jäne jaman jol. (Zïnağa juwımañdar: “Soğan beyimdeletin är türli äreketterden awlaq bolıñdar!”,- degen mañızda. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[33] Aram , aram etken kisini öltirmeñder! Biraq tïisti bolsa öltiriledi. Al birew jazıqsız öltirse, sonda öliktiñ ïesin erikti ettik. Öltirwde şekten aspasın. Öytkeni, oğan järdem etiledi. (Öş äperiledi)

[34] Jetimniñ malına jolamañdar. Biraq ol, erjetkenge deyin jaqsılap şığıswğa boladı. Sertti orındañdar. Söz joq, wäde suraladı

[35] Ölşegende twra ölşep, twra tarazamen tartıñdar! Osı xayırlı nätïje turğısınan da jaqsı

[36] Öziñ bilmegen bir närseniñ soñına tüspe. Rasında, qulaq, köz jäne jürek olardıñ barlığı odan suraladı

[37] Jer jüzinde dandaysıp jürme. Öytkeni, sen jerdi äste jara almaysıñ da boy jağınan da tawlarğa jete almaysıñ

[38] Osı barlıq jaman närseler, Rabbıñnıñ qasında jek körilgen

[39] (Muxammed Ğ.S.) mine osı, Rabbıñnıñ sağan waxï etken xïkimetinen; Alla men birge basqa täñir jasama: Sögis berilgen, märxametten qwılğan türde tozaqqa tastalasıñ

[40] Rabbılarıñ senderge uldardı arnap, özine periştelerden qız etip aldı ma? Şınında älbette awır söz söyleysiñder

[41] Rasında bul Qurandı nasïxat üşin qayta-qayta bayan ettik. Degenmen olardıñ jïrenişterin ğana arttırdı

[42] (Muxammed Ğ.S.): “Eger Alla men birge olardıñ aytqandarınday täñir bolsa edi, onda ärïne ğarşınıñ ïesine bir jol izder edi. (Ne qarsı şığar edi, nemese boy usınar edi)

[43] Alla (T.) olardıñ aytqan närselerinen päk, üstem, iri

[44] Jeti kök jäne jer, sonday-aq ondağı bolğandar, Alanı päkteydi. Onı päktep, maqtamaytın eş närse joq. Biraq sender olardıñ tasbïxtarın (päktewlerin) tüsine almaysıñdar. Şınında Alla öte jumsaq, asa jarılqawşı

[45] (Muxammed Ğ.S.) sen qaşan Quran oqısañ senimen axïretke senbegenderdiñ arasına kömes bir perde jasaymız

[46] Olardıñ jürekterine Qurandı tüsinwlerine kedergi jäne qulaqtarına qağa beris jasadıq. Quranda Rabbıñdı bir ğana dep eske alğan keziñde, olar jïren türde arttarına burılıp kete beredi

[47] Biz, olar seni tıñdağanda, qaytıp tıñdağandarın jäne özara sıbırlasqanda zalımdardıñ: “Sender, jadılanğan birewge ğana ilesesiñder” degendikterin jaqsı bilemiz

[48] Qara! Olar qanday mısaldar berdi. (Aqın, sïqırşı, baqsı, jındı dedi.) Olar, söytip adastı. Olar endi jol taba almaydı

[49] Olar: “Biz, süyekter jäne qoqıs bolğan kezde, jaña bir jaratılıspen qayta tirilemiz be? ”,-dedi

[50] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: “Tas bolıñdar” de

[51] “Älde tipti oylarıñdağı eñ zor jaratılıs bolıñdar. (Qayta tiriltilesiñder.) ”Sonda olar: “Bizdi kim qayta tiriltedi?”,-deydi. “Jaqında bolatın şığar” de

[52] Senderdi şaqırğan küni, Onı däriptey qabıldap, (qabırda) az ğana jattıq dep oylaysıñdar

[53] Quldarıma ayt! “Eñ sıpayı türde söylesin. Öytkeni, şaytan aralarına buzaqılıq salar. Rasında şaytan adamdar üşin aşıq duşpan”

[54] Rabbılarıñ senderdi jaqsı biledi. Qalasa, märxamet etedi de qalasa, azap etedi. Seni olarğa qorğawşı etip, jibermedik

[55] Rabbıñ kökter men jerdegi ärkimdi jaqsı biledi. Rasında payğambardıñ birewlerinen,birewlerin artıq qıldıq. Sonday-aq Dawıtqa Zäburdı berdik

[56] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: “Alladan özge (täñir dep) oylağandarıñdı şaqırıñdar. Olardıñ, qïınşılıqtarıñdı ayıqtırwğa, senderden burıp, jiberwge şamaları kelmeydi” de

[57] Olardıñ sïınğandarı; (perişteler, payğambarlar, jındar. K. B.J.M.R. ) Rabbılarına qaysıları jaqın bolamız dep, qulşılıq arqılı izdenedi. (S. 35-A.) Raxmetinen ümit etip, azabınan qorqadı. Negizinde Rabbıñnıñ azabı seskenwge tïisti

[58] Biz qïyamet küninen burın joq etpegen nemesen qattı azapqa uşıratpağan eşbir kent bolmas. Bular, Kitapta (Lawxıl Maxfuzda ) jazwlı

[59] Bizdiñ muğjïzalar jibermewimiz burınğılardıñ muğjïzanı jasınğa şığarwı ğana boldı. Sonday-aq Sämüd eline körnew türde arwana jiberdik. Biraq oğan zulımdıq qılıp, öltirdi. Negizinde muğjïzalarımızdı üreylendirw üşin ğana jiberemiz

[60] (Muxammed Ğ.S. ) bir kezde sağan: “Negizinde Rabbıñ adamdardı bawrağan” degen edik. Sağan Mïğrajda biz körsetkendi (B.J.M.K.R.X.T.J-Q.) jäne Qurandağı qarğalğan ağaştı (S.43-A.) adamdarğa bir sınaq qıldıq. (Öytkeni, Mïğraj waqïğasına da tozaqtağı Zaqqum ağaşına da senbegen.) Olardı qorqıtwımız, zor qateleswdi ğana arttıradı

[61] Sol waqıtta periştelerge: “Adamğa säjde qılıñdar!”,-dedik. Sonda olar derew säjde qıldı. Biraq Ibilis säjde qılmay: “Balşıqtan jaratqanıña säjde qılamın ba?”,-dedi

[62] Ibilis: “Osı, menen ardaqtı qılğanıñdı kördiñ be? Eger meni qïyamet künine deyin keşiktirseñ, älbette urpaqtarıñnıñ öte azınan basqasın qırıma bir alamın” dedi

[63] (Alla): “ Ket! Endi olardan kim sağan erse, sonda ras jazalarıñ jaćannam boladı. Tolıq bir jaza ” dedi

[64] “Olardan şamañ kelgenin dawsıñmen äwliktir. Jäne olarğa, attı, jayaw türde kelip, baybalamdap, dürliktir. Sonday-aq olardıñ maldarına, balalarına (aramdıq aralastırıp) ortaq bol. Olarğa jalğan wäde ber. ” Negizinde şaytan olarğa aldawdan basqa wäde bere almaydı

[65] “Şınayı quldarım bolsa, olarğa ıqpalıñ jürmeydi. Rabbım wäkildikte jetik.”

[66] Rabbılarıñ sonday Alla; öziniñ keñşiliginen nesibe izdewleriñ üşin teñizde keme jürgizedi. Öytkeni, Ol, senderge öte meyirimdi

[67] Sender teñizde bir qïınşılıqqa dwşar bolğan sätte, Alladan basqa sïınğandarıñ joq boladı. Al endi senderdi qutqarıp, qırğa şığarsa, jalt beresiñder. Negizinde adam balası tım näsükir

[68] Allanıñ qurılıqta da senderdi jerge juttırwınan nemese senderge tastı boran jiberwinen xawipsizsiñder me? Soñıra özderiñe bir bolıswşı taba almaysıñdar

[69] Ne senderdi qaytadan teñizge qaytarıp, qarsılıqtarıñnıñ saldarınan bir quyın jiberip, swğa batırwınan beybitsiñder me? Sonda senderge bolısıp, bizdi qwalawşı taba almaysıñdar

[70] Rasında Adam balasın ardaqtadıq. Sonday-aq olardı qrılıqta da teñizde de köliktendirdik. Äri olardı jaqsı närselermen qorektendirdik. Äm olardı jaratqandarımızdıñ köbinen ne qurlım artıq jarattıq

[71] (Muxammed Ğ.S.) bir küni bükil adam balasın bastıqtarımen birge şaqıramız. Sonda kimniñ kitabı oñınan berilse, mine solar, kitaptarın oqïdı. Olarğa qılday qïyanat bolmaydı

[72] Bul dünïede şındıqtı körmegender, aqïrette soqır äri joldan adasqan boldı

[73] (Muxammed Ğ.S.) olar seni, sağan waxï etkenimizden basqa närseni, bizge jala japsırtıp buzwğa jaqındadı. Sol waqıtta olar, seni dos tutadı

[74] Eger biz seni bekemdemesek edi, ärïne olarğa biraz beyimdewge jaqındar ediñ

[75] Eger onday bolsa, sağan tirşilikte de qaytıs bolğannan keyin de älbette eselep azap tattırar edik. Sosın öziñe, bizge qarsı järdemşi taba almas ediñ. (Bul ayattar, müşrikterdiñ Muxammed Ğ.S. ğa kelip, keybir dinï erejelerdiñ öz qalawlarına säykes orındalwın talap etkendikterine baylanıstı tüsken. B.J.R.X.T.J-Q)

[76] (Muxammed Ğ.S.) olar seni, türtki salıp, jerden (Mekkeden) şığara jazdadı. Sonda olar, senen keyin öte az turadı. (Olarğa Mekkeniñ bayanı bolmaydı)

[77] Rasında senenburın jiberegn elşilerimizde de jol osı edi. (Elşilerdi qwğandar, opa tappağan edi.) Bizdiñ jolımızda eşbir özgeris tappaysıñ

[78] Tüs qïğannan, tünniñ qarañğılığına deyin namaz oqı. (Besin, ekinti, aqşam jäne jaşıyıq namazdarı.) Äri tañ namazın oqı. Küdiksiz tañ namazına perişteler de qatınasadı. (J.M.K.R. t.b)

[79] (Muxammed Ğ.S.) Tünnen oyanıp (Quranmen) öziñe tän näpil oqı. Rabbıñnıñ seni bir maqtawlı orınğa jetkizwinen ümit etiledi. (Bul zor şapağat ornı. B.J.M.K.R.X.T.J-Q)

[80] (Muxammed Ğ.S.): “Rabbım! Meni (kirer jerime) şındıqpen kirgiz de (şığar jerimnen) şındıqpen şığar. Äri mağan öz qasıñnan jeñis kömek et” de

[81] “Xaqïqat keldi. Negizsiz närseler joyıldı. Sözsiz, beker närseler joyıladı” de

[82] Qurannan, müminderge, şïpa jäne raxmet tüsiremiz. Ol, zalımdardıñ zïyanın tım arttıra tüsedi

[83] Biz adam balasına nığmet bergen kezde, jaltayıp, bir jağına qıñırayıp aldı. Qaşan oğan bir sätsizdik jetse, mülde küder üzedi

[84] (Muxammed Ğ.S.): “Ärkim öz jön körgenin isteydi. Sonda Rabbıñ, kimniñ twra jolda ekenin jaqsı biledi” de

[85] (Muxammed Ğ.S.) olar senen (rux) jan twralı suraydı: “Ol, Rabbımnıñ ämirinen. Senderge öte az mälimet berildi” de

[86] Ärïne qalasaq, sağan waxï etken Qurandı alıp alar edik. Keyin Bizge qarsı bir jar taba almas ediñ

[87] Biraq Rabbıñnıñ märxameti boyınşa qaldırdıq. Öytkeni, sağan, Rabbıñnıñ keñşiligi tım zor

[88] (Muxammed Ğ.S.): “Eger adamdar, jındar osı Qurannıñ uqsasın keltirwge jïnalsa, tipti olar, bir-birine kömekşi bolsa da keltire almaydı” de

[89] Rasında Biz bul Quranda adam balası üşin är närseniñ mısalın aşalap, bayan ettik. Sonda da adamdardıñ köbi, bas tartıp, mülde qarsı keldi

[90] Olar: “Bul jerden sen bizge, bastaw ağızğanğa deyin sağan äste senbeymiz” dedi

[91] “Nemese seniñ qurmadan, jüzimnen bir baqşañ bolsın. Sonda onıñ aralarınan özender ağızıp qoyarsıñ”

[92] “Ne oylağanıñday aspandı üstimizge kesek türinde tüsirersiñ. Yakï Allanı, periştelerdi betpe-bet keltirersi.”

[93] “Ne bolmasa, altınnan bir üyiñ bolsın. Yakï aspanğa şığarsıñ. Sonda da bizge oqïtın bir Kitap tüsirmeyinşe, kökke şıqqandığıña äste senbeymiz” dedi. (Muxammed Ğ.S.): “Rabbımdı päkteymin! Men bir adam balası Payğambar ğanamın.” de

[94] Adam balasına; Payğambar, twra jol (Quran) keltirgen kezde, olardıñ: “Alla; adamdı, payğambar qılıp, jiberdi me?”, - degen sözderi ğana ïman keltirwlerine bögent boldı

[95] (Muxammed Ğ.S.): “Eger jer jüzinde beybit jürgender, perişteler bolsa edi, ärïne olarğa kökten perişte elşi jiberer edik” degendi, ayt

[96] Olarğa: “Alla sender men meniñ aramda kwälik turğısınan jetip asadı. Şın mäninde Ol, quldarınan tolıq xabar alwşı, asa qırağı” de

[97] Alla kimdi oñğarsa, sonda ol twra jolda. Alla kimdi adastırsa, oğan Alladan özge järdemşi taba almaysıñ. Biz olardı qïyamet küni, betimen jer basqan, saqaw jäne sañıraw türde jïnaymız. Orındarı tozaq, tolastağan sayınolarğa jalının arttıra tüsemiz

[98] Bul olardıñ sazayı. Öytkeni, olar ayattarımızğa qarsı keldi. Jäne: “Biz süyekter tipti qoqım topıraq bolıp ketken kezde; jañadan jaratılıp, tirilemiz be?”, - dedi

[99] Olar şınında kökter men jerdi jaratqan Allanıñ; özderi sïyaqtılardı da jaratwğa küşi jetetindigin körmey me? (Alla) olar üşin bir belgili merzim jasağan; onda äste şek joq. Sonda da zalımdar bas tartıp, mülde qarsı keldi

[100] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: “Eger sender Rabbımnıñ raxmetiniñ qazınasına ïe bolsañdar, sol waqıtta da onıñ jumsalıp ketwinen qorqıp, ärïne ünemşilik ister ediñder. Öytkeni, adam balası tım sarañ” de

[101] Rasında Musa (Ğ.S.) ğa toğız aşıq muğjïza bergen edik. (Tayaq, qoldıñ jarqırawı şegirtke, bït, qan, tastan sw şığarw, teñizdiñ jarılwı jäne Tur tawınıñ köterilwi. B.M.K...) (Muxammed Ğ.S.) Ïsraïl urapqtarınan sura: Musa olarğa kelegn kezde; Perğawın: “Äy Musa! Ärïne seni sïqırlağan dep oylaymın” degen edi

[102] Musa (Ğ.S.): “Rasında sen bulardıñ; kökter men jerdiñ Rabı tüsirgen körnew muğjïzaları bar ekenin bilesiñ. Äy Perğawın? Şın mäninde men, seni tïpıl boladı dep oylaymın”, - degen edi

[103] Aqır (Perğawın) Ïsraïl urapqtarın memleketten şığarğısı keldi. Sonda onı, onımen birge bolğandardı swğa batırıp jiberdik

[104] Odan keyin Ïsraïl urapaqtarına: “Bul jerge (Mısırğa) ornalasıñdar. Qaşan qïyamet wädesi kelse, Senderdi jïnap äkelemiz” dedik

[105] Biz Qurandı şındıqpen tüsirdik. Ol, şındıq boyınşa tüsti. (Muxammed Ğ.S.) seni qwantw, eskertw üşin ğana jiberdik

[106] Biz Qurandı adamdarğa toqırap oqwıñ üşin bölimderge ayırıp, az-azdap tüsirdik

[107] (Säjde ayatı bar.) “(Muxammed Ğ.S.): Quranğa meyli seniñder meyli senbeñder; budan burın özderine ğılım berilgender, olarğa Quran oqılğan zaman, etpetterinen säjdege jığıladı

[108] Olar: “Rabbımızdı päkteymiz. Ärïne Rabbımızdıñ wädesi orındaladı” deydi

[109] Olar jılap, etpetterinen tüsedi. Bul olardıñ ıqılasın arttıradı. (Bular; Kitap ïelerinen Musılman bolğandar. J.R.X.J-Q)

[110] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: “Meyli Alla dep nemese Raxman dep atañdar. Qaysısımen atasañdar da eñ körkem attar Oğan tän” de. Namazda; jarïyalap taqupïyalap ta oqıma da osınıñ arasındağı joldı usta

[111] “Barlıq maqtaw, bala ïemdenbegen äri mülkinde eş serigi bolmağan sonday-aq älsizdikten kömekşisi bolmağan Allağa layıq” de. Jäne Onı, öte ulıqta

[1] Barlıq maqtaw qulına, (Muxammed Ğ.S. ğa) Qurandı tüsirgen Allağa tän. Onda eşbir qıñırlıq qılmadı

[2] Öte tüzw Quran; Allanıñ qasınan; Qattı azappen üreylendirw, tüzw is istegen müminderge, körkem sıylıq barlığın şüyinşilew üşin (tüsirildi)

[3] Olar, onda (jannatta) mäñgi turadı

[4] Sonday-aq: “Allanıñ balası bar” degenderdi eskertw üşin (tüsirdi)

[5] (Allanıñ balası bolwına baylanıstı) ne özderiniñ ne atalarınıñ mälimeti joq. Awızdarınan şıqqan söz tım ülken. Negizinde olar mülde ötirik aytadı

[6] (Muxammed Ğ.S.) endi olar bul Quranğa senbese, arttarınan keyip, öziñdi joya jazdaysıñ

[7] Biz adam balasınıñ qaysısı jaqsı ğamal isteydi dep sınaw üşin jer üstindegi närselerdi jerdiñ körki qıldıq

[8] Küdiksiz, biz, jer jüzindegi närselerdi, älbette mülde şöl topıraq ete alamız

[9] (Muxammed Ğ.S.) üñgirdegilerdi jäne jazwdı, tañırqarlıq belgilerimizden dep oyladıñ ba? (Bir zamanda Tarsus qalasındağı Daqyanus patşanıñ zlımdığınan qaşqan adamdar; “Kähf”; solardıñ bekingen üñgiri. “Raqïm”; solardıñ atı-jöni jazılğan taqtay. T.b. rawayattar bar…)

[10] Sonaw zamanda jigitter üngirge bekindide: “Rabbımız! Bizge öz qasıñnan ïgilik ber! Biz üşin bul isimizde twra jol äzirle” dedi

[11] Sonda olardıñ qulaqtarına üñgirde neşe jıl boyı perde qoydıq. (Tereñ uyqı berdik)

[12] Sosın eki jaqtıñ qaysısı olardıñ jatqan mezgilin eseptegendigin anıqtaw üşin olardı oyattıq

[13] (Muxammed Ğ.S.) Biz sağan olardıñ xabarın şınayı türde bayan etemiz. Olar Rabbılarına şın sengen jigitter edi de olarğa twralıqtı arttıra tüstik

[14] Olardıñ jürekterin bekemdedik. Sol waqıtta olar, tike turıp: “Rabbımız, kökter men jerdiñ Rabbı. Odan özge täñirge äste jalbarınbayımız. Ärïne sol waqıtta ras kökip söylegen bolamız” dedi

[15] “Mına elimiz, Alladan özge täñir tuttı. Bular, oğan baylanıstı aşıq dälel keltirse edi? Endi Allağa ötirik jala qoyğannan zalımıraq kim bar?”, - dedi

[16] (Olar, özara): “Äyte elderiñnen de olardıñ Alladan özge tabınğandarınan da ayrıldıñdar; endi üñgirge bekiniñder. Senderge Rabbılarıñ raxmetin şassın! Sonday-aq sende üşin isteriñde oñaylıq äzirlesin”

[17] (Muxammed Ğ.S.) qarasañ; kün şıqqan sätte, üñgirleriniñ oñ jağınan awıtqığanın, kün batqan sätte olardı sol jaqta qaldırğanın körer ediñ. Olar üñgirdiñ keñ bir jerinde. Bul Allanıñ belgilerinen. Alla kimdi oñğarsa, sol twra jolda. Al kimdi adastırsa, sonda oğan äste kömekşi, jetekşi taba almaysıñ

[18] Olar, oyaw dep oylaysıñ; negizinen olar uyqıda edi. Olardı oñğa, solğa awnatatın edik. Ïtteri, eki ayağın kösilgen boyda bosağada. Eger olardı körseñ, olardan işiñe qorqw tolıp, burılıp qaşar ediñ

[19] Osılayşa olardı, özara bir-birinen suraswları üşin oyattıq. Olardan bir aytwşı: “Qanşa jatıp qaldıñdar?”,-dedi. Olar: “Bir kün nemese künniñ bir bölimi jatıp, turdıq” dedi. “Qanşa jatıp, turğandarıñdı Rabbılarıñ jaqsı biledi. Mına aqşalarıñmen birewiñdi qalağa jiberiñder. Sonda tamaqtıñ qaysısı jaqsı, körip, sendege odan körek keltirsin. Sonday-aq sıpayılıq istep, senderdi eşbirewge sezdirmesin” desti

[20] “Öytkeni, eger qala xalqı senderge ıqpal jürgizse, ne senderdi taspen atadı nemese dinderine qaytaradı. Ol waqıtta ünemi qutıla almaysıñdar…”

[21] (Rawayat boyınşa; olardıñ bazarğa barğanı, sawda alğanda Bergen aqşası, köne Daqyanus aqşası ekenin körgender, bul qazına tawıp alğan eken dep oylap, patşa surastırğanda: sonaw Daqyanus däwirindegi qaşqandar ekenin bilgen patşa; elimen barıp söyleskennen soñ üñgirdegiler ölip, sonda jerlenedi. Äl Itqan, Tabarï.) Osılayşa,Allanıñ wädesiniñ şındığın, qïyamettiñ şäksizdigin älemniñ bilwi üşin olardı, bularğa mälimdedik. Sol kezde bular; özara olar jöninde tartıswda edi. Keyi: “Olardıñ üstine üy salıñdar ” dedi. Rabbıları olardı jaqsı biledi. Al bulardıñ is basındağıları: “Ärïne olardıñ üstine meşit jasap alayıq” dedi

[22] Bular körmey-aq mölşermenen: “Olar üşew, törtinşisi ïtteri” dep, keyi. “Olar besew , altınşısı ïtteri ” dep, keyi: “Joq, olar jetew,segizinşisi ïtteri ïtteri” deydi. “Olardıñ sanın Rabbım jaqsı biledi. Adamdardıñ öte azı ğana biledi” de. Onıñ üşin olar jayında tartısıp, olar üşin eşbirewinen däneñe surama

[23] Eş närseni: “Osını erteñ isteymin” dep aytpa

[24] Biraq: “Alla qalasa (jasaymın) ” (de.) Umıtqan zaman “Rabbıñdı esiñe al da twralıqqa jaqınıraq jolğa salwınan ümitkermin ” de. (Yahwdïlerdiñ nusqawı boyınşa, Araptar; Muxammed Ğ.S. nan: Rux; üñgirlerine jäne Zulqarnayın twralı surağanda: “Alla qalasa” demey; “Erteñ jawap bereyin” degendikten waxï keşikken eken)

[25] Olar üñgirlerinde üş jüz jıl jattı. Toğız (jıl) arttırdı. (jıl boldı)

[26] “Olardıñ qanşa jatqanın Alla jaqsı biledi. Kökter men jerdegi kömesti bilw Oğan tän. Ol nendey tolıq körwşi, estwşi. Olarğa Alladan özge bir kömekşi joq. Ol, öz ükimine eşkimdi ortaq qılmaydı” de

[27] Rabbıñnıñ Kitabınan sağan waxï etilgendi oqı. Onıñ sözderin eşbir awıstırwşı joq. Äri Odan özge panalaytın orın da taba almaysıñ

[28] (Muxammed Ğ.S.) tañerteñ , keşke Rabbılarına, Onıñ dïdarın izdep, jalbarınğandarmen birge öziñ de sabır et. Dünïe tirşiliginiñ sänin qalap köziñdi basqağa awdarma. Sonday-aq Biz; jüregin, Bizdi eske alwdan käpersizdengen, äwesine ergen jäne isi şekten asqan birewlerge bağınba. (C7 25-A)

[29] “Bul xaqïqat (Quran) Rabbılarıñnan” de. Sonda kim qalasa sensin. Rasında Biz, zalımdar üşin dwaldarı qorşap alatın tozaq otı äzirledik. Eger olar sw surap jalbarsa, erigen Ken tärizdi betterdi qwıratın bir sw beriledi. Ol nendey jaman swsın, äm nendey jaman orın

[30] Ïman keltirip, durıs is istegenderdiñ jäne jaqsı ğamal istegen kisiniñ eñbegin joymaymız

[31] Mine, olar üşin astarınan özender ağatın Ğadın jannatı bar. Olar onda altınnan bileziktermen bezenedi; olar juqalı-qalıñdı jasıl jibekten kïimder kïedi de olar onda, dïvanğa süyenedi. Nendey jaqsı sawap, nendey älbet jastanatın orın! (Dünïe däwletine mäz bolıp, Allağa şerik qatıp, aqïretti umıtqat Patros degn käpir men toq meyil Yahuza degen musılmannıñ jağıdayınan mısal berilip otır. B.M.R.J-Q)

[32] (Muxammed Ğ.S.) olarğa eki adamnıñ mısalın bayan et: Birewine jüzimderden eki baqşa qıldıq. Äri eki baqşanıñ arasın qurma ağaştarımen qorşap; eki baqşanıñ arasına eginder öndirdik

[33] Eki baqşa da jemisterin berdi. Odan eşnärse kemitpedi. Aralarınan bulaq ağızdıq

[34] Onıñ basqa kirimi de bar edi. Sonda ol, joldasımen söyleskende: “Men senen mal jağınan molşılıqta, äm bas jağınan da üstemmin” dedi

[35] Ol özine zulımdıq etken türde baqşasına kirdi de: “ Tipti bunı joq boladı dep oylamaymın” dedi

[36] “Äri qïyamettiñ bolatındığın da oylamaymın dedi. Mübada Rabbıma qaytarılsım, ärïne budan da orın tabamın” (dedi)

[37] Joldası oğan söylesip turıp: “Seni topıraqtan, sonan kein bir tamşı Swdan jaratıp, sonan soñ Adam etken Allağa qarsı kelesiñ be?”,- (dedi)

[38] “Biraq, meniñ Rabbım, Ol Alla; Rabbıma eşbirewdi şerik qospaymın”

[39] “Öz baqşaña kirgen sätte; Bul Allanıñ qalawı, Alladan basqa eşbir qwat joq nege demediñ? Tipti meni mal jäne bala jağınan öziñnen kem körseñ de”

[40] “Rabbımnıñ: Mağan seniñ baqşañnan jaqsırağın berwi, senikiniñ üstine kökten apat jiberilip, mülde qaq topıraqqa aynalwı müumkin”

[41] “Nemese baqşañnıñ swı tartılıp, onı äste izdep taba almassıñ”

[42] Onıñ eñbekteri eş bolıp, baqşasına ökinip, eki alaqanın uyqalawğa aynaldı da: “Ättegen-ay! Rabbıma eşkimdi serik qospasam edi ” dedi

[43] Oğan Alladan özge järdem eter bir top joq. Sonday-aq özin de qutqara almadı

[44] Sol jerde ïelik şınayı Allağa tän. Ol, sıylıq berw turğısınan jaqsı äri nätïje jağınan da xayırlı

[45] (Muxammed Ğ.S.) olarğa dünïe tirliginen mısal ber: ( Dünïe tirligi;) kökten biz jawdırğan jañbır arqılı: Jerdiñ ösimdikteri bir-birine aralasıp, qulpırıp, odan qurğaq ügindige aynalıp, onı jelder uşırıp ketken tärizdi. Sonday-aq Alla, är närseden üstem küş ïesi

[46] Mal men balalar, dünïe tirşiliginiñ säni. Al baqï qalatın jaqsılıqtar bolsa, Rabbıñnıñ qasında; tabıs boyınşa da jaqsı äri ümit turğısınan da jaqsı

[47] Qïyamet küni, tawlardı jürgizemiz de jedi jap-jazıq köresiñ. Jäne de Adam balasın; olardan eşkimdi tastamay jïnaymız

[48] Olar, Rabbıñnıñ quzırına qatarlanıp keltiriledi. Olarğa: “Bastapta jaratqanımız tärizde keldiñder, tipti senderge bir wädeli merzim belgilemedik dep, oyladıñdar” (delinedi)

[49] Ğamal däpteri aldarına qoyladı. Sonda künäkarladıñ odan qorıqqanın köresiñ. Olar: “Abırım-ay! Bizge nendey ökinim! Mına kitapta kişkeneni de ülkendi de tastamay-aq tügendepti ” deydi. Sonday-aq olar istegenderin dayın türde tabadı. Rabbıñ eşkimge ädiletsizdik qılmaydı

[50] (Muxammed Ğ.S. ) sol waqıtta periştelerge: “Adamğa säjde qılıñdar ”degen edik. Ibilisten basqa bükil perişteler säjde qılğan edi. Jınnan bolğan ol, Rabbınıñ ämirinen bas tarttı. Sonda da Menen onı urpaqtarın dos etip, alasıñdar ma“” Olar bolsa, senderge duşpan. (Alla turıp, şaytandı dos körw.) Zalımdar üşin nendey jaman özgeris

[51] Men jer, kökti jaratqanda jäne olardıñ özderin jaratqanda, olardı kerek qılmadım. Sonday-aq eşqaşan azdırwşılardı kömekşi etken emespin

[52] Qïyamet küni; (Alla, käpirlerge): “Özderiñniñ, Meniñ şerikterim dep oylağandarıñdı şaqırıñdar” deydi. Sonda olardı şaqıradı. Biraq olar özderine jawap bermeydi. Sonday-aq olardıñ aralarına bir käterli orın jasaymız. (S. 166-A)

[53] Künäkarlar; tozaq otın körip, sonda özderiniñ oğan tüsetindikterin sezedi. Biraq, odan burılar jer taba almaydı

[54] Rasında osı Qurandı Adam balası üşin är närseni aşıq-aşıq bayan ettik. Al Adam balası, köp närselerde janjalşıl

[55] Qaşan da Adam balasına twra jetekşi kelse, olardı ïman keltirwlerine jäne Rabbılarınan jarılqaw tilewlerine kedergi bolğan närse, burınğılarğa kelgen apattıñ ; özderine kelwin nemese azaptıñ qarsı aldarına kelwin toswları

[56] Negizinde elşilerdi qwandırw, qorqıtw üşin ğana jiberdik. Käpirler, bos närseler arqılı şındıqtı tömendetwge jağalasadı. Äri apattarımızdı jäne eskertken närselerimizdi tälkekke aladı

[57] Rabbılarınıñ ayattarı arqılı ügittelip, odan bet burğan jäne burınğı öz qolımen istegenderin umıtqan kisilerden kim zalımıraq? Rasında olardıñ jürekterine onı tüsinbeytin qaltqı jäne de qulaqtarına kereñdik payda qıldıq. (Muxammed Ğ.S. ) olardı twralıqqa şaqırsañ da ärïne mülde jolğa kelmeydi

[58] Rabbıñ ; öte jarılqawşı, märxamet ïesi. Eger olardı qılıqtarınıñ saldarınan qolğa alatın bolsa, ärïne olarğa azaptı tezdeter edi. Degenmen olar üşin belgili bir merzim bar. O zaman olar, Alladan özge panalaytın jer taba almaydı

[59] Olar zulımdıq etken zamanda, sol kentterdi joq ettik. Solardıñ joq etilwleri üşin de merzim belgilegen edik. ( Musa Ğ.S. Allanıñ Bergen zor ğılımına ïe qulı Xızır Ğ.S. ğa, eki teñizdiñ birlesken jerinde kezdesw üşin ; Yuşaq ulı Nun ekewi jolğa şığadı. B.J.M.R.K)

[60] Sol waqıtta Musa (Ğ.S.) jigitine: “Eki teñizdiñ qosılğan jerine deyin toqtamaymın. Nemese jürispen jıldar ötkizemin” dedi

[61] Ekewi eki teñizdiñ quyğanına jetken kezde, balıqtarın umıttı. Sonda balıq , sırğıp barıp , teñizden jol aldı

[62] Ekewi ilgerilep barğan kezde, Musa (Ğ.S.) jigitine: “Azığımızdı äkelşi ; ärïne osı saparımızda şarşadıq” dedi

[63] “Kördiñ be? Tasqa dem alğanda, balıqtı umıtqan ekmin. Mağan onı aytwdı şaytan-aq umıttırdı. Ol tañğajayıp türde teñizde jol aldı” dedi

[64] (Musa Ğ.S.): “Mine izdegenimiz osı” dep, ekewi izinşe qayta qayttı

[65] Sonda ekewi; öz tarapımızdan ïgilik berip, öz qasımızdan ğılım üyretken quldarımızdan birin taptı

[66] Musa, (Ğ.S.) o kisige: “Sağan üyretilgen danalıqtan mağan da üyretwiñ üşin sağan ereyin be?”,-dedi

[67] “Rasında sen menimen birge bolwğa şıdaya almaysıñ” dedi

[68] “Işki sırın tolıq bilmeytin närsege qalay sabır ete alasıñ ?”,-(dedi)

[69] (Musa Ğ.S.). “Alla qalasa, meni sabırlı tabarsıñ . Sonday-aq sağan eşbir iste qarsı kelmeymin” dedi

[70] “Al onda mağan ilesseñ, sağan aytpayınşa, menen eş närse surama” dedi

[71] Söytip, ekewi jolğa şıqtı da kemege tüsip, onı tese bastadı. (Musa Ğ.S.): “Kemedegilerdi swğa batırw üşin testiñ be? Ras orınsız istediñ” dei

[72] (O kisi): “Men sağan menimen birge äste sabır ete almaysıñ demedim be?” dedi

[73] (Musa Ğ.S.): “Umıtqan närsemdi esepke alma. Mağan isimde qolaysızdıq twdırma” dedi

[74] Ekewi tağı jolğa şıqtı. Bir ul bala kezdesip edi, (o kisi) onı öltirdi. (Musa Ğ.S.): “Kisi öltirmegen jazıqsız birewdi öltirdiñ be? Ras jaman is istediñ” dedi

[75] “Sen menimen birge jürwge äste şıdaya almaysıñ demedim bi?”, - dedi

[76] “Eger budan keyin bir närse surasam, tipti meni joldas qılma. Ras menen sağan sıltaw tabıldı” dedi

[77] Sonda ekewi tağı jürip, bir Kent xalqına barıp, turğındarınan tamaq suradı. Olar, ekewin qonaq qılwdan bas tarttı. Sonda ekewi, ol jerdegi jığılğalı turğan tamdı körip; onı jöndedi. (Musa Ğ.S.): “Eger qalasañ, buğan jalaqı alar ediñ” dedi

[78] “Mine osı, meni men sen ekewmizdiñ aramızdıñ ayrılwı. Al endi sağan sabır ete almağan närseleriñniñ sırın aytayın” dedi

[79] “Keme teñizde käsip istegen kembağaldardiki edi. Onı aqawlı etkim keldi. Öykeni, ar jaqtarında, är (mıqtı) kemeni tartıp alatın patşa bar edi”

[80] “Al balanıñ mümin äke-şeşesi bar edi. Onıñ, äke-şeşesin bas tarttırwğa, qarsılıqqa zorlawınan qorıqtıq”

[81] “Rabbıları, onıñ ornına özderine odan tağı taza, tağı märxametti bir bala berwin qaladıq”

[82] “Al endi tam; bul qaladağı eki jetim balaniki bolıp, onıñ astında ol ekewine tän qazına bar edi. Sonday-aq äke-şeşeleri tüzw kisi bolğandıqtan Rabbıñ, ol ekewi erjetip, qazınaların şığarıp alwın qaladı. Bul Rabbıñnan bir märxamet edi. Sonday-aq bunı men özdigimnen istemedim. Mine osı, seniñ sabır ete almağan isteriñ”

[83] (Muxammed Ğ.S.) olar senen Zulqarnayındı suraydı: “Senderge onıñ jayın tüsindireyin” de. (Bul Zulqarnayın “eki müyizdi” degen uğımda. Eki tulımı nemese tajında eki müyizi bolğandıqtan atanğan. Atı, Eskender, payğambar emes. Batıs, şığıstı kezgen; Rum, farsı delingen t.b. rawayattar bar. J.B.M.K.R)

[84] Negizinde Zulqarnayındı jer jüzinde küşke ïe qıldıq. Özine är iste qolaylıq berdik

[85] O da bir şara qoldandı

[86] Tipti kün batatın jerge jetken sätte, onı qara balşıqtı bulaqqa batqan türde kördi. Sonday-aq sol mañnan bir el taptı. “Äy Zulqarnayın, ne (ol eldi) azaptarsıñ nemese olarğa jaqsılıq istersiñ” dedik

[87] Olarğa: “Endi kim zulımdıq qılsa, onı jazalandıramız. Sosın Rabbına aydalıp, Rabı oğan qattı jaza beredi” dedi

[88] “Al endi kim ïman keltirip, tüzw is istese, oğan jaqsı sıylıq bar. Sonday-aq jeñil is buyıramız”

[89] Budan keyin (şığısqa qaray) şara qoldandı

[90] Tipti kün şığatın jerge jetken kezde, onıñ bir eldiñ üstinde twğanın kördi. Ol elge künnen özge perde jasamağan edik. (Baspanaları, kïimderi joq edi)

[91] Osınday edi. Rasında onıñ ne istegenin tolıq bilemiz

[92] Sodan keyin tağı da bir şara qoldandı

[93] Tipti eki tawdıñ arasına jetken kezde, sözdi tüsine almaytın bir el taptı

[94] Olar: “Äy Zulqarnayın! Yajuj, Majuj bul jerde buzaqılıq istewde. Sağan salıq tölesek, olar men bizdiñ aramızğa bir böget jasaysıñ ba?” dedi. (Bul; Azerbayjan tawları. Yajuj, Majuj; Yapas urpağınan bolğan bir buzaqı el. J.B.R.K.M.X)

[95] Zulqarnayın: “Rabbımnıñ mağan bergeni bes artıq. Sender mağan küş kömegin qılıñdar da sender men olardıñ arasına bir böget jasayın” dedi

[96] “Mağan temir taqtaylar äkeliñder” dedi. Eki bettiñ arası teñelgen kezde: “Körikteñder” dedi. Ol ot bolğan sätte: “Mağan erigen mıs äkeliñder, üstine quyayın” dedi

[97] Sonda olar, onı asa almadı da tese almadı…

[98] (Zulqarnayın): “Bul Rabbımnan bir märxamet. Qaşan Rabbımnıñ wädesi (qïyamet) kelse, onı jermen-jeksen qıladı. Sonday-aq Rabbımnıñ wädesi xaq” dedi

[99] Qïyamet küni, olardı bir-birine qosılğan türde qoyamız da Sur ürilip, olardı tutas jïnaymız

[100] Ol küni tozaqtı käpirlerge aqın körsetemiz

[101] Olar nasïxatımnan közderi perdeli jäne qulaqtarı estï almaytındar

[102] Käpirler, Meni qoyıp quldarımdı ïe etwdi oylay ma? Rasında tozaqtı, käpirlerge qonaq üy etip, äzirledik

[103] (Muxammed Ğ.S.): “Senderge qılığı boyınşa zïyanğa uşırawşılardıñ xabarın bereyin be?”, - de

[104] Olar dünïedegi eñbekteri zaya ketkender. Özderi bolsa: “Ras jaqsı is istedik” dep oylaydı

[105] Mine olar, Rabbılarınıñ ayattarına äri Rabbılarına jolığwğa qarsı kelgender. Sondıqtan eñbekteri eş bolğan. Sonda olarğa qïyamet küni eş män bermeymiz

[106] Olar qarsı kelip, ayattarımızdı, elşilerimizdi tälkekke alğandıqtarı sebepti jazaları tozaq

[107] Rasında ïman keltirip, tüzw is istegender üşin Perdäwis jannatı, qonaq üy boladı

[108] Olar onda mäñgi qaladı da özderi odan awıswdı qalamaydı

[109] (Muxammed Ğ.S.): “Eger Rabbımnıñ sözderi (jazılw) üşin teñiz sïya bolsa, tağı bir sondaydı kömekke äkelsek te, älbette Rabbımnıñ sözderi tawsılwdan burın teñiz tawsılar edi” de

[110] “Şınında men de sender sïyaqtı adammın. Mağan Täñirleriñ bir-aq Täñir ekendigi wähï etilwde. Sonday-aq kim Rabbına jolığwdı ümit etse, sonda tüzw is istep, Rabbına istegen qulşılığında; Oğan eşkimdi ortaq etpesin” de

[1] Käf. Hä. Ya. Aïn. Sad

[2] (Muxammed Ğ.S.) Bul Rabbıñnıñ qulı Zäkerya (Ğ.S.) ğa märxametiniñ esteligi

[3] Al bir zamanda ol, Rabbına qüpïya dawıspen jalbarınğan edi

[4] Rabbım! Süyegim qawsap, basım ağarğan. Degenmen sağan qoyğan tilegim, bosqa ketpegen edi" dedi

[5] Şınında men özimnen keyingi jaqındarımnan (murager bola almaydı dep) qorqamın. Sonday-aq jubayım kempir. Sonda da mağan öz qasıñnan bir murager bere kör

[6] Ol, mağan da murager bolıp, äri Yağqup urpağına da murager bolsın. Rabbım onı rïzalığıña böle

[7] (Alla): "Äy Zäkerya! Rasında seni bir ul arqılı qwantamız. Atı Yaxya. Burın oğan eşkimdi attas qılmağan edik

[8] (Zäkerya): "Rabbım! Meniñ ulım qalayşa boladı! Jubayım kempir. Rasında özim de kärilikten qwradım" dedi

[9] Mine solayşa" dedi. Biraq Rabbıñ: "Ol mağan oñay. Öytkeni, seni burın jaratqanımda däneñe emes ediñ" dedi

[10] Rabbım mağan bir belgi ber" dedi. (Alla): "Seniñ belgiñ: sap-saw bola tura üş täwlik adamdarmen söylese almaysıñ" dedi

[11] Sonda (Zäkerya) mïxraptan şığıp, qawımına: "Erteli-keş Allanı däripteñder" dep nusqadı

[12] Äy Yaxya! Kitaptı mıqtı üsta" dep, säbïliginde-aq danalıq bergen edik

[13] Äri oğan öz qasımızdan mulayımdıq, kinädan tazalıq berdik. Özi de taqwa edi

[14] Äri äke-şeşesine de meyirimdi edi. Zoraker, künäkar emes edi

[15] Oğan twılğan küni, öletin küni jäne tiri turğızılatın küni amandıq bolsın

[16] (Muxammed Ğ.S.) Qurandağı Märyamdı aytıp ber. Sol waqıtta ol, türğan üyiniñ şığıs jağındağı bir orınğa jekelenip bardı

[17] Sonda olardıñ ber jağınan şımıldıq ustap qoyğan edi. Sonday-aq oğan rüxımızdı (Jebireyildi) jiberdik te ol, oğan tolıq adam beynesinde körindi

[18] (Märyam): "Eger sen taqwa bolsañ da senen Allağa sïınamın" dedi

[19] (Rüx): "Men sağan bir taza bala berwge jiberilgen Rabbıñnıñ elşisimin" dedi

[20] Märyam: "Mağan bir adam jüğıspasa, mağan qalayşa bala boladı? Sonday-aq swıq jolda bolmasam" dedi

[21] (Jebireyil Ğ.S.): "Ol, solayşa" dedi. Öytkeni, Rabbıñ: "Bul Mağan oñay. Men taraptan adam balasına bir ülgi äri bir märxamet. Bul bitken bir is edi" dedi

[22] Märyam; ol balağa jükti bolıp, sonımenen uzaq bir jerge ketti

[23] Sonda onı tolğaq qısıp, qurma ağaşınıñ tübine bardı da: "Ätteñ-ay! Men budan burın ölip qana mülde umıtılıp ketken bolsam edi" dedi

[24] (Perişte) onıñ astınğı jağınan: "Keyime, Rabbıñ astıñnan bir bulaq jarattı" dep dabıstadı

[25] Qurmanıñ butağın öziñe qaray silk. Sağan jas qurma tüsedi" (degen ün keldi)

[26] Al endi je de iş. Köz ayım bol.! Eger adamdardan birew körseñ: "Asa qamqor Alla üşin oraza atadım. Sondıqtan bügin eş adammen söylespeymin" de

[27] Sonda balanı keterip eline keldi. Olar: "Äy Märyam! Rasında sen öreskel bir närse keltirdiñ" dedi

[28] Äy harunnıñ qarındası! (Sonımen rwlas qız.) Äkeñ de jaman kisi emes, şeşeñ de jaman jolda emes edi

[29] Märyam balanı körsetti. Olar: "Besiktegi bir böbekpen qaytıp söylesemiz?",- dedi

[30] (Bala): "Ras men Allanıñ qulımın. Mağan kitap berip, payğambar kıldı" dedi

[31] Sonday-aq meni kayda bolsam da quttı etti de, tirşiligim boyınşa namazdı, zeketti orındawğa buyırdı

[32] (Meni) şeşeme meyirimdi etip, bir zoraker jäne qïqar qılmadı

[33] Mağan twılğan künimde, öler künimde jäne tiriltilip, turğızılatın künim de amandıq boladı

[34] Mine osı: Olar şübälanğan Märyam ulı Ğïsa (Ğ.S) jayındağı Allanıñ xaq sözi

[35] Allanıñ balası bolwı mümkin emes. Alla (T.) odan mülde päk. Ol, bir istiñ bolwın qalasa, tek qana oğan "bol" deydi. Sonda ol, bola qaladı

[36] Küdiksiz Alla, meniñ de Rabbım äri senderdiñ de Rabbılarıñ. Onda Oğan ğana qulşılıq qılıñdar. Twra jol osı

[37] Alayda, (Yahwdï, Xrïstïan) toptarı özara talastı. Qarsı bolğandarğa, ulı bir künniñ kelwinde nendey ökiniş

[38] Olar, aldımızğa kelgen küni, naq estïdi de köredi. Biraq zalımdar, bügin aşıq türde adaswda

[39] (Muxammed Ğ.S.) ol senbey selqostıqta bolğandarğa, olar üşin is bitip ketetin qasıret künin eskert

[40] Rasında biz jerge de ondağılarğa da murager bolamız. Jäne olar biz jaqqa qaytarıladı

[41] (Muxammed Ğ.S.) Kitaptağı Ibırayım (Ğ.S.) dı esiñe al. Negizinde ol twraşıl payğambar edi

[42] Sol waqıtta äkesine: "Äy äketayım! Estimes, körmes, sonday-aq öziñe bir paydası joq närsege nege şoqınasıñ?",- dedi

[43] Äy äketayım! Rasında mağan, sağan kelmegen bilim keldi. Sondıqtan mağan iles. Seni twra jolğa salayın

[44] Äy äketayım! Şaytanğa şoqınba! Öytkeni, şaytan, Allağa qarsı bolğan

[45] Äy äketayım! Seni Alla jağınan azap qolğa alıp, şaytanğa dos bolıp, qalwıñnan qorqamın

[46] Äkesi: "Äy Ibırayım! Sen täñirlerimnen bet burasıñ ba? Eger, onı qoymasañ, ärïne seni taspen atamın. Sonday-aq öziñ menen awlaq bol" dedi

[47] (Ibırayım Ğ.S.): "Sağan amandıq bolsın. Seni Rabbımnıñ jarılqawın tileymin. Öytkeni, Ol, öte meyirimdi" dedi

[48] Men senderden de Alladan özge şoqınğandarıñnan da aranı aşıp, Rabbıma jalbarınamın. Sonday-aq Rabbıma jalbarınsam, bos qalmawımnan ümitkermin

[49] (Ibırayım Ğ.S.) olardan; olardıñ Alladan özge tabınğandarınan da ajırağan kezde, oğan Isxaq pen Yağquptı berip, ärqaysısın payğambar qıldıq

[50] Olarğa raxmetimizden bağış etip, olardı är tilde joğarı bağalattıq

[51] (Muxammed Ğ.S.) Kitaptağı Musa (Ğ.S.) nı esiñe al. Ras ol, ıqılastı äri jiberilgen payğambar edi

[52] Oğan Tur tawınıñ oñ jağınan dabıstap, söylesw üşin özimizge jaqındattıq

[53] Äri märxametimizben twısı Harundı, özine payğambar etip berdik

[54] (Muxammed Ğ.S.) Qurandağı Ismayıl (Ğ.S.) dı esiñe al. Şınında ol, wädesine berik äri jiberilgen bir payğambar edi

[55] Üy-işine, namazben zeketti orındawdı buyıratın edi. Sonday-aq Rabbınıñ qasında süyikti edi

[56] (Muxammed Ğ.S.) Kitaptağı Idırıs (Ğ.S.) dı esker. Öytkeni, ol şınşıl bir payğambar edi

[57] Onı joğarı orınğa köterdik. (Payğambarlıq därejesine, Allağa jaqındawğa, jannatqa jäne kökke şığarwğa. J.B.R.K.X)

[58] Mine bular, Alla, özderin nığmetke bölegen payğambarlar. Adam (Ğ.S.) nıñ jäne Nux (Ğ.S.) pen birge (kemede) tasığandarımızdıñ urpağınan äri Ibırayım (Ğ.S.) jäne Ïsraïldıñ, urpağınan twra jol körsetip, tañdağan kisilerimizden. Olarğa Allanıñ ayattarı oqılğan sätte, jılağan boyda säjdege jığıladı (Säjde ayatı)

[59] Bul payğambarlardan keyin orındarına, namazdı qoyıp, näpsilerine ergender keldi. Olar jaqında (qïyamette) adaswlarınıñ sazayın tartadı

[60] Biraq kim täwbe qılıp, ïïan keltirgen türde tüzw is istese, mine solar eşbir ädiletsizdikke uşıramay jannatqa kiredi

[61] Ol, asa qamqor Allanıñ qupïya türde quldarına wäde etken (Ğadın) jannattarı. Rasında Onıñ wädesi orındaladı

[62] Olar jannatta sälemnen basqa bos söz estimeydi. Jäne olarğa jannatta erteli-keş nesibe bar

[63] Quldarımızdan birew taqwa bolsa, sonı murager etetin beyiş osı. (Bir waq Jebireyil Ğ.S. keşikkendikten Muxammed Ğ.S. alañ boladı. J.B.M.R.K)

[64] (Jebreyil Ğ.S.): "Rabbımnıñ ämirimen ğana tüsemiz. Aldı-artımdağı jäne eki aradağı jağdaylardı bilw Oğan tän. Sonday-aq Rabbıñ umıtpaydı

[65] Ol, kökter men jerdiñ eki arasındağılardıñ Rabbı. Sondıqtan Soğan qulşılıqta sabırlı bol. Sol attas biletiniñ bar ma? (Budan basqa Alla bar ma)

[66] Adam balası: "Men ölgen waqıtta tirilip, ortağa şığarılamın ba?",-deydi

[67] Al adam balası, özin alğaş jaratqanımızda, däneñe emes ekenin oylamay ma

[68] Rabbıña sert! Älbette olardı da şaytandarın da jïnaymız. Sonan soñ tozaqtıñ aynalasına tizerletip, olardı äzirleymiz

[69] Sonan keyin ärbir toptan Allağa qaysısı qattı qarsı kelgenin ortağa şığaramız

[70] Sosın ärïne olardan tozaqqa layıq bolğanın jaqsı bilemiz

[71] Senderden tozaqqa kelmeytin (sırattan ötpeytin) eşkim bolmaydı. (Bul) Rabbıña tüjırımdı, mindetti bir ükim

[72] Soñıra taqwa bolğandardı qutqaramız da zalımdardı tozaqta jügindirip qoyamız

[73] Özderine aşıq türde ayattarımız oqılğan zaman; käpirler, (baylıqtarın salğastırıp) müminderge: "Eki toptıñ qaysısı jağdayda jaqsı, jïnalısta körkem?",- dedi

[74] Bulardan burınğı näsilden talaydı joq ettik. Olar, dünïelikte äri köriniste bulardan artıq edi

[75] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: "Kim adasqan bolsa, Alla onı mülde sozıp qoyadı da aqır özderine wäde etilgen azaptı ne qïyametti körgen sätte, olar kimniñ ornı jaman, sıbaylastarı älsiz ekenin biledi" de

[76] Alla (T.) twra jol tapqandarğa twralıqtı arttıradı. Turaqtı ïgilik; Rabbıñnıñ, qasında sawap türğısınan jaqsı da nätïje boyınşa xayırlı

[77] (Muxammed Ğ.S.) ayattarımızğa qarsı kelip: "Älbette mağan mal, bala beriledi" degendi kördiñ be

[78] Ol, kömesti bildi me? Nemese Alladan wäde aldı ma

[79] Äste olay emes. Onıñ aytqanın jazamız da oğan azaptı arttırğan sayın arttıramız

[80] Sonday-aq onıñ aytqanına Biz ïe bolamız da ol bizge jalğız keledi

[81] Olar özderine abıroy üşin Alladan özge täñir jasap aldı

[82] Olay emes, täñirleri olardıñ tabınwlarına qarsı şığıp, özderine teris keledi

[83] (Muxammed Ğ.S.) körmediñ be? Käpirlerge, olarğa türtki salatın şaytandardı jiberdik

[84] Olar üşin asıqpa. Şınayı türde olardıñ künin sanawdamız

[85] Sol küni, taqwalardı Raxmannıñ xuzırına qonaq türinde jïnaymız

[86] Künäkarlardı şöldegen türde tozaqqa aydaymız

[87] Raxmannıñ qasında wäde alğannan basqa eşkim şapağat etw küşine ïe bola almaydı. (S.555-A)

[88] Olar: "Alla, bala ïemdendi" desti

[89] Rasında öreskel närse söylediñder

[90] Budan kökter şatınay, jer jarıla, tawlar qulap tüse jazdaydı

[91] Allağa bala uyğarğandıqtarınan

[92] Negizinen Allağa bala layıq emes

[93] Kökter men jerdegi ärkim Allağa ğana qul bolıp keledi

[94] Rasında Alla, olardı tügendep, bir-birlep sanın biledi

[95] Sonday-aq olardıñ barlığı Oğan jeke-jeke keledi

[96] Küdiksiz ïman keltirip, tüzw is istegenderge; Alla, süyispenşilik beredi

[97] (Muxammed Ğ.S.) Qurandı, ol arqılı taqwalardı qwantıp, qasarısqan eldi qorqıtwıñ üşin öz tiliñde oñaylastırıp tüsirdik

[98] Olardan qanşalağan näsildi joq ettik. Endi olardıñ eşbirewin sezinip, sıbdırların estïsiñ be

[1] Ta.Hä

[2] Sağan Qurandı maşaqat üşin tüsirmedik

[3] Biraq qorıqqan kisige nasïxat üşin tüsirdik

[4] Jer men bïik kökterdi jaratqannan tüsirildi

[5] Ol Raxman, ğarşına köterildi

[6] Kökterdegi, jerdegi äri eki arasındağı närselermen topıraqtıñ astındağı närse Oğan tän

[7] Söziñdi meyli äşkere söyle. Rasında Ol sırdı da qüpïyanı da biledi

[8] Ol Alla. Odan basqa eşbir täñir joq. Eñ körkem attar Oğan tän

[9] (Muxammed Ğ.S.) sağan Musa (Ğ.S.) nıñ äñgimesi keldi me? (Musa Ğ.S. jubayımen Mädyannan Mısırdağı şeşesin körw üşin jolğa şığadı. Qarañğı bir qıs tüninde "Twa" oypatına kelgende bir jağınan jubayı tolğatıp, joldan adasıp, qarlı borannan qoyları ığıp ketedi. J.B.M.R.K.X)

[10] Sol waqıtta ol bir ot körip, wy-işine: "Turıp turıñdar. Bir ot kördim. Bälkim senderge bir şoq keltiremin nemese ot jaqta, bir jol körsetwşi tabarmın" dedi

[11] Ol otqa barğan sätte: "Äy Musa!" dep şaqırıldı

[12] Ras Men Rabbıñmın. Kebisiñdi şeş. Öytkeni, sen qasïetti Twa oypatındasıñ

[13] «Men seni tañdap aldım. Endi waxï etilgenderdi tıñda

[14] Ras Men Allamın. Menen basqa täñir joq. Sondıqtan mağan qulşılıq qıl. "Sonday-aq Meni eske alw üşin namazdı tolıq orında

[15] Ärkim istegeniniñ bodawın alw üşin; Men mezgilin qupïyalağan qïyamet anıq eledi

[16] Endeşe, seni; qïyametke senbey, köñilderi tartqanına ileskender, (qïyametke senwden) tospasın. Onda joq bolasıñ

[17] Äy Musa! Oñ qolıñdağı ne närse

[18] (Musa Ğ.S.): "Ol tayağım. Oğan tayanamın. Onımen qoylarıma japıraq qağıp beremin äri onda basqa da isterim bar" dedi

[19] Äy Musa! Onı tasta!",- dedi

[20] Onı tastadı. Sonda ol, jılan bolıp jürdi

[21] Onı üsta, qorıqpa! Onı äwelgi xalına qaytaramız" dedi

[22] Qolıñdı qoynıña tıq. Appaq aqawsız basqa bir muğjïza bolıp şıqsın

[23] Sağan iri müğjïzalarımızdı körsetw üşin (edi)

[24] Perğawınğa bar. Öytkeni ol, şekten şıqqan

[25] (Musa Ğ.S.): "Rabbım! Köñlimdi keñeytkeysiñ!",- dedi

[26] Isimdi oñaylastırğaysıñ

[27] Tilimniñ tutıqpasın şeşe kör

[28] Olar sözimdi tüsinsin

[29] Mağan semıyamnan bir wäzir qıl

[30] Twısım Haründı

[31] Ol arqılı arqamdı qwatta

[32] Onı isterime ortaq qıl

[33] Seni köp däriptewimiz üşin

[34] Seni köp eske alamız

[35] Küdiksiz Sen bizdi köresiñ

[36] (Alla): "Äy Musa! Seniñ tilegiñ berildi" dedi

[37] Negizinde sağan basqa da bir ret ïgilik etken edik

[38] Sol waqıtta anañnıñ kökeyine tïisti närseler salğan edik

[39] Onı sandıqqa salıp, därïyağa tastap jiber; därïya onı qırğa şığarıp tastasın. Onı oğan da Mağan da duşpan birew tawıp alsın." "(Äy Musa! Sağan) köz aldımızda bağılwıñ üşin öz tarapımnan maxabbat saldım

[40] Sol waqıtta äpekeñ barıp: Senderge onı bağatın birew körseteyin be?",- dedi. Sonda seni, köz ayım bolıp keyimewi üşin anaña qaytardıq. Jäne bir kisi öltirdiñ. Sonda seni, ol qayğıdan qütqarğan edik te sınawlarmen sınağan edik. Sonday-aq jıldar boyı Mädyan elinde turdıñ. Sosın belgili merzimde qaytıp keldiñ, äy Musa

[41] Seni Özime arnadım

[42] Sen twısıñ (Harün ekewiñ) muğjïzalarımdı aparıñdar. Meni eske alwda selqostıq qılmañdar

[43] Ekewiñ Perğawınğa barıñdar, öytkeni ol şekten şıqqan

[44] Oğan sıpayı söz söyleñder, mümkin ügit alar nemese qorqar

[45] (Musa men Harün Ğ.S.): "Rabbımız! Onıñ öktemdik qılwınan nemese şekten şığwınan qorqamız" dedi

[46] (Alla T.): "Qorıqpañdar! Men sen ekewiñmen birgemin. Estïmin, köremin" dedi

[47] Ekewiñ barıp: Biz, Rabbıñnıñ sağan jibergen elşisimiz; al endi Ïzraïl urpaqtarın bizben birge jiber. Endi olardı qïnama, sağan Rabbıñnıñ muğjïzasımen keldik. Esendik twra joldağılarğa bolsın" deñder

[48] Bizdi jasınğa şığarıp, bet burğandarğa azap bolatındığı waxï etildi

[49] (Perğawın): "Äy Musa! Rabbılarıñ kim?",- dedi

[50] (Musa): "Rabbımız, är närsege bir beyne berip, sonan soñ onı twra jolğa salğan" dedi

[51] (Perğawın): "Al sonda burınğı däwirdegilerdiñ jağdayı qanday?",-dedi

[52] (Musa Ğ.S.): "Olardıñ mälimeti Rabbıtmnıñ qasındağı Kitapta bar. Rabbım jañılmaydı da umıtpaydı" dedi

[53] Ol sonday Alla. sender üşin jerdi besik qılıp, onda sendergö joldar aşqan jäne kökten jañbır jawdırğan. Ol sw arqılı türli ösimdikterden par-parımen şığardıq

[54] Jeñder de maldarıñdı jayıñdar, Ras bunda aqıl ïeleri üşin önege bar

[55] Odan (topıraqtan) senderdi jarattıq. Oğan qaytaramız da ekinşi ret sodan şığaramız

[56] Rasında Perğawınğa barlıq muğjïzalarımızdı körsettik. Biraq ol jasınğa şığarıp bas tarttı

[57] Äy Musa! Sïqırıñ arqılı bizdi jerimizden şığarw üşin keldiñ be?",- dedi

[58] Ärïne biz de sol tärizdi sïqır äkelemiz. Endeşe bizben öz arañda bir wädeli jer belgile. Biz de sen de aynımaytın ıñğaylı bir orın bolsın" dedi

[59] (Musa Ğ.S.): Tabısatın waqtımız mereke küngi el jïnalatın säske bolsın" dedi

[60] Sonda Perğawın burılıp ketti de sïqırşıların jïnap keldi

[61] Musa (Ğ.S) olarğa: "Qurıp-aq qalıñdar! Allağa ötirik jala japsırmañdar. Onda senderdi azappen joq etedi. Rasında kim jala japsırsa, mülde zïyanğa uşıraydı" dedi

[62] Olar özara tartısıp, jasırın keñesti

[63] Olar: “Bul ekewi sïqırşı, sïqırları arqılı senderdi jerleriñnen şïğarwdı, ardaqtı dinderiñdi joyudı qalaydı" desti

[64] Sondıqtan barlıq sïqırlarıñdı jïnap, sosın qatarlanıp keliñder. Rasında bügin kim üstem bolsa, muratqa jetedi

[65] Olar: "Äy Musa! Endi (asañdı) ne sen tasta nemese biz burın tastayıq" dedi

[66] (Musa Ğ.S.): "Joq, sender tastañdar" dedi. Sol sätte, olardıñ (tastağan) jipteri men tayaqtarı sïqırlarınıñ saldarınan, Musa (Ğ.S.) ğa jürgen jılan bolıp sezildi

[67] Sondıqtan Musa (Ğ.S.) köñlinde bir qobaljw sezdi

[68] Qorıqpa! Sen üstem bolasıñ" dedik

[69] Oñ qolıñdağını (tayaqtı) tasta! Olardıñ jasağandarın jalmasın. Şınında olardıñ jasağandarı, sïqırşınıñ ğana aylası. Sïqırşı qayda barsa da qütılmaydı" dedik

[70] Sonda bükil sïqırşılar, säjdege jığılıp: "Musa men Harünnıñ Rabbına ïman keltirdik" dedi

[71] (Perğawın, sïqırşılarğa): "Men senderge rüxsat berwden burın ïman keltirdiñder me? Ärïne ol, senderge sïqır üyretken ülkenderiñ eken. Endi, älbette qoldarıñdı da ayaqtarıñdı da şadırlata kesemin. Jäne senderdi qurmanıñ butaqtarına asamın. Söytip qaysımızdıñ azabımız qattı da turaqtı ekenin jaqsı bilesiñder" dedi

[72] Olar: "Bizge kelgen aşıq müğjïzalardan sonday-aq bizdi jaratqannan, seni artıq köre almaymız. Derew ne ükim berseñ ber. Ärïne sen osı dünïede ğana ıqpal jürgize alasıñ" dedi

[73] Küdiksiz biz, qatelikterimizdi jäne sen bizdi zorlağan sïqırdı keşirwi üşin Rabbımızğa ïman keltirdik. Sonday-aq Alla (T.) xayırlı da turaqtı

[74] Küdiksiz kim Rabbına künäkar bolıp kelse, ras oğan tozaq bar: Onda ol, ölmeydi de tirşilik ömir de sürmeydi

[75] Al kim Oğan ïman keltirip, ras izgi is istep kelse, mine solarğa joğarı därejeler bar

[76] Astınan ezender ağatın Ğadın baqşaları; Olar, onda mäñgi qaladı. Päk bolğan kisiniñ sıylığı osı

[77] Rasında Musağa: "Quldarımdı (Ïzraïl ürpaqtarın) tündeletip, alıp ket; olarğa teñizde qurğaq jol aş. Olardıñ qwıp jetwlerinen qorıqpa da şoşıma!",- dep waxï qıldıq

[78] Sonda olardı qwğan Perğawın men äskerlerin teñiz basıp, işine aldı

[79] Perğawın, elin adastırıp, twra jolğa salmağan edi

[80] Äy Ïzraïl ürpaqtarı! Özderiñdi duşpandarıñnan qutqarıp, Tür tawınıñ oñ jağın senderge wäde qıldıq. Sonday-aq senderge, Männa, Sälwanı tüsirdik

[81] Biz senderge bergen taza rïzıqtan jeñder. Bünda şekten şıqpañdar. (Öytseñder.) Senderge aşwım tüsedi. Al kimge aşwım tüsse, rasında sol joq boladı

[82] Öytkeni; Men, kim täwbe etip, ïman keltirip, ïgilik istep, twra jolda bolsa; älbette jarılqaymın. (Musa Ğ.S. elinen saylap alğan jetpis kisimen Tur tawına jürgende, olardan oza jürgen eken. S155-A)

[83] Äy Musa! Seni qawımıñnan ne asıqtırdı

[84] (Musa Ğ.S): "Olar artımda, Rabbım, razı bolwıñ üşin Sağan asıqtım" dedi

[85] (Alla): "Ras Biz, senen keyin eliñdi sınadıq. Sonday-aq olardı, Sämirï joldan şığardı" dedi

[86] Sonda Musa (Ğ.S.) aşwlanıp, keyigen türde, eline qayttı da: "Äy elim! Rabbılarıñ senderge jaqsı wäde qılmap pa edi? Senderge wäde uzaq keldi me? Nemese özderiñe Rabbılarıñnıñ qaharı kelwin qalap, wädemnen aynıdıñdar ma?",-dedi

[87] Olar: "Wädeñnen özdigimizden taymadıq. Biraq bizge, ol eldiñ sändik-büyımdarı artılğan edi. (Alıp şıqqan edik.) Sonda olardı otqa saldıq. Osılayşa Sämirï de saldı" dedi

[88] Sonda Sämirï, olarğa; möñiregen bir bwzawdıñ müsinin şığardı da olar: "Senderdiñ de Musanıñ da täñiri osı. Biraq ol jañıldı" desti

[89] Olar onıñ özderine jawap qaytarmağanın sonday-aq olar üşin payda, zïyan keltirw küşine ïe emes ekendigin körmey me

[90] Ras burın Harün da olarğa: "Äy elim! Şınında sender osı arqılı sınaldıñdar. Küdiksiz Rabbılarıñ meyirimdi. Sondıqtan mağan erip, ämirime boy usınıñdar!",- degen edi

[91] Olar: "Musa bizge qaytqanğa deyin buğan tabınwdan tapjılmaymız" desti

[92] (Musa Ğ.S.): "Äy Harün! Bulardıñ adasqanın körgende, artımnan kelwiñnen seni tosqan ne

[93] Nemese ämirime qarsı keldiñ be?",- dedi

[94] (harün): "Äy anamnıñ ulı! Saqalım men şaşımdı ustamaşı. Ïzraïl urpaqtarınıñ arasına iritki saldıñ, sözimdi elemediñ dewiñnen qorıqtım" dedi. (S.150-A)

[95] (Musa Ğ.S): "Äy Sämirï! Jä, seniñ istegeniñ ne?",- dedi

[96] (Sämirï): "Olar körmegen bir närse kördim. Elşiniñ (Jebreyil Ğ.S.) izinen bir wıs topıraq alıp, onı işine saldım. Onı mağan näpsim jaqsı körsetti" dedi

[97] (Musa Ğ.S.): "Endi ket! Ömiriñ boyınşa: “Mağan juğıspa” dep ötesiñ. Küdiksiz sağan äste özgermeytin bir jaza tağı bar. Buljımay tabınğan täñiriñe qara! Älbette onı örtep sonan soñ därïyağa tastap jiberemiz

[98] Täñirleriñ Alla ğana. Odan basqa eşbir Täñir joq. bilimi är närseni sïdıradı

[99] (Muxammed Ğ.S.) östip, sağan keybir bolıp ötken waqïğalardı bayan etemiz. Sonday-aq sağan öz qasımızdan Qurandı berdik

[100] Kim Qurannan bet bursa, sonda küdiksiz oğan qïyamet küninde künä jükteledi

[101] Olar ol beynette mülde qaladı. Olar üşin qïyamet küni nendey jaman jük

[102] Sür ürilgen küni, künäkarlardı közderi kögergen türde jïnaymız

[103] Olar aralarında: "Dünïede on-aq täwlik turdıq" dep sıbırlasadı. (S. 113-A)

[104] Olardıñ ne aytqandarın jaqsı bilemiz. Olardıq eñ twraları: "Dünïede bir-aq kün turdıñdar" deydi

[105] (Muxammed Ğ.S.) olar senen tawlardıñ jayınan suraydı. Sonda olarğa: "Rabbım tozañ qılıp, uşırıp jiberedi" de

[106] Onı tep-tegis jazıq qıladı

[107] Sen onda eşbir qïya ne tompaq körmeysiñ

[108] Olar; qïyamet küni, şaqırwşığa eş burılmay ilesedi. Sonday-aq Raxmannıñ aldında dawıstar bäseñdeydi. Tipti sıbdırdan basqanı estimeysiñ

[109] Sol küni Raxman rüqsat bergen, sözin jaqtırğannan basqanıñ şapağatı payda bermeydi

[110] Öytkeni Alla, olardıñ aldarındağını da arttarındağını da biledi. Basqalar onı tolıq bilmeydi

[111] Tiri, meñgerwşi (Alla) ge bastar ïiledi. Kim zulımdıq arqalasa, qor boladı

[112] Al kim ïman keltirgen türde tüzw is istese, sonda ol jamandıqtarınıñ artwınan, jaqsılıqtarınıñ kemwinen qorıqpaydı

[113] Osılayşa Qurandı Arapşa tüsirip, onda türli eskertwler bayan ettik. Mümkin olar saqtanar. Nemese olarğa ügit payda qılar

[114] Şınayı meñgerwşi Alla är närseden joğarı. (Muxammed Ğ.S.) sağan etilgen waxï bitwden burın Qurandı oqwğa asıqpa da: "Rabbım, bilimimdi arttır!",- de

[115] Ras burın Adamğa ükim bergen edik. Alayda, ol umıttı. Onı tözimdi tappadıq

[116] Sol waqıtta periştelerge: "Adamğa säjde qılıñdar!",- dedik. Sonda olar säjde qıldı. Biraq Ibilis säjde qılmay bas tarttı

[117] Sonda Adamğa: "Küdiksiz osı, sağan da jubayıña da duşpan. Ekewiñdi jannattan şığarıp jibermesin. Sonda maşaqat tartasıñdar" dedik

[118] Küdiksiz sen jannatta, aş-jalañaş qalmaysıñ

[119] Sonday-aq onda şöldemeysiñ de künniñ ıstığı ötpeydi

[120] Aqır şaytan oğan azğırw jürgizip: "Äy Adam! Sağan mäñgilik ağaşın jäne tawsılmaytın saltanattı körseteyin be?",- dedi

[121] Sonda ekewi, odan jedi. Derew üyattı jerleri körindi. Sondıqtan ekewi de üsterine jannattıñ japıraqtarın jaba bastadı. Adam (Ğ.S.) Rabbına künäkar bolıp, joldan taydı

[122] Sonan keyin Rabbı onı esirkep, täwbesin qabıl etip, twra jolğa saldı

[123] Bir-biriñe duşpan bolğan boyda jannattan tügel tüsiñder. Eger ekewiñ tarapımnan bir twralıq kelip, kim twra jolıma ilesse, sonda ol adaspaydı da maşaqat tartpaydı

[124] Al kim ügitimnen bet bursa, sonda küdiksiz oğan bir tar turmıs boladı. Sonday-aq onı soqır türde jïnaymız

[125] Rabbım, meni nege soqır etip tirilttiñ? Rasında men köretin edim" deydi

[126] (Alla): "Mine osılay. Öytkeni sağan ayattarımız kelgen edi. Sonda sen onı umıtqan ediñ. Sol sïyaqtı bügin sen de umıtılarsıñ" deydi

[127] Al mine söytip, şekten şıqqan, Rabbınıñ ayattarına ïman keltirmegen kisini jazalandıramız. Ärïne axïret azabı äri qattı äri turaqtı

[128] Olardı jurttarında jürip jürgen özderinen burınğı Biz joq etken näsilder (din ülgisi) jolğa salmadı ma? Ras munda aqıl ïelerine önege bar

[129] Eger Rabbıñnan bekitilgen söz; belgilengen bir merzim bolmasa, ärïne isteri bitken bolar edi

[130] (Muxammed Ğ.S.) sonda olardıñ aytqandarına sabır et. Kün şığwdan burın da batwdan burın da Rabbıñdı maqtay päkte. Keş mezgilderinde jäne kündizdiñ aynalasında da päkte. Mümkin rïzalıqqa bölenersiñ

[131] Biz olardıñ keybirewine sınaw üşin bergen dünïe tirşiliginiñ ğana säni türindegi närselerge köziñdi süzbe. Rabbıñnıñ nesibesi xayırlı da turaqtı

[132] Üy-işiñdi namazğa buyır jäne öziñ de oğan köñil böl. Biz senen rïzıq tilemeymiz. Seni biz rïzıqtandıramız. Soñğı tabıs taqwağa tän

[133] Olar: "Bul, Rabbınan bir müğjïza nege keltirmeydi?",- dedi. Olarğa, burınğı kitaptarda aşıq dälelder kelmedi me? (Burınğı Injil, Täwrattı jäne t.b. kitaptardı qamtığan Bul Quran, osal bir müğjïza ma? J.B.K.M.R)

[134] Eger bizge bir elşi jibergen bolsañ, qor jäne sorlı bolwdan burın ayattarıña köner edik" der edi

[135] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: "Bärimiz de soñın kütemiz. Al sender de kütiñder. Tayawda kimniñ twra jolğa ïe ekendigin, kimniñ twra jol tapqandığın bilesiñder" de

[1] Adam balasınıñ esep köretin mezgili tayadı. Alayda, olar käpersiz bet burwda

[2] Olar, Rabbılarınan özderine kelgen är jaña eskertwdi mülde oyınşıq etip qana tıñdaydı

[3] Olardıñ jürekteri bosta. Jasırın keñesken zalımdar: "Bul sender sïyaqtı ğana adam. Köre tura sïqırğa eresiñder me?",- (dep küñkildesti)

[4] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: "Rabbım; jer, köktegi söylengendi biledi. Sonday-aq Ol, tolık estwşi, bilwşi" dedi

[5] Olar: "Olay emes. bul şım-şıtırıq tüster. Joq, öziniñ jasandısı. Joq, ol aqın. Äytpese, bizge burıngı elşilerşe bir belgi keltirsin" dedi

[6] Bulardan burınğı biz joq etken kent (xalqı) ïman keltirmedi. Endi bular ïman keltire me

[7] Senen burın da özderine waxï etip, erkekterdi ğana jibergen edik. Eger bilmeseñder Kitap ïelerinen surañdar

[8] Ol payğambarlardı tamaq jemeytin bir dene qılmadıq. Sonday-aq olar mäñgi qalwşı da emes

[9] Sonan keyin olarğa etilgen wädemizdi şınğa şığarıp, olardı jäne qalağan kisilerimizdi qutqardıq ta şekten şığwşılardı joq ettik

[10] Senderge işinde özderiñe ügit bolğan bir Kitap jiberdik. Sonda da tüsinbeysiñder me

[11] Qanşalağan xalqı zalım kentti talqandadıq ta odan keyin basqa el jarattıq

[12] Sonda olar azabmızdı sezgen sätte, ol jerden qaşa bastadı

[13] Qaşpañdar! Baq berilgen jerge, üyleriñe qaytıñdar. Mümkin suralasıñdar" (dedi)

[14] Olar: Ökinişke oray biz zalım ekemiz" dedi

[15] Osı dawıstarı; biz olardı orılğan şöp, söngen otqa aynaldırğanğa deyin senbedi

[16] Kök pen jerdi jäne eki arasındağını oyınşıq qıp jaratpadıq

[17] Eger bir oyınşıq jasağımız kelse de onı jasaytın bolsaq öz qasımızdan-aq jasap alar edik

[18] Eger etirikti, şındıqpen ursaq, mïın bırq etkizer edi de sonda ol joyılıp, keter edi. Jasandı sözderiñniñ saldarınan senderge nendey ökiniş

[19] Kökter men jerdegiler Allaniki. Onıñ qasındağılar, Oğan qulşılıq qılwdan dandaysımaydı da şarşamaydı

[20] Olar kündiz-tüni Allanı däriptewden jalıqpaydı

[21] Olardıñ jerden jasap alğan täñirleri; solar, ölikterdi tirilte me

[22] Eger jer-kökte Alladan basqa da täñirler bolsa edi, älbette ekewi de buzılıp, keter edi. Ğarşınıñ Rabbı Alla, olardıñ jasandı sïpattarınan päk

[23] Ol, istegenderinen suralmaydı da olar suraladı

[24] Nemese olar, Alladan özge täñirler jasap aldı ma? (Muxammed Ğ.S.): Dälelderiñdi keltiriñder. Mine menimen birge bolğandardıñ Kitabı jäne menen bwrıngılardıñ Kitabı" de. Olay emes, olardıñ köbi şındıqtı bilmeydi. Sondıqtan olar jaltaradı

[25] (Muxammed Ğ.S.) senen burın bir payğambar jibersek, oğan: "Küdiksiz Menen basqa eşbir täñir joq. Onda Mağan ğana qulşılıq qılıñdar" dep qana waxï etip, jiberdik

[26] Sonda olar: "Allanıñ balası bar" dedi. Alla odan päk. Olay emes, perişteler ardaqtı quldarı. (Olar perişte Allanıñ qızdarı deytin edi)

[27] Olar, Odan oza söz söylemeydi. Sonday-aq olar, Onıñ ämirin ğana orındaydı

[28] Alla olardıñ ötkenin de keleşegin de biledi. Olar, Allanıñ razı bolğan kisisine ğana şapağat ete aladı. Olar Alladan qorıqqannan titireydi

[29] Olardan kim: "Alladan özge men de täñirmin!,- dese, onı tozaqpen jazalandıramız. Zalımdardıñ sazayın söytip tarttıramız

[30] Qarsı bolğandar, negizinde kökter menen jer tïisken edi. Ekewin ajıratqanımızdı, är jandı närseni swdan jaratqanımızdı körmey me? Sonday-aq senbey me

[31] Jer olardı terbetpesin dep, asqar tawlardı ornalastırdıq. (S. 16-A) Jäne jön tabwları üşin keñ joldar jarattıq

[32] Aspandı berik bir töbe qıldıq. Olar bolsa, mundağı belgilerden bet buradı

[33] Ol sonday Alla; tündi, kündizdi, kündi jäne aydı jarattı. Ärqaysısı öz aynalasında jüzedi

[34] (Muxammed Ğ.S.) senen burın da adam balasına mäñgilik (ömir) bermedik. Al eger sen ölseñ sonda olar mäñgi qala ma

[35] Ärkim ölimdi tatadı. Senderdi sınap; jaman-jaqsı küyge salamız. Sonday-aq bizge qaytarılasıñdar

[36] (Muxammed Ğ.S.) qarsı bolğandar, qaşan seni körse, öziñdi mülde tälkektep: "Täñirleriñdi söz qılıp jürgen osıma?",- deydi. Sonday-aq olar özderi Raxmannıñ zikirine (Kitabına) qarsı

[37] Adam balası asıqqış bolıp jaratılğan. Belgilerimdi körsetemin. Menen tez tilemeñder

[38] Olar: "Al eger şın aytsañdar, osı wäde qaşan keledi?",- deydi

[39] Eger qarsı bolğandar; ottan betterin de arqaların da qorğay almaytın mezgildi bilse edi

[40] Olay emes! Beynet olarğa kenetten kelip, özderin abırjıtadı. Sonda olar onı toytara almaydı da özderine mursa da berilmeydi

[41] Rasında senen burınğı payğambarlar da ajıwalanğan. Sonda mazaqtağandardıñ, tälkektegen närseleri öz bastarına jetken

[42] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: "Senderdi kündiz-tüni Alladan kim araşalay aladı?",- de. Kerisinşe olar Rabbılarınıñ nasïxatınan bet burwda

[43] Nemese bizden özge özderin korğaytın täñirleri bar ma? Täñirleri öz bastarına järdem ete almawmen qatar bizden de qoldaw tappaydı

[44] Ärïne, olardı da, ataların da uzın bir ömirge deyin paydalandırdıq. Al endi olar, jerdi aynalasınan (apattar arqılı) kemitkenimizdi körmey me? Sonda jeñiske solar ïe bola ma

[45] (Muxammed Ğ.S.) olarğa: "Şın mäninde senderge waxï arqılı eskertemin. Sañıraw eskertilse de dawıstı estimeydi" de

[46] Ras, eger olarğa Rabbıñnıñ azabınan azğantay ğana jetse, olar: "Nendey ökiniş! Biz zalım ekemiz" deydi

[47] Qïyamet küni, twralıq tarazısın qoyamız . Sonda eşkim ädiletsizdikke uşıramaydı. Eger bir ürıq tüyiriniñ salmağınday bolsa da onı äkelemiz. Esep körwde jetkiliktimiz

[48] Ras Musa men Harün (Ğ.S.) ğa jaqsı-jamandı ajıratatın, taqwalar üşin jarıq jäne ügit türinde Kitap berdik

[49] Olar Rabbıların körmey-aq qorqıp äri olar, qïyametten üreylenedi

[50] Bul Quran biz tüsirgen mübarak bir nasïxat. Endi soğan da qarsı kelesiñder me

[51] Ras, burın Ibırayım (Ğ.S.) ğa da twralıq bergen edik

[52] Sol waqıtta ol; äkesine, eline: "Mına sender şoqınğan müsinder ne?",- dedi

[53] Olar: "Biz atalarımızdı osığan tabınğan türde taptıq.",-dedi

[54] (Ibırayım Ğ.S.): "Ras sender de atalarıñ da adaswdasıñdar" dedi

[55] Olar: "Sen bizge şındıqtı äkeldiñ be? Oynap, jürsiñ be?",- dedi

[56] Olay emes. Negizinde senderdiñ Rabbılarıñ, kökter men jerdiñ Rabbı; solardı Ol jarattı. Sonday-aq osılarıña ayğaq bolwşılardanmın" dedi

[57] Allağa sert etemin! Sender burılıp ketkennen keyin älbette buttarıña soqtığamın" (dedi)

[58] Sonda olardı bıt-şıt qılıp, bälkim osığan aynalar dep, ülkenin ğana qoydı

[59] Olar: "Bunı täñirlerimizge kim istese de ol, anıq zalım eken" desti

[60] Ibırayım degen bir jigittiñ osılardı söz qıp jürgenin estidik" desti

[61] Onı, körwleri üşin adamdardıñ köz aldına alıp keliñder" desti

[62] Äy Ibırayım! Osını täñirlerimizge sen istediñ be?",-desti

[63] Bälkim mına olardıñ ülkeni istegen şığar. Eger söyley alatın bolsa, olardan surañdar" dedi

[64] Olar özara: "Şınında sender zalımsıñdar" desti

[65] Sosın olar, müsewirey sülkïip: "Rasında bulardıñ söylemeytinin bilesiñ ğoy" dedi

[66] Onda sender Allanı qoyıp, özderiñe eşbir payda, zïyan keltire almaytın närsege tabınasıñdar ma

[67] Tüh! Senderge de Allanı qoyıp, tabınğandarıña da. Endi de tüsinbeysiñder me?",- dedi

[68] Olar: "Eger bir närse isteytin bolsañdar, Ibırayımdı örtep, täñirleriñe kömek etiñder" desti. (Olar, Ibırayımnıñ qol-ayağın baylap, "münjanıq" degen atqı arqılı otqa atarda Jebreyil (Ğ.S.) kelip: "Bir xajetin bar ma?",- degende: "Sağan xajetim joq" deydi. "Onda Rabbıñnan tile!",- degende: "Özine xalim mälim. Alla mağan jetedi, Ol nendey jaqsı ïe" dep, nağız Allağa ğana sïınadı. B.M.X

[69] Äy ot! Ibırayımğa salqın, zïyansız bol" dedik

[70] Olardıñ Ibırayım (Ğ.S.) ğa qastıq istegileri keldi. Biraq özderin sätsizdikke uşırattıq

[71] Lut (Ğ.S.) tı qutqarıp, älemder üşin mübarak bolğan jerge jetkizdik

[72] Ibırayım (Ğ.S.) ğa Isxaqtı artıqşa Yağqüptı berdik. Bärin de tüzw kisiler ettik

[73] Olardı ämirimiz boyınşa, twra jol körsetetin basşı qılıp, olarğa jaqsılıq istewdi, namazdı orındawdı, zeket berwdi waxï qıldıq. Olar bizge qulşılıq qılwşı edi

[74] Lut (Ğ.S.) qa xïkmet, ğılım berdik. Jaman ister isteytin kentten qutqardıq. Ras olar, jaman buzıq el edi

[75] Onı raxmetimizge böledik. Ras ol jaqsılardan edi

[76] Burın jalbarınğan Nux (Ğ.S.) tıñ tilegin qabıl etip, onı äri üy-işin zor apattan qutqarğan edik

[77] Onı, ayattarımızdı jasınğa şığarğan elden qorğadıq. Öytkeni olar, sumpayı el edi. Sonda olardı tügel swğa batırdıq

[78] Dawıt pen Süleymen (Ğ.S.) di esiñe al. Ekewi bir eldiñ qoyı tünde eginge tüsip, soğan bïlik aytqanda, bïlikterin körip turdıq. (Dawıt Ğ.S.: "Egin ïesi qoydı alsın" dep bïlik qılğanda; balası, Süleymen: "Qoy ïesi egindi bağıp, jetildirgenge deyin qoy egin ïesinde tursın" deydi. B.M.R)

[79] Sonda onı Süleymenniñ kökeyine saldıq. Negizinen de ärqaysısına äkimşilik, bilim berdik. Jäne Dawıt (Ğ.S.) pen birge Allanı däripteytin tawlardı, qustı boy usındırdıq. Onı Biz istedik

[80] Dawıt (Ğ.S.) qa senderdi soğıstan qorğaw üşin sawıt jasaw önerin üyretken edik. Sonda sender şükir etesiñder me

[81] Süleymen (Ğ.S.) ge qattı jeldi bağındırdıq. Onıñ ämirimen, biz mübarak qılğan jerge jüredi. (Süleymen (Ğ.S.) niñ tağı jelmen uşıp; Şamğa, Yemenge deyin baratın edi. B.K.R.X.J-Q.) (S. 12-A. 38-S. 36-A)

[82] Oğan swğa süñgïtin, basqa ister de isteytin jındardan da moyınsal qıldıq. Sonday-aq olardıñ baqılawşısı edik. (S.12-A)

[83] Äyüp (Ğ.S.) te Rabbına: "Mağan bir bäle keldi. Sen märxamet etwşilerdiñ abzalısıñ" dep, jalbarındı

[84] Sonda tilegin qabıl etip, özindegi nawqastı ayıqtırıp, Sonday-aq qulşılıq qılwşılarğa ğïbrat üşin özine semyasın jäne olarmen birge bir ese artıq märxamet etip, berdik. (Alla sınamaqqa balaların, mal-mülkin alıp, qurt awrw berse de qabaq şıtpay sabır etkendikten; nawqasınan ayıqtırıp, bürınğıdan eki ese äwlet, däwlet beredi. J.B.M.K.R.X)

[85] Ismayıl, Idrıs, Zülkäfïl (Ğ.S.) derge de (märxamet etken edik.) Solardıñ barliğı da sabırlı edi

[86] Sonday-aq olardı märxametimizge böledik. Öytkeni olar, ïgilerden edi

[87] Yunıstı esiñe al. Sol waqıtta aşwlanıp, ketip qaldı da bizdiñ eş tarlıq qılmawımızdı oylap, sonda qarañğılıqtar işinde (balıqtıñ qarnında): "Senen basqa eşbir täñir joq. Päksin. Şın mäninde men qateleswşilerden boldım" dep, jalbarındı. (S. 138-A.) (Aytqanına könbegen eline, aşwlanıp, bet aldı ketip, bir kemege otırğanda balıq jutadı. B.M.K.R.X)

[88] Tilegin qabıl etip, onı qayğıdan qutqardıq. Mine ïman keltirgenderdi söytip qutqaramız

[89] Zäkerïyanı da esiñe al. Rabbına: " Rabbm! Meni jalğız qoyma. Sen eñ jaqsı muragersiñ" dep jalbarındı

[90] Sonda tilegin qabıl etip, oğan Yaxyanı berdik. Äri jubayın jasarttıq. Öytkeni bular, jaqsılıqtarğa ümtıladı. Bizden ümitpen qorqw arasında tileydi de bizge bäyek boladı

[91] Sonday abıroyın qorğağan (Märyam) ğa rüxımızdan ürledik. Sonday-aq özin de ulın da bükil älemge ğïbrat qıldıq

[92] Osı senderdiñ ümmetteriñ bir-aq ümmet. Men Rabbılarıñ. Sondıqtan Mağan ğana qulşılıq qılıñdar. (Allanı birlewşi bükil payğambarlar keltirgen din, Ïslam dini. Sondıqtan bir-aq ümmetsiñder. J.B.M.R.K)

[93] Olar aralarında din isterin bölşektedi. Negizinde barlığı bizge qaytadı