Kirghiz

[1] Irayımduu, Meerimduu Allaһtın atı menen (bastaymın)

[2] Aalamdardın Rabbisi — Allaһka alkıs-maktoo bolsun

[3] Al—- Irayımduu, Meerimduu

[4] Kıyamat Kundun padısası

[5] «Jalgız Saga gana sıyınabız jana Senden gana jardam suraybız

[6] (O, Jaratkan!) Bizdi Tuura Jolgo bastagın!“

[7] Ozuŋ jaksılık bergen adamdardın? joluna (bastagın). Kaarıŋa ucuragandardın jana adaskandardın? joluna emes»

[1] Alif, Lam, Mim

[2] Bul kitepte? ec kumon jok. (Al) takıba kisiler ucun Tuura Jol

[3] Alar kayıpka iseniset, namazdı toluk atkarısat jana Biz ırıskı kılıp bergen nerselerden kayır-sadaka kılısat

[4] Dagı alar, (o, Muhammad) saga tusurulgongo (Kuraan-Sunnotko) jana senden murda tusurulgon nerselerge (Toorat, Injil, Zabur kitepterine) da ıyman keltiriset jana Akıretke anık iseniset

[5] Osol adamdar gana Rabbisi tarabınan (kelgen) Tuura Jol ustundo jana osolor gana jeŋiske jetuuculor

[6] Cınında, sen kaapırlardı (tozokton) korkutsaŋ dele, korkutpasaŋ dele ayırması jok, ıyman keltirispeyt

[7] Allaһ alardın juroktoruno jana kulaktarına moor basıp, kozdoruno parda tosup koygon. Jana (Akırette) alar ucun coŋ azap bar

[8] Adamdardan kee birooloru «Allaһka jana Akıret kununo isendik» deset. Birok, isenisken (ıymanduu) emes

[9] Allaһtı jana momundardı aldamakcı bolusat, birok ozdorun gana aldap jatkandarın sezispeyt

[10] Juroktorundo ooru bar. Allaһ ooruuların dagı koboyttu. Jana jalgan suylogondoru sebeptuu alar ucun jan oorutkan azap bar

[11] Eger alarga «Jer betinde buzukuluk kılbagıla»-dep aytılcu bolso, «Biz — oŋ-doocularbız»-deset

[12] Koŋul burgula! Alar — anık buzukular. Birok, ozdoru (munu) sezispeyt

[13] Dagı alarga «Adamdar (sahaabalar) ıyman keltirgendey ıyman keltirgile»-dep aytılsa, «(Usul) akılsızdar sıyaktuu ıy-man keltirebizbi?!»-deset. Koŋul burgula! Ozdoru anık akmak! Birok, (munu) bilispeyt

[14] Iymanduu kisilerge jolukkanda: «Biz ıyman keltirdik»-deset. Al emi, ozdorunun saytandarı (coŋdoru) menen jalgız kalıssa: «Biz siler menenbiz. Biz alardı sıldıŋ kıluudabız»-deset

[15] Allaһ ozdorun sermende kılat jana bastarı aylanganca kaapırcılıkta juruulorun uzartat

[16] Alar- Tuura Joldun orduna adasuunu satıp algandar. (Bul) «soodaları» payda berbedi jana Tuura Jolgo tusuucu boluspadı

[17] Alardın misalı biroodon ot surap jakkan kisiler sıyaktuu. Ot emi gana tegeregin jarıttı ele, Allaһ (kapıstan) nurun ketirip, alardı karaŋgılıktarda, korboy turgan abalda kaltırdı

[18] (Dagı alardın misalı) duloy, duduk jana sokur (sıyaktuu). Demek, (adasuularınan) ec kaytıspayt

[19] Je bolboso karaŋgı, kurkuroktuu, cagılganduu asmandan nosorlogon jamgırda kalgan kisilerge oksoyt. Cagılgan cartıldaganda olumdon korkup, manjaların kulaktarına tıgıp alısat. Allaһ kaapırlardı orop aluucu

[20] Cagılgan kozdorun sokur kıla jazdayt. Jarık tiygen sayın (bir az) jurup alısat, karaŋgı bolgondo toktop kalısat. Eger Allaһ kaalasa kulaktarın jana kozdorun (tap-takır) jok kılıp koymok. Allaһ bardık nersege Kudurettuu

[21] O,adamdar! Silerdi jana silerden murunkulardı jaratkan Rabbiŋerge ibadat kılgıla, takıbaluu bolsoŋor ajep emes

[22] Al silerge jerdi tosok, asmandı catır kıldı jana asmandan suu tusurup, silerge ırıskı bolsun ucun anı menen kop momolordu cıgardı. Emi, bilip turup Allaһka (baska nerselerdi) teŋdes kılbagıla

[23] Eger siler, pendebizge (Muhammadga) Biz tusurgon Kuraandan kumondo bolsoŋor, osonun dal ozundoy bir gana suro keltirgileci?! Dagı Allaһtan baska (koldoocu) kuboŋordu da cakırgıla, eger cıncıl bolsoŋor

[24] Eger (anday suro) jarata albasaŋar — ec kacan jarata albaysıŋar — otunu adamdardan jana tastardan bolgon, kaapırlar ucun dayardalgan Tozokton korkkula

[25] (Juroktoru menen) isenip, (dene mucoloru menen) jaksı amaldardı jasagan adamdarga, astınan darıyalar akkan Beyisti suyunculo! Alar ar kacan Beyisten bir momo ooz tiycu bolso: «Biz munu(n oksosun) murda jegen bolcubuz»-deset. Jana alarga (korunusu jana daamı) biri-birine oksos momolor berilet. Alar ucun Beyiste taza-pakiza jubaylar bar. Alar Beyiste tuboluk kalısat

[26] Allaһ bir cirkeydi je andan da maydaraak (kurt-kumurskalardı) misal keltiruudon tartınbayt. Iymanduu adamdar al misaldın Rabbisi tarabınan kelgen cındık ekenin biliset. Kaapırlar bolso, «Allaһ munu misal keltiruu menen emneni kaalagan?» deset. (Allaһ) bul misal menen kop adamdardı adastırat, kop adamdardı Tuura Jolgo bastayt. Allaһ anı menen buzuku adamdardı gana adastırat

[27] Alar Allaһka bergen ubadaların, bekemdegenden kiyin dele buza beriset, Allaһ ulanuusun buyurgan nerselerdi! uzusot jana jerde buzukuluk kılısat. Mına usul adamdar zıyan tartuucular

[28] Siler kantip Allaһka kaapır boluudasıŋar?! Al oluk deneŋerge jan berip tiriltken. Kiyin silerdi olturup, andan soŋ (kayra) tiriltet. Kiyin (esep beruu ucun) Anın Ozuno kaytarılasıŋar

[29] Alsiler ucun jerdegi bardık nerselerdi jaratıp, andan soŋ asmandı maksat kıldı jana anı jeti asman kılıp jarattı. Al bardık nerseni Biluucu

[30] Rabbiŋ peristelerge: «Men jer betine halifa — orun basar jaratuunu kaalaymın» degende, peristeler aytıstı: «Sen al jerde kan togup, buzukuluktardı jasay turgandardı jaratasıŋbı?! Ozubuz Seni daŋazalap, aruulap (sıyınıp) juroluk?» Allaһ «Men siler bilbegen nerselerdi bilemin»-dedi

[31] Jana (Allaһ) Adamga bardık nerselerdin ısımdarın uyrottu dagı, alardı peristelerge korgozup, «Eger cıncıl bolsoŋor, usul nerselerdin ısımdarın Maga aytıp bergile»-dedi

[32] (Peristeler) Ayttı: «(O, Rabbi! Sen Bardık kemcildikten) Aruu-Tazasıŋ! Bizde ilim jok. Bolgonu, Ozuŋ uyrotkon nerselerdi gana bilebiz. A, Sen bolso, Biluucu, Daanısmansıŋ

[33] Allaһ: «O, Adam, alarga (Men uyrotkon) nerselerdin ısımdarın ayt» dedi. (Adam) alarga nerselerdin ısımdarın aytıp bergen soŋ, (Allaһ) ayttı: «Silerge «Men jer jana asmandardagı (siler bilbegen) kayıptı bilemin jana siler askere kılgan nerseni da, iciŋerge jasırgan nerseni da bilemin» dep aytpadım bele!»

[34] Estegile, Biz peristelerge «Adamga sajda kılgıla» degende, daroo sajda kılıstı. Bir gana Iblis bas tartıp, moyun tolgodu jana kaapırlardan boldu

[35] Biz ayttık: «O, Adam, sen jana jubayıŋ (Havaa ekooŋ) Beyiste jasagıla, andagı jakkan momolordon kaalaganıŋardı jegile, birok, mına bul darakka jakın kele korbogulo. Antseŋer (ozuŋorgo) zulum kıluuculardan bolup kalasıŋar

[36] Saytan al ekoonu Beyisten azgırıp, mekenderinen cıgardı. Kiyin Biz (Adam, Havaa jana saytanga) ayttık: «Biri-biriŋerge dusman bolup (jerge) tuskulo! Siler ucun jerde belgiluu ubakıtka (omur butkongo) ceyin orun-ocok jana (neemattarınan) paydalanuu bar»

[37] Andan kiyin Adam («O, Jaratuucubuz! Biz ozubuzgo zulum kıluucu bolup kaldık» degen) sozdordu Rabbisi tarabınan (diline) tusurdu. Allaһ anın toobasın kabıl aldı. Albette, Allaһ toobalardı kabıl aluucu (jana) Meerimduu

[38] «Bardıgıŋar Beyisten tuskulo» dedik. Emi, silerge Men taraptan Tuura Jol kelgende, kim Menin Tuura Joluma eercise, alarga korkunuc jok jana kaygı-kapaga batıspayt

[39] Al emi, Bizdin ayattarıbızdı jalgan degen kaapırlar Tozok eeleri bolup, anda tuboluk kalısat!”

[40] Ey, Israyil urpaktarı!! Silerge bergen neematımdı estegile jana Maga bergen ubadaŋardı atkargıla, Men dagı silerge bergen ubadamdı atkaramın. Menden gana korkkula

[41] Jana Men tusurgon Kuraanga ıyman keltirgile. (Al) silerdegi nerseni (Toorattı) tastıktagan abalda (tuskon). Siler aga eŋ algackı kaapırlardan bolbogula, Menin ayattarımdı arzıbagan baaga satpagıla jana jalgız Menden gana korkkula

[42] Cındıkka jalgandı aralastırbagıla! Bilip turup cındıktı jasırbagıla

[43] Namazdı (toluk) atkargıla, zeket bergile jana ruku kıluucular menen birge ruku kılgıla

[44] Adamdardı jaksılıkka buyurup, ozuŋordu unutasıŋarbı? Siler kitep (Toorat) okup jurosuŋorgo! Akılıŋardı istetpeysiŋerbi

[45] Sabırdan jana namazdan jardam (kubat) algıla. Albette, al (namaz) oor. Birok, (Allaһka) kicipeyil kisilerge oor emes

[46] Alar «Biz Rabbibizge jolugabız jana Ozuno kaytıp barabız» dep iseniset

[47] Ey, Israyil urpaktarı! Silerge bergen jaksılıgımdı jana (bir mezgilderde) silerdi bardık aalamdan abzel kılganımdı estegile

[48] Jana ec kim baska bir adamga jardam bere albay turgan jana (Allaһtan uruksat bolmoyunca) ec kimden sapaat! kabıl kılınbay turgan, ec kimden (kunoosunon kutuluu ucun) akı-tolom alınbay turgan jana ec kimge jardam berilbey turgan kundon (Kıyamattan) korkkula

[49] (O, Israyil urpaktarı!) Estegile: silerdi Firaun adamdarınan Biz kutkardık. Al silerdi katuu azapka salıp istetip, baldarıŋardı soyup, ayaldarıŋardı tiruu kaltırgan.! Mında Rabbiŋer tarabınan coŋ jaksılık bar ele

[50] Estegile: siler ucun deŋizdi bolup, silerdi kutkardık jana Firaun askerlerin cokturup jiberdik. Munu siler korup turduŋar

[51] Biz Musa menen kırk kungo ubadalastık. Al keteeri menen siler (bilip turup) ozuŋorgo zulum kılgan abalda muzoonu kuday kılıp aldıŋar

[52] Kiyin Biz silerdi usundan soŋ sugur kılaarsıŋar dep kecirdik

[53] Osondo, tuura jolgo tusoorsuŋor dep Biz Musaga kitepti jana Furkandı (jaksılık menen jamandıktın arasın ajıratuunu) berdik

[54] Osol kezde Musa koomuna ayttı: «O, koomum! Siler muzoonu kuday kılıp aluuŋar menen ozuŋorgo zulum kıldıŋar! Emi Jaratuucuŋarga toobo kılgıla, ozuŋordu (ıymanduular kaapırlardı) olturgulo! Jaratuucuŋardın esebinde usul siler ucun jaksıraak. Allaһ toobaŋardı kabıl kıldı! Al —toobalardı kabıl kıluucu, Meerimduu

[55] Bir kezde siler ayttıŋar: «O, Musa, biz Allaһtı aykın kormoyunco, saga ıyman keltirbeybiz». Andan kiyin silerdi (biri-biriŋerge) karap turgan abalıŋarda cagılgan urdu

[56] Kiyin Biz silerdi, emi sugur kılaarsıŋar dep, olgonuŋordon soŋ kayra tirilttik

[57] (Siler coldo adasıp jurgondo) Biz ustuŋorgo buluttu koloko kılıp, (asmandan) «mann» jana «sulva» degen tamaktardı tusurduk: Jegile, Biz ırıskı kılıp bergen pakiza tamaktardan! Alar Bizge zulum kılıspadı, ozdoruno zulum kılıstı

[58] Estegile, Biz: «Mına bul saarga kirgile dagı, (anı meken kılıp), koŋuluŋor kaalagan jerde keŋiri jep-ickile. Jana darbazadan sajda kılgan abalda «hittatun» (O, Allaһ, kecir) dep kirgile! Biz silerdin kataŋardı kecirip, jaksı amal kıluucularga kosumca (sooptor) berebiz» dedik

[59] Osondo, zaalımdar («hittatun» degen) sozdu, ozdoruno aytılgandan baska (“hintatun” degen) sozgo almastırıp koyustu! Andan kiyin Biz zaalımdarga buzukuluk kılgandarı ucun asmandan azap tusurduk

[60] Bir kezde, Musa koomu ucun suu surap duba kıldı ele, Biz aga «Asa tayagıŋ menen tastı ur»-dedik. Kiyin andan on eki bulak atırılıp cıktı. Bardık adamdar oz bulaktarın bilisti. (Osondo, Biz) «Allaһ bergen ırıskılardan jep-ickile jana jer betinde buzukuluk menen oyrongercilik kılbagıla!» (dedik)

[61] Osondo, siler ayttıŋar «O, Musa! Biz (Rabbiŋ asmandan tusurgon) bir turduu daamga sabır-kaniet kılbaybız! Rabbiŋe duba kıl, bizge jer ondurgon jemisterden: badıraŋdardan, sarımsaktardan, buurcaktardan, jasmık dandarınan, piyazdardan cıgarıp bersin!» Anda Musa: «Siler tomon jemisterdi alardan jaksı nersenin («mann» jana «sulvanın») orduna surap jatasıŋarbı?! (Kaalagan) saarga tuskulo: suragan jemisiŋer toltura! Alarga korduk-kedeylik menen (ruhaaniy) jakırlık jazıldı jana Allaһtın kaarına jolugustu! Anın sebebi Allaһtın ayattarına kaapır bolgondoru jana paygambarlardı kıyanatcılık menen olturgondoru! Anın sebebi (Allaһtın okumuno) karsılık kılgandarı jana cekten cıkkandarı

[62] Akıykatta, ıyman keltirgender, yahudiyler, hristiandar jana butka sıyınbagandardın arasınan kimisi (jeke-jalgız) Allaһka jana Akıret kununo isenip, jaksı amaldardı jasagan bolso, Rabbisinin aldında alarga arnalgan soop-sıylıktarı dayar! Jana Akırette alar ucun korkunuc (tozok) jok jana alar kaygı-kapaga batıspayt

[63] Estegile, Biz silerdin ustuŋorgo Tur toosun kotorup (korkutup): “Silerge bergen nerseni (Toorattı) bekem karmagıla, andagı okumdordu esiŋerge tutkula, osondo takıba boloorsuŋar” dep, ant-ubadaŋardı algan elek

[64] Andan kiyin siler (ubadadan) kayttıŋar. Eger silerge Allaһtın pazileti jana ırayımı bolbogondo, (osol ele ubakıtta) zıyan tartuuculardan bolup kalmaksıŋar

[65] (O, Israyil urpaktarı!) Siler ozuŋordon bir jamaattın isembi kun jonundo cekten cıkkanın bildiŋer. Biz alarga “Jiyirkenictuu maymıldarga aylangıla»- dedik

[66] Bul jazanı alardın aldındagı (zamandas) elderge jana kiyinki elderdin bardıgına ulgu, takıba kisiler ucun sabak-nasaat kıldık

[67] Bir kezde, Musa koomuna “Allaһ silerdi bir uy soyuuga buyurdu” degende alar: “Bizdi sıldıŋ kılıp jatasıŋbı” desti. (Anda Musa) ayttı: “Men naadandardan? biri boluudan Allaһtan korgoo tileymin”

[68] Alar aytıstı: “Rabbiŋden bizge surap ber, bizge anın (uydun jası) kandaylıgın aytsın”. (Musa) ayttı: “Al (Rabbim) aytat: al karı da emes, jas da emes, ortoco uy. Emi, (kayra-kayra suray berbey) buyurulgandı atkargıla!”

[69] Alar aytıstı: “Rabbiŋden sura, bizge anın tusun aytsın”. Musa: “Anın (Rabbimdin) aytısınca, al korgondun kozun kubanta turgan sap-sarı tustuu bolot” - dedi

[70] (Dagı) alar: “Rabbiŋe duba kıl anın kandaylıgın tusundursun! Cınında, uy bizge kumonduu bolup kaldı. (Usuga joop berseŋ) Allaһ kaalasa, tuura jolgo tusup alabız” -desti

[71] (Musa) ayttı: “Anın (Allaһtın) aytuusuna karaganda, al jer aydap kor bolbogon, eginderdi sugarbagan,! ec bir (jerinde) ayıbı jok, anda ozunun tusunon baska tus da jok”. Alar: “Mına emi cındıktı ayttıŋ”-desti jana (naadandık menen, ezmelenip, asıkca suroolor bergeni sebeptuu «uydu soygula» degen buyruktu) atkara albay kala jazdastı

[72] (O, Israil urpaktarı!) Estegile, siler bir jandı olturup, al jonundo (anı kim olturgonu jonundo) talasıp kaldıŋar, Allaһ bolso, jasırgan nerseŋerdi acıkka cıgaruucu

[73] Anan Biz: “Uydun bir boluk eti menen anı urgula, (al tirilet)” dedik. Allaһ oluktordu mına usintip tiriltet jana silerge, akılıŋardı istetisiŋer ucun (kuduretinin) belgilerin korgozot

[74] Andan soŋ: usundan kiyin dele juroguŋor katıp kaldı! Juroguŋor tas sıyaktuu! Je (andan da) katuuraak! Antkeni, alardın kee birlerinen darıyalar atırılat, kee birleri jarılıp, andan suu cıgat, kee birleri bolso, Allaһtan korkkonunan (bekem turgan jerinen) kulap ketet. Allaһ siler jasagan isterden kabarsız emes

[75] (O, momundar!) Siler alardın (kitep eelerinin) ıymanga keluusunon umut kılasıŋarbı? (Umut kılbay ele koygula.) Alardan bir toptoru Allaһtın sozdorun ugup, akıldarı jetip, bilip kalgandan kiyin dele (oz kaalooloruna ılayıktap) ozgortup jiberiset. Kee bir musulmandardın umut kılgandarı jon jerinen emes ele. Antkeni, alardın arasındagı eki juzduuloru

[76] ıymanduu kisilerge jolukkan kezde “Biz ıyman keltirdik” deset. Eger ozdorunco kalıssa “Emne, alarga (musulmandarga) Allaһ silerge (Toorat kitebinde) acık aytkan nerse jonundo Rabbiŋerdin aldında ozuŋorgo (karsı) dalil keltiruuloru ucun aytıp jatasıŋarbı? Akılıŋardı istetpeysiŋerbi?!” - deset

[77] (Kitep eeleri) icine katkan sırların da, askere nerselerin da Allaһ bilip turusun bilispeybi

[78] Alardın arasında sabatsızdarı da bar. Alar kitepti (Toorattı) bilispeyt. Jalaŋ kumondordu gana biliset. Alar (paygambarcılık jonundo) kumondo gana bolusat

[79] Oz koldoru menen kitep jazıp, anı arzıbagan baaga satuu ucun “Bul Allaһtan kelgen (kitep)” dey turgan adamdarga katuu azap (tozok) bolsun! Alarga oz koldoru menen jazgandarı (ıyık kitepti burmalagandarı) ucun azap bolsun! Alarga (aramdan) tapkan paydaları ucun azap bolsun

[80] (Kitep eeleri) “Bizdi tozok karmabayt, karmasa da (anda) sanaluu kundor (gana bolobuz)” deset. (O, Muhammad) Sen aytkın: “Emne, siler Allaһtan ubada-kelisim aldıŋar bele?! (Iyman keltirgeniŋer cın bolso), Allaһ ec kacan ubadasına kıyanat kılbayt. Je bolboso, ozuŋor bilbegen nerselerdi Allaһka (oodarıp) suylop jatasıŋarbı

[81] Jok! (Anday emes!) Kim bir kunoo (sirk) kılsa jana kunooloru anı orop-cırmap algan bolso, tozoku bolusat jana anda tuboluk kalısat

[82] Al emi, (Allaһka, peristelerge, kitepterge, paygambarlarga) ıyman keltirip, salih (jaksı)! amaldardı jasagandar Beyis eeleri jana anda tuboluk kalısat

[83] Estegile, Biz Israyil urpaktarınan “Allaһtan baska Kudayga sıyınbagıla, ata-eneŋerge, tuugan-uruguŋarga, jetimderge, bey-becaralarga ehsan-jaksılık kılgıla, adamdarga jaksı soz aytkıla, namazdı toluk atkargıla jana zeketti bergile” dep ant-ubada algan elek. Kiyin siler — bir az kisiden baskaŋar — juzuŋordu uyrup (kaapır bolup) kettiŋer

[84] Osondo, Biz siler menen: “Biri-biriŋerdin kanıŋardı tokpoysuŋor, jurtuŋardan surgun kılbaysıŋar” dep ubadalaskanda, siler buga kubo bolup turup, moyunga algan eleŋer

[85] Kiyin, O, siler! Ozuŋordu (biri-biriŋerdi) olturup, ozuŋordun bir boluguŋordu jurttarınan surgun kılıp, kunoo jana zulum menen alarga (seriktesteriŋerge) jardam berip jatasıŋar. Eger alar (silerge karsı soguskan dindesteriŋer) silerdin aldıŋarga tutkun bolup kelse, alarga fidya (akı) tolop cıgarıp da alasıŋar. Alardı surgun kıluu siler ucun aram kılıngan ele go?! Emne, siler kiteptin (Toorattın) bir boluguno isenip, bir boluguno isenbeysiŋerbi?!! Silerdin araŋardan kim bul isti jasasa, (Kiteptin bir okumun atkarıp, baskasın atkarbasa) anın jazası bul duyno jasoosunda korduk jana Kıyamatta katuu azapka jolugusat. Allaһ silerdin isiŋerden beykapar emes

[86] Dal osolor gana Akırettin orduna duyno jasoosun satıp algan adamdar! Alardan azap jeŋildetilbeyt jana alarga jardam dagı berilbeyt

[87] Biz Musaga Kitepti (Toorattı) berdik jana anın artınan (Toorat menen okum kıluucu) paygambarlardı jiberdik. Biz Maryamdın uulu Iysaga da Ozubuzdun anık moojizalarıbızdı berip, anı Iyık Ruh? menen koldoduk. Ar kacan bir paygambar silerdin kaalooŋorgo jakpagan nerseni (dindi) alıp kelse, siler (ıymanga keluudon) tekeberlenip jana al paygambarlardan bir bolugun jalgancı dep, ayrımdarın olturo beresiŋerbi

[88] (Yahudiyler) “Juroktorubuz kulpulangan” deset. Anday emes, Allaһ alarga kaapırcılıktarı sebeptuu naalat jaadırgan. (Osonduktan) alardın oto azcılıgı ıyman keltiriset

[89] Kacan alarga Allaһtan ozdorundo bolgon nerseni (Toorattı) tastıktagan bir kitep (Kuraan jana paygambar) kelgende jana mından murun kaapırlarga (arab musrikterine) karsı (dal usul kitep jana usul paygambardan) jardam kutup jatıskan bolcu. Anan, kacan alarga ozdoru taanıp-bilgen nerse kelgende, aga kaapır bolustu!! Kaapırlarga Allaһtın naalatı bolsun

[90] Allaһ Ozunun artıkcılıgın pendelerinin arasınan Ozu kaalagan adamga (Muhammadga) tusurgonuno koralbastık kılıp, Allaһ tusurgon nersege kaapır boluuları — ozdoruno satıp algan nerseleri kanday jaman! Osentip, alar (Allaһtın) acuu(su)nun ustuno dagı (kosumca) kaar menen kaytıstı. Kaapırlarga kor kıluucu azap bar

[91] Alarga “Allaһ tusurgon nersege ıyman keltirgile” dep aytılsa, biz ozubuzgo tusurulgon nersege (Tooratka) ıyman keltirebiz” desti jana andan baskasına (Kuraanga) al cındık jana alardagı nerseni tastıktoocu bolgonuna karabay kaapır bolustu, (O, Muhammad!) alarga ayt: “Eger (Tooratka) ıyman keltirgen bolsoŋor, anda emne ucun murda (Toorat menen okum kılgan) paygambarlardı olturcusuŋor?!”

[92] Jana silerge Musa anık dalilder alıp kelgenden kiyin dele, ozuŋorgo zulum kılgan abalda (bilip turup) muzoogo sıyındıŋar

[93] Osondo, Biz ustuŋorgo “Tur” toosun kotorup, “Biz bergen nerseni (dindi) bekem karmagıla jana (moyun sunup) ukkula” dep, ant-ubadaŋardı alganda, alar “uktuk birok, moyun sunbadık” desken jana kaapırcılıktarı sebeptuu juroktoruno muzoo(go sıyınuu) siŋirilgen! (O, Muhammad) alarga ayt: “Eger “ıymanduu” bolsoŋor «ıymanıŋar» buyurgan nerseler kanday jaman!”

[94] (O, Muhammad, yahudiylerge) ayt: “Eger (siler oylogondoy) Allaһtın aldındagı Akıret jayı (Beyis) baska adamdarga emes, jalgız siler ucun gana bolso, anda olumdu tilegileci, eger cıncıl bolsoŋor”

[95] Alar oz koldoru menen jasagan (ayabay kop kunoo) nerseler sebeptuu, anı (olumdu) ec arzuu kılıspayt. Allaһ zaalım adamdardı Biluucu

[96] Sen alardı (bul) jasoogo musrikterden beter, adamdardın eŋ sugalagı ekenin korosuŋ. Alardan kee birooloru miŋ jıl jasoonu eŋseset. Birok, anı (osonco kop) jasoo dagı azaptan ajıratıp kala albayt. Allaһ alardın bardık isterin koruucu

[97] Ayt: “Kimde-kim Jebreyil(periste)ge dusman bolso (anda, Allaһtın Ozuno dusman! Antkeni,) al (periste) senin juroguŋo, ozunon murunku kitepterdi tastıktagan jana momundar ucun Tuura Jol, kuskabar bolgon Kuraandı, Allaһtın gana uruksatı menen tusurgon

[98] Kimde-kim Allaһka, Anın peristelerine, paygambarlarına, Jebireyilge jana Mekailge dusman bolso, anda Allaһ (al) kaapırlarga albette, dusman

[99] Biz saga anık ayan-dalilderdi tusurduk. Emi alarga buzuku adamdar gana kaapır bolusat

[100] Alar ar kacan (Allaһ Taalaga) ant-ubada berisse, alardan bir bolugu (kayra) buza berisebi?! Cınında, alardın kopculugu ıyman keltirispeyt

[101] Kacan alarga Allaһ tarabınan alardagı nerseni (Toorattı) tastıktagan elci (Muhammad) kelgende, Kitep berilgen adamdardan (kopculuk) bolugu Allaһtın (Kuraan) kitebin bilmeksen bolup, arkasına tastap koyustu. Kim cındıkka konboso, jalganga konup kalat. Yahudiyler dal usunday abalga tus bolustu. Allaһtın akıykat kitebin tastap koyustu ele

[102] Sulayman(paygambar)dın padısalık doorunda saytandar uyrotkon nerselerge (sıykırga) eercip kalıstı.! Sulayman kaapır (sıykırcı) bolgon emes, birok, adamdarga sıykırdı uyrotkon saytandar kaapır boluskan. Jana Vavilondogu Haarut jana Maarut (degen) eki peristege tusurulgon nersege (sıykırga eercip kalıstı.) Al ekoo “Biz fitna (adamdardı sınoo ucun jiberilgender) bolobuz (sıykırdı uyronup) kaapır bolup kalbagıla” dep (nasaat) aytpay turup ec kimge uyrotuskon emes. Osentse da, (yahudiyler) alardan erdi-katındın arasın ajırata turgan nerselerdi uyronusot. Alar (sıykırdı uyrongon yahudiyler) Allaһtın uruksatı bolmoyunca, anı menen ec kimge zıyan jetkire alıspayt. Jana alar paydaluu nerseni emes, ozdoruno zıyan jetkire turgan nerselerdi uyronustu. Alar, (yahudiyler) anı (sıykırdı) satıp algandar ucun Akırette nasip jok ekenin biliset bolcu. Jandarının (azapka kaluusunun) esebine satıp algan nerseleri kanday jaman! Alar munu bilisse kana

[103] Kana emi, alar ıymanga kelip, takıba bolussa! Allaһ tarabınan bolgon sooptor jaksı ele go! Kana emi, alar munu bilisse

[104] O, ıyman keltirgender! “Rainaa” debegile, “unzurnaa” degile. Jana (Allaһtın ayattarı menen paygambardın hadisterin) ukkula. Kaapırlarga jan oorutkan azap bar

[105] Kitep berilgender (yahudiyler menen hristiandar) jana musrikter (juroktorundo bolgon koralbastık jana jek koruu sebeptuu) silerge Rabbiŋer tarabınan bir jaksılık (vahiy) tusuusun kaalaspayt. (Birok) Allaһ Oz ırayımın Ozu kaalagan adamdarga gana atayın tartuu kılat. Allaһ uluk pazilet Eesi

[106] Eger Biz (Kuraandan) bir ayattı “nash” kılsak (okumun joysok) je anı (pendelerge) unuttursak (anın orduna) andan da jaksıraagın je bolboso osogo oksogonun keltirebiz. Allaһ bardık nersege Kudurettuu ekenin bilbediŋbi

[107] Asmandar jana jer okumdarlıgı (jalgız) Allaһka taandık ekenin jana silerge Allaһtan baska ec bir kojoyun, ec bir jardamcı jok ekenin bilbeysiŋbi

[108] Je bolboso (o, ıymanduular), paygambarıŋarga, murun Musaga (yahudiyler tarabınan kayasa) suroo berilgeni sıyaktuu suroo uzatuunu kaalaysıŋarbı?!! Jana kim ıymandı kaapırcılıkka almastırsa, tuura joldon adaskanı osol

[109] Kitep eelerinen kopculugu, alarga cındık anık bilinip kalgandan kiyin dele, koralbastıktarınan ulam, silerdi momun bolgonuŋardan soŋ kaapırcılıkka kaytaruunu abdan kaalasat. Birok, siler Allaһtın okumu kelgice alardı kecirip, kotorumduu bolup turgula. Albette Allaһ ar nersege Kudurettuu

[110] Namazdı toluk atkargıla, zeketti bergile. Ozuŋor ucun emne jaksılık jasasaŋar, anı Allaһtın aldında (soop iretinde) tabasıŋar. Albette, Allaһ silerdin bardık isiŋerdi Koruucu

[111] (Kitep eeleri) “Beyiske yahudiyler je hristiandar gana kiret” desti. Bul alardın kıyaldarınan baska emes. Sen (o, Muhammad, alarga) ayt: “Eger sozuŋor cın bolso, anda daliliŋerdi alıp kelgile!”

[112] Anday emes! Kim jaksılık jasagan! abalda Allaһga juzun (ozun) toluk bagıntıp, isterin Allaһ ucun kalıs kılsa, al ucun Rabbisinin aldında soobu (Beyisi) dayar. Alarga ec korkunuc bolboyt jana ec kaygı-kapaga batıspayt

[113] Yahudiyler: “Hristiandar cındıktın ustundo emes” deset. Hristiandar bolso “Yahudiyler cındıktın ustundo emes” deset. Dagı alar Kitep (Toorat jana Injil) okusat! (Kitep okuunu) bilbey turgan adamdar (musrikter) da osolordun sozundoy soz suylosot. Kıyamatta alardın talaskan maseleleri jonundo Allaһ (Ozu gana) okum kılat

[114] Anın icinde Oz(unun uluu) ısımı zikir kılına turgan Allaһtın mecitterinen toskon jana alardı buzup-talkaloogo araket kılgan adamdardan otkon zaalım (kaapır) barbı?!! Alar mecitterge Allaһtan korkkon abalda gana kiruugo mumkun. Alar ucun bul duynodo sermendelik, Akırette coŋ azap bar

[115] Cıgıs dagı, Batıs dagı Allaһka taandık. Kay tarapka juz bursaŋar, Allaһtın Juzu (kıbılası) osol jakta. Albette, Allaһ (Taalanın pazileti) Kenen (jana Al bardıgın) Biluucu

[116] (Yahudiyler, hristiandar jana musrikter) “Allaһtın balası bar”-deset. Allaһ (alar sıpattagan kemcilikterden) Taza. Teskerisince, Jer jana asmandardagı bardık nerseler Anıkı (jana) bardıgı Aga moyun sunat

[117] Allaһ asmandar jana jerdin Jaratuucusu. Eger bir isti okum kılsa, aga “bol!” deyt jana al is (osol zamat) bolot

[118] Naadan adamdar (Makka musrikteri) “Kana emi, Allaһ bizge suyloso je bizge (Allaһtan) ayan-belgiler kelse!”-deset. Alardan murunkular da usulardın sozuno oksogon sozdordu aytıskan. Bardıgının jurogu oksos. Biz dalilderdi anık isengenderge bayandadık

[119] (O, Muhammad!) Biz seni cındık menen (ozuŋo eercigenderge Beyisten) kus kabar aytuucu jana (saga karsı cıkkandarga Tozok jonundo) korkunuctuu kabar jetkiruucu kılıp jiberdik. Sen Tozokko tusuuculor ucun joopker emessiŋ

[120] Yahudiyler menen hristiandar senden, alardın dinine eercimeyince ec ıraazı boluspayt. (Sen alarga) “Allaһtın (maga tusurgon) hidayatı gana Tuura jol!” degin. Eger sen ozuŋo (Rabbiŋ tarabınan) kelgen ilimden kiyin dele alardın kaaloo-kızıkcılıktarına eercip ketcu bolsoŋ, anda saga Allaһ tarabınan ec kanday jakın (dos) jana jardamcı bolboyt

[121] Biz kitep (Toorat) bergen adamdar (arasındagı anın bardık okumdoruno moyun sungandarı) anı tuura (burmalabay) okusat. Osolor aga (Kuraanga) ıyman keltiriset. Al emi, kimde-kim aga ıyman keltirbese, osolor (eki duynodo) zıyan koruuculor

[122] O, Israyil urpaktarı! Men silerge bergen (bardık) neematımdı jana silerdi aalamdardan abzel kılganımdı estegile

[123] Jana (Allaһtan baska) ec kim ec kimge jaza (sıylık je azap) bere albay turgan, ec bir jandan (kunooloru ucun) toloo kabıl alınbay turgan, (Allaһtın uruksatı bolmoyunca) aga ec kanday sapaat (ortomculuk) payda berbey turgan jana ec kimge jardam berilbey turgan kundon (Kıyamattan) korkkula

[124] Estegin: Rabbisi Ibrahimdi bir nece sozdor menen sınadı ele, alardı toluk atkardı. (Anan aga) “Men seni (bardık) adamdarga (dinde) jolbascı kılamın” dedi. (Ibrahim) ayttı: “Menin urpaktarımdan dagı (jolbascılar cıgara kor) ! (Anda Allaһ:) “Menin ubadam zaalım (kaapır) adamdarga tiybeyt” -dedi

[125] Jana estegin, Biz Uydu (Kaabanı) adamdar umtulup bara turgan jay jana tınc orun kılıp: “Ibrahimdin ordun! ibadat jayı kılıp algıla” (dep buyurduk). Jana Ibrahim menen Ismayılga: “Menin Uyumdu toop kıluucular, etikafka oturuucular,? rukuu jana sajda kıluucular ucun (sirkten, kunoodon jana najastardan) tazalagıla” dep vahiy (buyruk) kıldık

[126] Estegin, Ibrahim (Rabbisine duba kılıp) “O, Rabbim! Bul jerdi tınc saar kılgın jana anın elinin arasınan Allaһka jana Akıret kununo isengen adamdardı (ar turkun) momo-jemister menen ırıskılandıra kor!”- degende, Allaһ ayttı: “Kaapır bolgon adamdı dagı (osol ırıskılar menen) bir az paydalantam. Anan Tozok azabına majburlap kirgizem. Al kanday jaman akıbet

[127] Estegin, Ibrahim menen (balası) Ismayıl ekoo Uydun (Kaabanın) paydubalın kotorup jatıp (mınday dep duba kılıstı): “O, Rabbibiz! Bizden (usul isibizdi) kabıl kıla kor! Albette, Sen Uguucu, Biluucusuŋ

[128] O, Rabbibiz! Bizdi Ozuŋo moyun sunuuculardan kıl! Bizdin urpaktarıbızdan Ozuŋo musulman (moyun sunuucu) ummot (cıgar!) Jana bizge (ajı mezgilinde jasalcu) ibadattarıbızdı uyrot! Bizdin toobalarıbızdı kabıl kıl! Albette, Sen toobanı kabıl kıluucu, Meerimduusuŋ

[129] O, Rabbibiz! Alardın (urpaktarıbızdın) arasınan, alarga Senin ayattarıŋdı okup beruucu, Kitep jana Daanısmandıktı uyrotuucu jana alardı (sirkten j.b. kunoo isterden) tazartuucu bir paygambar jiber! Albette, Ozuŋ Jeŋuucu jana Daanısmansıŋ!”

[130] Ibrahimdin Dininen? naadan adamdar gana bas tartat. Biz Ibrahimdi bul duynodo (elderge jolbascı kılıp) tandap aldık jana al Akırette da (jogorku darajaluu) salih adamdardan

[131] Estegin, Rabbisi aga “Musulman bol!” (Ozumo gana moyun sun!) degende, al (ıklas jana suyuu menen) “Aalamdardın Rabbisine moyun sundum (musulman boldum)” dedi

[132] Ibrahim ozunun baldarına usul gana dindi osuyat kılıp kaltırgan. Jana Yakub dagı baldarına: “O, baldarım, Allaһ silerge usul dindi tandadı. Emi, siler (jalgız Allaһtın Ozuno) moyun sungan (musulman) abalda gana olgulo” dep osuyat kılgan

[133] Siler, Yakubga! olum kelgen ubakıtta kubo bolduŋar bele?! Al baldarına”: “Menden kiyin emnege sıyınasıŋar?” degende, alar: “Senin jana atalarıŋ Ishak, Ismayıl, Ibrahimderdin kudayı — jalgız Kudayga (Allaһka) sıyınabız. Jana biz Aga moyun sunuucubuz” desken

[134] Bul ummottor otup ketisti. Alar oz isterine joop beret, siler oz isiŋerge joop beresiŋer. Alar jasagan ister ucun siler surakka tartılbaysıŋar

[135] Alar “Yahudiy je hristian bolsoŋor gana tuura jol tabasıŋar” deset. Sen alarga ayt: “Anday emes! Ibrahimdin tauhidge negizdelgen dini(ne gana eerciybiz!) Jana al (Ibrahim) musrikterden bolbogon!?”

[136] Aytkıla (Oo, momundar): “Biz Allaһka, Bizge tusurulgon nerselerge jana Ibrahimge, Ismayılga, Ishakka, Yakubga jana osolordun urpaktarına tusurulgon nerselerge, jana Musaga, Iysaga jana baska paygambarlarga Rabbisi tarabınan berilgen nerselerge ıyman keltirdik. Biz paygambarlardın ec birinin arasın ajıratpaybız jana biz Allaһka moyun sunuuculardanbız”

[137] (O, momun-musulmandar!) Eger alar (yahudiyler menen hristiandar) siler ıyman keltirgendey ıyman keltirisse, (osondo gana) tuura jol tabısat. A eger juz burup ketisse, anda alar (silerge) dusman. Alardan seni Allaһtın Ozu saktayt. Al — Uguucu, Biluucu

[138] Allaһtın boyogu (dini menen boyongula) !. Kim Allaһtan jaksıraak boyoy alat?! Jana “Biz Aga gana ibadat kıluucubuz” (degile)

[139] Aytkın: “Biz menen Allaһ jonundo talasasıŋarbı?” Al bizdin da Rabbibiz, silerdin da Rabbiŋer. Bizge oz isteribiz, silerge oz isteriŋer. Jana biz Anın Ozuno gana ıklas kıluucularbız

[140] Je siler (oo, kitep eeleri): “Ibrahim, Ismayıl, Ishak, Yakub jana (alardan kiyinki) muundar yahudiy je hristian bolgon” deysiŋerbi? Aytkın: “Siler koburook bilesiŋerbi je Allaһ (koburook bilebi)?!” Ozdorunun aldındagı (kitepte jazılgan) kuboluktu Allaһtan jasırgandardan otkon zaalım barbı?! Allaһ siler jasagan (buzuku) isterden beykapar emes

[141] Alar otup ketken ummottor. Alar oz isterine joop beret. Siler oz isiŋerge joop beresiŋer. Siler alar jasagan isterden suralbaysıŋar

[142] Jakında adamdardın akılsızdarı: “Alardı (musulmandardı) murun ozdoru juzdongon kıbılalarınan juz burdurgan emne?” deset. Aytkın: “Cıgıs dagı, Batıs dagı Allaһka taandık. Kaalagan pendesin Tuura Jolgo bastayt»

[143] Osondoy ele, biz silerdi, (oz ilim-adiletiŋer menen) adamdardın ustundo kubo bolup turuuŋar ucun jana paygambar silerdin ustuŋordo kubo bolup turusu ucun orto ummot kıldık. (O, Muhammad) sen murun juzdongon kıbılanı Biz paygambarga eercigen adamdardı artına burulup, (dinden kaytıp) ketken adamdardan bilip (ajıratıp) alıs ucun ozgorttuk. Bul (kıbılanı ozgortuu) oor is. Birok, Allaһ tuura bagıt bergen adamdarga oor emes.! Allaһ silerdin ıymanıŋardı tekke ketirbeyt.” Allaһ adamdarga oto Irayımduu jana Meerimduu. (Kıbıla Ierusalim tarapka burulganı menen paygambarıbız sallallohu alayhi va sallamdın jurogu Kaabanı samap, sagınıp turat ele)

[144] (O, Muhammad!) Biz keede juzuŋdun «asmanda kezgenin» korobuz jana seni ozuŋ ıraazı bolgon kıbılaga burabız. Emi sen juzuŋdu Masjid al-Haram (Kaaba) tarapka bur! (O, momundar, siler dagı) kayda bolsoŋor (namazda) juzuŋordu osol tarapka burgula! Al emi, kitep berilgen elder (yahudiy jana hristiandar) dele anın (kıbılanın Kaaba tarapka burulganın) Rabbisinen kelgen cındık (vahiy) ekenin aykın bilip turusat. Allaһ silerdin isiŋerden kabarsız emes

[145] Eger sen Kitep berilgenderge bardık dalilderdi keltirip (aldına tizip) koysoŋ da, alar senin kıbılaŋa eercibeyt. Sen da alardın kıbılasına ergesuucu emessiŋ. Dagı alar biri-birinin kıbılasına da eercispeyt. Eger sen ozuŋo (Allaһtan) kelgen ilimden kiyin dele alardın kızıkcılıgına ergesuucu bolsoŋ, anda sen sozsuz zaalımdardan bolup kalasıŋ

[146] Biz kitep (Toorat jana Injil) bergen adamdar anı oz baldarın taanıgan sıyaktuu taanısat. (Anan osol, paygambar-Muhammad kelgende) alardan kopculugu cındıktı bilip turup, jaap-jasıra bastastı

[147] (O, Muhammad) Akıykat-Rabbiŋ tarabınan! Demek sen ec kacan sektenuuculordon bolbogun

[148] Ar bir (dindegi) adamdın oz juzdonoor tarabı (kıbılası) bar. Biri-biriŋerden ozup jaksılık jasagıla! Siler kayda bolsoŋor da, Allaһ bardıgıŋardı (Kıyamat kundun esep-kitebi ucun) cogultup alat. Allaһ bardık nersege Kudurettuu

[149] Kay taraptan (saparga) cıksaŋ da juzuŋdu “Al-Haram” masjidi tarapka bur! Al — Rabbiŋ tarabınan bolgon (aynıgıs) Cındık! Allaһ silerdin isiŋerden kabarsız emes

[150] Kay taraptan cıksaŋ da, juzuŋdu “Al-Haram” masjidi tarapka bur! Siler dagı (oo, momundar,) ustuŋordon adamdarga dalil bolup kalbas ucun, kay jerde bolsoŋor da juzuŋordu al tarapka burgula! Al emi, alardın arasınan zaalım bolup butkon adamdar (dalilge dele karabay, buzuk sozdorun tarata beriset). Alardan korkpogula, Men silerge neemattarımdı toluk kılıp beruum ucun jana Tuura Jolgo bagıt aluuŋar ucun Menden gana korkkula!! Kiyinki ayattarda Allay Taala musulmandarga bergen neemattarın eskertet

[151] Osondoy ele, Biz silerge ozuŋordun araŋardan bir elci-paygambar jiberdik. Al silerge (cındıktı jalgandan, tauhiddi sirkten ajıratıp bere turgan) jana silerdi tazarta turgan ayattarıbızdı okup beret. Jana al silerge Kitep (Kuraan) menen Daanısmandıktı (Sunnottu), osondoy ele, siler bilbegen (kop baska) nerselerdi taalim beret

[152] Meni estegile. Men da silerdi esteymin. Jana (bergen neemattarım ucun) Maga sugur kılgıla. Jana ec kaapır bolbogula

[153] O, momundar! (diniy jana duynoluk isiŋerde) sabır jana namaz! menen kubattangıla! Albette, Allaһ, sabırduular menen birge

[154] Siler Allaһtın jolunda olturulgon adamdardı “oluktor” dep aytpagıla! Anday emes, alar tiruu! Birok, siler munu sez-beysiŋer

[155] Albette, Biz silerdi korkuu, ackacılık, mal-mulktun, jan-denenin jana momo-jemisterdin kaatcılıgı sıyaktuu nerseler menen sınaybız. Sabır kıluucularga (Beyisten) suyunuctuu kabardı uguz

[156] (Allaһ Taala tarabınan) bir kırsık (baktısızdık) jetkende: “Bardıgıbız Allaһtın mulku bolobuz jana Anın Ozuno kaytıp barabız” degen adamdarga

[157] Dal osolorgo Rabbisi tarabınan maktoo, ırayım bar. Jana osolor gana tuura jolgo tuskondor

[158] Safaa menen Marva Allaһtın (dininin) belgilerinen. Kim ajılık je umra kılsa, al ekoosuno (Safaa menen Marvaga) toop kılsa (barıp kelse) bolot. Kim bir jaksılıktı kosumca jasasa, bul - ozuno payda. Albette, Allaһ Sugur kıluucu jana Biluucu

[159] Biz tusurgon (Muhammad jonundogu) dalilderdi jana Tuura Joldu kitepte (Tooratta) adamdarga bayan kılıp bergenden kiyin dele jaap-jasırıp jurgondorgo Allaһ naalat aytat jana bardık naalat aytuucular naalat aytısat

[160] Al emi, (kunooloruno) tooba kılgan, (akıykatka kaytıp, peyilin) tuzdogon jana (jaap-jasırgan cındıktardı) acık aytkan adamdardın toobaların kabıl alamın. Jana Men toobalardı kabıl aluucu, Meerimduumun

[161] Kaapır bolgon jana osol kaapırcılıgı boydon (tooba kılbay) olgon adamdarga Allaһtın, peristelerdin jana bardık adamdardın naalatı bolsun

[162] Alar osol naalattın (Tozok azabının) icinde tuboluk kalısat. Alardan azap jeŋildetilbeyt jana alarga (tooba kıluuga) moonot berilbeyt

[163] Silerdin kudayıŋar - jalgız Kuday. Ec bir (sıyınuuga tatıktuu) kuday jok, jalgız Al — Irayımduu jana Meerimduu (bolgon Allaһ) gana bar

[164] Albette, asmandardın jana jerdin jaratılısında, tun menen kunduzdun almasıp turusunda, deŋiz ustundo adamdarga payda jetkirip suzup jurgon kemelerde, Allaһ asmandan tusurgon suuda, al suu menen Allaһ jerdi olgondon soŋ tiriltip, ustuno ar turkun janıbarlardı taratkan ele, samaldardın (birde muzdak, birde ısık bolup) soguusunda jana asman menen jerdin ortosunda moyun sundurup koyulgan buluttarda akılduu adamdar ucun (Allaһtın kuduretine) belgiler bar

[165] Adamdardın arasında kee biroolor, Allaһtan baska nerselerdi (Allaһka) teŋ (serik) kılıp alısat (jana) alardı Allaһtı suygondoy suyusot. Iymanduu adamdar Allaһtı koburook suyusot. Eter (Allaһka baska nerselerdi serik karmagan) zaalımdar Kıyamatta azaptı (oz kozdoru menen) korusso jana kuc-kudurettin bardıgı Allaһka taandık ekenin bilisse (Allahka serik kosuspayt bolcu). Allaһtın azabı katuu

[166] Al (Kıyamat) Kunu (Allaһtan baskaga) eercigenderden eercitkenderi (sıyıngan, suygon jalgan kudayları) canıp ketet jana bardıgı azaptı oz kozdoru menen korusot. Anan alardın arasındagı alaka-mamileleri uzulot

[167] Andan soŋ eercigender: “Eger bizge jasoo dagı bir iret berilcu bolso, bizdi canganı sıyaktuu bulardı (jasalma kudaylardı) canıp (jalgız Allaһka sıyınıp) jasayt bolcubuz”-deset. Osentip, Allaһ alarga (sirk) amaldarın oz bastarına kaygı kılıp korgozot. Alar ekinci cıkkıs bolup Tozokto kalıp ketiset

[168] O, adamdar! Jer betindegi nerselerden adal, taza bolgondorun jegile jana saytan bastagan joldorgo jurbogulo. Al silerge anık dusman

[169] Saytan silerdi jaman, buzuk isterge jana Allaһ jonundo bilbegen nerseŋerdi suyloogo buyurat

[170] Kacan (musrikterge): “Allaһ tusurgon nersege (Kuraan okumdoruno) eercigile” - dep aytılsa, alar: “Jok, biz ata-babalarıbızdın urp-adattarına eerciybiz” deset. Eger ata-babaları ec nersege akıl kalcabagan jana Tuura Jol tappagan adamdar bolso da (osente berisebi)

[171] Kaapır bolgon adamdar kisinin kıykırıgınan cakıruu jana dobustan baska ec nerseni ılgay albagan aybandarga oksos. Alar duloy, duduk jana sokur! Demek, akıldarın istetispeyt

[172] O, ıyman keltirgender! Eger Allaһtın Ozuno ibadat kılcu bolsoŋor, Biz silerge ırıskı kılıp bergen taza nerselerden jegile jana Allaһka sugur kılgıla

[173] Allaһ silerge tarptı, (muuzdaganda akkan) kandı, doŋuzdun etin, Allaһtan baskaga atap soyulgan jandıktın etin (jesti) aram kıldı. Al emi, kimde-kim, atayın izdebey, cekten cıkpay (olboy kaluu ucun gana jegenge) majbur bolso, aga kunoo bolboyt. Allaһ Kecirimduu, Meerimduu

[174] Allaһ tusurgon kitepti (Toorattı, anın icindegi cındıktı) jaap-jasırgan jana anı arzıbagan baaga sata turgan adamdar oz kursaktarına otton bolok nerseni jespeyt. Allaһ Kıyamat kunu alarga suyloboyt jana alardı (jaman peyilderinen) tazartpayt. Alarga kıynoocu azap bar

[175] Alar adasuunu hidayat (tuura jol) orduna, azaptı kecirim orduna satıp algan adamdar. Alar Tozok otuna mınca sabırduu

[176] Bul - Allaһ kitepti cındık menen tusurgonu (birok, alar osol cındıktı jasırgandarı) sebeptuu. Allaһtın kitebi (Toorat) jonundo (bir okumuno isenip, ekincisine isenbey) ar turduu (pikirde) bolup jatkan adamdar (cındıktan) alıs bolunup-jarıluuda kalısat

[177] Jaksılık juzuŋordu Cıgıs jana Batıska burusuŋar emes. Birok, jaksılık — Allaһka, Akıret kununo, peristelerge, kitepke, paygambarlarga isengen, ozu jaksı korgon mal-duynosun tuugan-uruktarga, jetimderge, jakırlarga, musapırlarga, (muktaj bolup) suragandarga, oz basın azat kıluunu kaalagan kuldarga sadaka kılgan, namazdı toluk atkargan, zeketti tologon, ubadalaskanda oz ubadasında bekem turgan jana kembagaldık, ooru-sırkoo jana sogus ubakıttarında sabırduu bolgon adamdar(dın ıymanduu peyilderi).! Mına usular (oz ıymandarında) cıncıl jana usular gana takıba kisiler

[178] O, momundar! Olturulgondor ucun oc aluu silerge parız kılındı: azat adamga azat adam, kulga kul, ayalga ayal (olturulot). Al emi, kimge (olgon) buradarı(nın jakındarı) tarabınan kecirim berilse, anda jaksılık menen moyun sunuu jana aga jaksınakay kılıp tolop beruu (parız). Bul — silerge Rabbiŋer tarabınan berilgen jeŋildik jana ırayım. Kim usundan soŋ cekten cıksa, aga jan kıynoocu azap bar

[179] O, akılduular! Siler ucun oc aluuda jasoo bar.! Kana emi, (usul sırlardan sabak alıp) takıba bolsoŋor

[180] Silerden birooŋorgo olum jakındassa, mal-duynosun ata-enesine jana tuugan uruktarına osuyat kılıp, jaksılık menen (oz abalına karap, ısırapsız muras) kaltıruusu silerge parız kılındı. Bul takıbaa kisilerge katuu mildet

[181] Kim usul kereezdi ukkandan (tusungondon) soŋ (anı) almastırıp koyso, munun kunoosu almastırıp koygondordun moynunda! Allaһ — Uguucu, Biluucu

[182] Emi, kimde-kim osuyat kıluucunun bilip je bilbey kunoo kıluusunan korkso, alardın arasın oŋdop koysun. (Osondo) aga kunoo bolboyt. Allaһ — Kecirimduu, Meerimduu

[183] O, ıyman keltirgender! Silerden murunku elderge parız kılınganı sıyaktuu, silerge da orozo karmoo parız kılındı. Takıbaa bolusuŋar ucun

[184] (Parız orozo) eseptuu kundor(do gana tutulat). Silerden kimiŋer ooruluu je saparda bolso, baska kundordun esebinen (karmap beret). Orozo karmaganga cıdagan (birok, kıynalganı sebeptuu karmabagan) adamdarga (ar bir kun esebine) bir jakır adamdı toygozuu — fidya. Kim asıgıraak adamdı toyguzsa, ozuno jaksı. Birok, orozo karmaganıŋar (fidya toloodon) jaksı, eger bilseŋer

[185] (Siler orozo karmay turgan sanaktuu kundor — bul) Ramazan ayı. Bul ayda adamdarga hidayat — tuura jol bolup, hidayat jana furkandan turgan anık dalilder katarı Kuraan tusuruldu. Jana silerden kimde kim (jaŋı) aydı korso — orozo karmasın! Jana kim ooruluu je saparda bolso, baska kundordun esebinen (tutup beret). Allaһ silerge jeŋil boluusun kaalayt, oor boluusun kaalabayt. (Orozo) sanaktı toluk kıluuŋar (kaltırbay tutuuŋar) jana silerdi tuura jolgo salganı ucun Allaһtı daŋazalasıŋar ucun jana Allaһka (kop-kop) sugur kıluuŋar ucun (parız kılındı)

[186] (O, Muhammad) eger pendelerim senden Meni surassa (aytkın) Men (alarga) jakınmın. Maga duba kılıssa duba kıluucunun dubasına joop beremin. (Emi,) Maga da joop berissin jana ıyman keltirissin! (Osondo) Tuura Jolgo tusup kalısı ajep emes

[187] Silerge orozo tunundo ayalıŋar menen kosuluu adal kılındı. Alar siler ucun kiyim, siler alar ucun kiyim (sıyaktuusuŋar). Allaһ silerdin (orozo tundoru) ozuŋorgo zulum kılıp alganıŋardı bildi jana toobaŋardı kabıl kılıp, kecirdi. Mına emi, ayalıŋar menen (orozo tunundo) kosula bergile jana Allaһ silerge jazgan nerseni (adal kosuluu menen adal perzentti) niet kılgıla. Jana tee taŋ mezgilinen ak jip kara jipten ajıraganı silerge anık bilingenge ceyin jey bergile, ice bergile. Andan (saarlıktan) kiyin orozonu kecke ceyin toluk ulantkıla. Jana mecitterde etikaf oturgan mezgiliŋerde ayalıŋarga jakında-bagıla. Bular (tıyuu salıngan nerseler) — Allaһtın cek araları. Alar(dı buzuu)ga jakındabagıla! Allaһ adamdarga Oz ayattarın mına usintip bayan kılıp beret, takıba boluuŋar ucun

[188] Biri-biriŋerdin akca-mulkuŋordu kıyanat joldor menen jebegile jana adamdardın mal-duynosunon bir bolugun kunoo menen jep aluu ucun akca-mulktu okum cıgaruucularga (aram ekenin) bilip turup (para katarı) ber-begile

[189] (O, Muhammad) Senden “hilaldar” (icke orok sımal aylar) jonundo surasat. Ayt: “Alar adamdarga ubakıttardı jana haj (ajılık) ubaktısın belgiloo ucun. Uyuŋorgo art jagınan kiruuŋor jaksılık emes, birok, jaksılık — bul Allaһtan korkkon kisi(nin peyilderinde jatat). Uyuŋorgo esikterinen kirgile jana Allaһtan korkkula! (Osondo gana) jeŋiske (Beyiske) jetseŋer ajep emes

[190] (O, musulmandar!) Allaһtın jolunda (Anın dininin jogoru bolusu ucun) silerge sogus ackandarga karsı soguskula jana cekten cıkpagıla” Allaһ cekten cıkkandardı suyboyt

[191] Alardı tapkan jeriŋerde olturgulo, silerdi surup cıgargan jerden alardı da surup cıgargıla. Fitna (dinden azgıruu, buzukuluk) adam olturuudon da jaman. Alar menen “Masjid Al-Haramdın” aldında silerge karsı sogusmayınca soguspagıla, Eger alar sogustu bastasa, anda olturo bergile, kaapırlardın jazası — usunday

[192] Eger (sogustu) toktotussa (kaapırcılıktarınan kaytıp, musulman bolussa) anda, Allaһ Kecirimduu, Meerimduu

[193] Kacan (jer betinen) fitna (sirk, islamga toskoolduk) jok bolmoyunca jana din Allaһ ucun bolmoyunca sogusa bergile. Eger toktosso, zaalımdarınan baskalarına tiybegile

[194] «Sahrul-haramga» - «Sahrul-haram» jana aram kılıngan nerseler(di jasagandık ucun) oc (aluu) bar!! Kim silerge dusmandık kılsa, siler dagı dal ozundoy dusmandık kılgıla! Allaһtan korkkula jana bilgile, Allaһ takıba kisiler menen birge

[195] Allaһtın jolunda nafaka (sadaka) cıgargıla.? Koluŋardı (ozuŋordu) olumgo tastabagıla. Ehsan kılgıla. Allaһ ehsan kıluuculardı suyot

[196] Haj (ajılık) jana Umranı, Allaһ ucun (ıklas menen) toluk atkargıla. Eger (bir toskool sebeptuu, Makkaga jete albay, joldo) karmalıp kalsaŋar, kuduretiŋer jetken (too, uy je koy sıyaktuu) kurmandık(tı Makkaga jiberesiŋer.) Kurmandık (malıŋar) jayına jetip barmayınca (jana silerge anın soyulganı jonundo kabar kelmeyince) cacıŋardı albaysıŋar. Al emi, silerden kim birooŋor oorugandan je basındagı bir zıyandan ulam (cacın aldıruuga tuura kelse), anın orduna (uc kun) orozo karmoo (altı jakırga) nafaka beruu je (bir koy) soyuu menen fidya (tolom) tolosun. A eger (toskoolduktardan) aman bolsoŋor jana (Makkaga jetip), kim haҗ(ibadatı bastalgan)ga ceyin umradan da paydalangan bolso, kudureti jetken bir kurmandık (soysun). Al emi kim (kurmandıktı je anın baasın) tappay kalsa, haj mezgilinde uc kun, uyuno kaytıp kelgende jeti kun orozo tutsun! Bardıgı bolup on kun toluk bolot. Bul (okum) uy-bulosu Masjid al-Haramda bolbogon (alıstan kelgen) kisiler ucun. Allaһtan korkkula jana bilgile, Allaһ — azabı katuu Zat

[197] Haj (saparı) — belgiluu aylar.! Kim osol aylarda (ozuno) haj (ibadatın) parız kılsa, (jana ihram baylasa) hajda (ihramdan cıkkanga ceyin) jubayı menen (jınıstık) mamile jasabayt, bardık kunoolordon tıyılat jana jaŋjaldan alıs bolot. Kanday gana jaksı amal kılsaŋar da Allaһ bilip turat. Jana da jolgo azık kamdap algıla. Eŋ jaksı jol azıgı -— bul takıba. O, akılduu adamdar, Menden korkkula

[198] (Haj ibadatı mezgilinde adal kesip, je sooda menen) Rabbiŋerden pazilet umut kıluuŋarda kunoo jok. Al emi, Arafat toosunan tussoŋor, Masar-ul-haramda (Muzdalifa oroonundo) toktop, Allaһtı zikir kılgıla jana Allaһ silerdi adaskanıŋardan kiyin, Tuura Jolgo salganı ucun, siler da Anı estegile

[199] Andan soŋ (Muzdalifadan Kaabanı kozdoy) adamdar tuskon bagıt menen tuskulo jana Allaһtan kecirim suragıla. Albette, Allaһ Kecirimduu, Meerimduu

[200] Al emi, ibadat - jorolgoŋordu atkarıp bolgon soŋ (takbirlerdi aytıp) Allaһtı, ata-babaŋardı estegendey je andan da katuuraak estegile. Adamdardan kee birooloru (Akıretti unutup): “O, Rabbi! Bizge usul duynodo ber”-deset. Andaylarga Akıretten nasip jok

[201] Alardan dagı birooloru: “O, Rabbi! Bizge usul duynodo da, Akırette da jaksılık bere kor jana bizdi Tozok azabınan sakta!” - deset

[202] (Akırette) dal osol adamdar ucun jasagan (jaksı) isterinen nasip bar. Allaһ oto tez esepteset

[203] Allaһtı sanaluu kundordo da estegile.! Kim eki kundo sasılsa — aga kunoo jok. Jana kim keciktirse — aga da kunoo jok.” (Bul okumdor) Takıba kisiler ucun. Allaһtan korkkula jana bilgile: bardıgıŋar (Kıyamatta oz isiŋerden esep beruu ucun) Allaһtın aldında cogultulasıŋar

[204] (O, Muhammad!) Adamdardın arasında usundayları bar: bul duyno jasoosunda anın sozdoru seni kızıktırıp koyot. Al jurogundogu nersege Allaһtı kubo kılat (ant icet). Cınında, al (Islamga) eldeskis dusman

[205] Al senin aldıŋan keteeri menen, jer betin buzukuluktarga tolturus ucun, eginderdi, nasilderdi kurutus ucun araketterin bastayt. Allaһ bolso, buzukuluktu suyboyt

[206] Eger aga “Allaһtan kork” dep aytılcu bolso, kunoo menen (birge) tekeberligi (da) karmap kalat. Aga Tozok jetistuu! Al ne degen jaman orun

[207] Adamdardın arasında oz janın Allaһ ıraazıcılıgı jolunda satkandarı (kurman kılgandarı) da bar. Allaһ oz pendelerine kayrımduu

[208] O, ıyman keltirgender! Islamga toluk kirgile! Saytandın izinen eercibegile! Al silerge anık dusman

[209] Eger silerge (Rabbiŋer tarabınan) anık ilim-dalilder (Kuraan-Sunnot) kelgenden kiyin dele joldon taya berseŋer, bilip koygula: Allaһ — Kudurettuu, Daanısman

[210] Alar (jer betinde buzukuluktu taratkandar menen saytanga eercigender, Kıyamatta) Allaһ jana peristeler buluttardın kolokosundo kelisinen (jana alarga adilettuuluk menen okum kılıp, jaza berisinen) baskanı kutuspoyt. Anan is butot jana bardık ister Allaһka kaytarılat

[211] (O, Muhammad,) Israyil urpaktarınan suracı, Biz alarga (cındıktı dalildegen) anık ayan-belgilerden kancasın berdik eken? Ozuno kelgen Allaһtın neematın kaysı (akılsız) adam almastırat? Albette, Allaһ -azabı katuu Zat

[212] Kaapır adamdarga (usul) duynonun jasoosu kooz korgozuldu. Alar ıymanduu adamdardı mıskıldasat. Takıba adamdar Kıyamatta alardan jogoru (darajalarda) bolusat. Allaһ kaalagan pendelerine esepsiz ırıskı beret

[213] Adamdar (murda) bir (dindi gana karmagan) ummot bolgon.! Anan Allaһ, (Beyisten) suyunculuu kabar beruucu jana (Tozokton) eskertuucu paygambarlardı jiberip, adamdar arasındagı talaskan nersede (dinde) okum kıluu ucun alarga (Allaһka gana sıyınuu jonundogu) cındıktı kamtıgan kitepti (Toorat menen Injildi) tusurdu. Anı algan elder, al (din) jonundo, ozdoruno anık cındıktar kelgenden kiyin dele, (aga moyun sunbay) oz ara kıyanattık menen talasa bastastı. Anan Allaһ alar talasıp jatkan cındıkka ıyman keltirgen adamdardı Oz kaaloosu menen Tuura Jolgo bastadı. Allaһ Ozu kaalagan adamdardı tuura jolgo bastayt

[214] (O, momundar!) Silerge murunku elderdin (masakatı jonundogu) misaldarı kelbey turup, Beyiske kirebiz dep oyloduŋarbı. Alarga jakırlık, ar turduu ooruular jetken jana koop-korkunuctarga kabıltılgan. Jadagalsa, paygambar(dın ozu) jana anı menen birge bolgon ıymanduu adamdar: “Allaһtın jardamı kacan keleer eken!” dep kaksap jiberisken. Ukkula, Allaһtın jardamı jakın

[215] Senden emneni (kandayca) kayır-sadaka kıluu kerektigin surasat. Aytkın: “(Koluŋardan kelgen) sadakaŋar ata-eneŋer ucun, jakın tuuganıŋar ucun, jetimder ucun, miskinder (bey-becaralar) ucun jana musapırlar ucun bolsun. Degi ele, kanday jaksılık -sadaka kılcu bolsoŋor, anıŋardı Allaһ Biluucu

[216] Siler ucun jagımsız bolgonuna karabay silerge sogus parız kılındı. Antkeni, (kee bir ucurda) bir nerseni jaman korusuŋor mumkun. Cınında, al siler ucun jaksılık. Osondoy ele (keede) siler jaksı korgon nerse ozuŋorgo jamandık bolup cıgat. Antkeni, siler bilbeysiŋer, Allaһ bilet

[217] Senden “sahrul-haram” aylarında sogusuu jonundo surasat.! Aytkın: “Bul aylarda sogusuu oor kunoo. A birok, (musrikterdin musulmandardı) Allaһtın jolunan, “Masjid-al-Haramdan” tosuuları, Aga (Allaһka) kaapır boluuları, jana anın (Masjid al-Haramdın) jasoocuların andan cıgarıp jiberuuloru Allaһtın aldında (sahrul-haramda sogus kıluudan) coŋuraak (kunoo). Fitna (Allaһtın Jolunan tosuu) adam olturuudon coŋuraak (kunoo)! Alar eger kolunan kelse, silerdi diniŋerden kaytarıp jibergenge ceyin, silerge karsı sogusun ulanta beriset. Emi, kimiŋer dininen kaytıp, kaapır boydon olso, Duyno-Akırettegi jaksı amaldarının bardıgı kuyup ketet jana alar Tozok eelerinen bolup, anda tuboluk kalısat

[218] Al emi, ıyman keltirgen, (dinin jogoru kıluu ucun oz) jurtunan hijrat kılgan jana Allaһ jolunda jihad kılgan adamdar, mına osolor Allaһtın ırayımınan umut kılısat. Allaһ — Kecirimduu, Meerimduu

[219] Senden “hamr” (arak) jana “maysir” (kumar) jonundo surasat.! Aytkın: “Al ekoondo coŋ kunoo jana adamdarga (duynoluk) paydalar bar. Birok, kunoosu paydasınan coŋuraak. «Senden “Emneni sadaka kılsak eken?”- dep surasat. “(Ozuŋordon) artkanın” - dep joop ber». Allaһ silerge ayattarın usintip bayandayt. Kana emi, pikir kılsaŋar

[220] (Kana emi,) Duyno jana Akıret jonundo (pikir kılsaŋar!). Senden jetimder jonundo surasat. Aytkın: “ Jetimderdi(n abalın) oŋdoo — jaksı. Eger jetimderge (mulkto seriktestik boyunca) aralassaŋar — alar silerdin oz buradarıŋar. Allaһ kimdin buzuku, kimdin oŋdoocu ekenin bilet. Eger Allaһ kaalasa, silerge oor kılıp koymok. Allaһ — Kudurettuu, Daanısman

[221] Siler musrik ayaldarga alar ıyman keltirmeyince uylonbogulo. (Antkeni,) kuŋ (bolso da) ıymanduu ayal musrik (suluu, azat jana bay) ayaldan artık! Eger al (musrik ayal) silerdin kupuluŋarga tolup tursa da. Osondoy ele, (ozuŋorgo karastuu kız-jubandardı) musrik erkekterge — alar ıymanga kelmeyince — nikelep berbegile. (Antkeni,) kul bolso da ıymanduu erkek musrik erkekten, artık! Eger al (musrik) silerge jagıp tursa da. (Sebebi) Alar (musrikter sozu, peyili jana abal-korunusu menen silerdi) Tozokko cakırısat. Allaһ bolso, Oz kaaloosu menen Beyiske jana kecirim beruugo cakırat. Jana ayattarın adamdarga (usintip) bayandayt. Kana ele, alar Allaһtı estesse

[222] Senden ayız (kanı) jonundo surasat. Aytkın: “Al jagımsız nerse”. Demek, ayız ubaktısında ayaldarga kosulbagıla. Jana taza bolmoyunca alarga jakındabagıla.! Al emi, alar taza bolgondo, alarga Allaһ buyurgan taraptan kele bergile. Allaһ tooba kıluuculardı jana taza-pakiza adamdardı suyot

[223] Ayaldarıŋar silerdin egin talaaŋar. Ozuŋordun egin talaaŋarga kaalagan tarabıŋardan kele bergile.? Jana ozuŋor ucun (jaksı nietti) aldıga koygula. Allaһtan korkkula jana bilgile, siler Aga (Kıyamatta) jolugasıŋar. Jana momundarga (Beyisti) suyunculo

[224] Allaһtı(n atına icken antıŋardı) jaksılıgıŋardan, takıbalıgıŋardan jana adamdardın arasın tuzotuuŋordon tosuucu (sıltoo) kılıp albagıla.! Allaһ — Uguucu, Biluucu

[225] Allaһ silerdi (til ucunda aytılgan) antıŋardagı maanisizdik ucun jazalabayt. Birok, juroguŋor cıgargan nerse (ant) ucun jazalayt.” Allaһ -Kecirimduu, (peyili) Jumsak

[226] Ayaldarınan “iylaa”” kılgan kuyoolor ucun (eŋ uzun) kutuu moonotu tort ay. Eger (nietterinen) kaytıssa, Allaһ — Kecirimduu, Meerimduu

[227] Jana eger (tort ay otkon soŋ) talak beruunu (ajırasuunu) kaalassa, (ajırasa beret). Allaһ — Uguucu, Biluucu

[228] Talagı berilgen ayaldar uc (ayızdan) tazalanuu moonotu (otkongo ceyin) ozdorun baykasat. Eger alar Allaһka jana Akıret kununo isenisse, Allaһ jatındarında jaratıp koygon nerseni (tuyulduktu) jaap-jasıruuları alarga adal emes. Jana alardın kuyooloru eger jasoonu kaalasa usul (uc ayız) aralıgında alardı (oz nikesine) kaytaruuga koburook akıluu?. Osondoy ele, alarga ustundogu mildetine jarasa jaksılıkka bolgon akıları da bar. Jana da erkekterge ayaldardan jogoru daraja bar. Allaһ — Kudurettuu, Daanısman

[229] (Kayradan nike kıyuu mumkun bolgon) talak eki iret gana (berilet). Andan kiyin (je) jaksı jasoo menen (ayaldı) karmap kaluu je bolboso, jaksılıkca koyo beruu (tana kalat). Alarga (ayaldarga) bergen mahırıŋardan kee bir bolugun alıp kaluu siler ucun adal emes. Bolgonu, al ekoo (ayalı menen kuyoosu) Allaһtın cegaralarında tura albagandan korkkondo gana (ayalga berilgen mahırdan belgiluu olcomdo alıp kaluu adal bolot.) Eger siler al ekoosunun Allaһ cektegen cekterde tura albasınan korksoŋor, ayalı (oz basın azat kıluu ucun) kuyoosuno bergen tolomundo ec kunoo jok. Usular Allaһtın cek-erejeleri, alardı buzbagıla! Kim Allaһtın cek-erejelerin buzgan bolso, osolor gana zaalımdar

[230] Eger er ayalın (ucuncu iret) talak kılsa, kiyin, andan baska erge tiyip cıkmayınca aga adal bolboyt. Eger al ayaldı al (kiyinki eri) dagı talak kılsa, kayradan biri-birine kaytuusunda ekoono kunoo jok, eger Allaһtın cek-erejelerinde turuularına kozdoru jetse. Usular Allaһtın cek-erejeleri. Alardı (Allaһ) tusungon koomdor ucun bayan kılıp beret

[231] (O, erkekter!) Ayaldardı talak kılganıŋarda, (idda) moonottoruno jetse, alardı jaksılık menen alıp kalgıla je bolboso, jaksılıkca koyo bergile. Kandaydır bir zıyan jetkirip, cekten cıguu ucun alardı karmabagıla. Kim usunu jasagan bolso, seksiz ozuno zulum kılgan bolot! Allaһtın ayattarın oyun-ermek kılıp albagıla! Jana Allaһtın silerge bergen neematın jana silerge tusurgon kitep (Kuraan) menen Hikmattı (paygambardın Sunnottorun) estegile. Anı menen Al silerge nasaat aytat. Allaһtan korkkula jana bilip algıla: Allaһ ar kanday nerseni Biluucu

[232] Ayaldardı talak kılganıŋarda jana alar (idda) moonottoruno jetkende, (iddaların toluk saktassın.) (Oo, talagı berilgen ayaldın jakındarı!) Eger jaksılık menen biri-birine ıraazı bolussa, alardı kuyooloru menen (kayradan) nikelenip aluusuna toskool bolbogula! Silerdin araŋardan Allaһka jana Akıret kununo isengender bul okumdon nasaat alısat. Usunuŋar siler ucun tazaraak jana pakizaraak (bolgon joruk). (Silerge emne jaksı, emne jaman ekenin) Allaһ bilet, siler bilbeysiŋer

[233] Jana eneler boboktorun eki jıl toluk emiziset. (Bul okum) emizuunu toluk kıluunu kaalagandar ucun. Alardı (enelerdi) jaksınakay jedirip-iciruu jana kiyintuu - atanın moynunda. (Birok,) ec bir jan kucu jetpegen iske majbur kılınbayt. Ene dagı, ata dagı perzenti sebeptuu zıyan tartpas kerek. Muraskordun moynunda usunday mildet bar. Eger erdi-katın oz ara keŋes menen, biri- birinin ıraazıcılıgın alıp, (balanı emcekten) ajıratuunu kaalassa — alarga kunoo jok. Jana siler (O, jubaylar) oz boboguŋorgo (baska bir) emizuucu bolusun kaalasaŋar — egerde anın akısın jaksılık menen toluk tolop tursaŋar — silerge kunoo bolboyt. Siler Allaһtan korkkula jana bilip koygula: Allaһ silerdin (bardık) isiŋerdi Koruucu

[234] Silerdin araŋardan ayaldarın (jesir) kaltırıp, olup ketkenderdin (ayaldarı) oz aldınca tort ay, on kun (idda) kutusot. Al emi (idda) moonottorun buturgon soŋ, ozdoruno jaksılık menen jasagan isinde silerge kunoo bolboyt. Allaһ silerdin isiŋerden Kabardar

[235] Al (kuyoosu olup, idda oturgan) ayaldarga isaarat menen ozuŋordu sunus kılısıŋarda je bolboso, (alarga juucu jiberuunu) iciŋerde sır saktasıŋarda kunoo jok. Allaһ alardı tez arada estesiŋerdi bildi. Birok, alar menen jasıruun ubadalaspagıla! Bolgonu, jaksı sozdordu aytsaŋar jarayt. Jana kitep (idda esebi) oz moonotuno jetmeyince nike kıyuuuga umtulbagıla. Jana bilip koygula: Allah iciŋerdegi (jasıruun) nerseni da (aykın) bilip turat. Demek, Andan sak bolup (dayım estep) jurgulo jana da bilgile, Allaһ — Kecirimduu, (peyili) Jumsak

[236] Eger (nikeŋerge algan) ayaldardı, jakındık kılbay turup, je bolboso alar ucun mahırdı belgilebey turup talak kılsaŋar — kunoo jok. Jana (nikeni buzganıŋardın esesine) alardı jaksı paydalar menen — bay(lar) mumkunculuguno karap, kedey(ler) kolunan kelisince — paydalantkıla. Bul — jaksılık kıluucular ucun mildet

[237] Eger alarga (jınıstık) jakındık kılbay turup jana mahırdı belgilep koygon soŋ talak kılsaŋar, belgilengen mahırdın jarımıp(n kaytarıp beresiŋer.) Eger alar (ayaldar ozdoruno tie turgan jarım mahırdı aluudan) kecip jiberse, je bolboso, nike kelisimi kolunda bolgon adam (kuyoo, ozuno alıp kalgan mahırdın jarımınan) kecip! jiberse, kecip jiberisiŋer takıbaga jakınıraak (is). Jana araŋarda bolgon pazilet-darajanı unutpagıla. Albette, Allaһ, silerdin emne kılıp jatkanıŋardı Koruucu

[238] Namazdarga, ayrıkca ortoluk? namazga bekem bolgula! Jana (namazda) Allaһka toluk moyun sungan abalda turgula

[239] Eger (dusmandan, jırtkıctan j.b.u.s zıyandardan) korksoŋor, jurgon je mingen abalıŋarda (namaz okuy bergile). Al emi, (zıyandardan) tınc bolgonuŋarda, Al (Allaһ) bilbegen nerseŋerdi silerge kanday uyrotkon bolso, dal osondoy (bardık sarttarın orduna keltirip) Allaһtı zikir kılgıla

[240] Silerdin araŋardan ayaldarın kaltırıp koz jumup baratkan kisiler (bolso), ayaldarın bir jılga ceyin uydon kuup jiberbey, (zarıl bolgon tiricilik karajattarı menen) paydalandıruunu (oz jakındarına) kereez kılsın. Eger alar (ayaldar) (bir jılga jetpey, oz kaalooloru menen) cıgıp ketse, oz aldınca kılgan jaksı isterinde siler ucun (ey, erdin jakındarı) kunoo jok. Allaһ — Kudurettuu, Daanısman

[241] Talagı berilgen ayaldardı jaksılık menen paydalantuu takıba kisilerdin moynuna mildet

[242] Osentip, Allaһ silerge Ozunun ayattarın, akılıŋardı istetuuŋor ucun bayan kılıp beret

[243] (O, Muhammad!) Olumdon kacıp, jurttarınan cıkkan miŋdegen adamdardı(n ikayasın) ukpadıŋ bele? Allaһ alarga: «Olgulo!» - dedi. (Alar olustu). Anan, alardı kayra tiriltti.! Albette, Allaһ adamdarga Pazilettuu.? Birok, kopculuk adamdar sugur kılıspayt

[244] Allaһtın jolunda soguskula jana bilgile, Allaһ — Uguucu, Biluucu

[245] Allaһka jaksınakay karız bere turgan adam barbı? Anan aga (Allaһ) kop-kop (soop) kosup kaytarat. (Irıskılardı) keŋ kıluucu da, tar kıluucu da Allaһ! Anın Ozuno gana kaytıp barasıŋar

[246] Musadan kiyinki, Israyil urpaktarınan bolgon jamaattı(n kabarın) bilbediŋbi? Bir mezgilde alar ozdorunun paygambarına: «bizge bir padısa dayındap ber, Allaһ jolunda soguska cıgalı» deskende, al: «Eger silerge sogus parız kılıngan ubakta, sogustan bas tartsaŋarcı?» dedi. Alar aytıstı: «Kantip ele Allaһtın jolunda soguspay koyolu?! Biz jurttarıbızdan jana bala-cakalarıbızdan aydap cıgarıldık!» Al emi, sogus parız kılınganda bolso, az gana bolugunon baska bardıgı (sogustan) bas tartıstı. Jana Allaһ zaalım adamdardı Biluucu

[247] Alarga paygambarı: «Allaһ silerge (mına bul) Taaluttu padısa dayındadı» degende, alar: «Al kaydan bizge padısa bolsun?! Andan koro padısalıkka ozubuz koburook akıluubuz. Jana aga kenenireek mal-duyno da berilgen emes» desti. (Anda paygambar) ayttı: «Anı silerge (padısa kılıp, men emes) Allaһ tandadı jana anı (sayasiy) ilimde jana denesinde(gi kubatta baskalardan) asıkca kıldı. Allaһ (jerdegi) padısalıgın Ozu kaalagan adamga beret. Jana AllaһTs(tın pazileti) Kenen, Biluucu»

[248] Paygambarı alarga: «Anın padısalıgının belgisi, silerge (dusmanıŋar tartıp algan) sandıktın! (kayra ozuŋorgo) kelisi. Anda (siler ucun) Rabbiŋer tarabınan tınctık-beypildik jana Musa menen Harundun uy-bulosunon kalgan (taberik) nerseler bar. Anı peristeler kotorup keliset. Eger (cındap) momun bolsoŋor usul okuyada siler ucun ayan-belgi bar» - dedi

[249] Taalut askerler menen cıkkanda (mınday) dedi: «Allaһ silerdi (suusagan mezgiliŋerde) bir darıya menen sınayt. Kim andan icse — menden emes, (meni menen soguska barbayt, sebebi al — sabırsız) jana kim andan icpese — al menden (meni menen barat) Birok, kim kolu menen bir uurtam gana icse, meyli, (alardın oz ıktıyarı: kalgısı kelse — kalat, meni menen ketkisi kelse — ketet)». Anan (bardıgı jolgo cıgıp, darıyaga jetkende) az gana adamdan baska baarısı suu icip alıstı. Bir ubakta al (Taalut) jana anı menen birge bolgon ıymanduu adamdar darıyadan ottu ele, (kopculuk suu juroktoru): «Bugun Jaalut jana anın askerleri menen sogusuuga alıbız jetpeyt» desti. Al emi, (Kıyamatta) Allaһ menen joluguuga (bekem) isengender: «Necendegen az sanduu askerler Allaһtın kaaloosu menen kop sanduu askerlerdi jeŋip cıkkan. Allaһ sabırduular menen!» desti

[250] Jana Jaalut menen anın askerlerine betme-bet kelgende: «O, Rabbi! Ustubuzdon sabır - cıdamkaylık jaadır, kadamıbızdı bekem kıl jana kaapır koomdordun ustunon jeŋis bere kor!» dep (duba kılıp soguska kiristi)

[251] Kiyin Allaһtın kaaloosu menen alardı jeŋip alıstı jana Daud (degen jas jigit) Jaaluttu olturdu. Allaһ aga (Daudga) padısalık menen daanısmandık (paygambarcılık) berip, Ozu kaalagan ilimderdi uyrottu. Eger Allaһ adamdardın (arasındagı Jaalut jana anın eli sıyaktuu jaman, kaapır) bir bolugun baska bir (Taalut jana anın kosuunu sıyaktuu jaksı) bolugu menen jogotup turbasa, jer (beti) buzulup ketmek. Birok, Allaһ aalamdardın ustunon Pazilettuu

[252] Bular — Allaһtın dalilderi. Alardı saga akıykat menen aytıp beruudobuz. Jana sen, albette, paygambarlardın birisiŋ

[253] Biz bul paygambarlardan kee birlerin baska biroolorunon abzel kıldık. Alardın arasında Allaһ (aga) suylogondoru bar jana (Allaһ) kee biroolorun jogoru darajalarga kotordu. Biz Maryamdın uulu Iysaga anık dalilder berip, anı Iyık Ruh menen kubattadık. Eger Allaһ kaalasa, alardan kiyinkiler ozdoruno anık dalilder kelgen soŋ oz ara soguspayt bolcu. Birok, karsılasıp kalıstı: alardan kim biroosu ıyman keltirdi, dagı birooloru kaapır boldu. Eger Allaһ kaalasa soguspayt ele. A birok, Allaһ kaalaganın jasayt

[254] Oo, ıyman keltirgender! (Basıŋarga) aldı-sattısı, joro-joldosculugu jana sapaat- ortomculugu jok Kun (Kıyamat) kelip kala elekte Biz silerge ırıskı kılıp bergen nerselerden (bir bolugun Allaһtın joluna) sarp kılgıla! Jana kaapırlar — osolor gana zaalım kisiler

[255] Allaһ... Ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, Ozu gana bar. (Al) — tuboluk Tiruu, (ar nerseni baskarıp) Turuucu. Anı urguloo da, uyku da karmabayt. Asmandardagı jana jerdeginin baarı Anıkı! Anın aldında, Anın uruksatı bolmoyunca ec kim (ec kimge) sapaat-koldooculuk kıla albayt. Al alardın (bardık makuluktardın) kelecegindegi jana otmusundogu nerselerdi bilet. Al emi, alar (kalk-kalayıktar) bolso, Anın iliminen Al Ozu kaalagandan baska ec nerseni bilispeyt. Anın Kursiysi asmandar jana Jerden da kenen. Al ekoonu (asmandar menen jerdi) saktap turuu Anı takır carcatpayt. Jana Al — eŋ Jogorku jana eŋ Uluk

[256] Dinde majburloo jok.! Tuura Jol adasuuculuktan ajırap butkon. Al emi, kim Taagutka? kaapır bolup, Allaһka ıyman keltirse, ec kacan ajırap ketpey turgan, bekem tutkanı karmaganı cın! Allaһ — Uguucu. Biluucu

[257] Allaһ — ıyman keltirgen adamdardın bascısı. Alardı karaŋgılıktardan (ilim, ıyman sıyaktuu) nurga cıgarat. Al emi, kaapır bolgon adamdardın bascısı — Taagut. Al alardı nurdan karaŋgıcılıktarga cıgarat. Osolor gana tozok eeleri jana alar anda tuboluk kalısat

[258] Allaһ padısalık bergeni sebeptuu (tekeberlenip,) Ibrahim (paygambar) menen, anın Rabbisi jonundo dalildesken kisini(n kabarın) bilbediŋbi? Ibrahim aga: «Menin Rabbim omur jana olum beret» degende, al: «Men dagı omur jana olum bere alam»-dedi. (Anda) Ibrahim ayttı: «Allaһ Kundu cıgıstan cıgarat. Sen (eger kuday bolsoŋ) anı batıstan cıgarıp berci, kana?! Anan kaapır adam (joop bere albay) keŋgirep kaldı. Allaһ zaalımdardı Tuura Jolgo bastabayt

[259] Je bolboso (o, Muhammad) paydubaldarına ceyin oyron bolgon ayıldan otkon kisi(nin okuyası) sıyaktuu (kabar ukpadıŋbı?) Al kisi: (oyron bolgon ayıldan otup bara jatıp) «Allaһ usunu(n elderin) olgondon soŋ kantip (kayra) tirilte alat?!» dedi. Allaһ anın ozun juz jılga olturup koydu da, kiyin kayra tiriltip: «Kanca ubak jattıŋ?» — dedi. «Bir kun je bir kundun bir az boluguncoluk» dep joop berdi. (Allaһ) ayttı: «Jok, juz jıl (olup) jattıŋ. Tamak-asıŋdı, suusunduktarıŋdı karacı — buzulgan emes. Jana esegiŋe (cirip ketken sooktoruno) da kara. Biz seni adamdarga (Oz kuduretibizden) ayan - belgi kıluu ucun (usunday) kıldık. Jana sooktorgo kara: Biz alardı kantip cogultup, kiyin alarga et kaptaybız. (Oz kozuŋ menen korup al!). Anan bardıgı aga (koz aldında) anık bilingende: «Men (emi) Allaһtın ar kanday nersege Kudurettuu ekenin bilemin!»-dedi

[260] Estegin, Ibrahim: «O, Rabbim! Maga oluktordu kanday tirilteeriŋdi korgoz» degende, (Allaһ): «Isenbey jatasıŋbı?» dedi. Ibrahim ayttı: «Jok, anday emes, birok jurogum beypil bolusu ucun (surap jatamın)». (Allaһ) ayttı: «Kustan torttu karma dagı, alardı ozuŋo jakındatıp (soyup, jiliktep,) ar bir toogo alardın boluktorun (cacıp) tasta. Anan alardı (oz attarı menen) cakır — saga tez (ucup) keliset. Jana bilip koygun, Allaһ — Kudurettuu, Daanısman

[261] Mal-duynolorun Allaһ jolunda sarptagan kisilerdin misalı jeti masaktı ondurgon bir dan sıyaktuu. Ar bir masakta juzdon dan bolot. Allaһ kaalagan pendesine (usul sıyaktuu) koboytup beret. Allaһ(tın peyili, ilimi) Kenen (jana) Biluucu

[262] Mal-duynosun Allaһ jolunda sarp kılıp, artınan kolko kılbagan jana zaar sozdu eercitpegen adamdar ucun Rabbisinin aldında (kopton-kop) sooptor bar. Jana alarga ec korkunuc jok jana alar kaygı-kapaga da batıspayt

[263] Sirin soz jana keciruu -(ozunun artınan) zaar soz eercigen sadakadan jaksı. Allaһ — Beymuktaj (jana peyili) Jumsak

[264] O, ıyman keltirgen adamdar! Allaһka jana Akıret kununo isenbegen jana mal-duynosun, adamdarga elkorsun ucun sadaka! kıluucu kisilerge oksop (bergen) sadakaŋardı kolko kıluu jana zaar soz menen jokko cıgarıp albagıla! Anın misalı-ustun topurak baskan aska-tas sıyaktuu. Kacan aga kara nosor jamgır jaasa (juup) jılaŋactap koyot. (Usuga oksos) alar jasagan isterinen ec nersege ee bolboy (kurjalak) kalısat. Allaһ kaapır koomdordu tuura jolgo bastabayt

[265] Mal-duynolorun Allaһtın ıraazıcılıgın kozdop jana (Allaһ bercu soopko) bekem - cın isenimderi menen sadaka kılgan adamdardın misalı bir biyik, tegiz jerdegi bak-boston sıyaktuu. Aga nosorluu jamgır jaasa, tusumun eki ese kop beret. Eger aga nosorluu jamgır jetpese, sebelep jaaganı da (paydaluu) bolo beret. Jana Allaһ siler jasagan (bardık) isiŋerdi Koruucu

[266] Silerden birooŋor, astınan darıyalar akkan, icinde ar turduu momoloru bolgon juzum jana kurma bagı bolusun, jana ozu kartayıp, bala-bakırası da alsız bolgon bir mezgilde, bak-bostonuna ottuu boroon tiyip, orttop ketisin kaalayt bele?! Allaһ silerge ayattarın usintip bayan kılat, pikir kılısıŋar ucun

[267] O, ıyman keltirgender! Ozuŋor istep tapkan nerseŋerden jana Biz siler ucun jerden cıgarıp bergen (dan, jer azıktarı, momo-jemis j.b.u.s.) nerselerden eŋ asıl-tazaların sadaka kılgıla. Jana alardan tomon-nacar bolgondorun sadaka kıluunu niet kılbagıla.? Anı ozuŋor da albayt eleŋer. Alsaŋar da andan kozuŋordu jumup (jaktırbay) alasıŋar. Jana bilgile, Allaһ Beymuktaj jana maktoogo tatıktuu

[268] Saytan silerdi kedeylik menen korkutat jana buzukuluktarga buyurat. Allaһ bolso, silerge Ozunun kecirimin, paziletin ubada kılat. Allaһ (tın ırayım-pazileti ) Kenen, Biluucu

[269] (Allaһ) kaalagan pendesine hikmat (ilim-daanısmandık) beret. Kimge hikmat berilgen bolso, demek aga kop jaksılıktar beriliptir. (Munu) Akılduu adamdar gana baamday alısat

[270] Siler kanday sadaka je nazir! kılsaŋar — Allaһ anı bilip turat. Zaalımdarga (Allaһ tarabınan) jardamcı jok

[271] Eger sadakalardı askere kılsaŋar — bul jaksı.” Eger jasıruun kılıp, kembagaldarga berseŋer — bul da silerge jaksı. (Bul ekoo teŋ) Silerdin kunooŋordu juuyt. Jana Allaһ siler kılıp jatkan isiŋerden kabardar

[272] (O, paygambar!) Alardı Tuura Jolgo saluu senin koluŋda emes. (Sen bolgonu alarga cındıktı jetkiruucusuŋ.) Birok, Allaһ Ozu kaalagan pendesin Tuura Jolgo bastayt. (O, momundar) kanday jaksılıktı (mulktu) sadaka kılsaŋar — al ozuŋordun paydaŋarga. (Eger cınıgı momun bolsoŋor) Allaһtın Juzun umut kılıp gana sadaka kılasıŋar. Jana kanday gana jaksılıktı sadaka kılsaŋar, silerge zulum kılınbagan abalda (soobu) ozuŋorgo toluk kaytarılat

[273] (Oo, momundar! Siler) Allaһtın jolunda (jurup, tiricilikten) tosulgan, jer betinde sapar kıluuga mumkunculugu bolbogon, (birok) bilbegen adam alardı (biroodon suraganga) ıyba kılgandan ulam bay dep oylogon kembagaldarga (sadaka kılgıla). Alardı korunusunon taanıysıŋar. Alar adamdardan suranıspayt. Kanday gana jaksı sadaka kılsaŋar da, anı Allaһ Biluucu

[274] Tunu-kunu (ar dayım) mal-duynosun jasıruun jana askere turdo sadaka kılgan adamdar ucun Rabbisinin aldında (koboy-turulgon) sooptoru bar. Alarga korkunuc da jok jana alar kapa boluspayt

[275] Sutkorduk (menen payda) jegen adamdar (Kıyamatta) saytan urup akıldan azgan adam sıyaktuu (murzolorunon) turusat. Bul alardın: «Sooda dele sutkorduk sıyaktuu» degen sozdoru ucun (jaza!). Allaһ soodanı adal, sutkorduktu aram kılgan. Al emi, kimge Rabbisi tarabınan (sutkorluktun aramdıgı jonundo) nasaat-bayan kelse jana al (tooba kılıp) toktoso — otkondogusu ozuno (adal) jana (kelecek) isteri Allaһka tapsırılat. Jana kim (sutkordukka) kaytsa — osolor gana tozokular jana alar anda tuboluk kalısat

[276] Allaһ sutkorluktu(n paydasın) jogotot jana sadakalardı paydaluu kılat.! Allaһ ar bir kunooluu kaapırdı suyboyt

[277] Iyman keltirip, jaksı amaldardı jasagan, namazdı (sarttarı menen) atkargan jana zeketti bergen adamdar ucun Rabbisinin aldında sooptoru dayar. Jana alarga korkunuc da bolboyt, kaygı-kapaga da batıspayt

[278] O, ıyman keltirgender! Allaһtan korkkula jana eger momun bolsoŋor, (murun alıp jurgon) sutkorluk paydaŋardan kalganın albagıla

[279] Eger anday kılbasaŋar, Allaһ jana anın elcisi tarabınan (silerge karsı jarıyalana turgan) sogustu bilip koygula! Jana eger tooba kılsaŋar (payda kosulbagan) akca-mulkuŋor ozuŋorgo. (Osondo biroogo da) zulum kılbaysıŋar, silerge da zulum kılınbayt

[280] Eger (karız aluucu) nacar (turmusta jasagan kisi) bolso, bay bolgongo ceyin kutkulo. Eger (karızıŋardı) sadaka kılıp jiberseŋer - ozuŋorgo jaksı, eger bilseŋer

[281] Allaһka kaytarıla turgan kunuŋordon (Kıyamattan) korkkula! Kiyin ar bir jan eesi ozunun isine jarasa toluk (natıyjasın) alat, jana alarga zulum kılınbayt

[282] O, ıyman keltirgender! Belgiluu moonotko karız aldı-berdi kılsaŋar, al mamileni jazıp koygula. Ortoŋordo bir jazuucu adilet menen jazsın. Al Allaһ uyrotkondoy (adilettik menen) jazuudan bas tartpasın. Sozsuz jazsın jana moynuna karız aluucu kisi aytıp jazdırtsın. Al Rabbisi — Allaһtan korksun jana andan (karızdan) bir nersesin da kemitpesin. Eger moynuna karız aluucu adam akılsızıraak, alsız je aytıp jazdıra albay turgan (duduk) bolso, anın isenimduu okulu adilettik menen aytıp tursun. Jana ozuŋor ıraazı bolgon kuboŋordon eki erkek kisiŋerdi, eger eki erkek tabılbay kalsa, bir erkek jana eki ayaldı kubolukko tartkıla. (Ayaldardın) biri adassa, ekincisi eskertip turat. (Kubolukko) cakırılganda kubolor bas tartıspasın! Anı (karızdı), az bolso da, kop bolso da, oz moonotuno ceyin jazıp koyuudan erikpegile. Usunuŋar Allaһtın aldında adilettuurook, kuboluk ucun bekemireek jana sektenip kalbasıŋarga jakınıraak. Al emi, araŋarda aylantıp jatkan naktalay soodaŋar bolso, anı jazbay ele koyusuŋarda siler ucun kunoo jok. (Birok, eger unutup kaluudan korksoŋor je anıgıraak bolusun kaalasaŋar) oz ara sooda kılsaŋar dele kubolordu tartkıla jana jazuucu da, kubolor da zıyan tartıp kalıspasın. Eger (munun teskerisin) jasasaŋar bul silerdin buzukuluguŋar(dın belgisi). Allaһtan korkkula! Allaһ silerge (usintip) taalim beret. Allaһ ar bir nerseni Biluucu

[283] Eger saparda bolup, jazuucu tappay kalsaŋar (karızdın narkına teŋ) kolgo ilingidey kuroo alsaŋar bolot. A, eger biri-biriŋerge isencu bolsoŋor (jazdırbay jana kuroo albay ele) isenilgen adam amanatın (oz moonotundo) atkarsın jana Rabbisi — Allaһtan korksun! (O, momundar!) Kuboluktu jaap-jasırbagıla! Kim jaap-jasırsa — anın jurogu kunooluu. Allaһ silerdin isiŋerdi Biluucu

[284] Asmandardagı jana jerdegi (bardık) nerseler Allaһka taandık. Eger siler iciŋerdegi (oy-kıyal, peyil, maksattan turgan) nerselerdi jasırsaŋar je askere kılsaŋar da Allaһ silerdi osol nerse menen esep-kitep kılat, jana Ozu kaalagan adamın kecirip, kaalaganın azapka salat. Allaһ ar bir nersege Kudurettuu

[285] Paygambar ozuno Rabbisi tarabınan tusurulgon nersege ıyman keltirdi jana momundar dagı (ıyman keltiristi). Bardıgı Allaһka, anın peristelerine, kitepterine, paygambarlarına ıyman keltirdi (jana) «Biz Allaһtın paygambarlarının arasınan ec kimisin ajıratıp (isenbey) koyboybuz. O, bizdin Rabbi! Biz (Senin okumuŋdu) uktuk jana (alarga) moyun sunduk! Bizdi kecire kor! Jana saga gana kaytabız» desti

[286] Allaһ ec bir jandı kudureti jetpegen nersege buyurbayt (ar kimdin) paydası da oz isi(nen), zıyanı da oz isi(nen) Oo, bizdin Rabbi! Eger unutsak je kata ketirsek bizdi jazalaba?! Oo, Rabbibiz! Moynubuzga, bizden murunkularga juktogondoy oor isti juktobo! Oo, Rabbibiz! Bizdin ustubuzgo kuduretibiz jetpegen nerselerdi juktobo! Bizdin kunoolorubuzdu ocur jana kecir, bizge ırayım kıl! Ozuŋ bizdin Kojoyunubuzsuŋ! Kaapır koomdorgo karsı bizge jardam ber

[1] Alif, Lam, Mim

[2] Allaһ... Andan baska sıyınuuga tatıktuu kuday jok. Al — tuboluk Tiruu jana (tuboluk baskarıp) Turuucu

[3] (O, Muhammad!) Al saga, ozunon murunku (ıyık kitepter jana alardagı kabarlardan turgan) nerselerdi tastıktagan Kitepti (Kuraandı) akıykat menen tusurdu. Andan murun adamdarga Tuura Jol kılıp Toorat menen Injildi tusurgon

[4] (Emi, cındık menen jalgandın arasın) ajıratıp beruucunu (Kuraandı) tusurdu.” Cınında, Allaһtın ayattarına kaapır bolgon adamdar ucun katuu azap bar. Allaһ Kudurettuu, oc aluucu

[5] Albette, Allaһka jerdegi da, asmandagı da ec bir nerse jasıruun emes

[6] Alsilerdi eneŋerdin kursagında (jatınında jatkan keziŋerde ele) Ozu kaalaganday kelbet bergen. Ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Anın Ozu bar. (Al) Kudurettuu, Daanısman

[7] (O, Muhammad!) Al saga (teŋdessiz) Kitep (Kuraan) tusurgon Zat. Anın (Kuraandın) icinen Kiteptin enesi (maŋızı sıyaktuu) bolgon muhkam - anık ayattar jana alardan baska mutasabih (tusunulusu oor) ayattar orun algan. Al emi, jurogundo ildet-iyrilik bolgon adamdar anı (oz kaalooloruna ılayıktap) tusunduruunu jana buzukuluktu umut kılıp, mutasabih ayattardı eerciset. Al (mutasabih) ayattın (toluk) tusundurmosun Allaһtan bolok ec kim (anık) bilbeyt. (Osonduktan) tereŋ ilimduu adamdar: «Biz aga (Kuraanga) ıyman keltirgenbiz. Anın (ayattarının) bardıgı (muhkamı dagı, mutasabihi dagı) Rabbibibizdin aldınan (kelgen akıykat)» deset. Akılduu adamdar gana (mından) zikir (eskerme) alat

[8] O, Rabbi! Bizdi Tuura Jolgo salganıŋdan kiyin juroktorubuzdu adastırba! Jana bizge Ozuŋdun ırayım-rahmatıŋdı belek kıl! Al- bette, Sen belekterdi kop beruucusuŋ

[9] O,bizdin Rabbi! Albette, Sen adamdardı, anda sek-kumon bolbogon (Kıyamat) Kun ucun cogultuucusuŋ. Allaһ ec kacan ubadasın buzbayt

[10] Kaapır adamdardı Allaһtan (Anın azabınan) mal-duynosu da, bala-cakaları da kutkara albayt. Alar tozoktun otundarı

[11] (Alardın abalı) Firaun adamdarının jana alardan murunku kaapırlardın abalına oksos: Bizdin ayattarıbızdı jalganga cıgarıstı ele, Allaһ alardı kunooloru sebeptuu azapka saldı. Allaһ — azabı katuu Zat

[12] (O, Muhammad!) Kaapırlarga: «Siler jakında jeŋilesiŋer jana (Kıyamatta) Tozokto cogultulasıŋar. Al kanday jaman orun!» - dep aytkın

[13] (O, yahudiyler!) (Sogus maydanında) bettesken eki taypada (Bizdin kuduretibizge) siler ucun belgi bar bolcu. Bir jamaat Allaһtın jolunda sogusup jatıstı jana ekincisi kaapır ele. (Allaһtın jolunda soguska cıkkandar) alardın (dusmandardın) ozdorunon eki ese kop ekenin anık korup turustu. Allaһ kaalagan adamdardı Ozunun jardamı menen koldoyt. Cınında bul nerselerde akıl eeleri ucun sabak bar

[14] Adamdar ucun (bul duynodo) ayaldardan, perzentterden, kintar-kintar! altın-kumustordon, suluu-korkom tulparlardan, (uyur-uyur) maldardan jana eginderden turgan jırgaldardı suyuu kooz korgozuldu.! Bular (oposuz) duyno jasoosunun paydaları. Allaһtın aldında (bulardan) jaksıraak kaytuucu jay - Beyis bar. (Duyno jırgaldarınan kop ese abzel bolgon Beyis jırgaldarı kimderge buyrulat? Anı kiyinki ayat bayandayt)

[15] Ayt (O, Muhammad): «Silerge munuŋardan (duyno jırgalınan) da jaksı nerse jonundo kabar bereyinbi? Takıba kisiler ucun Rabbisinin aldında, astınan darıyalar akkan jana anda tuboluk jasay turgan beyister, taza-pakiza jubaylar jana Allaһtın ıraazıcılıgı bar. Allaһ pendelerin Koruucu

[16] (Alar:) «O, Rabbi! Cınında, biz ıyman keltirdik. Emi, bizdin kunoolorubuzdu kecirip, Tozok azabınan sakta!» dep (duba kıla turgan)

[17] sabırduu, cıncıl, moyun sunuucu, sadaka kıluucu jana taŋ-zaarlarda (turup) Allaһtan kecirim suroocu pendeler

[18] Allaһ, Anın peristeleri jana ilimduu adamdar andan (Allaһtan) baska sıyınuuga tatıktuu kuday jok ekenine, (jana Allaһ oz isterinde) adilet menen Turuucu ekenine kuboluk beristi. Anın Ozunon baska sıyınuuga tatıktuu kuday jok. (Al) - Kudurettuu, Daanısman

[19] Albette, Allaһtın aldında (kabıl bolo turgan) din — bul Islam. Kitep berilgen adamdar (Toorat menen Injil kitepterinde) ozdoruno (Muhammaddın paygambarcılıgı jana dininin cındıgı jonundogu) ilim kelgenden kiyin gana oz ara koralbastıktan ulam karsılık kılıstı. Kim Allaһtın ayattarına kaapır bolso, (bilip alsın:) Allaһ - tez eseptesuucu

[20] (O, Muhammad!) Eger (adamdar) seni menen talasıp kalıssa, alarga: «Men ozumdu eercigender menen birge juzumdu (ozumdu) Allaһga moyun sundurdum» dep aytkın. Jana kitep berilgen adamdar menen sabatsızdarga: «Siler (dagı) moyun sunduŋarbı?» degin. Eger (Islamdı kabıl alıp) moyun sunussa, anda Tuura Joldu tabıstı. Eger juz burussa, senin moynuŋda (cındıktı) jetkiruu gana bar. Allaһ pendelerdi Koruucu

[21] Allaһtın ayattarına kaapır bolup (usunu menen jon kalbay) paygambarlardı jana adamdar arasındagı adiletke (Islamga) buyurup jurgondordu akıykatsızdık menen olturgondorgo jan oorutkan azaptan kabar ber

[22] Alar, usul duynodo da, Akırette da amaldarı (jaksı isteri) kuyup ketken (kaapır) adamdar. Alarga (Allaһ tarabınan) jardamcılar jok

[23] (O, Muhammad! Allaһtan kelgen) kitepten nasip-ulus berilgen adamdarga (yahudiylerge) karabaysıŋbı, oz aralarında(gı talas maselege) okum kılıp beris ucun Allaһtın kitebine (Kuraanga) cakırılganda, (sen Allaһtın kitebi boyunca okum cıgarıp bergeniŋden) kiyin alardan bir bolugu (cındıktı bilip tursa da) juz burgan boydon ketip kalıstı

[24] Munun sebebi alar: «Biz Tozokko tuspoybuz, tussok da sanaluu kundor gana tusobuz» dep aytıscu. Ozdoru oydon cıgarıp algan (usul sıyaktuu) sozdor alardı dinderinde adastırıp koydu

[25] Emi, biz alardı, anda sek-kumon bolbogon jana ar bir janga ozu jasagan isteri(nin natıyjası) ec zulum kılınbay, toluk kaytarıla turgan Kun (Kıyamat) ucun cogultkanda emne kılısat

[26] Aytkın: «O, Allaһım! Bardık mulktun Padısası! Sen mulktu kaalagan pendeŋe beresiŋ jana kaalagan pendeŋden tartıp alasıŋ. Jana kimdi kaalasaŋ ardaktuu kılasıŋ, kimdi kaalasaŋ kor kılasıŋ. Jaksılık Senin gana koluŋda. Cınında, Sen bardık nersege Kudurettuusuŋ

[27] Sen (O, Allaһım!) tundu kunduzgo, kunduzdu tungo kirgizesiŋ. Olukton tiruunu, tiruudon oluktu cıgarasıŋ! jana Ozuŋ kaalagan adamga esepsiz ırıskı beresiŋ!»

[28] Momundar (ozdoru sıyaktuu) ıymanduulardı tastap, kaapırlardı dos tutpasın! Kim usunday is jasasa - anın Allaһ menen arası acık! Al emi, alardan (kaapırlardan) sak boluu ucun (tiliŋerde dostuk mamile kılsaŋar) uruksat. Allaһ silerdi Ozunon eskertet. Kaytuu -Allaһtın Ozuno

[29] (O, Muhammad) aytkın: «Eger kokuroguŋordogu nerselerni jasırsaŋar da, jarıyalasaŋar da Allaһ bilip turat. Al asmandar menen jerde bolgon bardık nerseni da bilet. Allaһ bardık nersege Kudurettuu»

[30] (Kıyamat) kundo ar bir jan ozu jasagan (bardık) jaksı-jaman isterin alıp kelingen abalda tabat. (Osondo, jamandık jasagan jan) ozu menen kılmısının arası oto alıs bolusun samayt. (Bilip koygula), Allaһ Ozunon silerdi eskertet. Allaһ -pendelerge Meerimduu

[31] Ayt: «Eger Allaһtı suycu bolsoŋor, anda meni eercigile. (Osondo gana) Allaһ silerdi suyot jana kunooŋordu keciret. Allaһ - Kecirimduu, Meerimduu»

[32] Ayt: «Allaһka jana paygambarga moyun sungula! Eger juz burussa, Allaһ kaapırlardı suyboyt

[33] Albette, Allaһ Adamdı, Nuhtu, Ibrahimdin uy-bulosun jana Imrandın urpaktarın but aalamdardın ustuno (paygambarcılık ucun) tandap aldı

[34] Alar bir-birooloruno jek-jaat (bolgon adamdar) ele. Allaһ Uguucu, Biluucu

[35] (O, Muhammad estegin, bir kezde) Imrandın? ayalı ayttı: «O, Rabbim! Men icimdegi balamdı Saga, (duyno isterinen uzulgon kızmatcı katarında) nazir kıldım (arnadım). Menden kabıl kıl! Ozuŋ Uguucu, Biluucusuŋ!»

[36] Al icindegisin torogon soŋ (erkek bolbogonuna okunup) “O, Rabbim! Men kız torodum” dedi. Cınında, Allaһ anın emne torogonun jana (kopculuk) erkek(ter) (usul torolgon) urgaacıday emes ekenin andan jaksıraak bilgen. (Al dagı sozun uladı): “Men aga “Maryam” dep ısım koydum. Men anı jana anın urpaktarın ırayımıŋdan kuulgan saytandan korgooŋdu tilep, Saga jalbaramın”

[37] Rabbisi anı (nazirdi) jaksınakay kabıl alıp, jaksınakay osturdu jana aga Zakariyanı kepil (kamkor) kıldı. Ar kacan Zakariya anın ustuno -mihrapka kirse, anın aldında (sirin-serbet jemisterden) ırıskı turganın kordu. Al: “O, Maryam, bular saga kaydan?” dedi. Al: “Allaһtın aldınan. Albette, Allaһ Ozu kaalagan adamına esepsiz ırıskı beret” dedi

[38] Osondo, Zakariya Rabbisine duba kılıp: “O, Rabbim! Maga da Ozuŋdun dargoyuŋdon pakiza bir urpak bere kor! Albette, Sen dubanı Uguucusuŋ!” dedi

[39] Anan (kundordun bir kunundo) al mihrapta namaz okup turganda peristeler aga: “(O, Zakariya!) Allaһ seni Yahya (degen perzent) menen suyuntot. (Al bala) Allaһtın Sozun (Iysanı) tastıktoocu, ulukzaada, dene kumarlarınan ozun karmay bilgen jana (jogorku darajaluu) salih paygambarlardan biri bolot!” dep dobus beristi

[40] (Zakariya) ayttı: “O, Rabbim! Maga kaydan bala bolsun, ozum kartaŋ, ayalım tuubas bolso?!” (Allaһ) ayttı: “Usunday. Allaһ kaalagan isin atkarat»

[41] (Zakariya) ayttı: “O, Rabbim! (jurogum tınctanıp, sanaasız bolusum ucun) maga (kempirimdin boyunda bolgonun bildirgen) bir sır - belgi bere kor!” (Allaһ) Ayttı: “Senin belgiŋ: (tilden kalıp) uc kun adamdarga isaarat menen gana suylop kalasıŋ. Emi, Rabbiŋdi kop zikir kıl jana erteli-kec Anı daŋktap, tasbih ayt!”! Kiyinki ayatta Allaһ Taala Imrandın kızı Maryamdın okuyasın ulantat. Osentip, Maryam kız coŋoygondo ibadatta, tazalık-takıbaada eŋ bir jogorku darajaga jetet

[42] Osondo peristeler: “O, Maryam! Allaһ seni tandap, (jaman peyil-sıpattardan) tazaladı jana aalamdagı bardık ayaldardan abzel kıldı

[43] O, Maryam! Rabbiŋe moyun sunuu menen (kop) ibadat kıl. Jana namaz okuucular menen birge sajda, rukuu kıl” - desti

[44] Bul okuyalar?” (o, Muhammad, sen ucun) kayıp kabarları. Biz al kabardı saga (Jebireyil periste arkıluu) kabarlap jatabız. Antkeni, (Maryam torolup, apası anı nazir kıluu ucun ibadatkanaga alıp kelgende, ibadatkana kızmatcıları) “Emi kimibiz Maryamga kepil (kamkor) bolot”-dep, kalemderin (cucukulak katarı) tastap jatıskanda jana (Maryamdı talasıp) jaŋjaldasıp turganda sen alardın arasında jok bolcusuŋ

[45] Bir kezde peristeler ayttı: “O, Maryam! Allaһ seni, ısımı Iysa Masih ibn Maryam bolgon Ozunun Sozu menen suyuntot. (Al) Duyno-Akırette martabaluu jana Allaһka eŋ jakın adamdardan bolot

[46] Dagı, al adamdarga besikte jana coŋoygondo suyloyt! jana salih-taza adamdardan bolot”

[47] Maryam ayttı: “O, Rabbim! Meni ec bir (erkek) adam «karmabagan» bolso, kaydan bala bolsun?!” (Allaһ) ayttı: “Usunday. Allaһ Ozu kaalaganday jaratat. Al bir isti okum kılsa, aga “bol!” deyt jana al is (osol zamat) bolup kalat”.? (Kiyinki ayatta peristeler Maryamga Iysanın sıpatın jana kuskabarın aytuunu ulantısat)

[48] Jana (Allaһ) aga jazuunu, daanısmandıktı, Toorattı jana Injildi uyrotot

[49] Israyil urpaktarına elci -paygambar kılat. (Anan Iysa alarga aytat:) “Men silerge Rabbiŋerden (menin cın paygambar ekenimdi dalildey turgan tomondoguco) belgiler (moojizalar) alıp keldim: silerge ılaydan kustun solokotun jasap, aga uylosom, Allaһtın uruksatı menen (tiruu) kus bolup kalat, Allaһtın uruksatı menen sokurlardı, pes (ala) ooruluulardı ayıktıram, oluktordu tiriltem. Jana men silerge uyuŋordo emneni jep, emneni saktap koygonuŋardı da aytıp bere alam. Albette, usul nerselerde siler ucun (menin paygambar ekenime dalil bolgon) belgiler bar, eger isenseŋer

[50] (Men) silerge ozumdon murunku Toorattı tastıktas ucun, jana silerge (Tooratta) aram kılıngan kee bir nerselerdi adal kılıs ucun (paygambar kılıp jiberildim) jana men silerge Rabbiŋerden ayat-dalilderdi alıp keldim. Emi, Allaһtan korkkula jana Maga moyun sungula

[51] Albette, Allaһ menin da Rabbim, silerdin da Rabbiŋer. Anın Ozuno gana ibadat kılgıla! Tuura jol - usul!”

[52] Al (Iysa) alardan kaapırcılıktı sezip kalganda (sakirtterine) “Allaһtın jolunda kim maga jardamcı bolot” dedi ele, sakirtteri: “Biz Allaһtın jardamcıları bolobuz? Allaһka ıyman keltirdik. Jana kubo bolgun (O, Iysa) biz — musulmandarbız

[53] O, Rabbi! Biz Sen tusurgon nersege ıyman keltirdik jana (Sen jibergen) paygambarga eercidik. Emi bizdi (Ozuŋdun jalgızdıgıŋa, diniŋdin akıykattıgına) kubo boluuculardın katarına jazıp koy!” desti

[54] Alar aylakerlik kılıstı ele, Allaһ da amalkerlik kıldı. Allaһ amalkerlerdin eŋ mıktısı

[55] Bir kezde Allaһ ayttı: “O, Iysa, men seni Ozumo Aluucu, Ozumo Kotoruucu jana seni kaapırlardan tazartuucumun.? Jana saga eercigen adamdardı Kıyamat kununo ceyin kaapırlardan jogoru kıluucumun. Kiyin (bardıgıŋar) Maga kaytasıŋar. Anan Men siler talaskan nerseŋer boyunca araŋarda okum kılamın

[56] Al emi, kaapırlarga Men duynodo da, Akırette da katuu azap beremin. Jana alarga jardamcılar bolboyt

[57] Iyman keltirip, salih (jaksı) amal kılgandardın sooptorun (Allaһ) toluk beret. Jana Allaһ zaalım (kaapır) adamdardı suyboyt

[58] (O, Muhammad!) Biz saga aytıp bergen bul (Kuraandagı) nerseler (Allaһtın) ayattarınan jana daanısman eskermelerden

[59] Albette, Allaһtın nazarında Iysanın misalı Adam(-Ata) sıyaktuu. Allaһ anı topuraktan jaratıp: “bol!” degende, daroo bolup (jaralıp) kalgan

[60] (Bul aytılgandar) Rabbiŋ tarabınan kelgen akıykat. Emi sen sektenuuculordon bolbo

[61] Kim bul maselede, saga (anık) ilim kelgenden kiyin dele (kosorup) dalil talasa berse, alarga ayt: “Kelgile, baldarıbızdı jana baldarıŋardı, ayaldarıbızdı jana ayaldarıŋardı, ozubuzdu jana ozuŋordu cakırıp, “Jalgancılarga Allaһtın naalatı bolsun!” - dep kargıs aytısalı!?”

[62] Albette, bul (Iysanın Kuday emes ekeni) akıykat bayan. Cınında, bir Allaһtan baska ec bir sıyınuuga tatıktuu Kuday jok. Jana Allaһtın bir Ozu gana Kudurettuu, Daanısman

[63] Eger (bul akıykattan) juz uyrusso, Allaһ albette, buzukulardı Biluucu

[64] Aytkın: “O, kitep eeleri! Biz menen silerdin araŋarda oksos bolgon sozgo! kelgile. (Al soz tomondoguco:) “Allaһtan baskaga ibadat-kulculuk kılbaylı, Aga ec nerseni serik keltirbeyli jana Allaһtı tastap, kee biroolorubuz baska biroolorubuzdu Rabbi-Kuday kılıp albasın!” Eger juz burussa, aytkıla: “Kubo bolgula, Biz — musulmandarbız”

[65] O, kitep eeleri! Emne ucun Ibrahim jonundo (biriŋer “Al -yahudiy dininde bolgon” deseŋer, ekinciŋer: ““Jok, hristian bolgon” dep) talasasıŋar?! Toorat menen Injil andan kiyin tuskon go! Akılıŋardı istetpeysiŋerbi

[66] O,siler! Bilgen nerseŋer jonundo talasıp buttuŋor. Dagı emne ucun bilbegen nerseŋer jonundo talasıp jatasıŋar?! (Ibrahimdin dini kanday bolgonun) Allaһ gana bilet, siler bilbeysiŋer

[67] Ibrahim yahudiy da, hristian da bolgon emes. A birok, hanif (jeke Allaһ Taalaga sıyınuucu jana) muslim (jalgız Allaһka moyun sunuucu) bolgon. Jana al ec kacan musrikterden (Allaһka serik kosuuculardan) bolbogon

[68] Cınında, Ibrahimge eŋ jakın adamdar — aga eercigender, mına bul paygambar (Muhammad) jana (jalgız Allaһka) ıyman keltirgender. Allaһ ıymanduu adamdardın bascısı

[69] Kitep eelerinen bir taypası silerdi joldon azgıruunu eŋseset. Birok, ozdorun azgırıp jatkanın bilbey kalısat

[70] O, kitep eeleri! Emne ucun siler korup, bilip turup Allaһtın ayattarına kaapır bolup jatasıŋar

[71] O, kitep eeleri! Emne ucun akıykatka jalgandı aralastırasıŋar jana bilip turup, akıykattı jasırasıŋar

[72] Kitep eelerinen bir taypası (baskalarına) aytısat: “Momundarga tusurulgon nersege (Kuraanga) kundun basında ıyman keltirgile dagı, kundun akırında ıymanıŋardan kaytkıla. Balkim (osondo, “usularda Toorat ilimi bar, bir nerseni bilet go” dep oylop) alar dagı (ıymandarınan) kaytıssa ajep emes

[73] Ozuŋordun (yahudiylik) diniŋerge eercigenderden baskalarga isenbegile. (Munun sebebi) alardan (momundardan) biroo-jarımı siler bilgen nerseni bilip alısı je bolboso, (sırıŋardı bilip) Rabbiŋerdin aldında siler menen dalil talasısı (mumkun)”. (O, Muhammad, sen alarga) aytkın: «Tuura jol - bul Allaһtın tuura jolu. Cınında artıkcılık Allaһtın Kolunda. Anı Ozu kaalagan adamdarga beret. AllaһTs(tın pazileti) Kenen, Biluucu

[74] Al Oz ırayımın Ozu kaalagan pendege ırooloyt. Jana Allaһ -coŋ pazilet Eesi!”

[75] Kitep eelerinin arasında kop baylıktı isenip tapsırsaŋ anı (kıyanat kılbay) ozuŋo kaytara turgandarı da bar. Osondoy ele, alardın arasında bir dinardı isenip tapsırsaŋ kaytarbay, kacan ustundo (doolasıp) turup alganıŋdan kiyin gana tapsıra turgandarı da bar. Munun sebebi alar: “Sabatsız (Toorat okubagan) adamdarda! bizge karsı (Tooratta) tıyuu jok” deset. Jana bilip turup Allaһka jalaa jabısat

[76] Jok, anday emes! Kim ubadasın atkarsa (Allaһtın jana pendelerdin ukuktarın urmattasa) jana (Allaһtan) korkso (mına usul adam - takıba). Allaһ takıbaa kisilerdi suyot

[77] Cınında, Allaһka bergen ubadaların jana anttarın arzıbagan baaga satıp jibergen kisiler ucun Akırette nasip jok. Kıyamat kundo Allaһ alarga suyloboyt, (ırayım nazarı menen) karabayt jana (kunoolorunon) tazartpayt. Alarga jan oorutkan azap bar

[78] Alardan (yahudiylerden) dagı bir jamaat bar: kitepti (Toorattı) tilderi menen burmalap (ozgortup) okusat, siler anı kitepten dep oylosuŋar ucun. Cınında, al kitepten emes. Jana alar “Bul - Allaһtın aldınan” deset. Cınında, al Allaһtan emes. Alar bilip turup Allaһka jalgan aytısat. (Najran degen jerden kelgen hristiandardı paygambarıbız Iysaga sıyınuudan kaytarganda, toŋmoyunduk menen: “Emne anda saga ibadat kılalıbı?!” -desken. Tomonku ayat osolorgo joop iretinde tuskon)

[79] Allaһ Kitep, okum jana paygambarcılık bergenden kiyin al adam elderge karap: “Allaһtı tastap, maga pende bolgula” dep aytuusu mumkun emes. Birok, al: “Siler kitepten taalim bergeniŋer jana dars kılıp okuganıŋar boyunca, jalgız Rabbi - Allaһka ibadat kıluucu bolgula!” dep buyurat

[80] Jana al (paygambar) silerdi, peristeler menen paygambarlardı ozuŋorgo RabbiKuday kılıp aluuga da buyurbayt. Musulman bolgonuŋardan kiyin kaapırcılıkka buyurmak bele

[81] Bir kezde Allaһ bardık paygambarlardan, “Men silerge kitep jana paygambarcılık bergenden kiyin silerge, paygambarcılıgıŋardı tastıktagan bir paygambar (Muhammad) kelse, sozsuz aga ıyman keltirip, daroo jardam beresiŋer»-dep ubada aldı jana: “Makul bolduŋarbı, usunuŋar menen Menin ubadamdı (moynuŋarga) aldıŋarbı?” dedi. Alar (bir dobustan): “Makul bolduk” — desti. (Anda Allaһ): “Kubo bolgula, Men dagı siler menen birge kubo boluuculardanmın” - dedi

[82] Mına usundan kiyin kim juz uyruso, osolor gana buzuku adamdar

[83] Alar Allaһtın dininen (Islamdan) baska dindi kaalasabı?! Asmandar jana jerdeginin baarı kaalasa da, kaalabasa da Aga (Allaһka) moyun sunustu go! Alar(dın ozdoru dagı) Allaһka kaytarılat

[84] Ayt (O, Muhammad): “Biz Allaһka, bizge tusurulgon nersege (Kuraanga) jana da Ibrahimge, Ismayılga, Ishakka, Yakubga jana (osolordon taragan) muundarga jana Musa, Iysa jana baska paygambarlarga Rabbisi tarabınan berilgen nerselerge ıyman keltirdik. Biz alardın ec birinin arasın bolboybuz jana biz Allaһka moyun sunuculardanbız”

[85] Jana kim Islamdan baska dindi tandasa, andan (ibadattarı) kabıl alınbayt jana al Akırette zıyan tartuuculardan bolot

[86] Alarga acık-aykın dalilder kelgen soŋ, “paygambar - akıykat” dep kuboluk berip, ıyman keltirgenderinen kiyin, dagı kaapır bolup ketken koomdu Allaһ kantip tuura jolgo bastasın?! Allaһ zaalım adamdardı tuura jolgo bastabayt

[87] Alardın jazası, alarga Allaһtın, peristelerdin jana bardık adamdardın naalat-kargısı

[88] Jana alar (Tozokto) tuboluk kalısat. Alardan (ec kacan) azap jeŋildetilbeyt jana alar(dan azap) keciktirilbeyt

[89] A birok, usundan (kaapır bolgondon) kiyin toobo keltirip, (ayıp-kunoolorun) tazalagan adamdar (anday jazaga tartılbayt). Cınında, Allah Irayımduu, Kecirimduu

[90] Albette, ıymanga kelgenden soŋ kaapır bolup, (toobanın orduna) kaapırcılıgın kucotkon adamdardın toobaları ec kacan kabıl alınbayt. Dal osolor gana adasuucular

[91] Cındıgında, kaapır bolup, kaapır boydon olup ketken adamdardan biri eger kunooloruno tolom katarı jer juzu tolo altın berse da ec kacan kabıl kılınbayt. Alar ucun jan oorutuucu azap bar jana alarga ec jardamcı bolboyt

[92] Jaksılıkka, (Beyiske) ozuŋor suygon nerselerdi sadaka kılmayınca jete albaysıŋar. Jana kanday gana nerseni sadaka kılsaŋar, anı Allaһ Biluucu

[93] Israyil (paygambar oorup kalganı sebeptuu) ozuno kee bir tamaktardı aram kılıp alganın esepke albaganda, Toorat tuskongo ceyin Israyil urpaktarına bardık tamak-astar adal bolgon. (O, Muhammad, buga isenbegen yahudiylerge): “Toorattı alıp kelip, okup korgulo, eger cıncıl bolsoŋor” -dep aytkın

[94] Kim mına usundan kiyin dele Allaһka doomat suyloso, alar -zaalımdar

[95] Aytkın: “Allaһ tuura suylodu. Hanif (jeke Allaһka sıyınuucu) bolgon abalda Ibrahimdin dinine eercigile. Al (Ibrahim) musrikterden emes ele

[96] Cınında, adamdar (Allaһka sıyınuuları) ucun kurulgan eŋ birinci Uy (Kaaba meciti) Makkada. Al ıyık jana aalamdar (adamdar) ucun Tuura Jol

[97] Anda (bir nece) anık belgiler bar. (Atap aytkanda:) Ibrahimdin ordu jana aga (Kaaba mecitine) kirgen adamdın (ar kanday korkunuc-zıyandan) aman bolusu. Adamdardın moynunda Allaһ ucun osol (Iyık) Uygo ajılık kıluu mildeti bar. (Birok, ar kimge emes) jolgo (materialdık jana denelik) kudureti jetkenderge gana. Al emi, kim kaapır bolso, Allaһ aalamdardan Beymuktaj

[98] Ayt: “O, kitep eeleri! Emne ucun, Allaһ siler jasap jatkan isterge kubo bolup tursa da, Allaһtın ayattarına kaapır bolo beresiŋer?!”

[99] Ayt: “O, kitep eeleri! Emne ucun ıyman keltirgen adamdardı Allaһtın jolunan tososuŋar, anı burmaloogo araket kılasıŋar?! (Al Jol cındık ekenine) ozuŋor kubo eleŋer go?! Allaһ silerdin isiŋerden kabarsız emes!”

[100] O, ıyman keltirgen adamdar! Eger kitep eelerinen kee bir jamaattarga eerciseŋer, silerdi momun bolgonuŋardan kiyin kaapırcılıkka kaytarıp koyot

[101] Silerge Allaһtın ayattarı okulup, araŋarda Anın elcisi turup, kantip ele kaapır bolup ketesiŋer. Jana kim Allaһtı(n dinin) bekem karmasa, sozsuz Tuura Jolgo bagıttalat

[102] O, ıyman keltirgen adamdar! Allaһtan cındap korkkula jana musulman (ıymanduu) bolup gana olgulo

[103] Bardıgıŋar Allaһtın jibin (dinin) bekem karmagıla jana bolunbogulo! Allaһtın bergen neematın estegile: Bir kezde siler oz ara dusman bolup (toktoosuz sogusup) turganıŋarda juroguŋordu ulpot kıldı jana Anın (bul) neematı sebeptuu (bir tuuganday) dos-buradar bolup kaldıŋar. Jana siler tozok cuŋkurunun jeeginde eleŋer, Andan silerdi kutkardı. Allaһ silerge Ozunun ayattarın — Tuura Jolgo tusoorsuŋor dep — usintip bayandayt

[104] Silerdin araŋardan (adamdardı) jaksılıkka (dinge) cakırgan jana (akıl, sariyat boyunca) jaksı adat sanalgan nerselerge buyurup, jaman adattardan kaytargan bir jamaat bolsun. Osolor gana jeŋiske jetuuculor

[105] Ozdoruno anık bayandar kelgenden kiyin oz ara karsılasıp, bolunup ketken adamdar (yahudiyler) sıyaktuu bolbogula. Mına osol adamdar ucun coŋ azaptar bar

[106] Al (Kıyamat) Kundo (kee bir) juzdor agarıp, (kee bir) juzdor kararat. Osondo, juzu karargan adamdarga “ıymanga kelgenden kiyin kaapır bolduŋar bele? Emi, kaapır bolgonuŋardın esebine azap cege bergile!” (dep aytılat)

[107] Al emi, juzdoru agargan adamdar bolso, tubolukko Allaһtın ırayımında (Beyiste) bolusat. Alar anda tubolukko kalısat

[108] (O, Muhammad!) Bular - Allaһtın ayattarı. Biz alardı saga akıykat menen okup berebiz. Allaһ aalamdarga zulumdu kaalabayt

[109] Asmandardagı jana jerdegi bardık nerseler Allaһtın mulku. Jana bardık ister Allaһka kaytarılat

[110] (O, musulmandar!) Siler (aalamdagı bardık) adamdar ucun cıgarılgan jaksı ummot bolduŋar. (Adamdardı) jaksı adattarga buyurup, jaman joruktardan kaytarasıŋar jana Allaһka ıyman keltiresiŋer. Eger kitep eeleri ıyman keltirisse, ozdoruno jaksı bolmok. Alardın arasında (silerge oksop) ıyman keltirgenderi da bar. Birok, kopculugu buzukular

[111] (O, momundar!) Alar silerge zıyan jetkire albayt. Eger jetkirse (zaar tilderi menen gana) zıyan jetkiriset. Eger siler menen sogusup kalsa, artına karap kacısat. Anan alarga jardam berilbeyt

[112] Kayda barıssa da alarga korduk jazıp koyuldu. Bir gana Allaһtın jana adamdardın ubada-kelisiminin astında bolgon ucurlarda gana (kor bolboy jasasat). Alar Allaһtın kaarına kalıstı jana alarga becaralık(ta jasoo) jazıp koyuldu. Bul (jazalar) Allaһtın ayattarına kaapır bolgondoru, paygambarlardı kıyanattık menen olturgondoru jana kunookor bolup, cekten cıkkandarı sebeptuu

[113] Alardın baarı birdey (jaman) emes. Kitep eelerinin arasında dinde tuura jurgon taypalar da bar. Alar tunu menen sajda kılgan abalda Allaһtın ayattarın okusat

[114] Allaһka, Akıret kununo ıyman keltiriset, jaksı amaldarga buyurup, jaman joruktardan kaytarısat jana jaksı isterge sasılısat. Osolor jaksı kisilerden

[115] Jana alar emne jaksılık kılıssa al isi(nin soobu) jogolboyt. Allaһ takıbaa kisilerdi Biluucu

[116] Kaapır adamdardı Allaһtan (beriluucu azaptan) mal-duynoloru da, bala-cakaları da kutkarıp kala albayt. Alar - Tozok eeleri. Anda tuboluk kalısat

[117] Alar usul duyno jasoosunda (Islamga karsı) jumsagan baylıktarının misalı, ozdoruno zulum kılgan (kaapır) koomdun eginderine tiyip, jok kılgan ottuu samalga oksoyt. Alarga Allaһ zulumduk kılgan jok. Birok, ozdoruno-ozdoru zulum kılıstı

[118] O, ıyman keltirgen adamdar! Biri-biriŋerdi koldop, alardı (kapırlardı) sırdas-dos kılbagıla! (Momundardın sırların alarga tasıbagıla). Alar silerge zıyan jetkiruudon kuctorun ayaspayt jana silerge bir jamandık bolusun eŋseset. Alardın jek koruuloru sozdorunon baykalat. Birok, juroktoruno jasırgan (jek koruuloru) coŋuraak. Eger akılıŋardı jaksı istetseŋer, Biz silerge (dusmanıŋar jonundogu) belgilerdi bayan kılıp berdik

[119] O, siler (momundar!) Alardı suyosuŋor, alar silerdi suyboyt. Siler bardık (ilahiy) kitepterge (jana bardık paygambarlarga) isenesiŋer. (Alar bolso, silerdin kitebiŋerge da, paygambarıŋarga da isenbeyt). Jana silerge joluksa: “Iyman keltirdik” deset, eger (ozdoru) jalgız kalıskanda silerdi jek korgonu sebeptuu manjaların caynasat. Ayt (o, Muhammad): “Jek koruuŋor menen olgulo!” Allaһ juroktordu eelegen sırlardı Biluucu

[120] Eger silerge bir jaksılık jetse, bul alardı kapa kılat. A eger silerge bir jamandık jetse munu menen suyunusot. Jana eger siler takıba bolsoŋor jana (kaapırlardın ayla-amaldarına) sabır kılsaŋar, alardın aylakerligi silerge ec kanday zıyan jetkirbeyt. Cınında, Allaһ alardın isterin Kamtuucu

[121] Bir kezde, sen (o, Muhammad!) uy-buloŋdon cıgıp, momundardı sogus orundarına (korogoctuk menen) jaygastırdıŋ. Allaһ -Uguucu, Biluucu

[122] Osondo, silerden eki taypa adamdar umutsuzdukko tusup kalıstı. Cınında, Allaһtın Ozu alardın jetekcisi ele. Jana momundar Allaһka gana ozdorun tapsırıssın! (Usul jerde musulmandarga taalim ucun Uhud okuyalarının arasına “Badr” sogusunda bolgon okuyalar kirgizilet)

[123] Allaһ silerge Badrda (san jana dayardık jagınan) tomon bolgonuŋarga karabay jeŋis bergen.! Allaһtan korkkula. (Balkim) sugur kıluucu bolup kalaarsıŋar

[124] Osondo, sen momundarga ayttıŋ: “Rabbiŋer, asmandan tusurulgon uc miŋ periste menen silerdi koldop koyusu silerge jetistuu bolboybu

[125] Jok (jetistuu bolot). Eger siler, takıba bolup, sabır kılsaŋar, (kaapırlar) kol salaarı menen, silerge peristeler jetip kelet. (Anan) Rabbiŋer silerdi bes miŋ (kayrattuuluk) belgisi bar periste menen kubattandırat

[126] Allaһ bul isti silerge kus kabar ucun jana anı menen juroguŋor tınctansın ucun gana jasadı. Jeŋis-jardam Kudurettuu, Daanısman Allaһ tarabınan gana kelet

[127] (Badrdagı bul jeŋis) kaapırlardın bir nıptasın kesip, (bir sıyra) ezip, (kancalık acuuları kelse da) umutsuz abalda kaytıp ketuuloru ucun (berildi)

[128] (O, Muhammad!) ec bir is senin koluŋda emes.” (Bardıgı Allaһtın kolunda) Al kaalasa (kaapırlardı Islamga kirgizip) toobaların kabıl alat, kaalasa zaalım bolgondoru sebeptuu azaptayt

[129] Asmandardagı jana jerdegi bardık nerseler Allaһtın mulku. Al kaalagan adamın kecirip, kaalagan adamın azaptayt. Allaһ Kecirimduu, Meerimduu

[130] O, momundar! Kop-kop kosumcası bar paydanı (sutkorluktun akcasın) jebegile jana Allaһtan korkkula, osondo jeŋiske (Beyiske) jeteersiŋer

[131] Jana kaapırlar ucun dayardap koyulgan Tozokton korkkula

[132] Allaһka jana paygambarga moyun sungula! (Osondo) Silerge ırayım kılınsa ajep emes

[133] Rabbiŋerdin kecirimine jana takıbaa kisiler ucun dayardap koyulgan, keŋdigi asmandar menen jerdey bolgon Beyiske sasılgıla

[134] (Takıba kisiler) jokculuk jana bardarcılık mezgilderinde (birdey) sadaka-ehsan kılısat, acuuların jutusat jana adamdarga kecirimduu bolusat. Allaһ ehsan kıluuculardı suyot

[135] (Takıbaa kisiler) bir buzuk is je ozdoruno zulum (kunoo) kılıp koyussa, daroo Allaһtı estesip, kunoolorun kecirisin surasat — kunoolordu Allaһtan baska kim kecirmek ele — jana jasagan (kunoo) isterin bilip turup, kaytalay berispeyt

[136] Osol adamdardın sıylıgı: Rabbisinen bolgon kecirim jana anda tuboluk kaluucu, astınan darıyalar agıp turgan Beyis baktarı. (Jaksı) amal kıluuculardın soobu kanday sonun! (Kiyinki ayattan Allay Taala kayradan “Uhud” sogusunun bayandarına kaytat)

[137] Silerden murun da bul joldor (sınoolor) otkon. Jer juzun kezgile jana (Allaһtın dinin) jalganga cıgargandardın akır tubu kanday bolgonun korgulo

[138] Bul (okuyalar)! adamdar ucun bayan, Tuura Jol jana takıbaa kisiler ucun eskertuu - nasaat

[139] (O, momundar, “jeŋilip kaldık” dep) alsırabagıla jana kaygırbagıla! Iymanduu bolsoŋor ele, siler jogorusuŋar

[140] Eger (bul sogusta) silerge jaraat (jeŋiluu) jetken bolso, usunday ele jaraat (Badr sogusunda, kaapır) koomgo da jetken. Biz bul (jeŋgen jana jeŋilgen) kundordu adamdar arasında (kezektestire) aylantıp turabız. Jana (munun sebebi): Allaһ (araŋardagı cınıgı) momundardı bilisi ucun jana silerdin araŋardan seyitterdi alıs ucun. Allaһ zaalımdardı suyboyt

[141] Osondoy ele, Allaһ (cındap) ıyman keltirgenderdi (kunooluulordon jana eki juzduulordon) tazalap, kaapırlardı olturuu ucun (jeŋgen-jeŋilgen kundordu adamdar arasında kezegi menen almastırıp turat)

[142] Je bolboso, siler, Allaһ araŋardagı (jan urop) jihad kılgandar menen (jihad masakattarına) sabır kılgandardı bilip (ajıratıp) albay turup ele, Beyiske kirebiz dep oyloduŋarbı

[143] Siler (seyit bolup) oluunu, aga jolukkanga ceyin umut kılgan eleŋer go?! Mına emi, anı oz kozuŋor menen korduŋor

[144] Muhammad bolgonu bir paygambar. Andan murun da paygambarlar otkon. Emi, eger al olso, je olturulso artıŋarga (kaapırlıkka) kaytıp ketesiŋerbi? Kim artına kaytıp ketse, Allaһka ec bir zıyan jetkire albayt! Allaһ jakında (dinde bekem bolgon) sugur kıluucularga sıylık beret

[145] Ec bir jan Allaһtın uruksatı menen (Lavhul-Mahfuzda) jazılgan jana belgilengen moonotu (ajalı) kelmeyince olboyt. Kim duyno soobun kaalasa, andan (ulus) berebiz jana kim Akıret soobun kaalasa, andan (ulus) berebiz. Jana Biz sugur kıluucularga jakında sıylık berebiz

[146] (Tarıhta) necendegen paygambarlardın janında koptogon sahaabaları sogususkan. Alar Allaһtın jolunda ozdoruno jetken masakattar sebeptuu tunjurap, alsırap, korkup kalıspagan. Allaһ (usunday) sabırduulardı suyot

[147] (Osol oor mezgilderde) Alardın aytkan sozdoru: “O, Rabbibiz! Bizdin kunoolorubuzdu, ısıraptarıbızdı kecir! Jana kadamdarıbızdı bekem kıl! Kaapır koomgo karsı bizge jardam ber” degen (dubalar) bolgon

[148] Kiyin Allaһ alarga (jeŋis jana oljodon turgan) duyno soobun, osondoy ele, Akıret soobunun eŋ jaksılarınan berdi. Allaһ jaksı is kıluuculardı suyot

[149] O, momundar! Eger kaapırlarga moyun suncu bolsoŋor, silerdi (dinden) kaytarıp jiberet. Anan (eki duynodo) zıyan koruuculorgo aylanıp kalasıŋar

[150] Silerdin dos-jetekciŋer -Allaһ! Al eŋ jaksı jardamcı

[151] Biz jakında, Allaһ ec kanday dalil tusurbogon nerselerdi Allaһka serik kılıp algandarı sebeptuu, kaapırlardın juroguno korkuu salıp koyobuz. Alardın jayları - tozok! Zaalımdardın jayları kanday jaman

[152] Siler (Uhud sogusu bastalganda) Anın uruksatı menen kaapırlardı talkalap kirgeniŋerde, Allaһ (jeŋis beremin) degen ubadasının ustunon cıkkan bolcu. Anan kacan, Allaһ siler suygon nerseni (jeŋisti) kozuŋorgo korgozup koygondon kiyin gana ozuŋor alsız bolup, (paygambar bergen) buyruk tuuraluu (oz ara) talasıp, anın buyrugun atkarbay koygonuŋarda - silerden kee biroolor duynonu (oljonu), kee biroolor Akıretti kaalayt eken - osondon kiyin gana Allaһ, silerdi sınas ucun silerdi(n juzuŋordu) alard(ın arkaların) an burup koydu. (Kiyin alardın juzu silerdin arkaŋardı karap, silerdi kubalap kaldı). Jana (andan kiyin) Al silerdi kecirdi. (Antkeni,) Allaһ — ıymanduularga pazilettuu

[153] Osondo, siler ec kimge karabay (too) tayanıp (kacıp) jonoduŋor. Paygambar bolso, (“O, Allaһtın pendeleri beri kelgile!” - dep) eŋ akırkıŋardın arasında silerdi cakırıp jattı. Kiyin Allaһ, siler jetpey kalgan jeŋiske jana silerge jetken jeŋiluugo kapa bolbosuŋar ucun kaygı ustuno (andan da coŋuraak) kaygı berdi.? Allaһ silerdin isiŋerden Kabardar

[154] Kiyin, (osol coŋ) kaygının artınan, Allaһ silerge (koz irmemdik, es aldıruucu) uyku berdi. (Al uyku) silerdin araŋardan (dinge jan kuydurgon) bir taypanı oz kucagına aldı. (Silerdin araŋardagı) dagı bir taypanı (munafıktardı) oz jandarı kaygıga salıp, Allaһka adiletsizdik menen, naadancasınan kumon sanap: “Emi, bizge is jok” (jeŋilip buttuk) desti. Ayt: “Is Allaһtın kolunda”. Alar saga aytpagan nerselerin juroktoruno katıp: “Eger bul (sogustuk) iste bizdin pikiribiz esepke alınganda, bul jerde olup ketpeyt elek” deset. Ayt: “Eger uyuŋordun icinde bolsoŋor dagı, (tagdırında) olturuluu jazıp koyulgan kisi, olturulo turgan jayına kelet.” (Allaһ bul isterdi) silerdin juroguŋordogu nerseni (al ıymanbı, munafıktıkpı) sınas jana juroguŋordogu (saytandın azgırıgınan turgan) nerseni tazalas ucun kıldı. Allaһ — juroktordogu sırlardı da Biluucu

[155] (O, momundar, Uhudda) eki (sogusker) jamaat jolukkan kundo artına kackan adamdarıŋardı, kee bir kunooloru sebeptuu, saytan gana joldon azgırgan.! Allaһ alardın kunoosun kecirdi. Allaһ Kecirimduu, (peyili) Jumsak

[156] O, ıyman keltirgender! (Alıs) jerge saparga je bolboso kazatka cıkkan buradarları jonundo “Eger bizdin aldıbızda bolso olboyt jana olturulboyt ele” degen kaapırlarga oksobogula. Allaһ alardın bul (jalgan) sozdorun ozdorunun juroktoruno kaygı kılıp koyot. Cınında, Allaһ olturot jana tiriltet. Allaһ siler jasap jatkan isterdi Koruucu

[157] Eger siler Allaһtın jolunda olturulsoŋor je olsoŋor.., Allaһdan bolgon kecirim jana ırayım (duyno kuldarı) jıynagan nerseden jaksı

[158] Eger olsoŋor je olturulsoŋor, sozsuz Allaһtın aldına cogultulasıŋar

[159] (O, Muhammad!) Rabbiŋ tarabınan bolgon ırayım sebeptuu sen alarga (sahaabalarıŋa) jumsak mamile jasadıŋ. Eger oroy, tasboor bolsoŋ, alar senin aylanaŋdan tarap ketismek! Alardı kecir jana Alar ucun (Allaһdan) kecirim sura. Jana (ozuŋ ılayık korgon) iste alar menen keŋes. Eger (bir iske) kiriscu bolsoŋ, Allaһka tobokel kıl. Albette, Allaһ tobokel kıluuculardı suyot

[160] Eger Allaһ jardam berse, silerdi ec kim jeŋe albayt. Egerde jardamsız (ozuŋordu-ozuŋorgo) tastap koyso, Allaһtan kiyin silerge kim jardam beret?! Momundar Allaһka gana tobokel kılıssın

[161] Ec bir paygambarga “gulul” kıluu? mumkun emes! Jana kimde-kim “gulul” kılsa, Kıyamatta “gulul” kılgan isin (jelkesine) kotorup kelet. Kiyin ar bir jan adilet menen oz isterinin toluk tiesesin alat

[162] Allaһtın ıraazıcılıgın maksat kılgan adam menen Allaһtın kaarına jolugup, barar jeri Tozok bolgon adam teŋbi?! Bul kanday jaman akıbet

[163] (Jok teŋ emes) Alar Allaһtın aldında ar kanday darajalarda bolusat. Allaһ alardın emne jasaganın Koruucu

[164] Ozdorunun arasınan, alarga Allaһtın ayattarın okup bere turgan, alardı (kunoolordon) tazalay turgan jana mından murun anık adasuuda bolussa da, Kitep (Kuraan) menen Hikmattı (Sunnottu) uyroto turgan bir paygambardı jiberuu menen Allaһ momundarga (teŋdessiz) jaksılık kılgan

[165] Silerge (Uhud sogusunda musrikterden) kırsık jetkende — alarga (Badr sogusunda) eki ese kop kırsık jetkizgen bolsoŋor da — “Bul kaygı kaydan keldi” - degen eleŋer. Ayt: “Bul — ozuŋordon”. Albette, Allaһ ar nersege Kudurettuu

[166] Eki taypa tireskende silerge jetken sınoolor araŋardagı ıymanduulardı bilis ucun Allaһtın gana uruksatı menen boldu

[167] Jana, munafık-cıkkıncılardı bilis ucun. Alarga “Jurgulo, Allaһtın jolunda je bolboso (mekeniŋerdi, abiyir-namısıŋardı) korgop soguskula” dep aytılganda, alar: “Biz eger sogus boloorun bilgende silerge kosulmakpız” desken. Alar osol ubakta ıymandan koro kaapırlıkka jakınıraak ele! (Osonduktan,) juroktorundo jok nerseni oozdoru menen aytıstı. Allaһ alardın jasırgan nerselerin jaksıraak bilet

[168] (O, Muhammad!) ozdorunun (soguska katıskan) buradarları jonundo: “Eger bizdin tilibizge kirgende (soguska cıkpaganda) olturulboyt ele” dep (uyundo) olturgandarga aytkın: “Eger cıncıl bolsoŋor, ozuŋordon olumdu kaytargılacı?!”

[169] Allaһtın jolunda (dindi orkundotom dep jurup) olturulgon adamdardı oluktor dep oylobogula! Alar Rabbisinin aldında (ar kanday neemattar menen sıylanıp) ırıskı tartuulangan abalda tiruu

[170] Allaһ Ozunun paziletinen (alarga) bergen nerseler (sıylıktar) menen sat-kursant. Alar artında kalgan, ozdoruno jetip kelbegen buradarlarına (bul jakta) alarga korkunuc jok ekeni jana kaygırıspası jonundo suyunuctuu kabar beriset

[171] Alar (seyitterdin ruhtarı) Allaһtın neematı, pazileti jonundo (biri-birine) suyunculosot. Cınında, Allaһ ıymanduulardın soobun tekke ketirbeyt

[172] Alarga katuu sokku jetkenden kiyin dele, Allaһ menen paygambardın (“soguska!” degen) cakırıgına joop bergen momundar (jana) alardın arasınan sonun ibadat kılgan, takıba kisiler ucun uluu sıylıktar bar

[173] Osolorgo (musulmandarga) kisiler (kelip): “Adamdar (musrikter) silerge karsı (coŋ kuc) cogultuskan, alardan korkkula!”- degende, (bul kabar) alardın ıymanın koboyttu jana: “Bizge Allaһ jetiset jana Al eŋ jaksı Koldoocu” desti

[174] Anan, Allaһtın neematı, pazileti sebeptuu, alarga ec bir jamandık jetpey kaytıp kelisti jana Allaһtın ırazıcılıgına eercisti. Allaһ - uluk pazilet eesi

[175] Albette, osol (silerge jolukkan jana silerdi korkutkan) - saytan. Al (silerdi) ozunun dostorunan (musrikterden) korkutuuda. Alardan korkpogula. Eger momun bolsoŋor, Menden gana korkkula

[176] (O, Muhammad!) kaapırcılıkka sasıp baratkandar seni kapa kılbasın. Alar (munu menen) Allaһka ec nerseni zıyan jetkire alıspayt. Allaһ Akırette alarga ec nasip bolturboonu kaalayt. Alarga uluk azap bar

[177] Albette, ıymandın orduna kaapırlıktı satıp algan adamdar Allaһka ec nerseni zıyan jetkire alıspayt. Alarga jan oorutkan azap bar

[178] Kaapır adamdar, biz alardın (jasoo) moonottorun uzartıp koygonubuzdu ozdoru ucun jaksılık dep oylosposun! Biz (bolgonu) ozdorunun kunoolorun koboytus ucun gana alarga moonot berdik. Alarga korduk azabı bar

[179] Allaһ momundardı usul (kimdin kim ekeni belgisiz) abalıŋarda tastap koyboyt. Ipılastan tazanı ajıratat. Jana Allaһ silerdi kayıptı biluucu kılbadı. Birok, Allaһ oz paygambarlarınan kaalagandarın tandap alat (jana alarga kee bir ucurlarda kayıptı bildirip turat). Emi, Allaһka jana paygambarlarına ıyman keltirgile. Eger ıyman keltirip, takıba bolsoŋor, silerge uluu soop-sıylıktar bar

[180] Allaһ Ozunun pazileti sebeptuu bergen (baylık, mansap, ilim, j.b.u.s.) nerselerden kızgangan adamdar, bul jorugu ozdoruno jaksı (payda) dep oylobosun. Bul alar ucun jamandık: jakında, Kıyamat kundo kızgangan nerseleri alardın moynuna orolup muuntat.! Asmandar menen jerdin murası Allaһka taandık. Allaһ silerdin isiŋerden kabardar

[181] “Allaһ kembagal, biz baybız” degen adamdardın sozdorun Allaһ uktu.” Biz alar aytkan sozdordu jana paygambarlardı kıyanattık menen olturgondorun jazıp koyobuz. Jana (alarga) kuyduruucu azaptın daamın tatkıla” deybiz

[182] Bul (azap) oz koluŋar menen jasagan isiŋer sebeptuu. Allaһ pendelerge zaalım emes

[183] Osol adamdar (yahudiyler): «Paygambar (Muhammad) bizge bir kurmandık soyup, anı (asmandan tuskon) ot kuydurmoyunco aga ıyman keltirbesibizdi Allaһ bizge osuyat kılgan» deset. (O, Muhammad!) Sen alarga: “Menden murun dele silerge paygambarlar dalilderdi jana siler aytkan nerseni da keltirisken. Anda, emne ucun alardı olturup saldıŋar, eger cıncıl bolsoŋor?!” dep aytkın

[184] (O, Muhammad!) eger alar seni jalgancıga cıgarıskan bolso, saga ceyin dele dalilder, ıyık jazuular jana (Sariyat okumdorunon turgan) nurluu kitepterdi alıp kelgen paygambarlar (usular tarabınan) jalgancıga cıgarılgan

[185] Ar bir jan olumdu(n daamın) tatuucu. Albette, siler Kıyamat Kunu ozuŋordun soop-sıylıgıŋardı toluk-tugol alasıŋar.” Al emi, kim Tozokton cettetilip, Beyiske kirgizilse — jeŋiske cındap jetiptir. Duyno jasoosu azgıruucu paydalardan baska ec nerse emes

[186] (O, momundar!) Albette, siler malıŋarda jana janıŋarda sınalasıŋar. Jana, sozsuz turdo, silerden murda kitep berilgen (yahudiy, hristian j.b.) adamdardan jana musrikterden kop zaar sozdordu ugasıŋar. Eger (osondo) sabır kılsaŋar jana takıbaa bolsoŋor, albette, bul oto uluk isterden

[187] Estegin: Allaһ (ıyık) kitep berilgen koomdordon, al kitepti(n cındıktarın) elderge sozsuz bayan kılıp beresiŋer jana anı(n cındıktarın) jasırbaysıŋar dep katuu ubada algan ele. Kiyin alar anttarın artına tastap koyustu jana anı (Toorat menen Injildegi cındıktardı) arzıbagan baaga satıp jiberisti. (Cındıktın orduna) satıp algan nerseleri kanday jaman

[188] (O, Muhammad!) Jasagan (kıyanat) isteri menen suyunup, ali jasay elek (jaksı) isteri menen daŋazalanuunu suygon adamdardı azaptan oolak bolot dep ec oylobogun! Alarga jan oorutkan azap bar

[189] Asmandar jana jer mulku Allaһga taandık. Allaһ bardık nersege Kudurettuu

[190] Albette, asmandar menen jerdin jaratılısında jana tun menen kundun (toktoosuz) almasıp turusunda akılduu adamdar ucun (Allaһtın kuduretine dalil boluucu koptogon) belgiler bar

[191] Turgan, oturgan jana jambastap jatkan abalında da Allaһtı estep, asmandardın jana jerdin jaratılısın pikir kıla turgan adamdar (Allaһtın uluuluguna kulduk kılıp) “O, bizdin Rabbi! Sen bulardı jon ele jaratkanıŋ jok. Sen (bir nerseni ermek ucun jaratuudan jana bardık kemcildiktuu sıpattardan) Aruusuŋ! Bizdi Tozok azabınan saktay kor!” - deset

[192] O, Rabbibiz! Sen kimdi Tozokko kirgizseŋ — anı sermende kılganıŋ. Zaalımdarga jardamcılar bolboyt

[193] O, Rabbibiz! Biz bir cakıruucunun (Muhammaddın) “Rabbiŋerge ıyman keltirgile!” dep, ıymanga cakırıp jatkanın uktuk jana daroo ıyman keltirdik. O, bizdin Rabbi! Kunoolorubuzdu kecir jana katalarıbızdı ocur! Bizdi janıbızdı jaksı kisilerdin katarında ala kor

[194] O, Jaratkanıbız! Bizge paygambarlarıŋa ubada kılgan (jeŋis, Beyis, duynoluk bakıt sıyaktuu) nerseleriŋdi bere kor! Kıyamat kunu bizdi sermende kılba! Albette, Sen ubadanı buzuucu emessiŋ

[195] Alardın Rabbisi dubaların kabıl aldı (jana mınday dedi:) “Albette, Men, erkek je ayal bolobu, silerden ec bir amal kıluucunun amalın tekke ketirbeym. Birooŋor birooŋordon jaralgansıŋar. Menin jolumda jurttarınan cıgarılgan, hijrat kılgan (kockon), korduk-zombuluk korgon, soguskan jana olturulgon adamdardın (bardık) kunoo-kemcildikterin ocuromun jana Allaһ tarabınan berilgen soop iretinde, astınan darıyalar agıp turgan Beyis baktarına kirgizemin. Allaһtın aldında eŋ jaksı soop-sıylıktar bar”

[196] (O, Muhammad!) Kaapır adamdardın saarlardı kezip (tekeberlenip, baylıktarına mancırkap) juruuloru seni alaksıtıp koybosun

[197] (Bulardın baarı) bir az gana paydalar. Kiyin alardın ordu Tozok! Al kanday jaman orun

[198] Rabbisinen korkkondor ucun Allaһ tarabınan sıy-zıyapat turundo, astınan darıyalar agıp turgan Beyis baktarı bar. Alar anda tuboluk kalısat. (Oyu, sozu jana isi) jaksı adamdar ucun Allaһtın aldındagı nerseler jaksı

[199] Albette, kitep eelerinin arasında Allaһka isengen, silerge, tusurulgon nersege (Kuraanga) da, ozdoruno tusurulgon nerselerge da ıyman keltirgen, Allaһtan korkkon, Allaһtın ayattarın arzıbagan baaga satıp jiberbegen adamdar bar ekeni anık. Alarga da Rabbisinin aldında soop-sıylıktarı bar. Albette, Allaһ tez eseptesuucu

[200] O, ıyman keltirgender! Sabırduu bolgula, ar dayım sabırduu bolgula jana (cekaralardı korgop, dayım) dayar turgula! Jana Allaһtan korkkula! (Osondo) jeŋiske jetseŋer ajep emes

[1] O,adamdar! Rabbiŋerden korkkula! Al silerdi bir jandan (Adam-Atadan) jaratıp, andan (anın kabırgasınan) jubayın jaratıp, anan al ekoosunon kop ayal-erkekterdi tarattı. Jana Anı(n ısımı) menen biri-biriŋerden nerse suray turgan Allaһtan korkkula jana tuugan-uruktardan (alıstap ketuudon) abaylagıla. Albette, Allaһ silerdi Kozomoldoocu

[2] (O,momundar!) Jetimderge oz maldarın bergile. Ipılas nerseni tazaga almastırbagıla jana alardın malın oz malıŋarga kosup jebegile. Cınında, al -coŋ kunoo

[3] Eger, jetimderge adilettik kıla albay kaluudun korksoŋor, (alardı jon koyup) ozuŋorgo jakkan (baska) ayaldardan ekoonu, ucoonu jana tortoonu nikeŋerge ala bergile. Eger adilettik kıla albay kaluudan korksoŋor, anda biroosu (menen) je bolboso, kol astıŋardagı mulkuŋor - kuŋ ayaldarıŋar (menen cektelgile). Usul silerdin zulumdukka jol berbesiŋer ucun eŋ jakın (amal)

[4] Ayaldarga (uylonup jatkanıŋarda) mahır mulkun ici tardık kılbay (ak peyilden) bergile. Eger silerge mahır mulkunon bir nerseni ak peyilinen, ozu ıraazı bolup berse, jey bergile - as bolsun

[5] (Tupkulugu jetimderdin muras mulku bolgon, birok, siler ubaktıluu istetip turgan) mal-mulkuŋordu akılı toluk emesterge karmatpagıla. Al mulktu Allaһ siler (jana jetimder) ucun turmus tiregi kılıp koydu. Jana al mulkton jetimderdi jedirip-icirip, kiyintkile. Jana alarga sirin soz suylogulo

[6] Jetimderdi nike (balakat) jasına jetkenge ceyin tekserip (sınap) korgulo. Eger alardan akılı toluskandıktı korsoŋor, (bardık) maldarın koluna tapsırgıla jana alar coŋoyguca sasılıp, ısırap kılıp jep koybogula! Kim bay bolso, (jetimderdin malın saktap bergeni ucun kızmat akı jesten) ozun tıysın. Al emi, kim kembagal bolso, jaksılık menen (jetimderdi ıraazı kılıp) jesin. Alarga mal-mulkun kaytarıp jatkanda kubolordu koygula. Eseptesuuculuk boyunca Allaһ jetistuu

[7] Ata-enesi jana jakındarı kaltırgan (muras) nerseden erkekterge ulus bar. (Osondoy ele,) Ata-enesi jana jakındar kaltırgan murastan ayaldarga da ulus bar. Bul muras azbı je koppu, Allaһ parız kılgan ulus abalında (bolunot)

[8] Eger muras bolusturuu(nun ustun) do (muraskor emes) tuugan-uruktar, jetimder jana jakırlar bolup kalsa, alarga da murastan ırıs-kesik bergile jana alarga sirin sozdordon suylogulo

[9] (Olumgo bet algan kisinin aldında turgan) adamdar eger artında alsız (murastan kurjalak) perzentterdi kaltırıssa (jana alardın abalınan kabatır bolussa, demek, olup baratkan adamdın perzentterinin abalınan da) kabatır bolussun. Jana Allaһtan korkup, (olumgo bet algan kisige) jaksı sozdordu nasaat kılıssın

[10] Cınında, jetimderdin malın zulumduk-kıyanattık menen jegen adamdar kursaktarına ot jegen menen barabar. Alar tez kundo Tozokko tastalat

[11] Allaһ perzentteriŋer jonundo, erkek bala ucun eki kızdın ulusunco (muras bolusturuunu) osuyat kılat. Eger alar (atadan muras aluucu perzentter) ekiden asık ayaldar bolso, anda alarga (atası) kaltırgan murastan ucton eki bolugu, a eger (muraskor) jalgız kız bolso, aga teŋ jarımı tiet. Eger anın (muras kaltıruucunun) perzenti bar bolso, anda ata-enesinin ar birine, al kaltırgan murastan altıdan bir bolugu tiet.! Eger anın perzenti bolboy, ata-enesi gana muraskor bolussa, anda apasına ucton biri (kalganının bardıgı atasına) tiet. Eger anın aga-inileri (je eje-siŋdileri) bolso, anda, apasına altıdan biri, (kalganının baarı atasına) tiet.* (Usul bolusturuulor) markum tarabınan aytılgan osuyat-kereezden kiyin je bolboso markumdun karızdarın tologondon kiyin gana atkarılat. (Oz akılıŋarga koyso) siler ata-eneŋer menen bala-cakaŋardın kay biri silerge paydaluuraak ekenin bilbeysiŋer. (Osonduktan muras maselesi) Allaһ tarabınan parız kılıp (dayındalıp, belgilenip) koyuldu. Albette, Allaһ — Biluucu, Daanısman

[12] Silerge (olgon) ayalıŋar kaltırgan nersenin - eger alardın baldarı bolboso - teŋ jarımı tiet. Eger alardın (silerdenbi je baskadanbı, uulbu je kızbı, azbı je koppu, ozununbu je uul-kızınınbı) baldarı kalgan bolso, anda, (al kaltırgan) osuyattan kiyin je bolboso anın karızdarı tolonup butkondon kiyin silerge ayalıŋar kaltırgan mulktun tortton biri tiet. Jana siler (olgonuŋordon kiyin) kaltırgan murastan ayaldarıŋarga - eger silerden bala kalbagan bolso - tortton biri tiet. Eger silerden bala kalgan bolso, -silerdin osuyatıŋardan jana karızıŋar tolongondon kiyin - ayaldarıŋarga siler kaltırgan murastan segizden biri tiet. Al emi, muras kaltırıp jatkan erkek je ayal (ata-enesi da, bala-cakası da, coŋ ata-coŋ enesi da, nebere-ceberesi da jok) jalgız kisi bolso, jana anın (ene taraptan) aga-inisi je eje-siŋdisi bolso, alardın ar birine altıdan bir bolukton tiet. Emi, alar mından (birden) kop bolussa, alardın bardıgı ucton birden serik bolusat. (Bul bolusturuu) muraskorlordun ec birine zulum kılınbay aytılgan osuyattan kiyin jana anın karızdarı tolonup butkondon kiyin bolot. (Bul silerge) Allah tarabınan osuyat iretinde (aytıldı). Allah — Biluucu, (peyili) Jumsak

[13] Usular Allaһtın cekteri (anı buzbagıla!) Emi, kim Allaһka jana Anın paygambarına moyun sunsa, (Allaһ) anı tubunon darıyalar agıp turgan Beyisterge kirgizet (jana) anda tuboluk kalat. Bul — coŋ jeŋis

[14] Al emi, kim Allaһka jana paygambarına (kaapır boluu menen toluk) kunoo kılsa jana Allaһtın cekterinen cıksa, anı tuboluk kala turgan Tozokko kirgizet. Aga kor kıluucu azap bar

[15] (O, momundar) zayıptarıŋardın arasında buzukuluk (zınaa) kılgandarı bolso, alarga ozuŋordon (musulmandardan) tort kubo alıp kelgile. Eger alar (anık dalilder menen) kubolukko otso, alardı ajal alıp ketkenge ceyin je bolboso, Allaһ alarga (bul jazadan baska jazaloocu) jol korsotkongo ceyin uylorgo kamap koygula

[16] Silerden (erkek-ayaldardan) ekoo usunu (zınaanı) jasagan bolso, al ekoonu sazayın bergile. Anan eger toobosuna tayanıp oŋolso, alardan juz burgula (jazanı toktotkula). Albette, Allaһ toobalardı kabıl aluucu, Meerimduu

[17] Albette, Allaһtın toobalardı keciruusu kunoo isti bilbesten jasap alıp, kiyin daroo tooba keltirgen kisilerge arnalgan. Allaһ anday adamdardın toobasın kabıl alat. Allaһ Biluucu, Daanısman

[18] Al emi, kunoo kılıp juro berip, kacan alardan birine olum (jazası) kelgende gana “Men emi tooba kıldım!” dey turgan adamdarga jana kaapır boydon olup ketuuculordun toobaları kabıl alınbayt. Anday adamdarga Biz jan oorutkan azaptı dayardap koygonbuz

[19] O,ıyman keltirgender! Siler ucun (olgon jakınıŋardın nikesinde bolgon) ayaldardı (alar kaalabasa da) majburlap muras-mulk kılıp aluu adal bolboyt. Jana siler (eger ayalıŋardı suyboy kalsaŋar), bergen mahırıŋardın bir bolugun alıp, (silerden ajırap) ketisine toskool bolbogula. Al emi, kacan bir anık buzuk is (zınaa) jasaganda gana (mahırıŋardı kayrıp aluu ucun alarga toskoolduk kılsaŋar bolot). Ayaldar menen sılık-sıpaa jasagıla. Eger alardı jaman korup kalsaŋar(da katuu tiybegile. Antkeni), Allaһ siler jaman korgon nersede kop jaksılıktardı katıp koygon bolusu mumkun

[20] (O, momundar!) Eger (talagın bergen) ayaldın orduna baskasına uylonuunu kaalasaŋar jana alardın birine (ajırasıp jatkanıŋarga) oto kop mal-mulktu! (mahır kılıp) bergen bolsoŋor, al mahırdan ec nerse alıp kalbagıla. Emne, siler anı doomat jana anık kunoo (kıluu) menen alasıŋarbı

[21] Kantip anı aluuga batınasıŋar?! Akırı, silerdin biriŋer (erkekter) ekinciŋerge (ayaldarga) (osol mahır sebeptuu) jetisti ele go?! Jana (siler ajırasuunu kaalagan) ayaldar silerden (omur boyu kamkor bolusuŋar jonundo) katuu ubada algan ele go

[22] Ataŋardın nikesinde bolgon ayaldarga uylonbogulo! Al emi, (Islamdan) murun bolgon bolso, ec nerse emes (al kecirilet). Bul is buzukuluk, jiyirkenictuu jana eŋ jaman jol

[23] Silerge (tomondogulordun nikesi) aram kılındı: apaŋar (apaŋardın apaları), kızdarıŋar (jana bardık kız nebereŋer), bir tuugan eje-siŋdiŋer, ataŋardın (je coŋataŋardın) eje-siŋdileri, apaŋardın (je coŋ eneŋerdin) eje-siŋdileri, aga-iniŋerdin kızdarı, eje-siŋdiŋerdin kızdarı, kokurok sutun bergen emcek apaŋar, emcektes eje-siŋdiŋer (siler sutun emgen ayaldın sutun emgen kızdar), kayneneŋer, siler jakındık kılgan (kiyinki) ayaldarıŋardın (ozu menen alıp kelgen) silerdin tarbiyaŋarda bolgon kızdarı. Eger al (kiyin uylongon) ayalıŋarga jınıstık jakındık kılbagan bolsoŋor, anda (alardı talak kılgandan kiyin) kızdarına uylonsoŋor - kunoo jok. Jana oz beliŋerden jaralgan uuluŋardın ayaldarı(na uylonuuŋor) jana bir tuugan eje-siŋdini bir ubakta oz nikeŋerge kosup alısıŋar (silerge aram kılındı)!. Al emi, (islamdan) murun bolgon bolso, anda ec nerse emes (kecirilet). Albette, Allaһ Kecirimduu, Meerimduu

[24] Dagı kuyoosu bar ayaldar(ga uylonuu aram). Al emi kol astıŋardagı kuŋ ayaldarga jakındık kıluuŋar aram emes.? Allaһtın kitebin(in okumdorun) bekem karmagıla. Usul aytılgandardan baska (ayaldardın) bardıgına, mal-duynoŋordon (mahır kılıp) beruu menen, taza bolup, buzuktuk kılbay uylonuuŋor siler ucun adal kılındı. Emi, al ayaldardan kimisine (nike menen) jakındık kıluucu bolsoŋor, parız kılıngan akısın (mahırın) bergile. Mahır belgilengenden kiyin oz ara kelisip aluuŋarda (kuyoosu belgilengenden koburook berse je bolboso, ayal belgilengenden bir bolugun je baarın kecip jiberse) siler ucun kunoo jok. Albette, Allaһ Biluucu, Daanısman

[25] Jana silerden kimiŋer azat, ıymanduu ayaldarga uylonuu ucun mumkunculuk tappasa, anda kol astıŋardagı ıymanduu kuŋ ayaldardan (birden tortko ceyin) uylono bersin. Allaһ silerdin ıymanıŋardı(n darajasın) jaksı Biluucu. Biri-biriŋerden (taragansıŋar) Alardan (kuŋ ayaldardan) ıybaluu, zınaa kılbagan jana jasıruun koŋuldos tutpagan ayaldarga kojoyundarının uruksatı menen uylono bergile jana mahırların jaksılap tologulo. Eger (erge tiyip,) bası baylangandan kiyin zınaa kılıssa, alarga azat ayaldarga berilgen jazanın jarımı berilet. Bul (kuŋdorgo uruksat beruu) silerdin araŋardan boydokculuk azabına cıday albagandar ucun. Al emi, (azat ayaldın mahırına kuduretiŋer jetkenge ceyin) sabır kılsaŋar ozuŋorgo jaksı. Allaһ Kecirimduu, Meerimduu

[26] Allaһ silerge (bardık adal-aram maselelerdi) bayan kılıp beruunu jana silerdi murun otkon (salih-taza) adamdardın joluna salıp, toobaŋardı kabıl aluunu kaalayt. Allaһ — Biluucu, Daanısman

[27] Allaһ silerdin (bakıt-taalayga jetkize turgan) toobaŋardı kabıl aluunu kaalayt. Al emi, kumar-ıskının artınan tuskon adamdar bolso, ekinci kaytkıs bolup (Ak Joldon) burulup ketisiŋerdi kaalayt

[28] Allaһ silerden (oor turmustu) jeŋildetuunu kaalayt. (Antkeni,) insan alsız jaratılgan

[29] O,ıyman keltirgender! Biri-biriŋerdin mal-mulkuŋordu (baskıncılık, uuruluk, kumar oynoo, sutkorluk, j.b.u.s.) aram joldor menen jebegile. Oz ara ıraazıcılıgıŋar menen bolgon (adal) sooda menen jegile. Biri-biriŋerdi (je ar kim ozun-ozu) olturbogulo. Albette, Allaһ silerge Meerimduu

[30] Kim usulardı ataylap jana kıyanattık menen jasasa, anı Biz jakında Tozokko tastaybız. Bul nerse Allaһka jeŋil

[31] Eger tıyuu salıngan coŋ kunoolordon saktansaŋar (jana parız ibadattardı uzboy jasap jursoŋor) Biz silerdin (bardık) kunooŋordu ocurobuz jana Uluk Orunga - Beyiske kirgizebiz

[32] Allaһ birooŋordu birooŋordon emne menen abzel-jogoru kılıp koygon bolso, osonu siler (koralbastık menen) eŋsebegile! Erkekterge oz emgek-kesipterinen nasip bar. (Osondoy ele,) ayaldar ucun da oz emgek-kesipterinen nasip bar. (Bardık diniy-duynoluk isiŋerde) Allaһtın paziletin suragıla. Albette, Allaһ bardık nerselerdi Biluucu

[33] Ar bir adam ucun ata-ene jana jakındarı kaltırgan uruk-tuugandardan jana siler menen ant-kelisim tuzgon adamdardan turgan dos-jardamcılardı jaratıp koyduk. Emi alarga oz ulustorun bergile.! Albette, Allaһ bardıgına Kubo

[34] Erkekter ayaldardın ustunon baskaruucu. Bul — Allaһ birin ekincisinen (kuc-kubatta, akılda, sabırda) abzel-jogoru kılganı jana oz (emgegi menen tapkan) mal-mulktorunon (ayalın, uy-bulosun) karjılaganı sebeptuu. Emi, Allaһtın okumdoruno toluk moyun sunuucu jana Allaһ saktaganı sebeptuu, kuyoosu jok mezgilderde ozun (aramdan jana kuyoosunun mulkun kıyanat-uuruluktan) saktoocu ayaldar - jaksı ayaldar. Siler beybastıgınan korkkon ayalıŋarga (obolu eŋ jaksı sozdor menen) nasaat aytkıla. Anan (nasaat payda berbese, katuu suyloboy) tosokto jalgız kaltırgıla jana (usunu menen da oŋolboso, kataaldık kılbay) urgula. Eger silerge bas iyip kalsa, alarga karsı baska jol izdebegile.”° Albette, Allaһ eŋ Uluk, eŋ Jogoru

[35] Eger erdi-katındın arasında jaraka ketuusunon korksoŋor, erdin jakındarınan bir okum kıluucunu jana katındın jakındarınan da bir okum kıluucunu (maseleni cecuu ucun) jibergile. Eger al eki okum kıluucu jarasıtıruunu kaalasa, Allaһ jubaylardın arasına tınctık-ıntımaktı salat. Albette, Allaһ (bardıgın) Biluucu, Kabardar

[36] Jana Allaһka ibadat kılgıla (Anın bardık okumdoruno moyun sungula) jana Aga ec nerseni serik kılbagıla. Ata-eneŋerge, tuugan-uruguŋarga, jetimderge, miskin-jakırlarga, tuugancılıgı bar kosunaŋarga, boton kosunaŋarga, janıŋardagı joldosuŋarga, musapır-karıptarga jana kol astıŋardagı adamdarga (jana aybandarga da) jaksılık kılgıla. Cınında, Allaһ tekeber, maktancaak adamdardı suyboyt

[37] Alar ozdoru da saraŋdık kılısat, adamdardı da saraŋdıkka buyurusat jana Allaһ Oz paziletinen bergen neemattardı (adamdardan) jasırat. Biz kaapırlarga kor kıluucu azaptı dayardap koyduk

[38] Mal-duynolorun riya (adamdarga korunuu, atagı cıguu) ucun sadaka-ehsan kılgan jana ozdoru Allaһka da, Akıretke da isenbey turgan adamdardı dagı (Allaһ suyboyt). Saytan kimdin jakın dosu bolso, al eŋ jaman dos

[39] Eger Allaһka, Akıret kununo ıyman keltirip, Allaһ alarga ırıskı kılıp bergen nerselerden (riya kospoy) sadaka kılsa alarga kaydan zıyan bolmok ele?! Allaһ alardı Biluucu

[40] Albette, Allaһ ec kimge caŋdın burtugunun salmagınca da zulum kılbayt. Eger (pendenin isi caŋdın burtuguncoluk) jaksılık bolso, anı koboytot jana Ozunun dargoyunon coŋ soop beret

[41] (O, Muhammad!) bir kezde (Kıyamatta) Biz ar bir ummotton bir kubonu (alardın paygambarların) keltirsek jana seni tigi (kaapır) adamdarga karsı kubogo tartsak abal kanday bolot

[42] Al Kundo paygambarga kayasa aytıp, kaapır bolgondor jer alardı komup, tegiz bolup kaluusun eŋseset. Birok, Allaһtan ec bir sozdu jasıra alıspayt

[43] O, ıyman keltirgender! Emne suylop jatkanıŋardı bile turgan bolmoyunca (soolukmayınca) mas abalda namazga jakındaspagıla. «Junub» abalda dagı gusul kılmayınca (but denege suu jetkirip juunmayınca) namazga jakındaspagıla.! (Mecitti aralap) otup juruuculor gana (kusul kılbay otso bolot.) Eger oorup kalsaŋar je saparda bolsoŋor je silerden birooŋor ajatkanadan cıksa je bolboso, ayaldardı karmalasaŋar jana (daarat alganga) suu tappay kalsaŋar taza jer kırtısına tayammum kılıp (alakanıŋardı urup) betiŋerdi jana koluŋardı sılagıla. Albette, Allaһ Kecirimduu jana kunoolordon otuucu

[44] (O, Muhammad!) Kitepten (Toorattan) nasibi bar adamdardı korboysuŋbu, (aram, kunoo isterge mal-duyno sarp kıluu menen) adasuuculuktu satıp alısuuda jana senin (ak) joldon adasuuŋdu da kaalasuuda

[45] Allaһ silerdin dusmanıŋardı jaksıraak bilet jana Allaһtın Ozu jetistuu bascı, Allaһtın Ozu jetistuu jardamcı

[46] Yahudiylerden kee birooloru (Toorattagı Muhammad paygabar jonundogu) sozdordu oz maanisinen baska maanige burmalasat jana (seni menen suyloskondo) dinge sokku urusup, tilderin burmalasıp: “Uktuk jana kunoo kıldık”, “Bizdi ukpasaŋ da ugasıŋ” jana “Raina”! deset. Eger alar (sozdu burmalabay!) “Uktuk jana moyun sunduk”, “Bizdi ukcu?”, jana “Unzurna” (bizge karacı?) dep aytkanda ozdoruno jaksı jana tuuraraak bolmok. Birok, Allaһ alarga kaapırcılıgı sebeptuu kargıs jaadırgan. Emi, bir az gana bolugunon baskası ıyman keltirispeyt

[47] O, kitep berilgen adamdar! Betiŋerden buzup, artına kayrıp tastay elekte, je bolboso, alardı (silerdin araŋardagı buzukulardı) “altıncı kun eelerin” kargaganıbız sıyaktuu kargap sala elekte, ozuŋordogu (Toorat, Injil kabarların) tastıktoocu kılıp Biz jibergen nersege (Kuraanga) ıyman keltirgile! Allaһtın buyrugu daroo atkarıluucu

[48] Albette, Allaһ Ozuno bir nerseni serik kılınuusun kecirbeyt. Mından baska kunoolordu kaalagan pendesi ucun keciret. Kim Allaһka sirk keltirgen bolso, al oto coŋ kunoo oylop taaptır

[49] (O, Muhammad!) ozdorun aktagan adamdarga karabaysıŋbı?! Teskerisince, Allaһ, Ozu kaalagan pendesin aktap alat jana alarga (danekti orogon) cel kabıkcalık da zulum kılınbayt

[50] Karacı, alar Allaһka kanday gana jalgandardı oylop taap jatısat. Anık kunoo boluuga usunun ozu jetistuu

[51] Kitepten nasip-ulus berilgen adamdarga karabaysıŋbı: Alar “jibt” jana “taagut(tar) ga”? sıyınıp jatısat jana kaapırlar jonundo (alarga jagımpozduk kılıp, ıymandı jek korup): “Osolor momundarga karaganda tuuraraak joldo” dep jatısat

[52] Alardı Allaһ Oz ırayımınan kuugan. Allaһ kimdi Oz ırayımınan ajıratkan bolso, aga ec bir jardamcı taba albaysıŋ

[53] Je alardın kolunda mulk-biylik bar beken?! Bolgon kundo dele (jetken zıkımdıgınan ulam) adamdarga kıpınday nerseni da ıraa korusmok emes

[54] Je bolboso, adamdarga (musulmandarga) Allaһ bergen pazilet-artıkcılıktı koro albay jatısabı. Biz Ibrahimdın uy-bulosuno Kitep, Daanısmandık (paygambarcılık) jana coŋ mulk - biylik bergenbiz

[55] Alardın (kitep eelerinin) arasında ıyman keltirgenderi da bar, (koralbastık menen adamdardı) andan toskondor da bar. Alarga kuyduruucu Tozok jetistuu

[56] Bizdin ayattarıbızga kaapır bolgon adamdardı, jakında Tozokko tastaybız. Ar kacan terileri bısıp (azaptı sezbey) kalganda, azaptın “daamın” sezisi ucun alardı (n terilerin) baska terige almastırabız. Albette, Allaһ (ar kanday iske) Kudurettuu jana Daanısman

[57] Al emi, ıyman keltirip, jaksı amal (sooptuu is) kılgandardı bolso, jakında astınan darıyalar agıp turgan jana anda tuboluk kala turgan beyisterge kirgizebiz. Anda alarga (kulk-munozu) taza-pakiza jubaylar bar. Biz alardı eŋ kolokoluu Beyisterge kirgizebiz

[58] (O, momundar!) Allaһ silerdi amanattardı oz eelerine kaytaruuga buyurat. Jana eger adamdardın arasında okum kıluucu bolup kalsaŋar, (Allaһ korgozgondoy) adilettik menen okum cıgaruuga buyurat. Albette, Allaһ, silerge eŋ jaksı nerselerdi nasaat kıldı. Cınında, Allaһ Uguucu, Koruucu

[59] O, ıyman keltirgender! Allaһka, paygambarga jana ozuŋordon (musulmandardan) bolgon is bascıŋarga moyun sungula. Kaysıl bir maselede talasıp kalsaŋar, eger Allaһka jana Akıret kununo isenuucu bolsoŋor al maseleni Allaһka jana paygambarga kaytargıla. Usul (siler ucun) jaksı jana eŋ abzel cecim (bolup sanalat)

[60] (O, Muhammad!) Biz saga tusurgon nersege (Kuraanga) jana senden murda tusurgon nerselerge “ıyman keltirdik” dep oylogon adamdardı karabaysıŋbı?! Alar Taaguttan okum suroonu kaalap jatısat. Alar aga kaapır boluuga buyurulgan ele go?! Saytan alardı (cındıktan) alıs-alıs adastırıp ketuunu samayt

[61] Eger alarga “Allaһ tusurgon nersege (Kuraanga) jana Paygambarga (Sunnotko) kelgile” dep aytılcu bolso, al munaafıktardın senden ceckinduu turdo kayrılıp baratkanın korosuŋ

[62] Emi, alarga, jasagan osol kunooloru sebeptuu (Allaһ tarabınan) bir kaygı jetken soŋ, saga kelip: “Kuday akı, biz bul isibiz menen jaksılıktı jana oŋdoonu gana kaalaganbız” - dep (aktanıp) ant iciskenderi emnesi

[63] (Birok), Allaһ alardın juroktorundo bolgon (ıpılas) nerseni bilet. Alarga (jasagan isterine) koŋul burbay ele koy. Jana alardın ozdoruno (adaskandıktarın) jetkire suylop, (Allaһtın okumdorunun abzeldigi jonundo) nasaat ayt

[64] Biz ar bir paygambardı, Allaһtın uruksatı menen aga moyun sunulusu ucun jiberdik. Egerde alar (taagutka okum surap baruu menen) ozdoruno zulum kılıp algan kezde (jalgandan ant icpey,) saga kelip, Allaһtan kecirim surassa jana paygambar dagı alardın kunoosun keciruusun surap Allaһka duba kılganda, Allaһtı, toobalardı kabıl kıluucu, Meerimduu abalda tabısat ele

[65] Jok, Rabbiŋe ant, alar kacan oz ara jaŋjaldarın jongo saluu ucun seni akim-okumdar kılmayınca, kiyin osol sen cıgargan okumgo juroktorundo naraazılık kalbay, toluk moyun sunmayınca ıymanduu bolo alıspayt

[66] Eger Biz alarga (pendelerge): “Ozuŋordu olturgulo” je bolboso “Jurtuŋardı tastap cıkkıla” dep, (usul isterdi) parız kılganıbızda, anı bir uuc (ıymanı kuctuu) adamdardan baskaları atkarbayt ele. Eger alar aytılgan nerseni atkarıssa ozdoruno jaksı bolmok, jana (ıymandarı) dagı bekemireek bolmok

[67] Anda Biz alarga Oz aldıbızdan uluu soop bermekpiz

[68] jana alardı Tuura Jolgo bagıttap koymokpuz

[69] Kimde-kim Allaһka jana paygambarga moyun sunsa, osolor gana (Beyistin eŋ jogorku darajasında) paygambarlar, cınıgı ıymanduular, seyitter jana salihin (eŋ taza ıymanduu) adamdardan turgan Allaһ sıylagan kisiler menen birge bolot. Alar -eŋ sonun serikter

[70] Bul- Allaһtın pazileti. (Kim koburook soopko ee bolgonun) biluu jaatınan Allaһ jetistuu

[71] O,ıyman keltirgender! (Dusmandardın kucunon, ayla-amalınan) saktık caraların korgulo! Jana (Sogus bastalıp kalsa) top-topko bolunup, je bolboso (sartka karap) bardıgıŋar coguu cıkkıla

[72] Albette, silerdin araŋarda (korkoktugunan, ıymanı alsızdıgınan ulam, jihaddan) ketenciktegender da bar. Eger (sogusta) silerge kaygı jetip (jeŋilip, kee birooŋor olup) kalsa, alar: “Allaһ meni, alar menen seyit bolup ketpegenim menen sıyladı” - deset

[73] Egerde silerge Allaһtın pazileti (jeŋis) jetip kalsa, degi ele, (murda) siler menen anın arasında dostuk bolbogondoy (silerdi taanıbaganday): “O, kana emi, men da alar menen birge bolup kalsam, uluk jeŋiske (jana coŋ oljolorgo) jetmek ekenmin”-deset

[74] Allaһtın jolunda, bul (oposuz) duynonun orduna (tuboluk) Akıretti satıp ala turgandar sogussun! Kimde-kim Allaһtın jolunda sogusup, olturulso je jeŋip cıksa, Biz aga jakında coŋ sooptor berebiz

[75] (O, musulmandar!) Silerge emne boldu? Allaһtın jolunda jana (dusmandın zulumunan) becara bolup (aylasız abalda) kalgan erkekter, ayaldar jana boboktordun ( azattıgı) jolunda soguspay jatasıŋar?! Alar: “O, Rabbi! Bizdi mına bul elderi (kojoyunu) zaalım bolgon saardan (aman-esen) cıgarıp jiber! Jana bizge Ozuŋdun aldıŋdan bir (kutkaruucu) dostu jana jardamcını jiber?!” - dep zar kaksap jatısat go

[76] Iymanduu adamdar Allaһtın jolunda sogususat. Kaapır adamdar taaguttun (saytandın) jolunda sogususat. Siler (o, momundar) saytandın tarapkerlerine karsı soguskula. Albette, saytandın aylası (ar kacan) alsız

[77] (O, Muhammad!) Tigi kisilerdi(n korkoktugun) karabaysıŋbı? Alarga (Makkada) “Sogustan koluŋardı tıygıla, namazıŋardı okup, zeketti berip (tınc) jurgulo” - dep aytılganda (“Bul okumgo kosumca jihad kıluuga da buyruk bolso eken. Allaһtın dusmandarınan bir ocubuzdu alsak eken” dep, jihaddı sagınıp juruskon. Kiyin) alarga (musrikterge karsı) sogus parız kılıngan kezde, kapıstan alardın arasındagı bir jamaat, adamdardan (musrikterden) Allaһtan korkkondoy jana andan da katuurak korkup ketisti jana: “O, Rabbibiz! Emnege sogustu parız kıldıŋ eken? Bizge (sogustu) jakınkı moonottorgo ceyin keciktire tursaŋ bolboyt bele?” - desti. Sen alarga: “Duyno paydaları az gana. Takıba kisiler ucun Akıret jaksı jana silerge (al jerde) danektin cel kabıgınca da zulumduk kılınbayt” - dep aytkın

[78] Kay jerde bolsoŋor da olum silerdi taap alat. Jadagalsa (dubaldarı) bekemdelgen saraylarda bolsoŋor da. Eger (sogusta) silerge jaksılık jetse (janagı akılı colok, ıymanı kucsuzdor) “Bul -Allaһtan deset. Al emi, eger jamandık jetse (kaapırlar sıyaktuu ırım-jırım kılıp): “Bul - senden” deset. Sen alarga: “Bardıgı Allaһtan” - dep aytkın. Bul adamdarga emne bolgon, ec bir sozdu tuura tusunuspoyt

[79] Saga kanday gana (diniy je duynoluk) jaksılık jetse -al Allaһtan. Jana saga emne jamandık jetse - bul ozuŋdon. (O, Muhammad!) Biz seni adamdarga (usul nerselerdi jetkirsin dep) elci kılıp jiberdik. Allaһ jetistuu Kubo

[80] Kim paygambarga moyun sunsa, demek Allaһka moyun sunuptur. Kim moyun sunbay koyso (ozuno zıyan kılat). Biz seni alarga karoolcu kılıp jibergen emespiz

[81] (Senin aldıŋda) “Moyun sunduk” deset. Al emi senden cıgaarı menen, alardan bir taypaları (tunu menen «aynıp») saga aytkandarının teskerisine kelisip alısat. Allaһ alardın (tunku) suylosuulorun jazıp koyot. Sen alardan juz burup, Allaһka gana tayangın! Allaһ jetistuu tayanıc

[82] Alar Kuraandı tereŋ pikir menen okuspaybı?!? Eger Kuraan Allaһtan baskanın aldınan bolso, andan kop karama-karsılıktardı tabısat ele

[83] Eger alarga tınctık je korkunuc jonundo bir kabar jetip kalsa anı daroo jayıltıp jiberiset. Eger (jayıltuuga sasılbay, obolu) paygambarga jana ozdorunon bolgon bascılarga alıp barıssa, kabardı biluugo kızıkkandar osolordon (paygambardan je bascılardan) bilip alısmak.! Eger silerge Allaһtın pazileti jana ırayımı bolbogondo, azganaŋardan baska baarıŋar saytandı eercip kalmaksıŋar

[84] (O, Muhammad!) Allaһtın jolunda (obolu) ozuŋ soguskunuŋ. Ec kimdi emes, ozuŋdu gana soguska buyur jana momundardı bolso, sıktandır. Osondo Allaһ (ceckinduu sogustuk araketiŋer sebeptuu) kaapırlardın kubatın (silerden) arıltıp koyso ajep emes. Allaһtın kubatı kuctuu, azabı katuu

[85] Kim jaksı tarapka jardam berse, aga osol jaksılıktan ulus-nasip tiet. Kim jaman tarapka jardam berse aga osol jamandıktan ulus-nasip tiet. Allaһ bardık nersege Kozomolcu

[86] Silerge kacan salam (je salam sıyaktuu soz je isaarat) berilse, andan da jaksıraak je bolboso ozundoy kılıp kaytargıla. Cınında, Allaһ bardık nerseni Eseptoocu

[87] Ec bir ilah jok, bir gana (zatında, sıpatında, peyilinde, ısımında ec kimge oksobogon) Allaһ gana bar. Al silerdi anda sek bolbogon Kıyamat Kun ucun (ar bir adamga oz isterine jarasa sıylık je jaza beruu ucun) cogultat. Allaһtan tuuraraak suylogon ec kim jok

[88] Emne ucun siler munafıktar jonundo ekige bolunosuŋor?? Allaһ alardı jasagan isteri sebeptuu (kaapırcılıkka) kaytardı go! Siler Allaһ adastırgan kisilerdi Tuura Jolgo saluunu kaalaysıŋarbı? Kimdi Allaһ adastırgan bolso, sen aga (tuura) jol taba albaysıŋ

[89] Alar ozdoru kaapır bolgonu sıyaktuu silerdin da kaapır bolup kalısıŋardı eŋseset. Alardı Allaһtın jolunda hijrat kılmayınca dos tutpagıla. Eger (hijrat kıluudan) bas tartıssa, alardı tapkan jeriŋerde karmap, olturgulo. Alardı dos da jardamcı da kılbagıla

[90] Al emi, (tomondogu) kisilerdi olturbogulo: siler menen aralarında (tınctık) kelisimi bar bolgon koomdorgo kosulup alsa. Je, silerge jana oz (kaapır) koomuna karsı sogusuudan jurogu bezildep, silerdin aldıŋarga kelisse. Eger Allaһ kaalasa alardı silerden jogoru kılıp, silerge karsı sogususkan boloor ele. Emi, eger silerge katılbay, sogus acpay, tınctıktı sunustap jurusso, alarga karsı cıguuŋarga Allaһ siler ucun jol berbeyt

[91] Siler (munafıktardan) baska taypaların silerden da, (kaapır) koomdorunan da sak bolgon abalda tabasıŋar. Kacan alar fitna-buzukulukka kaytarılsa, aga cumkup ketiset. Eger alar silerden alıstabasa, tınctıktı sunustabasa jana silerden kolun tıybasa, anda alardı karmap, tapkan jeriŋerde olturgulo! Biz silerge anday adamdardın ustunon biylik berdik

[92] Momun adam momun adamdı - adasıp gana olturup albasa -(ataylap) olturusu mumkun emes. Kimde-kim (al jaspı, karıbı, ayalbı, erkekpi, kaapırbı, momunbu je baskabı) bir momundu adasıp (katacılıktan ulam) olturup koyso, (bul kunoosun ocuruu ucun) bir momun kuldu azat kılat jana (buga kosumca) markumdun muraskorloruna diya (kun akısın) toloyt. Al emi, (sooktun eeleri) kecirip jiberse (diya toloboyt). Eger olgon adam silerge dusman koomdon, birok momun bolso, (diya toloboy) bir momun kuldu azat kılat. Eger olgon adam, siler menen tınctık kelisimin tuzgon koomdon bolso, olgondun uy-bulosuno diya toloo menen birge bir momun kuldu da azat kılat. Al emi kim (kul azat kılganga je diya tologongo mumkunculuk) tappasa, Allaһ tarabınan toobası kabıl alınısı ucun eki ay uzgultuksuz orozo karmayt. Allaһ Biluucu, Daanısman

[93] Kim momun adamdı ataylap olturso, anın jazası tuboluk tozok! Aga Allaһtın kaarı jana kargısı jaayt! Allaһ aga coŋ azaptı dayardap koygon

[94] O, ıyman keltirgender! Eger Allaһtın jolunda (jihadga) jonosoŋor, (kimdin kim ekenin) anık bilip algıla. (Korkkonunan je urmattaganınan ulam) silerge salam bergen adamga, duyno jasoosunun (arzıbagan) nerselerin kaalap: “Sen ıymanduu emessiŋ!”-debegile. Allaһtın aldında kop oljolor bar. Murun ozuŋor osondoy eleŋer. Kiyin Allaһ silerdi ardaktuu kıldı. Emi, (isiŋerdi) anık bilip jurgulo! Albette, Allaһ silerdin bardık isiŋerden Kabardar

[95] Biroogo zıyanı tiybegen abalda (jihadga cıkpay) uyundo oturgan momundar menen, Allaһtın jolunda maldarı jana jandarı menen jihadka cıkkan momundar teŋ bolo albayt. Allaһ maldarı, jandarı menen jihad kıluuculardın darajasın uyundo oturgandardan jogoru kıldı. Birok, Allaһ bardıgına jaksılıktı (Beyisti) ubada berdi. Allaһ jihadga cıkkandardı uydo oturgandardan uluk sooptor menen abzel kılgan

[96] (Al uluk sooptor—) Ozunon berilcu jogorku darajalar, kecirim jana ırayım. Allaһ Kecirimduu, Meerimduu

[97] (Sebepsiz hijrat parızın atkarbay koyuu menen) ozdoruno zulum kılgan adamdarga, alardın janın aluu mezgilinde peristeler: “Kanday abalda jasadıŋar?” (emnege hijrat kılbadıŋar?) degende alar (jalgandan): “Biz (bul) jerde alsız (becara) bolcubuz»-deset. Anda peristeler: “Allaһtın jeri keŋ emes bele?! (Kaalagan jeriŋerge) hijrat kılsaŋar bolmok?!” - deset. Anday adamdardın baraar jeri — tozok! Al kanday jaman orun

[98] Al emi, (hijrat kıluuga) ec kanday amal-cara tappagan ayal, erkek jana baldardan turgan alsız-becaralardı

[99] Allaһ balkim kecireer.! Allaһ Kecirimduu, kunoolordon otuucu

[100] Kim Allaһ jolunda hijrat kılsa, jer juzunon koptogon ıŋgayluu baspaanekterdi jana bardarcılıktı tabat. Kim uyunon Allaһ jana paygambarının jolunda hijrat kılıp cıksa jana andan kiyin anı (joldo) olum tapsa, anın soop-sıylıgın Allaһ (Taala, jetip bargan adamdın soobunday) beret. Allaһ -Kecirimduu, Meerimduu

[101] (O, momundar) eger jer juzundo sapar kılsaŋar, (jana) silerge dusmandın zıyan jetkiruusunon korksoŋor, namazıŋardan (bir bolugun) kıskartıp okusuŋarda silerge kunoo jok.? Albette, kaapırlar silerge anık dusman

[102] (O, Muhammad!) Eger sen alardın (sahaabalardın) arasında (imam bolup) namaz okucu bolsoŋ, sen menen birge bolgon alardın bir tobu (karooldo) tursun jana kuraldarın alıp alıssın. Sajda kılıp (namaz okup) butkondo arkaŋarga otup (korgop) turussun. Anan namaz okuy elek baska top kelip, seni menen namaz okussun. Birok, etiyattıktarın jana kural-jaraktarın alıp alıssın. Eger siler kuralıŋar menen kerek-jaraktarıŋardan beykapar kalsaŋar kaapırlar silerge kapıstan kol saluunu samap turusat. Eger silerge jamgırdın kesepeti jetse je ooruluu bolsoŋor, anda kuralıŋardı (jerge) koysoŋor kunoo emes. Birok, abaylagıla. Cınında, Allaһ kaapırlarga kordoocu azaptı dayardap koygon

[103] Al emi, namazdı okup butkonuŋordon kiyin, turgan, oturgan jana jambastap jatkan (bardık) ubaktıŋarda Allaһtı zikir kılgıla. Eger (sogustan) tınc bolgonuŋarda namazdı toluk okugula. Albette, namaz momun adamdar ucun oz ubaktısında okuluucu parız boldu

[104] (Dusman) koomdun artınan saya tusuudon talıkpagıla. Eger siler azap cekken bolsoŋor, alar dele siler sıyaktuu azap cegisti. (Ekinciden) siler Allaһtan, alar umut kılbagan nerseni (Beyisti) umut kılıp jatasıŋar. Allaһ Biluucu, Daanısman

[105] (O, Muhammad!) Biz saga kitepti (Kuraandı) akıykat menen (buzulbay turgan jana bardık kabarları cındık bolgon abalda) adamdar arasında Allaһ korgozgon jol menen okum kılısıŋ ucun tusurduk. Jana sen kıyanatcıga tarapker bolbogun

[106] (Eger senden kata ketken bolso) Allaһtan kecirim sura. Albette, Allaһ Kecirimduu, Meerimduu

[107] Sen ozdoruno kıyanat (zulum) kılgan (kılmısker) adamdardın tarabında turup talaspa. Allaһ kunoo - kıyanattı kop jasagan adamdardı suyboyt

[108] (Kunoo, kıyanattı kop jasagandar kunoo - kılmıstarın) adamdardan jasıra alısat, a birok Allaһtan jasıra alıspayt. Cınında, alar tundosu jasınıp alıp, Allaһka jakpagan sozdordu oylonup jatkanda da Allaһ (Ozunun ilimi menen) alardın janında bolot. Allaһ alardın bardık isterin Orop aluucu

[109] O, siler (kıyanatcılarga aktoocu bolgondor!) Bul duyno jasoosunda go, alardı aktap talastıŋar. Al emi, Kıyamat Kunu alardı aktap Allaһ menen kim talasa alat?! Je bolboso, kim alarga tayanıc bolo alat

[110] Jana kim bir jaman (kunoo) is kılsa je ozuno zulumduk kılıp alsa, kiyin (artınan) Allaһtan kecirim surasa, Allaһtı Kecirimduu, Meerimduu ekenin tabat

[111] Kim bir kunoo is jasasa (anın jazası) ozuno. Allaһ - Biluucu, Daanısman

[112] Kimde kim bir coŋ kunoo je baska kılmıs isin jasap, kiyin anı beykunoo adamga toŋkoso, al oz moynuna doomat jana coŋ kunoonu ilip alıptır

[113] (O, Muhammad!) eger saga Allaһtın pazileti jana ırayımı bolbogondo alardan (kıyanatcılardan) bir taypa seni adastıruuga jan urop kalıskan ele. Birok, alar (seni emes) ozdorun gana adastırısat jana saga ec kanday zıyan jetkire alıspayt. Allaһ saga (bardık nerselerdin bayan-ilimin oz icine kamtıgan) kitep - Kuraandı jana Sunnottu tusurup, bilbegen nerseleriŋdi bilgizdi. Allaһtın saga (bergen) pazileti uluk

[114] Alardın (kıyanatcılardın) kop oturus-cogulustarında jaksılık jok. Al emi, sadakaga, jaksı urp-adatka buyurgan je adamdardın arasın oŋdoo ucun (cogulgan adamdardın oturustarında jaksılık bolot). Jana kim usunu (atalgan jaksılıktardı) Allaһtın ıraazıcılıgın tilegen abalda jasasa, al adamga jakında uluu soop berebiz

[115] Jana kimde - kim, ozuno Tuura Jol anık bolgondon kiyin, paygambarga (anın okumuno) karsılık kılsa jana momundardın jolunan baska jolgo eercise, anı tandagan jolunda jon koyobuz. Jana anı Tozokko jetkirebiz. Al kanday jaman jay

[116] Albette, Allaһ (ibadatta jana isenimde) Ozuno serik kosuluusun kecirbeyt. Mından baskasın Ozu kaalagan pendesi ucun keciret. Kim Allaһka sirk keltirgen bolso, demek al katuu adasıptır

[117] Alar Allaһtan baska, ayal jınısındagılarga duba kılısat! jana ozunun sozunon bas tartuucu saytanga duba kılısat

[118] Allaһ aga (saytanga) naalat-kargıs jaadırganda al aytkan: “Men Senin pendeleriŋdin arasınan tiyistuu nasibimdi alaarmın

[119] Jana alardı joldon adastırıp, kuru kıyaldardı juroktoruno salaarmın. Jana alar menin buyrugum menen maldarının kulaktarın kesiset?” jana menin gana buyrugum menen Allaһtın jaratkanın ozgortusot!” Kim Allaһtı koyup, saytandı dos - bascı kılıp alsa, al anık zıyandın zıyanına tusuptur

[120] (Saytan) alarga ubadalardı beret, juroktoruno kuru kıyaldardı salat. Saytan alarga jalgandan baska ubada berbeyt

[121] Osolordun (saytanga eercigen-derdin) jayı Tozok! Alar ozdorun andan kutkaruucunu tappay (al jerde tuboluk) kalısat

[122] Al emi, (Allaһka, peristelerge, kitepterge, paygambarlarga, Akıret kununo, tagdırdın jaksı-jamanı Allaһtan bolusuna) ıyman keltirgen jana (osol ıymandan jaralgan) soop isterdi jasay turgan adamdardı Biz anda tuboluk kaluucu, astınan darıyalar agıp turuucu beyisterge kirgizebiz. Bul — Allaһtın akıykat ubadası. Ec kimdin sozu Allaһtın sozundoy cın emes

[123] (Tozokton kutuluu) silerdin da, kitep eelerinin da kuru kıyaldarı menen ele bolo kalbayt. Al emi, kim (kanday) kunoo is jasasa, osonun gana jazasın alat. Jana (jaza berilcu mezgilde) ozuno Allaһtan baska dos-jardamcı tappay kalat

[124] Erkekpi je ayalbı, kimde-kim jaksı isterdi jasasa jana al ıymanduu bolso, (jasagan isterinin) kıpındayına da zulum kılınbagan abalda Beyiske kiriset

[125] Allaһtın Sariyatın (bekem) karmap, sirkten tauhidke burulgan abalda Ibrahimdin dinine eercigen jana juzun (ozun) Allaһka toluk moyun sundurgan adamdın dininen da jaksıraak din tutkan adam barbı? Allaһ Ibrahimdi (Ozuno) dos tutkan

[126] Jerdegi jana asmandardagının bardıgı Allaһtın mulku. Allaһ ar bir nerseni Orop Aluucu

[127] (O, Muhammad!) Senden ayaldar jonundo fatva (okum) surasat. Aytkın: “Ayaldar jonundo silerge Allaһ jana Kiteptegi jetim kızdar, alsız-becara (jetim) baldarga arnap okulgan ayattar okum beret. (Jana silerdi, suluuluguna je baylıgına) kızıgıp uylonup alıp, (kiyin) alarga berilisi parız kılıngan mahırdı berbey koygon (jetim kızdardın ukugun orundatuuga) jana jetimder ucun adilet bascılık kıluuga (buyurat). Kanday gana jaksılık kılsaŋar da Allaһ anı, albette, Biluucu

[128] Eger bir ayal kuyoosunun ozuno koŋulsuzdugunon jana tastap ketuusunon korkso, erdi-katın ekoosu (ayaldın demilgesi menen) bir kelisimge keluusundo kunoo jok. Kelisim jaksı nerse. Jana juroktor kızganıcka dayar turat. Eger jaksılık kılsaŋar jana Allaһtan korksoŋor, Allaһ bardık isiŋerden kabardar

[129] (O, erkekter!) Kancalık umtulsaŋar da, ayaldar arasında adilet kıluuga kuduretiŋer jetpeyt. Birok, (juroguŋor umtulganına) berilip albagıla jana (koŋulsuz bolgonuŋardı) kuyoosu tastap ketken ayal sıyaktuu tastap koybogula. Eger aranı oŋdosoŋor jana takıba kılsaŋar, Albette, Allaһ Kecirimduu, Meerimduu

[130] Eger (erdi-katın) ajırasıp ketcu bolso, Allaһ alardın ar birin Ozunun Keŋdigi (pazileti) menen beymuktaj kılat. Jana Allaһ pazileti Keŋ, Daanısman Zat

[131] Asmandardagı jana Jerdegi bardık nerseler Allaһtın mulku. (O, momundar) Biz silerge da, silerden murun kitep berilgen elderge da “Allaһtan korkkula” dep buyurganbız. Eger kaapır bolsoŋor (bilip algıla), asmandardagı jana Jerdegi bardık nerseler Allaһtın mulku! Allaһ Beymuktaj jana Maktalgan

[132] Asmandardagı jana jerdegi bardık nerseler Allaһka taandık. (Bardıgı Allaһka tayanat) jana Allaһ jetistuu Saktoocu

[133] O, adamdar! Eger kaalasa (Allaһ) silerdi (duynodon) ketirip, orduŋarga baskalardı alıp kelet. Allaһ buga Kudurettuu

[134] Kim duyno soobun kaalasa... Duynonun da, Akırettin da soobu Allaһtın aldında. Allaһ Uguucu, Koruucu

[135] O, ıyman keltirgen adamdar! Adilettuuluktu bekem karmoocu jana ozuŋordun, ata-eneŋerdin, tuugan-uruguŋardın zıyanına bolso da (jana) al bay je kembagal bolso da, Allaһ ucun, tuura kubolukko otuucu bolgula. Alarga (silerden koro) Allaһ jakınıraak. (Osonduktan) Adilet kıluu(dan cettep), oz kızıkcılıgıŋarga berilip ketpegile. Eger (cındıktı) bura suylop, adiletten juz burcu bolsoŋor, (bilip koygula) Allaһ silerdin bardık isiŋerden Kabardar

[136] O, ıyman keltirgender! Allaһka, Anın paygambarına, (osol) paygambarına tusurgon Kitepke andan murun tusurgon (bardık ıyık) kitepke ıyman keltirgile. Kimde-kim Allaһka, anın peristelerine, kitepterine, paygambarlarına jana Akıret kununo ıyman keltirbese, anın katuu adaskanı

[137] Cınında, ıyman keltirgenden kiyin kaapır bolgon, kiyin dagı ıyman keltirgen, andan kiyin dagı kaapır bolup, kaapırcılıgın kucotkon adamdardı Allaһ kecirbeyt jana Tuura Jolgo bastabayt

[138] (O, Muhammad! momundardı tastap, kaapırlardı dos kılıp algan) munafıktarga jan sızdatkan azap jonundo “kuskabar” ber

[139] Iymanduulardı tastap, kaapırlardı dos tutup algandar alardan kuc-kubat surap jatısabı?! Bardık kuc-kuduret Allaһtın aldında go

[140] (O, momundar!) Allaһ silerge Kitepte “Eger Allaһtın ayattarına karsı soz aytıp je anı sıldıŋ kılınıp turganın uksaŋar, kacan baska sozgo otmoyunco alar menen oturbagıla!” - degen okumdu tusurgon. (Eger alar menen birge otura bergen bolsoŋor) anda, siler dagı osolordun biri ekensiŋer. Albette, Allaһ (silerge oksogon) eki juzduu munafıktardın bardıgın kaapırlar menen kosup tozokko cogultat

[141] Alar (munafıktar) silerdi aŋdıp turusat. Eger (sogusta) silerge Allaһ tarabınan jeŋis bolup kalsa (silerge jagınuu jana oljodon bir nerse aluu ucun): “Biz siler menen birge emes belek?” - deset. Al emi, kaapırlarga (jeŋisten) bir ulus buyurup kalsa (alarga): “Biz silerge jardam berip, momundardan korgoboduk bele?” - deset. Allaһ Kıyamatta silerdin araŋarda Ozu okum kılat (kimdin-kim ekenin bilgizet) jana Allaһ ec kacan kaapırlar ucun (momundardı toluk basıp aluusuna) jol berbeyt

[142] Munafıktar (ozdorunco) Allaһtı aldamakcı bolusat. Birok, Allaһ ozdorun «aldap» koyot.! Jana eger namazga turcu bolussa, jalkoolonup turusat. Eldin kozuno korunuu ucun (tana ibadat kılısat). Allaһtı oto az eskeriset

[143] Alar munun (kaapırlar menen momundardın) arasında olku-solku bolup, je alarga kosula albay, je bularga kosula albay turusat. (O, Muhammad!) Allaһ kimdi adastırıp koyso, sen aga Tuura Jol taba albaysıŋ

[144] O, momundar! Iymanduulardı tastap, kaapırlardı dos tutpagıla. Emne, ozuŋordun zıyanıŋarga Allaһ ucun (silerdi azaptoosuna) anık dalil kılıp beruunu kaalaysıŋarbı

[145] Albette, munafıktar Tozoktun eŋ tomon jerinde bolusat. Jana sen alarga ec bir jardamcı taba albaysıŋ

[146] Al emi, toobo kılıp, ozdorun(un ici-tısın) oŋdop, Allaһka jalbarıssa jana din-ibadattarın Allaһ(tın ıraazılıgı) ucun kalıs kılıssa, andaylar (duyno-akırette) momundar menen birge bolusat. Allaһ momundarga tez arada uluk sooptordu beret

[147] Eger ıyman keltirip, sugur kılsaŋar, Allaһ silerdi emne ucun azapka salat?! Allaһ sugur kıluucu,! Biluucu

[148] Allaһ (ar kanday) jaman sozdun askere aytıluusun suyboyt. Bir gana zulum korgon adamdar ucun (zaalımdı kargap, teskeri duba kıluuları) mumkun. Allaһ Uguucu, Biluucu

[149] Eger jaksılıktı (al sozbu, ispi, ickibi, sırtkıbı, parızbı, je baskabı) askere je jasıruun kılsaŋar je jamandıktı kecirseŋer, (bilip algıla) Allaһ dagı Kecirimduu, Kudurettuu

[150] Allaһka jana anın paygambarlarına kaapır bolgondor, Allaһ menen paygambarlarının arasın ajıratuunu kaalap, “Kee biroono isenip, kee biroosuno isenbeybiz” dey turgandar jana arsar joldu karmanuunu kaalagandar

[151] Osolor gana cınıgı kaapırlar. Jana Biz kaapırlarga kor kıluucu azaptı dayardap koygonbuz

[152] Allaһka jana Anın (bardık) paygambarlarına ıyman keltirgen jana alardan ec biroosunun arasın bolbogon adamdarga Biz jakında (tieseluu) sooptorun berebiz. Allaһ — Kecirimduu, Meerimduu

[153] (O, Muhammad!) Kitep eeleri (yahudiyler) senden alarga Kitepti (Kuraandı) asmandan (toluk boydon) tusurup berisiŋdi surasat.! Alar Musadan mından da coŋuraak nerseni surap: “Bizge Allaһtı anık korgozosuŋ” desken. Kiyin, (usul) zulumdukdarı sebeptuu alardı cagılgan urgan. Andan soŋ alar, ozdoruno anık dalilder kelse da, muzoonu kuday kılıp alıstı. Biz munu kecirdik. Jana Musaga anık dalilderdi (mıyzamdardı) berdik

[154] Biz alardın ant-ubadasın aluu ucun bastarına Tur toosun kotorduk.* Jana alarga: “Bul (saar) darbazasınan bas iyip kirgile” dedik. Jana “Altıncı kundo cekten cıkpagıla” - dep, alardan katuu ant-ubada aldık

[155] Anan, ant-ubadaların buzganı, Allaһtın ayattarın cetke kakkanı, paygambarlardı kıyanattık menen olturgonu jana (akıykattı kabıl aluuga cakırılganda) “Juroktorubuz kulpulangan” degeni sebeptuu (Biz alardı azapka jolukturduk). Jok, anday (juroktoru kulpulangan) emes, teskerisince, ozdorunun kaapırcılıgı sebeptuu juroktorun Allaһ moorlop koygon. Demek, azganasınan baskaları ıyman keltirispeyt

[156] Jana da kaapırlıktarı: (abiyirduu) Maryam (kız)ga (“soykusuŋ”dep) coŋ doomat suylogonu ucun

[157] Jana Allaһtın paygambarı Iysa — Masih bin Maryamdı “Biz olturgonbuz” - degen sozdoru sebeptuu, (Biz alardı azap-kargıska jolukturganbız). Alar anı (Iysanı) olturuskon da emes, asıskan da emes. Birok, alar ucun (baska biroo) aga oksotup koyulgan. Al jonundo talasıp-tartıskandar al (anın olgonu) jonundo sek-kumondo bolusat. Alarda bojomolgo eercigenden baska ec bir ilim jok. Cınında, alar anı anık olturgon emes

[158] Teskerisince, anı Allaһ Ozuno kotorup algan. Allaһ Kudurettuu, Daanısman

[159] Kitep eelerinin bardıgı (yahudiyleri da hristiandarı da) aga olumunon bir az murun ıyman keltiriset. Jana Kıyamat Kundo bolso, al (Iysa) alardın (ozu jonundo jalgan isenimde bolgondordun) zıyanına kuboluk beret

[160] Biz yahudiylerge, zaalım bolgonu, kop adamdardı Allaһtın Jolunan toskonu sebeptuu (murda) alarga adal bolgon (kee bir) taza-pakiza tamaktardı aram kıldık

[161] Jana sutkorluktu — andan kaytarılganına karabay — alganı, osondoy ele, adamdardın mal-mulkun aram joldor menen jegeni sebeptuu (murda alarga adal bolgon kee bir taza-pakiza tamaktardı aram kıldık). Jana alardın arasınan kaapır bolgondoruna jan sızdatkan azaptı dayardap koyduk

[162] Birok, (o, Muhammad!) kitep eelerinin arasınan ilimde tereŋ bolgondoru jana saga tusurulgon nersege (Kuraanga), senden murun tusurulgon kitepterge isengen momundarı, (ayrıkca) namazdı (toluk-tugol) okugandarı, zeketti bergenderi jana Allaһka, Akıret Kununo ıyman keltirgenderi bar. Osolorgo biz jakında ulkon soop-sıylık berebiz

[163] Cınında, Biz Nuhka jana andan kiyinki paygambarlarga vahiy jibergenibiz sıyaktuu saga da vahiy jiberdik. Jana Biz Ibrahimge, Ismayılga, Ishakka, Yakubga jana andan taragan (paygambar) urpaktarga, Iysaga, Ayyubga, Yunuska, Harunga jana Sulaymanga vahiy jibergenbiz. Osondoy ele, Daudka Zabur (kitepterin) bergenbiz

[164] Biz saga kee bir paygambarlar jonundo mından murun ikaya kılıp berdik jana kee bir paygambarlar jonundo ikaya kılıp berbedik.! Jana Allaһ Musaga suylodu

[165] (Kıyamatta) adamdardın kolunda Allaһka karsı dalil bolup kalbas ucun (Biz) (ıyman keltirgenderge) Beyisten suyuncu kabar beruucu jana (kaapır bolgondordu) tozok menen korkutuucu paygambarlardı (bardık elderge jibergenbiz). Allaһ Kudurettuu, Daanısman

[166] Birok, (o, Muhammad!) saga (asmandan) tusurgon nersege Allaһ kuboluk beret. Anı Allaһ Oz ilimi menen tusurgon. Dagı (saga tusurulgon nersege) peristeler da kuboluk berip jatısat. Allaһ jetistuu Kubo

[167] Albette, kaapır bolgon jana adamdardı Allaһtın jolunan toskondor eŋ katuu adaskan kisiler

[168] Kaapır bolgon jana zulum kılgan adamdardın kunoolorun Allaһ kecirbeyt jana alardı Tuura Jolgo da bastabayt

[169] Bastasa da, anda tuboluk kalıp kete turgan Tozoktun joluna bastayt. Bul Allaһka jeŋil

[170] O, adamdar! Paygambar silerge akıykattı Rabbiŋerden alıp keldi, emi aga ıyman keltirgile — ozuŋorgo jaksı bolot. Eger kaapır bolsoŋor, (mından Allaһka ec kanday zıyan jok. Antkeni,) asmandardagı jana Jerdegi bardık nerseler Allaһtın mulku. Allaһ - Biluucu, Daanısman

[171] O, kitep eeleri! Diniŋerde cekten cıkpagıla jana Allaһ jonundo cındıktan baskanı suylobogulo. Albette, Maryamdın uulu Iysa-Masih, Allaһtın Maryam(kız)ga tastagan (suylogon) Sozu jana Ozu tarabınan berilgen Ruhu.! Emi, Allaһka, Anın elcilerine ıyman keltirgile jana (Allaһ) ucoo debegile.* (Bul isenimden) toktogula — ozuŋorgo jaksı bolot. Albette, Allaһ, balası (jana serigi) bar boluudan Aruu-Taza jalgız Kuday! Asmandardagı jana jerdegi bardık nerseler Anın mulku. Jetekcilik jaatınan Allaһ jetistuu

[172] Allaһka kul boluudan Iysa dagı, (al gana emes) Allaһka jakın peristeler dagı ec kacan ardanıspayt. Kimde-kim Allaһka kulculuk (ibadat) kıluudan ardansa jana tekeberlense, alardın bardıgın (jazaloo ucun) Allaһ Ozuno cogultat

[173] Al emi, (Allaһka taza) ıyman keltirip, jaksı amaldardı (Allaһtın buyruktarın) atkargan adamdarga Allaһ sooptorun toluktap beret jana Ozunun paziletinen da kosumca kılat. Emi, (bayagı) ardangandar menen tekeberlengenderdi bolso, jan sızdatkan azapka salat. Alar ozdoruno Allaһtan baska dos da, jardamcı da tappay kalısat

[174] (O, adamdar) Silerge Rabbiŋer tarabınan anık dalilder keldi jana Biz silerge anık Nurdu (Uluk Kuraandı) tusurduk

[175] Al emi, Allaһka ıyman keltirip, Aga (gana) jalbargan adamdardı Allaһ Oz ırayımı jana paziletinin astına alıp, Ozuno karay Tuura Jolgo bagıttayt

[176] (O, Muhammad!) Senden fatva surasat. Aytkın: “Allaһ silerge «kalala»! jonundo fatva (okum) beret: Eger bir kisi olso, anın (oz) balası jok bolso, birok ejesi (je siŋdisi) bolso, al ayalga (agası) kaltırgan muras mulktun jarımı tiet. Al emi, eger ejesinin (je siŋdisinin) baldarı bolboso, (jana al agasınan murun olso) anda agası (bardık mulkuno) muraskor bolup kalat. Eger ejesi ekoo bolso, al (jalgız kisi) kaltırgan murastan (ekoono) ucton biri tiet. Eger (muraskorlor) erkek-ayal bir tuugandarı bolso, bir erkek ucun ekiden ayaldın ulusu tiet. Silerdi adasıp ketpesin dep Allaһ Ozunun okumdorun bayan kılat. Allaһ ar nerseni Biluucu. Irayımduu, Meerimduu Allaһtın ısımı menen

[1] O,ıyman keltirgender! Ubadaŋardı atkargıla! Silerge (tomondo) okup berile turgandarınan baska bardık jandıktar adal kılındı. (Silerge) Ihramda? bolup turgan abalıŋarda aŋ uuloo adal emes. Allaһ Ozu kaalaganday okum kılat

[2] O,ıyman keltirgender! Allaһ aram kılgan nerselerdi, “tstahrul haram” ayların(da kan toguunu), Allaһka arnalgan belek janıbarlardı (olturuunu jana uurdoonu), osondoy ele, (taanılıp turusu ucun) alardın moynuna asılgan moncoktordu (uzuunu) jana Rabbisinin pazilet, ırazıcılıgın tilep, Baytul-Haramdı kozdoy jolgo cıkkan kisilerdi (olturuunu) ozuŋorgo adal kılıp albagıla! Al emi, kacan ihramdan cıksaŋar aŋ uulay bergile. (Silerge zulum kılgan) bir (musulman) koomdu jaman korusuŋor, alardı Masjid - Al-Haramga kirgizbey koyuuga jana alarga dusmandık kıluuga silerdi majburlabasın. Jaksılık jana takıbaa isterde biri-biriŋerge jardam bergile. Dusmancılık jana kunoo isterde biri-biriŋerge jardam berbegile. Allaһtan korkkula! Allaһtın azabı katuu

[3] Silerge olumtuk (tarp), (muuzdalgan ucurda atırılgan) kan, doŋuzdun (cockonun) eti, Allaһtan baskanın atın atap soyulgan jandıktın eti, muunup olgon, urunup (sokkudan) olgon, biyiktikten kulap olgon, suzusup olgon jana jırtkıctar tistep-tıtıp! olturgon aybandardın etteri aram kılındı. Al emi muuzdap alganıŋar aram emes.? Dagı buttarga (mazarlarga) arnap soyulgan jandıktın eti jana «azlam»? menen pal acuuŋar aram kılındı. Bul isiŋer (Allaһ aram kılgandı jasasıŋar) — buzukuluk. Mına bugun (Makka fath bolgondon kiyin) silerdi diniŋerden (kaytaruudan) kaapırlardın umutu uzuldu. Emi alardan korkpogula. Menden gana korkkula! Mına bugun Men silerge diniŋerdi toluk kılıp, neemat-jaksılıktarımdı birin kaltırbay berip, silerge Islamdın gana din bolusun kaaladım. Al emi, kim acarcılık azabına cıdabay (janagı aram tamaktardan) ozok jalgaar darajada jeske majbur bolso, Allaһ Kecirimduu, Iyramduu

[4] Senden ozdoruno emneler adal kılınganın surasat. Aytkın: “Silerge bardık taza-pakiza tamak-astar jana kolgo uyrotulgon (it, burkut, itelgi sıyaktuu) janıbarlar karmap kelgen nerseler adal kılındı. Siler alardı Allaһ silerge bilgizgen nerse (ilim-taalim) menen kolgo uyrotkon eleŋer. Emi, osol janıbarlar siler ucun karmap kelgen nerselerdi jey bergile. Jana alardı agıtıp jatkanıŋarda Allaһtın ısımın estegile. Allaһtan korkkula! Allaһ tez Eseptesuucu

[5] Bugun silerge (bardık) taza nerseler adal kılındı. Jana kitep berilgen elderdin tamagı siler ucun, silerdin tamagıŋar alar ucun adal kılındı. Jana silerge momun-musulmandardın taza-pakiza ayaldarı menen kitep eelerinen bolgon taza (soyku emes) ayaldar(ga uylonuu) adal kılındı. (Munun sartı:) eger mahırın berip, zınaa kılbay, oynos tutpay, ak nikelep alsaŋar. Al emi, kim ıymanga kaapır bolso,! anın amaldarı (ibadattarı) kuyup ketet jana Akırette zıyan tartuuculardan bolot

[6] O,ıyman keltirgender! Eger namazga kamdansaŋar juzuŋordu, anan koluŋardı cıkanakka ceyin (cıkanaktı kosup) juugula jana basıŋarga «mash» tartkıla jana da butuŋardı kızıl asıgın kosup juugula. Eger junub (bulgangan) bolsoŋor -juungula. Al emi, eger ooruluu je saparda, bolsoŋor je bolboso birooŋor ajatkanadan kelse, je ayalıŋarı sılap-sıypalasaŋar jana, (daarat je gusul) ucun suu tappay kalsaŋar, taza jer kırtısına tayammum kılıp (alakanıŋardı urup) anı menen betiŋerdi anan koluŋardı sılagıla. Allaһ silerge masakat jaratuunu kaalabayt. Birok, silerdi tazartuunu jana sugur kıluucu bolusuŋar ucun silerge neemattarın toluk beruunu kaalayt

[7] Allaһtın silerge bergen neemattarın jana “uktuk, moyun sunduk” degen mezgiliŋerdegi Anı menen ubadalaskan ubadaŋardı estegile.! Allaһtan korkkula! Albette, Allaһ juroktordogu sırlardı Biluucu

[8] O, ıyman keltirgender! Allaһ(tın ıraazılıgı) ucun (sozuŋordo da, isiŋerde da) tuz jana adilet turup kubo bolgula. Bir koomdu jaman koruuŋor, alarga adiletsizdik kıluuga silerdi majburlap koybosun! Adilet kılgıla! Al takıbaaga jakın. Allaһtan korkkula! Albette, Allaһ silerdin isiŋerden Kabardar

[9] Iyman keltirip, salih (jaksı) amal kılgandarga Allaһ kecirim jana uluu soop-sıylık bolusun ubada kıldı

[10] Al emi, kaapır bolup, Bizdin (anık cındıktı cagıldırıp turgan) ayattarıbızdı jalganga cıgargandar Tozoktun gana elderi

[11] O,momundar! Allaһtın silerge bergen neematın estegile: bir mezgilde, (dusman bolgon) koom kol salganda, Allaһ alardın kolun silerden tıygan ele. Allaһtan korkkula jana momun adamdar Allaһka gana tobokel kılıssın

[12] Allaһ Israyil urpaktarınan bekem ant-ubadanı aldı. Jana Biz alardın on eki bascısın (ant menen moynuna algan parızdardı atkaruusun kozomoldoogo) jiberdik. Allaһ ayttı: “Men siler menen birgemin. Eger siler namazdı toluk atkarıp, zeketti berip, Menin paygambarlarıma ıyman keltirip, alardı urmattasaŋar jana Allaһka jaksı karız (sadaka) berseŋer, anda Men silerdin kunooŋordu ocurup, astınan darıyalar agıp turgan Beyisterge kirgizemin. Al emi silerden kimde-kim usundan (ant-ubada bergenden) kiyin dele, kaapır bolup ketse, al (bilip turup) tuz joldon adasıptır

[13] Ant-ubadaların atkarbagandarı sebeptuu (kiyin) Biz alarga kargıs jaadırdık, juroktorun katırıp saldık. Alar (Iyık Kiteptegi) sozdu oz ordunan (baska maanidegi sozgo) almastırıp jiberisti. Jana alar ozdoruno eskertilgen nerseden (Toorattan) bir (nece) esesin unutustu. Jana da sen (o, Muhammad), alardın bardıgın kıyanattın ustundo tabasıŋ. Bir az gana boluktoru anday emes. Sen alardıŋn(n kataların) kecirip koy. Allaһ ehsan (jaksı amal) kıluuculardı suyot

[14] “Biz — nasaaralarbız”! degen adamdardan da ant-ubada algan elek. Alar dagı ozdoruno eskertilgen nerseden (Injilden) bir bolugun unutup jiberisti! Natıyjada Biz alardın aralarına tee Kıyamatka ceyin (oz ara) dusmancılık jana jek koruunu salıp koyduk. Allaһ alarga jakında jasagan kılmıstarının kabarın beret (jana osogo jarasa azapka duusar kılat)

[15] O, kitep elderi! Mına, silerge Bizdin paygambarıbız (Muhammad) siler Kitepten (Toorat menen Injilden) jasırıp koygon kop nerselerdi silerge bayan kılıp jana (baska) kop nerselerdi(n sırın) acpay, jon koygon abalda keldi. Silerge Allaһtan Nur (Muhammad) jana anık Kitep (Kuraan) keldi

[16] Allaһ al (Kitep) menen, Ozunun ıraazıcılıgına eercigen adamdardı (azaptan) salamatta boluu joldoruna bastayt. Jana alardı Oz kaaloo-uruksatı menen, (kaapırlıktın) karaŋgılıktarınan (Islamdık) Nurga cıgarıp, Tuura Jolgo bastayt

[17] “Allaһ — bul Maryamdın uulu Iysa”-degen adamdar kaapır bolustu. Aytcı: eger Allaһ Maryamdın uulu Iysanı, anın apasın jana jer juzunun bardık adamdarın jok kıluunu kaalasa, Allaһ tarabınan (kelgen bul baleenin) bir gana nersesin kaytaruuga kimdin kudureti jetmek?! Asmandar jana Jerdin jana ekoosunun ortosundagı bardık nerselerdin padısalıgı (jalgız) Allaһka taandık. Allaһ Ozu kaalaganday jaratat. Allaһ bardık nersege Kudurettuu

[18] Yahudiyler menen hristiandar: “Biz Allaһtın baldarı jana suyuktuuloru bolobuz” - desti. Aytkın: “Anda emne ucun Allaһ silerdi kunooŋor ucun azaptayt?” Jok, siler dele Allaһ jaratkan (jonokoy ele) insansıŋar. Al Ozu kaalagan pendesinin (kunoolorun) keciret jana kaalaganın azapka duusar kılat. Asmandar, Jer jana al ekoosunun arasındagı bardık nerselerdin mulku Allaһka taandık. Jana Aga gana kaytuu bar

[19] O, kitep eeleri! Mına, (murunku) paygambarlardan kiyin bir nece zamandar otup, (siler paygambarga oto muktaj bir mezgilde) silerge Bizdin paygambarıbız (Muhammad) keldi. (Kelisinin sebebi) siler (Kıyamatta) “Bizge ne bir Beyis kabarcısı, ne bir Tozok kabarcısı kelgen emes” dep ayta albasıŋar ucun. Silerge Beyis-Tozokton kabar beruucu (paygambar) anık keldi. (Anı ukkula). Allaһ ar nersege Kudurettuu

[20] Bir kezde Musa koomuna (mınday) dedi: “O, koomum! Allaһtın silerge bergen neemattarın estegile! Bir kezderde Allaһ silerdin araŋardan paygambarlardı, padısalardı cıgardı jana silerge aalamdardan ec kimge berbegen neemattardı berdi

[21] O, koomum! Allaһ silerge (kiruunu) parız kılgan (mına bul) Iyık Jerge kirgile jana (korkoktuk kılıp) artıŋarga kaytpagıla, zıyan tartuuculardan bolup kalasıŋar»

[22] Alar aytıstı: “O, Musa”, anda bakubat, kayrattuu adamdar bar eken. Osolor cıgıp ketmeyince, biz al jerge kire albaybız. Eger alar ozdoru cıgıp ketisse, anan biz kirebiz”

[23] (Osondo) Allaһtan korko turgan, Allaһ alarga (sabırduuluktu, er juroktuuluktu) neemat kılıp bergen eki adam ayttı: “Alardın ustuno esikten kirip bargıla. Kirip ele alsaŋar, siler jeŋuucu bolosuŋar. Jana eger momun bolsoŋor, Allaһka gana tobokel kılgıla”

[24] Aytıstı: «O, Musa, alar (bakubat adamdar) saar icinde tursa, biz ec kacan kirbeybiz! Baraber, ozuŋ, Rabbiŋ ekooŋ sogusa bergile! Biz usul jerde gana oturabız!»

[25] (Musa) ayttı: «O, Rabbim! Men ozum menen bir tuuganım(Harun) dan bolok ec kimge ee bolo albay kalıptırmın! Emi, biz menen bul buzulgan koomdun arasın ajıratıp, (alardı kılmısına jarasa) jazala!»

[26] Allaһ (paygambarının dubasın kabıl kılıp, mınday) dedi: «Emi, alarga (bul saarga kiruu) aram! Alar jer juzundo kırk jıl adasıp-tentip jurusot! Sen bul buzulgan koom ucun busayman bolbo!»

[27] Alarga Adamdın eki uulunun kabarın okup ber: Bir kezde ekoosu (Allaһtı ıraazı kıluu ucun, kol astındagı nerselerinen) kurmandık atap, al kurmandıktar birinen kabıl bolup, ekincisinen kabıl bolboy kaldı. Al (kurmandıgı kabıl bolbogon bala) ayttı: “Men seni olturomun!”.! (Ekincisi) ayttı: «Allaһ takıba kisilerdin gana kurmandıgın kabıl alat

[28] Eger sen meni olturuu ucun kol salsaŋ da, men seni olturuu ucun ec kacan kol sunbaymın. Albette, men Aalamdardın Rabbisinen korkomun

[29] Menin jana ozuŋdun kunooŋ menen kaytıp, (Akırette) tozok “eelerinen” bolup kalısıŋdı men kaalaymın. Zaalımdardın jazası - usul!»

[30] Kiyin anın napsisi bir tuuganın olturuugo kondurdu jana anı olturup koydu. Osentip, al (eki duynosu) kuygon adamdardan bolup kaldı

[31] Allaһ aga bir tuuganının soogun kanday komuunu uyrotuu ucun jer tıtkan bir karganı jiberdi. (Zaalım balanın koz aldında eki karga tıtısıp, biri olup kalat. Olturgon karga daroo tırmagı menen jer cukup, serigin komot. Osondo) al: «O, sorum kurusun!» Men bir tuuganımdın soogun usul kargacalık komo albadımbı?” - dep busayman kıluuculardan boldu

[32] Usul (okuya) sebeptuu, Biz Israyil urpaktarına (tomondoguco okumdu) parız kıldık: «Kimde-kim (sariyat buyurgan) ocu bolbogon je bolboso, jer betinde buzukuluk kılbagan (beykunoo) jandı olturso, duynodogu bardık adamdardı olturgon sıyaktuu (kunooluu) bolot. Al emi, kimde-kim bir janga (anı olturboy koyuu menen) jasoo berse, bardık adamdarga jasoo bergen sıyaktuu (soopko ee) bolot. Alarga (Israyil urpaktarına) Bizdin paygambarlarıbız (ec kim kayasa ayta albay turgan) dalilderdi alıp keldi. Mına usundan kiyin dele, alardan kopculugu jer juzundo asa caap, cekten cıgıp jatısat

[33] Cınında, Allaһka jana paygambarına karsı sogusup, jer betinde buzukuluk taratıp jurgon adamdardın jazası — olturuluu je asıp olturuluu, kol-buttarı karsı-tersi kılıp (oŋ kol, sol but je sol kol, oŋ but) kesiluu je bolboso, (meken tutkan) jerden surgun kılınuu. Bul alarga duynodo sermende (bolusu ucun) jana Akırette alarga uluu azap bar

[34] Al emi, kolgo tuskongo ceyin, ozdoru tooba kılıp kelisse, bilip koygula, Allaһ -Kecirimduu, Irayımduu.”

[35] O,ıyman keltirgender! Allaһtan korkkula, Aga jakın boluunun joldorun izdegile jana Anın jolunda jihad kılgıla. (Osondo gana) siler jeŋiske jetseŋer ajep emes

[36] Kaapır adamdar, jer juzundo bolgon mulktun bardıgı, dagı osonco kosumcası menen alardın mencigi bolup, jana osol mulktorun Kıyamat Kundun azabınan kutuluu ucun berisse da, alardan kabıl alınbayt. Alar ucun jan sızdatkan azap bar

[37] Alar (duyno-mulk berip) Tozokton cıguunu kaalasat. Birok, andan cıga alıspayt. Jana alarga tuboluk azap bar

[38] Uuruluk kılgan erkek jana ayaldı, kılmısına jarasa Allaһ tarabınan (belgilengen) azap-jaza boluu ucun koldorun keskile! Allaһ - Jeŋuucu, Daanısman

[39] Al emi, kim zaalımdıgınan (uurulugunan) kiyin tooba kılıp, (ozun) oŋdoso, Allaһ anın toobasın kabıl alat. Albette, Allaһ Kecirimduu, Irayımduu

[40] (O, Muhammad!) Sen asmandar jana jerde bolgondun baarı Allaһtın mulku ekenin, Allaһ kaalaganın azaptap, kaalaganına kecirim berisin bilbediŋbi?! Allaһ bardık nersege Kudurettuu

[41] O, Paygambar! Oozdoru menen “ıyman keltirdik” dep, juroktoru ıyman keltirbegen munafıktardan jana yahudiylerden bolgon kaapırcılık tarapka curkap baratkandar seni kaygıga salbasın. Alar jalgandı jana (but is-araketi jalganga negizdelgen) baska koomdu (yahudiylerdin diniy bascıların) ugusat. Alar (dinbascılar) bolso, senin aldıŋa kelbeyt, (elderdi adastıruu ucun Toorattagı) sozdordu oz ordunan baskasına almastırısat. (Jana ozdoruno keŋes surap kelgenderge) “Eger (silerge Muhammad tarabınan oz kaalooŋorgo ılayık kelgen) mına bul okum berilse - algıla. Al emi, anday okum berilbese -albagıla” deset. Allaһ kimdin buzuluusun kaalasa, sen anın paydasına Allaһ tarabınan ec nersege ee emessiŋ. Alar — Allaһ juroktorun tazaloonu kaalabagan adamdar. Alar ucun bul duynodo sermendelik jana Akırette coŋ azap bar

[42] Alar jalganga kulak saluucular, aramdı sugunuucular. Eger alar saga (okum surap) kelse, kaalasaŋ - okum kıl, kaalasaŋ - juz bur. Eger juz uyrusoŋ da, saga ec kanday zıyan jetkire alıspayt. Eger okum kılcu bolsoŋ, alardın arasında (kim bolusuna karabay) adilettik menen okum kıl. Cınında, Allaһ adilettuulordu suyot

[43] Alar emne ucun senden okum surap jatısat?! Alardın aldında Toorat bar go! Anda Allaһtın okumdoru bar ele go?! ! Kiyin... usundan kiyin dele, teskeri karap (okumdu atkarbay) ketiset. (Antkeni,) Alar ıymanduu emes

[44] Biz (Musa paygambarga) icinde Nur jana Tuura Jol bolgon Toorattı tusurduk. Anı menen yahudiylerge, Allaһka moyun sungan paygambarlar, rabbaniyler (elderdi Sariyat boyunca tarbiyalagandar) jana coŋ aalım-ulamalar okum kılıstı. Sebebi, Allaһtın kitebi alarga amanat koyulgan jana alar al Kitepke kubo boluucular ele. (O, diniy jetekciler!) Adamdardan korkpogula! Menden gana korkkula! Jana Menin ayattarımdı az gana baaga satıp jiberbegile! Kimde-kim Allaһ tusurgon nerse menen okum kılbasa... alar anık kaapırlar

[45] Jana Biz alarga (yahudiylerge) anda (Tooratta): “Janga-jan, kozgo-koz, murunga-murun, kulakka-kulak, tiske-tis jana (baska) jaraattarga oc (alınat)” dep jazıp koyduk.! Al emi, kimde-kim ocun (albay) kecirip jiberse, bul (jaksılıgı) al (kılmısker) ucun toluk aktoo bolot. Jana kimde-kim Allaһ tusurgon (usul) nerseler menen okum kılbasa... osolor gana anık zaalımdar

[46] Biz alardın (otkon paygambarlardın) izinen, ozunon aldıŋkı nerseni (Toorattı) tastıktagan Maryamdın uulu Iysanı jiberip, aga, icinde Nuru, Tuura Jolu bar jana ozunon murunku Toorattı tastıktoocu, takıbaa kisiler ucun nasaat jana Tuura Jol bolgon Injildi berdik

[47] Emi, Injil eli anın icindegi Allaһ tusurgon nerseler menen okum kılıssın! Kimde-kim Allaһ tusurgon nerse menen okum kılbasa, osolor gana anık buzukular

[48] (O, Muhammad!) Biz saga da, ozunon murdakı kitepterdi tastıktoocu jana alardı(n bardık abzeldikterin) icine kamtıgan kitepti Akıykat menen tusurduk. Emi, alardın (musulmandardın) arasında Allaһ tusurgon Kitep menen okum kıl! Ozuŋo kelgen akıykattan (juz burup) alardın kaalooloruna eercip ketpe! (O, adamdar!) Biz silerdin bardıgıŋar ucun oz aldınca sariyattar jana jol-joruktar kıldık.! Eger Allaһ kaalasa, bardıgıŋardı bir gana (dinge moyun sungan) ummot kılıp koymok. Birok, silerge bergen nersede (diniy parızdarda) silerdi sınas ucun (anday kılbadı). Emi, jaksılık isterdi biri-biriŋer menen jarısıp jasagıla. Bardıgıŋardın kaytuuŋar — Allaһka. Kiyin (Kıyamatta) Al silerge (amalıŋardagı) ozgocolongon nerseŋerdin kabarın beret

[49] Alardın (yahudiylerdin) arasında Allaһ tusurgon nerse (Kuraan, Sunnot) menen okum kıl! Alardın kaaloo-kızıkcılıgına eercibe! Allaһ saga tusurgon nerselerdin kee birlerinen seni (oz kaalooloruna) burup koyuuularınan sak bol! Eger (senin okumuŋdon) juz burussa, bilgin, Allaһ alarga kee bir ayıp-kunooloru sebeptuu kaygı jetkiruunu kaalayt. Cınında, adamdardan kopculugu (sariyatka moyun sunbagan) buzukular

[50] Alar (senin okumuŋo ırazı bolboy) jaahiliy (islamdan baska) okumdordu kaalasat beken?! Akılı tunuk elder ucun kim Allaһtan jaksıraak okum tuzup bere alat

[51] O, ıyman keltirgender! Yahudiyler menen hristiandardı dos tutpagıla! Alar biri-birinin dostoru. Silerden kimde-kim alardı dos tutsa, demek, al -osolordon! Albette, Allaһ zaalım adamdardı Tuura Jolgo bastabayt

[52] Anan sen (o, Muhammad), jurogundo (munafıktık) oorusu bar adamdardın, alar (yahudiyler) tarapka umtulup: “(Eger bulardı dos tutpay koysok) bizge oomatsızdık jetip kaluusunan korkobuz” degenderin korosuŋ. Allaһ jeŋisti je bolboso, Ozu tarabınan (alardı sermende kıla turgan) bir isti berip kalgısı bardır. Osondo alar (eki juzduu munafıktar) juroktoruno katkan aram oyloruna busayman bolup kalısat

[53] Jana ıyman keltirgen adamdar (eki juzduulordun josunsuz joruktarınan kıjırdanısıp): “Kayra-kayra ant icip: “Biz siler menenbiz”-degender usularbı?! deset. Alardın isteri (duynodo) tekke ketti jana (Akırette) zıyan tartuucularga aylanıstı

[54] O, momundar! Silerdin araŋardan kimde-kim oz dininen kaytsa, jakın arada (alardı ketirip, orduna) Allaһ alardı suyo turgan, alar dagı Anı suyo turgan,! ıymanduularga ırayımduu, kaapırlarga kaarduu, Allaһtın jolunda (mal-jandarın ayabay) jihad kıla turgan jana ayıptoocu adamdardın usaktarınan korkpogon bir koomdu alıp kelet. Bul — Allaһtın pazileti, anı kaalagan pendelerine beret. Allaһ (ehsan-jaksılıkta) Kenen jana Biluucu

[55] (O, momundar!) Silerdin dosuŋar - Allaһ, Anın paygambarı jana ıyman keltirgen adamdar. Alar moyun sungan abalda namazdı toluk atkarısat jana zeketti beriset

[56] Jana kim Allaһtı, anın paygambarın jana ıymanduu adamdardı dos tutsa (alar Allaһtın jamaatı bolup sanalat) Albette, Allaһtın jamaatı gana jeŋiuucu

[57] O,momundar! Silerdin diniŋerdi sıldıŋ kılıp algan kaapırlar menen silerden murda Kitep berilgenderdi dos tutpagıla! Eger momun bolsoŋor, Allaһtan korkkula

[58] Eger alardı (azan aytıp) namazga cakırsaŋar, anı (namazdı) da keleke kılısat. Bul alardın akılsız koom bolgonu sebeptuu

[59] Aytkın: “O, kitep elderi! Bizdi bolgonu, Allaһka ıyman keltirgenibiz ucun, ozubuzgo tuskon jana murda tuskon kitepterge isengenibiz ucun jana kopculuguŋor buzuk bolgonuŋar ucun ele jaman koro beresiŋerbi

[60] Aytkın: “Silerge Allaһtın aldında mından da jamanıraak jazalana turgandar jonundo aytıp bereyinbi? Alar - Allaһ kargıs jaadırgandar, kaarına algandar, alardı maymıldarga jana doŋuzdarga aylantkandar jana taagutka (Allaһtan baska «kudayga») sıyıngandar! Osolor eŋ jaman orunda jana Tuura Joldon eŋ kop adaskandar

[61] Alar eger silerge kelisse: “Iyman keltirdik” - deset. Birok, Cınında, alar (aldıŋarga) kaapırlık menen kirip, kaapırlık menen cıgısat. Allaһ alardın jasırgan nerselerin koburook Biluucu

[62] Jana sen alardan (yahudiylerden) kopculugun kunoogo, zulumga jana aramdan jegenge birinen biri otup curkagandarın korosuŋ. Alardın jasagan isteri kanday jaman

[63] Alardın rabbaniyleri, (diniy taalim beruuculoru) jana (coŋ) aalımdarı alardı kunoo sozdordon, aram jegenden kaytarıspaybı?! Alardın isteri kanday jaman

[64] Yahudiyler “Allaһtın kolu baylanuu” (bakıl, saraŋ) desti. Ozdorunun koldoru baylanıp kalsın! Jana suylogon sozdoru sebeptuu kargıs-naalatka kalıstı. Anday emes, Anın eki kolu teŋ acık jana Ozu kaalaganday jaksılık kılat. (O, Muhammad!) Saga Rabbiŋ tarabınan tusurulgon nerse (Kuraan, aga isenispegeni sebeptuu) alardan kopculugunun kunoolorun jana kaapırcılıgın koboytot. Biz alardın arasına tee Kıyamat kununo ceyin dusmancılık jana jek koruunu tusurduk. Kacan (musulmandarga karsı) sogus otun tutandırıssa, anı Allaһ ocurup turat. Alar jer betinde buzukuluk taratıp (kezip) jurusot. Allaһ buzukulardı suyboyt

[65] Eger kitep elderi (Allaһka, peristelerine, bardık kitepterine, bardık paygambarlarına, akıretke jana tagdırga) ıyman keltirip, takıba bolussa, Biz alardın (otkondogu) kunoolorun kecirip, sozsuz “Naim” (dep atalgan) Beyisterge kirgizebiz

[66] Eger alar Toorattın, Injildin jana Rabbisi tarabınan tusurulgon nerselerdin okumdorun toluk atkarganda, ustulorunon (asmandan) jana astılarınan (jerden) ırıskılardı (mol) jeset bolcu.! Alardın arasında (Toorat, Injil okumdoruno) ılayık jasagandarı da bar. Birok, kopculugu oto jaman isterdi jasasat

[67] O, Paygambar! Rabbiŋ tarabınan saga tusurulgon nerseni (Islam dinin, bardık elderge) jetkir! Eger munu atkarbasaŋ, Allaһtın elciligin jetkirbegen bolosuŋ! (Elcilikti jetkiruudo ec kimden korkpo). Seni adamdardan Allaһtın Ozu saktayt. Albette, Allaһ kaapır koomdu Tuura Jolgo bastabayt

[68] Aytkın: “Ey, kitep elderi! Siler kacan Tooratka, Injilge jana silerge Rabbiŋer tarabınan tusurulgon (bardık) okumdorgo toluk moyun sunmayınca ec bir dinde emessiŋer. (O, Muhammad!) Saga Rabbiŋden tusurulgon nerse (Kuraan) alardan kopculugunun kunoo-kaapırcılıgın koboytusu seksiz. Sen kaapır koomdorgo kapa bolbo

[69] Cınında, momun-musulmandar, yahudiyler, sabiiler! jana hristiandardan kimde-kim Allaһka, Akıretke ıyman keltirip, salih (jaksı) amaldardı jasagan bolso, alarga korkunuc da jok, kaygı-kapaga da batıspayt

[70] Biz Israyil urpaktarınan ant-ubadasın alıp, paygambarlardı jiberdik. Ar kacan alarga bir paygambar napsileri kaalabagan okumdu alıp kelse, kee biroolorun “jalgancı” desip, kee biroolorun olturup jiberisti

[71] Jana “Bizge fitna (azap) bolboyt” dep oylosup, (cındıktın aldında) sokur-duloy bolup alıstı. Kiyin (toobo kılıskanda) Allaһ alardın toobaların kabıl aldı. (Birok) kiyin alardan kopculugu kayradan sokur-duloy bolup alıstı. Allaһ alardın kılmıstarın koruucu

[72] “Allaһ — bul Maryamdın uulu Iysa” degender anık kaapır bolustu. Cındıgında, Iysa-Masih alarga: “O, Israyil urpaktarı! Menin jana silerdin Rabbiŋer bolgon Allaһka gana ibadat kılgıla! Kimde-kim Allaһka (menibi je baskanıbı) serik kılcu bolso, Allaһ aga Beyisti aram kılat jana jayı Tozok bolot. Ozuno zulum kıluucularga jardamcı (alardı tozokton kutkaruucu) bolboyt

[73] “Allaһ — ucoonun ucuncusu”! degender da anık kaapır bolustu! Jalgız Kuday - Allaһtan baska bir da (sıyınuuga tatıktuu) kuday jok! Eger suylogon (kata) sozdorunon kaytıspasa, alardın arasınan kaapır bolgondorun jan oorutkan azap karmayt

[74] Allaһka tooba kılıp, (jalgız Ozuno sıyınıp) Andan kunoolorun keciruunu suraspaybı?! (Eger osentcu bolso) Allaһ - Kecirimduu, Irayımduu

[75] Maryamdın uulu Iysa bolgonu, bir paygambar. Andan murun da paygambarlar otkon. Anın apası «siddika» (aykın ilimduu, taza ıyman-ibadattuu) ayal bolgon. Ekoo teŋ tamak-as jep juruskon. Biz alarga Oz ayattarıbızdı kanday bayandap bergenibizdi jana (usuga da karabay) alardın (Allaһ jonundo) kanday doomattardı oylop cıgargandarın korup koygun

[76] Aytkın: “(O, hristiandar!) Siler Allaһtan baska, silerge payda da, zıyan da bere albagan nerselerge sıyınasıŋarbı?! Allaһ Uguucu, Biluucu!»

[77] Aytkın: “O, kitep elderi! Diniŋerde kıyanattık menen cekten cıkpagıla! Mından murun adaskan, kop adamdardı adastırgan jana tuz joldon tap-takır adasıp ketken koomdun kaalooloruna eercip ketpegile

[78] Israyil urpaktarınan kaapır bolgondoru Daud jana Maryamdın uulu Iysalardın tili menen kargıska kalıskan! Bul (kargıs) kunoo kılgandarı jana cekten cıkkandarıı sebeptuu boldu

[79] (Dagı) alar jasap jatkan kunoo isterden biri-birin kaytarıskan emes. Bul isteri kanday jaman joruk

[80] Alardın kopculugu kaapırlardı dos kılıp alganın korosuŋ. Oz bastarına ozdoru keltirip algan nerse - Allaһtın alarga bolgon jek koruusu kanday jaman! Jana alar azapta tuboluk kalısat

[81] Eger alar Allaһka, paygambarga jana paygambarga (Allaһ tarabınan) tusurulgon nersege ıyman keltiriskende, kaapırlardı dos kılıp almak emes. Birok, alardın kopculugu (kaapırdı dos tutkan) buzukular

[82] (O, Muhammad!) Sen, momundarga adamdardın eŋ katuu dusman bolgonu - yahudiyler jana musrikter ekenin korosuŋ. Al emi, “Biz - hristiandarbız” degenderdi bolso, momundar ucun jakınıraak dos ekenin korosuŋ. Munun sebebi alardın arasında (yahudiyler sıyaktuu oroy bolbogon) din aalımdarı jana kecilderi bar. Jana alar tekeberlenispeyt

[83] Alar paygambarga tusurulgon nerseni (Kuraandı) ukkan kezde, ozdoruno taanıs bolgon akıykat(tı uguskanı) sebeptuu, kozdoru jaska tolgonun korosuŋ. (Anan alar): “O, Rabbibiz! Biz ıyman keltirdik! Bizdi (Allaһtın jalgızdıgına eŋ tuura) kuboluk beruuculordun (musulmandardın) katarına jazıp koy

[84] Bizge emne bolgon eken, Allaһka (tuura) ıyman keltirbey jana bizge kelgen akıykatka isenbey turup ele, Rabbibiz bizdi jaksı koomdor (musulmandar) menen birge Beyiske kirgizuusun umut kılıp jurupturbuz?!” - deset

[85] Allaһ alardı, (jurokton) aytkan sozdoru (ıymandarı) sebeptuu, astınan darıyalar akkan Beyister menen sıyladı. Alar anda tuboluk kalısat. Bul - jaksı amal kıluucu adamdardın sıylıgı

[86] Al emi, kaapır bolup, Bizdin ayattarıbızdı jalganga cıgargan adamdar — tozok eeleri

[87] O, ıyman keltirgender! Allaһ silerge adal kılgan adal-taza nerselerdi (ozuŋorgo) aram kılıp albagıla! Jana cekten cıkpagıla! Cınında, Allaһ cekten cıkkandardı jaksı korboyt

[88] Allaһ silerge ırıs kılıp bergen adal-taza nerselerdi (ozuŋorgo aram kılıp albay) jey bergile. Ozuŋor ıyman keltirgen Allaһtan korkkula

[89] Allaһ silerdi alaŋgazarlık menen (oylonboy) icken antıŋar ucun azaptabayt. A, birok, juroguŋorgo bekem tuygon antıŋar ucun (eger atkarbasaŋar) azaptayt. Emi anın (ant icip, atkarbay koygondun) tolomu uy-buloŋordu tamaktandırgan ortoco tamak menen on kedeydi toyduruu je kiyintuu je bolboso, bir kuldu azat kıluu. Kim munu(n karajatın) tappay kalsa, uc kun orozo karmoo. Usul - icken jana buzup koygon antıŋardın tolomu. Birok, antıŋardı saktagıla! Sugur kıluucu (pendelerden) bolusuŋar ucun Allaһ silerge ayattarın usintip bayandayt

[90] O, ıymanduu adamdar! Cınında, arak,! kumarpozduk, sıyınuu ucun ornotulgan buttar jana «azlam» (pal acuu tayakcaları) saytandın isterinen bolgon ıplastık! Andan sak bolgula, (tozokton) kutulsaŋar ajep emes

[91] Arak jana kumar sebeptuu saytan silerdin araŋarga jek koruu jana dusmancılık saluunu jana silerdi namazdan, Allaһtı eskeruudon tosuunu kaalayt! Emi, kaytasıŋarbı

[92] Jana (O, momundar) Allaһka, paygambarga moyun sungula. (Ekoono kunookor boluudan) abaylagıla! Eger, juz bursaŋar, bilip algıla: Bizdin elcibizdin moynunda anık jetkiruudon baska vazıypa jok

[93] Iyman keltirip, salih amaldardı kılıp jurgon adamdar ucun-eger takıba, ıymanduu, jaksı amal kılgan kisi bolso -murun (araktın) daamın sızıp koygonunda kunoo jok. Kiyin (aramdıgı jonundo ayat tuskon soŋ) takıba, ıymanduu bolussa, kiyin dagı takıba(raak) bolup, jaksı isterdi jasasa, Allaһ jaksı is jasagandardı suyot

[94] O, ıyman keltirgen adamdar! Allaһ ec kim korbogon jerde Ozunon korkkon kisini bilis ucun silerdi koluŋar jana nayzaŋar jete turgan bir az oljo menen sınayt.! Usundan soŋ kim cekten cıksa, aga jan oorutkan azap bar

[95] O, ıyman keltirgen adamdar! Ihramda turgan abalıŋarda aŋcılık kılbagıla! Silerden kimiŋer bilip turup anı olturso, jazası - ozunun (too, uy, koy-ecki sıyaktuu) jandıktarının arasınan olturgonuno teŋ bolgonun Kaabaga jetkirilip (soyulcu) belek iretinde tandayt. Bul iske (tandoogo) ozuŋordun araŋardan eki adilettuu kisi kalıs okumdarlık kılat.?* Je bolboso (ekinci jazası) - miskin-kedeylerdi tamaktandıruu

[96] Silerge deŋizdin oljosu jana (olup, jeekke cıgıp kalgan) daam-tamagı (ihramda bolsoŋor da) adal kılındı. Silerge jana baska musapırlarga payda bolsun ucun. Birok, ihramdagı keziŋerde, siler ucun kurgaktıkta aŋ uuloo aram kılındı. (Kıyamatta) Anın aldına cogula turgan Allaһtan korkkula

[97] Allaһ Kaabanı — Bayt al-Haramdı, sogus aram kılıngan aylardı, Allaһka arnalgan belek-jandıktardı jana (al jandıktardın moynuna asıp koyulgan) moncoktordu adamdar ucun tuuralıktın negizi kılıp koydu. Bul (nerse) Allaһ asmandar jana jerdegi nerselerdi bilisin bilip koyuuŋar ucun. Allaһ ar bir nerseni Biluucu

[98] Bilip koygula, Allaһ — katuu azap beruucu jana Allaһ — Kecirimduu, Meerimduu

[99] Paygambardın vazıypası (dindi) jetkiruu gana. Al emi, jasıruun jana askere kılgan isiŋerdin baarın Allaһ bilet (jana osogo jarasa esepteset)

[100] Ayt: «Eger seni ıpılastıktın koptugu kızıktırsa da, “ıpılastık menen tazalık ec kacan teŋ bolboyt. O, akılmandar! Allaһtan korkkula, jeŋiske jeteersiŋer”

[101] O, ıyman keltirgender! Ar nerseni suray berbegile. (Joobu) bilingende ozuŋorgo oor kılıp alasıŋar. Eger alar jonundo surasaŋar, Kuraan tusup jatkan mezgilde silerge maalım bolot. Cınında, Allaһ al nerselerdi (uncukpay koyuu menen) kecirgen bolcu. Allaһ - Kecirimduu, (peyili) Jumsak

[102] Alardı (paydasız suroolordu) silerden murunku adamdar (kop) surasıp, kaapırlarga aylanıp kalıstı

[103] Allaһ “bahiyranı” da, “saibanı” da, “vasiylanı” da, “hamiydi”? da (silerge din buyrugu) kılgan emes. Birok, kaapırlar Allaһtın atınan jalgan aytısat. Jana alardın kopculugu akılsız adamdar

[104] Eger alarga: “Allaһ tusurgon nersege (Kuraanga) jana paygambar(aytkan buyruktar)ga kelgile” dep aytılcu boso, alar: “Ata-babalarıbızdı emnenin ustundo tapkan bolsok - osol bizge jetistuu” - deset. Eger ata-babaları ec nerseni bilbegen jana Tuura Jol tappagan bolso da (osente berisebi)

[105] O, ıyman keltirgen adamdar! Ozuŋorgo ozuŋor joop beresiŋer! Eger Tuura Jolgo tusup kalgan bolsoŋor, adaskandar silerge zıyan jetkire albayt. Bardıgıŋardın kaytuuŋar -Allaһka. (Osondo, Allaһ) Silerge bardık isiŋerdin kabarın beret

[106] O, momundar! Silerden birooŋorgo olum (belgileri) kelip, osuyat ubaktısı bolgondo, ozuŋordon eki adilettuu adam araŋardagı (osuyatıŋarga) kubo bolsun! Je bolboso, (eger musulman adam tabılbay kalsa) silerden baskalardan (yahudiy je hristiandardan) ekoosu(kubo) bolsun, egerde (baska) jerde saparda bolsoŋor jana silerge olum kaygısı jetcu bolso. Al eki (dini baska) kubonu namaz (ibadat) kılıp butkondo karmaysıŋar (namazdın urmatınan kuboluktorundo jalgan aytpas ucun). Eger alardan sektencu bolsoŋor, (silerdin talabıŋar menen) “Biz bul kuboluktu (ec kanday) baaga satıp jiberbeybiz, eger tuugan-tuuskanıbız bolso da. Biz Allaһ ucun bergen kubolugubuzdu jasırbaybız. Eger jasırcu bolsok, anda kunooluulordon bolup kalabız” -dep ant iciset

[107] Eger janagı eki (dini baska) kubonun kıyanat kılganına kandaydır belgi bolup kalsa, al ekoosunun orduna (oluktun) jakındarınan eki adam kubo boluuga koburook akıluu. Alar dagı: “Bizdin kubolugubuz al ekoosunun kuboluguno karaganda akıykat. Biz (bul kubolugubuzdo) akıykattın ceginen cıkkanıbız jok. Eger cıksak, anda zaalımdardan bolup kalabız” -dep, Allaһtın atına ant iciset

[108] Usul (kılganıŋar) - tuura kuboluk berilisine je bolboso, icken anttarınan kiyin, al anttı (oluktun jakındarı) kabıl albay koyuusunan korkuularına jakınıraak okum. Allaһtan korkkula jana ugup algıla: Allaһ moyun sunbagan - fasık (buzuk) adamdardı Tuura Jolgo bastabayt

[109] (Kıyamat) Kundo Allaһ paygambarlardı cogultup: “(Daavat kılgan eliŋer tarabınan) emne joop aldıŋar?” - dep surayt. Alar: “(O, Rabbi!) Bilbeybiz. Albette, kayıp nerselerdi Ozun gana Biluucusuŋ” - deset

[110] (O, Muhammad!) Estegin, Allaһ ayttı: “O, Maryamdın uulu Iysa! Menin saga jana apaŋa bergen neematımdı estegin. Antkeni, Men seni Iyık Ruh (Jebireyil periste) menen kubattaganımda, adamdarga besikte (apaŋdı aktap) jana coŋoygonuŋda (elderdi Allaһtın Joluna daavat kılıp) suylogonsuŋ. Estegin, bir kezde, Men saga Kitepti, Hikmattı (Sariyat sırların), Toorattı jana Injildi uyrottum. Dagı bir kezde: Menin uruksatım menen, ılaydan kustun solokotun jasap, aga uylogonuŋdo, al (janduu) kus bolup kaldı. Menin uruksatım menen sokurlardı, pes (ala) oorululardı ayıktırgansıŋ. Menin uruksatım menen oluktordu (tiriltip, murzolorunon) cıgargansıŋ jana Men seni Israyil urpaktarı (yahudiyler) koomunan saktadım. Sen alarga (usunca) moojizalardı alıp kelseŋ da, alardın arasınan kaapır bolgon adamdar: “Bul - anık sıykırdan baska nerse emes” -desken

[111] Biz (saga) sakirt bolgondordun juroguno: “Maga ıyman keltirgile, paygambarıma isengile!” - dep ilham salganıbızda, alar: (O, Rabbi!) Biz ıyman keltirdik” Ozuŋ kubo bol: Biz - musulmandarbız!” -desken

[112] Dagı bir kezde sakirtter aytıstı: “O, Maryamdın uulu Iysa! Rabbiŋ bizge asmandan (icinde tamak-ası menen) bir dastorkon tusurup bere alabı?” (Iysa) ayttı: “Egerde ıymanduu bolsoŋor Allaһtan korkkula,!”

[113] Alar aytıstı: “Biz (sek keltirgenibiz jok, bolgonu) andan jep, juroktorubuz kanaattansın dedik jana sen bizge tuura suylogonuŋdu bilip, aga (dastorkongo) kubo boluunu gana kaaladık”

[114] Maryamdın uulu Iysa ayttı: “O, Rabbibiz! Bizge asmandan dastorkon tusuro kor! Al bizge: abalkılarıbızga da, akırkılarıbızga da mayram jana Senden bir moojiza bolup kalaar! Jana bizge ırıskı bergeysiŋ! Ozuŋ eŋ jaksı ırıs beruucusuŋ!”

[115] Allaһ ayttı: “Men anı silerge tusuromun. Birok, andan kiyin kim kaapır bolso, Men anı, aalamda ec kimge berbegen azap menen azaptaymın

[116] Jana bir kezde Allaһ ayttı: “O, Maryamdın uulu Iysa! Sen adamdarga: “Allaһtı tastap, meni jana apamdı kuday kılıp algıla” - degen beleŋ?! (Iysa) ayttı: “O, Rabbim! Sen (serikten) Aruu-Tazasıŋ! Menin akım jok nerseni aytuu maga tuura kelbeyt! Eger aytkanımda, Sen anı bilmeksiŋ. Sen menin jurogumdo bolgondu bilesiŋ. Birok, men Sende bolgon nerseni bile albaymın. Sen - kayıptardı da eŋ jaksı Biluucusuŋ

[117] Men alarga Ozuŋ buyurgan (tomonku) sozdordu gana aytkamın: “Menin jana silerdin (jalgız) Rabbiŋer - Allaһka gana ibadat kılgıla!” Men alardın icinde turgan (ar bir) mezgilde alardın ustundo (Senden baskaga sıyınıspasın dep) kubo bolup turdum. Al emi, Sen meni(n jerdegi jasoo moonotumdu buturup, Ozuŋo kotorup) alganıŋda! alarga Ozuŋ kuzotcu bolup kalgansıŋ. Ozuŋ bardık nerselerge Kubosuŋ

[118] Eger alardı azapka salsaŋ - Ozuŋdun pendeleriŋ. Eger kecirseŋ - Ozuŋ Kudurettuu, Daanısmansıŋ!”

[119] Allaһ ayttı: «Al (Kıyamat) Kundo ıymanı cın adamdarga cıncıldıgı payda beret. Alarga, tuboluk kala turgan jana astınan darıyalar agıp turgan beyister bar! Allaһ alardan, alar Allaһtan ıraazı bolusat. Bul -eŋ uluu jeŋis

[120] Asmandarda, Jerde jana ekoosunun arasında bolgondun baarı Allaһtın mulku! Jana Al bardık nersege Kudurettuu!»

[1] Asmandardı jana Jerdi jaratıp, nur menen karaŋgılıktardı bar kılgan Allaһka maktoolor!? Kiyin, Rabbisine kaapır bolgon adamdar Aga baskalardı teŋ (serik) kılıp jatısat

[2] Al (obolu) silerdi ılaydan jarattı. Kiyin (usul duynodo jasooŋor ucun, “omur” degen) moonottu belgiledi. Jana Anın (Allaһtın) aldında (dagı bir) belgilengen moonot (Akıret jasoosu) bar. Usundan kiyin (o, kaapırlar) siler dagı ele (Kıya-mattan) sektenip jatasıŋar

[3] Al, Asmandarda da, Jerde da (jalgız) Allaһ. Al silerdin (bardık) jasıruun jana askere isiŋerdi bilet. Degele, bardık jasagan isiŋerdi bilip turat

[4] Alarga (kaapırlarga) Rabbisinin (cındıktı anık korgozgon) ayattarının biri keleer zamat(anı ugup, pikir kılıp koruunun orduna) daroo andan juz burup ketisti

[5] Alar ozdoruno kelgen kezde akıykattı! jalganga cıgarıstı (jana sıldıŋdastı). Emi jakında alarga sıldıŋdagan nerselerinin kabarı kelet

[6] Alar koruspoybu: Biz alardan murda necendegen (kaapır) muundardı jok kılganbız. (O, kaapırlar!) Biz silerge ber-begen jerdegi mekenderden alarga bergen elek, (ustunon) jamgırdı berekeluu jaadırgan jana astınan darıyalardı agızıp koygon elek. Anan Biz alardı kunooloru sebeptuu (ar kanday apaattar menen) kıyratıp, artınan baska muundu alıp keldik

[7] (O, Muhammad!) Eger Biz saga kagazdan bir kitepti (jazıluu boydon) tusursok jana anı oz koldoru menen karmap korusso da, kaapır bolgon adamdar: “Bul -anık sıykırdan baska emes” — dep aytısmak

[8] Jana alar: “Aga (Muhammadga jardam beruucu) bir periste tusso bolboyt bele?” - deset. Eger biz periste tusurcu bolsok (jana alar anı oz kozdoru menen korgondon kiyin dele isenispese) anda, osol zamat is buturulmok. Alarga moonot berilmek emes

[9] Eger Biz anı (paygambardı) periste kılsak dele, erkek (keyipinde) kılmakpız jana alarga ozdoru tumandatkan nerseni (andan beter) tumandatmakpız

[10] (O, Muhammad! Alardın sıldıŋdoosunan cokpogun). Senden murunku paygambarlardı dele sıldıŋdaskan. Kiyin alardın basına sıldıŋdagan nerseleri balee bolup tuskon

[11] Ayt (O, Muhammad: “Eger isenbeseŋer) jer betin kezip, (paygambarlardı) “jalgancı” — degen adamdardın akıbeti (akırkı tagdırı) emne menen butkonun korup koygula!”

[12] Ayt: “Asmandardagı jana jerdegi nerseler kimdiki?” Aytkın: “Allaһka taandık!” Allaһ Ozuno Meerimduuluk - ırayımdı jazıp koygon. Allaһ silerdi anda sek jok Kıyamat Kununo cogultat. (Oŋolboy) ozdoruno zıyan kılgandar... Alar ıyman keltirispeyt

[13] Kunduzu jana tunu jasagandardın baarı Allaһtın mulku. Al (bardık dobustu) Uguucu, (bardık kılmıstı) Biluucu

[14] Aytkın: “Allaһtan baskanı jardamcı kılmak belem?! Al asmandar jana Jerdin Jaratuucusu. Al Ozu tamakka muktaj bolboy, (bardık jan-janıbardı) tamaktandırat”. Aytkın: “Men (Allaһtın jalgız Ozuno) moyun sungandardın eŋ aldıŋkısı boluuga buyuruldum” (Jana maga) “Ec kacan musrikterden bolbogun!” (dep aytıldı)

[15] Aytkın: “Eger men (sirk keltiruu menen) Rabbime kunookor bolsom, Uluk Kundun azabınan korkomun”

[16] Osol Kundo kimden azap cettetilgen bolso, demek aga Allaһ ırayım kılıptır. Jana bul — anık jeŋis

[17] Egerde Allaһ seni (kembagaldık, ooru, kaygı j.b.u.s.) zıyan menen karmasa, anı Ozunon baska ec kim arılta albayt. Al emi, eger bir jaksılık menen karmasa. Al ar bir nersege Kudurettuu

[18] Jana Al pendelerdin ustunon okumun jurguzuucu. Jana al - Daanısman, (bardıgınan) Kabardar

[19] Aytkın: “(Menin cıncıldıgıma) eŋ coŋ kubo kaysı?” Ayt: “Allaһ! Al meni menen silerdin araŋarda Kubo jana maga mına bul Kuraan vahiy (ilahiy kabar) turundo berildi, silerdi jana al jetip bargan baardık adamdardı eskertisim ucun». (O, ilahiy kabardan juz burgandar!) Siler: “Allaһ menen birge baska kudaylar bar” - dep kuboluk beresiŋerbi?!” Aytkın: “Men (anday) kuboluk berbeymin!” Aytkın: “Albette Al - jalgız (sıyınuuga tatıktuu) Kuday! A, men bolso, silerdin sirk amalıŋardan tazamın!”

[20] Biz kitep bergen adamdar (ozdorunun ıyık kitepterinde aldın ala kabar berilgeni sebeptuu) anı (Muhammaddı) ozdorunun perzentterin taanıganday taanısat. Alar ozdoruno zıyan kılıstı. Emi alar ıymanga kelispeyt

[21] Ec kim (“Allaһtın balası je serigi bar” dep) Allaһka jalaa japkan jana Anın ayattarın jalganga cıgargan adamdan zaalımıraak emes! Albette, (anday) zaalımdar (tozokton) kutulbayt

[22] Jana Biz osol (Kıyamat) Kundo alardın baardıgın cogultup, musrikterge: “(Allaһtın serikteri) dep eseptegen kudayıŋar kana?” -deybiz

[23] Kiyin alardın kıyanat jooptoru: “O, Rabbibiz! Allaһka ant, biz musrik emes bolcubuz” - degen sozdor gana bolot

[24] Karacı, ozdoruno da kanday jalgandardı oylop tapkanın jana (oylorunan) cıgargan «kudaylarının» alardan jok bolup kalganın

[25] Alardan (musrikterden) kee birooloru (Kuraan okuganıŋda) seni (karozgoyluk menen) ugusat. Birok, Biz alardın juroktoruno - Kuraandı tusunbosun ucun - parda kaptap, kulaktarın duloy kılıp koyduk. Eger alar bardık moojizalardı korso da isenispeyt. Jadagalsa, senin aldıŋa talasıp-tartısıp kelisken kezde, kaapırlar: “Bul (Kuraan) abalkılardın jomoktorunan baska nerse emes” - deset

[26] Jana alar andan (baskalardı da) kaytarısat, ozdoru da alıstasat. Birok, (bul isteri menen) ozdorun gana kıyroogo turtkondorun bilbey kalısat

[27] (O, Muhammad!) Alardı Tozoktun ustuno (tike) turguzup koyulganda (busayman bolusup): “Ataganat, kana emi, (duynogo) kaytarılsak, Rabbibizdin ayattarın jalgan debey, momundardan bolup jasasak?!”-degenderin bir korsoŋ ele

[28] Anday emes! Alarga murun icine katkan nerseleri aykın bolup kalgan(dan ulam usintip jatısat). Eger (duynogo) kaytarılsa dele, taymanbastan (Sariyatta) kaytarılgan (aram) isterge kaytısmak. Antkeni, alar - anık jalgancılar

[29] Jana alar: “Usul duynodogu jasoobuzdan baska jasoo jok. Biz kayradan tirilbeybiz” -desti

[30] Eger sen alardı Rabbisinin aldına turguzulup (Allaһ): “Bul (kayra tiriluu) cındık emes beken?!”-dep suraganda, alardın: “Ooba, ya, Rabbi! Cındık eken” -degenderin jana (Allaһ alarga): “Kaapır bolgonuŋar sebeptuu, emi azaptın daamın tatkıla!” -degenin bir korsoŋ ele

[31] Allaһka joluguunu “jalgan” degen adamdar zıyan tartıstı! (Antkeni,) Kacan alarga (Kıyamat) kapısınan kelip kalganda, kunoolorun jonuna kotorgon abaldarında: “O-o-o!!! Duyno jasoosun (paydasız) otkorup jibergenibiz ucun bizge kaygı!!! dep kalıstı. Alardın kotorgon kunooloru kanday jaman

[32] Duyno jasoosu (tez otup ketuucu) oyun-tamasadan baska ec nerse emes. Takıba kisiler ucun Akıret jasoosu jaksı. Akılıŋardı istetpeysiŋerbi

[33] (O, Muhammad!) Alardın sozdoru seni kapa kılganın korup turabız. Alar seni gana “jalgancı” desken jok. Birok zaalımdar Allaһtın ayattarın dagı cetke kagıp jatısat

[34] Senden murunku paygambarlarga dele “jalgancı” degen jalaa jabılgan. Jana alar bul jalaalarga, zaalımdıktarga Bizdin jardamıbız kelgenge ceyin sabır kılıskan. Allaһtın (Kuraandagı) sozdorun ec kim baskasına almastıra albayt. Jana saga abalkı paygambarlardın kabarı keldi go

[35] Eger alardın (akıykattan) burulup ketuusu saga oor bolso, (alardı eercitip aluuga usuncalık kızıksaŋ) eger koluŋan kelse, jerge (tuscu) jaraka, asmanga (cıkcu) satı izdep, alarga (isendire turgan) bir moojiza taap ber! Eger Allaһ kaalasa, Ozu alardı Tuura Jolgo cogultup almak! (Sabırsız) naadandardan bolbogun

[36] (O, Muhammad, daavatıŋa) uga turgan adamdar gana joop beriset. Al emi, (jurogu) oluktor bolso, (bul duynodo dindi kabıl albayt) Allaһ alardı kayra tiriltet. Anan Ozuno kaytarılısat

[37] Jana (musrikter): “Aga (Muhammadga) Rabbisinen bir dalil-moojiza tusso eken” - deset. Aytkın: “Allaһ (siler tilegendey) dalildi tusuruugo da Kudurettuu”. Birok, alardın kopculugu (akıykattı) bilispeyt

[38] Jerde jurgon - soylogondun jana eki kanatı menen asmanda uckandın baarı siler sıyaktuu ele ummot. Biz Kitepte! ec nerseni(n tagdırın jazbastan) kaltırıp koygon emespiz. Kiyin (adamdardın bardıgı) Rabbisine cogultulat

[39] Bizdin ayattarıbızdı jalgan degender (naadandık) karaŋgılıgında kalgan sokurlar jana duloylor. (Alar akıykattı koro da, uga da alıspayt) Allaһ Ozu kaalagan pendesin adastırat jana kaalagan pendesin Tuura Jolgo salat

[40] (Musrikterge) Aytkın: “Eger cıncıl bolsoŋor aytkılacı, eger silerge Allaһtın azabı je Kıyamat kelip kalsa, Allaһtan baskaga (jardam surap) duba kılasıŋarbı?!”

[41] Jok! Aga gana duba kılasıŋar! Al eger kaalasa siler duba kılıp suragan nerseni (azaptı) arıltat. Al emi, Allaһka serik kılgan “kudayıŋardı” (basıŋarga azap tuskondo) unutup koyosuŋar

[42] Biz (o, Muhammad!) senden murunku elderge da paygambarlardı jibergenbiz. (Birok, paygambarlardı «jalgancı» deskenden) kiyin alardı tooba-topuk kıluuları ucun balee - zıyandar menen karmadık

[43] Alarga bizdin balee - zıyanıbız kelgende tooba kılıssa kana! Birok, juroktoru tas bolup kalgan jana saytan alarga (kunoo isterin) koozdop korgozgon

[44] Anan, ozdoruno eskertilgen nerselerdi (balee-zıyandardı) unutup (saytanga jetelenip) kalıskanda, biz alarga bardık nerselerdin esigin acık koyduk! Ozdoruno berilgen nerseler menen suyunup turganda, kapıstan, (kutpogon balee menen) karmap koyduk ele, daroo umutsuz abalda kalıstı

[45] Mına usintip, zaalım adamdardın “kuyrugu kesildi” (tukum kurut kılındı). Aalamdardın Rabbisi - Allaһka maktoolor bolsun

[46] Ayt (o, Muhammad): “Kanday deysiŋer, eger Allaһ silerdin kozuŋordu, kulagıŋardı alıp (sokur-duloy kılıp) jana juroguŋorgo moor basıp koyso, alardı Allaһtan baska kaysı “kuday” kaytarıp bere alat?!” Biz dalilderdi kanday tizmektep keltirgenibizdi jana (usuga da kozu acılbay) kiyin burulup ketiskenin korup al

[47] Aytkın: “(O, musrikter), aytkılacı, eger silerge Allaһtın azabı kapıstan (sezdirbey) je acıkcasına kelse, zaalım (musrik) adamdardan baska kim kıyratılat?!”

[48] Biz paygambarlardı (Beyisten) kuskabar beruucu jana (tozokton) eskertuucu kılıp jiberebiz. Emi, kim ıyman keltirip, salih (jaksı) isterdi jasasa, alarga korkunuc da, kaygı-kapa da jok

[49] Al emi, Bizdin ayattarıbızdı jalganga cıgargan adamdar, jasagan buzuk isteri ucun azapka salınat

[50] Aytkın: “Men silerge “Menin aldımda Allaһtın kaznaları bar” debeymin.! Dagı men kayıptı da bilbeymin. Jana men silerge “Men - peristemin” dep da aytpaymın. Men ozumo vahiy (kabar) kılıngan nerselerdi gana eerciymin”. Aytkın: “Sokur menen kozduu kisi teŋ bolo alabı? Pikir kılbaysıŋarbı?!”

[51] Sen Rabbisine coguluudan korko turgan adamdardı al (Kuraan) menen eskertkin. Alarga Andan baska dos-bascı da, kunoosun ocuruucu da jok. Kana emi, takıbaaluu bolussa

[52] Erteli-kec Rabbisine, Anın Juzun kaalap duba kılgan (takıba) kisilerdi (aldıŋdan) aydabagın! Alardın esebinen saga ec nerse jok. Senin esebiŋen alarga ec nerse jok. Alardı aydap, zaalım adamdardan bolbogun

[53] “Bizdin arabızdan Allaһ neemat bergender - usularbı?!” dep, (tekeberlene) suragandarı ucun Biz alardı (bay-kedey kılıp) biri-biri menen sınadık. Sugur kılgandardı Allaһ koburook Biluucu emespi

[54] Eger saga, Bizdin ayattarıbızga ıyman keltirgen adamdar kelse, alarga: “Sizderge salam! Rabbiŋer Ozuno ırayımduuluktu jazdı. Araŋardan kimde-kim bilbesten kunoo is jasap, soŋunan tooba keltirip, salih amal kılsa, albette, Al (Allaһ) Kecirimduu, Irayımduu” - dep aytkın

[55] Biz, kılmısker adamdardın jolu aykın bolusu (jana siler al joldon sak bolusuŋar) ucun Ozubuzdun ayattardı mına usintip toluk bayandaybız

[56] Aytkın: “Men, Allaһtan baska siler jalbarıp, duba kıla turgandarga (buttarga) ibadat kıluudan kaytarıldım”, Aytkın: “Men silerdin kaalooŋordu eercibeymin. Anda men adasıp, Tuura Jol tapkandardan bolboy kalam”

[57] Aytkın: “(O, musrikter), men Rabbim tarabınan berilgen anık dalilderdin ustundomun. Siler bolso, anı “jalgan” dep jatasıŋar. Siler sastırıp jatkan nerse (azap) menin aldımda emes. Okum Allaһtın Ozuno gana tieseluu. Al akıykattı ajırım kılat. Al eŋ jaksı ajırım kıluucu

[58] Aytkın: “Eger siler sastırgan nerse (azap) mende bolgondo, meni menen silerdin araŋardagı “is” ecak ele butmok. Allaһ zaalım adamdardı Biluucu

[59] Kayıptın ackıctarı (ilimi) Anın gana aldında. Anı bir Ozunon baska ec kim bilbeyt. Al (Allaһ) kurgaktagı, deŋizdegi bardık nerselerdi bilet. Jadagalsa, bir jalbırak uzulup tuscu bolso — anı da bilet. Kara jer koynundagı bir daana dan bolsun, bardık suuluu je kurgak nerseler bolsun, (bardıgının kabarı) Anık Kitepte (Lavhul Mahfuzda) bar

[60] Al tundosu silerdi (uktatuu menen) janıŋardı alat. Kun boyu emne kılıp jurgonuŋordu da bilet. Kiyin al silerdi kunduzu kayra tiriltet, belgilengen moonot (omur) toluk bolusu ucun. Kiyin (omur toluk butkondo) kaytıp baruuŋar - Ozuno. Andan soŋ (Kıyamatta) Al silerge emne kılıp jurgonuŋordun kaabarın beret

[61] Al pendelerinin ustunon Okumdar.! Jana Al silerge Ozunun “hafaza”? peristelerin jiberet. Kacan silerdin birooŋorgo olum (ubaktısı) kelgende, Bizdin (jan algıc peristelerden turgan) elcileribiz oz ubaktısınan keciktirbey anın janın alısat

[62] Kiyin alar (olgon pendeler) cınıgı kojoyundarı — Allaһka kaytarılısat. Ukkula! Okum Ozuno gana taandık! Al eŋ ele tez eseptesuucu

[63] (Musrikterge): “Kurgaktagı jana deŋizdegi apaattarda jalbarıp jana iciŋerden: “Eger usunan kutkarsa, sozsuz sugur (ibadat) kıluuculardan bolomun” - dep kimge duba kılasıŋar jana silerdi (osol baleeden) kim kutkarat?” dep aytkın

[64] Aytkın: “Silerdi al apaattardan jana baska bardık kaygılardan Allaһ gana kutkarat. Kiyin siler dagı ele (Aga baska “kudaylardı”) serik kıla beresiŋer”

[65] Aytkın: “Al silerge ustuŋordon, butuŋardın astınan azap jiberuugo je bolboso, silerdi ar turduu toptorgo aralastırıp jana biriŋerdin azabıŋardı biriŋerge tattıruuga kudurettuu!”! (O, Muhammad, adamdar akıykattı) tusunup alıssın dep, dalilderdi ar kanday ıkmada tizmektep jatkanıbızdı korup koy

[66] Senin (Makkadagı) koomuŋ anı (Kuraandı) “jalgan” - dedi. Cınında, al - akıykat. Aytkın: “Men silerge karoolcu emesmin

[67] Ar bir kabardın oz ubaktısı bar. Jana tez arada anın cındık ekenin bilip alasıŋar

[68] Eger sen Bizdin ayattarıbız jonundo cındıkka karsı suylogon adamdardı korsoŋ, kacan alar baska sozgo cumkup kirmeyince, alardan alıs bol. Eger saytan unutturgan bolso, (esiŋen cıgıp alar menen oturgan bolsoŋ) estegeniŋden kiyin zaalım koomdor menen oturba

[69] Takıba (Allaһtan korkkon) kisilerdin moynunda alardın (musrikterdin) esebinen ec nerse jok. Birok, akıl-nasaat aytuu gana bar. Mumkun alar dagı takıba bolup kalısaar

[70] Dinderin oyun-tamasaga aylantıp, duyno jasoosuna aldanıp kalgan adamdardan oolak bol! Jana alarga Kuraan menen (tomonkulordu) eskert: Ar bir jan ozunun gana kılgan isi menen olumgo kabılat. (Osondo) aga Allaһtan baska ec bir dos, ec bir koldoocu bolboyt jana (eger kunoosunun kecirilisi ucun) ar kanday (baaluu) nerseni berse da, anısı kabıl kılınbayt. Alar oz kılmıstarı menen olumgo (tozokko) jolukturulat. Alarga (tozokto) kaynak suu menen jan oorutkan azap bar, kaapır bolgondoru ucun

[71] Aytkın: (“O, musrikter), biz (silerge oksop) Allaһtan baska, ne payda, ne zıyan jetkire albay turgan nerselerge duba kılat bekenbiz?! Jana da, jer betindegi, (bir jagınan) saytandar azgırıp, (ekinci jagınan) ozunun dostoru “kel” dep, Tuura Jolgo cakırıp turganda (orto joldo) emne kılaarın bilbey kalgan adam sıyaktuu, Allaһ Tuura Jolgo bastap koygon soŋ, dagı artıbızga kaytat bekenbiz?!” Aytkın: “Tuura Jol - bul Allaһtın jolu. Jana biz aalamdardın Rabbisine moyun sunuuga buyurulduk”

[72] (Dagı biz) “Namazdı toluk okugula jana Allaһtan takıbaa kılgıla” (dep buyurulganbız). Al — baarıŋar cogulup bara turgan Kuday

[73] Jana Al - asmandar menen jerdi akıykat menen jaratkan Kuday. Al “bol!” degen kundo bolup (jaralıp) kalat. Anın Sozu - cındık! «Sur» (degen coor) tartılgan kunu but padısalık Aga gana taandık bolot. Al korungondu da komuskonu da Biluucu! Jana Al — Daanısman, Kabardar

[74] Estegin: Ibrahim atası Aazarga: “(Usul payda je zıyan bere albagan) tastardı sıyınuuga tatıktuu kudaylar dep bilesizbi? Men sizdi jana koomuŋuzdu anık adasuuda dep oyloymun” -dedi

[75] Osentip, Biz Ibrahimge anık isenuuculordon bolusu ucun asmandardagı jana jerdegi mulktordu korgozduk

[76] Anı tun (karaŋgılıgı) orop alganda (cıraktay) jıldızdı korup: “Bul - menin Rabbim” dedi. Al emi, jıldız kayıp bolup ketkende “Jogolup ketuuculordu suyboymun” dedi

[77] Anan, (jarkırap) cıgıp kelgen Aydı koro kalıp: “Mına, menin Rabbim!” - dedi. Kiyin, Ay dagı jogolup ketkende “Eger Rabbim meni Tuura Jolgo bastabasa, adasuuculardan bolup kalamın!” - dedi

[78] Andan soŋ, (nur cacıp) cıkkan Kundu korup, «Rabbim — usul! Usul eŋ coŋu!» dedi. Anan Kun dagı batıp ketkende: (Asman-Jer mulktorunun Kuday emestigine anık isenip, jalgız Rabbi -Allaһ ekeninen sek sanabay) “O, elim! Men siler (Allaһka) serik kılıp jatkan (bardık) nerselerden tazamın

[79] Men adasuuculuktan akıykatka kockon abalda, juzumdu asmandar jana jerdi jaratkan cınıgı Kudayga (Allaһka) burdum. Jana men (ec kacan) musrikterden bolboymun” - dedi

[80] Jana aga (karsı) oz eli kayasa ayta bastaganda, al: “Meni menen Allaһ jonundo tartısıp jatasıŋarbı?! Al meni Tuura Jolgo bastadı! Men siler (Allaһka) serik kılıp jatkan “kudayıŋardan” korkpoymun! (Alar ec kanday payda-zıyan keltire albayt) Bir gana, Rabbim kaalagan nerse bolot. Menin Rabbim bardık nerseni Oz ilimi menen orop algan. (Usular jonundo) oylonsoŋor bolboybu?!” - dedi

[81] Siler (anın kuday ekenine Allayһ) ec bir dalil tusurbogon nerselerdi Allaһka serik kıluudan korkposoŋor, men kantip siler (Allaһka) serik kılgan “kudaylardan” korkup kalayın?! Eger bilseŋer, aytkalacı, kaysıl tarap beypildikke koburook akıluu (silerbi je menbi)

[82] (Jalgız Rabbige) ıyman keltirip, ıymandarına zulum (sirk) aralastırbagan adamdarga gana beypildik-tınctık bolot. Jana alar - Tuura Jol tapkandar

[83] (Musrik bolgon) koomunan jogoru (keluu ucun) Biz Ibrahimge bergen dalilder — usular. Biz kaalagan pendebizdin darajasın kotorobuz. Albette, senin Rabbiŋ Daanısman, Biluucu

[84] Jana Biz aga (Ibrahimge) Ishak menen (anın uulu) Yakubdu! belek kıldık. Biz al ekoonu teŋ Tuura Jolgo bastaganbız. Jana biz (alardan) murun Nuhtu Tuura Jolgo bagıttadık. Dagı anın urpaktarınan Dauddu jana Sulaymandı, Ayyubdu jana Yusuftu, Musanı jana Harundu (Tuura Jolgo bagıttaganbız) Biz jaksılık kıluucu adamdardı mına usintip sıylaybız

[85] Jana Zakariya, Yahya, Iysa, Ilyastı (dagı Tuura Jolgo bastadık) bardıgı salih (jaksı, takıba) adamdardan

[86] Jana Ismayıl, Al-Yasa, Yunus, Luttu da (Tuura Jolgo bagıttadık). Jana bardıgın aalamdardan abzel kıldık

[87] Alardın ataların, urpaktarın jana aga-inilerin da (baska elderdin arasınan) tandap alıp, Tuura Jolgo bastadık

[88] Usul - Allaһtın Tuura Jolu. Pendelerinin arasınan Ozu kaalaganın aga joldoyt. Eger alar Allaһka serik koscu bolso, (kim bolusuna karabay) jasagan bardık (jaksı) isteri kuyup ketet

[89] Osolor — Biz alarga Kitepti, okumdu jana paygambarcılıktı bergen adamdar. Eger alar (musrikter ayattarga) kaapır bolussa, Biz anı kaapır bolboy turgan baska adamdarga tapsırabız

[90] Osolor (jogoruda sanalgandar) Allaһ Tuura Jolgo bastagan paygambarlar. (O, Muhammad!) Sen osolordun gana joluna eercigin. (Koomuŋa Allaһtın sozdorun okup berip:) “Men bul ucun silerden akı surabaymın. Bular aalamdar ucun nasaattan baska nerse emes” degin

[91] Alar (Makka musrikteri menen yahudiyler) Allaһka tuura baa bere albay, bir kezde: “Allaһ adamzatka ec nerse tusurgon jok” - desti. Aytkın: “Musa adamdarga Tuura Jol, Nur bolusu ucun alıp kelgen, siler anı kagazdarga jazıp alıp, kee biroolorun gana (elge) askere korgozup, kopculuk bolugun jasırıp koygon jana siler da, ata-babaŋar da bilbegen nerselerdi silerge uyrotkon Kitepti (Toorattı) kim tusurdu ele?!” Aytkın: “Allaһ (tusurgon)!” Kiyin alardı adasuuculugunda tereŋdep, oynop-kulgon abaldarında tastap koy

[92] Biz saga tusurgon bul Kitep Iyık- berekettuu. Ozunon murunku kitepterdi tastıktoocu jana saarlardın enesi (Makka) menen anın tegereginde! jasagan adamdarga nasaat-eskertuu boluu ucun (tuskon). Akıretke ıyman keltirgen adamdar, aga da ıyman keltiriset jana alar namazdarın saktasat (ubaktısında okusat)

[93] Ozuno ec kanday vahiy kelbese dele, Allaһ jonundo jalgandı oylop taap: “Maga Allaһtan vahiy keldi” jana “Men dele Allaһ tusurgon sıyaktuu Din-Sariyat tusuro (tuzo) alamın” degen adamdardan otkon zaalım barbı?! Sen osol zaalımdardın olum dalbasasında jatkan mezgildegisin jana peristeler alarga kolun sozup (sabap-kıynap): “Janıŋardı cıgargıla! Bugun siler Allaһtın ayattarınan tekeberlene juz uyrup, Allaһtın atına jalgan-jalaalardı aytkanıŋar sebeptuu korduk azabı menen jazalanasıŋar” degenin bir korsoŋ

[94] Mına, birinci jolu jaratkanım sıyaktuu, ozuŋor jalgız keldiŋer go, Bizge! Jana Biz bergen (baylık, biylik, dos, jardamcı j.b.u.s.) nerselerdi da artıŋarga tastap keldiŋer. Siler Allaһtın serigi dep eseptegen jardamcıŋardı dele korboy jatabız?! Araŋar uzuldu! Jana siler (payda dep) oylogon nerseŋer jok boldu

[95] Allaһ dandı da, danekti da jaruucu!! Olukton tiruunu cıgarat jana tiruudon oluktu cıgarat!” (Al) usunday Allaһ! Dagı (Ozuno sıyınbay) kayda ketip baratasıŋar

[96] (Al tundu) jarıp taŋdı cıgaruucu. Jana Al tundu baspaanek, Kun menen Aydı esep (ubakıttı bildirip turuucu nerselerden) kıldı. Bul — Jeŋuucu Kuduretuu, Biluucu Allaһtın tagdırı

[97] Jana Al jıldızdardı siler ucun, anı menen deŋizder menen kurgaktıktın karaŋgılıgında jol tabuuŋar ucun jaratkan. Biz (Oz kuduretibizge dalil bolgon) belgilerdi, bilgen adamdar ucun (mına usintip) toluk bayan kıldık

[98] Jana Al silerdin jaratılısıŋardı bir gana jandan (Adam-Atadan) bastagan. (Bardık adamdar) tuboluk jayda jana ubaktıluu orundarda (bolusat).* Tusungon adamdar ucun Biz dalilderdi toluk bayan kıldık

[99] Jana Al asmandan (adamdar, aybandar jana osumduktor zarıkkan) suunu tusurdu. Kiyin Biz al (suu) menen ar turduu onup-oskon nerselerdi cıgardık. Alardan kogorgon osumduktordu, alardan bolso, tizilgen dandardı (masaktardı) cıgarabız. (Osondoy ele) kurmadan - anın muun-butaktarınan (terip aluucular ucun Allaһtın kudureti menen) iyilgen kosmok siŋgilder (cıgarılat) Jana (Biz) juzum baktarı menen birge zaytundan, anardan biri-birine oksogon jana oksobogondorun cıgarabız. (O, adamdar!) Siler alardan ar birinin tuygon momoloruno jana bısıp jetilgen momoloruno karagıla. Albette, bul baykooŋordo ıymanduu adamdar ucun (Allaһtın kuduretine) dalilder bar

[100] (Musrikter) Allaһga jinderdi serik kılıstı. Cınında, bardıgın Allaһ jaratkan. Dagı alar ilimsizdik menen Anın (Allaһtın) uul - kızdarı bar dep jalaa jabıstı. Allaһ, alar sıpattagandan Taza jana Biyik

[101] (Al) Asmandardı jana jerdi jokton bar kılgan. Anın ayalı jok bolso, balası kaydan bolsun?! Al bardıgın Ozu jaratkan jana Al bardık nerselerdi Biluucu

[102] Usul Allaһ - silerdin Rabbiŋer!! Ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, Anın Ozu bar. Al ar bir nersenin jaratuucusu. Emi, Aga gana ibadat kılgıla! Jana Al bardık nerselerdin Baskaruucusu

[103] Kozdor anı kamtıy albayt. Al kozdordu kamtıyt.” Al (Allaһ) Latif? (jana) Kabardar

[104] (O, Muhammad, adamdarga ayt:) «Silerge Rabbiŋer tarabınan anık dalilder keldi. Kim alardı korso - oz paydası. Kim sokur bolup alsa - ozuno zıyan! Men silerdin ustuŋordo korukcu emesmin.»

[105] Osentip, (o, Muhammad, saga kaapırlar “Kuraandı biroolordon) uyrongonsuŋ” dep aytuuları ucun jana anı bilgen (tusungon) adamdarga bayan kılıp berisibiz ucun ayattarıbızdı ar turduu sekilde tizmektep berdik

[106] Ozuŋo Rabbiŋ tarabınan vahiy (kabar) kılıngan nerselerdi gana eercigin. Ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Al gana bar. Jana sen musrikterden juz bur

[107] Eger Allaһ kaalaganda, alar sirk keltirispeyt ele.! Biz seni alarga karoolcu kılbadık jana sen alarga okul (joopker) da emessiŋ

[108] (O, momundar!) Allaһtan baskaga duba (ibadat) kılgandardı(n “kudayların”) akaarat kılbagıla. Antseŋer, alar dagı dusmandık kılıp, ilimsizdik menen Allaһtı sogusot. Biz bardık elderge oz amaldarın kooz korgozup koyduk. Kiyin, bardıgının kaytaar jeri — Rabbisine. Anan Al (bardıgına bul duynodo) jasagan isterinin kabarın beret

[109] (Musrikter) eger alarga bir moojiza kelse, aga sozsuz ıyman keltiruuloru jonundo jan urop Allaһtın atı menen ant iciset. Aytkın: “Moojizalar Allaһtın aldında”. Silerge emne bildirdi?! Cınında, moojiza kelse da alar ıyman keltirispeyt

[110] (Alarga) birinci iret (sunustalganda) ıymanga kelbegenderi sıyaktuu Biz alardın kozdorun jana juroktorun oodarıp koyobuz jana alardı adasuuculugunda tentigen abalda tastap koyobuz

[111] Eger biz alarga (paygambardın ozuno jolukkan) peristelerdi tusursok da, eger alarga (Muhammad alıp kelgen nersenin cındıgın) oluktor (tirilip) aytıp berse da, (moojizanın) bardıgın alarga top-tobu menen alıp kelsek da ıyman keltirispeyt. Allaһ kaalasa gana ıyman keltiriset. Birok, alardın kopculugu naadan adamdar

[112] Osondoy ele, Biz ar bir paygambarga adam-saytan jana jin-saytandardan dusman kılıp koyduk. Alar aldoo ucun bir-birine (jalganga juurulgan) bal sozdordu sıbırasısat. Eger, Rabbiŋ kaalasa anday kılmak emes. Emi, alardı tokugan doomattarı menen (koso) tastap sal

[113] Al sozdorgo Akıretke ıyman keltirbegen adamdardın juroktoru muyup, korston bolup, bilgen (aram) isterin jasap juro berisi ucun

[114] (Aytkın): «Allaһtan baskanı okumdar kılıp alayınbı?! Al silerge Kitepti, (bardık adal-aramdı) toluk (bayandoocu) kılıp tusurdu». Biz Kitep bergen elder (yahudiyler menen hristiandar) Kuraandın Rabbiŋ tarabınan Akıykat menen tusurulgonun biliset. (Sen buga) sektenuuculordon bolbo

[115] Rabbiŋdin Sozdoru bardık cındık — adiletti (bayandap) buturgon. Anın Sozdorun ozgortuucu jok. Al — Uguucu, Biluucu

[116] Eger sen jer betindegilerdin kopculuguno moyun sunsaŋ, seni Allaһtın Jolunan adastırıp salısat. (Antkeni,) Alar kumongo gana eerciset jana jalgandardı oylop tabısat

[117] Albette, senin Rabbiŋ, Ozuno alıp barcu joldon adasıp ketkenderdi eŋ jaksı bilet. Jana Tuura Jol tapkandardı da eŋ jaksı bilet

[118] (O, momundar!) Eger Allaһtın ayattarına ıyman keltirgen bolsoŋor, Allaһtın ısımı aytılgan nerselerden gana jegile

[119] Silerge emne boldu, Allaһtın ısımı aytılgan nerselerden jebey jatasıŋar?! Allaһ silerge aram bolgon nerselerdi toluk bayandap berdi go! Bir gana argasız kalganıŋarda (jan saktoo ucun jeseŋer — uruksat). Albette, kopculuk adamdar bilbestikten ulam, oz kaaloolorun eercip, adasıp ketisuudo. Rabbiŋ cekten cıguuculardı jaksı bilet

[120] Kunoolordun korungonun da, komuskosun da tastagıla! (Kanday gana bolbosun) kunoo is jasagan adamdar oz kılmıstarına jarasa jakında jazaların alısat

[121] Allaһtın ısımı eskerilbegen nerselerden jebegile! (Antkeni,) Al — anık buzukuluk! Albette, saytandar ozdorunun dostoruna (musrikterge) siler menen talasıp-tartısuunu ilham kılısat. Eger alarga moyun sunsaŋar, siler dagı musriksiŋer

[122] Janı jok kezde Biz aga jan berip, adamdar arasında anı menen (jolun jarıtıp) juro turgan nurdu koluna karmatıp koygon adam karaŋgılıktardan cıkpay jurgon adamga oksomok bele?? Usul sıyaktuu, kaapırlarga jasap jatkan isteri (saytandar tarabınan) kooz korgozulup koyulgan

[123] Osentip, Biz ar bir ayıl-saarga, osol jerde (dinge karsı) ayla-amal kıluusu ucun, kunookor coŋdorun koyduk. Alar amalkoyluk kılısat, birok sezbegen abalda ozdorun-ozdoru aldasat.”

[124] Eger alarga (Islam cındıgına) dalil kelcu bolso (tekeberlenisip): “Allaһtın paygambarlarına berilgen nerse (paygambarlık) bizge da berilmeyince ıyman keltirbeybiz” - deset. Allaһ Oz paygambarlıgın kimge beruunu jaksı bilet. Kunookor adamdar bolso, Allaһtın aldında, (dinge karsı) aylakerlikteri ucun kor kıluucu, katuu azapka duusar bolusat

[125] Allaһ kimdi hidayatka (Tuura Jolgo) bastoonu kaalasa, anın kokurogun Islamga acıp koyot. Al emi, kimdi adastıruunu kaalasa, anın kokurogun, asmanga kotorulup baratkan sıyaktuu tar kılıp koyot. Allaһ ıyman keltirbegenderge mına usintip jaza beret

[126] Mına usul (jogoruda aytılgandar) Rabbiŋdin Tuura Jolu. Biz (Allaһtı) estegen adamdar ucun ayattardı toluk bayandap berdik

[127] Osol (Allaһtı estegen) adamdarga Rabbisinin aldında Tınctık uyu (Beyis) bar. Jasagan (jaksı) isteri ucun (Beyiste) alardın kamkoru Allaһ

[128] Alardın bardıgın cogulta turgan Kundo (Allaһ) «O, jinderdin jamaatı! Insandardan (azgırganıŋardı) koboytup jiberdiŋer!» (deyt). Anan jinderdin (azgırıgına kabılgan) insandardan bolgon dostoru (kunoosun moynuna alıp): “O, Rabbibiz! Biz biri-biribizden paydalangan bolcubuz. Emi, Ozuŋ bizge belgilep koygon ubakıtıbızga (Kıyamat suragına) keldik” deset. «Jayıŋar - tozok!-deyt (Allaһ). Anda tuboluk kalasıŋar! Allaһ kaalagandar gana (cıgarılat)» Cınında, senin Rabbiŋ Daanısman, Biluucu

[129] Osentip, biz, jasagan kılmıstarı(nın oksostugu)na karap, zaalımdardı biri-birine dos-bascı kılıp koyobuz

[130] O, jinder jana insandardın (kaapır) jamaatı! Silerge ozuŋordun araŋardan (Bizdin) elciler kelip, Menin ayattarımdı okup berip, usul kunuŋordogu jolugusuu jonundo silerdi eskertpedi bele?! Alar: “Ozubuzgo karsı kubo bolduk!” deset. Alardı duyno jasoosu(nun aram koozduktarı) aldap koygon ele. Mına emi, ozdorunun kaapır bolgonuna ozdoru kubo bolustu

[131] Munun sebebi: Senin Rabbiŋ ec bir saardı, elderin eskertpey turup, adiletsizdik menen azapka duusar kılbayt

[132] Ar bir adam ucun oz isterine jarasa darajalar bar. Senin Rabbiŋ alardın (pendelerdin) isterinen beykapar emes

[133] Jana senin Rabbiŋ Irayımduu, Beymuktaj. Eger Allaһ kaalasa silerdi baska koomdun tukumunan (alardın orduna) ondurup cıgarganı sıyaktuu, silerdi da ketirip, artıŋardan Ozu kaalagan (baska) koomdu alıp kelip koyot

[134] Silerge ubada kılıngan nerse (Kıyamat) albette kelet. Jana siler Allaһtı alsız kıla albaysıŋar! (Al belgilegen jazadan kacıp kete albaysıŋar)

[135] Ayt: “Ey, koomum! Usul turusuŋarda (bilgen) isiŋerdi jasay bergile. Men da (Allaһtın buyruktarın) atkara berem. Kiyin, Akıret uyundogu (jaksı) akıbet kimdin paydasına bolusun jakında bilip alasıŋar. Cınında, zaalımdar jeŋiske jetpeyt

[136] (Musrikter) Allaһ jaratkan eginderden jana mal-jandıktardan Allaһka nasip-ulus ajıratısıp, oz kumondoru boyunca: “Bul — Allaһka, munusu (Allaһtan baska) kudaylarıbızga” - desti. “Kudaylarına” ajıratılgan nerseler Allaһka (ajıratılgan ulusko) kosulbay, al emi, Allaһka ajıratılgan nerseler “kudaylarına” (ajıratılgan ulusko) kosula beret. (Bul) okumdoru kanday jaman

[137] Osondoy ele, kopculuk musrikterge (uruu bascılarınan jana saytandardan bolgon) “kudayları” alardı jok kıluu jana dinderin basalaman (tusunuksuz) kılıp tastoo ucun oz (ımırkay) baldarın olturuunu koozdop korgozdu. Jana eger, Allaһ kaalaganda (bul isterin) jasaspayt bolcu. (O, Muhammad), alardı ozdoru oylop cıgargan jorolgoloru menen jon koy

[138] Dagı alar (Allaһka jalaa jaap): “Mına bul jandıktar menen eginder - aram. Alardı biz kaalagandan baska adamdar jebeyt. Jana (mına bul) janıbarlardın ustu(no juk juktoo jana minuu) -aram. Al emi (mına bul) janıbarlarga (alardı muuzdap jatkanda) Allaһtın atın aytuuga bolboyt” - desti. (Bul sozdoru) Allaһka doomat! Allaһ alarga jakında doomat kılgandarına jarasa jaza beret

[139] Dagı alar: “Mına bul janıbarlardın kursagındagı (balası) erkekteribizge - adal, ayaldarıbızga - aram. Eger oluk (tuulgan) bolso, anda ayal-erkegi serik bolusat (ekoo teŋ jey beret)” - desti. Allaһ alardı (Ozu adal kılgandı “aram” dep, aram kılgandarın “adal” dep) sıpattagandarı ucun jakın arada jazalayt. Al Daanısman, Biluucu

[140] Naadandık jana akmakcılık menen perzentterin olturup, ozdoruno Allaһ ırıskı kılıp bergen nerselerdi Allaһka jalaa jabuu menen aramga cıgargandar (ozdoruno) zıyan kılıstı. Alar tap-takır adasıp ketisti jana Tuura Jol tabuucu boluspadı

[141] Al (siler ucun, tirooc-takancıktarga) kotorulo turgan jana kotorulboy turgan baktardı, kurma jana ar turkun momoluu eginderdi (butak-jalbıragı) biri-birine oksogon, (momosu menen daamı) oksospogon zaytun-anarlardı ondurdu. Momologon kezde andan jegile jana tusum jıynagan kunu akısın (usur-zeketin) bergile. Jana ısırap kılbagıla! Al ısırapkerlerdi suyboyt

[142] Jandıktardan juk tasıgıctarın jana (muuzdas ucun) jatkırıla turgandarın (jarattı). Allaһ silerge ırıskı katarı bergen nerselerden jegile. Saytandın izinen eercip ketpegile! Al silerge anık dusman

[143] (Maldan) segiz erkek-urgaacını (jarattı): koydon ekoo, eckiden ekoo. Aytkın: “(Allaһ) eki erkegin aram kıldıbı je eki urgaacısınbı. Je bolboso eki urgaacının (urgaacı koy menen urgaacı eckinin) kursagındagı baldarınbı? Eger cıncıl bolsoŋor, maga ilim menen (tusundurup) aytkılacı

[144] Toodon ekini (erkek-urgaacısın) jana uydan ekini (jarattı). Aytkın: “(Allaһ) eki erkegin aram kıldı bele, je eki urgaacısınbı? Je bolboso, (bir too, bir uydan turgan) eki urgaacının jatınındagı nersenibi?! Je, Allaһ silerge usunu osuyat kılganına kubo bolduŋar bele?! Ec nerseni bilbey turup, adamdardı adastıruu ucun Allaһtın atınan jalgan aytkan adamdan zaalımıraak kim bar?! Albette, Allaһ zaalım koomdordu Tuura Jolgo bastabayt

[145] Aytkın: «Maga (Allaһ tarabınan) vahiy kılıngan nerselerdin arasınan tamaktanuucular ucun (siler aytkan) aram nerseni tappay turam. Bir gana tarp, togulgon kan, je doŋuzdun eti bolso - al ıpılas, aram! Je fasıktık menen Allaһtan baskaga arnap soyulgan bolso (bu dagı aram).» Al emi, kim (osol aramdan baska jegilik tappay) argasızdıktan, araanın agıtpay, (ozoktu jalgaganga ceyinki) cekten cıkpay (jese), albette, senin Rabbiŋ Kecirimduu, Irayımduu

[146] Jana, biz yahudiylerge bardık (ay) tuyaktuulardı aram kılgan elek. Al emi, uy-koylordon bolso, alarga jonundagı, icegilerindegi (carbı) maylarınan jana sookko aralaskan (cucuk) maylarınan baska mayların aram kılgan bolcubuz. Bul alardın zulum kılganı ucun bizdin jazabız. Jana cınında, biz -Akıykatcılbız

[147] Eger seni (yahudiyler) “jalgancı” desse, aytkın: “Rabbiŋerdin ırayımı kenen. (Birok, bilip koygula:) Anın azabı kılmısker koomdon kaytarılbayt

[148] Musrikter saga: “Eger Allaһ kaalaganda biz dele, ata-babalarıbız dele musrik bolboyt elek jana ec nerseni (ozubuzco) aram kılıp albayt elek” - deset.! Alardan murunku (musrikter) dele usintip Bizdin azaptın daamın tatkanga ceyin (Paygambardı) “jalgancı” desken. Aytkın: “Silerde ilim bar bele, anı bizge cıgargıday?! Siler kumongo gana eercip jatasıŋar! Siler jalgandan baskanı suyloboy jatasıŋar

[149] Aytkın: “Aykın dalilder Allaһtın Ozundo. Eger kaalasa, bardıgıŋardı Tuura Jolgo salat

[150] Aytkın: “(Eger sozuŋor cın bolso) Allaһ usulardı aram kılganına kuboŋordu alıp kelgile. Eger kuboluk berisse, sen alarga kosulup kuboluk berbe jana Akıretke ıyman keltirbey, Bizdin ayattarıbızdı jalganga cıgargan adamdardın kaalooloruna eercibe! Alar Rabbisine (baska “kudaylardı”) teŋ kılısat

[151] Aytkın: “kelgile, men silerge Rabbiŋer aram kılgan nerselerdi (Kuraandan) okup bereyin: «Aga ec nerseni serik kılbagıla! Ata-eneŋerge jaksılık kılgıla! Kedeylikten korkup oz balaŋardı olturbogulo! Silerge da, alarga da Ozubuz ırıskı berebiz. Buzuk isterdin askeresine da, komuskosuno da jakındaspagıla! (Sariyat belgilegen) akı(ŋar) bolboy turup, Allaһ (olturuunu) aram kılgan jandı olturbogulo! Akılıŋardı isteteersiŋer dep, usul nerselerdi (Allaһ) silerge buyurdu»

[152] Jetimderdin malına alar erezege jetkenge ceyin jakındabagıla! Jaksı (niet jana) joldor menen bolso meyli. Olcoonu jana tarazanı adilettuuluk menen toluktagıla! Biz ec bir jandı kuduretinen asıkca jumuska buyurbaybız. Eger suylosoŋor (al soz okum bolobu, je baskabı) tuugan uruguŋar bolso da (jan tartpay) adilettuu bolgula! Allaһka (“moyun sunabız” dep) bergen ubadaŋardı atkargıla! Usular silerge Allaһtın buyruktarı, (akıbetti) eske alısıŋar) ucun

[153] Bul - Menin Tuura Jolum! Usuga gana eercigile! (Buga karsı kelgen baska) joldorgo eercibegile, silerdi Anın jolunan adastırıp koyot! Takıba boloorsuŋar dep, (Allaһ) silerge usulardı buyurdu

[154] Jana (bir kezderde) Biz jaksılık kılgandarga (neemat) kemcildiksiz bolusu, bardık nerselerge Bayandama bolusu jana Irayım-Tuura Jol bolusu ucun Musaga kitepti (Toorattı) berdik. Rabbisine joluguuga ıyman keltirisse ajep emes

[155] Biz saga bul Kitepti (Kuraandı) kuttuu kılıp tusurduk. Usuga eercigile jana (Allaһtan) korkkula! Ajep emes ırayımına arzıp kalsaŋar

[156] Siler (o, musulmandar!): “Bizden murunku eki taypaga (yahudiyler menen hristiandarga) kitep tuskon. Biz bolso, alardın sabaktarın bilbeybiz” debesiŋer ucun

[157] Je bolboso, “Eger bizge da kitep tuscu bolso, sozsuz alarga karaganda Tuura Jol tabuucuraak bolmokpuz” dep ayta albasıŋar ucun silerge Rabbiŋer tarabınan anık dalilder, Tuura Jol jana Irayım (bolgon Kuraan) keldi. Emi, Allaһtın ayattarın “jalgan” dep, andan bas tartkan adamdan zaalımıraak kim bar?! Biz jakında ayattarıbızdan juz burgan adamdardı bas tartkandıgı ucun jaman azap menen azaptaybız

[158] Alar emi ec nerseni kutuspoyt. Bir gana ozdoruno (olum) peristeleri kelisin, je Rabbiŋdin kelisin je bolboso Rabbiŋdin kee bir belgileri kelisin kutusot. Rabbiŋdin kee bir belgileri kelgen kundo, ec bir janga ıymanı payda berbeyt, eger murda ele ıyman keltirbegen je ıymanında bir jaksılık kılbagan bolso. Aytkın: “Siler da kutkulo, biz dagı kutuucubuz”

[159] (O, Muhammad!) Dinderin bolup alıp, ozunco top bolup ketken adamdar... Sen ec bir nersede alardan emessiŋ (Alar dagı senden emes) Alardın isteri Allaһka (kaytarılat) jana Al alarga kılgan isterinin kabarın beret

[160] Kim (Akıretke) bir jaksılık alıp kelse, aga (keminde) on ese koboytup berilet. Al emi, kim bir jamandık alıp kelse, osol jamandıgının barabarında (bir) gana jaza berilet. Alarga ec zulumduk kılınbayt

[161] Aytkın: “Cınında,„, Rabbim meni Tuura Jolgo, Tuz Dinge — Akıykatka burulgan Ibrahimdin Dinine bagıttadı. Al (Ibrahim) musrikterden emes”

[162] Aytkın: “Menin namazım, kurmandıgım, jasoom jana olumum aalamdardın (jalgız) Rabbisi — Allaһ ucun

[163] Anın ec bir serigi jok! Men usuga buyuruldum jana men musulmandardın eŋ aldıŋkısımın”

[164] Aytkın: “Allaһtan baska Rabbi izdeyt bekenmin?! Al bardık nerselerdin Rabbisi go! Ar bir jandın jasagan jamandıgı, ozunun gana zıyanına! Ec kim baska biroonun (kunoo) jugun kotorboyt!! Kiyin baarıŋardın kaytuuŋar - Allaһka! Anan Al silerge (din isinde) oz ara talaskanıŋardın kabarın beret

[165] Al silerdi jer betinde (biri-biriŋerge) orunbasar kılgan jana Ozu bergen nerselerde silerdi sınas ucun kee birooŋordu kee birooŋordon bir nece daraja jogoru kılgan (Allaһ). Cınında, senin Rabbiŋ tez eseptesuucu! Jana Al cınında Kecirimduu, Irayımduu! Irayımduu, Meerimduu Allaһtın ısımı menen

[1] Alif, Lam, Mim, Sod

[2] (O, Muhammad! Bul Kuraan) Anı menen (adamdardı) eskertisiŋ ucun jana da momundarga sabak-eskertuu bolusu ucun saga tusurulgon kitep. Juroguŋdo andan ec sektenuu bolbosun

[3] (O, adamdar!) Silerge Rabbiŋer tarabınan tusurulgon nersege (Kuraanga) eercigile! Andan baskasın jol bascı tutup, eercibegile! Azıraak eskerip jatasıŋar

[4] Biz necendegen ayıl-saarlardı (sozubuzdu ukpay koygonu sebeptuu) jok kıldık! Bizdin azap alarga beykapar turuskanda je suylop (sergek) turgan mezgilde kelgen

[5] Bizdin azap kelgende alardın: “(Ozubuzgo) zulum kıluucu bolup kaldık” degenden baska “doosu” kalgan jok

[6] Biz albette, paygambarlar jiberilgen(el)derdi da, paygambarlardı(n ozun) da surakka tartabız

[7] Kiyin, albette, alarga (jasagan isterin) bilip, aytıp berebiz. Jana Biz (ec bir mezgilde) jok emes elek

[8] Al (Kıyamat) Kunu (soop-kunoonu) tartuu akıykat-adilettuu menen bolot. Kimdin (soobu) oor kelse, osolor gana Tozokton kutuluucular

[9] Alemi, kimdin (soobu kunoosunon) jeŋil kelse, alar - Bizdin ayattarıbızga moyun sunbagandarı sebeptuu - ozdoruno zıyan kılgandar

[10] Anıgında biz silerdi jerde mekendestirip, anda silerge (jırgal) jasoo sebepterin jaratıp berdik. Azıraak sugur kılıp jatasıŋar

[11] Biz silerdi (ataŋar Adamdan) jaratıp, (eŋ jaksı) kelbet-surot berdik. Kiyin Biz peristelerge: “Adamga sajda kılgıla!” degenibizde, baarı sajda kılıstı. Bir gana Iblis sajda kıluuculardan bolbodu

[12] Al (Allaһ) ayttı: “Men buyurganda sajda kıluudan seni emne toktottu?!” Al ayttı: «Men andan jaksımın. Sen meni otton, anı bolso (kaydagı bir) ılaydan jaratkansıŋ.»

[13] Al (Allaһ) ayttı: “Anda Beyisten cık! Saga mında tekeberlenip juruu mumkun emes! Cık emi! Sen kor boluuculardansıŋ!”

[14] (Iblis) ayttı: “Alar (Adam urpaktarı) kayra tirilgen (Kıyamat) Kungo ceyin (olboy jasoogo) maga moonot ber!”

[15] (Allaһ) ayttı: “Albette, sen moonot berilgenderdensiŋ»

[16] (Iblis) ayttı: “Meni (Beyisten) aydap salganıŋ ucun, men Senin Tuura Joluŋda (ar dayım) alardı kutup olturamın

[17] Kiyin men alardın aldı-artınan, oŋ-solunan (azgırganı) kelemin. Natıyjada Sen alardan kopculugun sugur (ibadat) kılgan abalda tappaysıŋ

[18] (Allaһ) ayttı: “Jek korulgon, kaarga jolukkan abalda jogol!!! Ant icem: alardan kimisi saga eercise, bardıgıŋardı kosup Tozoktu tolturamın

[19] O, Adam! Sen jubayıŋ (Havaa) ekooŋor Beyiste jasagıla! Kaalaganıŋardan jegile! Birok, mına bul darakka! jakındaspagıla, (ozuŋorgo) zulum kıluuculardan bolup kalasıŋar

[20] Anan, jabık turgan abiyir-uyattarı acılıp kalısı ucun saytan alardı azgıra bastadı jana: “Rabbiŋer ekooŋordu periste bolup je (Beyiste) tuboluk jasooculardan bolup kalbasıŋar ucun gana bul daraktan kaytardı” — dedi

[21] Jana: “Men silerge nasaat aytuuculardan bolomun” — dep ekoono ant ice bastadı

[22] Azgıruu menen al ekoonu (pakiza, jogorku, kunoosuz darajalarınan) tusurup koydu. Anan, ekoo daraktan (momosunon) ooz tier zamat, abiyir-uyattarı acılıp kalıp, ozdorun Beyis jalbıraktarı menen toso bastastı. Anan, Rabbisi alarga un kattı: “Men ekooŋordu bul daraktan kaytarbadım bele?! Jana silerge: “saytan ekooŋordun anık dusmanıŋar!” — debedim bele?!”

[23] Ekoo (busayman bolusup): “O, Rabbibiz! Ozubuzgo zulum kılıp aldık! Emi, Sen bizdi kecirbeseŋ jana ırayım kılbasaŋ zıyan tartuuculardan bolup kalabız” — desti

[24] (Allaһ) ayttı: “Biri-biriŋerge (adamzat saytanga, saytan adamzatka) dusman bolgon abalda (Beyisten jerge) tuskulo! Siler ucun anda orun-ocok jana (ajalıŋar jetken) mezgilge ceyin paydalanuu bar

[25] (Allaһ) ayttı: “Osol jerde jasaysıŋar, osol jerde olosuŋor jana (Kıyamat bolgondo) osondon kayra cıgarılasıŋar

[26] O, Adam urpaktarı! Biz silerge abiyir-uyatıŋardı jaba turgan jana koozduk-zıynat bolo turgan kiyimdi tusurduk. Birok, takıba kiyimi, Bul — jaksı!! Bul Allaһtın (paziletinin) belgilerinen. Kana emi, tusunup kalıssa

[27] O, Adam urpaktarı! Saytan Ata-Eneŋerdi Beyisten cıgarıp, uyattuu jerleri korunup kalısı ucun kiyimderin sıyrıp alganı sıyaktuu, silerdi da azgırıp koybosun! Al jana aga oksogondor (jinder) silerdi, siler korbogon taraptan korup turusat. Cınında, Biz saytandardı ıyman keltirbegen adamdar ucun dos-bascı kılıp koyduk

[28] Alar buzuk (sariyatta aram bolgon) bir isti jasasa: “Biz ata-babalarıbızdı usul istin ustundo tapkanbız jana bul iske bizdi Allaһ buyurgan” — deset. Aytkın: “Allaһ buzuk isterge buyurbayt. Ozuŋor bilbegen nerselerdi Allaһga toŋkop jatasıŋarbı

[29] Aytkın: “Menin Rabbim (ibadatta jana mamilelerde) adilettik — ortolukka buyurdu. Ar bir sajda (ibadat) kılgan jerde juzuŋordu (kıbılaga) tuzdogulo. Dindi Allaһ ucun kalıs kılıp (muktajdıktı Ozunon gana surap) duba kılgıla! Allaһ silerdi (birinci iret) jaratkanı sıyaktuu (ekinci jasoogo) kaytasıŋar

[30] (Silerden) Bir taypanı Allaһ Tuura Jolgo bastadı. Dagı bir taypaga (ozdorunun jaman isteri sebeptuu) adasuuculuk cınıgı okum boldu. (Antkeni,) Alar Allaһtı tastap saytandardı dos-bascı kılıp alıskan jana ozdorun Tuura Jol tapkandar dep oyloskon

[31] O, Adam urpaktarı! Ar bir namazdın ubaktısında zıynatıŋardı kiygile.! Jana (Allaһ bergen neemattardan) jegile, ickile. Birok, ısırap kılbagıla! Cınında, Al (Allaһ) ısırapcılardı suyboyt

[32] Aytkın: “Allaһtın pendelerine arnap cıgargan zıynattarın jana adal-taza ırıskılardı kim aram kıldı?! Aytkın: “Alar duyno jasoosunda ıymanduularga arnalgan”. Kıyamat Kundo (al zıynattar) jalaŋ ıymanduular ucun. Biz bilgen adamdarga ayattardı usunday anık bayandaybız

[33] Aytkın: “Menin Rabbim buzukuluktardın askeresin da, komuskosun da aram kıldı. Dagı kunoonu, kıyanat menen jasalgan zulumdu, (kudaylıgına) dalil tusurbogon nerselerdi Allaһka serik kılıp aluuŋardı jana Allaһ jonundo bilbegen nerseŋerdi suylogondu (aram KILDI)”

[34] Ar bir el-ummot ucun belgilengen moonot (ajal) bar. (Osol) moonottoru kelgende, alar anı bir saatka bolsun artka, je aldıga jıldıra alıspayt

[35] O, Adam urpaktarı. Silerge oz araŋardan cıkkan paygambarlar kelip, Menin ayattarımdı aytkanda, kimde-kim takıba kılıp, ozun oŋdoso, alarga korkuu jok. Jana alar kaygıga da batıspayt

[36] Al emi, Bizdin ayattarıbızdı “jalgan” dep, alar(ga moyun sunuu) dan tekeberlengender tozok elderi jana anda tuboluk kalısat

[37] (“Allaһtın serigi bar” dep) Allaһka jalgan-jalaa oylop tapkan je bolboso, Anın ayattarın “jalgan” degen adamdardan otkon zalım barbı?! Alarga (tagdırı jazılgan) kitepten nasip-ajalı jetip, Bizdin jan algıc (periste) elcileribiz kelip: “Allaһtı tastap, alarga duba kılgan “kudaylarıŋar” kayda kaldı?” — degende, alar: “Bizden jok bolup ketisti!” deset jana ozdorunun kaapır bolgonuna ozdoru kuboluk beriset

[38] (Allaһ) ayttı: “Silerden murunku (kaapır) insandar jana jinderden turgan ummot-jamaat menen birge tozokko kirgile! Ar kacan tozokko bir jamaat kirse (ozun usul jolgo bastagan) serik-bascılarına naalat aytısat. Emi, kacan bardıgı tozokto coguluskanda kiyinkileri (eercigender) abalkılarına (bascılarına) karap, (Allaһka jalbarıp): “O, Rabbi! Usular bizdi joldon cıgargan. Alarga tozokto asıgıraak azap bere kor!” deset. (Allaһ) aytat: “Ar biriŋerge asıkcası bar. Birok, siler bilbeysiŋer!”

[39] Al emi, abalkıları (bascıları) kiyinkilerine karap: “Silerge bizdin ustubuzdo ec kanday abzeldik jok! Jasagan joruguŋarga jarasa (biz menen birdey ele) azap tarta bergile!” -deset

[40] Bizdin ayattarıbızdı “jalgan” dep, tekeberlengen adamdarga asman esikteri acılbayt. Alar too iynenin tesiginen otmoyunco Beyiske kire alıspayt. Biz kılmıskerlerdi usintip jazalaybız

[41] Alarga tozokton tosok, ustunon (osondoy) juurkan bar! Biz zaalım adamdardı usintip jazalaybız

[42] Al emi, ıyman keltirip jaksı isterdi jasagan adamdar Beyis eeleri bolup, anda tuboluk kalısat.? Biz ec bir jandı kucu jetpegen iske buyurbaybız

[43] Jana Biz alardın juroktorunon (biri-birine bolgon) kapacılıktarın suurup alabız. Astılarınan darıyalar agıp turat. Anan alar: “Bizdi usuga bastagan Allaһga maktoo bolsun! Eger Allaһ korgozboso, biz tuz joldu tapmak emespiz. Bizge Rabbibizdin paygambarları akıykattı alıp kelgen tura!” - deset. Kiyin alarga (mınday degen) dobus kelet: “Usul — silerdin Beyis! Siler (soop) isiŋer sebeptuu buga muraskor bolduŋar!”

[44] Jana beyistegiler tozoktogularga: “Bizge Rabbibiz ubada kılgan nerse (Beyis) cın ekenin korduk, siler dagı Rabbiŋer ubada kılgan nerseni (azap-tozoktu) korduŋorbu?! — dep dobus kılıstı. “Ooba” desti alar. Osondo, alardın arasındagı bir jarcı (mınday dep jar saldı): “Zaalımdarga Allaһtın naalatı bolsun

[45] Alar Allaһtın jolunan tosup, anı buzuunu kaalagan jana Akıretke isenbegen adamdar bolcu!”

[46] Al ekoosunun (Beyis menen Tozoktun) ortosunda «Araf»(tosmo) bar.! “Araftın” ustundogu adamdar (beyisiler menen tozokulardın) ekoosun teŋ korunusunon taanıp turusat. Jana beyistegilerge karap, aga kirbese da, kiruunu umut kılıp: «Assalomu-aleykum»-deset

[47] Al emi, kozdoru tozokular tarapka burulup kalsa: “O, bizdin Rabbi! Bizdi (mına bul) zaalım adamdardan kılıp koybo?!” — deset

[48] Dagı, “Araftagılar” korunusunon taanıgan (tozoktogu) adamdarga (karap): “Silerge cogultkan duyno-mulkuŋor menen kıyınsınganıŋar payda berbey kalıptır go

[49] Siler ant icip: “Alarga Allaһ ırayımın jetkirbeyt”-degen adamdar tigi(beyistegi)lerbi?! (Alarga) “Beyiske kirgile! Silerge korkunuc jok jana kaygı-kapaga batpaysıŋar! (dep aytılıp jatpaybı)?!” — deset

[50] Tozoktogular beyistegilerge jaldırap: “Bizge suudan jana Allaһ silerge bergen ırıskılardan bir az kayrımduuluk kılıp koygula” — degende, alar: “Allaһ al ırıskılardı kaapırlarga aram kılgan

[51] (Sebebi) alar dinderin oyun-tamasa kılıp algan jana duyno(nun otkool) jasoosuna aldangan adamdar!” — deset. (Kiyin Allaһ aytat:) “Bugun biz alardı, ayattarıbızdı canıp, usul kundorun unutup salganı sıyaktuu “unutup”! (tozokko tastap) salabız

[52] Biz ıymanduu koomgo Tuura Jol, Irayım bolsun dep alarga Ozubuz anık bayandagan kitepti alıp keldik. (Al kitep Allaһtan bolgon anık) ilimdin ustundo

[53] Alar anın (Kuraandın aldın ala aytılgan) kabarların(ın kelisin) gana kutuudo. Al kabar (Kıyamat) kelgende, murda anı “unutkan” adamdar: “Rabbibizdin paygambarları cındıktı alıp kelgen turbaybı! Emi, bizge kunoolorubuzdu surap beruucu ortomcu tabılar beken?! Je bolboso, (duynogo) kaytarılar bekenbiz, jasaganıbızdan baska (soop) isterdi jasap kelmekpiz?!” deset. Alar ozdoruno zıyan kılıstı! Jana oyunan cıgargan “kudayları” alardan jok bolup ketti

[54] Silerdin Rabbiŋer — Allaһ. Al asmandar menen Jerdi altı kundo jarattı. Kiyin Arstan biyik boldu!. Al tundu kunduzgo oroyt jana al (karaŋgılık) anı (kunduzdu) kuup jurot. Kun, Ay jana (baska) jıldızdar Anın buyruguna moyun sundurulgan. Ukkula: jaratuu jana buyuruu Ozuno gana taandık! Aalamdardın Rabbisi — Allaһ Uluk, Biyik

[55] Rabbiŋerge jalbaruu menen, kupuya turdo duba (ibadat) kılgıla! Cınında, Al cekten cıguuculardı suyboyt

[56] Jer betinde — anı oŋdogondon kiyin — buzukuluk kılbagıla!! (Azabınan) korkup, (soobunan) umut kılıp Ozuno gana duba kılgıla! Cınında, Allaһtın ırayımı jaksılık kıluucularga jakın

[57] Jana Al ırayımınan kuskabar iretinde (jamgırdın) aldınan samaldardı jiberet. Kacan al samaldar oor buluttardı kocurgondo Biz alardı oluk (suusagan) saarlarga aydaybız jana andan jamgır jaadırıp, anı menen ar turkun momolordu cıgarabız. Biz (Kıyamatta) oluktordu usul sıyaktuu kayra (jerden) cıgarıp alabız. Kana ele, akıl-nasaat alsaŋar

[58] (Jeri) taza saardın osumduktoru Allaһtın uruksatı menen (tez) onup cıgat. Al emi, taza emes (tastak je sor baskan) jerdin osumdugu (miŋ) masakat menen cıgat. Biz ayattardı sugur kıluucu koom ucun mına usintip anık-tunuk bayan kılabız

[59] Biz Nuhtu oz koomuna (paygambar kılıp) jiberdik.” Al ayttı: “O, koomum! Jalgız Allaһka ibadat kılgıla! Siler ucun Andan baska kuday jok! (Eger konbosoŋor) men silerdin Uluu Kun (Kıyamat) azabına jolugup kalısıŋardan korkomun!”

[60] Anın koomunan bolgon (tekeber) biyler aga: “Biz ozuŋdu anık adasuuda dep bilebiz” — desti

[61] (Nuh) ayttı: “O, koomum. Men adaskan emesmin, aalamdardın Rabbisi tarabınan (jiberilgen) paygambarmın

[62] Silerge Rabbimdin buyruktarın jetkirip, nasaat aytamın jana Allaһ tarabınan siler bilbegen nerselerdi bilemin

[63] Emne, takıba bolup, Allaһtın ırayımına bolonuuŋor ucun Rabbiŋerdin eskertuusu ozuŋordun araŋardagı bir (jonokoy) adamdın kolunda — silerdi eskertuu ucun — kelgenine taŋ kalıp jatasıŋarbı!””

[64] Alar Nuhtu “jalgancı” — desti. Kiyin Biz anı jana anı menen birge bolgon (ıymanduu) adamdardı kemede kutkarıp, ayattarıbızdı “jalgan” degenderdi (topon suuga) cokturup jiberdik. Antkeni, alar (dil kozu) sokur koom ele

[65] Aad koomuna oz bir tuugandarı Huddu paygambar kılıp jiberdik. Al ayttı: “O, koomum! Allaһka gana ibadat kılgıla! Siler ucun andan baska sıyınuuga tatıktuu kuday jok! (Anın azabınan) korkpoysuŋarbı?”

[66] (Osondo) anın koomunun kaapırları (coŋdoru): “Biz senin naadan ekeniŋdi korup turabız. Biz seni jalgancılardın biri dep kumon kılabız!” — desti

[67] (Hud) Ayttı: “O, koomum! Men naadan emesmin, aalamdardın Rabbisi tarabınan jiberilgen paygambarmın

[68] Men silerge Rabbimdin buyruktarın jetkiremin jana isenimduu nasaatcımın

[69] Emne, Rabbiŋerdin eskertuusu, ozuŋordun araŋardagı bir (jonokoy) adamdın kolunda — silerdi (tozokton) korkutuu ucun — kelisi silerdi taŋ kaltırdıbı? Estegile, Allaһ silerdi Nuh koomunun artınan orun basar kıldı. Jana silerdi kalktardın arasında kuc-kubattuuu kıldı.! Emi, Allaһtın (usul) neemattarın estegile! (Osondo Tozokton) kutulup kalaarsıŋar!”

[70] (Kaapırlar) aytıstı: “Sen bizge, jalgız Allaһka ibadat kılısıbız jana ata-babalarıbız ibadat kılgan kudaylardı tastasıbız ucun keldiŋbi?! Eger cıncıldardan bolsoŋ, bizge ubada kılgan baleeleriŋdi alıp kelci, kana

[71] Al (Hud) ayttı: “Mına emi, basıŋarga Rabbiŋerdin azap-kazabı anık tustu! Kuday ekenine Allaһ ec bir dalil tusurbogon, siler jana ata-babaŋar (“kuday” dep) atap algan ısımdar jonundo meni menen talasıp jatasıŋarbı?! Boluptur, kutkulo! Men da siler menen birge kutoyun

[72] Biz Hud jana anı menen birge (ıymanduu) bolgondordu Oz ırayımıbız menen saktap, ayattarıbızdı jalganga cıgargandardın «kuyrugun kesip» koyduk.! (Antkeni,) Alar ıymanduu emes bolcu

[73] Jana Samud koomuna oz buradarları Salihtı paygambar kıldık. Al ayttı: “O, koomum! Allaһka ibadat kılgıla! Silerge andan baska kuday jok. Silerge Rabbiŋer tarabınan dalil keldi: Mına bul Allaһtın toosu — silerge (Allaһtan) ayan-belgi. Anı oz erkine koygula. Allaһtın jerinde ottop juro bersin. Aga jamandık kıla korbogulo. Antseŋer silerdi jan oorutkan azap karmayt

[74] Estegile, Allaһ silerdi Aad koomunun artınan orunbasar kılıp, jerde (kenen) orun-ocok berdi. Siler tegiz jerlerge saraylardı salasıŋar, toolordu(n boorun) oyup-jonup, uylordu kurasıŋar. Allaһtın (usul) neemattarın estegile! Jana jer betinde buzukuluk taratıp jurbogulo!”

[75] Salihtın koomundagı tekeberlengen (bay-manap) adamdar, ozdorunun arasınan ıyman keltirgen bey-becara adamdarga karap: “Siler Salihtı Rabbisi tarabınan jiberilgen paygambar dep bilesiŋerbi?” — desti. “Ooba. Biz aga jiberilgen nerselerge ıyman keltiruuculorbuz”

[76] Tekeberlengen adamdar: “Biz siler ıyman keltirgen dinge isenbeybiz!” — desti

[77] Jana (“katılsaŋar silerge azap kelet” dep eskertilgen) toonu soyup jiberisti dagı, Rabbisinin buyrugun oroyluk menen buzup: “O, Salih! Egerde (cın) paygambar bolsoŋ, bizge ubada kılgan azaptı keltirci?!” — desti. (Kiyin Salih alarga: ““Uyuŋordo uc kun oynop-jırgap algıla. Bul — jalgan emes ubada!” — dep joop beret. Iras ele, uc kundon soŋ)

[78] Alardı jer titiroo (baleesi) karmap, jurgon-turgan jerlerinde jer menen jeksen bolustu

[79] Salih bolso, (kırılıp butkondon kiyin) alarga dalısın salıp: “O, koomum! Men silerge Rabbimdin buyruktarın jetkirip, nasaat kılgan elem. Birok, siler nasaat aytuucu adamdardı suyboyt ekensiŋer!” - dedi

[80] (O, Muhammad!) Lut paygambardı da (estegin). Bir kezde al koomuna: “O,! Silerge ceyin aalamdarda ec bir adam jasabagan buzukuluktu jasaysıŋarbı?”

[81] Cınında, siler ayaldar bul jakta kalıp, erkekterge kumar menen (artınan) kelip jatasıŋarbı?! Jok! (Bul — aram!) Siler cekten cıkkan koomsuŋar!” - dedi

[82] (Buzulup butkon) koomu aga: “Alardı (Lut jana anı menen birge bolgon ıymanduulardı) ayılıŋardan cetke cıgarıp tastagıla! Alar taza adamdar imis!” — degen soz menen gana joop berdi

[83] Anan Biz Lut menen anın uy-bulosun kutkardık. Bir gana ayalı(n kutkarbadık). Al (azapta) kaluuculardan boldu

[84] Kiyin Biz alardın (kaapırlardın) ustuno (jalınduu tastardan) jamgır jaadırdık! Kılmıskerlerdin akıbeti kanday bolgonun kara

[85] Jana Biz Madyan eline oz buradarları Suaybdı (paygambar kılıp jiberdik). Al ayttı: “O, koomum! Allaһka gana ibadat kılgıla! Siler ucun Andan baska sıyınuuga tatıktuu kuday jok. Silerge Rabbiŋerden dalil (Din) keldi. Emi, (osol din erejesi boyunca) olcom, tarazalardı toluk kılgıla, adamdardın nerselerinin baasın tomondotpogulo jana jer betinde — oŋolgondon kiyin — buzukuluk kılbagıla! Eger ıymanduu bolsoŋor, usunuŋar siler ucun jaksı

[86] Jana al (tuura) joldu (oz kaalooŋorgo ılayıktap burmalap, aga ıyman keltirgen adamdardı Allaһtın jolunan) tosup, korkutup, ar kaysı joldordo olturbagıla! Estegile, siler az sanduu eleŋer. Allaһ silerdi (olum — jitimden, kırıluudan saktap) koboyttu. Jana siler (tarıhka bir kılcayıp karap) buzuku adamdardın akıbeti kanday bolgonun korup algıla

[87] Egerde, silerdin araŋardan bir taypaŋar maga jiberilgen dinge ıyman keltirip, dagı baska bir taypaŋar ıyman keltirbegen bolso, Allaһ bizdin arabızda Oz okumun cıgarganga ceyin sabır kılıp turgula. Al — eŋ jaksı okum kıluucu

[88] Suaybdın koomundagı tekeberlengen (bay-manap) adamdar aytıstı: “O, Suayb! Biz seni jana seni menen birge bolgon ıymanduulardı saarıbızdan (kuup) cıgarabız je bolboso bizdin dinibizge kaytasıŋar!” (Anda) Suayb: “Eger biz (silerdin tas-kudaylarga sıyınuuga cakırgan diniŋerdi) jaman korsok delebi

[89] Eger biz, Allaһ andan kutkargandan kiyin, dagı ele silerdin (jalgan) diniŋerge kaytcu bolsok, Allaһka (“Anın serigi bar” degen) jalgandı oylop tapkan bolobuz go! (Jok!) Silerdin diniŋerge kaytuu bizge ec mumkun emes! Bir gana Rabbibiz — Allaһ kaalasa (ar nerse mumkun). Antkeni, Rabbibizdin ilimi ar nerseni kamtıp algan. Biz Allaһka tayandık! O, Rabbibiz! Biz menen (kaapır) koomubuzdun arasın akıykattık menen acıp (okum kılıp) koy! Sen eŋ jaksı okum kıluucusuŋ!””

[90] Suaybdın koomundagı kaapır adamdar (baylar, uruu bascıları) aytıstı: “Egerde siler Suaybdı eerciseŋer, anda anık zıyan koruuculordon bolup kalasıŋar!”

[91] Kiyin, alardı jer titiroo (baleesi) karmadı! Bardıgı turgan jerinde seleyip (kırılıp) kalıstı

[92] Suaybdı “jalgancı” degender al jerde jasabaganday (tıp-tıypıl) bolup kalıstı! Suaybdın sozun jalganga cıgargandardın ozdoru zıyan tartuucu boldu

[93] (Kırılıp butkon soŋ) Suayb alarga dalısın salıp: “O, koomum! Men silerge Rabbimdin buyruktarın jetkirdim jana nasaattar kıldım (bolboy koyduŋar). Emi (silerge oksogon) kaapır koomgo kantip kaygırmak elem” — dedi

[94] Biz kaysı bir ayıl-saarga paygambar jibergen bolsok, anın elderin tooba kılısaar dep, muktajdık, ooru-sırkoo menen karmadık

[95] Kiyin Biz jamandıktı jaksılık menen almastırdık. Alar (ozdoru, duyno-mulktoru, jetiskendikteri) koboyup: “Ata-babalarıbızdı dele (usul sıyaktuu) kaatcılık, ooru-sırkoolor kaptagan (bul — adattagıday ele, ar bir zamanda almasıp turuucu nerseler)” - desti. Anan Biz alardı ec nerseni sezbey (beykapar) turgan abaldarında kapıstan (azap menen) karmadık

[96] Eger ayıldardın elderi ıymanga kelip, takıba bolussa, Biz alarga asmandardan jana jerden berekelerdi acıp koymokgpuz. Birok, alar Bizdin ayattarıbızdı jalganga cıgarıstı ele, kılmıstarına jarasa karmadık (azap-jaza berdik)

[97] Ayıldardın elderi, alarga Bizdin azap (alarga) tundosu, uktap jatkan kezde kelisinen tınc bele

[98] Ayıldardın elderi, alarga Bizdin azap kunduzu, alar oynop-jırgap jatkan kezde kelisinen koŋuldoru tok bele

[99] Alar Allaһtın amalkerliginen beykapar bele? Allaһtın amalkerliginen zıyan tartuucu koom gana tok koŋul bolot

[100] Meken-jerdi (kunooloru sebeptuu kırgınga ucuragan murunku) eelerinen muras algan adamdarga, eger Biz kaalasak, alardı da kunooloru sebeptuu kaygıga salıp koyusubuz jana juroktoruno moor basıp, tap-takır ukpay turgan kılıp koyusubuz malım emes beken

[101] (O, Muhammad!) Biz saga usul ayıldardın aŋgeme-tarıhın aytıp jatabız: alarga Paygambarları (anık-tunuk) dalilderdi alıp kelisse da, mından murun jalganga cıgarıskanı sebeptuu ıyman keltirbey koyustu. Allaһ kaapırlardın juroktoruno usintip moor basıp koyot

[102] Biz elderdin kopculugundo (paygambar jibergenden kiyin Allaһtın osuyattarına) bekemdikti tappadık. Jana kopculuktorun buzuku abalında taptık

[103] Kiyin Biz alardın (paygambarlardın) artınan Musanı moojizalarıbız menen Firaunga jana anın eline jiberdik. Birok, alar moojizalarga zulum kılıstı. (kaapır bolustu) Emi, buzukulardın akıbeti kanday boloorun korup koy

[104] Musa ayttı: “Ey, Firaun! Men aalamdardın Rabbisi tarabınan jiberilgen paygambarmın

[105] (Osonduktan) maga Allaһ jonundo cındıktı gana suylosum ılayık bolot. Men silerge Rabbiŋerden dalil-bayan alıp keldim. Emi, Israyil urpaktarın maga kosup (oz mekenderine) jibergin

[106] (Firaun) Ayttı: “Eger sen cıncıl adamdardan bolsoŋ (jana Allaһtan) moojiza-dalil alıp kelseŋ, kana korgozcu, anıŋdı

[107] Anan (Musa) asa-tayagın (jerge) tastadı ele... osol zamat (kadimkidey) jılanga aylanıp kaldı

[108] Jana kolun (contogunon) cıgardı ele.. osol zamat koruuculorgo ap-apak (nurduu) bolup kaldı

[109] (Bul moojizanı korgon) Firaun koomunun adamdarı (ıyman keltiruunun orduna): “Bul — ilimduu sıykırcıdan baska emes!” — desti

[110] “Al silerdi jeriŋerden cıgaruunu kaalap jatat. Emi, kanday cecimge kelesiŋer?” (dedi Firaun)

[111] (Adamdar) aytıstı: “Anı menen bir tuuganı Haarundu koyo tur dagı, bardık saarlarga (el) cogultuuculardı jiber

[112] Alar saga bardık ilimduu sıykırcılardı taap kelissin

[113] Firaundun sıykırcıları jetip kelisip: “Eger biz jeŋip cıksak sıylık barbı?” desti

[114] “Ooba — dedi Firaun — siler menin jakındarıman bolup kalasıŋar”

[115] (Sıykırcılar) aytıstı: “O, Musa, je sen tasta je biz (birinci) tastaylı?”

[116] (Musa) ayttı: “Tastagıla”. Sıykırcılar (koldorundagı jipterin, tayaktarın jerge) tastaganda, adamdardın kozdorun sıykırlap (boyop), uroylorun ucurup, coŋ sıykır korgozustu

[117] Anan, Biz Musaga: “Asa-tayagıŋdı jerge tasta!”-dep vahiy kıldık. Kapıstan al (Musanın coŋ jılanga aylanıp kalgan asa-tayagı) sıykırcılardın jalgandarın! jutup jiberdi

[118] Natıyjada akıykat anık bolup, (kaapırlardın) jasagan isteri jalganga cıktı

[119] Usul jerde jeŋilip, sermende bolup kaytıstı

[120] (Anan) sıykırcılar sajda kılgan abalda, ozdorun jerge tastap (mınday)

[121] desti: “Biz aalamdardın Rabbisine ıyman keltirdik

[122] Musa jana Harundun Rabbisine (ıyman keltirdik!)”

[123] Firaun ayttı: “Men silerge uruksat berbey turup, aga ıyman keltirdiŋerbi?! Cınında bul silerdin (Musa menen bir bolup alıp) saar elin cıgarıp ketuuŋor ucun (usul) saarda ele oylop tapkan aylakerligiŋer! (Saspay turgula!) Jakında bilip alasıŋar

[124] Men silerdin kolu-butuŋardı karsı-tersi jagınan kırkıp, andan kiyin bardıgıŋdı asıp olturomun!”

[125] (Sıykırcılar) aytıstı: “(Bilgeniŋdi kıl!) Biz Rabbibizge kaytuucu bolduk

[126] Sen bizden, Rabbibizdin dalil-moojizaları kelgen ucurda (osogo) ıyman keltirgenibiz ucun gana oc alıp jatasıŋ!” (Andan soŋ musulman bolgon sıykırcılar Rabbisine duba kıla bastastı:) “O, Rabbibiz! Bizge (tugongus) sabır jaadırgın! Jana bizdin janıbızdı musulman abal(ıbız) da algın

[127] Firaundun koomunan bolgon (kaapır) adamdar (anı Musaga karsı kokutup): “Musa menen anın koomun, seni jana kudaylarıŋdı tastap, jer betinde buzukuluk kılıp jurgon boydon jon koyosuŋbu?” - desti. (Firaun) Ayttı: (Jok!) Tezdik menen alardın (bardık erkek) baldarın olturup, ayal-kızdarın tiruu kaltırabız! Biz alardı oz okumubuzgo majburlap moyun sundurabız!”

[128] Musa koomuna (nasaat aytıp, mınday) dedi: “Allaһtan jardam suragıla jana sabır kılgıla. Cınında jer Allaһka taandık. (Firaunduku emes) Anı Ozu kaalagan pendelerine muraska beret. Akıbet-natıyja takıba adamdardın paydasına bolot.”

[129] (Firaundun zulumu soogunon otkondo, Musanın koomu andan naarazı bolup) mınday desti: “Sen bizge (paygambar bolup) kelisiŋden murun alar bizge (uuldarıbızdı soyup, kızdarıbızdı tiruu koyup) azap berisken. Sen kelgenden kiyin dele (ulanuuda. Musa) ayttı: “(Umut uzbogulo). Rabbiŋer dusmanıŋardı jok kılıp, silerdi jerde orunbasar kılgısı bardır! Al silerdin kanday amal kılısıŋardı karap turat”

[130] Biz Firaun elin, akıl-esine keleer dep (kaatcılık) jıldarı menen jana momo-jemis jetispestigi menen sınadık

[131] Kiyin, kacan alarga bay-bardar turmus kelse, (Allaһka sugur kılbay): “Biz usuga tatıktuubuz”-desti. A, eger bir jokculuk- kaatcılık jetse Musa jana anı menen birge jurgondordon dep joromoldostu. Ukkula, alardın joromoldoru Allaһtın (tagdırının) aldında. Birok, alardın kobu (munu) bilispeyt

[132] Alar (kaapırlar Musaga): “Sen bizdi sıykırlas ucun ar kanca dalil-moojiza korgozsoŋ da, saga ıyman keltirbeybiz” - desti

[133] Anan, Biz alarga (azap-jaza iretinde) topon suu (baleesin), cebirtke (baleesin), bit (baleesin), baka (baleesin,) jana kan baleesin (Oz kuduretibizge) anık dalil kılıp jiberdik. (Birok, alar) tekebercilikterinen jazbadı. (Antkeni,) alar kılmısker koom bolgon

[134] Alarga apaat-balee (udaama-udaa) kelgende Musaga (jalınıp): “O, Musa, Allaһ saga bergen nersenin (Sariyattın) urmatına, biz ucun Rabbiŋe duba kıl. Eger (dubaŋ menen) bizden baleeni arıltsaŋ, saga sozsuz ıyman keltirebiz jana Israyil urpaktarın da saga kosup (jurtuna) jiberebiz” - desti

[135] Al emi, ozdoru jetip bargan moonotko ceyin, alardan ıpılas baleeni arıltarıbız menen, daroo ubadaların buzustu

[136] Anan Biz, ayattarıbızdı “jalgan” dep, (bilip tursa da) bilmeksen bolgondoru sebeptuu alardan oc alıp, deŋizge cokturup jiberdik

[137] Biz alsız-becara koomgo (Israyil urpaktarına), Ozubuz berekeluu kılgan (Misirdegi) jerdin cıgıs jana batıs (bardık) tarabın (Firaun koomunan) muras kılıp berdik. Osentip, Rabbiŋdin Israyil urpaktarına aytkan jaksınakay sozu,! sabır kılganı sebeptuu tolugu menen atkarıldı. Jana Biz Firaun menen anın koomunun jasagandarın jana biyik-biyik kurgan sarayların oyron kıldık

[138] Biz Israyil urpaktarın (aman-esen) deŋizden otkorgonubuzdon soŋ, alar oz idol-buttarına tabınıp jatkan eldin astınan otustu jana Musaga: “O, Musa bizge da osolordukunday but jasap ber” - desti. (Anda) Musa ayttı: “Siler naadan koom turbaysıŋarbı

[139] Cınında, alardın dini jalgan, jasap jatkan ibadatı da jalgan!”

[140] Ayttı: “Emi, men silerge Allaһtan baska “kuday” taap bereyinbi?! Allaһ silerdi aalamdardan artık kılıp (dusmanıŋardan aman-esen kutkarıp koydu ele go!”)

[141] Jana estegile, (O, Israyil urpaktarı!) Biz, silerdi, ayal-kızıŋardı tiruu koyup, erkek balaŋardı soyup, basıŋarga ceksiz azap salgan Firaun adamdarınan kutkargan elek. Usunuŋarda siler ucun Rabbiŋerden coŋ sınoo bar

[142] Biz Musa menen (aga Kitep — Sariyat tusurup beruu ucun) otuz kecege ubadalasıp, dagı anı on (kece) menen toluktadık. Osentip, Rabbisinin (ubadalaskan) ubaktısı toluk kırk kece boldu. Musa bir tuuganı Harunga: “(Men ketkende) koomumdun arasında menin orunbasarım bolup, alardı tuzop jana buzukulardın joluna eercibey turgun!” - dedi

[143] Musa Biz ubadalaskan ubakıtta kelgende jana Rabbisi aga (tuzdon-tuz) suylogondo: «O, Rabbim! Maga koruncu, Saga karayın» -dedi. Al (Allaһ) ayttı: “Meni (bul duynodo) ec koro albaysıŋ. Birok, mına bul toogo karap tur, (men osogo korunomun) eger al ordunda jılbay kalsa, sen Meni koro alasıŋ». Anan, Rabbisi toogo korundu ele.., anı kukum kılıp tastadı. Musa esten tanıp jıgıldı! Kacan ozuno kelgende, ayttı: “O, Rabbim, Sen Aruu-Tazasıŋ! Men (adepsizdik kılganıma) toobo kıldım! Jana men ıymanduulardın aldınkısımın!””

[144] (Allaһ) dedi: “O, Musa! Cınında, Men seni adamdardan jogoru (baalap) Ozumdun paygambarlıgıma jana (ortomcusuz suylogon) Sozum ucun tandap aldım. Emi, Men saga bergen Din-Sariyattı kabıl alıp, (bul neemat ucun) sugur kıluuculardan bolgun!”

[145] Anan Biz al (Musa) ucun taktaylarga (adamdar muktaj bolgon) bardık nerselerdi, nasaat sozdordu jana ar bir nersenin bayan-erejelerin jazıp berdik. Jana “Bulardı bekem karmap, koomuŋa buyur; andagı sariyatka amal kılıssın!” (dedik). Emi, Men silerge buzuku(luk kılıp, Allaһtın balee-azabına kabılgan) adamdardın mekenin korgozomun

[146] Men jerde akıykatsızdık menen tekeberlenip jurgon adamdardı (kuduretime belgi bolgon) ayandardan (sabak alalbay turgan kılıp) burup koyomun. Kiyin alar ar kanca dalil-moojiza korso da, aga ıyman keltirispeyt. Tuura Joldu korso, anı karmanıspayt. Eger adasuuculuk jolun korso, osonu gana jol kılıp alıstı. Buga sebep; alar Bizdin dalilderdi “jalgan” desti jana aga koŋul burbay koyustu

[147] Bizdin ayattarıbızdı jana Akırettik jolugusuunu “jalgan” degen adamdardın jasagan (jaksı) isteri tekke ketet. Alar jasagan isterine jarasa “sıylanısat”

[148] Musanın koomu al ketkenden kiyin ozdorunun (altın) zıynattarınan (Samiriy degen buzuku adam jasap bergen jana moorogon) dobus cıgara turgan muzoonun solokotun (kuday kılıp) alıstı. Alar anın ozdoruno suyloy albasın, (tuura) jolgo bastay albasın bilispeybi?! (Osogo karabay) anı kuday tutusup, zaalım (kaapır) bolup kalıstı

[149] Kacan gana (Musa kelip, alarga cındıktı tusundurgon soŋ) busayman bolusup, ozdorunun adaskanın biliskende: “Eger Rabbibiz bizge ırayım kılıp, kecirbese, sozsuz zıyan koruuculordon bolup kalabız!” -desti

[150] Musa koomuna kaytıp kelgende (jana alardın muzoogo sıyınıp jatkanın korgondo) acuulanıp, busayman cegip: “Menden soŋ maga kanday jaman orunbasar bolupsuŋar! Rabbiŋerdin buyrugun sastırdıŋarbı?!”-dedi. Kiyin Musa (jaaldanıp, kolundagı) taktalardı tastap, bir tuuganının (Harundun) basınan (cac-sakalınan) julkuldata bastadı. (Harun) ayttı: “O, apamdın balası! Cının aytayın, koom meni kordop, (aytkandarımdı ukkandın orduna, kayra) olturup koyo jazdadı. Meni dusmandarga sermende kılba! Jana meni zaalım adamdardar menen birge dep oylobo

[151] (Musa) ayttı: «O, Rabbim! Meni jana bir tuuganımdı Ozuŋ kecir! Jana bizdi Oz ırayımıŋa al! Sen eŋ ırayımduusuŋ!»

[152] Cınında, muzoonu kuday kılıp algandarga jakın arada Rabbisinen kaar-kazap jana (usul) duyno jasoosunda korduk jetet! Biz (Allayһga) jalgan tokugandardı usintip jazalaybız

[153] Al emi, (coŋ-kicine) kunoolordu jasagandan kiyin, artınan tooba kılıp, ıyman keltirgen adamdar bolso, Cınında senin Rabbiŋ osondon (tooba kılgandan) kiyin Keciruucu, Irayımduu

[154] Musanın acuusu basılganda taktaylardı koluna aldı. Anın jazuularının arasına Rabbisinen korkkon adamdar ucun ırayım jana Tuura Jol kamtılgan ele

[155] Anan, Musa Bizdin ubadalaskan ubaktıbız ucun koomunan jetimis adamdı tandadı.! Anan alardı guldurok(tuu cagılgan) urganda (Musa) ayttı: “O, Rabbim! Eger kaalasaŋ meni da, alardı da mından murdaraak (koomum muzoogo tabınganda ele) olturot eleŋ. Emi, bizdin arabızdagı akmaktardın isinin kesepetinen bardıgıbızdı kıyratasıŋbı?! Bul is (Senin muzoogo tabıngandardı kecirisiŋ jana mına bul akmaktardın “Allaһ kecire beret eken” dep, cekten cıgıp, Saga adepsizdik kılıskanı Senin sınooŋdon baska nerse emes. Bul sınoo menen Sen kaalaganıŋdı Tuura Jolgo bastap, kaalaganıŋdı adastırasıŋ. Sen — bizdin bascıbızsıŋ. Bizdi kecir jana bizge ırayım kıl! Sen eŋ jaksı keciruucusuŋ)

[156] Bizge usul duynodo jana Akırette jaksılıktardı nasip kıl! Biz (kunoobuzdu moyunga alıp) Ozuŋo kayttık. (Allaһ) ayttı: “Azabımdı Ozum kaalagandarga jetkiremin jana ırayımım bardık (janduu-jansız, kunoosuz-kunooluu) nerselerdi orop-kamtıp alat. Men al ırayımdı (Allaһtan) korkkon, zeketti bergen jana Bizdin ayattarıbızga ıyman keltirgen adamdarga gana nasip kılamın

[157] Al adamdar (oz ubaktısında) sabatsız (jaza jana okuy albagan, ec kimden sabak okubagan, bardık ilimi Allaһtan kelgen) elci-paygambardı eerciset. Al usunday paygambar: (yahudiyler menen hristiandar) anı ozdorunun Toorat, Injilderinde (atı) jazıluu ekenin tabısat. Al alardı (ozuno eercigenderdi) jaksılıktarga buyurup, jamandıktardan kaytarat. Alarga taza — pakiza nerselerdi adal, ıpılas nerselerdi aram kılıp, ustunon masakattarın, oor ibadattarın alıp tastayt. Emi, osol paygambarga ıyman keltirip, anı urmattap, aga tusurulgon nurdu eercigen adamdar, osolor gana (Tozokton) kutuluucular

[158] Ayt: “O, adamdar! Men silerdin baarıŋarga Allaһtın elcisi bolomun! (Allaһ) usunday: Asmandar jana jer mulku Anıkı. Andan baska ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok. Al olturot jana tiriltet. Emi, Allaһka jana Anın ec kimden sabak albagan, elci-paygambarına ıyman keltirgile! Al paygambar (dagı) Allaһka, Anın sozdoruno ıyman keltiret. Jana Tuura Jolgo tusuudon umutuŋor bolso, osonu gana eercigile

[159] Musanın koomunun arasında akıykatka bastay turgan, akıykat menen adilettuuluk kıla turgan jamaat dagı bar

[160] Biz alardı uruu-uruu kılıp on eki elge bolup jiberdik. Bir kezde koomu Musadan suu suraganda, Biz Musaga: “Asa-tayagıŋdı taska urgun” dep vahiy kıldık. Kiyin al tastan on eki bulak atırıldı. (Musa al bulaktardı on eki uruuga bolup, belgilep bergen soŋ) bardık adamdar oz icer suuların taanıstı. Kiyin Biz alardın ustuno buluttu koloko kılıp koyduk. Anan dagı (acka kalıskanda) alarga asmandan halvalardı, bısırılgan kus etterin jaadırıp: “Biz ırıskı kılıp bergen pakiza tamaktardan jegile” dedik. (Birok, bul el sugur kıluunu oylop da koyboston, moynundagı parızdardı atkarbastan kunoo isterin ulanttı) Alar (munu menen) Bizge zulum kılıspadı, ozdoruno gana zulum kılıstı

[161] (O, Muhammad) estegin, bir kezde alarga aytıldı: “Mına bul saarga (Ierusalimge) kirip, andan kaalagan jeriŋerde (kaalagan tamagıŋardı) jegile. Birok, “kecirgin” dep, darbazadan sajda kılıp (Allaһga ıraazıcılık bildirip, kicipeyil bolup) kirgile. (Osentseŋer) Biz silerdin kataŋardı kecirip, ihsan-jaksılık kılgandardı(n soobun) koboytobuz”. (Allaһ Israyil urpaktarının koptogon kunoo-kataların keciruu ucun usul vazıypanı parz kılgan ele. Birok)

[162] Alardın arasınan (kopculuk) zaalım adamdar (“kecirgin” degen) sozdu ozdoruno aytılbagan baska sozgo almastırıp koyustu. Zulum (kaapırlık) is jasagandarı sebeptuu Biz alarga asmandan balee-azap jiberdik

[163] Sen alardan (Israyil urpaktarınan) deŋiz jeegindegi ayıl jonundo sura. Osondo alar isembi kundogu (Allaһ tıyuu salgan) cekten cıgıp ketisti: isembi kundoru balıktarı tolup-tolup (suu betinde) kele jatkan. Isembiden baska kundoru kelbey kalgan. Biz alardı buzukuluktuguna jarasa usintip sınaybız

[164] Bir kezde alardan bir jamaat ayttı: “Emne ucun siler Allaһ olturup, katuu jaza bere turgan koomgo nasaat aytıp jatasıŋar? (Kunoodon kaytargandar) aytıstı: “Alardın takıbaa bolusun (balık uuloosun toktotusun) umut kılıp jana Rabbiŋerdin aldında (“biz kaytargan elek” dep) aktanuu ucun”

[165] (Kunooluu adamdar) ozdoruno eskertilgen nerseni unutup koyuskanda, jamandıktan kaytargan adamdardı kutkarıp, (ozdoruno) zulum kılgandardı, buzukuluktarına jarasa katuu azap menen karmadık

[166] Kaytarılgan (kunoo) isterinen kokbettenip kaytpay koyuskanda Biz (alardı kargap): “Jek korundu maymıldarga aylanıp kalgıla!” dedik

[167] Dagı, bir mezgilde Senin Rabbiŋ alardın ustuno tee Kıyamatka ceyin, jaman azap menen kordoy turgan adamdardı jiberip turaarın askere bildirgen. Cınında, senin Rabbiŋ tez jaza beruucu jana cınında Al Kecirimduu, Booruker

[168] Biz alardı jer betinde boluk-boluk kılıp tırkıratıp (cacıp) tastadık. Alardın arasında (Allaһtın ukugun orduna koyuucu) jaksıları da bar, jaksı emesteri da bar. Jana Biz alardı (keede) jaksılıktar, (keede) jamandıktar menen sınadık. Kana emi, (kokbettikterinen ıymanga) kaytıssa

[169] Kiyin alardın artınan, Toorattı muras kılıp algan bir muun kaldı. Alar (Toorat ayatın burmalap, anın akısına) jarıbagan duyno buyumdarın alısıp: “Bizge kecirim berilet” deset. Eger alarga osondoy ele duyno buyumdarı kelse, (dagı) ala beriset. (Artınan dagı “Allaһ keciret bizdi” dep koyo beriset) Akırı, alardın ustundo: “Allaһ jonundo cındıktı gana suylosot” degen Kitep (Toorat) osuyatı bar ele go?! Alar Toorattın icindegi ayattarın (ar dayım) okusat ele go! Akıret korgonu Allaһtan korkkon (takıba) adamdar ucun jaksı. Akılıŋardı istetpeysiŋerbi

[170] Jana (alardın arasında ıyık) Kitep okumdorun bekem karmagan, namazdı toluk okugan adamdar da bar. Biz oŋdooculardın soobun tekke ketirbeybiz

[171] Estegin, Biz alardın ustuno («Tuur» dep atalgan) toonu catır sıyaktuu kotorup, alar “mına emi, ustubuzgo kulap tusot” dep oylop kalganda: “Biz silerge bergen Sariyat okumdorun bekem karmagıla jana takıba boluunu umut kılsaŋar, anın icindegilerdi unutpay jurgulo!” (dedik)

[172] Jana estegin, Senin Rabbiŋ adamzattın (Adam-Atanın) belinen urpaktarın cıgardı. Jana alardı ozdoruno kubo kılıp: “Men silerdin Rabbiŋer emesminbi?” degende alar “Ooba, kubo bolduk”-desti. (O, Adam urpaktarı!) Siler Kıyamat Kundo (jalgız Rabbiŋe sıyındıŋbı?” dep suralganıŋarda) “Biz mından kabarsız elek” dey albay kalısıŋar ucun (Biz usul kuboluguŋordu alganbız)

[173] Je bolboso “Murun ata-babalarıbız musrik bolgon eken, biz osolordon kiyinki urpaktar bolobuz. (O, Allaһ) Sen bizdi adaskan ata-babalar jasagan is sebeptuu olturoyun (tozoko tastayın) dep jatasıŋbı” (dey albay kalısıŋar ucun Biz usul kuboluguŋordu alganbız)

[174] Biz alardın (ozdorunun tabiyattarına jana ıymanga) kaytuusu ucun ayattarıbızdı usunday anık bayan kıluudabız

[175] (O, Muhammad!) Alarga (Israyil urpaktarına) Biz dalilderibizdi bergen (aalım) kisinin kabarın aytıp ber: al (ozu bilgen) dalilderdi (amal kılbay) tastap koydu ele, saytan eercitip ketti jana adasuuculardan bolup kaldı

[176] Eger Biz kaalasak, dalilder (ilim) sebeptuu anın darajasın kotorup koymokbuz. Birok, al jerge (jer mulkuno) jabısıp alıp, napsinin kaalooloruna eercip ketti. Anın (suk — ackozdugunun) misalı bir itke oksoyt: anı aydasaŋda, jon koysoŋ da tilin asıltırıp tura beret. Bul Bizdin ayattarıbızdı jalganga cıgargan («aalım») adamdardın misalı. (O, Muhammad!) alarga (usul sıyaktuu) tamsil-ikayalardı aytıp ber. (Cındık jonundo) pikir kılıssa ajep emes

[177] Bizdin ayattarıbızdı jalganga cıgarıp, ozdoruno zulum kılgan adamdardın misalı kanday jaman

[178] Allaһ kimdi Tuura Jolgo bastasa, demek al Tuura Jol tabuucu. Al emi, kimdi adastırsa, osolor gana zıyan tartuucular

[179] Cınında, Biz adamzat menen jinderdin kopculugun tozok ucun jarattık. (Antkeni,) alardın juroktoru bar, birok anı menen sezbeyt, kozdoru bar, birok korgusu kelbeyt, kulaktarı bar birok, ugup koyboyt. Alar aybandar sıyaktuu. Jok! Andan da tomon! Alar — (ec nerseni) tuybagan adamdar

[180] Allaһtın eŋ sonun ısımdarı bar. Aga osolor menen duba kılgıla! Jana Allaһtın ısımdarında (buzuktukka) oogon adamdardı tastagıla! Alar tez arada kılmısına jarasa jazalanısat

[181] Biz jaratkan kalktardın arasında Akıykat menen Tuura Jolgo bastay turgan jana akıykattık menen adilettik ornoto turgan adamdar da bar

[182] Bizdin ayattarıbızdı “jalgan” degenderdi ozdoru bilbey-sezbey kala turgan keyipte «istidraj» kılabız

[183] Alarga moonot berilet. Cınında Menin aylakerligim bekem

[184] Alar dayım birge jurgon serikterinde (Muhammadda) jindilik jok ekenin oylonuspaybı?! Al (Rabbisi tarabınan jiberilgen) anık eskertuucudon baska emes

[185] Alar asmandar jana jer mulk(tor) u jonundo, Allaһ jaratkan nerseler jonundo jana ozdorunun ajal-moonottoru jakındap kalganı jonundo oylonuspaybı?! Andan (Kuraandan) kiyin alar dagı kanday sozgo iseniset boldu eken

[186] Allaһ kimdi adastırıp koyso, aga ec bir jol bastoocu jok! Allaһ alardı sokur adamday tentigen abalda oz adasuuculuktarına tastap koyot

[187] Alar senden Kıyamat jonundo: anın kacan bolooru jonundo surasat. Aytkın: “Munun ilimi Rabbimdin gana aldında. Anın ubaktısın Ozu gana bildiret. Al (Kıyamat) asmandar jana jer (jasoocuları) ucun oor-masakattuu is. Al silerge kapıstan kelet. Sen anık bile turgansıp, senden surasat. Aytkın: «Anın ilimi Rabbimdin gana aldında. Birok, kop adamdar munu bilispeyt.»

[188] Aytkın: “Men ozumo Allaһ kaalagandan baska payda da, zıyan da jetkire albaymın. Eger kayıptı bilgenimde, (ozumo) jaksılıktardı koboytup almakmın jana maga ec kanday jamandık jetmek emes. Men bolgonu, ıymanduu adamdardı (azap) menen eskertuucu jana (soop-sıylık) menen suyuntuucu paygambarmın

[189] Al (Allaһ) silerdi bir jandan (Adam-Atadan) jaratkan. Kiyin anı menen tınctanıp, ırahat alsın dep, andan jubayın (Havaa-Eneni) jarattı. Anan aga jakındık kılganda, jeŋil juktuu bolup, anı menen juro berdi.! Al emi (boyundagı) oorloskon mezgilde (bala butkonun bilisip) Rabbisine: “Eger bizge jaksı (soo-taza) perzent berseŋ sugur kıluuculardan bolor elek” dep duba kılıstı

[190] (Allaһ) ekoono jaksı perzent bergende, bergen nersesinde Allaһka sirk keltiristi.” Allaһ alardın sirkterinen Biyik-Jogoru

[191] Ec nerseni jaratpay, jaratılgan nerselerdi Allaһga serik kılısabı

[192] (Adamdar Allaһka serik kılgan baska “kudaylar”) Alarga gana emes, ozdoruno da jardam bere alıspayt

[193] (O, musrikter!) Eger siler alardı (“kudayıŋardı”) Tuura Jolgo cakırsaŋar eercip kelbeyt (ukpayt). Alardı cakırdıŋarbı je uncukpay turduŋarbı, silerge ayırması jok

[194] Allaһtan baska siler duba kılıp jatkan “kudaylar” ozuŋor sıyaktuu ele pendeler. (Allaһtın makuluktarı). Eger cıncıl bolsoŋor, alarga duba kılgılacı kana, joop beriset beken

[195] Emne, alardın juro turgan buttarı barbı? Je (kuc menen) karmagıday koldoru barbı? Je koroor kozdoru barbı? Je bolboso, ukkuday kulaktarı barbı?! Aytkın: “Allaһga serik kılgan “kudayıŋarga” duba kıla bergile dagı, ec nersege karabay (maga karsı) aylakerligiŋerdi bastay bergile” (birok, koluŋardan ec nerse kelbeyt)

[196] (Antkeni,) Menin korgoocum — Allaһ! Al (maga asmandan) Kitepti tusurgon. Jana Al salih adamdarga jardam beret

[197] Allaһtan baska siler duba kıla turgan “kudaylar” silerge da, ozdoruno da jardam bere albayt

[198] Eger alardı Tuura Jolgo cakırsaŋar — ukpayt. Karasaŋ, saga «karap» ele turusat, birok koruspoyt

[199] (O, Muhammad!) Kecirimduu bol jana (adamdardı eŋ jaksı) kasietterge buyur. Jana naadandardan ıraak bol

[200] Kacan seni saytandın azgırıgı joldon cıgara bastasa, Allaһtan korgoo sura! Cınında Al Uguucu, Biluucu

[201] Cınında, takıba adamdardı saytan azgırıgı karmaganda (osol zamat) Allaһtı estesip (Tuura Joldu) koro bastasat

[202] Al emi, alardın (saytandardın) dostoru bolso, adasuuculukta alarga (saytandar) jardamcı bolusup, (kunoolorun) ec toktotuspayt

[203] Jana sen (alar suragan) dalil-moojizanı keltirbegende “Ozuŋ ele jasap koyboysuŋbu?” desti. Aytkın: “Men Rabbim tarabınan vahiy kılıngan nerselerdi gana eerciym. Bul (Kuraan) Rabbiŋer tarabınan kelgen (bardık jaksılıktardı korgozuucu) nısaan-belgiler jana ıymanduular ucun Tuura Jol, Irayım

[204] (O, adamdar!) kacan Kuraan okulganda, aga kulak salgıla jana sukut calıp turgula! Allaһtın ırayımına bolonsoŋor ajep emes

[205] (O, Muhammad!) Rabbiŋdi erteli-kec ozuŋco (ıklas menen), jalbarıp, korkup jana askere kıykırbay zikir kılgın. Jana (Allaһtı) unutup koyuuculardan bolbogun

[206] Cınında, Rabbiŋdin aldındagılar (peristeler) dele Aga ibadat kıluudan tekeberlenispeyt, Anı daŋazalasat jana Aga sajda kılısat

[1] (O, Muhammad!) Senden oljolor jonundo surasat. Aytkın: Oljolor Allaһ jana anın paygambarına tieseluu. Emi, Allaһtan korkup, oz ara mamileŋerdi oŋdop, eger ıymanduu bolsoŋor, Allaһka jana Anın paygambarına moyun sungula

[2] Cınında, ıymanduu adamdarga Allaһtı eskertilgende, juroktoru korkuuga tusup, ayattarı okulganda al ayattar alardın ıymandarın koboytot.? Jana alar Rabbisine gana tobokel kılısat

[3] (Dagı) alar namazdarın kemcildiksiz okusup, Biz ırıs kılıp bergen nerselerden ehsan-sadaka kılısat

[4] Osolor gana cınıgı momundar! Alarga Rabbisinin aldında (Beyiste, biyik) darajalar, kecirim jana uluu ırıskılar bar

[5] Osol sıyaktuu Rabbiŋ seni akıykat menen uyuŋdon (soguska) cıgarganda, momundardan kee birooloru munu jaktırbay turustu

[6] (Allaһtın okumu) Anık bolgondon kiyin dele, olumgo aydalıp baratkansıp, karap turup seni menen talasıp jatısat

[7] Allaһ silerge eki taypanın biroosun! (oljo) boluusun ubada kıldı ele, siler kural-jaragı jogunun ozuŋor ucun bolusun kaaladıŋar. Allaһ bolso, (siler kaalagandan baskanı:) Ozunun (okum) sozdoru menen akıykattı orundatuunu jana kaapırlardın “artın kırkıp koyuunu” kaaladı

[8] Eger kılmısker-musrikter jaman korso da, (Allaһ) jalgandı joyup, akıykattı ornotuu ucun (usunday boluusun kaaladı)

[9] Siler Rabbiŋerge jalbarıp, duba kılganda, Al silerge joop berip, (paygambarına): “Men silerdi udaama-udaa (keluucu) miŋ periste menen kubattaymın” dedi

[10] Munu Allaһ (silerdin ruhuŋarga) sattık (demi) kılıp jana anı menen juroguŋor tınctanuusu ucun jasadı. Jeŋis - Allaһtan gana. Cınında Allaһ — Kudurettuu, Daanısman

[11] Osondo, (Allaһ) silerdi, Ozu tarabınan tınctık-beypildik bolusu (jana juroguŋordon korkuunu ketiruu) ucun (koz irmemdik) uyku menen orodu jana juroguŋordu, kadamıŋardı anı menen bekemdep, silerden Saytan azgırıgın ketirip, taza-pakiza kıluu ucun ustuŋorgo asmandan jamgır jaadırdı

[12] Osondo, (o, Muhammad) senin Rabbiŋ peristelerge: “Men siler menen birgemin. Emi, ıymanduu adamdardı serdentkile! Men tez ele kaapırlardın juroguno korkuu salamın, siler dagı alardın moyundarına caap, ar bir manjaların kesip tastagıla!” -dep vahiy kıldı

[13] Munun sebebi; alar (kaapırlar) Allaһka jana paygambarına karsı sogustu. Kim Allaһ jana paygambarı menen sogussa, (bilip algıla) cınında, Allaһtın azabı katuu

[14] Usul silerdin jazaŋar! Anı(n azabın) tatkıla! Jana, akıykatta, kaapırlarga Tozok azabı bar

[15] O, momundar! Eger cabuulga otkon kaapırlarga joluksaŋar, alarga artıŋardı salıp kacpagıla

[16] Kim osol kundo alarga artın salsa, Allaһtın kaar-kazabın satıp algan bolot jana jayı Tozok! Al kanday jaman orun! Birok, sogus erejesin ozgortuu je bolboso, (baska bir) jamaatka kosuluu maksatında artın salsa (anda kackan bolup eseptelbeyt jana kunoo bolboyt)

[17] (O, momundar!) Alardı siler olturboduŋor birok, Allaһ olturdu. (O, Muhammad) atkanda sen atkanıŋ jok, Allaһ attı. Jana Ozu tarabınan momundarga jaksınakay sınoo bolsun ucun (usintti).! Cınında - Allaһ Uguucu, Biluucu

[18] Usul jeŋisiŋer (Allaһtan) Jana Allaһ akıykatta, kaapırlardın amaldarın alsıratuucu

[19] (Ey, musrikter!) Eger Allaһtan («kacan azap tusurot» dep) surasaŋar, mına, silerge (karsı) jeŋis keldi. Eger (Tuura Jolgo toskool boluudan) toktolsoŋor bul silerge jaksı. Eger (soguska) kaytsaŋar, biz dagı kaytabız. Anda jamaatıŋar ar kanca kop bolso da, silerge ec jardam bere albay kalat. Cınında, Allaһ momundar menen

[20] O, ıyman keltirgender! Allaһka jana Paygambarına moyun sungula jana (Kuraandagı “moyun sungula” degen buyruktu) ugup turup andan juz burbagıla

[21] Ukpay turup “uktuk” degen adamdardan! bolbogula

[22] Albette, Allaһtın nazarında aybandardan da eŋ jamanı (cındıktı) ukpagan, (akıykattı) suylobogon akılsızdar

[23] Eger Allaһ alardan bir jaksılık boloorun bilgende (akıykattı) uga turgan kılıp koymok. Jana, eger uga turgan kılıp koyso dele, (akıykattan) juz burup ketmek

[24] O, ıyman keltirgen pendeler! Silerge jasoo bere turgan nersege (ibadatka) cakırganda, Allaһ menen paygambarına (daroo) joop bergile! Bilip koygula, Allaһ adam menen (anın) jurogunun arasın tosup koyot.? Jana cınında, bardıgıŋar Anın Ozuno cogulasıŋar

[25] Jana silerdin araŋardagı zulum (kunoo) kılgandardın ozuno gana tiybey (bardıgıŋarga tegiz tie) turgan azaptan? korkkula! jana bilgile Allaһtın azabı katuu

[26] (O,momundar!) Estegile, bir kezde siler az, jer betinde alsız-becara jana adamdar silerdi basıp-tonop ketisinen korkkon abalda eleŋer. Kiyin Allaһ silerge (Medinadan) orun-ocok berip, Oz jardamı menen koldop, silerge taza nerselerdi ırıskı kılıp berdi. Kana emi, (usularga) sugur kılsaŋar

[27] O,ıyman keltirgender! Allaһka, Anın paygambarına jana silerge isenip tapsırılgan amanattarga bilip turup kıyanat kılbagıla

[28] Jana bilip koygula, cınında silerdin mal-duynoŋor jana bala-cakaŋar — bul sınoo (gana). Akıykatta, Allaһtın aldında Uluk soop bar

[29] O,ıyman keltirgender! Eger Allaһtan korksoŋor silerge jaksılık menen jamandıktı ajırata turgan ilim-parasat beret, (kicinekey) kunooŋordu ocurot, jana (coŋ) kunooŋordu keciret. Allaһ — Uluk pazilet eesi

[30] (O, Muhammad) estegin, kaapırlar (bir kezde) seni (oz jurtuŋda) kaltıruuga, je olturuugo je bolboso, surgun kıluuga amal izdesken. Alar aylakerlik kılısat, Allaһ da aylakerlik kılat. Allaһ aylakerlerdin mıktısı

[31] Eger alarga Bizdin ayattarıbız okulsa: “Biz ukkanbız. Eger kaalasak buga oksogondu biz dele ayta alabız. Bul bayırkılardın jomoktorunan baska nerse emes” deset

[32] Bir kezde alar: “O, Allaһ! Eger mına bul (Muhammad aytıp jatkan sozdor) Senin aldıŋdan kelgen Akıykat (ekeni cın) bolso, asmandan ustubuzgo tas jaadır je bizge jan oorutkan azap jiber!” — desti

[33] (O, Muhammad, ar kacan) sen alardın arasında ekeniŋde, Allaһ alardı azaptabayt. Jana alar (tooba kılısıp) kunooloruno (Allaһtan) kecirim surassa da Allaһ alardı azaptabayt

[34] (Birok,) Alar (musulmandardı) Masjid al-Haramdan tosup jatsa Allaһ alardı azaptabay koymok bele?! Anın (Masjid al-Haramdın) eeleri alar emes! Anın (cınıgı) eeleri takıbaaluu adamdar. Birok, kopculugu (munu) bilispeyt

[35] Alardın “Baytullah” (Al-Haram) aldındagı “namazdarı” ıskırık jana kol cabuudan baska emes ele! Emi, (ey, musrikter!) kaapır bolgonuŋarga jarasa azaptı(n daamın) tatkıla

[36] Kaapırlar (adamdardı) Allaһtın jolunan tosuu ucun mal-duynolorun jumsasat. Dagı ele jumsay beriset, birok kiyin (bul isteri) oz bastarına busayman bolot. Kiyin... jeŋiliset! Kaapırlar (Akırette) Tozokko cogultulat

[37] Allaһ ıpılastardı taza-pakizalardan ajıratıp alıp, biri-birine kabattap, jıynap, bardıgın Tozokko salısı ucun. Osolor anık zıyan tartuucular

[38] (O, Muhammad), kaapırlarga ayt: Eger (dusmandıgın) toktotussa, otkon kunooloru kecirilet. Eger ulantıssa, (bilip koyussun:) murunkulardın jolu otkon

[39] (O, momundar!) kaapırlarga karsı, (jer betinde) fitna (sirk jana dinge toskoolduk) kalbay kalganga ceyin jana din-okumdun bardıgı Allaһka taandık bolgongo ceyin sogusa bergile. Eger toktotussa, Allaһ jasagan isterin Koruucu

[40] A, eger (Allaһka moyun sunuudan) juz burussa, bilgile, silerdin bascıŋar — Allaһ! Al mıktı Bascı jana mıktı Jardamcı

[41] Eger siler (o, momundar) Allaһka jana Oz pendebizge tusurgon nersege (Kuraanga) isengen bolsoŋor, bilip algıla, (ak menen kara) ajıratılgan jana eki (askerdik) jamaat joluguskan kundo, oljogo algan nerseŋerden besten bir bolugu — Allaһka jana Paygambarına, (kalganı) tuugan-uruktarga, jetimderge, miskin- kedeylerge jana musapırlarga. Allaһ ar nersege Kudurettuu

[42] Osondo (Badr sogusu bolup, oljo alıngan kundo) siler (Medinaga) eŋ jakın jerde, alar (musrik askerleri) alısıraak jerde, al emi, kerben silerden tomonurook (deŋiz) tarapta ele.! Eger siler (sogus boloor orun jana ubakıt jonundo murdatan) ubadalassaŋar ubadada kelise albagan bolot eleŋer. Birok, Allaһ (oz tagdırında) bolup kalgan isti bolturup, olgondordu dalil menen (kaapırcılıktı tandaganı ucun) olturuu ucun jana tiruu kalgandardı da dalil menen (ıymanga kelgenderi sebeptuu) tiruu kaltırıs ucun (silerdi kutulbogon jerden jolukturup koydu) Cınında Allaһ Uguucu, Biluucu

[43] Osondo, (o, Muhammad!) Allaһ senin tusuŋdo alardı (musrik askerlerin) az sanduu kılıp korgozdu. Eger kop kılıp korgozso (jana sen munu sahaabalarıŋa aytsaŋ) muunuŋar bosop, (kopculugu sogusuunu kaalabay) iste talasıp kalmaksıŋar. Birok, Allaһ saktadı. Cınında, Al kokuroktu eelegen sırlardı Biluucu

[44] Osondo, (o, musulmandar), siler jolukkan kezde, Allaһ (tagdırında) bolup kalgan isti atkaruu ucun kozuŋorgo alardı az korgozup, silerdi alardın kozdoruno kop korgozdu. Isterdin bardıgı Allaһka kaytat

[45] O, ıyman keltirgender! Eger (dusman) jamaatka joluksaŋar, bekem-sabırduu bolup, jeŋisten umutuŋor bolso, Allaһtı kop-kop estegile

[46] Jana Allaһ menen (Anın) paygambarına moyun sungula, (ec kacan) talasıp-tartıspagıla! Antseŋer, alsız bolup, kayratıŋar jogolot. Sabır kılgıla! Allaһ sabırduular menen

[47] Mekenderinen (Makkadan) tekeberlenip, adamdardın kozuno saan-sokottonup jana Allaһtın jolunan (adamdardı) tosuu maksatında (soguska) cıkkandar sıyaktuu bolbogula! Allaһ alardın bardık isterin kamtıp aluucu

[48] Bir kezde saytan alarga amaldarın kooz korgozup: “Silerdi bugun adam zatınan ec kim jeŋe albayt (sanıŋar da, dayardıgıŋar da musulmandardıkınan kop) Silerdi ozum kepildigime alamın (ec korkpogula)” - dedi.! Al emi, eki jamaat (sogus maydanında) jolukkanda (Saytan): «Menin siler menen isim jok, (antkeni,) men siler korbogon nerseni korup kaldım. Men Allaһtan korkomun! Allaһtın azabı katu» dep, arkasına kacıp jonodu

[49] Osondo (musulmandardın arasındagı) munafıktar menen juroktorundo sek-kumon bolgon (ıymanı kucsuz) adamdar: “Bulardı dini oolukturup jiberdi” - desti. Kim Allaһka tobokel kılsa, Allaһ Kudurettuu (jana oz isinde) Daanısman

[50] (O, Muhammad) Eger sen, peristeler kaapırlarga: “Tozok azabın tatkıla! - dep, betterine, kocuktoruno caap, olturup jatkanın korsoŋ ele

[51] (Dagı peristeler) «Bul (azap) oz koluŋar jasagan (kunoo) ister sebeptuu boluuda. Albette, Allaһ pendelerine zulumker emes” (desti)

[52] (Alardın kılmısı) Firaun adamdarının jana alardan murdakılardın kılmısına oksoyt: Allaһtın ayattarına kaapır bolustu ele, Allaһ alardı kunooloru sebeptuu azapka duusar kıldı. Cınında, Allaһ — Kubattuu jana azabı katuu

[53] Bul (azaptar) Allaһ ec bir koomgo bergen neemattarın, kacan alar oz juroktorundo bolgon nerseni (ıymandı kaapırcılıkka) ozgortmoyunco ozgortpoosu sebeptuu boluuda. Cınında, Allaһ Uguucu, Biluucu

[54] (Dagı alardın isteri) Firaun adamdarının jana alardan murunkulardın isterine oksos: Rabbisinin ayattarın “jalgan” desti ele, kunooloru sebeptuu olum berip, Firaun adamdarın (deŋizge) cokturup jiberdik. (Allaһ jazalagandardın) bardıgı (ozdoruno) zulum kıluucular boldu

[55] Cınında, Allaһtın nazarında kıbıragan jandıktın eŋ jamanı — kaapırlar. Sebebi, alar ıyman keltirispedi

[56] Sen alar menen ubadalastıŋ ele, kiyin, ar bir jolku ubadalasuuda kıyanat kılıstı. Alar takıbası jok adamdar

[57] Eger alardı sogusta tapsaŋ sazayın beruu menen, artındagılarga ses korgozup koy. Esterinen cıgarbay jurusoor

[58] Eger (seni menen soguspastık kelisimin tuzgon) bir koomdun kıyanat kıluusunan korksoŋ, ubada-kelisimderin tastap sal! (Ubada buzulganın siler da, alar da) barabar (bilip jurgulo) Cınında, Allaһ kıyanatcılardı suyboyt

[59] Kaapır adamdar (“Emi bizge Allaһtın azabı kelisinen) otup kettik” — dep oylosposun. Alar (ec kacan Allaһtı) alsız kaltıra alıspayt

[60] (O, musulmandar!) Alarga (dusmanıŋarga karsı) koluŋardan kelgen bardık kuc-kubattı: jabdıktalgan attardı dayardap koygula! Anı menen Allaһtın jana ozuŋordun dusmanıŋarga jana da (kim ekenin) Allaһ gana bilip, siler bilbegen baska adamdarga aybat-sur korgozosuŋor. Allaһtın jolunda (jihad ucun) emneni sarp kılsaŋar (Kıyamatta) ozuŋorgo zulum kılınbagan abalda tolugu menen kaytarılat

[61] Eger alar (dusmandar) tınctıkka ıktasa, sen da tınctıkka umtul jana Allaһka tobokel kıl. Anıgında, Al — Uguucu, Biluucu

[62] Egerde seni aldoonu kaalassa, saga Allaһ jetistuu: Al seni Ozunun (asmandan kelgen) jardamı jana momundar menen koldogon

[63] Jana (koburook kubattuu bolus ucun) alardın juroktorun (oz ara) ulpot-dos kılıp koydu. Eger sen jer betindegi bardık baylıktı sarp kılsaŋ da, alardın juroktorun dos kıla albayt eleŋ. Birok, alardı Allaһ dos kıldı. Cınında, Allaһ — Kudurettuu, Daanısman

[64] O, Paygambar! Saga jana seni eercigen momundarga Allaһ jetistuu

[65] O, Paygambar! Momundardı soguska kayrattandır! (O, momundar!) Eger silerden jıyırma gana sabırduu er juroktor bolso, (dusmandan) eki juzdu, al emi, silerden juz bolso, kaapırlardan miŋdi jeŋe alat. Munun sebebi, alar tusunbogon adamdar

[66] Emi, Allaһ silerden (mildetiŋerdi) jeŋildetti. Jana silerde (on ese, jıyırma ese kop dusmanga teŋ kele albay turgan) alsızdık bar ekenin bildi. Emi, silerden juz sabırduu bolso eki juzdu jeŋet, eger silerden miŋ bolso, Allaһtın uruksatı menen, eki miŋdi jeŋet,! Allaһ sabırduular menen

[67] Kacan jer betinde (Islamga ocoskondor kalbay, toluk) jeŋuucu bolmoyunca ec bir Paygambardın aldında tutkundar(dın) boluusu mumkun emes bolcu. Siler duyno paydasın kaalaysıŋar, Allaһ bolso, Akıretti kaalayt. Allaһ — Kudurettuu, Daanısman.”

[68] Egerde, Allaһtın tagdırında (“Islam ummotunon azap kotorulgon” dep) jazılıp koyulbaganda algan kun akıŋardın jazasına silerdi coŋ azap karmayt ele

[69] Emi, oljo kılıp algan nerseŋerden adal-taza bilip jey bergile.! Allaһtan korkkula! Cınında, Allaһ — Kecirimduu, Irayımduu

[70] O, Paygambar! Kol astıŋdagı tutkundarga ayt: “Eger Allaһ juroguŋordo jaksılık (ıyman) bar ekenin bilse, silerge, alıngan kun akıŋardan jaksıraak nerseni beret jana (otkondogu) kunooŋordu keciret. Jana Allaһ — Kecirimduu, Irayımduu

[71] Eger alar (musrik tutkundar) saga kıyanat kıluunu kaalassa, mından murun Allaһka da kıyanat kılıskan bolcu, kiyin Allaһ alardı koluŋa salıp berdi. Allaһ — Biluucu, Daanısman

[72] Cınında, ıyman keltirip, (dinderin saktap kaluu ucun Makkadan Medinaga) hijrat kılgan jana Allaһ jolunda mal-jandarı menen jihad kılgan musulmandar menen, alarga (Medinadagı oz uylorunon) orun-ocok berip, ansar — jardamcı bolgondor biri-birine jakın-dos. Al emi, ıyman keltirse da, hijrat kılbagan adamdar bolso, kacan hijrat kılmayınca silerge ec nersede dos bolo alıspayt. Eger alar silerden dusmandarına karsı jardam surassa, jardam beruu moynuŋarda mildet. Al emi, siler menen (oz ara soguspoo jonundo) ubada-kelisimi bar bolgon koomgo karsı jardam surascu bolso, anda jardam berbeysiŋer. Allaһ emne is jasaganıŋardı Koruucu

[73] Kaapır adamdar biri-birinin dostoru. (Demek, siler eger momun bolsoŋor, momundardı dos, kaapırlardı dusman tutkula). Eger usunu atkarbasaŋar, jer betinde buzukuluktar jana coŋ kunoolor bolot

[74] Iyman keltirip, hijrat kılıp, Allaһtın jolunda jihad kılgan adamdar menen alarga orun-jay dayardap, jardam bergender cınıgı ıymanduular! Alarga (Rabbisinen) kecirim jana uluk ırıskılar bar

[75] Kiyincereek bolso da ıyman keltirip, hijrat kılıp, siler menen birge jihad kılgandar — silerden. Jana bir tuugandar Allaһtın Kitebinde biri-birine jakınıraak. Allaһ ar bir nerseni Biluucu

[1] (Bul—) Allaһ jana (Anın) paygambarı tarabınan siler ubada-kelisim tuzgon musrikter ucun (kelisim mildetinen) kutuluu (jarıyası)

[2] (O,musrikter!) Tort ay (moonottun) icinde jer betinde (tınc-aman) juro bergile. Jana bilip algıla, (silerge tınctık moonotu berilse da) siler ec kacan Allaһtı alsız kaltıra albaysıŋar. Allaһ (sirk isterin ulantkan) kaapırlardı sermende kıluucu

[3] (Bul) Allaһ jana (Anın) paygambarı tarabınan, coŋ ajı kunu (Kurman mayramı) bolgondo adamdarga, Allaһ jana Anın paygambarı musrikterden taza (b.a. alardın aldında ubada-mildettenmesi jok) ekenin jarıyalap koyuu!? (O, musrikter!) Eger tooba kılsaŋar, ozuŋorgo jaksı (mal-janıŋardı saktap kalasıŋar) Eger juz bursaŋar, bilip koygula, siler Allaһtı alsız kaltıruucu emessiŋer. Jana (O, Muhammad,) kaapırlarga jan oorutkan azaptın kabarın berip koy

[4] Al emi, siler kelisim tuzgon musrikter (mildettenmelerden) ec nerseni buzbasa jana siler-din ec bir dusmanıŋarga jardam berbese, anda alardın kelisimderin oz moonotuno ceyin toluk saktagıla. Albette, Allaһ takıba kisilerdi suyot

[5] Emi, kacan “Al-Hurum” ayları (musrikter menen sogusuuga tıyuuu salıngan tort ay) cıgaarı menen, musrikterdi tapkan jeriŋerde olturgulo!, tutkundagıla, kurcoogo algıla jana (alardın) ar bir joldorunda (sazayın beruu ucun) kutup olturgula! Egerde tooba kılıp, namaz okup, zeket berisse (musulman bolussa) joldoruna toskool bolbogula. Cınında, Allaһ — Keciruucu, Irayımduu

[6] Eger musrikterdin biri senden (Allaһtın sozun ugup, Islam menen taanısuu ucun) korgoo-kepildik surasa, anı — Allaһtın Sozun ukkanga ceyin — oz kepildigiŋe al. Andan soŋ anı ozunun tınc mekenine jetkirip koy. Bul (okum) alardın bilimsiz koom bolgonu (jana Islamdı taanıp-bilip aluusuna sart jaratıp beruu) ucun

[7] (Alemi, ubadasın saktabagan) musrikterge kantip, Allaһ jana Anın paygambarı tarabınan ubada bolsun?! Emi, Masjid al-Haramdın astında ubadalaskan kisiler ucun gana (osol Iyık Uydun urmatına ubadaŋardı saktagıla) Kacan siler ucun (bergen kelisiminde) tuz turussa, siler dagı tuz turgula. Albette, Allaһ (Ozunon) korkkon (takıba) adamdardı suyot

[8] Kantip (alar ucun ubada saktoo bolsun?!) Cınında, alar eger silerden ustom-jogoru bolussa, siler jonundogu (oz moyundarına algan) ubadaga da, mildentenmege da karaspayt. Oozdoru menen silerdi ıraazı kılsa da, (bergen anttarına) juroktoru konboy turat. Jana alardın kopculugu buzukular

[9] Azgana (duynoluk) baaga Allaһtın ayattarın satıp jiberiset jana (adamdardı) Allaһtın jolunan tosusat. Alardın joruktarı kanday jaman

[10] Momun jonundogu (oz moynundagı) kelisimge da mildettenmege da karaspayt. Jana alar asınıp, cekten cıkkan adamdar

[11] Eger tooba kılıp, namaz okup, zeketti berip kalıssa, anda alar — dindes birtuuganıŋar. Biz Oz ayattarıbızdı bilgen koom ucun (usintip) acık-aykın bayandaybız

[12] Jana eger kelisimge kol koygondorunan kiyin ant-ubadaların buzussa jana silerdin diniŋerdi ayıptassa, (alardı usuga uyrotkon) kaapırlardın bascılarına karsı soguskula! Cınında alarda, ant (saktoo) degen bolboyt. Kana emi, alar (kıyanattarınan) toktosso

[13] (O, momundar!) Ozdoru birinci bastap, ant-ubadaların buzgan jana paygambardı (jurtunan) cıgaruuga jan urop arakettengen adamdarga karsı soguspaysıŋarbı? Emne, alardan korkosuŋarbı?! Allaһtan korkusuŋarga Al koburook akıluu emespi, eger momun bolsoŋor

[14] Alarga karsı soguskula! Allaһ silerdin koluŋar menen alarga azap berip, sermende kılıp, silerge jardam beret jana momundardın juroktorun(dogu ızaanı) ayıktırat

[15] Jana juroktorunun acuusun ketiret (oc aluu koksoosun kandırat).! Jana Allaһ alardan kaalagandarının toobasın kabıl alat. Allaһ Biluucu, Daanısman

[16] Je bolboso, (o, ıymanduu pendeler!) Allaһ silerdin araŋardan jihad kılgandar menen Allaһtan, Anın paygambarınan jana momundardan baskalardı dos tutpagandardı bilip almayınca (sogus menen sınalbay) jon kalabız dep oyloysuŋarbı?! Allaһ silerdin bardık isiŋerden kabardar

[17] Oz kaapırcılıktarına ozdoru kubo bolup turgan abalda, musrikter Allaһtın mecitterin (ibadat menen) abat kılıp jiberuuloru ec mumkun emes! (Sebebi) Alardın amal-ibadattarı (sirk kılganı sebeptuu) “kuyup” ketken. Jana alar Tozokto tuboluk kaluucular

[18] Cınında, Allaһtın mecitterin, Allaһka, Akıret kununo isengen, namaz okup, zeket bergen jana Allaһtan baska ec kimden korkpogon adamdar (kurusat jana) abat kılısat. Dal usul adamdar Tuura Jol tabuuculardan bolso ajep emes

[19] Emne, siler ajılardı sugaruu menen Masjid al-Haramdı oŋdoonu, Allaһka, Akıret kununo isengen jana Allaһ jolunda jihad kılgan momundarga (alardın ıymanına) teŋep jatasıŋarbı? Alar Allaһtın nazarında (ıyman menen jihadka cıkkandarga ec kacan) teŋ bolo alıspayt! Allaһ zaalım koomdu Tuura Jolgo bastabayt

[20] Iyman keltirgen, hijrat kılgan jana Allaһtın jolunda mal-jandarın ayabay jihad kılgan adamdardın darajası Allaһtın aldında kop ese jogoru. Usular gana jeŋiske jetuuculor

[21] Rabbisi alardı Ozunun ırayımı, ıraazıcılıgı jana tugongus neemattar bolgon Beyister menen suyuntot

[22] Alar anda tuboluk kalısat. Cınında Allaһtın aldında coŋ sooptor bar

[23] O,ıyman keltirgender! Eger silerdin ataŋar, aga-iniŋer ıymandan kaapırcılıktı (koburook) suycu bolso, alardı (kim bolusuna karabay) dos tutpagıla! Silerdin araŋardan kimde-kim alardı dos tutsa, alar — anık zaalımdar

[24] Ayt (o, Muhammad): “Eger silerdin ataŋar, bala-cakaŋar, aga-iniŋer, jup-jubayıŋar, tuugan-uruguŋar, tapkan mal-duynoŋor, juruspoy kalısınan korkkon soodaŋar jana ozuŋorgo jakkan uy-jayıŋar silerge Allaһtan, Anın paygambarınan jana Allaһtın jolunda jihad kıluudan da suyuktuurook bolso, anda... Allaһ (silerge) Oz isin (azabın) alıp kelisin kuto bergile! Allaһ buzuku koomdu Tuura Jolgo bastabayt

[25] Allaһ silerge kop orundarda jana Huneyn (degen jerdegi sogus) kunundo da jardam berdi: bir kezde silerdi sanıŋardın koptugu kubantıp jiberdi ele, kiyin bul silerge ec kanday payda berbey kaldı jana siler ucun jer keŋ bolso da tar korunup, artıŋarga kacıp kaldıŋar

[26] Kiyin Allaһ Oz paygambarı menen ıymanduularga tınctık-beypildigin jana siler koro albagan askerlerin (peristelerin) tusurup, kaapırlardı (jeŋiluu menen) azaptadı. Kaapırlardın jazası — usul

[27] Andan soŋ, usundan (katalardan) kiyin dele, Allaһ Ozu kaalagan adamdardın toobaların kabıl aldı (kecirdi). Allaһ — Keciruucu, Booruker

[28] O,ıyman keltirgender! Musrikter — ıpılastık! Usul jıldarınan kiyin Masjid al-Haramga jakın jolosposun! Eger (jetispestikten)! korksoŋor, Allaһ kaalasa, jakında Oz pazileti menen silerdi muktajdıktan kutkarat. Albette, Allaһ Biluucu, Daanısman

[29] (O, musulmandar!) Allaһka da, Akıretke da isenbegen, Allaһ jana Anın Paygambarı aram kılgan nerseni “aram” debegen jana akıykat dindi karmabagan Kitep eelerine karsı, kacan oz koldoru menen, moyun sungan abalda jizya salıgın (koluŋarga) tapsırmayınca sogusa bergile

[30] Yahudiyler: “Uzayir Allaһtın balası” desti. Hristiandar: “Iysa — Allaһtın balası” desti. Bul alardın oozundagı (dalilsiz) sozdoru. Alar (bul sozdorundo) murunku kaapırlardın sozdoruno oksos. Allaһ kurutkurlar! Kayda bara jatısat

[31] Alar (yahudiyler menen hristiandar) Allaһtı koyup, ozdorunun diniy aalımdarı menen (duynodon tuŋulgon) kecilderin jana Maryamdın uulu Iysanı kuday kılıp alıstı. Alar jalgız Kudayga (Allaһka) gana ibadat kıluuga buyurulgan ele! Ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Ozu (gana) bar! Al kaapırlar koskon serikterden Taza

[32] Alar (kaapırlar) Allaһtın Nurun (Dinin) oozdoru menen uylop ocuruunu kaalasat. Birok, Allaһ kaapırlar jaman korso da, Oz Nurun (but duynogo) toluk taraluusunan baskasına ıraazı bolboyt

[33] Al (Allaһ) Oz paygambarın, Tuura Jol jana akıykat din menen — eger musrikter jaman korusso da — bardık dinderden ustom-jogoru kıluu ucun jibergen

[34] O, ıyman keltirgender! (Ukkula, silerge sabak bolsun: Kitep elderinin) kopculuk din aalımdarı menen kecilderi adamdardın duyno-mulkun aram joldor menen jeset. Jana (usul joruktarı menen) adamdardı Allaһtın jolunan tosusat. Al emi, altın-kumustordu jıynap, alardı Allaһtın joluna istetpegenderge jan oorutkan azaptın kabarın bergin

[35] Al (Kıyamat) Kundo anı (altın-kumus teŋgelerdi) Tozok otuna kızıtılıp, alardın maŋdayına, jambastarına arkalarına tamga basılat jana: “Bul ozuŋor ucun jıynagan (biroogo je dinge paydası tiybegen) nerseŋer! Emi, jıynagan nerseŋerdin daamın tatkıla ” (dep aytılat)

[36] Cınında, aylardın sanagı Allaһtın aldında, asmandar jana jerdi jaratkan kundogu (tagdır) Kitebi boyunca on eki aydan turat. Alardan tortoo “Haram” ayları.! Bul akıykat Din (erejelerinen). Bul aylarda (sogus acuu menen) ozuŋorgo zulum kılıp albagıla. Musrikter (bul aylardın haramdıgına karabay) silerdin bardıgıŋarga karsı soguskanı sıyaktuu siler dagı alardın bardıgına karsı sogusa bergile.?^ Jana bilip algıla: Allaһ takıba adamdar menen

[37] Anıgında, “nusi” (aylardın ordun almastıruu) asa capkan kaapırcılık. Al sebeptuu kaapırlar (katuu) adasıp, Allaһ aram kılgan aylardın sanagın dal keltiruu ucun anı (“nusinı”) bir jıl adal kılıssa, bir jıl aram kılısat. Emi, alar (bul jorugu menen) Allaһ aram kılgan nerseni adal kılısuuda. Alarga (saytan tarabınan) isterinin jamandıgı koozdop korgozuluudo. Allaһ kaapır koomdordu Tuura Jolgo bastabayt.”

[38] O, ıyman keltirgender! Silerge emne boldu, “Allaһtın jolunda (jihadga) cıkkıla” dep aytılganda jerge oor oturup kaldıŋar?! Emne, siler Akırettin orduna jer jasoosuna ıraazı bolup kaldıŋarbı?! Akırettin aldında duyno jasoosu(nun jırgaldarı) az nerse go

[39] Eger cıkpasaŋar Allaһ silerdi katuu azapka salıp, (olturup) orduŋarga baska koomdu alıp kelet. Siler (Allaһtın cakırıgına joop berbey koysoŋor) Aga ec nerseni zıyan keltire albaysıŋar. Allaһ ar nersege kudurettuu

[40] Eger aga (paygambarga) siler jardam berbeseŋer, Allaһtın Ozu jardam bergen: bir kezde, kaapır bolgon adamdar anı ekoonun ekincisi kılıp (Makkadan) cıgarıskanda (jardam bergen.) Osondo, ekoo? uŋkurdo turganda, al serigine: “Kaygırbagın, Allaһ biz menen” degen ubakıtta Allaһ aga beypildik tusurup, siler korboy turgan askerler (peristeler) menen koldodu. Jana kaapır adamdardın (“Muhammaddı sozsuz olturobuz” degen) sozdorun tomon kıldı jana Allaһtın (ezelki tagdırdagı) sozu jogoru boldu. Allaһ — Kudurettuu, Daanısman

[41] Jeŋildik mezgilde da, oorculuk mezgilde da (Allaһga tobokel kılıp) cıga bergile jana Allaһtın jolunda malıŋar, janıŋar menen jihad kılgıla! Eger bilseŋer, bul ozuŋorgo jaksı

[42] Eger (O, Muhammad, sen cakırgan nerse) duynoluk payda je jeŋil sapar bolso, alar seni sozsuz eercimek. Birok, alarga aralık alıs boldu. Jana alar Allaһka ant icip: “Eger mumkunculugubuz bolgondo siler menen cıkmakpız” dep, ozdorun olumgo (Tozokko) turtusot. Allaһ alardın anık jalgancı ekenin bilet

[43] Allaһ seni kecirdi. Emne ucun sen, ozuŋo cın suylogon adamdar bilingenge ceyin jana jalgancılardı sınap bilgeniŋe ceyin alarga (sogustan kaluularına) uruksat berip jiberdiŋ

[44] Allaһka jana Akıret kununo ıyman keltirgender maldarı jana jandarı menen jihad kıluudan (kaluu ucun) uruksat suraspayt. Allaһ takıbaa kisilerdi Biluucu

[45] Cınında, Allaһka, Akıret kununo isenbegen jana juroktoru kumon sanagan adamdar gana (jihaddan kaluuga) uruksat surasat. Alar oz kumondorundo olku-solku bolup tura beriset

[46] Eger alar cıguunu (jurokton) kaalaganda soguska dayardık korup koyusat bolcu. Birok, alardın cıgısın Allaһtın Ozu kaalabay, jalkoo kılıp koydu jana alarga: “Oturuucular (ayaldar, jas baldar) menen (uydo) oturgula” -dep aytıldı

[47] Eger alar siler menen cıkkanda, silerdin kemcildigiŋerdi koboytmok jana araŋarda buzukuluktu kaalap, araket kılmak. Silerdin iciŋerde alardı uga turgandar da tabılat. Allaһ zaalımdardı Biluucu

[48] Alar mından murun (Medinaga hijrat kılganda) dele buzukuluktu kaalap, senin aldıŋda (kop) isterdi teskeri jasaskan. Kiyin akıykat kelip alar jaman korso da, Allaһtın dini (jeŋip) cıkkan

[49] Alardan biroosu “(O, Muhammad) maga (kaluuga) uruksat ber, meni buzup koybo” deyt.! Alar ecak ele buzuluskan! Albette, Tozok kaapırlardı orop aluucu

[50] Eger (bul sogusta) saga jaksılık (jeŋis, oljolor) jetse bul alardı kapa kılat. Eger bir kırsık jetse “Biz aldın ala bilip, saktanıp kaldık” dep, suyungon boydon ketiset

[51] Aytkın: “Bizge Allaһ (ezelki tagdırda) jazgandan asıkca kırsık jetpeyt (eger jazgan bolso,) bizdin bascıbız Allaһ! Momundar Allaһka gana tobokel kılıssın”

[52] Aytkın: “Bizge (kırsık jetisin) kutup ubara bolbogula. Bizge eki jaksılıktan biri (je jeŋis, je Beyis) bolusun gana kutkulo! A biz bolso, Allaһ silerdi Oz azabı menen je bizdin kolubuz menen baleege jolukturusun kutobuz. Kuto bergile, biz da siler menen birge kutobuz

[53] Aytkın: “(Ey, munafıktar!) Ozuŋor kaalap berseŋer da kaalabay berseŋer da silerdin (sadakaŋar) ec kacan kabıl bolboyt! Sebebi, siler buzulgan elsiŋer

[54] Alardın sadakalarının kabıl boluusuna toskoolduk kılgan nerse - Allaһka jana paygambarına isenbegeni, namazdı jalkoolonup okuganı jana (sadakanı) oorunup bergenderi

[55] (O, Muhammad) seni alardın duyno-mulku menen bala-cakaları kızıktırbasın! Allaһ duynodo alardı osolor menen masakatka salat jana kaapır boydon olup ketuulorun kaalayt

[56] Alar Allaһtı ortogo salıp: «Biz silerdenbiz” dep ant iciset. Alar silerden emes, birok, suu jurok adamdar

[57] (Basına oor kun tuskondo) eger bir baspaanek je uŋkur je baska bir kire turgan jer tabıssa, kackan boydon osogo kirip ketiset

[58] Alardın arasında seni sadakalar(dı bolusturuu) boyunca ayıptagandar bar. (Munun sebebi) eger sadakalardan berilse, ıraazı bolup kalısat, eger berilbey kalsa (seni) jaman korup kalısat

[59] Eger alar Allaһ jana paygambarı bergen nersege gana ıraazı bolup: “Bizge Allaһ jetistuu, Allaһ jakında bizge Oz paziletinen beret. Paygambarı da beret. Biz (duynogo emes) Allaһka umtuluucularbız”-deskende (ozdoruno jaksı bolmok)

[60] (Zeket) sadakalar jakırlarga, kedeylerge, zeket boyunca istegenderge, koŋuldoru Islamga buruuluusu umut kılıngan kisilerge, moyundu (kulculuktan) azat kıluuga, karız bolup kalgan kisilerge, Allaһtın jolunda jihad kılgandarga jana musapırlarga Allaһ tarabınan (buyurulgan parız) iretinde berilet. Allaһ - Biluucu, Daanısman

[61] Alardın arasında paygambardın koŋulun oorutkandar bar. Alar (paygambardı, uruksat surap, aldaganda “isenip kalganı” ucun) “al — kulak” deset. Aytkın: “Al silerge “jaksı kulak”. Al Allaһka, momundarga isenet jana silerdin araŋardagı ıymanduu adamdar ucun (Allaһtan jiberilgen) ırayım” Allaһtın paygambarının koŋulun oorutkan adamdarga jan oorutkan azap bar

[62] Alar silerdi (o, momundar,) ıraazı kıluu ucun, Allaһtı ortogo salıp (“paygambardın koŋulun oorutkanım jok” dep) ant iciset. Eger alar momun bolussa, (silerdi koyo turup) Allaһ menen paygambarın ıraazı kıluuları koburook akıykat emes bele

[63] Je, kimde-kim Allaһ menen paygambarına karsı cıksa, aga tuboluk Tozok otu bolusun jana bul coŋ sermendelik ekenin alar bilbeyt bele

[64] Munafıktar ozdoru jonundo, juroktoruno katılgan eki juzduuluktorun acıp tastay turgan bir suro tusup kaluusunan korkusat.! Ayt: «Kulgulo, emi! Allaһ siler korkkon nerseni (juzogo) cıgardı go!»

[65] Eger alardan (osol jonundo) surasaŋ: “Biz jon ele, oynop ele suylogon bolcubuz” - deset. Aytkın: “Siler Allaһtın, Anın ayattarının Jana paygambarının ustunon kulo turgan bolup kaldıŋarbı?!”

[66] Kecirim surabay ele koygula, siler ıyman keltirgeniŋerden kiyin (kayradan) kaapır bolup buttuŋor!! Eger silerden bir taypanı kecirsek, (dagı) baska bir taypanı kunookor bolgonu sebeptuu azaptaybız

[67] Munafık erkekter menen munafık ayaldar bardıgı — bir: jaman isterge buyurusat jaksı isterden kaytarısat jana (saraŋdık kılıp) koldorun jumup alısat. Alar Allaһtı unutustu ele, Allaһ dagı alardı “unuttu”? Cınında, munafıktar — buzukular

[68] Allaһ munafık erkekterge, munafık ayaldarga jana kaapırlarga, tuboluk kala turgan Tozok otun ubada kıldı! Usul alarga jetistuu! Jana Allaһ alarga naalat ayttı! Alarga tugongus azap

[69] (Ey, Munafıktar! Siler jasagan isiŋerde) ozuŋordon murunku (kaapır) adamdarga oksoysuŋar: Alar silerden da kuctuurook, duynoloru, bala-cakaları (jardamcıları) koburook ele. Alar (bul duynodogu) oz ulus-nasipterinen paydalanıstı. Murunkular paydalanganı sıyaktuu siler da oz nasibiŋerden paydalandıŋar. Jana osolor (kunoo deŋizine) cumkuganı sıyaktuu, siler dagı cumkuduŋar. Alar — duyno-akırette isteri kuyup ketken adamdar! Alar — zıyan tartkan adamdar

[70] Alarga ozdorunon murunku Nuh koomunun, Aad, Samud elderinin, Ibrahim koomunun, madyandıktardın, aykas-uykas kıyragandardın (Lut elinin) kabarları kelbedi bele?! Alarga Paygambarları anık dalil-bayandardı alıp kelisken bolcu. (Birok, kabıl aluunun orduna siler sıyaktuu kayasa aytıp, mıskıldap kuluskon. Kiyin Allaһ alarga azap jiberdi. Demek,) Alarga Allaһ zulum kılbadı. Ozdoruno-ozdoru zulum kılıstı

[71] Momun erkekter menen momun ayaldar (dostukta, jardamdasuuda) oz ara ınak adamdar. (Antkeni, bardıgı) jaksılıktarga buyurup, jamandıktardan kaytarısat. Namaz okup, zeket beriset jana Allaһ menen paygambarına (ar dayım) moyun sunusat. Jakında Allaһ alarga Ozunun ırayımın jaadırat. Allaһ - Kudurettuu, Daanısman

[72] Allaһ ıymanduu erkekterge jana ıymanduu ayaldarga, tuboluk kala turgan, astınan darıyalar agıp turgan Beyisterdi, osol «Adn» (dep atalgan) Beyisterdegi taza-pakiza orundardı ubada kıldı. Jana Allaһtın ıraazıcılıgı bardıgınan uluk! Bul — uluu jeŋis

[73] O, Paygambar! Kaapırlar menen munaafıktarga karsı jihad kıl jana alarga oktom bol! Alardın jayı -— tozok! Al kanday jaman orun

[74] Alar aytkan sozun “aytpadık” dep ant iciset. Cınında alar (obolu) kaapırlık sozun aytıp, musulman bolgondorunan kiyin (kayra) kaapır bolustu. Jana jetpegen maksatka (Paygambarga zıyan beruugo) umtulustu. Alardı Allaһ jana paygambarı Oz pazileti menen bay-beymuktaj kılgandan kiyin gana (paygambardı) jek koro bastastı. Eger tooba kılıssa, ozdoruno jaksı. A, eger dalısın salsa, Allaһ alardı duyno -Akırette jan oorutkan azap menen azaptayt jana alarga jer betinde ec bir dos, ec bir jardamcı bolboyt

[75] Alardan kee birooloru Allaһka ant-ubada berip: “Eger bizge da Oz paziletinen berse (bay kılsa), kayır-sadakalar berip, jaksı adamdardan bolmokpuz” (deset)

[76] Kacan (Allaһ) alarga Oz paziletinen bergende, aga bakıldık kılıp, juz burgan abalda teskeri basıp ketisti

[77] Andan soŋ, Allaһka bergen ubadasına kıyanat kılıskanı jana jalgan suyloskonu sebeptuu, Allaһ alardın juroguno ec jogolgus nifaktı (eki juzduuluktu) salıp koydu

[78] Alar, bilispeybi, Allaһ (adamdardın) icindegi sırların, sıbırların bilip turusun. Cınında, Allaһ kayıptardı eŋ sonun Biluucu

[79] Momundardın arasınan oz kaalooloru menen (kudureti jetkence) sadaka kılgan adamdardı mıskıldagan munafıktardı Allaһ mıskılduu abalga saldı. Alarga jan oorutkan azap bar

[80] (O, Muhammad!) Kaalasaŋ alardın kunoosun (keciruunu Allaһtan) sura, kaalabasaŋ, suraba. Eger jetimis iret surasaŋ da, Allaһ alardı kecirbeyt. Munun sebebi; alar Allaһka jana paygambarına kaapır bolustu. Allaһ buzuku koomdu Tuura Jolgo bastabayt

[81] (Jihadga cıkpay, ayaldar menen jas baldardın katarında) uylorundo kalgandar, paygambarga karsı is jasaganına suyunup, Allaһtın jolunda mal-jandarı menen jihad kıluudan tuŋulup: “(Mınday) ısıkta cıkpay ele koygula” desti. Aytkın: “Tozok otunun ısıgı katuuraak, eger tusunusso,!”

[82] (Alar bul duynodo az ıylap, kop kulgon bolcu. Emi, Allaһtın jazasına kabılganda) kılmıstarına jarasa azıraak kulup, koburook ıylassın

[83] Eger Allaһ seni (Tabuk sogusunan sebepsiz kalgan jana munusuna okunbogon) taypaga kayra joluktursa, jana alar senden (mından baska, jeŋilireek) soguska cıguuga uruksat surassa, aytkın: “Emi, meni menen ec kacan cıkpaysıŋar. Meni menen birge ec bir dusmanga karsı soguspaysıŋar! Siler birinci jolkusunda (uydo) oturuunu jaktırgansıŋar! Emi, kaluucular (ayaldar jana jas baldar) menen otura bergile

[84] Eger alardan biroosu olso, aga ec kacan janaza tusurbo jana murzosunun ustundo (duba kılıp) turba! (Sebebi) alar Allaһ jana paygambarına kaapır bolusup, buzuku boydon olustu

[85] Seni alardın duyno-mulktoru jana baldarı (baldarının koptugu) kızıktırbasın! Allaһ alardı bul duynodo osol (baylık) menen azaptoonu jana kaapır boydon olup ketuusun kaaladı

[86] Kacan: “Allaһka ıyman keltirgile, jana paygambarı menen birge jihad kılgıla!” degen suro tusso, alardın arasındagı (sogustan kaluuga ec kanday sıltoo-sebebi jok) bay adamdar: “(O, Muhammad) bizdi jon ele koycu. (Uydo) oturuucular menen ele bololucu?” - desip senden uruksat surasat

[87] Alar kaluucular (ayaldar, jas baldar) menen boluuga ıraazı bolustu. (Natıyjada) juroktoruno moor urup koyuldu. Emi alar (ozdoruno emne payda, emne zıyan ekenin) tusuno alıspayt

[88] Birok, paygambar jana anı menen birge bolgon momundar, maldarı jana jandarı menen jihad kılıstı. Bardık jaksılıktar osolorgo! Jana alar (Tozokton) kutulgandar

[89] Allaһ alarga, tubunon darıyalar akkan, anda tuboluk kala turgan Beyisterdi dayardap koygon. Usul — coŋ jeŋis

[90] Jana (o, Muhammad, senin aldıŋa) ozdoruno (sogustan kaluuga) uruksat surap (arzıbagan) sıltoosu bar kocmon arabtar dagı keldi. Al emi, (“Biz dele momunbuz” dep) Allaһ jana Anın paygambarına jalgan suylogondor (uruksat surabay ele) kala beristi. Jakında alardan kaapır bolgondoruna jan oorutkan azap jetet

[91] Al emi, (denesinde bir kemcildigi bolgon) alsız adamdarga, ooruluularga, jihadga kerek nerselerdi taba albay kalgandarga — eger Allaһ jana paygambarına (kalıs-taza boluuga jana mumkunculuk tapsa ele jihadga cıguuga) niet kılıssa — (soguska cıkpaganı ucun) kunoo jok. Jaksılık kıluuculardı ayıptoogo jol jok. Allaһ -Kecirimduu, Irayımduu

[92] Jana, ozdoruno (sogus ucun) uloo taap beruuŋdu surap saga keliskende, sen alarga: “Silerge mingizgidey uloo mende jok” degeniŋde, (jihadka) paydalana turgan ec nerse tappay kalganına oksup, koz jasın koldotup kaytıp ketken adamdarga da kunoo bolboyt

[93] Al emi, bay (jana den-soolugu taza) bolso da, senden uruksat suragan jana ayaldar, jas baldar menen kaluuga ıraazı bolgon adamdardı ayıptoogo jol bar. Allaһ alardın juroktorun moorlop koydu! Emi alar (ozdorunun payda-zıyandarın) bile alıspayt

[94] Siler (sogustan) kaytkanıŋarda, alar (bay bolso da barbay koygondor) senden kecirim surasat. Aytkın: “Kecirim surabay ele koygula! Silerge ec kacan isenbeybiz! Allaһ silerdin (bizden jasırgan) kabarıŋardı bizge bildirgen. Allaһ jana paygambarı isiŋerdi korup turat. Kiyin (Kıyamatta) korunoonu da, komuskonu da Biluucugo kaytarılasıŋar. Al silerge (bardık) kılgan isiŋerdin kabarın beret

[95] Kacan alarga kaytıp barganıŋarda alardan (ec nerse surabay) jon koyusuŋar (ucun) ant iciset. Emi, alardan juz burgula! (Sebebi) Alar — ıpılas! Jana kılmıstarının jazasına, alardın ordu Tozok

[96] (Koŋuluŋorgo karap) alardan ıraazı bolusuŋar ucun ant iciset. Eger siler ıraazı bolsoŋor da, Allaһ buzuku adamdardan ıraazı bolboyt

[97] (Saardan sırtta jasagan) beduinder (Din-Sariyattı jaksı bilbegeni sebeptuu) kaapırcılık jana munafıktık jaatınan katuuraak jana Allaһ Oz paygambarına tusurgon nersenin (dindin) cegaraların bilbegenge ılayıgıraak bolusat. Allaһ — Biluucu, Daanısman

[98] Beduinderdin arasında (Allaһ jolunda) sadaka kılgan nersesin (ozuno) zıyan dep bilgen jana silerdin basıŋarga oor kundordun tusuusuno ıntızar bolup turgandarı da bar. Ozdorunun basına balee tusup kalsın! Allaһ — Uguucu, Biluucu

[99] Jana beduinder arasında, Allaһka, Akıret kununo isenip, sadaka kılgan nerselerin Allaһka jakın boluu jana paygambardın bata-dubasına sebep dep bilgenderi da bar. Ukkula, albette, al (paygambardın dubası) alar ucun Allaһka jakındasuu(suna sebep bolot). Allaһ jakında alardı Oz ırayımına kirgizet. Allaһ — Keciruucu, Irayımduu

[100] Muhajir jana ansarlardan turgan aldıŋkı saptagı eŋ birinciler jana osolordun izinen eŋ sonun eercip bara jatkandardan Allaһ ıraazı boldu, alar dagı Allaһtan ıraazı bolustu. Jana Allaһ alarga, astınan darıyalar akkan, tuboluk kaluucu Beyisterdi dayardap koydu. Bul — coŋ jeŋis

[101] (O, Muhammad) tegeregiŋerdegi beduinderden jana Medina elderinen turgan munafıktar eki juzduulugun toktotpoy jatısat. Alardı sen bile albaysıŋ. Biz bilebiz. Biz alardı eki iret (bul duynodo da, arkı duynodo da) azaptaybız. Kiyin alar (Kıyamatta) coŋ azapka kaytarılısat

[102] Jana baskaları (munafık emester) oz kunoolorun moyundarına alısıp, jaksı isterine baska jaman (kunoo) isterin da aralastırıp jurusot. Allaһ alardın toobaların kabıl alıp kalsa ajep emes. Allaһ — Kecirimduu, Irayımduu

[103] (O, Muhammad!) Sen alardın mal-mulkunon alardı (saraŋdıktan jana baska kunoolorunon) tazalay turgan jana aldardı(n baylıgın, adep-ahlagın, Akırettik soobun) osturo turgan (zeket) sadakasın al. Jana alar ucun duba kıl. Cınında senin dubaŋ - alar ucun beypildik. Allaһ - Uguucu, Biluucu

[104] Alar (tooba kılbay, sadaka berbey jurgon kunooluulor) Allaһ pendelerinen toobanı jana sadakalardı kabıl alısın bilispeybi? Cınında, Allaһ -toobalardı kabıl aluucu (jana) Irayımduu

[105] Jana aytkın: “(Ey, munaafıktar! Kaalagan) isiŋerdi jasay bergile. Allaһ isiŋerdi korup turat. Jana Anın paygambarı menen momundar dagı (Allaһ askerelegen isiŋerdi korup turusat). Siler jakında kayıptı da anıktı da Biluucunun aldına kaytarılasıŋar. Anan Al silerge bardık isiŋerdin kabarın bildiret

[106] Dagı baskalar (munafık emes, birok sogustan sebepsiz kalgandar) bar. Alar Allaһtın okumuno: je jazaloosuna je toobaların kabıl aluusuna kaltırılgandar. Allaһ — Biluucu, Daanısman

[107] Dagı usunday kisiler bar, alar (Islamga) zıyan jetkiruu ucun, kaapırcılık(tı kucotuu) ucun, momundardın arasın bolup-jaruu ucun jana da mından (bir az) murun Allaһ jana Anın paygambarına karsı kuroskon adamga jardam beruu ucun mecit kurustu! jana “biz jaksılıktı (al mecitte kedeylerge kayrımduuluk korgozuunu) niet kılgan elek” dep ant icisti. Allaһ alardın jalgancı ekenine kuboluk beret

[108] Sen (o, Muhammad) al mecitte (ec kacan namazga) turbagın. Eŋ abalkı (ozuŋ kelgen) kundon ele takıbalıktın ustuno kurulgan (Kubaadagı) mecit sen anda turuuga ılayıgıraak. Anda (denesin jana ruhun) tazartuunu suygon adamdar bar. Allaһ taza-pakiza adamdardı suyot

[109] Kim jaksıraak? Ozunun imaratın Allaһtan korkuunun jana ıraazıcılıgının ustuno kurgan adambı, je bolboso, kulap-kocup baratkan jardın kırına kurup, anısı menen birge ozu da Tozok otuna kulagan adambı?! Allaһ zaalım koomdordu Tuura Jolgo bastabayt

[110] Alardın (munafıktardın) “kurulus-(imarat)tarı” tee juroktoru (busayman-toobadan) barcalanıp ketkenge ceyin juroktorundo sek-kumon bolup kala beret.! Allaһ — Biluucu, Daanısman

[111] Cınında, Allaһ momundardın jandarı menen mal-mulktorun, alarga Beyisti beruu menen satıp alat. Alar Allaһ jolunda sogusup, olturusot jana olturulusot. (Jan, mal barabarına Beyistin berilisi) Toorat, Injil jana Kuraandagı Allaһtın anık ubadası. Oz ubadasın Allaһtan jaksıraak kim atkara alat? (O, momundar!Allaһ menen) jasagan soodaŋarga suyungulo! bul (soodanın iske asuusu) — coŋ jeŋis

[112] (Ar ubakıtta kunoo-katalarınan) tooba kıluucular, (Allaһtın Ozuno gana) ibadat kıluucular, (jeŋildik-oorculukta) sugur kıluucular, Orozo karmoocular, rukuu jana sajda kıluucular, (Allaһ jana paygambarı buyurgan bardık) jaksılıktarga buyuruucular jana (bardık) jamandıktardan kaytaruucular jana Allaһtın cek-cegaraların saktoocular... (usunday) momund-arga (Beyisten) kuskabar ber

[113] Musrikterdin kunoosun surap duba kıluu paygambar menen ıymanduu adamdarga — eger (al musrik) jakın tuuganı bolso da — ec mumkun emes, alardın tozoku bolgonu maalım bolgondon kiyin

[114] Ibrahim atasının kunoosun suragan bolso, aga bergen ubadası bar ele.! Kacan aga atası Allaһtın dusmanı ekeni bilingende, andan «kol juudu». Cınında, Ibrahim Rabbisine kaytuucu, ırayımduu ele

[115] Allaһ (ec bir) koomdu Tuura Jolgo bastagandan kiyin, kacan alarga saktanuucu nerselerin anık bayandap bermeyince adastırbayt. (Allaһ “saktangıla” degen kunoolordon saktanbay koyussa gana adastırat). Albette, Allaһ - ar bir nerseni Biluucu

[116] Cınında, asmandar jana Jer mulkunun baarı Allaһka taandık. (Al) jasoo jana olum beret. Silerge Allaһtan baska ec bir (payda beruucu) Bascı da, (zıyandan saktoocu) Jardamcı da jok

[117] Allaһ paygambardın, muhajirlerdin jana ansarlardın toobasın kabıl aldı. Alar aga (paygambarga) aralarındagı bir taypa adamdardın jurogu (akıykattan) tayıp kete jazdagandan kiyinki oor saattarda eercigen ele. Kiyin Allaһ alardın toobasın kabıl aldı. Cınında Allaһ alarga Irayımduu, Booruker

[118] Jana Allaһ (Tabuk kazatınan) kalıp kalgan uc kisinin toobasın da kabıl aldı. (Osogo ceyin) alarga jer (juzu usuncalık) keŋdigi menen tarlık kılıp, juroktoru da kısılıp kalgan.! Jana alar Allaһdan Anın Ozuno gana jalbaruu kerektigin tusunustu. (Iklas menen) tooba kılıskanı sebeptuu Allaһ alardın toobaların kabıl aldı. Allaһ, cınında toobanı kabıl aluucu, Irayımduu

[119] O, ıyman keltirgender! Allaһtan korkkula jana cıncıldar menen bolgula

[120] Medina eli menen alardın aylanasındagı beduinder ucun (kazat mezgilinde) Allaһtın paygambarınan kalıp kalısı jana ozdoru menen ozdoru ubara bolusu ec ılayıktuu (is) emes! Sebebi, Allaһ jolunda alarga bir masakat, ackacılık, caŋkoo jetse da, je kaapırlardı jek korup (jihad ucun, azbı-koppu) jerlerdi basıp otso da, je bolboso (sogusta) dusmandardın esebinen (jeŋis, tutkun, oljo sıyaktuu) nerselerge jetisse da, usul sebeptuu alarga salih (soop) is jazılat. Albette, Allaһ jaksılık kıluuculardın soobun tekke ketirbeyt

[121] (Usul jihad jolunda) coŋbu, kicinebi, (kandaydır) bir sadaka (kosumca) kılsa je bir oroondordon basıp otso, Allaһ alarga eŋ jaksı isteri sebeptuu sıylık berisi ucun, (bul isteri) alarga (soop bolup) jazılat

[122] Momundardın bardıgının (soguska) cıgıp ketuusu jarabayt. Alardın ar bir jamaattarınan birden taypalar cıksa (jetistuu) bolboybu?! (Baskaları) dindi jaksı uyronuu ucun jana koomuna kaytıp kelgende eskertuu ucun (kalıspaybı?) (Osondo) Allaһtın azabınan saktanıssa ajep emes

[123] O, momundar! Jakınıŋardagı kaapırlarga karsı soguskula! (Sogusta) silerden katuu kayrattuuluktu gana korussun! Bilgile! Allaһ takıbaaluular menen

[124] Kacan bir suro tuskondo alardın (munafıktardın) kee birooloru: “Bul suro kimiŋerdin ıymanıŋardı koboytup koyoor eken!” dep (mıskılduu) suylosot. (Cınında,) bul suro(lor) ıyman keltirgen kisilerdin ıymandarın koboytot jana alar (munu biri-birine aytıp) suyunusot

[125] Al emi, (bul surolor) jurogundo sek-kumon bolgondordun sektenuusuno dagı sektenuu kosot jana alar kaapır boydon olup tınısat

[126] Alar ar jıl sayın bir je eki iretten (Allaһtın ar turduu baleeleri menen) sınalıp jatıskandarın oylonuspaybı?! Anan dagı ele tooba kılıspayt, dagı ele esine kelispeyt

[127] Jana kacan bir suro (okum) tusso, (aga moyun sunuunun orduna) biri-birine karasıp: “Seni ec kim korup kalbadıbı?” desip, (tus-tusuna) basıp ketiset. (Natıyjada, akıykattı) tusunbogonu sebeptuu Allaһ alardın juroktorun (cındıktı kabıl aluudan) burup koydu

[128] (O, momun pendeler!) Silerge oz araŋardan bolgon, silerdin kaygıŋar ucun azap cekken (tozokton kutulup kalısıŋarga) katuu umtulgan jana momundar ucun ırayımduu, booruker Paygambar keldi go

[129] Eger juz burup ketisse ayt: “Maga Allaһ jetistuu. Ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, Anın Ozu gana bar! Ozuno tobokel kıldım. Jana Al Uluu Arstın Rabbisi!»

[1] Alif, Lam, Ra. Bular daanısman Kitep (Kuraan) ayattarı

[2] Ozdorunun arasınan (Biz tandap algan) kisige: (Muhammadga) “Adamdardı (tozokton) eskert jana ıymanduularga Rabbisinin aldındagı tolup-taskan cınıgı sıylıktar jonundo kuskabar ber” dep vahiy jiberisibiz (kaapır) adamdarga taŋkalıctuu boldubu? Kaapırlar (Allaһtan usul vahiy kabardı alıp kelgen Paygambar jonundo:) “Bul anık sıykırcıdan baska ec kim emes”-desti

[3] Cınında, silerdin Rabbiŋer Jer menen asmandardı altı kundo jaratıp, andan kiyin (jer-asmandardan da keŋ bolgon) Arstan biyik boldu.? Al (but aalamdardagı) isti (jalgız Ozu) baskarat. Anın uruksatı bolmoyun, (Anın aldında) ec kim (biroonun) kunoosuno aktoocu bolo albayt. Usul Allaһ — Rabbiŋer. Anın Ozuno gana ibadat kılgıla! Emi, esiŋerge kelbeysiŋerbi

[4] Allaһtın ubadası - akıykat: (Anın ubadası boyunca) bardıgıŋardın kaytıp bararıŋar - Ozuno. Al obolu kalk-kalayıktı jaratat. Kiyin ıyman keltirip salih amal kılgandardı adilet sıylas ucun jaratuunu (ekinci jolu) kaytalayt. Kaapır bolgon adamdarga bolso, kaapır bolgonunun jazasına jan oorutkan azap jana kaynak suudan sarap bar

[5] Al Kundu jarıtkıc, Aydı Nur kılıp koydu. Jana siler esep menen jıl sanagın bilisiŋer ucun Ayga bir nece orundardı belgilep koydu. Allaһ munu akıykat menen jarattı jana bile turgan adamdar ucun ayattardı acık-aykın bayan kılıp jatat

[6] Cınında, tun menen kunduzdun almasıp turusunda jana jer-asmandardagı Allaһ jaratkan nerselerde takıba adamdar ucun (Allahtın kuduretine) belgiler bar

[7] Albette, Bizge joluguunu umut kılbay (isenbey), duyno jasoosuna gana ıraazı bolup, osogo jolonup jurgondor jana Bizdin ayattarıbızga koŋul burbay koygondor

[8] Alardın jazası - tozok, kılmıstarına jarasa

[9] Cınında, ıyman keltirip salih amal kılgan adamdardı, ıymandarı sebeptuu Rabbisi Tuura Jolgo bastayt. (Natıyjada) Beyis baktarında alardın (jaygaskan orundarının) astında darıyalar agıp turat

[10] Beyiste alardın duba-ibadattarı: “O, Allaһ! Sen bardık kemcildiktuu sıpattardan Tazasıŋ!” degen sozdordon, ucurasuuları “salam-salam” degen sozdordon. Dubaları(nın ayagı) bolso: “Aalamdardın Rabbisi Allaһka maktoolor bolsun!” (degen soz menen butot)

[11] Eger Allaһ (kaapır) adamdarga jaksılıktı (alar ozdoru) sastırıskanı sıyaktuu jamandıktı da sastırıp keltircu bolso, (kacan ele) alardın jasoo moonottoru butup (kıyrap) kalmak. (Birok) Bizge joluguunu umut kılbagan adamdardı oz adasuusunda, tentigen keyipte tastap koyobuz

[12] Jana eger bir insandı (ooruu, apaat sıyaktuu) zıyan karmasa, jatıp da, oturup da, turgan abalında da Bizge (jalbarıp) duba kılıp kalat. Emi, kacan andan zıyandı arıltsak, zıyan karmaganda Bizge duba kılbagan sıyaktuu (teskeri) basıp ketet. Cekten cıkkan adamdarga jasagan isteri usintip kooz korgozup koyulat

[13] Biz silerden murun da kop muundardı kaapır bolup ketkende kıyratıp salganbız. Alarga oz Paygambarları anık dalilderdi alıp kelgende, ıyman keltirbey koyuskan bolcu. Biz kunookor eldi usintip jazalaybız

[14] Kiyin, alardın artınan silerdi jerde orunbasar kıldık. Kanday amal kılısıŋardı (sınap) koruu ucun

[15] Eger alarga Bizdin anık ayattarıbız okup berilse, Bizge joluguunu umut kılbagan (musrik) adamdar: “(O, Muhammad) bizge mından bolok Kuraan alıp kel je anı (bizdin kaaloolorubuzga ılayıktap) ozgort”- desken. Aytkın: “Maga anı oz oyum menen ozgortuu mumkun emes. Men (Kuraandı ozum oylop cıgarbaymın) bolgonu, ozumo (Allaһ tarabınan) vahiy kılıngan nerselerdi gana eerciymin. Eger men Rabbime kunoo kılsam, Uluu Kundun azabınan korkomun!”

[16] Aytkın: “Eger Allaһ kaalaganda men silerge munu okup berbeyt elem jana Al (Allaһ) da anı silerge uyrotpoyt ele. Men omur boyu ozuŋordun araŋarda (jasap) kelem go! Akılıŋardı istetpeysiŋerbi?»

[17] Allaһka jalaa jaap, ayattarın “jalgan” degen adamdardan zaalımıraak kim bar?! Cınında, kunookor adamdar ec kacan jeŋiske (Beyiske) jetpeyt

[18] (Musrikter) Allaһtan baska, payda da, zıyan da jetkire albay turgan nerselerge ibadat kılıp: “Usular Allaһtın aldındagı bizdin aktoocularıbız” -desti. Aytkın: «Siler Allaһka asmandar jana jerdegi bilbegen “serikterin” bilgizip koymok bolduŋarbı?!» Al (musrikter oylogondoy boluudan) Taza jana alardın sirkterinen Biyik

[19] (Murun) adamdardın bardıgı bir dinde boluskan. Kiyincereek (pikirde) cacırandı bolup ketisti.! Eger Rabbiŋ tarabınan otkon (kaapırlarga bul duynodo moonot beruu jonundogu) soz bolbogondo, karsı cıkkan isterinde alarga (kıyratuu menen) okum kılınmak

[20] (Kaapırlar): “Aga Rabbisi tarabınan (kozubuzgo korungon) bir belgi-moojiza tusurulboyt beken!” desti. Aytkın: “Kayıp (ilimi) jalgız Allaһka taandık. (Siler menin akıbetimdi) kutkulo, men da siler menen birge (silerdin akıbet-natıyjaŋardı) kutuuculordon boloyun

[21] Eger Biz adamdarga, jetken (ooru, kaatcılık sıyaktuu) masakat-muskuldordun artınan (den- sooluk, baylık, tınctık sıyaktuu) ırayım-rahmat daamın tattırsak, kapıstan Bizdin ayattarıbız jonundo amalkoyluk kılıp (bas iybey) kalısat. Aytkın: “Allaһtın amalkoylugu tezireek!” Cınında Bizdin (periste-) elcileribiz silerdin ayla-amalıŋardı jazıp turat

[22] Al (Allaһ) silerdi deŋizde jana kurgaktıkta jurguzgon. Kaysıl bir ubakıtta siler deŋiz koynunda — kemelerde bolgonuŋarda, kemeler jagımduu jel menen alardı sızdırıp baratkanda jana anı menen suyunup turuskanda... (kapıstan) alarga... dobul samaldar, ar tarabınan tolkundar kelip, orolup kalganın seziskende... Allaһka cın ıkılastarı menen: “Eger usundan kutkarsaŋ sugur kıluuculardan bolobuz!” - dep duba kılısat

[23] (Allaһ) alardı kutkarıp koygondon kiyin bolso, jer betinde akıykatsızdık menen (Allaһtın jalgız Ozuno sıyınbay) zulumduk kılısat. O, adamdar! Silerdin zulumuŋar ozuŋorgo gana zıyan. (Siler) duyno jasoosunun paydaların gana (umut kılasıŋar) kiyin (Kıyamatta) Ozubuzgo kaytarılasıŋar jana Biz silerge kılgan isiŋerdin kabarın bildirebiz

[24] Cınında, duyno jasoosunun (lazzat-koozduktarının) misalı - Biz asmandan tusurgon suuga (jana osol suu menen jer kooz bolup kalganda bir apaat menen jok bolup kalganga) oksos: (obolu) al suu menen adamdar jana aybandar jey turgan jer osumduktoru aralasıp, (suu alardın tamır-denesine siŋip) jer korkuno kelip, koozdono jasanganda, jer elderi “Biz jer ustundo kudurettuubuz” dep kalıstı. (Osondo gana) tundosu je kunduzu jerge Bizdin buyrugubuz (azabıbız) kelip, anı kecee gana doolottuu bolbogon sıyaktuu kıyratıp koyduk! Biz pikirin istetken adamdarga ayattardı usintip bayan kılabız

[25] (O, insandar! Silerdi) Allaһ Tınctık Uyuno (Beyiske) cakırat jana Ozu kaalagan pendelerin Tuura Jolgo (Islamga) bastayt

[26] (Allaһka ibadattı) Eŋ sonun kılgan adamdarga eŋ sonun nerse (Beyis) jana asıkcası (Allaһtın Juzun koruu) bar. Alardın juzdoruno ec bir caŋ, ec bir korduk (belgisi) jukpayt. Alar Beyis eeleri bolup, anda tuboluk kalısat

[27] Al emi, jaman isterdi jasagan adamdar ucun, ozundoy jaman jaza (tozok) bar. Alardı korduk orop alat jana Allaһ tarabınan ec bir saktoocu bolboyt. Alardın juzu tim ele karaŋgı tundun bir boluguno orolup algan sıyaktuu (bolup kalat). Dal osolor tozok eeleri, anda tuboluk kalısat

[28] Biz alardın bardıgın cogultkan (Kıyamat) Kundo, musrikterge: “Siler (Maga serik kılgan) kop “kudayıŋar” menen orduŋardan jılbay turgula!” deybiz. Kiyin alardın arasın ajıratıp koyobuz. (Osondo) alardın (Maga) serik kılgan “kudayları” (musrikterge karap): “Bizge sıyıngan emessiŋer

[29] Siler menen bizdin arabızda Allaһ jetistuu Kubo: biz silerdin ibadat kılganıŋardı bilgen emespiz” - deset

[30] Osol jerde ar bir jan ozu jasap otkon isterin sınoodon otkorot. Jana cınıgı kojoyundarı — Allaһka kaytarılısat. Oylop tapkan jalgan “kudayları” alardan jogolup ketet

[31] (O, Muhammad, musrikterge) ayt: “Silerge asmandardan jana jerden kim ırıskı beret? Je bolboso, kulaktardın, kozdordun eesi kim? (Kim al ekoonu jaratıp, uguu, koruu kasietin berdi?) Kim olukton tiruunu, tiruudon oluktu cıgara alat? (Aalamdagı) isterdi kim baskarat?” Alar daroo: “Allaһ”-dep joop beriset. Anda sen aytkın: (Osol Allaһtan) korkpoysuŋarbı?”

[32] Usul Allaһ silerdin cınıgı Rabbiŋer. Cındıktan kiyin adasuuculuktan baska ec nerse kelbeyt. Kayda burulup bara jatasıŋar

[33] Osentip, buzulgan elderge, ıyman keltirbegeni sebeptuu Rabbiŋdin (azap jonundogu) Sozu atkarıldı

[34] Ayt: «(O, musrikter!) silerdin (Allaһtan baska) “kudayıŋardın” arasında kalk-kalayıktı basta jaratıp, (kiyin olturup) anan kayra jarata ala turganı barbı?» Ayt: «Allaһ (gana) basta jaratıp, (anı olturgondon) kiyin kayra jarata alat! (Osol Allaһka sıyınbay) kayda bara jatasıŋar

[35] Aytkın: “Silerdin “kudayıŋardın” arasında akıykatka bastay ala turganı barbı? Ayt: “Allaһ gana akıykatka bastay alat! (Aytkılacı), kim artınan eercigenge koburook tatıktuu: akıykatka bastay ala turganıbı je bastay albay, teskerisince, ozu bastoocuga muktaj bolgonubu?! Silerge emne bolgon? Kanday okum cıgarıp jatasıŋar

[36] Alardan (musrikterden) kopculugu sek-kumondordu gana eerciyt. Cınında, kumon degen akıykattın ordun basa albayt. Allaһ alardın isterin Biluucu

[37] Bul Kuraan Allaһtan baska ec kimden kelbegen. Al (Kuraan) ozunon murunku (Toorat, Injil, Zabur sıyaktuu) kitepterdi tastıktayt, (adal-aram maselelerin) toluk bayandap beret. Anın aalamdardın Rabbisi tarabınan kelgenine ec bir sek-kumon jok

[38] Je alar: “Anı (Muhammad) oydon cıgargan” - desebi? Aytkın: “Eger cıncıl bolsoŋor, Allaһtan baska koluŋardan kelgen ar kimderdi cakırıp bolso da, usuga oksos bir gana suro keltirgileci?!”

[39] Jok! Alar Kuraandı uyronboy turup, anın tusunuk-maanisi alarga kelbey turup “jalgan” deset. Alardan murunku kaapırlar dagı (oz Paygambarına kelgen cındıktı) usintip “jalgan” desken. Emi, zaalımdardın akıbet-natıyjası kanday bolgonun karap tur

[40] Alardın arasında Kuraanga ıyman keltirgenderi da bar, ıyman keltirbegenderi da bar. Senin Rabbiŋ buzuku adamdardı Biluucu

[41] Eger seni “jalgancı” desse (koŋul burbay, daavat isiŋdi ulanta ber, jana) alarga ayt: “Menin isim - ozumo, silerdin isiŋer - ozuŋorgo. Menin isterime siler joop berbeysiŋer, silerdin isiŋerge men joopker emesmin”

[42] Alardın arasınan kee birooloru saga kulak salısat. Sen duloylorgo kantip uguzmak eleŋ, (ozdoru) akıldarın istetpey jatıssa

[43] Alardan dagı birooloru seni(n araketiŋe sıntagıp) tiktep turusat. Eger (akıl kozu menen) koro alıspasa, sen sokur adamdı kantip Tuura Jolgo bastamaksıŋ

[44] Allaһ adamdarga ec zulumduk kılbayt. Birok, adamdar ozdoruno-ozdoru zulumduk kılıp alısat

[45] Al (Allaһ) adamdardı cogultkan (Kıyamat) Kundo, alar (bul duynodo) kunduzdun bir saatın gana (jasap) turganday bolusat. Biri-birlerin taanıp turusat. (Osondo) Allaһka joluguunu “jalgan” degender zıyan tartıp kalısat. (Antkeni,) alar Tuura Jolgo tuskon emes

[46] (O, Muhammad!) Eger Biz alarga ubada bergen nerseni (usul duynodo jazaloonu) saga korsotsok da, je (korgozboy ele) senin janıŋdı alsak da (kapa bolbo, akırında) alar Ozubuzgo kaytıp keliset. Anan, Allaһ alardın bardık kılmıstarına Kubo bolot

[47] (Tarıhtagı) ar bir el-ummot ucun paygambar (jiberilgen). Kacan alarga paygambarları kelgende (kee birooloru ıyman keltirip, kopculugu jalgancıga cıgarıskan. Al emi, Kıyamatta) alarga ec bir zulumduk kılınbay, adilettik menen okum kılınat

[48] (Musrikter): “Eger cıncıl bolsoŋor (aytkılacı, o musulmandar, Allaһ bizdi jazalaym degen) osol ubada kacan?”- deset

[49] Aytkın: “Men ozumo Allaһ kaalagandan baska ne payda, ne zıyan jetkire albaymın (men bolgonu siler ucun estetuucumun). Ar bir ummottun belgilengen moonotu bar. Kacan osol moonotu kelgende, alar bir saatka da keciktirilbeyt jana tezdetilbeyt

[50] Aytkın: “Emne dep oyloysuŋar, Allaһtın azabı silerge tundosubu je kunduzubu kelse (siler ucun anın ayırması kancalık?!) Kılmıskerler azaptı emne mınca sasıltırısat

[51] Kiyin (kapıstan) al azap kelgende, (daroo) ıyman keltirdiŋer. Emibi?! (Emi ıymanıŋar kabıl bolboyt. Kec bolup kaldı!) Siler anı sastırbadıŋar bele

[52] Kiyin (Akırette) zaalım adamdarga: “Tuboluk azaptı tatkıla! Siler kılmısıŋarga jarasa gana jazalanasıŋar” - dep aytılat

[53] Jana alar senden: “Usul cındıkpı?” dep surasat. Aytkın: “Ooba, Rabbime ant: bul — cındık! Siler Allaһtı alsız kıla albaysıŋar

[54] Jana (Kıyamatta) ar bir zulumduk kılgan jan ucun but jer juzunun baylıgı (kunoosuno) tolom katarı berilse da, azaptı(n bar ekenin oz kozu menen) korgondo busayman cekse da, alarga ec zulumduk kılınbagan abalda, adilettik menen okum kılınat

[55] O, koŋul burgula! Cınında, asmandar jana jerdegi nersenin bardıgı Allaһka taandık! O, koŋul burgula! Cınında, Allaһtın ubadası — Akıykat! Birok munu alardın kopculugu bilispeyt

[56] Al olturot jana tiriltet. (Mında Aga ec kim serik bolo albayt) Jana Anın Ozuno kaytarılasıŋar

[57] O, adamdar! Silerge Rabbiŋer tarabınan nasaat, kokuroktogu buzuluularga sıpaa, Tuura Jol jana but aalamdar ucun ırayım (bolup Kuraan kitebi) keldi

[58] Ayt: “Allaһtın pazileti (Kuraan) jana ırayımı (din-ıyman) — usular menen suyunussun! Bul alar cogultkan (mal-duyno sıyaktuu) nerselerden jaksı

[59] Ayt: “(O, musrikter!) aytkılacı, Allaһ silerge tusurup bergen ırıskılardı(n birin) aram, (birin) adal kıldıŋar”. Aytkın: “Kabar bergileci, silerge (bul joruguŋarga) Allaһ uruksat berdibi, je Allaһka jalaa jaap jatasıŋarbı

[60] Allaһka jalgandan jalaa jaap jatkan adamdardın Kıyamat Kun jonundo oyu kanday boldu eken? Cınında, Allaһ adamdarga pazilettuu. Birok, adamdardın kopculugu sugur kılıspayt

[61] (O, adamdar!) Siler kanday gana abalda bolbogula, Kuraandan emneni gana okubagıla, kanday gana is jasabagıla — Biz silerdin osol is menen alek bolgonuŋarga Kubo bolup turabız. (O, Muhammad!) Senin Rabbiŋden asmandar jana jerdegi kıpınday nerse da jasıruun bolo albayt. Osol nerseden coŋ je kicine bolgon nerselerdin bardıgı Anık Kitepte (Lauhul-Mahfuzda) jazılıp koyulgan

[62] Ukkula! Cınında, Allaһtın dostoruna (kelecekte) ec korkunuc jok jana alar (otmustogu isterine da) kaygırıspayt

[63] Alar ıyman keltirip, takıba bolgon adamdar

[64] Alar ucun Duynodo jana Akırette suyuncu kabarlar bar. Allaһtın sozdoru (ec kacan) ozgortulboyt. Bul — Uluu Jeŋis

[65] (O, Muhammad) Seni alardın (dinge jana saga bagıttalgan ıpılas) sozdoru kapa kılbasın. Bardık urmat-ızaat Allaһ ucun! Al — Uguucu, Biluucu

[66] Ukkula, cınında asmandar jana jerde bolgondun bardıgı Allaһtın gana mulku. Allaһtan baska “kudaylarga” duba (ibadat) kılıp jatkandar sek-kumondordu gana eerciset jana jalgandardı gana bojomoldosot

[67] Al (Allaһ) silerge anın koynunda beypil dem alısıŋar ucun tundu jana (anda turmus-tiricilik kıluuŋar ucun) jarık kunduzdu cıgarıp berdi. Albette, bul nersede (aŋ-sezim menen) uga bilgen adamdar ucun (Allaһtın kuduretine) belgiler bar

[68] (Kaapırlar) “Allaһtın balası bar” desti. Al (kaapırlardın sıpattoosunan) Taza! Al — Beymuktaj. Asmandar jana jerdegi bardık nerseler Anın mencigi. (O, kaapırlar!) Silerdin aldıŋarda bul sozuŋorgo dalil jok! Emne, siler Allaһ jonundo bilbegen (dalilsiz) nerselerdi suyloy beresiŋerbi

[69] Aytkın: “Allaһka jalgandardı oylop tapkan adamdar (Tozokton) kutuluspayt!”

[70] (Alar ucun) Duynodo (oz jalgandarı menen bir az) paydalanuu bar. Anan, Ozubuzgo (kaytıp) keliset. Anan, alarga kaapırcılıktarı sebeptuu katuu azap tattırabız

[71] (O, Muhammad) Alarga Nuhtun kabarın okup ber: Bir kezde Nuh koomuna (kayrılıp) ayttı: “O, koomum! Eger menin (dinge daavat kılıp, kop jıldar araŋarda) turusum jana Allaһtın ayattarın eskertisim silerge oor kelgen bolso, Allaһka tobokel kıldım, (maga karsı) bardık amal-kucuŋordu jana Allaһka serik kılgan bardık “kudayıŋardı” cogulta bergile. Isiŋer ozuŋorgo belgisiz bolup kalbasın. Anan maga ec moonot berbey, (koluŋardan kelgenin) kılgıla

[72] Eger (nasaattarımdı kabıl albay) ketseŋer, men silerden (dinge cakırganım ucun) akı suraganım jok. Soop-sıylıktı men Allaһtan gana suraymın. Jana men musulmandardan (Allaһtın Ozuno gana moyun sunuuculardan) boluuga buyurulganmın”

[73] Andan soŋ koomu anı (dagı bir iret) “jalgancı” desti. Anan Biz anı jana anı menen birge bolgondordu kemede kutkarıp, (topon suudan kıyragandarga) orunbasar kıldık jana Bizdin ayattarıbızdı “jalgan degenderdi cokturup saldık. Eskertilgen adamdardın akıbalı kanday bolgonun korup koy

[74] Kiyin Biz anın (Nuhtun) artınan (kop) paygambarlardı oz koomdoruna jiberdik. Alar koomdoruna anık dalilderdi (moojizalardı) korgozustu. Birok, alar, (moojizalardı korso da) mından murun “jalgan” degen nerselerine (dinge) ıyman keltirispedi. Biz cekten cıguuculardın jurogun usintip moorlop koyobuz

[75] Andan soŋ paygambarlardın artınan Musa (bin Imran) menen (agası) Harundu Firaun jana anın saray kızmatcılarına, Ozubuzdun moojizalarıbız menen jibergen kezde alar tekeberlenip, kılmısker koom bolup kalıstı

[76] Anan kacan alarga Bizdin aldıbızdan Akıykat kelgende: “Bul — anık sıykır” desti

[77] Musa ayttı: “Silerge Akıykat kelgende (bul — sıykır) dep jatasıŋarbı?! Usul sıykırbı? Sıykırcılar maksattarına jete albayt!”

[78] Alar aytıstı: “Siler bizdi ata-babalar jurgon dinden tosuu ucun jana (bizdin) jerdegi biylik silerge oop kaluu ucun (jana bizdi oz jeribizden cıgarıp jiberuu ucun) keldiŋerbi?! Biz ekooŋo (ec kacan) ıyman keltirbeybiz!””

[79] Anan Firaun ayttı: “Maga (Misir jerindegi) bardık ilimduu sıykırcılardı alıp kelgile!”

[80] Kacan sıykırcılar (Musa menen jarıskanı) kelgende Musa alarga: “Emneni tastoonu kaalasaŋar tastagıla”- dedi

[81] (Sıykırcılar koldorundagı jipterdi, tayakcalardı) tastadı ele, (kadimki ele bultuŋdagan jılandarga oksop kaldı. Anda) Musa ayttı: “Siler jasagan (usul) is (anık) sıykır! Allaһ tez ele anın jalganın cıgarat! Cınında, Allaһ buzukulardın isin oŋdoboyt.»

[82] Allaһ kılmıskerlerge jakpasa da, Ozunun sozdoru menen Akıykattı bekemdep koyot

[83] Musaga (kopculuk) ıyman keltirbedi. Ozunun koomunan bir taypa jas jigitter gana! Firaun menen anın adamdarı alardı (kuc menen) dinden kaytarıp koyuusunan korkkon abalda ıyman keltiristi. (Antkeni,) Firaun jer betinde bagıntuucu (kaarduu) jana cekten cıkkandardın biri ele

[84] Musa ayttı: “O, koomum! Eger Allaһka ıyman keltirgen jana musulman bolsoŋor, (ıyman mildetin atkargıla jana) Allaһka tobokel kılgıla

[85] Alar (Musanın koomu anın sozuno muyup) ayttı: “Allaһka tobokel! O, Rabbi! Bizdi zaalım adamdarga kor (jeŋilgen) kılıp koybo

[86] Jana Oz Irayımıŋ menen bizdi kaapır koomdon kutkar

[87] Biz Musa menen agasına (Haarunga): “Ekooŋ koomuŋar ucun Misirde (ibadat kıluucu) uylordu kurgula jana (eger jalpı ibadatkanada namaz okuuga toskoolduk bolso) oz uyuŋordu ibadatkana kılıp, namaz okugula. Jana adamdarga (jakında kele turgan Allaһtın jardamı tuuraluu) suyunuctuu kabar aytkıla!”-dep vahiy kıldık

[88] Musa ayttı: “O, Rabbim! Sen Firaun menen anın adamdarına (bul) duyno jasoosunda (ar turduu) zıynattardı jana mal-mulktu berdiŋ! O, Rabbim! (Sen duynonu alarga) Ozuŋdun joluŋdan adasıp ketuusu ucun gana bergensiŋ. O, Rabbim! Alardın mal-mulkuno apaat berip, juroktorun katırıp sal! Kacan gana jan cıdagıs azaptı kormoyunco ıyman keltire albay kalıssın

[89] (Anda Allaһ): “Ekooŋordun dubaŋar kabıl boldu. Emi, (diniŋerde) tuz bolup, (daavatıŋardı ulantıp) ilimsiz adamdardın joluna eercibegile!”-dedi

[90] Biz Israyil urpaktarın deŋizden (aman-esen) otkorduk. Firaun menen anın askerleri zulumduk jana dusmandık kıluu ucun alardı kuup keldi. Kacan gana Firaun (deŋizge) cogo bastaganda: “Iyman keltirdim! Cın ele, Israyil urpaktarı isengen Allaһdan baska kuday jok! Men da musulmandardan birimin!”-dedi

[91] Emibi?! Kecee ele kunookor bolup, buzukulardan bolup jurduŋ ele

[92] Bugun (seni olturup, birok) deneŋdi kutkarabız, senden kiyinkilerge sabak bolusu ucun. Cınında, kopculuk adamdar bizdin ayattarıbızdan kabarsız kalıskan

[93] Biz Israyil urpaktarın eŋ mıktı orundarga (Firaundan kalgan kooz jerlerge) ornosturup, taza-pakiza nerselerden ırıskı berdik. Alar kacan ozdoruno ilim (ıyık kitep) kelgenge ceyin (cındık jonundo) talasıp-tartısıskan jok. Cınında, (O, Muhammad,) Senin Rabbiŋ, alardın arasındagı talaskan nerselerine Kıyamat Kundo Ozu okum cıgarat

[94] (O, Muhammad) Eger Biz saga tusurgon nersede (tuurabı je tuura emespi dep) ekilenip kalsaŋ, ozuŋdon murunku kitepti (Toorat, Injildi) okugan (ınsaptuu) adamdardan sura.! Anıgında, saga Rabbiŋden Akıykat (Kuraan) keldi. Emi sen sektenuuculordon bolbogun

[95] Jana sen Allaһtın ayattarın “jalgan” degen adamdardan bolbogun! Anda zıyan tartuuculardan bolup kalasıŋ

[96] Cınında, Rabbiŋdin sozu (azabı alarga kelisi) cındık bolup kalgan adamdar ıyman keltirispeyt

[97] Eger alarga (Allaһtan) bardık dalil-moojizalar kelse da, jan kıynoocu azaptı (oz kozdoru menen) kormoyunco ınanıspayt

[98] (Basına azap kele jatkanın korup) ıyman keltirse, al ıymanı ozuno payda bergen el-jurt jok, bir gana Yunustun koomunan baska. (Yunustun koomu azaptı korup) ıyman keltirdi ele, Biz alardan duyno jasoosundagı korduk azabın arıltıp koyduk jana (belgiluu) bir ubakıtka ceyin (jasoo menen) paydalandırdık

[99] (O, Muhammad) Eger senin Rabbiŋ kaalasa jer betindegi bardık adamdar (biri kalbay) ıyman keltirismek.? Emne, sen adamdar (oz ıktıyarı menen) ıymanga kelgenge ceyin ele alardı majburlayın dep turasıŋbı

[100] Allaһtın kaaloo-uruksatısız ec bir jan ıymanduu bolo albayt. Al emi, akılın istetpegen adamdardı (Allaһ Taala) azapka (duusar) kılat

[101] (O, Muhammad) Aytkın: “Asmandar jana jerdegi (Anın kuduretine belgi bolgon) nerselerge karagıla. Birok, (bul) belgiler jana (azaptan) estetuulor ıymansız adamdarga payda berbeyt

[102] (Kaapırlar) ozdorunon murun otkon kaapırlardın kununo oksos (azaptuu) kundu gana kutup jatısat. (Alarga nasaat payda berbey kaldı. Osonduktan,) alarga «kuto bergile, men da siler menen birge (silerdin azapka joluguuŋardı) kutuuculordun birimin» dep aytkın

[103] (Azap kelgenden) kiyin Biz Oz paygambarlarıbızdı jana ıyman keltirgen adamdardı kutkarabız. Iymanduu adamdardı usintip kutkaruu - Biz ucun mildet

[104] Aytkın: “O, adamdar! Eger menin dinimden kumon sanasaŋar, men Allaһtan baska siler ibadat kılıp jatkan “kudaylarga” ibadat kılbaymın. Birok, silerdi olturo turgan Allaһka ibadat kılamın jana men momundardan boluuga buyurulgamın

[105] (O, Muhammad) juzuŋdu eŋ tuura Dinge bur jana musrikterden bolbo

[106] Allaһtan baska ozuŋo ne payda, ne zıyan jetkire albagan “kudaylarga” duba kılba! Eger osentcu bolsoŋ, anda sen zaalımdardan (musrikterden) bolup kalasıŋ

[107] Eger Allaһ seni bir zıyan menen karmasa, anı Ozunon baska ec kim arılta albayt. A, eger saga Allaһ bir jaksılıktı kaalasa, Anın paziletine ec kim toskool bolo albayt. Allaһtın jaksılıgı pendelerinin arasınan Ozu kaalagandarına jetet. Al — Kecirimduu, Irayımduu

[108] Aytkın: “O, adamdar! Silerge Rabbiŋer tarabınan Akıykat (Kuraan) keldi. Kim (anın okumu menen jasap) Tuura Jol tapkan bolso — oz paydasına. Kim adassa — ozunun gana zıyanına. Men siler ucun (isiŋerdi tekserip juruucu) okul emesmin»

[109] Ozuŋo vahiy kılıngan nerseni (Kuraandı) gana eercip, (eger seni biroo “jalgancı” dese, araŋarda) Allaһ okum kılganga ceyin sabır kıl. Al - okum kıluuculardın mıktısı

[1] Alif, Laam, Raa. Bul kiteptin ayattarı (ec kacan buzulbay turgan kılıp) bekemdeldi jana Daanısman, Kabardar (Allaһ) tarabınan (eŋ jogorku deŋgeelde) bayan kılındı

[2] (Munun sebebi) Allaһtan baska “kudaylarga ibadat kılbasıŋar ucun. Cınında, men silerge Allaһ tarabınan (jiberilgen) estetuucu jana kus kabar beruucumun

[3] Jasagan kunooŋordu keciruusun surap, Allaһka jalbargıla jana (“ekinci kaytalabaymın” dep) tooba kılgıla! (Osondo) silerdi, belgilengen ubakıtka ceyin eŋ sonun ırıskılar menen paydalantat jana ar bir pazilettuu (ihsan-sadakaluu) adamga Ozunun paziletinen beret. Eger juz uyrup ketseŋer, men silerge Uluu Kundun (Kıyamattın) azabı jetip kaluusunan korkomun

[4] Bardıgıŋardın kaytısıŋar — Allaһka! Al — ar nersege kudurettuu

[5] Ukkula, alar Allaһka bildirbes ucun kokuroktorun(dogu kaapırlıktarın) jasırısat. Ukkula, eger alar (kokurogunun ustunon) kiyimderin orop alsa da Allaһ bardık sırların jana askere nerselerin bilip turat. Cınında, Al koodondordu eelegen sırlardı Biluucu

[6] Jer betinde (suu tubundo jana aba meykindiginde) kıbıragandın baarının ırıskısı Allaһtın kepildiginde. Al alardın jatar jerin dagı baraar jerin dagı bilet. Bardıgı acık-aykın Kitepte (Lavhul-Mahfuzda jazılgan)

[7] Alasmandardı jana jerdi altı kundo jaratkan. Anın Arsı suunun ustundo ele. Kimiŋerdin amalıŋar jaksıraak ekenin sınas ucun. (O, Muhammad) Eger sen: “Siler albette, olgonuŋordon kiyin kayra tirilesiŋer” deseŋ, kaapır adamdar: “Bul anık sıykırdan baska emes” deset

[8] Eger Biz azap beruunu alardan belgiluu moonotko ceyin keciktirsek (sıldıŋdasıp): “Anı emne keciktirdi eken?” -deset. Ukkula, (azap) kelgende alardan kaytpayt jana alarga sıldıŋdagan nerseleri tusot

[9] Eger Biz insanga ırıskılarıbızdı(n daamın) tattırıp, kiyin anı alıp koysok (Bizden) umutsuz jana sugursuz bolup kalat

[10] Al emi, basına tuskon oor kundordun artınan (kop-kop) neemattarıbızdı(n daamın) tattırsak “Oor kundor ottu (emi kelbeyt)” dep mancırkap, biroonu nazarına ilbey kalat

[11] Al emi, (masakattuu kundordo) sabırduu bolup, salih-jaksı amaldardı kılgan adamdar (anday emes.) Alarga Allaһtın kecirimi jana coŋ sooptor bar

[12] (O, Muhammad, musrikterdin) “Aga asmandan kazına tusso je asmandan periste (ucup) kelse bolboyt bele” degen sozdoru sebeptuu balkim, Senin juroguŋ sıgılıp, ozuŋo vahiy kılıngan kee bir ayattardı tastagıŋ keleer. (Kapa bolbo jana anday kılba) sen — estetuucusuŋ. Allaһ ar nersenin saktoocusu

[13] Je bolboso alar (Kuraandı Muhammad) oylop cıgargan desebi? Aytkın: «Eger sozuŋor cın bolso, Allaһtan baska cakıra alganıŋardın baarın jardamga cakırıp, usuga oksos On daana “oylop cıgarılgan suro” keltirgileci, kana

[14] Eger (jardamga cakırgan kıyındarıŋar) silerge joop berbese, anda, bilip koygula: bul (Kuraan) Allaһtın ilimi menen tuskon! Ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Anın Ozu bar! Emi, musulman bolosuŋarbı?»

[15] Kim usul duyno jasoosun jana anın zıynattarın kaalasa, alarga (kaalagan) isterin usul duynodo toluktap berebiz. Jana alar kem bolboy jasasat

[16] Birok, alarga Akırette Tozok otunan baska ec nerse jok! Jana duynodo jasagan, atkargan isteri “kuyup”, paydasız bolup kalat

[17] Rabbisi tarabınan anık dalildi (Kuraandı) karmagan, al dalilin Rabbi tarabınan (dagı bir) kubo (taza akıl) kostogon, andan murdaraak jolbascı jana ırayım bolgon Musanın Kitebi (Toorat dagı tastıktagan) adamdar! (Tuura Jol tabuucubu je dalil karmabay ele adasıp jurgondorbu?) Osol (dalil karmagan) adamdar aga (Kuraanga) ıyman keltiriset. (Ar turduu) taypalardan kim buga kaapır bolso aga ubada kılıngan jer — Tozok. Sen (O, Muhammad) andan kumon sanaba. Al — Rabbiŋden kelgen Akıykat. Birok, adamdardın kopculugu ıyman keltirispeyt

[18] Allaһka jalaa japkandardan koburook zaalım bolgon kim bar?! Alar (Kıyamatta) Rabbisine jolukturulat jana (bardık) kubolor: “Rabbisine jalgan jalaa japkandar — usular!” deset. Ukkula, zaalımdarga Allaһtın naalatı bolsun

[19] (Zaalımdar adamdardı) Allaһtın jolunan tosup, anı (oz kaalooloruna karay) buruunu kaalasat. Alar Akıretke tap-takır isenbegen adamdar

[20] Alar jer betinde (Allaһtın okumunon) kacıp kutula alıspayt jana alarga Allaһtan baska jardamcı da jok. Alarga (ozdoruno kosup baskalardı da adastırganı sebeptuu) kosumca azap berilet. Alar (Akıykattı jek korup, anı) ukkanga da, korgongo da jarabay kalıstı

[21] Alar ozdoruno zıyan kılgan adamdar. Jana (Kıyamat jazası mezgilinde) oylop tapkan “kudayları” alardan jok bolup ketet

[22] Ec seksiz alar Akırette eŋ kop zıyan tartuucular

[23] Iyman keltirip, sooptuu isterdi jasagan jana Rabbisine moyun sungan adamdar Beyis eeleri bolup, anda tuboluk kalısat

[24] Bul eki taypanın (sorduular menen baktıluulardın) misalı sokur, duloy menen koruucu, uguucu adamga oksos. Usul ekoonu teŋestirip bolobu? Esiŋerge kelbeysiŋerbi

[25] Biz Nuhtu oz koomuna elci kılıp jiberdik. (Al ayttı:) “Men silerge anık estetuucumun

[26] Allaһtan baskaga ibadat kılbasıŋardı (eskertemin.) Men silerdin basıŋarga kıynoocu Kundun azabı tusup kaluusunan korkomun”

[27] Anın koomunun arasındagı kaapır bolgon uruu bascıları: “Bizdin oyubuzca, sen biz sıyaktuu ele adamsıŋ. Biz senin artıŋdan akılsız kedeyler gana eercigenin korup turabız. Bizden artıkca jeriŋerdi ec korboy jatabız, teskerisince biz silerdi jalgancılar dep kumon kılabız”-desti

[28] (Nuh) ayttı: “O, koomum! Aytkılacı, eger men Rabbimden kelgen anık dalilge ee bolsom jana maga Andan ırayım — paygambarcılık kelgen bolso, a birok, bul silerge biline elek bolso, siler anı jaman korup tursaŋar dele, biz silerdi aga majburlamak belek

[29] O,koomum! Men (dinge) daavat kılganım ucun silerden mal-duyno surabaymın. Maga soop- sıylıktı Allaһ beret. Men ıymanga kelgenderdi kuup jiberbeymin.! Alar Rabbisine joluguucu (jana andan Beyis sıylıgın aluucu) adamdar. Birok, men silerdin naadan koom ekeniŋerdi korup turamın

[30] O, koomum! Eger men al adamdardı aydap jibersem, Allaһtın (azabınan kutuluuga) maga kim jardam bere alat?! Oylonboysuŋarbı

[31] Men silerge: “Mende Allaһtın kazınaları bar” debeymin. Men kayıptı da bilbeymin (anı bir Allaһtan baska ec kim bilbeyt). Jana “men peristemin” dep da aytpaymın. Jana... Siler kozuŋorgo ilbegen (bey-becara) adamdar jonundo: “Allaһ alarga jaksılık (Beyis) berbeyt” dey albaymın. (Eger ıymandarı ıkılastuu bolso, albette, beret) Alardın jan-dilindegi nerselerdi Allaһ koburook bilet. Men (eger siler kaalagandı aytsam) anda, men zaalımdardan bolup kalmakmın. Musrik-kaapırlar Nuh aleyhi salamdan ozdoru talap kılgan jooptu alalbay kalgandan kiyin mınday

[32] desti: “O, Nuh! Biz menen kop talastıŋ! Eger sozuŋdo cıncıl bolsoŋ, bizge ubada kılganıŋdı (azaptı) keltirci kana!”

[33] (Anda Nuh): “Anı silerge eger kaalasa, Allaһ gana keltiret. Anda (Allaһ Taalaga) alıŋar jetpey kalat

[34] Eger Allaһ silerdi adastıruunu kaalagan bolso, men silerge nasaat aytuunu kaalasam da, nasaatım silerge payda berbeyt. Al silerdin Rabbiŋer jana Ozuno kaytarılasıŋar”- dedi

[35] Je alar: “(Nuh) Allaһka jalgan-jalaa aytıp jatat” desebi? Ayt: “Eger men jalgan aytsam, kunoom oz moynumda. Birok, men silerdin kunooŋorgo joop berbeymin”

[36] (Nuhka vahiy kılındı: “Koomuŋdun arasınan murda ıyman keltirgenderinen baska ec kim ıyman keltirbeyt.) Birok, alardın (kaapırlık) isteri sebeptuu kaygırba. (Allaһ sazayın beret)

[37] (O, Nuh!) Bizdin Koz aldıbızda vahiy-taalimibiz boyunca (coŋ) keme jasa jana zaalım adamdar(dı olturuu) jonundo maga kayrılbay ele koy. (Tagdırdagı «is» butkon:) Alar — cokturulgondor

[38] (Anan Nuh) keme jasay bastadı. Ar kacan (anın) aldınan koomunun adamdarı otkondo, anı sıldıŋdastı. (Anda Nuh): “Eger (azır) bizdi mazaktasaŋar, biz da silerdi ozuŋordoy mazaktaybız

[39] Siler tez ele kimge (usul duynodo) kor kıluucu azap jana (Akırette) kimderge tuboluk azap kelisin bilip alasıŋar”- dedi

[40] Kacan gana Bizdin (tagdırda belgilegen) buyrugubuz kelip, (asmandan sel kuyulup, bardık jerden, jadagalsa ottun “uyugu” bolgon) tandırlar(dın oozunan da orgustap suu) atırılıp cıkkanda, Biz ayttık: «(O, Nuh!) Kemeŋe ar turduu aybanattardan ekiden juptardı, uy-buloŋdu jana ıyman keltirgenderdi cıgar. Al emi, Bizdin (“aga olum” degen) sozubuz jetken adamdardı (cıgarba!)» Aga bir az ele kisiler ıyman keltirgen bolcu

[41] (Nuh) ayttı: «kemege cıkkıla! Anın jurusu da, toktosu da Allaһtın ısımı menen. Cınında, Rabbim - Kecirimduu, Irayımduu!»

[42] Jana keme toolordoy tolkundardın ustundo suzup baratkanda Nuh (ıymanduulardan) ajırap kalgan uuluna: “O, uulum, biz menen birge kemege cık! Kaapırlar menen bolbo! (Anda sen dagı cogup olosuŋ)”- dedi

[43] (Balası atasına isenbey): “Men toonun basına cıgıp ketemin. Al meni suudan saktap kalat”-dedi. (Nuh) ayttı: “Bugun Allaһtın buyrugunan kutultuucu jok. Ozu ırayım kılgandar gana (kutulat.) (Anan) ekoonun arasın tolkun bolup koydu jana (uulu, kaapır bolgonu sebeptuu) cokturulgondordon boldu

[44] (Kiyin Allaһtın buyrugu) aytıldı: “O, jer, suuŋdu tart! O, asman, (jamgırdı) toktot!” Osentip, suu tartıldı jana okum atkarıldı. (Keme) Judiy toosunun ustundo toktop kaldı jana “zaalımdarga olum!” degen naalat aytıldı

[45] Anan Nuh Rabbisine (biyik dobus menen) jalbardı: “Rabbim-ay! Uulum menin uy-bulomdon go!? Senin ubadaŋ akıykat go!? Sen eŋ adilet okum kıluucusun go!?”

[46] (Allaһ) ayttı: “O, Nuh! Al senin uy-buloŋdon emes! Cınında, bul (senin kaapırga jan tartısıŋ) jaksı is emes! Ozuŋ (akıbetin) bilbegen nerselerdi menden tilebe! Men saga naadandardan bolbosuŋdu nasaat kılamın”

[47] Ayttı: “O, Rabbim! Men ozum bilbegen nerseni Senden suraganımdın jamandıgınan Ozuŋdon korgoo tileymin! Eger Sen meni kecirip, ırayım kılbasaŋ, zıyan tartuuculardan bolup kalamın

[48] Aytıldı: “O, Nuh Biz taraptan berilgen amandık menen jana saga, seni menen (kemede) birge bolgondorgo berilgen berekeler menen (jerge) tuskun. Dagı el-uluttar (bolot). Biz alardı (ar turduu) neemattar menen paydalantabız. (Eger sugur-ibadat kılıspasa) kiyin alardı Biz taraptan kelgen kıynoocu azap karmayt

[49] (O, Muhammad!) Bular Biz saga vahiy kılgan kayıp kabarları. Mından murun alardı sen bilbeyt eleŋ, koomuŋ da bilbeyt ele. Emi, sabırduu bol. Cınında, akıbet-natıyja takıbaa kisilerdin paydasına

[50] Jana Biz (Yemen) jerindegi) Aad eline, ozdorunun buradarları Huddu Paygambar kılıp jiberdik. Al ayttı: «O, koomum! Allaһtın Ozuno ibadat kılgıla! Silerge Andan bolok sıyınuuga tatıktuu kuday jok! Siler (jalgan “kudaylardı”) oylop cıgargan (musrik) ekensiŋer

[51] O, koomum! Men ozumdun daavatım ucun silerden akı surabaymın. Maga soop-sıylık beruu meni jaratkan Allaһtın vazıypası. Akılıŋardı istetpeysiŋerbi

[52] O, koomum! (Otkondogu kunooŋorgo) Rabbiŋerden kecirim surap, tooba kılgıla! (Osondo) Al ustuŋorgo nosorlogon (berekeluu) jamgırlardı jiberet, kubatıŋarga dagı kubat kosot. (Iymanga kelgile!) Kunookor bolup teskeri baspagıla!”

[53] (Musrikter) aytıstı: “O, Hud, bizge dalil (moojiza) alıp kelbediŋ. Senin sozuŋ menen biz kudaylarıbızdı tastabaybız jana saga ıyman keltirbeybiz

[54] Biz “seni kudaylarıbızdan biri jindi kılıp koyuptur” degenden baska ec nerse aytalbaybız. (Hud) ayttı: “Men Allaһtı kubo kılamın jana siler da kubo bolup koygula: Men alısmın, (siler) serik kılıp jatkan kudayıŋardan

[55] Allaһtı tastap! Emi maga (koluŋardan kelgen) bardık amalıŋardı ec keciktirbey jasay bergile

[56] Menin jana silerdin Rabbiŋer — Allaһka ozumdu tapsırdım. Allaһ maŋdayınan mıkcıbagan (Oz okumun otkorbogon) ec bir jan jok! Cınında, menin Rabbim Tuura Jol ustundo

[57] Eger juz bursaŋar (ozuŋordon korgulo). Men silerge ozum alıp kelgen nerseni (dindi) jetkirdim (jana mildetimdi atkardım). Emi Rabbim orduŋarga baska bir (Ozuno moyun suna turgan) koomdu keltiret. (Siler kaapırlıgıŋar menen) Allaһka ec kanday zıyan keltire albaysıŋar. Cınında, Rabbim - ar nerseni Saktoocu

[58] Jana kacan gana Bizdin buyrugubuz (katuu samal) kelgende Hud jana anı menen birge bolgon ıymanduulardı Oz ırayımıbız menen kutkardık. Biz alardı katuu azaptan kutkardık

[59] Mına bul (Allaһ jazalagan) Aad koomu Rabbisinin ayattarın cetke kagıp, paygambarlarına kunookor bolup, ar bir toŋmoyun, tekeber adamdarga eercip kalgan ele

[60] Alardı bul duynodo da Kıyamatta da naalat kostop jurot. Ukkula! Cınında, Aad koomu Rabbisine kaapır boldu! Ukkula, Huddun koomu Aadga olum

[61] Jana Samud koomuna ozdorunun buradarı Salihtı (paygambar kılıp) jiberdik. Al ayttı: “O, menin koomum! Allaһtın Ozuno ibadat kılgıla! Silerge (jerde da, asmanda da) Andan baska Kuday jok. Al silerdi jerden (topuraktan) jaratıp, anın ustundo jasatıp koydu. Allaһtan kecirim suragıla jana tooba menen Ozuno kaytkıla! Akıykatta, menin Rabbim jakın jana (dubalarga) joop beruucu

[62] (Kaapırlar) ayttı: O, Salih, sen bizdin arabızda mından murun (koptu) umuttondurgon (jaksı, adeptuu adam) bolcusuŋ. Emi sen bizdi ata-babalarıbız sıyıngan kudaylarga sıyınuudan kaytarasıŋbı?! Sen daavat kılıp jatkan diniŋden biz sektenip kaldık

[63] (Salih) ayttı: “O, koomum! Aytkılacı, men Rabbim tarabınan anık dalil ustundo bolsom jana Al maga Ozunun ırayımın — paygambarcılıgın bergen bolso, (silerdin dalilsiz “kudayıŋarga” ıraazı bolup) Aga (Allaһka) kunoo kılsam, Allaһtın azabınan maga kim jardam bere alat?! Siler (bul talabıŋar menen) maga zıyandan baska nerseni koboytpoysuŋor!?”

[64] “O, koomum! Mına bul too siler ucun Allaһtın belgisi. Anı jon (oz erkine) koygula. Allaһtın jerinde ottop juro bersin. Aga ec jamandık kıla korbogulo! Antseŋer, silerge jakın(da) azap jetet!”

[65] (Birok, kaapırlar) toonu soyup jiberisti ele (Salih) ayttı: “Koroo-jayıŋarda uc kun (jasoo neematınan) paydalana turgula. (uc kundon soŋ Allaһtın azabı kelet) bul — akıykat ubada

[66] Kacan Bizdin buyrugubuz (azap) kelgen ubakıtta Biz Salih menen ıyman keltirgen adamdardı Oz ırayımıbız menen (azaptan) jana osol kundun sermendeliginen asırap kaldık. Albette, senin Rabbiŋ - Kubattuu, Kudurettuu

[67] Jana zaalım (kaapır) bolgon adamdardı katuu dobus (ac kıykırık) karmadı. Bardıgı (juroktoru jarılıp) ordu-ordunda kırılıp kalıstı

[68] Alar bul jerlerde jasabaganday bolup (kırılıp) kalıstı! Koŋul burgula, Samud koomu Rabbisine kaapır boldu ele! Ukkula, Samudka olum

[69] Bizdin (periste) elcileribiz Ibrahimge (adam keypinde) kus kabar alıp kelgende, aga salam aytıstı. “Salam”-dedi (Ibrahim) jana daroo kuurulgan muzoonu(n etin) alıp keldi (dagı, «jebeysiŋerbi?» dedi)

[70] Alardın kolu tamakka sozulbay turganın korgondo (bir jamandık menen kelisken bolbosun dep), alardan sek sanap, kooptono tustu. (Anda) alar: “Korkpogun, biz Lut koomuna jiberilgen (azaptoocu) elciler bolobuz” -desti

[71] Ibrahimdin ayalı (kızmat kılıp) turgan. (Bolgon sozdu ugup) kulup jiberdi. Biz (peristeler arkıluu) aga (jakında toroy turgan balası) Ishaktın jana Ishaktın artınan (jarık duynogo jarala turgan neberesi) Yakubdun kuskabarın bildirdik

[72] Al (taŋırkap, isengisi kelbey): «Sorum kursun! Men toroyt bekenmin?! Ozum kempir, bul erim cal bolup kalgan bolsok?! Bul kızık nerse go!» dedi

[73] (Peristeler) aytıstı: “Allaһtın buyruguna taŋ kalasıŋbı? O, (kuttuu) uy-bulo! Silerge Allaһtın ırayım, berekeleri togulsun! Al — Daŋazaluu, Uluk

[74] Ibrahimdin kooptonuusu tarap, aga kus kabar kelgende Biz (jibergen peristeler) menen Lut koomu jonundo talasa bastadı

[75] Cınında Ibrahim peyili jumsak, Allaһka oto berilgen ibadatcı kisi ele

[76] “O, Ibrahim bul talastı koy. Antkeni, Rabbiŋdin okumu ecak ele kelgen. Alarga kaytarılgıs azap sozsuz kelet!”

[77] Bizdin elcileribiz (Ibrahimden cıgıp) Lutka kelgende, bular(dın kelisi) sebeptuu kapalanıp jana kıjaalat bolup “Bul oor kun bolot go!” dedi

[78] Mından murun buzuk isterdi (bacabazdık) kılıp jurgon koomunun adamdarı anın (uyunun) aldına curkagan boydon jetip kelisti (jana “jas jigitterge” suktanıp turustu). “Oo, koomum — dedi Lut — (bul aram isten koro) mına bul menin kızdarım (menen bolgonuŋar) tazaraak siler ucun. Allaһtan korkkula!! Meni meymandarımdın aldında sermende kılbagıla! Silerdin araŋarda akılı soo adam kalgan emespi

[79] Aytıstı: “Kızdarıŋa bizdin kaaloobuz jok ekenin bilesiŋ. Cının aytkanda, biz emneni kaalap jatkanıbızdı bilip ele turasıŋ da

[80] (Anda Lut mınday) dedi: “(Eh,) silerge kubatım jetkende je bolboso, jolonoor bekem tiregim (jookerlerim) bolgondo kana, ataganat!”

[81] (Osondo jigit keypindegi peristeler) ayttı: “O, Lut! Biz Rabbiŋdin elcileri bolobuz. Alar saga katıla albayt. Sen tundun (taŋga jakın) bir bolugundo uy-buloŋdu (ayıldan) cıgarıp ket. Ec kimiŋer artına karabasın! Bir gana ayalıŋdı (kutkaruuga araket kılba). Cınında, alarga (kaapırlarga) jetuucu azap aga da jetet.? Alardın (olturuluu) ubadaları taŋga maal. Taŋ mezgili jakın emespi!”

[82] Anan, Bizdin (azap jonundogu) buyrugubuz kelgende, (ayıldın) astın ustuno toŋkorup, asmandan toktoosuz copo-tas jaadırdık

[83] Al tastar Rabbiŋdin aldında (azap belgileri menen) belgilengen. Mınday azaptar (ar kaysıl zamandagı Lut koomu sıyaktuu) zaalımdardan alıs emes

[84] Madyan koomuna! oz buradarları Suaybdı (paygambar kılıp) jiberdik. Al ayttı: “Oo, koomum! Allaһka (ec nerseni serik kospoy) ibadat kılgıla! Siler ucun Andan baska sıyınuuga tatıktuu kuday jok! Olcogondo jana tartkanda kemitpegile! Men silerde jaksılıktı (bay-bardar turmustu) korup turamın. Silerdin ustuŋorgo orop aluucu kundun azabı tusuusunon korkomun

[85] O, menin koomum! Olcoonu, tarazanı adilettik menen toluk tartkıla! Adamdardın nerselerin kımtıp kalbagıla” jana jer betinde (toktoosuz) buzukuluk kılıp jurbogulo

[86] Eger ıymanduu bolsoŋor, siler ucun (adal — taza emgegiŋerden) Allaһ kaltırgan nerseler jaksı. (Emi, ozuŋordu oŋdogula) men silerdin ustuŋordo korukcu emesmin

[87] (Alar) aytıstı: “O, Suayb! Bizge, ata-babalarıbız sıyıngan kudaylardı (tastoonu) je oz malıbızda (soodabızda) ozubuz kaalaganday is kıluunu toktotuunu senin namazıŋ buyurup jatabı? Sen emne, (bizdin ata-babalarıbızdan da) aykol jana Tuura Jol tapkıc bolup kaldıŋbı

[88] (Suayb) ayttı: «Aytkılacı, O, koomum, eger men Rabbimden kelgen bir aykın dalildin ustundo bolsom jana Al meni Ozunun jaksı ırıskı-mulku menen sıylagan bolsocu?! Men ozum kaytargan nersege ozum karsı cıguunu kaalabaym. Men (silerdin buzuk abalıŋardı) kuduretim jetisince oŋdoonu gana kaalap jatam. Maksatka jetuumo Allaһ gana jardam beret. (Osonduktan,) Ozuno moyun sunup, Ozuno gana tobokel kılamın

[89] O, koomum! Maga (bul) karsı cıguuŋar, Nuhtun, Huddun jana Salihtın (kaapır) koomdoruna jetken azaptın silerge da jetip kaluusuna sebep bolup jurbosun! Lut koomu(nun jasagan jeri jana zamanı) silerge alıs emes go

[90] (Esiŋerdin barında) Rabbiŋerden kunooŋordu(n kecirilisin) surap, Ozuno tooba kılıp kalgıla! Albette, Menin Rabbim - (tooba kılgandarga) Irayımduu jana ıymanduulardı Suyuucu»

[91] Alar ayttı: “O, Suayb! Kop sozdoruŋdu tusunboy turabız. Jana biz seni arabızdagı alsız adam katarı korobuz. Eger uruu-jamaatıŋ bolbogondo seni tasbaraŋ kılıp tastayt elek. Ozuŋ bizge kadırluu adam emessiŋ

[92] (Suayb) ayttı: «O, koomum! Silerge menin uruu-jamaatım Allaһdan da kadırluubu? Anı(n buyruktarın) artıŋarga tastap koyduŋar?! Menin Rabbim bardık isiŋerdi orop (bilip) aluucu

[93] O, koomum! (Anda) Oz bilgeniŋerdi jasap juro bergile, men da (oz bilgenimdi) jasaymın. Kimge sermende kıluucu azap kelisin jana kim jalgancı ekenin tez ele bilip alasıŋar. Kutkulo, men da siler menen coguu kutoyun.»

[94] Kacan alarga Bizdin buyrugubuz (azap) kelgen cakta Suayb jana anı menen birge bolgon momundardı Oz ırayımıbız menen kutkardık. Al emi, zulum (kaapırcılık) jasagan adamdardı katuu dobus (ac aykırık) “karmap”, bardık kaapırlar oz koroo-jaylarında kıyrap

[95] Al jerde jasabaganday bolup kalıstı Koŋul burgula! Samud koomu kırılganday, kırılsın Madyan

[96] Biz Musanı Oz moojizalarıbız jana aykın dalil menen jiberdik

[97] Firaun jana anın (saray) adamdarına. Alar (saray adamdarı) Firaundun amirine moyun sunustu. A, Firaundun isi (okumu) tuura emes bolcu

[98] Al (Firaun) Kıyamatta oz koomun jetelep, Tozokko alıp kelet. Bul keluu kanday jaman

[99] Alardı usul duynodo da, Kıyamatta da naalat kostop jurot. Kanday gana jaman kosuluu

[100] (O, Muhammad) Bular Biz saga ikaya kılıp bergen saarlardın kabarları. Alardan kee birleri(nin urandıları) turat. Kee birleri tep-tegiz bolup kalgan

[101] Alarga Biz zulumduk kılbadık, birok (sirk, toŋmoyunduk jana kaapırcılıktarı sebeptuu) ozdoruno-ozdoruno zulumduk kılıstı. Alarga Rabbiŋdin buyrugu (azabı) kelgende, Allaһtan baska jalbargan “kudayları” ec jardam bere albay kaldı jana alarga zıyandan baska nerseni kosumca kıla albadı

[102] Senin Rabbiŋ saarlardı (azap menen) karmaganda mına usintip karmayt. Alar zaalım bolcu. Cınında, Anın azabı jan oorutuucu, katuu

[103] Cınında, bul(aytılgand)arda Akıret azabınan korkkondor ucun ulgu-sabaktar bar. Bul (Akıret) adamdar cogultuluucu Kun! Bul — kubo boluna turgan Kun

[104] Biz bul Kundu sanaktuu kundorgo (duyno jasoosu butkongo ceyin) gana keciktirebiz

[105] (Osol Kun) kelgende, Anın uruksatı bolmoyunca ec kim suyloboyt. (Al kundo) adamdardan baktıluusu da baktısızdarı da bolot

[106] Al emi, baktısız adamdar Tozokto! Anda alardın (jurok usutkon) okuruk-bakırıktarı bar

[107] Alar anda asmandar jana Jer turguca (tuboluk) kalısat. Bir gana Rabbiŋ kaalagan (bul duynodo jasagan jana Tozokko kire elek) mezgilde gana (anda boluspayt.) Albette, senin Rabbiŋ kaalagan nersesin jasoocu

[108] Al emi, baktıluular bolso, jer-asmandar turganga ceyin, tuboluk Beyiste bolusat. Bir gana Rabbiŋ kaalagan (bul duynodo jasagan jana Beyiske kire elek) mezgilde boluspayt. Tugongus sıylık bolgonu ucun

[109] (O, Muhammad) Tigi (musrik) adamdar ibadat kılıp jatkan nerselerden ec kumon sanaba. Alar murunku ata-babaları sıyınganı sıyaktuu sıyınıp jatısat. (Tozokko da osolor kirgendey kiriset) Birok, Biz alardın (bul duynodogu) nasipterin kıskartpay ele berdik

[110] Biz Musaga Kitepti (Toorattı) berdik ele, al jonundo talas payda boldu. Eger Senin Rabbiŋ tarabınan (jaza Kıyamatta bolusu jonundogu) Soz(u) bolbogondo alardın arasında(gı zaalımdarına osol zamat azap beruu menen) okum kılınmak. Cınında alar andan (Kuraandan) da kumon sanasuuda

[111] Albette, senin Rabbiŋ (Kıyamatta) alardın ar birine amaldarın(a jarasa sıylık je jazasın) toluk beret. Al (Allaһ) alardın bardık isterinen kabardar

[112] (O, Muhammad) sen jana seni menen bolgon tooba kılgandar (din-isenimiŋerde Kuraanda) buyurulganday tuz bolgula! Cekten cıga korbogulo! Al (Allah) emne kılganıŋardı Koruucu

[113] Zaalım (kaapır) adamdarga jan tartpagıla. (Eger alarga bolussaŋar) silerdi Tozok karmayt jana Allaһtan baska ec bir dos tappay, jardamsız kalasıŋar

[114] (O, Muhammad!) Kunduzdun eki tarabında (tusko ceyin jana tuston kiyin) jana tundun bir bolugundo namaz oku!! Cınında jaksılıktar jamandıktardı (kunoolordu) ketiret. Bul — eskeruucu adamdar ucun eskertuu

[115] Sabır kıl. Allaһ jaksılık kıluuculardın soobun tekke ketirbeyt

[116] Eger silerden murunku (apaattan kırılgan) muundardın arasında jerde buzukuluk kıluudan kaytara turgan jaksı kisilerden (bir az) kalgan bolso, (alar baskalardı da daavat kılmak jana jalpı apaattan kutulup kalısmak) Al emi Biz (apaattan) kutkargandardın arasında andaylar oto seyrek boldu. Zaalımdar kumar-lazzattarga berilip, kunoo-kılmıs jasoocular(dan) bolup kalıstı (natıyjada bastarına Allaһtın azabı tustu)

[117] Senin Rabbiŋ ec kacan elderi agartuucu bolgon saarlardı adiletsizdik menen kıyratkan emes

[118] (O, Muhammad) Eger Rabbiŋ kaalasa, bardık adamdardı bir dinde (Islamda) kılıp koymok. Birok, azırkıga ceyin ar kanday (dinde) kaluuda

[119] Ozu ırayım kılgandardan baskaları. Allaһ adamdardı usunday (kee biri akıykatka, kee biri jalganga eerciy turgan) bolusu ucun jarattı. Rabbiŋdin: “(Kaapır bolgon) bardık jinder jana adamdar menen tozoktu tolturaarmın!” degen sozu tolugu menen atkarıldı

[120] (O, Muhammad) Biz saga (otkon) paygambarlardın ar bir kabarlarınan senin juroguŋo kubat bolcuların bayan kılıp berdik. Mında (usul suronun icinde) Akıykat, Nasaat jana ıymanduu adamdar ucun ulgu — sabaktar bar

[121] (Dalilderdi tizmektegenden kiyin) ıyman keltirbegen adamdarga aytkın: “Bilgen isiŋerdi jasagıla, biz da bilgenibizdi jasaybız”

[122] (Bizge emne boloorun) kutkulo, biz dagı (basıŋarga kanday jaza keleerin) kutobuz

[123] Asmandar jana jerdegi (korungon jana) korunbogon nerseler Allaһtın mulku. Bardık ister Anın Ozuno kaytat. Emi, Anın Ozuno ibadat kılgıla jana Ozuno tobokel kılgıla! Siler jasagan isterdin ec birinen Allaһ kabarsız emes

[1] Alif. Lam, Raa. Bular aykın Kitep ayattarı

[2] Cınında, Biz akıl jugurtusuŋor ucun Kuraandı arab tilinde tusurduk

[3] (O, Muhammad) Biz saga bul Kuraandı vahiy kıluu menen ikayalardın? eŋ mıktısın aytıp berebiz. Buga ceyin sen munu bilbeyt bolcusuŋ

[4] Bir kezde, Yusuf atasına: “O, atake, men tusumdo Kun, Ay jana on bir jıldızdı maga sajda (taazim) kılganın kordum” dedi

[5] (Anda atası) ayttı: “O, balam! (Bul) tusuŋdu agalarıŋa ayta korbo saga karsı amalkerlik kılısat. (Antkeni,) Saytan insanga anık dusman

[6] Rabbiŋ seni mına usintip tandap alıptır. Emi, Al saga sozdordun (tustordun) maanilerin bildiret jana murun eki ataŋ — Ibrahim menen Ishakka toluk bergeni sıyaktuu, Yakubdun uy-bulosuno jana saga Ozunun (paygambarlık) neematın toluktap beret.” Albette, senin Rabbiŋ - Biluucu, Daanısman

[7] Akıykatta, Yusuf menen anın bir tuugandarında (alar jonundogu ikayada) suragandar ucun ulgu-sabaktar bar

[8] Bir kezde agaları (oz ara mintip) suylosustu: «Yusuf menen anın bir tuuganı (Binyamindi) atabız bizden koburook suyot. Akırı, biz bir jamaatpız go! Cının aytkanda, atabız anık adasuuda kaldı

[9] Yusuftu olturup (alıs bir) jerge tastap koygula. Osondo, ataŋardın juzu (suyuusu) ozuŋorgo kalat jana al isten kiyin (tooba kılıp) jaksı adamdardan bolup alasıŋar»

[10] Alardan biroosu (mınday) dedi: “Yusuftu olturbogulo (bul — coŋ kunoo) birok, eger (usul isti) jasoocu bolsoŋor, anı bir kuduktun tubuno tastap koygula, kee bir joloocular alıp ketsin. Usul pikirge bardıgı makul bolgon soŋ, atalarına kelip

[11] Aytıstı: “Atake! Emne ucun siz Yusuftu bizge isenbeysiz? Biz aga boorukerbiz go

[12] Erteŋ anı bizge kosup jiberiŋiz, oynop-kuunap kelsin. Ozubuz anı abaylap karaybız”

[13] (Yakub) ayttı: “Cınında, anı alıp ketisiŋer meni kapalantıp koyot. Jana siler anı unutup kalsaŋar karıskır jep ketet dep korkomun”

[14] (Agaları) ayttı: “Eger biz bir jamaat bolup turup, anı karıskır jep ketse, anda, biz nakta zıyankec nemeler ekenbiz da?!” Eptep atalarının makuldugun alıp, Yusuftu “oynotkonu” alıp cıkmay bolustu

[15] Kacan anı alıp ketisip, tereŋ bir kuduktun tubuno tastamak bolup turuskanda Biz aga: “(ubaktısı kelip) sen agalarıŋa bul is jonundo aytıp beresiŋ, birok alar “unutup koyusat” dep vahiy kıldık

[16] Alar tundosu atalarına ıylap kelisip

[17] “O, atake! Biz Yusuftu buyumdarıbızdın janına kaltırıp, jarısmay oynop ketip kalıptırbız. Osondo, anı karıskır jep ketiptir. Emi ar kanca cının aytsak da bizge isenbeysiz!” - desti

[18] Jana anın jalgan kanga boyolgon koynogun alıp kelisti. (Yakub alarga isene berbey:) «Anday emes! Silerge napsiŋer (bir jamandıktı) koozdop korgozuptur. Emi, jaksınakay sabır (kıluudan baska arga jok.) Siler aytkan iske Allaһtın Ozu jardamcı boloor!» dedi

[19] Anan joloocular (kerbender) kelip, ozdorunun suu izdoocusun jiberisti. Al (kuduk basına kelip) cakasın tastadı. (Arkanga Yusuf asılıp cıkkanda): “Suyuncu! Bul bala(ta karagıla)!” dedi. Joloocular anı (biroo-jarım korup, talaspasın dep) buyumdarının arasına jasırıp koyustu. Allaһ alardın isterin Biluucu

[20] Anı arzıbagan baaga — sanaluu gana teŋgelerge satıp jiberisti jana andan kutulustu. Kerbender Yusuftu Misirge alıp kelip, kul bazarda satıstı

[21] Anı Misirde satıp algan kisi (padısanın vaziri) ayalına ayttı: “Anı jaksı orunga jaygastır, paydası tiyip kalaar, je bolboso ozubuzgo (bakma) bala kılıp alaarbız” Mına usintip, Biz Yusuftu — tustordun maanisin uyrotuu ucun — (Misir degen) jerge mekendestirip koyduk. Allaһ Oz isinde Jeŋuucu. Birok munu kopculuk adamdar bilispeyt. (Kicinekey Yusuf sarayda erke bala bolup, kaalagan nersesi dayar bolso da, ilimge kızıktı. Ereze jasına jetkenge ceyin al oz doorunun zalkar aalımına aylangan. Buga kosumca)

[22] Jigit kuragına jetkende, Biz aga paygambarcılık jana (ilahiy) ilim berdik. Biz jaksılık (taza ibadat) kıluucu adamdardı mına usintip sıylaybız

[23] Al uyundo jasagan ayal (vazirdin ayalı) anı “joldon azgıruunu” kaalap, esikterdi (icinen) kulpulap, “kelegoy” dedi. (Anda, Yusuf) ayttı: “Allaһ saktasın! Akırı, al (senin eriŋ) maga orun-jay tuuraluu (kop) jaksılık kılgan kojoyunum go! (Men kıyanat kılbaymın!) Zulumker adamdar (tozokton) kutulbayt!”

[24] Ayal aga umtuldu. Eger (Yusuf) Rabbisinin dalilderin (ıyman jana ilimdi) bilbese, al da umtulmak. Usintip, Biz andan jamandık, buzukuluktu burup jiberdik. Cınında, Yusuf Bizdin ıkılastuu pendeleribizden

[25] Ekoo teŋ esik tarapka (biri kacıp, biri kuup) curkadı. Ayal anın koynogun arkasınan ayrıp saldı. Ekoo (osol abalda) esiktin oozunda ayaldın erine jolugup kalıstı. (Anda) ayal (Yusufka jalaa jaap): “Senin ayalıŋa aramdık kaalagan adamdın jazası je zından je kıynoocu azap” dedi

[26] “Anın ozu meni azgıruunu kaaladı” dedi (Yusuf.) Osondo, ayaldın jakın tuugandarınan biroo: “Eger anın koynogu aldınan ayrılgan bolso, ayalıŋ ak, bul jalgancı

[27] Al emi, munun koynogu artınan ayrılgan bolso, bul — ak, ayalıŋ jalgancı” dep kalıs sozun ayttı

[28] (Vazir) Yusuftun koynogu art jagınan ayrılganın korgondo, (ayalına karap): “Bul silerdin (ayaldardın) amalıŋardan turbaybı! Silerdin aylakerligiŋer coŋ eken!”

[29] “O, Yusuf, sen munu unutup koy (ec kimge aytpa.) A, sen bolso, (oo, ayalım) kunooŋ ucun kecirim sura. Kata kıluuculardan boluptursuŋ”- dedi

[30] Saardagı ayaldar (usak) ayta bastadı: “(Uktuŋarbı), vazirdin ayalı oz kızmatkerin azgıruunu kaalaptır. Ayabay suyup kalgan go. (Osentse da) biz anı anık adasuuculukta dep bilebiz”

[31] (Vazirdin ayalı) alardın aylaker sozdorun ukkanda, adam jiberip, aldırtıp keldi jana arkalarına jolonguc jazdıktardı koyup, (dastorkondu ar turduu momo-jemister menen tolturup, momolordu kesip jes ucun) ar birinin koluna birden bıcak karmattı jana (Yusufka): “Alardın aldına cık” - dedi. Anı korgondo aga alkıs jaadırısıp, (akıl-esterin tap-takır jogotkondon ulam momo-jemis keskendin orduna) oz koldorun kese bastastı. Jana: “O, (kemcildikten) Taza Allaһ! Bul adam emes, keremettuu peristenin ozu go!” desti

[32] (Anda) ayal: “Al jonundo siler meni ayıptagan jigit — usul! (Ooba!) men anı azgıruuga umtuldum. Al ozun saktadı. (Birok, men nietimen kayta elekmin) Eter menin buyrugumdu atkarbasa, zındanga tastalıp, kordolgondordon bolot”- dedi

[33] (Yusuf) ayttı: “O, Rabbim! Alar sunustagan nerseden maga zından jaksıraak! Eger, al ayaldardın! aylakerlikterin menden arıltpasaŋ alarga koŋulum jibip, naadandardan bolup kalamın!”

[34] Rabbisi anın dubasın kabıl alıp, andan ayaldardın aylakerligin arılttı. Cınında, Allaһ Uguucu, Biluucu

[35] (Yusuftun kunoosuzdugunun) belgilerin koruskon soŋ, anı bir mezgilderge (el oozu basılganga) ceyin zındanda saktap turuu (biylik eelerine) makul korundu

[36] Anı menen birge eki jigit da zındanga tuskon. Alardan biri: “Men tusumdo juzum momosun sıgıp, sarap jasap jatkanımdı kordum” dese, ekincisi: “Menin tusumdo bolso, basıma nan kotorup baratsam, anı kustar cokup jatıptır” dep tustorun aytıp: “Biz seni jaksılık kıluuculardan dep bilebiz. Bizge (usul) tusubuzdu jorup berci” -desti

[37] (©Osuf) ayttı: “Ekooŋorgo jey turgan tamagıŋar kelgenge ceyin men silerdin tusuŋordu jorup beremin. Bul — maga Rabbim uyrotkon kasiet.! Men Allaһka ıyman keltirbegen adamdardın dinin jerigen kisimin. (Antkeni,) Alar Akıret kununo isenispeyt

[38] Men atalarım Ibrahim, Ishak jana Yakubdardın dinin eercidim. Bizge (oo, dostorum), jalgız Allaһka ec nerseni serik kıluu ılayık emes! Bul (Tauhid) bizge jana adamdarga Allaһtın pazileti. Birok, kopculuk adamdar sugur (ibadat) kılbay jatısat

[39] O, menin zındandagı serikterim! Bir nece bıtırandı “kudaylar” jaksıbı, je jalgız, Jeŋuucu Allaһpı

[40] Allaһtan baska siler sıyınıp jatkan nerseler, siler jana ata-babaŋar at koyup algan ısımdardan bolok ec nerse emes. Allaһ alarga (osol nerselerdin kuday ekenine) ec dalil tusurgon emes. Okum jalgız Allaһka gana taandık. Al jalgız Ozuno gana ibadat kıluuŋarga buyurat. Usul gana (bardık jaksılıktarga buyurgan) eŋ tuura din. Birok (munu) kopculuk adamdar bilispeyt

[41] O, menin zındandagı serikterim! Emi, (silerge tusuŋordun maanisin aytsam) ekooŋon biriŋ (azat bolup cıgıp) oz kojoyunuŋa sarap kuyup beret ekensiŋ. Ekinciŋ bolso.., asıp olturulup, anın basın kustar cokuyt eken. Siler maanisin suragan ister (usunday) okum (tagdır) kılınıptır

[42] (Yusuf) ekoonun azat bolot dep boljogonuna karap: “Kojoyunuŋdun aldında meni tilge alıp koy”- dep surandı. Birok, (azat bolup cıkkan soŋ) Saytan kojoyununa estetuunu unutturdu. Kiyin Yusuf zındanda bir nece jıldar kalıp ketti

[43] Padısa ayttı: “Men tusumdo jeti semiz uy kordum. Alardı jeti arık uy jep koydu. Jana jeti daana jasıl masak menen andan baska (jeti daana) kuuragandarın kordum. Kana, oo, el-jurt, eger tus joruucu bolsoŋor, menin usul tusumdu jorup bergile. (Mamleket padısasının bul tusun saray adamdarınan ec kimisi joruy albay)

[44] Aytıstı: “(Bul Saytandan bolgon) cataskan tustor. Biz cataskan tustordu joruy albaybız

[45] Andan soŋ, (osol jerde turgan zındandagı) ekoonun kutulganı, bir nece jıldan kiyin gana anı estep: “Silerge bul tustun maanisin mına men aytıp beremin. Meni (Yusufka) jibergile” dedi (jana Yusuf jatkan zındanga barıp, aga jalına bastadı)

[46] “Yusuf! O, cıncıl jigit! Bizge jeti semiz uydu jep koygon jeti arık uy jonundo jana jeti jasıl masak, dagı (usunca) baska kuuraganı jonundo(tu tustun) maanisin aytıp berci? Ajep emes, adamdarga kaytıp barsam alar da bilip alıssa!”

[47] (Yusuf) ayttı: “Jeti jıl udaama-udaa (buuday) egesiŋer. Jıynagan tusumuŋordu (jancıp albay) masagında kaltırasıŋar. Bolgonu, bir az gana jegeniŋerdi (jancıp alasıŋar)

[48] Andan kiyin jeti jıl kaatcılık kelip, usul jıldar ucun murdatan dayardagan kamılgaŋardı “jep koyot”. Bir az saktaganıŋar gana kalat

[49] Andan kiyin (usunday) bir jıl kelet, anda adamdar jamgırdın astında (jırgap) kalısat. Jana osol jılda (kop-kop saraptardı) sıgıp alısat

[50] Padısa ayttı: “Anı maga alıp kelgile”. Yusufka anın cabarmanı kelgende (zındandan cıguuga sasılbay, ozunun aktıgın dalildep, askere kıluu ucun): “Kojoyunuŋa kaytıp bargın dagı, koldorun kesip algan ayaldarga emne bolgonun suragın. Menin Rabbim alardın aylakerligin Biluucu” dedi. (Cabarman Yusuftun talabın padısaga jetkirgende “kol kırkkan” ayaldardı cogultup okuyanın coo-jayın anıktoogo kirisip, alarga)

[51] Ayttı: “Yusuftu azgıruunu kaalaganıŋarda emne bolgon eleŋer?” Alar aytıstı: “Allaһ — Aruu, Taza! Biz anın ec bir ayıbın bilbeybiz”. Vazirdin ayalı ayttı: “Akıykat usul tapta anık bolgonu kaldı. (Ooba.) Men anı azgırgan bolcumun. Cınında al akıykatcıl adamdardan eken

[52] Munu men, (osol) ec kim jok mezgilde aga (kuyoomo) kıyanat kılbaganımdı bilip alsın ucun (aytıp jatam). Cınında, Allaһ kıyanatcılardın amalın tuz jolgo salbayt eken

[53] Men ozumdu aktabaymın. Cınında, napsi degen jaman iske tınbastan buyurat turbaybı, Rabbim ırayım kılbasa! Albette, Rabbim Keciruucu, Irayımduu”

[54] Padısa ayttı: “Anı maga (urmat-sıy menen) alıp kelgile, ozumo ınak (keŋesci) kılıp alayın”. (Yusuf) anı menen suyloskondo, (padısa) ayttı: «Bugun(don bastap) sen bizdin aldıbızda turuktuu jana isenimduu adamıbızsıŋ.»

[55] (Yusuf) ayttı: «Anda meni jer kazınalarının ustuno (bascı) kılıp koyuŋuz. Men saktay bilgen jana bilimduu kisimin.»

[56] Mına usintip, Biz Yusuftu (Misirdegi) jerden ozu kaalagan jayda jasay turgan kılıp ornosturduk. (Bul) Ozubuz kaalagan adamdarga bere turgan ırayım-rahmatıbızdın nasibi. Biz jaksılık kıluuculardın soobun tekke ketirbeybiz

[57] Cınında, ıyman keltirip, takıba bolgon kisilerge (bul duyno jırgalınan) Akırettik soop jaksı

[58] Agaları Yusufka kelip, (dan tarttırıp aluu ucun) aldıga kirgende, alardı (daroo) taanıdı. Birok, alar anı taanıgan jok

[59] Alarga juktorun dayardap bergen ubakta (mınday) dedi: «Atalas bir tuuganıŋardı da maga alıp kelgile. Olcogondo tolturup bergenimdi jana jaksılap konok-zıyapat kılganımdı korboy jatasıŋarbı?»

[60] «Eger anı alıp kelbeseŋer, maga jakındaspaysıŋar jana menden silerge (buuday) olcop berilbeyt.»

[61] Alar: «Aytkanıŋızdı sozsuz atkarabız, inibizdi atasına jalınıp bolso da alıp kelebiz» desti

[62] Al (Yusuf) ozunun jigitterine ayttı: «(Buudaydın akısına tologon) buyumdarın toolorunun ustundogu juktoruno (bildirbey) salıp koygula. Ajep emes, uyloruno jetken kezde anı taanıp (dandı beker bergenibizdi bilip) kaytıp kelisse.»

[63] Atalarına kaytıp barıskanda, aytıstı: «O, atake, (eger biz menen Binyamindi jiberbeseŋ, emkisinde) bizge (dan) tartuu toktotuldu! Inibizdi biz menen jiber. (Dan) tarttırıp keleli. Anı (Binyamindi) ozubuz saktaybız.»

[64] (Yakub) ayttı: «Murda silerdin koluŋarga agasın isenip tapsırganday «isenip tapsırayınbı». Saktoo jaatınan Allaһ gana jaksı. Ozu gana ırayımduulardın eŋ Irayımduusu.»

[65] (Agaları) juktorun ackanda icinen kaytarılgan buyumdarın taap alısıp atasına: «Bizge dagı emne kerek? Mına buyumdarıbız kaytarılıp berildi. Uy-bulobuzdu bagabız, inibizdi korgoybuz jana bir too buudaydı asıgıraak alabız. Bul (barıp-keluu ubaktısı) az ele moonot go?!» desti

[66] “(Meyli), birok, bir kokustuk silerdi orop kalbasa jana anı maga kaytarıp keluugo Allaһtın aldında ant-ubada berseŋer gana jibereyin» dedi. Aga baldarı ant-ubada bergende, ayttı: «Bul sozubuzgo Allaһ kubo!»

[67] Ayttı: «O, uuldarım! (Saarga) bir esikten kirbegile. Ar baska esikterden kirgile. Birok, munu menen Allaһ tarabınan belgilengen nerseden ec birin silerden toso albaymın. Okum Allaһka gana taandık. Ozuno gana tobokel kıldım. Tobokel kıluucular Anın Ozuno gana tayansın!»

[68] Alar (saarga) ataları buyurgan abalda kirse da, (bul is) alardan Allaһ tarabınan tagdır kılıngan ec nerseni ozgorto albayt. Birok, bul Yakubdun, oz jurogundogu bir muktajdıktı atkarıp (jurogun jeŋildetip) aluusunan baska ec nerse emes. Al biz uyrotkon ilimdin eesi bolgon. (Tagdırdı ozgortup bolbostugun bilet) Birok, adamdardan kopculugu bilispeyt

[69] Alar Yusuftun aldına kirgende, inisine uyunon (oz aldınca) orun berip: «Men senin agaŋ (Yusuf) bolomun. Alardın isinen kapa bolbo (bardıgı jayında bolot)»dedi. (Kiyin anı sek tuudurbay birge alıp kaluu ucun oylogon erejesin iske asıruuga kiristi)

[70] (Yusuf) alardın juktorun dayardap (jonotoor aldında) inisinin juktorunun icine (kımbat baaluu) coycoktu salıp koydu. Kiyin bir jarcı(sı): «O, kerbender! Siler uuru ekensiŋer!»dep kıykırdı

[71] Agaları alar tarapka basıp: «Emne jogottuŋar?» - dedi

[72] «Padısanın coycogun — desti alar — kimde-kim anı tapsa, jugu menen bir too berilet. Buga men kepilmin.»

[73] «Biz (bul) jerge buzukuluk kılganı kelbedik! Allaһka ant, siler munu bilesiŋer! Biz uuru emespiz!»- desti (Yusuftun agaları)

[74] (Anda jarcılar): «Eger aldasaŋar, jalgancının (uurunun) jazası emne?» — desti

[75] Alar ayttı: «Kimdin jugunun arasınan (coycok) tabılcu bolso, osol tabılgandın ozu — anın jazası! Biz (oz dinibizde) zaalımdardı usunday jazalaybız!»

[76] (Izdoocu) inisinin juktorunon murda agalarının jugunon bastadı. Kiyin anı (coycoktu) inisinin buyumdarının arasınan suurup cıktı. Biz Yusufka usunday amal uyrottuk. Sebebi al (misirlik) padısanın dini boyunca («uuru») inisin alıp kala almak emes. Birok, Allaһ kaalasa (baska jol menen da) alıp kalmak. Biz kaalagan adamıbızdın darajasın kotorobuz. Bardık ilim eesinin ustundo Biluucu (Allaһ) bar. (Yusuftun agaları Binyamindin «uurulugu acılıp» kalganın korup, jamandap bastastı)

[77] «Bul uurdagan bolso, murdaraak munun bir tuugan agası (Yusuf) dagı uuruluk kılgan» Yusuf bul sozdordu(n taasirin) alarga bildirbey «jutup» koydu jana: (icinen:) «Ozuŋor eŋ jaman adamsıŋar. Aytkan sozuŋordu (n cın-togunun) Allaһtın Ozu jaksı bilet» — dedi

[78] Alar ayttı: «Oo, ulukzaada! Bul (uuru) balanın kartayıp kalgan atası bar. Anın orduna bizdin biroobuzdu alcı?! Biz seni jaksılık kılgan kisilerden dep bilebiz.»

[79] «Allaһ saktasın! — dedi (Yusuf) — buyumubuz kimden tabılgan bolso, osonu gana alıp kalabız. Antpegende, biz zulum kıluucu bolup kalabız.»

[80] Andan (Yusuftan) umuttoru uzulgondo, oz aldınca cogulup keŋesisti. Alardın coŋu ayttı: «Bilbeysiŋerbi, ataŋar silerden Allaһtı ortogo koyup (Binyamindi alıp kelesiŋer dep) ant-ubada algan. Murdaraak, Yusuf jonundo da usunday (akılı) kıskalık kılgansıŋar. Emi, men kacan maga atam uruksat bermeyince je Allaһ (inibizdi azat kıluu menen) menin paydama okum kılmayınca usul orduman kozgolboymun. Allaһ - okum kıluuculardın mıktısı!.»

[81] A, siler bolso ataŋarga bargıla dagı (mınday) degile: «Ata! Uuluŋ uuruluk kıldı. Biz bilgenibizdi gana aytıp jatabız biz kayıptı (kelecekti) biluucu emespiz. (Eger kelecekti bilsek, saga jaldırap atıp Binyamindi alıp ketpeyt elek)

[82] (Eger isenbeseŋ) Biz bolgon saardan jana biz kelgen kerbenderden sura. Biz cın suylop jatabız»

[83] (Yakub): «Napsiŋer silerdi (dagı bir) jaman iske bastagan go! Jaksınakay sabır kıluu(dan baska argam jok!) Allaһ baardıgın coguu berip kalsa ajep emes! Cınında, Allaһ - Biluucu, Daanısman!» dedi

[84] (Kiyin) alarga dalısın salıp, ayttı: «O, Yusuf baykusum!» Kaygı-kapadan (koz jası kuyula berip) kozdoruno ak tusup ketti. Al (bardıgın) icine jutat bolcu

[85] (Baldarı) ayttı: «Allaһka ant! (usul) Yusuftu estey berip, olgonu kaldıŋız je (jakında) olup kalasız!»

[86] (Yakub): «Kaygı-kapam menen arız-muŋumdu Allaһka gana aytamın! Men siler bilbegen nerselerdi Allaһtan (kelgen vahiy arkıluu) bilemin!»- dedi

[87] O, baldarım! Bargıla, Yusuf menen inisin izdegile! Allaһtın ırayımınan umut uzbogulo! Allaһtın ırayımınan kaapır adamdar gana umutsuz bolusat

[88] Alar (kayra Misirge kelip) Yusuftun aldına kirgende (mınday) desti: «O, urmattuu taksır! Biz jana uy-bulobuz (baarıbız) kıynalıp kaldık. Jana saga (bul iret, bolgon) birtike buyumdardı gana alıp keldik. Bizge sadaka kılıp, olcomdu tolturup ber emi. Albette, Allaһ sadaka kıluucularga soop jazat!? (Yusuf agalarının judogon abaldarına booru oorup, ozun taanıtıp, bir az jemelep)

[89] (Mınday) dedi: «Tee naadandık jasagan keziŋerde, Yusuf menen anın inisine emne kılganıŋar esiŋerdebi?»

[90] «Sen (osol) Yusufsuŋbu?!» - dedi bardıgı (taŋ kalıp). «(Ooba) men Yusuf bolomun. A, bul bolso — inim. Allaһ bizge ırayım korgozdu. Cınında, kimde-kim Allaһtan korkup, sabırduu bolso, Allaһ jaksılık kıluuculardın sıylıgın tekke ketirbeyt.»- dedi

[91] (Anda) agaları: «Allaһka ant, Allaһ seni bizden abzel-jogoru kıldı. Biz kata kıluuculardan bolduk!» desti

[92] (Yusuf) ayttı: «Bugun silerdi ayıptamay jok. Silerdi Allaһtın Ozu kecirsin! Al — ırayım kıluuculardın eŋ ırayımduusu

[93] Menin bul koynogumdu atama alparıp, betine japkıla — kozu acılat. Anan (atam-apamdı alıp) baarıŋar uy-buloŋor menen maga (kaytıp) kelgile» — dedi

[94] Al emi, kacan kerben (Misirden) kozgolooru menen, (Palestinada, tuugandaının arasında oturgan) atası: «Eger (akılınan adaskan dep) ustumon kulbosoŋor, men Yusuftun jıtın sezdim!»- dedi

[95] «Allaһka ant, sen kadimki ele adasuuculuguŋdasıŋ!» desti (anın janındagılar)

[96] Al emi, kacan suyunculogon adam (jetip) kelip, anı (Yusuftun koynogun) anın betine tastaganda, kozu murunku abalına kaytıp, korup kaldı (jana): «Silerge: «Men Allaһtan (kelgen vahiy sebeptuu) siler bilbegen nerselerdi koburook bilemin» debedim bele?»- dedi

[97] (Baldarı) ayttı: «O, atake! Bizdin kunoobuzdu(n kecirilisin) Allaһtan suraŋız. Cınında, biz kata kıluuculardan bolduk!»

[98] (Yakub) ayttı: «Albette silerdin kunooŋordu keciruusun Allaһdan suraymın! Anıgında, Al Keciruucu, Irayımduu

[99] Yusufka kiriskende, ata-enesin uyuno tusurup: «Misirge kos keldiŋizder! Allaһ kaalasa tınc keldiŋizder!»- dedi

[100] jana ata-enesin (jetelep padısalık) taktıga alıp bardı. (Osondo) bardıgı aga sajda (taazim) kılıp jıgılıstı. (Anda Yusuf): «O, atake! Bul menin murunku (balalıgımdagı) tusumdun maanisi. Rabbim al tusumdu akıykatka aylanttı. Al meni zıŋdandan cıgarganda, silerdi een coldon (aman-esen) alıp kelgende jana saytan meni menen agalarımdın arasın buzgandan! kiyinki kezderde maga (coŋ) ihsan-jaksılık kıldı. Cınında, Rabbim kaalagan isin kıldattık menen is juzuno asırıp koyuucu! Cınında, Al — Biluucu, Daanısman

[101] «O, Rabbim! Sen maga mulk-biylik berip, tustordun maanisin uyrottuŋ! Oo, asmandar jana jerdin jaratuucusu! Menin duyno-Akırettegi saktoocum Ozuŋsuŋ! Meni musulman abalda olturup (narkı duynodo) jaksı adamdarga koskunuŋ!»

[102] (O, Muhammad!) Biz saga vahiy kılgan bul ikaya kayıp kabarlarınan. (Bolboso, Yusuftun agaları) aylakerlik kılıp, oz isterin coguu erejelestirip jatkanda, sen alardın aldında jok bolcusuŋ

[103] Eger sen umtulsaŋ da adamdardın kopculugu momun boluspayt

[104] Sen al (daavatıŋ) ucun alardan akı dele surabaysıŋ. Al (Kuraan) aalamdar(dagı bardık adamdar) ucun estetuu gana

[105] Asmandar jana Jerde (Allaһtın jalgız Kuday ekenin bildirgen) kancalagan ayan-belgiler bar. (Birok,) adamdar alardan juz burgan boydon (ıymansız) otup ketisuudo

[106] Alardan kopculugu Allayһka.., musrik bolgon abalda iseniset

[107] Alar ozdoruno Allaһtın orop aluucu azabı kelisinen je bolboso, sezbey turgan mezgilderinde kapıstan Kıyamat kelip kalısınan koŋuldoru beypil beken

[108] Ayt: «Usul menin jolum! Men adamdardı Allaһka (ec nerseni serik kılbay sıyınuuga) cakıramın! Men jana maga eercigender anık dalildin ustundobuz. Allaһ (musrikter sıpattagan kemcildiktuu sıpattardan) Aruu-Taza! Jana men musrikterden emesmin!”

[109] Senden murda Biz (peristeden je ayaldardan emes) saar elinin erkekterinen paygambar kılıp, alarga vahiy jibergenbiz. Jer betinde sayakat kılıspaybı jana ozdorunon murunkulardın (kaapırlardın) akıbetteri kanday bolgonun koruspoybu? Al emi, takıba adamdar ucun Akıret Uyu jaksı. Akıl kalcap korboysuŋorbu

[110] Allaһtın paygambarları dele, «Biz aldandıkpı» dep oylop kalıskan(da gana) alarga Bizdin jardamıbız (kaapırlardın basına tuskon azap turundo) kelgen jana Biz kaalagan adamdar kutkarılgan. Kılmısker koomdordon bolso, Bizdin azap (ec kacan) kaytarılbayt

[111] Alardın bayandarında akılduu adamdar ucun sabak bar. (Osol ikayalardı bayandagan Kuraan bolso, Muhammad tarabınan) oylop cıgarılgan sozdor emes. A, birok, ozunon murunku (kitepterdi) tastıktoocu, bardık nersenin toluk bayanı jana ıymanduu adamdar ucun Tuura Jol jana Irayımdır

[1] Alif, Lam, Raa. Bular — Kitep ayattarı. Jana (oo, Muhammad), saga Rabbiŋ tarabınan tusurulgon nerse (Kuraan) Akıykat. Birok, (buga) kopculuk adamdar isenispeyt

[2] Allaһsiler korup turgan asmandardı tiroocsuz kotordu. Andan kiyin Arstan biyik boldu?. Jana Kun menen Aydı (pendelerdin paydalarına) moyun sundurdu. Alardın ar biri (Kudurettuu Kudaydın baskaruusu menen) belgilengen ubakıtka (Kıyamatka) ceyin (meykindikte suzup) juro beret. (Allaһ) isterdi baskarat. Rabbiŋerge joluguunu anık-aykın bilip aluuŋar ucun ayat- dalilderdi anık, toluk korgozup beret

[3] Jana Al jerdi(n betin) jayık kılıp aga toolordu, darıyalardı jarattı. Jer betine ar turduu momolordon eki juptan jarattı. (Jana) Al kunduzdu tun menen orop koyot. Albette, usularda pikirin istetken adamdar ucun (Allaһtın daanısmandıgına jana kuduretinde) dalilder bar

[4] Jana jer betinde biri-birine jakın aydoo jerler, juzum baktar, eginder jana butaktuu-butaksız kurmalar bar. (Alar) bir (turduu) suu menen sugarılat. Jegende Biz alardın kee birin baskalarınan artıgıraak kılıp koyobuz. Cınında, bul nerselerde akılın istetken adamdar ucun (Allaһtın kuduretine) belgiler bar

[5] Eger (bul aytılgandardı) «taŋ kalıctuu» deseŋ, ıymansızdardın «biz topurak bolup kalgandan kiyin kayradan jaratılabızbı» degen sozdoru (andan beter) taŋ kalıctuu. Alar Rabbilerine kaapır bolgon adamdar! Alardın moynunda (ıymanına toskool bolgon, duyno) kisender\(i) bar. (Osonduktan,) alar Tozok eeleri! Anda tuboluk kalısat

[6] Alar seni jaksılıktan murun jamandıkka (azapka) sastırısat.! Alarga ceyin dele (usunday) okuyalar otkon. Albette, senin Rabbiŋ adamdar oz zulumduk-kaapırcılıktarının ustundo bolso da, alar ucun kecirim Eesi. Cınında, Rabbiŋdin azabı katuu

[7] (Kaapırlar) «Aga (Muhammadga) bir (sezilgen-korungon) moojiza kelse...» deset. Cınında sen (Tozokton) eskertuucusuŋ. Jana ar bir koomdun Tuura Jolgo bastoocusu bar

[8] Allaһar bir urgaacının boyuna kotorgonun jana jatındar (moonotuno jetkirbey, oluk je tiruu abalda) «tastap koygon» jana moonotunon otkorup torogon nerselerdi (da) bilet. Ar bir nerse Anın aldında esepteluu

[9] Al korungondu da, komuskonu (kayıptı) da Biluucu, Uluk, Jogorku

[10] Silerdin araŋardan sozdu sır tutkan menen askere suylogon, tundosu jasınıp jatkan menen kunduzu jasınıp jurgon adam (Allaһtın aldında) birdey (belgiluu)

[11] Al (adam) ucun aldınan, arkasınan kuzotuuculor (peristeler) bar. Alar Allaһtın buyrugu menen anı korgop-saktap jurusot. Cınında, Allaһ ec bir koomdu(n jasoosun) kacan alar ozdorundogu nerseni (isenimdi) ozgortmoyunco ozgorpoyt. Eger Allaһ bir koomgo jamandıktı kaalasa, anı ec kim kaytara albayt. Adamdar ucun Allaһtan baska Okumdar jok

[12] Al (Allaһ) Silerge cagılgandı (anın zıyan keltiruusunon) korkkon jana (paydasınan) umut kılgan abalıŋarda korgozot jana (jamgırı menen) oor bolgon buluttardı jaratat

[13] Aga kurkurok dagı tasbih (maktoo) aytat jana peristeler da Aga korkkondoru sebeptuu tasbih aytısat. Al (sıgılgan buluttardın arasınan) cagılgan jiberip, Allaһ jonundo talasıp turgan kezinde anı menen Ozu kaalagan adamdardı urat. Al — Kudureti kuctuu Zat

[14] Cınıgı duba (ibadattar) Ozuno gana ılayık! Duba kılıp jatkan Allaһtan baska «kudayları» alardı(n dubaların) ukpayt. Alar oozuna jetisi ucun suuga alakan sozup, birok suu aga jetpey turgan kisige oksoyt.! Kaapırlardın dubası (ar dayım) adasuuculukta

[15] Asmandarda jana, jerde bolgondun bardıgı kaalasa da, kaalabasa da Allaһka sajda kılısat?” Erte menen jana kecinde Allaһka alardın (bardık nersenin) kolokoloru da (iyilip) sajda kılısat

[16] Ayt: «Asmandar jana jerdin Rabbisi (jaratuucusu) kim?» Aytkın: «Allaһ!» Ayt: «Ozdoruno ne payda, ne zıyan jetkire albay turgan Allaһtan baskalardı dos-bascı tutup aldıŋarbı?» Ayt: «Sokur menen koruucu, karaŋgılık menen nur teŋ bolo alabı?» Je bolboso alar Allaһka (baska «kudaylardı») serik kılısıp, (bular dele) Allaһ jaratkanday jarata alat» (dep oylostubu?) Anan (oz sozdoruno ozdoru isene albay) jaratılıs alarga kumonduu bolup kaldıbı?» Ayt: «Bardık nerselerdin jaratuucusu Allaһ! Al Jalgız, bardıgın Jeŋucuu!»

[17] (Allaһ) asmandan suu tusurdu. Jılgalarda kolomuno karap suular aktı. Sel ustuno kaldaygan (birok, ici koŋdoy) kobuktordu kotordu. (Adamdar) zıynat-buyum jasoo ucun ot jagıp erite turgan nerselerden da osondoy kobuk cıgat.! Allaһ Akıykat menen adasuuga mına usuntip misal keltiret. Kobuk kurgap-kurgap jok bolot. Adamdarga paydaluu (asıl) nerseler bolso jer betinde kalat. Allaһ mına usintip misal keltiret

[18] (Din-ıymandı kabıl alıp) Rabbisine joop bergen adamdar ucun (eki duynodo) jaksılık bar. Al emi, Aga joop berbegender eger jer betindegi baylıktan eki esesin ozu(nun kunooloru) ucun tapsırsa da (kabıl alınbayt)! Alar ucun eŋ jaman eseptesuu bar! Alardın ordu - Tozok! Kanday jaman orun

[19] (O, Muhammad!) Saga Rabbiŋden kelgen nersenin akıykat ekenin bilgen adam (anı tusunbogon) sokur kisilerge oksoybu?! Cınında (Allaһtı) akılduu kisiler gana eskeriset

[20] Alar Allaһka bergen ubadaların atkarısat jana ubadalarına kıyanat kılıspayt

[21] Jana alar (akılın istetkender) Allaһ ulaganga buyurgan mamilelerdi ulasat jana (eger ulabay koyso) Rabbisinen jana jaman esepke tus bolup kaluudan korkusat

[22] Jana alar Rabbisinin Juzu(n Kıyamatta koruu) ucun (dindegi masakattarga) sabır kılısat jana, namaz(darın toluk) okusat.., Biz ırıskı kılıp bergen nerselerden — bildirip je bildirbey — sadaka kılısat jana jamandıkka jaksılık menen joop kaytarısat. Osolor ucun Akırette daŋazaluu akıbet-natıyja —

[23] «Adn» beyisteri bar. Beyisterge alar ataları, jup-tugoylogu jana urpaktarınan turgan salih-jaksı adamdar menen birge kiriset (Anan) alarga ar kaysı esikterden peristeler kirip

[24] «Sabır kılganıŋar sebeptuu silerge Allaһtın salamı bolsun! Akıret Uyu (Beyis) kanday jaksı!»- deset

[25] Al emi, (Allaһ menen) ubadalaskandan kiyin Allaһtın ubadalarına kıyanat kılgandar, Allaһ ulaganga buyurgan mamilelerdi uzgondor jana jer betinde buzukuluk kılgandarga.., naalat bolsun! Jana alarga jaman orun — (tozok) bolsun

[26] Allaһ Ozu kaalagan pendesine ırıskını kenen, (kaalaganına) tar kılıp koyot. Al emi, (kaapırlar, Allaһ kenen ırıskı berip koyso) duyno jasoosu menen suyunup (Akıretti oyloboy) juro beriset. Duyno jasoosu Akırettin aldında (arzıbagan) paydadan baska emes

[27] Kaapırlar: «Muhammadga Rabbisi tarabınan (korungon, bilingen) moojiza kelse (ıyman keltirmekpiz)!» deset. Sen aytkın: «Allaһ kaalagan pendesin adastırıp, Ozuno umtulgan adamdardı Ozuno bagıttap koyot

[28] Alar- ıymanduular jana Allaһtı estoo menen jurogu tınctangan adamdar. Koŋul burgula: Allaһtı estoo menen juroktor tınctanat

[29] (Juroktoru menen) ıyman keltirip, (dene mucoloru menen) jaksı amal kılgan adamdarga «Tuuba»! jana suluu-sonun orundar bar

[30] Mına osentip, (oo, Muhammad) Biz seni murunku ummottordun artınan kelgen (akırkı) ummotko, Rahmanga (Allaһka) kaapır bolup turgan kezderinde, alarga Biz vahiy kılgan nerseni (Kuraandı) okup beruuŋ ucun Paygambar kılıp jiberdik. Aytkın: «Al — menin Rabbim! Ec bir ibadatka tatıktuu kuday jok, jalgız Ozu bar! Men (bardık isterimde) Anın Ozuno jolonup, (bardık muktajdıktarımda) Ozuno gana kayrılamın

[31] Eger usul (Kuraan) sebeptuu toolor ordunan jıldırılıp, jer talkalanıp, oluktor suylotup jiberilse da (bolmok. Birok, Allaһ Taala Paygambarın koldoo ucun mınday, uroy ucurgan moojizalardı jiberbey, akıl kalcap, pikir menen kabıl alına turgan maŋızduu ayattardı jiberdi. Sebebi:) bardık is Allaһtın kolunda. Eger Allaһ kaalasa, adamdardın bardıgın Tuura Jolgo salıp koyo alaarın ıymanduu adamdar bilispeybi?! Kaapırlar (kaapırcılıgın) toktotpodu. (Osonduktan,) alarga jasagan kunooloru sebeptuu azaptar tusuudo. Je bolboso, jurttarına jakın jerlerge tusuudo. Allaһtın ubadası (azabı) keldi go! Cınında, Allaһ ubadasına kıyanat kılbayt

[32] Senden murdakı paygambarlar dele (kaapırlar tarabınan) kelekelengen. Men kaapır adamdarga moonot bergen bolcumun. (Esine kelbegenden) kiyin alardı (kıynoocu azap menen) karmap koydum. Al kanday gana (katuu) azap

[33] Ar bir jandın, jasagan isinin ustundo (kozomoldop) Turuucu kim?! Allaһka (baska «kudaylardı») serik kılıstı. Aytkın: «(Anda osol «kudaylardın») atın atap bergile je bolboso (ozuŋorco) jer betindegi (Anın) bilbegenin Aga bilgizip koymokcusuŋarbı?! Je bul (aytkanıŋar) usturton ele (aytılgan, dalilsiz) sozbu!» Jok! Kaapırlarga aylakerlikteri koozdop korgozuldu jana alar (akıykat) joldon tosup koyuldu! Allaһ kimdi adastırsa, anı ec kim Tuura Jolgo sala albayt

[34] Alarga duyno jasoosunda azap bar. Birok, Akıret azabı katuuraak! Alardı Allaһtın azabınan ec kim saktap kala albayt

[35] Takıba kisilerge ubada kılıngan Beyistin misalı: astınan darıyalar agat. Momosu menen kolokosu tugongus. Bular takıbalar barcu jer. Kaapırlardın barcu jeri — Tozok

[36] Biz Kitep bergen adamdar(dın ınsaptuuları) saga tusurulgon nerse (Kuraan) sebeptuu suyunusot.! Al emi, kee bir (kaapır) taypalar anın (Kuraandın) bir boluguno isenispeyt. Aytkın: «Men Allaһka ec bir nerseni serik kılbay sıyınuuga buyuruldum. Anın Ozuno cakıramın jana Ozuno kaytamın

[37] Usintip (o, Muhammad), Biz saga arab tilindegi okumdu tusurduk. Eger ozuŋo kelgen ilimden soŋ alardın (kaapırlardın) kaalooloruna ercip ketseŋ, (anda) saga Allaһ tarabınan ec bir dos-jardamcı, ec bir saktoocu bolboyt

[38] Biz senden murda paygambarlardı jiberip, alarga ayal, bala-caka bergenbiz. Ec bir paygambar Allaһtın uruksatı bolmoyunca (oz kaaloosu menen) moojiza keltire albayt. (Bardıgı Allaһtın kolunda. Kacan kaalasa osondo beret) Ar bir moonot ucun jazılgan (ubaktısı) bar

[39] Allaһ (okumdordon) kaalaganın jok kılat, kaalagan nersesin bekemdep koyot. (Antkeni,) Kiteptin Enesi Anın aldında

[40] (O, Muhammad) Eger alarga (kaapırlarga) ubada kılgan nersebizdi (azaptı) saga korsotsok da je (korsotkongo ceyin) janıŋdı alsak da (saga baarı bir). Antkeni, senin mildetiŋ —jetkiruu. Bizdin mildetibiz — eseptesuu

[41] (Dinge karsı bolgondor) korboy jatısabı, Biz (alardın) jerge kelip, ar tarabınan kıskartıp jatabız. Allaһ (usintip) okum kılat. Anın okumun keciktiruucu jok! Al tez eseptesuucu

[42] Alardan murunku kaapırlar dagı (dinge karsı) aylakerlik kılıskan. Birok, bardık aylakerlik Allaһtın kolunda. Al ar bir jan emne kılganın bilip turat. Kaapırlar Akıret Uyu kimdin paydasına bolusun jakında bilip alısat

[43] Kaapır bolgon adamdar: «Sen paygambar emessiŋ» deset. Aytkın: «Meni menen silerdin araŋarda kuboluk kıluuga Allaһ menen Kitep ilimi bar adamdar jetistuu»

[1] Alif, Lam, Ra. (O, Muhammad), Biz bul Kitepti saga, adamdardı, Rabbisinin uruksatı menen karaŋgılıktardan Nurga — Jeŋuucu jana Maktalgan Allaһtın joluna cıgarısıŋ ucun tusurduk

[2] Allaһ(tın kudurettuulugu) usunday: asmandardagı jana jerdegi nerseler Anın mulku. Kaapırlarga katuu, azaptuu olum bolsun

[3] Alar duyno jasoosun Akıretten jogoru suyusot, (adamdardı) Allaһtın jolunan tosusat jana anı iyri jolgo aylantuunu kaalasat. Andaylar tereŋ adasuuda

[4] Bizar bir paygambardı, oz elinin tili menen gana jiberdik, alarga (din erejelerin tusunuktuu) bayan kılıp berisi ucun. Kiyin Allaһ Ozu kaalagan pendesin Tuura Jolgo bastayt jana kaalaganın adastırat. Al - Kudurettuu, Daanısman

[5] Biz Musanı Ozubuz bergen moojizalar menen (paygambar kılıp) jiberip: «Koomuŋdu karaŋgılıktardan Nurga cıgargın jana alarga Allaһtın kundorun estetkin. Albette mında sabırduu, sugur kıluucu adamdar ucun ulgu-sabaktar bar» — dedik

[6] Estegin (o, Muhammad, osondo) Musa koomuna mınday dedi: «Allaһtın silerge bergen neemattarın estegile: Al silerdi Firaun jana anın adamdarınan kutkardı. Alar uul perzentiŋerdi soyup, kız perzentiŋerdi tiruu kaltıruu menen basıŋarga katuu azap salgan. Usunda Rabbiŋer tarabınan coŋ sınoo bar ele

[7] «Dagı bir kezde Rabbiŋer silerge: «Eger (Menin neematıma) sugur kılsaŋar silerdi(n neemattı) koboytomun. Al emi, sugur kılbasaŋar (bilip koygula), cınında Menin azabım katuu»-dep jarıyalagan

[8] Jana Musa ayttı: «Eger siler jana (silerge kosulup) jer juzunun bardık jamaatı kapır bolso da, Allaһ Beymuktaj jana maktoogo ılayık

[9] Silerge ozuŋordon murunkulardın: Nuh koomunun, Aad, Samud koomdorunun jana alardan kiyinki koomdordun kabarı kelbedibi? Alardı Allaһtan baska ec kim bilbeyt bolcu. (Kiyin Allaһ alar jonundo kabar berdi:) Alarga Paygambarları anık dalilder alıp kelgende, koldorun oozuna (kerney kılıp) koyuusup: «Biz silerge jiberilgen dinge kaapır bolduk: Biz siler daavat kılıp jatkan nerselerden sektenuudobuz!» — desti

[10] (Anda) paygambarları: «Asmandar jana jerdi jaratkan Allaһta sek bar beken?! Al silerdin kunooŋordu kecirip, belgiluu ubakıtka ceyin (usul duynodo) kaltıruuga cakırıp jatat! degende, alar aytıstı: «Siler paygambar emes, biz sıyaktuu ele (jonokoy) adamsıŋar. (Dagı) bizdi ata-babalarıbız sıyınıp kelgen nerselerden tosuunu kaalap jatasıŋar! (Eger sozuŋor cın bolso) bizge anık dalilderdi (moojizalardı) keltirgile!»

[11] «Alarga paygambarları ayttı: «(Tuura). Biz dele siler sıyaktuu adambız. Birok, Allaһ pendelerinen Ozu kaalagandarına (mınday) neemat beret. (Anan), silerge dalil-moojizalardı keltiris bizdin ıktıyarda emes. Allaһ kaalasa gana keltire alabız. Momundar Allaһka gana tobokel kılısat

[12] Emne ucun biz Allaһka tobokel kılbayt ekenbiz?! Al bizdi (Ozu bergen) Tuura Jolubuzga bastap koydu. (Biz bul joldon kaytpaybız, eger azap korsotsoŋor) azabıŋarga bekem sabır kılabız. Tobokel kıluucular Allaһka gana tobokel kılsın!»

[13] Kaapır bolgondor paygambarlarına: «Silerdi jeribizden cıgarıp jiberebiz, je bolboso, (ata-babadan kalgan, eski) dinibizge kaytasıŋar! (Ekoonon birin tandagıla)»-desti. Andan soŋ, Rabbisi paygambarlarga: «Biz sozsuz zaalımdardı (kaapırlardı) jok kılabız

[14] jana alardan kiyin (muras kalgan) jerge silerdi jasatıp koyobuz! Bul (ubada Kıyamatta) Bizdin aldıbızda (esep berip) turuudan jana (kunooluulorgo arnagan) ubadalarımdan korkkon adamdar ucun» dep vahiy (kabar) kıldı

[15] (Momundar) jeŋis surastı. Al emi (akıykatka) zulumduk kıluucu jana (oz kaapırcılıgında) ojorluk menen turuucu ar bir adam zıyanga joluktu

[16] (Munun sebebi,) anın artında tozok. (Tozokto) aga kaynak iriŋ icirilgende

[17] (suusagandan ulam) ickenge araket kılat, birok ice albayt. Ar taraptan olum(go tete azaptar) kelet birok, olo albayt. Anın artınan (andan da) katuu azap bar

[18] Rabbisine kaapır bolgon adamdar jasagan isterdin! misalı -boroonduu kundo samal ucurup ketken kulgo oksos. Alar ozdoru jasagan isterden ec bir (paydaluu) nersege jetise albayt. Bul — abdan alıs adasuu

[19] (O, insan!) Sen, cınında Allaһ asmandar jana jerdi akıykat menen jaratkanın bilbediŋbi?! Eger kaalasa silerdi (jer betinen) ketirip, baska jaŋı kalktı alıp kelet

[20] Bul Allaһka oor emes

[21] (Kıyamatta Sur kerneyi tartılganda) bardık adamdar (murzolorunon suurulup cıgıp) Allaһtın aldında tizilip kalısat. Osondo, (bul duynodo) alsız (moyun sunuucu) bolgondoru, tekeber (kaapır) bascılarına: «Cınında, biz silerge eercigen elek, bugun Allaһtın azabınan bizdi bir az bolso da kutkara alasıŋarbı?» - deskende, alar aytısat: «Eger bizdi Allaһ Tuura Jolgo bastaganda, biz da silerdi Tuura Jolgo bastayt elek. Emi, (bolor is boldu) biz cıdamsızdık kılabızbı je sabırduu bolobuzbu, (baarı bir) bizge ec bir kutuluu jok!»

[22] Is cecilip, (tozokular — tozokko, beyisiler — beyiske ajırap) kalganda saytan aytat: «Allaһ silerge cın ubada bergen bolcu.! Men dagı silerge ubada berip... atkarbay koydum.* Silerge (korgozgudoy) menin ec bir dalilim jok ele. Bolgonu, men cakırdım, siler curkap keldiŋer. Emi, meni emes, ozuŋordu ayıptagıla. (Bugun baska tuskon azaptan) men silerdi kutkara albaymın. Siler da meni kutkara albaysıŋar. Birok, murun (duyno jasoosunda) meni (Allaһka) serik kılganıŋardı men da moynuma albaymın (men kuday emesmin, Kudaydın serigi da emesmin) Cınında, (bul jerde men jana silerge oksogon) zaalımdarga kıynoocu azap bar»

[23] Iyman keltirip, salih amaldardı jasagan adamdar tubunon darıyalar akkan beyisterge kirgizilet. (Alar) anda Rabbisinin uruksatı menen tuboluk kalısat. Alardın Beyistegi ucurasuuları «salam» (degen soz) bolot

[24] (O, insan), Allaһ taza sozdu (ıyman kelmesin) taza darakka (kurmaga) oksotup misal keltirgenin karabaysıŋbı. Al daraktın tamırı (jer koynunda) bekem, butaktarı bolso, asmanda

[25] Rabbisinin uruksatı menen ar kaysı mezgilde momosun bere beret. Allaһ adamdarga, es-akılın jıyıp aluuları ucun (usunday) misaldardı keltiret

[26] Ipılas sozdun (kaapırcılıktın) misalı - jerden uzulup, bekemdigi jok kalgan ıpılas (momoluu) darakka oksos

[27] Allaһ ıymanduu adamdardı duyno jasoosunda da, Akırette da bekem soz menen kubattayt.! Zaalımdardı bolso, Allaһ adastırat. Allaһ kaalagan nersesin jasayt

[28] (O, insan!) Allaһ bergen neemattı (Islamdı) kaapırcılıkka almastırıp, el-jurtun olum uyuno —

[29] ozdoru tastalcu Tozokko eercitip bargandardı korboysuŋbu? Al kanday jaman orun

[30] Alar adamdardı Allaһtın jolunan tosuu ucun Allaһka (baska «kudaylardı») teŋdes kılıskan. (O, Muhammad, alarga) Aytkın: «(Adasuuculuk jasooŋordo bir az) paydalanıp kalgıla. Silerdin baraar jeriŋer — Tozok!»

[31] Menin ıymanduu pendelerime ayt, namazdarın okup, taanıs— bilistigi jana sooda-kelisimi jok bolgon (Akıret) Kun kelgenge ceyin, Biz ırıskı kılıp bergen nerselerden jarıya je jasıruun turdo sadaka kılıp kalıssın

[32] Allaһ asmandar menen jerdi (altı kundo) jaratıp, asmandan suunu tusurdu. Kiyin anı menen silerge ırıskı bolsun dep, momolordu cıgardı. Jana Oz amiri menen deŋizde jurusuŋor ucun silerge kemeni moyun sundurdu. Darıyalardı da siler ucun kızmat kıldırıp koydu

[33] Al jana siler ucun toktoosuz arakettegi Kun menen Aydı, tun menen kunduzdu moyun sundurdu

[34] Jana silerge, (siler) muktaj bolgon bardık nerselerdi berdi. Eger Allaһtın neemattarın sanasaŋar buturo albaysıŋar. Cınında, insan oto zaalım, oto sugursuz

[35] (O, Muhammad) Estegin, (bir kezde) Ibrahim ayttı: «O, Rabbim! Bul saardı (Makkanı) tınc saar kıl! Meni jana baldarımdı buttarga sıyınuudan alıs kıl

[36] O, Rabbim! Cınında, alar (buttar) kop adamdardın adasuusuna sebep bolustu. Kim meni eercise (jalgız Allaһka ibadat kılsa) — al menden. Kim maga (menin joluma) karsı cıksa, Ozuŋ Keciruucu, Irayımduusuŋ

[37] O, bizdin Rabbi! Men baldarımdan (bir bolugun) Senin Al Haram Uyuŋdun aldındagı egin ospogon oroongo jaygastırdım. O, Rabbim (osol jerde) alar namaz okussa eken! Emi, Ozuŋ adamdardın juroktorun alarga umtuluucu kıl! Jana alardı (ar kanday) momolordon ırıskılandır! Ajep emes (osondo) sugur kılıssa

[38] O, Rabbim! Albette, Sen biz jasırgan nerseni da, askere kılgan nerseni da bilesiŋ! Allaһtan ne jer, ne asmandardagı ec bir nerse jasıruun emes

[39] Maga kartaygan kuragımda Ismayıl menen Ishaktı bergen Allaһka (ceksiz) maktoolor bolsun! Cınında, menin Rabbim duba-tilekti Uguucu

[40] O, Rabbim! Meni jana urpaktarımdı namazdı toluk okuucu(lardan) kıl! O, bizdin Rabbibiz! Dubanı kabıl kıla kor

[41] O, bizdin Rabbi! Esep kunu kelgende, menin, ata-enemdin jana (jaamı) ıymanduu adamdardın kunoosun kecir

[42] (O, Muhammad), sen Allaһtı zaalımdardın kılmısınan beykapar dep oylobogun. Bolgonu, alardı(n jazasın) kozdor (korkunuctan) katıp kala turgan (Kıyamat) Kungo ceyin keciktiruudo

[43] (Osol kundo) alar bastarı oydo kotorulgon abalda (esep bergeni) curkap barısat. Kozdoru (katıp kalgandan ulam) ozdoruno kaytpayt jana icteri koŋdoy

[44] Sen adamdardı azap kele turgan Kun menen korkut. Osondo, zulum kılgan adamdar: «O, Rabbi, bizdi bir az moonotko keciktire turcu, cakırıgıŋa joop berip, paygambarlarga moyun sunalı» deset. (Kiyin alarga mınday joop berilet: «Ey, kaapırlar!» Olum keleerden) murda «biz olboybuz» dep ant icpediŋer bele

[45] Jana ozdoruno zulum kılgan (jana Biz alarga azap jibergen) adamdardın mekenderinde jasabadıŋar bele?! Biz alardı kanday jazalaganıbız silerge maalım ele go? Silerge misaldarda keltirgen elek

[46] Alar (dinge karsı kop) aylakerlikterin jasastı. Eger aylakerlikteri toonu omkorup jiberuucu bolso da Allaһtın aldında (belgiluu)

[47] Sen Allaһ Ozunun paygambarlarına («zaalımdardan oc alabız» dep) bergen ubadasın atkarbayt eken dep oylobogun! Allaһ Kudurettuu jana oc aluucu

[48] (Anın oc alısı) jer baska jerge, asmandar baska asmandarga aylangan jana (adamdar) Jalgız, Kaarduu Allaһka jekeme-jeke joluga turgan kundo (iske asat)

[49] Sen al kundo kılmıskerlerdi (otton jasalgan) kisender menen (cogultup) baylanganın korosuŋ

[50] (Al kundo) Alardın kiyimderi kara maydan bolot jana juzdorun ot orop turat. Bul azaptar Allaһ tarabınan zulum emes, teskerisince

[51] Allaһ ar bir jandı kılmısına jarasa jazaloosu ucun. Cınında, Allaһ tez eseptesuucu

[52] Bul (Kuraan) adamdarga arnalgan kemcildiksiz Bayan! Emi, al sebeptuu (jaman isinin akıbetinen) sestenissin, Anın Jalgız Kuday ekenin bilissin jana akılduu adamdar andan ulgu-sabak alıssın

[1] Alif, Lam, Raa. Bular Kiteptin — Anık Kuraandın ayattarı

[2] (Osol kezde) Kaapırlar musulman boluunu eŋsep kalaarı bısık.”

[3] (O, Muhammad!) Alardı jon koy, jep-icip, paydalanıp, («biz duynodo tuboluk kalabız» degen jalgan) kıyaldarına aldanıp juro berissin. Kiyin tez ele bilip alısat

[4] Biz ec bir ayıl(-saardın elin) ozuno belgilengen (tagdırdagı) jazmıssc(ı) kelmeyince olturboduk

[5] Ec bir el (ozuno jazılgan) moonotunon ozup da ketpeyt, artta da kalbayt

[6] (Musrikter Muhammadga): “O, Zikir (Kuraan) tusurulgon adam, sen — jindisiŋ

[7] Eger cıncıl bolsoŋ, bizge (sozundu tastıktagan) peristelerdi taap kelci?!» desti

[8] Biz (azaptoocu) peristelerdi Akıykat menen gana tusurobuz. Al ubakıtta alarga moonot berilbeyt

[9] Biz Zikirdi (Kuraandı) Ozubuz tusurduk jana anı Ozubuz saktaybız

[10] Cınında, Biz senden murda, abalkı jamaattarga da (saga oksogon) paygambarlardı jibergenbiz

[11] Alardan kimisine bir paygambar kelcu bolso, anı mıskıldap kuluskon

[12] Biz anı (mazaktoonu) kılmıskerlerdin juroktoruno usintip salıp koyobuz

[13] (Osonduktan,) aga ıyman keltirispeyt. Murunkulardın (ulguluu) jolu ottu go

[14] Eger Biz alarga asmandan esik acıp, alar andan kotorulo bastasa da, (isenbey)

[15] «Kozubuzdu boyop koyuldu! Biz sıykırlanıp kaldık!» deset

[16] Cınında, Biz asmanda top jıldızdardı jaratıp, alardı koruuculor ucun zıynat kılıp koyduk

[17] Jana asmandı bardık kargıs tiygen jin-saytandardan saktadık

[18] Al emi, (jin-saytandardan) kimisi asman kabarların uurdaganga araket kılsa, anı bir nurduu jıldız kuup jetet (jana olturot)

[19] Biz jerdi(n ustun) jayık kılıp, anda toolordu ornottuk jana ar turduu paydaluu nerselerdi osturduk

[20] Jana jer ustundo, siler ucun jana siler ırıskı bere albay turgan (kol astıŋardagı) kalk-makuluktar ucun tiricilik (sarttarın) jarattık

[21] Bardık nerselerdin kazınası Bizdin aldıbızda. Biz andan emneni (pendebizge) tusursok, (murdatan) belgilengen olcom (tagdır) menen tusurobuz

[22] Jana Biz (buluttardı) boozutuucu samaldardı? jiberdik. Kiyin asmandan suu tusurduk jana anı menen silerdi (eginiŋerdi jana aybanattarıŋardı) sugardık. (O, insandar!) Ozuŋor anı saktay albayt eleŋer

[23] Cınında, Biz gana tiriltirip, Biz gana olturobuz. Jana Ozubuz gana muras aluucubuz

[24] Albette, Biz silerden bayırkılardı da, kiyinkilerdi da bilgenbiz

[25] (O, Muhammad) Rabbiŋdin Ozu gana alardı (Kıyamatka sot-surak ucun) cogultat. Cınında Al Daanısman (jana) Bilerman

[26] Biz insandı (Adam-Atanı) calcık ılaydan (jana) kurgap, zıŋıldap kalgan copodon jarattık.”

[27] Andan murda jinderdi(n atası Iblisti) jalınduu otton jaratkanbız

[28] (O, Muhammad, estegin) bir kezde Rabbiŋ peristelerge: «Albette, Men karargan ılaydan jasalgan copodon Adam jaratamın

[29] Kacan anı(n dene tuzulusun) jasap, aga Ozumdun Ruhumdan uylogondo (jan kirgizgende) aga (urmat korgozup) sajda kılıp jıgılgıla»- dedi

[30] Bardık peristeler sajda kılıstı

[31] Bir gana Iblis sajda kıluucular menen (birge) sajda kıluudan bas tarttı

[32] (Allaһ):»O, Iblis! Emne ucun sen sajda kıluuculardan bolboduŋ?!» - dedi

[33] «Men (ec kacan) adamga sajda kılbaymın! (Sebebi,) Sen anı calcık ılay - copodon jarattıŋ. (A, men otton jaralganmın)» -dedi

[34] (Allaһ) Ayttı:»Anda, Beyisten jogol! Sen aydaldıŋ

[35] Saga Kıyamatka ceyin kargıs bolsun!»

[36] (Iblis) Ayttı: «O, Rabbim! Anda maga, alar kayra tiriluucu kungo (Kıyamatka) ceyin (olboy jasaganga) moonot ber!»

[37] (Allaһ) ayttı: «Albette, sen moonot berilgenderden bolduŋ

[38] belgiluu ubakıtka ceyin»

[39] (Iblis) ayttı: «O, Rabbim! Meni adastırganıŋ ucun men alarga jerdegi(kunoo nerse)lerdi kooz korgozup, bardıgın azgıramın

[40] Alardın arasınan ıklastuu pendeleriŋden baskasın

[41] (Allaһ) ayttı: «Bul — Maga (alıp keluucu) Tuura Jol

[42] Albette, Menin (ıklastuu) pendelerimdin ustundo biyligiŋ jok! Bir gana adaskandardan bolup, saga eercigenderge (okumuŋ otot)

[43] Seni eercigenderdin bardıgına ubada jayı, albette, tozok

[44] Anın (birinen biri tomon jaygaskan) jeti darbazası bar. Ar bir darbazadan alardın boluk-boluk toptoru (kunoolorunun darajalarına jarasa azap cegip kiriset)

[45] Cınında, (kunoodon) saktangan adamdar bulaktarda, beyisterde

[46] (Biz alarga:) «Tınctık, salamattık menen beyiske kirgile» (dedik)

[47] Biz alardın kokuroktorundo bolgon (kek-koralbastık) sıyaktuu nerselerdi suurup alganbız. Alar biri-birine bet-maŋday, dos-buradar bolusup, sorulordo (oturusat)

[48] Beyiste alardı kaygı-muŋ baspayt jana ec kacan al jerden cıgarılıspayt

[49] (O, Muhammad!) Pendelerime kabar ber: Men gana Keciruucu Irayımduumun

[50] Cınında menin azabım — jan oorutkan azap

[51] (O, Muhammad), alarga Ibrahimdın meymandarı jonundogu kabardı jetkir

[52] Bir kezde alar anın aldına «salam» dep kiristi. (Ibrahim) «Cınında, biz silerden korkup jatabız» — dedi

[53] «Korkpogun, — desti alar, — biz albette, saga ilimduu bir perzenttin suyuncusun bildirebiz.»

[54] (Ibrahim) ayttı: «Maga karılık kelgende suyunculop jatasıŋarbı? Kanday (sebep menen) suyunculoysuŋor?”

[55] «Biz saga akıykattı suyunculoduk. Emi, sen umutu joktordon bolbogun» desti

[56] (Ibrahim) ayttı: «Rabbisinin ırayımınan zaalım adamdar gana umutsuz bolusat

[57] (Dagı mınday) dedi: «O, elciler, emne jumus menen keldiŋer?»

[58] Aytıstı: «Biz kılmısker koomgo (alardı jazaloo ucun) jiberilgenbiz

[59] Birok, Luttun uy-bulosunun bardıgın kutkarabız

[60] Ayalınan baskasın. Biz, anı (azapta) kaluuculardan bolot dep esepteybiz.»

[61] Elciler Luttun uy-bulosuno kelgende

[62] Al: «Siler beytaanıs koomsuŋar(bı)?» — dedi

[63] (Elciler) aytıstı: «Jok, biz buzulgan koomuŋ kumon sanagan nerseni (azaptı) alıp keldik

[64] Biz saga cındıktı gana alıp keldik. Biz cıncılbız

[65] Emi, tundun bir bolugundo (taŋga maal) uy-buloŋdu (ayıldan) alıp cık dagı, ozuŋ artınan tus. Silerden ec bir adam karbalastabasın (tez baskıla) jana buyurulgan tarapka kete bergile.»

[66] Biz aga (Lutka) taŋga maal osol (buzuk) koomdun «kuyrugu kırkılısı»! jonundogu usul buyruktu vahiy kıldık

[67] Anan, saardın (buzuk) elderi suyungon boydon jetip kelisti

[68] (Lut): «Bular menin meymanım. Meni sermende kılbagıla

[69] Allaһtan korkkula! Abiyirimdi tokpogulo!»- dedi

[70] (Buzukular) ayttı: «Biz seni aalamdardan kaytarbadık bele?!»

[71] (Lut): «Eger bul isten kayra tartpasaŋar, mına, menin kızdarım» dedi

[72] (O, Muhammad!) Omuruŋo ant, alar (ıskı-kumardın) mastıgında kozdoruno ec nerse korunboy kalgan ele

[73] Anan.., Kun cıgaar mezgilde alardı (korkunuctuu) ac aykırık karmadı

[74] Anan Biz saardın astı jagın ustuno koŋtorup, alardın ustuno copo-tastardı jamgırday jaadırdık

[75] Albette bul okuyada parasattuu adamdar ucun (Allahtın kuduretine) belgiler bar

[76] Al (oyron bolgon saar) kan joldun boyunda.”

[77] Albette, mında momun adamdar ucun (Allahtın kuduretine) belgiler bar

[78] Bak-boston kojoyundarı zaalım (kaapır) boluskan

[79] Biz alardan da oc aldık! Cınında, ekoo (Lut koomu menen Suayb koomu) teŋ keŋ joldun boyunda

[80] «Hijr» (oroonunun) jasoocuları da paygambarlardı «jalgancı» desti

[81] Biz alarga ayat-moojizalarıbızdı (ji)bergende, andan juz burustu

[82] Alar toolordun boorun oyup-jonup uylor kurup, tınc-aman juruskon

[83] Anan.., alardı da taŋ mezgilinde (kapısınan) ac aykırık karmap, (kıyrap kalıstı)

[84] Jasagan nerseleri alarga payda bergen jok

[85] Biz asmandardı, Jerdi jana ekoonun arasındagı nerselerdi Akıykat menen jarattık. Saat (Kıyamat) sozsuz keluucu. Sen (oo, Muhammad, naadan adamdardan) sılık-sıpaa juz uyur

[86] Albette, senin Rabbiŋ — Al gana (bardık makuluktardı) Jaratuucu, Biluucu

[87] Biz saga kaytalanuucudan jetini jana Uluk Kuraandı berdik

[88] Alardın (kaapırlardın) arasınan bir nece taypalarga bergen Bizdin neemattarıbızga karabay (koŋul burbay) ele koy. (Osondoy ele, eger bastarına Allaһtın bir azabı tusso) alarga kaygırba! (Meerimduuluk) kanatıŋdı ıymanduularga jaygın

[89] Ayt: «Men (basıŋarga keluucu azap jonundo) anık eskertuucumun

[90] Osondoy ele, Biz boluuculorgo (azap) tusurduk

[91] Alar Kuraandı boluktorgo ajıratıstı

[92] Rabbiŋe ant! Biz alardın bardıgın surakka tartabız

[93] jasagan isterine jarasa

[94] (Sen alarga koŋul burbay) buyurulgan iske umtul jana musrikterden juz bur

[95] Albette, seni sıldıŋdagan adamdarga Ozubuz jetistuubuz

[96] Alar Allaһka dagı baska «kudaylardı» kosup (serik kılıp) alıskan. Jakında (isterinin natıyjasın) biliset

[97] Bilebiz, alardın aytkandarınan kokuroguŋ kısılıp turat

[98] Emi sen (kokuroguŋ kayra keŋ bolusu ucun) Rabbiŋe (kop) tasbih (maktoo) aytıp, (koburook) sajda kıluuculardan bol

[99] Jana saga olum kelgenge ceyin Rabbiŋe gana ibadat kıl

[1] (Ey, musrikter!) Allaһtın buyrugu (azabı) kelip kaldı. Siler anı sastırbay ele koygula! Alardın sirkterinen Allaһ Biyik jana Aruu

[2] Allaһ pendelerinin arasınan kaalagandarına Oz amiri menen: “(Adamdarga) eskertkile: Ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, Men gana barmın! Menden gana korkkula!”- degen vahiy menen peristelerdi tusurot

[3] Asmandar menen jerdi Akıykat menen jaratkan (Allaһ) alardın sirkterinen Jogoru — Biyik

[4] Al insandı bir tamcı «suudan» jarattı ele, kapısınan (Ozuno) anık dusman bolup cıga keldi

[5] Al aybanattardı jarattı. Alarda siler ucun (kop) paydalar, jıluuluktar bar.? Siler alardın etinen da jeysiŋer

[6] (Malıŋar jayloogo) jayılganda jana (kecinde) kaytkanda da siler ucun koozduk bar

[7] (Aybandar) silerdin juguŋordu, zor masakat menen gana jete ala turgan (alıskı) saar (lar) ga tasıp beret. Cınında Rabbiŋer silerge Irayımduu, Meerimduu

[8] Alsiler minisiŋer ucun jana koozduk-suluuluk ucun (oynoktogon) attardı, kacırlardı jana esekterdi (jarattı)! Jana siler bilbegen nerselerdi da jaratat.”

[9] Tuura Jolgo bastoo - Allaһtın vazıypası. Joldordun arasında iyri joldor da bar.? Eger kaalasa bardıgıŋardı Tuura Jolgo bastamak

[10] Al silerge asmandan suu tusurdu. Icer suuŋar da osondon, (oskon) darak da osondon. Jana andan (janıbarlardı) sugarasıŋar

[11] (Allaһ) al suu menen silerdin paydaŋar ucun osumduktordu, zaytundu, kurmalardı, juzumdordu jana turduu momolordu osturot. Albette, bularda, pikir kılgan elder ucun (Allaһtın kuduret-daanısmandıgın bildirgen) dalilder bar

[12] Dagı (Allaһ) silerge Aydı, Kundu jana Tun menen Kunduzdu moyun sundurup koydu. Anın amiri menen jıldızdar da silerge moyun sundurulgan. Albette, mında akılın istetken adamdar ucun dalilder bar

[13] Al siler ucun jer betinde ar turkun (paydaluu) nerselerdi jarattı. Albette, bul nersede estegen adamdar ucun (Allaһtın kuduret-daanısmandıgın bildirgen) dalil bar

[14] Siler andan (balıktardın) buzulbagan, et(in) jesiŋer ucun Allaһ silerge deŋizdi moyun sundurdu. Anın (tubunon) ozuŋor takcu tagıncaktardı cıgarıp alasıŋar. Sen anda (tolkundardı) jarıp suzgon kemeni korosuŋ. (Allaһ) Ozunun paziletin umut kılıp, (neemattarına) sugur keltirisiŋer ucun (usulardı jarattı)

[15] Al silerdin teŋ salmaktuuluguŋardı saktasın dep jer betine (salmaktuu) toolordu kadap koydu, Jana (silerdin paydaŋar ucun) darıyalardı, adaspay jurusuŋor ucun joldordu jana

[16] (ar turduu) belgilerdi (jarattı. Osol belgilerdin biri bolgon) jıldızdar menen alar jol tabısat

[17] Jaratkan (Allaһ) menen jarata albagan (“kudaylar”) teŋbi?! Esiŋerge kelbeysiŋerbi

[18] Eger Allaһtın neemattarın sanasaŋar, buturo albaysıŋar. Albette, Allaһ Keciruucu, Booruker

[19] Allaһ silerdin kupuya jana askere jasagan (bardık) isiŋerdi bilet

[20] Alar (musrikter) duba (ibadat) kılıp jatkan Allaһtan baska “kudayları” ec nerseni jarata albayt, ozdoru jaratılgan nerseler

[21] Alar (jasalma kudaylar) tiruu emes, oluk, (Musrikterdin) kacan tirilisin (Kıyamat ubaktısın) da bilbeyt

[22] Silerdin kudayıŋar — jalgız Kuday (Allaһ). Al emi, Akıretke isenbegen adamdardın juroktoru (bul isenimge) karsı cıguucu. Alar (Allaһka bas iyuudon) tekeberleniset

[23] Ec seksiz, Allaһ alardın icine saktagan sırların da acık-askere isterin da bilip turat. Cınında, Al tekeber adamdardı suyboyt

[24] Eger alarga: «(Muhammadga) Rabbiŋer emne tusurdu ele» -dep aytılsa, «Bayırkılardın jomogu» - deset

[25] Kıyamat Kunu kunoolorun tolugu menen, al emi ilimsizdigi sebeptuu (alardı) adastırgan adamdarının kunoolorun(un bir bolugun jelkesine) kotorus ucun (osentisti). Ukkula, alar kotorgon «juk» kanday jaman

[26] Alardan murdagı (kaapır) koomdor dagı aylakerlik («sarayların») jasaskan. Kiyin Allaһ alardın “saraylarına” kelip, tubu menen omkorup tastaganda, catır(ı) kak cokularına kulap tustu. Jana alarga baykabagan taraptan azap keldi

[27] Kiyin, Kıyamat kundo (Allaһ) alardı kordop: “Alar ucun jan urop talasıp, Maga serik kılgan «kudaylarıŋar» kayda kaldı!?»-deyt. Ilimduulor (osondo): “Bugun kaapırlarga korduk jana kaygı!”- deset

[28] Ozdoruno zulumduk kılgan adamdardın jandarın peristeler suurup alıp jatkanda, aylasız kalısıp, (birok, kunoosun moynuna albay): «Biz ec bir jaman is jasabagan elek»- deset. Jok, jasagansıŋar! Allaһ emne kılganıŋardı Biluucu

[29] Emi, anda tuboluk kala turgan Tozok darbazalarınan kirgile. Tekeber adamdardın ordu kanday jaman

[30] Allaһtan korkkon (takıba) adamdarga: “Rabbiŋer silerge emneni tusurdu ele, dep aytılganda “jaksılıktı” deset. Jaksılık kılgan adamdarga bul duynodo da jaksılık bar. Birok Akıret Uyu (duynodon) jaksı. Takıba kisilerdin uyu (Beyis) kanday sonun

[31] «Adn» beyisteri! Alar tubunon darıyalar akkan osol baktarga kiriset. Anın icinde koŋul kusogon bardık nerseler bar. Allaһ takıba kisilerdi mına usintip sıylayt

[32] Takıba adamdardın (kaapırcılıktan) taza jandarın peristeler alıp jatkanda: «Silerge salam (tınctık) bolsun! (jaksı) amalıŋarga jarasa, emi, Beyiske kirgile!» — deset

[33] (Al emi, kaapırlar) ozdoruno (jan algıc) peristeler je bolboso Rabbiŋdin buyrugu (azabı) kelisinen baska nerseni kutpoyt. Alardan murdagı(kaapır)lar dagı osondoy (sirk) amaldardı jasagan(da bastarına azap tuskon). Alarga Allaһ zulumduk kılbadı, birok, ozdoruno-ozdoru zulumduk kılıstı

[34] Alarga (jaman) isterinin jaman akıbeti jetti. Bastarına (isenbegen jana) mıskıldagan nerseleri (azap) tustu

[35] Musrikter: «Eger Allaһ kaalasa, biz Ozunon baska ec nersege ibadat kılbayt elek. Biz dagı, ata-babalarıbız dagı Anın (Allaһtın okumu) bolmoyunca ec nerseni (ozubuzgo) aram kılgan emespiz” - deset.” Alardan murdagı (kaapır)lar dele usunday is jasaskan. Paygambarlardın anık-taza jetkiruudon baska vazıypası jok

[36] Biz ar bir elge «Allaһka gana ibadat kılgıla, (baska) “kudaylardan” alıs bolgula (dep ayta turgan) Paygambarlardı jibergenbiz. Al ummottordon kee birlerin Allaһ Tuura Jolgo bastagan bolso, kee biroolorunun! basına adasuuculuk tuskon. Emi, jer betinde sayakat kılıp, (paygambarlardın jolun) “jalgan” degenderdin akıbeti kanday bolgonun korgulo

[37] (O, Muhammad!) Eger sen alardı Tuura Jolgo bastoogo (ar kanca) araket kılsaŋ dele, Allaһ adastıra turgan pendeni (ec kacan) Tuura Jolgo bastabayt. (Natıyjada alarga azap tusot. Osondo) alarga ec jardamcı bolboyt

[38] Alar Allaһtın atına bekem ant icip: “Allaһ olgondordu tiriltpeyt” - deset. Jok, tiriltet! Ozunun akıykat ubadası boyunca! Birok, kopculuk adamdar (munu) bile berbeyt. (Akırette bardık adamdar tirilcu bolso, munun sebebi)

[39] Alarga talaskan nerselerin(in anıgın) korgozup koyuu ucun jana kaapır adamdar ozdorunun jalgancı ekendikterin bilip alısı ucun

[40] Eger Biz bir nerseni kaalasak, aga karap: «Bol!» desibiz menen al bolup kalat

[41] (Makka musrikteri tarabınan) zulumga duusar kılıngan soŋ, Allaһtın jolunda hijrat kılgan adamdarga (usul ele) duynodo jaksılık dayardap koyobuz.! Birok, eger bilisse, Akıret sıylıgı coŋuraak

[42] Alar sabır kılgan jana Rabbisine tobokel kılgan adamdar

[43] (O, Muhammad!) Biz senden murda jalaŋ erkek kisilerdi gana paygambar kılıp jibergenbiz (jana) alarga (Din-Sariyat) vahiy kılganbız. (Ey, musrikter), eger bilbeseŋer ilimduulordon (Iyık Kitepterdi bilgenderden) suragıla

[44] (Toorat jana Injil tuskon) adamdarga (al ekoosunon murda) anık kabarlar, (jana baska ıyık) kitepter (tuskon). Biz saga (eŋ abzel) ilim — Kuraandı tusurduk, adamdarga (Rabbisi tarabınan) emneler kelgenin bayandap beruuŋ ucun. Kana emi, (usular jonundo) pikir kılıssa

[45] (Islam menen paygambarga karsı) jaman aylakerlikterdi jasagan adamdar, ozdoru sezbegen taraptan azap kelip kalısınan je bolboso, alardı jer jutup jiberisinen (tınc beken)

[46] Je bolboso, (beykapar) sayakat kılıp jurgon mezgilinde alardı (kapıstan,) kutulbay turgan tarizde (azap) karmap kalısınan

[47] Je jurogu (bir jamandıktı sezip) korkup turgan ubakıtta (azap) karmasınan (tınc beken)?! Cınında, silerdin Rabbiŋer Irayımduu, Booruker

[48] Alar (sektengender) Allaһ jaratkan nerselerge karaspaybı? Alardın kolokosu, (Allaһtın kuduretine) moyun sunup, sajda kılgan abalda oŋgo-solgo iyilip jatkanın korboy jatısabı

[49] Allaһka asmandar jana jerdegi janıbarlardın bardıgı jana (uluu) peristeler dagı ec tekeberlenbey sajda kılısat

[50] (Sebebi) Alar ustulorundogu Rabbisinen korkusat jana ozdoruno buyurulgan nerseni (daroo) atkarısat

[51] Allaһ ayttı: “(Maga dagı biroonu serik kılıp) eki kuday tutup albagıla! Cınında Al — Jalgız Kuday! (Demek, jalgız) Ozumdon gana korkkula!”

[52] (Antkeni,) jer-asmandardagılardın bardıgı Anın mulku. Din (ibadat-sıyınuu) dagı but boydon Ozuno gana taandık. Emne, siler Allaһdan baskadan korkosuŋarbı

[53] Silerde bolgon (korungon jana korunbogon) neemattardın bardıgı Allaһdan. Kiyin (siler, ey, musrikter) ozuŋorgo bir apaat-zıyan jetkende (gana) Allaһka jalbaruudasıŋar

[54] Anan, Ozu silerden baleeni arıltkan soŋ, bir tobuŋar Rabbisine (baskalardı) serik kıla bastadı

[55] Biz bergen neemattarga sugur kılbay koyuu ucun. (Jırgal jasooŋordon) paydalana bergile. Jakında (adaskanıŋardı) bilip alasıŋar

[56] Jana (musrikter) ec nerseni bilbegen «kudaylarına» Biz ırıskı kılıp bergen nerselerden ulus ajıratısat.! Allaһka ant, ozuŋor oylop tapkan (bul) jalgandar jonundo (Kıyamatta) surakka tartılasıŋar

[57] Alar (“Peristeler Allaһtın kızdarı” dep) Allaһka kızdardı taŋuulasat. Allaһ (perzenti boluudan) Taza! Ozdoruno bolso jakkanın (uul perzentterdi) arnasat

[58] Eger biroo-jarımı kız perzent (korgonu) jonundo «kus kabar» alcu bolso, acuusun icine juta berip, juzu kararıp cıgat

[59] (Anan) “suyuncunun” jamandıgınan (ardanıp) el kozunon jasınıp jurusot (jana) “kız perzentti kordolgon abalda (bolso da) alıp kaluu kerekpi, je bolboso topurak tubuno (tiruuloy) komup saluu kerekpi?” (dep oylonusat). Alardın okumdoru kanday jaman

[60] Akıretke ıyman keltirbegen adamdarga eŋ tomon sıpattar taandık. Allaһka bolso, eŋ jogorku sıpattar taandık. Al — Kudurettuu, Daanısman

[61] Eger Allaһ (bul duynodo) adamdarga kaapırcılıgına jarasa azap bercu bolso, jer betinde kıbıragan jan kaltırmak emes!! Birok, Allaһ alardı(n azaptaluusun) belgiluu ubakıtka (Kıyamatka) ceyin keciktiret. Emi, alardın belgiluu ubakıttarı (ajalı) jetkende, anı bir az moonotko da keciktire alıspayt jana tezdete da alıspayt

[62] Alar ozdoru jaktırbagandı (kız perzentti) Allaһka taŋuulasat. Tilderi bolso, alarga jaksılık (bul duynodo bakıt, Akırette Beyis) bolusu jonundo jalgandı suyloyt. (Birok,) ec seksiz, alarga Tozok bar jana aga eŋ abalkılardan bolup kiriset

[63] Allaһka ant, (o, Muhammad), Biz senden murunku el-ummottorgo da paygambar jibergenbiz.! Birok, kiyin saytan alarga (sirk) isterin kooz korgozup, osol kundogu (duynodogu) bascıları bolup algan. Alarga kıynoocu azap bar

[64] Biz saga, alar talasıp kalgan maselelerdi anık bayandap berisiŋ ucun jana ıymanduu adamdarga Tuura Jol, Irayım bolus ucun Kitepti (Kuraandı) tusurduk

[65] Allaһ asmandan suu tusurup, anı menen jerdi — olgonunon soŋ — tiriltti. Albette, mında uga bilgen adamdar ucun ulgu-sabak bar

[66] Cınında, siler ucun aybandarda (alardın jaratılısında) ulgu-sabak bar: Biz alardın icindegi akılet menen kandın arasınan, ickender ucun jagımduu bolgon taza suttu (cıgarıp,) silerge icirebiz

[67] Dagı siler kurmalardın, juzumdordun momolorunon sarap? jana eŋ mıktı ırıskılardı alasıŋar. Albette, mında akılın istetken koom ucun sabak bar

[68] (O, Muhammad) Senin Rabbiŋ bal aarıga (mınday dep) ilham kıldı: “Uyuŋdu toolorgo, daraktarga, adamdar jasay turgan uyalarga kurgun

[69] Andan kiyin ar turduu momolordon jep, Rabbiŋ sen ucun jasap koygon oŋoy-jeŋil “joldordon” (ucup) jurgun!” Anın (aarının) icinen ar turduu icile turgan (bal) cıgat. Anda adamdar ucun sıpaa bar. Albette, mında (bal aarının jasoosunda) pikir jurguzgon adamdar ucun sabak bar

[70] (O, insandar), silerdi Allaһ jarattı. Kiyin Ozu olturot. Silerdin araŋarda (bardık nerseni) bilgen soŋ ec nerseni bilbey (es-tutumun jogotup) kalısı ucun eŋ tomon jasoogo (karılık mezgilge) kaytarılgandarı da bar. Allaһ — Biluucu, Kudurettuu

[71] Allaһ birooŋordu baskaŋardan ırıskıda (duyno-mulkto) jogoru kıldı. Emi, ırıskısı biyik kılıngandar (oz kaaloosu menen) kol astındagı kuldarına ırısın (teŋ) bolusturup berip, duyno mulkto baarı teŋ bolup kalısı mumkunbu? Allaһtın neematın cetke kagıp jatısabı?!”

[72] Allaһ silerge ozuŋordon jup-jubay jaratıp, (al) jubayıŋardan perzentterdi, neberelerdi jaratıp, silerge taza ırıskılardan berdi. Emi, alar (Allaһtın jeke ozuno sıyınuu-nun orduna) jalgan kudaylarga ıyman keltirip jatısabı?! Allaһtın neematına kaapır bolup (taanıbay) jatısabı

[73] Jana alar, Allaһtan baska, ozdoruno asmandar menen jerden ec kanday ırıskı ondurup bere albay turgan, kolunan ec nerse kelbey turgan nerselerge ibadat kılısat

[74] Allaһka ec nerseni oksotpogula! Albette, Allaһ bilet, siler bilbeysiŋer

[75] Allaһ (“Allaһka ec nerseni oksotpogula!” degen sozuno) misal keltiret: Ec nersege egeder bolbogon bir kul jana Biz kop ırıskı bergen (bay) adam. Al baylıgınan askeresin-askere, komuskosun-komusko sadaka kılat. Emi, usul ekoo oksos bolobu?! Allaһka maktoolor! Birok, munu kopculugu bilispeyt

[76] Allaһ (dagı) eki adamdı misal keltiret: biroosu sokur-duloy. Ec nersege ee emes. (Jadagalsa, ozuno-ozu da ee emes) but boydon kojoyunduku. Kayda jiberse da jaksılık keltirbeyt. (Usunday jaman kul). Emi, usul kisi menen Tuura Joldo jurup, adiletke buyurgan (demek, kozu, kulagı bar, akılı butun jana bay) adam teŋ bolobu

[77] Asmandar jana jerdin kayıp nerseleri(nin bilimi) Allaһtın gana aldında.* Al emi, Kıyamattın bolusu koz acıp-jumguca je andan da tezireek. Albette, Allaһ ar nersege Kudurettuu

[78] Allaһ silerdi apaŋardın kursagınan cıgardı. Siler (al kezde) ec nerse bilbeyt eleŋer. Anan silerge kulak, koz jana juroktordu berdi. Kana emi, sugur kılsaŋar

[79] Asman koynunda tutkun bolgon kustarga karaspaybı? Alardı (abada) Allaһdan baska kim karmap turat?! Albette, mında ıymanduu adamdar ucun (Allaһtın kuduretine isaarat kılgan) belgiler bar

[80] Allaһ siler ucun uyuŋordu tınc meken kıldı jana aybandardın terilerinen kocup-konup jurgonuŋordo jeŋil bolgon uylordu jasap berdi. Jana alardın jundorunon, tıbıttarınan, kıldarınan bir mezgilge (Kıyamatka) ceyin (kerekteluucu) buyumdardı jana mataalardı (jarattı)

[81] Allaһ Ozu jaratkan nerselerden koloko-baspaanekterdi, toolordon uŋkur-uylordu jasap berdi. Dagı siler ucun ısıktan saktagan kiyimderdi jana (oz-ara) sokkuŋardan saktay turgan, (zoot) kiyimderdi jarattı. (Allaһ) silerge mına usintip Oz neematın toluk beret. Kana emi (siler da toluk) musulman bolsoŋor

[82] (O, Muhammad!) Eger (naasaattan) juz burussa, (artınan tusup alba) senin mildetiŋ anık jetkiruudon gana turat

[83] Alar Allaһtın neematın taanıp-bilip ele turusat. Birok, kiyin moyunga albay koyusat. Alardın kopculugu kaapırlar

[84] (Kıyamat) Kundo ar bir ummotton (birden) kubonu alıp kelebiz.! Kiyin kaapırlar ucun (kecirim suroogo) uruksat berilbeyt jana (kayradan jasap keluugo da) kaytarılıspayt

[85] Zulumduk kılgan (kaapır) adamdar azaptı koruskon ubakta alardan (azap) jeŋildetilbeyt. Jana moonot da berilbeyt

[86] Eger Allaһka serik koskondor oz “kudayların” korup kalsa: “O, Rabbibiz — (Allaһ!), Seni tastap biz duba-ibadat kılgan “kudaylarıbız usular”-deset. Anda alarga (“kudayları”): “Siler — anık jalgancısıŋar!” — dep soz ırgıtat

[87] Osol kundo alar Allaһtan jansooga surap kalısat. Oylop tapkan “kudayları” bolso, jok bolup ketet

[88] (Ozdoru) kaapır bolup (baskalardı) Allaһtın jolunan toskon adamdardın azabının ustuno azap kosobuz, buzukuluk kılgandarı sebeptuu

[89] Biz (silerdi) kayradan tiriltken Kundo ar bir ummotko ozdorunon bir kubonu (paygambarın) alıp kelebiz. Seni da (o, Muhammad)) tigilerge (oz ummotuŋo) kubo katarı alıp keldik. Biz saga Kitepti (Kuraandı) ar bir nersege Bayandama, Tuura Jol, Irayım jana musulmandar ucun Jaksı Kabar iretinde tusurduk

[90] Albette, Allaһ adilettuulukko, jaksılıkka tuugan-uruktarga kayrımduuluk kıluuga buyurup, buzukuluktan, (Sariyatka) ters peyilderden jana zulum-dusmancılıktan kaytarıp, silerge naasat kılat. Kana emi, esiŋerge kelseŋer

[91] Ubada bergeniŋerde Allaһtın ubadasın atkargıla! Bekemdegeniŋerden kiyin antıŋardı buzbagıla! (Antkeni,) Siler (Allaһtı ortogo koyup ant ickeniŋerde) Allaһtı kepil kılgansıŋar. Albette, Allaһ emne kılganıŋardı bilip turat

[92] Bekem iyrip, orogon soŋ, iyigin sındırıp (jibin cubap) salgan ayalga oksobogula: bir el baska bir (siler ubadalaskan) elden paydaluuraak bolso ele, oz ara anttaskan ubadaŋardı aldoo kuralı kılıp alasıŋar! Allaһ bul (ubada) menen silerdi sınap jatat jana Kıyamat kunu silerge, kelise albay kalgan nerseŋerdin anık bayanın bildiret

[93] Eger Allaһ kaalasa, silerdin bardıgıŋardı bir ummot (bir dinde) kılıp koymok. Birok, Al kaalaganın adastırıp, kaalaganın Tuura Jolgo salat. Siler (Kıyamatta) emne is kılganıŋar jonundo suralasıŋar

[94] Antıŋardı aldoo kuralı kılıp albagıla! (Eger osentcu bolsoŋor) butuŋar (tuz joldo) bekem bolgondon soŋ tayıp ketet jana Allaһtın jolunan adaskanıŋar sebeptuu azap cegip kalasıŋar jana (akırette da) silerge coŋ azap jetet

[95] Allaһtın ubadasın az gana baaga satıp jiberbegile. Eger bilseŋer, siler ucun (duyno paydasınan) Allaһtın aldındagı soop jaksı

[96] Silerdin aldıŋardagı nerseler (kancalık kop bolso da) tugonot. Allaһtın aldındagı nerseler tuboluktuu! Biz sabır kılgandardın soop-sıylıgın jasagan isinen jaksıraak (koburook) kılıp berebiz

[97] Erkek bolobu je ayalbı, ıymanga kelip, andan kiyin! jaksı amaldardı jasasa, Biz anı (bul duynodo) taza jasatabız jana alardın (akırettik) sooptorun jasagan amaldarınan jaksıraak sıylıktar menen kaytarabız

[98] Kacan sen Kuraan okusaŋ (Allaһtın ırayımınan) kuulgan saytandan korgoo tilep Allaһka sıyın

[99] Albette, (Allaһka ıklas menen) ıyman keltirgen jana Rabbisine tobokel kılgan adamdarga saytandın biyligi otpoyt

[100] Anın biyligi musrik bolup, ozdoruno anı (saytandı) dos-jetekci kılıp algandarga otot

[101] (O, Muhammad!) Eger Biz bir ayattın orduna baskasın almastırsak — Ozu tusurgon nersesin Allaһ Ozu Biluucu? — alar (musrikter) «Sen (iciŋden) oylop cıgaruudasıŋ» deset. Jok! (Anday emes) Alardın kopculugu bilispeyt

[102] Al ayattı Iyık Ruh (Jebireyil periste) Rabbiŋ tarabınan ıymanduulardı (Oz joluna) bekemdes ucun, Tuura Jol jana musulmandarga Jaksı Kabar bolusu ucun akıykat menen tusurgon

[103] Biz bilebiz, alar (musrikter): “Cınında, Kuraandı Muhammadga (bir) adam uyrotkon» dep jatısat. Alar (paygambardın ustatı dep) korgozup jatkan adamdın tili arabca emes. Al emi, bul (Kuraan) anık-taza arab tilinde

[104] Albette, (ar nerseni sıltoolop) Allaһtın ayattarına ıyman keltirbey jurgon adamdardı Allaһ Tuura Jolgo bastabayt jana alarga jan sızdatkan azap bar

[105] Cınında, Allaһtın ayattarına ıyman keltirbegender gana (usunday) jalgandardı oylop tabısat. Alar — jalgancılar

[106] Kimde-kim ıymanga kelgenden kiyin Allaһka kaapır bolup, kokurogun kaapırcılıktarga kenen acıp koyso, alarga Allaһtın kaarı jana uluk azap bar. Al emi, jurogu ıyman menen (tolup) beypil turgan abalda (tili menen gana “Dinden kayttım” degen sozdu aytuuga) majbur kılıngan adamdar (ga azap-kunoo jok)

[107] Munun sebebi, alar (kokurogun kapırcılıkka ackandar) Akıretke karaganda (oposuz) duyno jasoosun koburook suyustu. Albette, Allaһ kaapır koomdordu Tuura Jolgo bastabayt

[108] Allaһ alardın juroguno, kulaktarına jana kozdoruno moor basıp (akıykattı kabıl alalbay turgan kılıp) koygon. Emi, alar kapilettegi (aŋkoo) adamdar

[109] Ec seksiz, alar Akırette zıyan tartuuculardan bolusat

[110] Andan soŋ, albette, senin Rabbiŋ, (kop) karsılıktarga ucuragandan kiyin (oz dinderin saktap kaluu ucun) hijrat kılgan, jihadga cıkkan jana (din jolundagı kıyıncılıktarga) sabırduuluk korgozgon adamdardı — usulardan kiyin — albette, Keciruucu jana Oz Irayımına aluucu

[111] Osol Kundo (Kıyamatta) ar bir jan oz paydasın talasıp (baskalardı tap-takır unutup) kalat. Jana ar bir janga — zulumduk korgozulbogon abalda — jasagan isteri(ne jarasa soop je azap) gana tolugu menen berilet

[112] Allaһ bir saardı (Makkanı) misal keltirdi: Bul saar tınc, beypil, ırıskısı ar taraptan “agıp” kelip turgan saar bolcu. Kiyin al (anda jasagan musrikter) Allaһtın neematına kaapır boldu ele, bul kılmısının jazasına Allaһ anı korkunuc jana kaatcılık “kiyimi” menen “jasantıp koydu”

[113] Alarga (Makka musrikterine) ozdorunun arasınan (isenictuu) paygambar kelse, anı «jalgancı» desti. Anan alardı, zaalım bolup turgan abalda azap karmadı

[114] Silerge Allaһ ırıskı kılıp bergen adal-taza nerselerden gana jegile jana eger Allaһtın Ozuno ibadat kılcu bolsoŋor, Anın neemattarına sugur kılgıla

[115] Cınında„ Allaһ silerge tarptı, (muuzdalganda akkan) kandı, doŋuzdun etin jana Allaһtan baskaga atap soyulgan(dar)dı aram kıldı.” Al emi, biroo (usulardan baska tamak taba albay) majbur bolgondo, cekten cıkpay sugunbay (ozok jalgoo ucun gana) jese, Allaһ Keciruucu, Irayımduu

[116] Tiliŋer (ozuŋor) oylop cıgargan sozdordu Allaһka (oodarıp) jalaa jabuu ucun «Bul — adal, bul — aram» dep suyloy berbegile. Albette, Allaһka jalaa japkandar! Tozokton kutulbayt

[117] (Duyno jırgalı) bir az gana paydalanuu. Alar ucun (Akırette) jan sızdatkan azap bar

[118] Murda Biz yahudiylerge, saga (Kuraanda) aytkan nerselerdi aram kılgan elek. Biz alarga zulumduk kılbadık. Birok ozdoruno-ozdoru zulumduk kılıstı

[119] Andan soŋ (o, Muhammad)) albette, senin Rabbiŋ naadandık (ilimsizdik) menen kunoo is jasap, artınan tooba kılgan jana ozun(un isterin) oŋdogon adamdardı — usundan kiyin — Keciruucu, Irayımduu

[120] Cınında, Ibrahim Allaһka ıkılastuu, hanif (Allaһka juz burgan) jana Tuura Jolgo bastoocu jolbascı bolgon. Al musrikterden bolgon emes

[121] (Dagı al) Allaһtın neemattarına sugur keltiruucu bolgon. (Osonduktan, Rabbisi anı kop elderdin arasınan) tandap alıp, Tuura Jolgo bastadı (Paygambar KILDI)

[122] Jana Biz aga duynodo ihsan-jaksılıktardı berdik. Al Akırette da jaksılardan bolot

[123] Andan soŋ (o, Muhammad), Biz saga: «Jalgız Allaһka sıyınuucu Ibrahimdın dinine eercigin. (Sebebi) al musrikterden bolbodu” dep vahiy jiberdik

[124] Isembi kun(du urmattoo) al (Juma kun) jonundo talasıp (natıyjada joldon cıgıp) ketken adamdarga (yahudiylerge parız) kılındı. Albette, senin Rabbiŋ Kıyamat Kundo alar talaskan nerse jonundo (adilet) okum cıgarat

[125] (O, Muhammad!) Rabbiŋdin joluna hikmat — daanısmandık jana ulguluu nasaattar menen daavat kıl jana alar (juz burgandar) menen eŋ sonun (dalilduu) talas jurguz. Senin Rabbiŋ Ozunun jolunan adasıp ketkenderdi Biluucu jana Al Tuura Jolgo tusuuculordu da eŋ jaksı bilet

[126] (O, momundar!) Egerde (silerge jaman soz je jaman is menen zıyan jetkirgen adamdardan) oc alcu bolsoŋor, ozuŋorgo kanday zıyan jetken bolso, dal osondoy oc algıla. Eger (oc albay, kecirip) sabır kılsaŋar, bul sabır kıluucular ucun jaksı

[127] (O, Muhammad) sabır kıl! Senin sabır kıluuŋ Allaһtın jardamı menen gana bolot. (Kaapırlardın saga karsı) jasagan aylakerlikteri sebeptuu kapa bolbo jana juroguŋ kısılbasın

[128] Albette, Allaһ takıbalar jana jaksılık kıluucular menen

[1] Pendesin tun icinde Al- Haram mecitinen Biz aylanasın berekeluu kılgan Al-Aksaa mecitine seyil kıldırgan Allaһ (kaapırlar taŋuulagan alsızdık sıpattarınan) Aruu-Taza! Biz aga (pendebizge) Ozubuzdun belgileribizdi korgozuu ucun (seyil kıldırdık). Al — Uguucu, Koruucu

[2] Biz Musaga Kitepti (Toorattı) berip, anı Israyil urpaktarı ucun Tuura Jol kıldık. (Jana alarga): «Ozuŋorgo Menden baskanı okul-baskaruucu kılıp albagıla» (dedik)

[3] Biz Nuh menen birge (kemede) kotorgon (jana cokturboy, saktap kalgan) adamdardın urpaktarı, (ukkula:) cınında, al (Nuh) abdan sugur kıluucu pende bolgon

[4] Biz Kitepte (Tooratta) Israyil urpaktarına: «Jer betinde eki iret buzukuluk kılıp, ayabay, cekten cıgıp, tekeberlenesiŋer» dep vahiy (kabar) kıldık

[5] Emi, osol eki ubadanın birincisinin ubaktısı kelgende, silerdin ustuŋorgo abdan kuctuu pendeleribizdi jiberdik ele, uy-jayıŋardı aralap (talkalap) kiristi. Jana al (ubada) atkarılgan ubada boldu

[6] Kiyin, kezekti alardın zıyanına silerdin paydaŋarga kaytardık jana silerdi mal-mulk, bala-caka menen kubattandırıp, sanıŋardı koboyttuk

[7] Jaksılık kılsaŋar ozuŋorgo payda, jamandık kılsaŋar da (zıyanı) ozuŋorgo kaytat. Akırkı (ekinci) ubadanın ubaktısı kelgende, (silerdi jeŋip, kul kılıp) juzuŋordun kunarın ketiris ucun, birinci jolkusunda kirgen sıyaktuu mecitke (Al-Aksaaga) kiruu (jana anı oyron kıluu) ucun jana basıp algan jerlerin talap-talkaloo ucun (kubattuu dusmanıŋar kaytıp keldi)

[8] (Eger tooba kılsaŋar) Rabbiŋer silerge dagı ele ırayım kılsa ajep emes. Eger (kunoogo) kaytsaŋar, Biz da (silerdi jazaloogo) kaytabız. Biz kaapırlarga Tozoktu (tuboluk) turmo kılganbız

[9] Cınında, bul Kuraan (insaniyattı) eŋ Tuura Jolgo bastayt! jana salih (jaksı) amal kılgan momundar ucun coŋ sıylıktar bar ekeni jonundo kus kabar beret

[10] Akıretke isenbegen adamdarga Biz jan oorutkan azaptı dayardap koygonbuz

[11] Insan jaksılık tilep duba kıl-ganı sıyaktuu, jamandık tilep da duba kıla beret. Insan (usunday) sasma

[12] Biz tun menen kunduzdu (Oz kuduretibizge dalil katarı) eki ayan-belgi kıldık. Anan (elder tınc es alsın dep) tun-belgini ocurduk (karaŋgı kıldık) Al emi, Rabbiŋerdin paziletin izdep, (tiricilik kılıp) jurusuŋor ucun jana esep menen jıl sanagın bilisiŋer ucun kun-belgini jarık kıldık. Biz ar bir nerseni anık-aykın bayandadık

[13] Ar bir adamdın (jaksı je jaman) isin oz moynuna ilip koyduk jana Kıyamat kundo aga, taratılgan, ozu jolukcu kitebin (amal depterin) cıgarıp berebiz. (Jana)

[14] «Kitebiŋdi oku, bugun ozuŋdun zıyanıŋa ozuŋ jetiserlik esepcisiŋ!» (deybiz)

[15] Kim Tuura Jolgo tusso — oz paydası ucun tusot. Kimde-kim adassa, ozunun zıyanına adasat. Ec kim biroonun jugun (kunoosun) kotorboyt. Biz paygambar jibermeyince (ec kimdi) azapka salbaybız

[16] Eger Biz bir saardı kıyratuunu kaalasak, anın dene kumarına berilgen (bay) adamdarına buyurabız.? Kiyin alar saarda buzukuluk kılganda, ustuloruno soz (azap) tusuusu ılayık bolup kalat. Anan anı jer menen jeksen kılabız

[17] Biz Nuhtan kiyin dagı necendegen muundardı kıyrattık. Rabbiŋ Oz pendelerinin kunoolorunon jetistuu Kabardar (jana) Koruucu

[18] Kimde-kim tez otuucu(duyno) nu kaalasa, Biz anda (duynodo) kaalagan adamıbızga, kaalagan nersebizdi al ucun tezdetip berebiz. Kiyin (Akırette) aga jek korulgon, sermende abalında tastala turgan tozoktu (nasip) kılabız

[19] Al emi, kimde-kim Akıretti(k sooptu) kaalap, ıymanduu bolup, araketin osogo arnasa, alardın araketteri kabıl alıngan

[20] (Birok, bul duynodo) tigilerge dele, bularga dele neemattarıbızdı jetkire berebiz. Rabbiŋdin neematı (bul duynodo ec kimden) tosulgan emes

[21] Karacı, Biz (duynodo adamdardın) biroolorun baskalarınan kantip abzel-pazilettuu kılıp koyduk. Birok, akırettik pazilet menen (akırettik) darajalar coŋuraak

[22] Sen (ec kacan) Allaһka dagı bir «kudaydı» kospogun! Antkende, jek korundu bolup, (sooptordon) kurjalak olturup kalasıŋ

[23] Rabbiŋ okum (buyruk) kıldı: Ozunon baska (kuday)larga ibadat kılbaysıŋ, ata-eneŋe jaksılık kılasıŋ, eger alardan biroosu je ekoo teŋ senin aldıŋda kartaygan jaska jetse, alarga «uf-f» debeysiŋ, alardı(n sozdorun) kayrıbaysıŋ jana uluk (sılık) sozdordu gana suyloysuŋ

[24] Sen alar ucun ırayımduuluk menen kicipeyildik «kanatıŋdı» jaz jana (mınday dep) ayt: «O, Rabbim! Al ekoosuno, maga nariste kezimde meerimduuluk korgozgondoru sıyaktuu meerimduuluk korgoz!»

[25] Silerdin iciŋerdegi nerseni! Rabbiŋer jaksı Biluucu. Eger salih-taza adamdardan bolsoŋor, cınında, Al (Oz Joluna) kaytuucularga Kecirimduu

[26] Tuugan-uruktarga, miskin-kedeylerge jana musapırlarga (adamdık akı-ukugun jana urmat, jardam) berginiŋ. Birok, ısırapkor-cacuucu bolbogun

[27] Anıgında, ısırapkorlor — saytandın dostoru. A, saytan bolso, Rabbisine ocoskon kaapır

[28] Je bolboso, Rabbiŋdin ırayımınan (baylıgınan) umut kılıp, alarga (argasızdan) juz uyrusoŋ, sirin sozdordon aytkın

[29] (Eki) koluŋdu moynuŋa taŋılganday kılıp alba! (Osondoy ele,) Birotolo acıp (cacıp) jiberbe! Jek korundu jana kurjalak bolup kalasıŋ

[30] Cınında, senin Rabbiŋ kaalagan pendesine ırıskını kenen beret, kaalaganına cenep beret. Al pendeleriŋn(in abalınan) Kabardar, Koruucu

[31] (O, adamdar!) Jokculuktan korkup perzentiŋerdi olturbogulo! Alarga da, silerge da Ozubuz ırıskı berebiz. Alardı olturuu eŋ coŋ kunoo

[32] Zınaaga jakındabagıla! Al — buzukuluk jana eŋ jaman jol

[33] Allaһ (olturuunu) aram kılgan jandardı kıybagıla! Akıykat menen bolso, meyli. Kimde-kim zulumduk menen olturulso, anın (markumdun) eelerine (olturuucunun ustunon toluk) biylik berebiz. Birok, olturuudo ısırap kılbasın! Al — jardam berilgen adam

[34] Erezege jetkenge ceyin jetimderdin mal-mulkuno jakındabagıla, bir gana jaksı niet menen bolso, meyli. Jana ubadanı atkargıla. Albette ubada (Akırette) suralcu nerse

[35] Olcogondo (tartkanda) olcoonu toluk kılgıla! Jana tuura taraza menen tartkıla! Usul jaksı jana eŋ mıktı cecim

[36] Ozuŋ (anık) bilbegen nerseni eercibe! Cınında, kulak, koz jana jurok, usulardın baarı (Kıyamatta) suraluucu nerseler

[37] Jer betinde tekeberlene-koop jurbogun! Sen butuŋ menen jerdi tesip jibere albaysıŋ jana biyiktikte toolorgo teŋ kelalbaysıŋ

[38] Usulardın baarı Rabbiŋdin aldında makuroo sanalgan jaman kulk-munozdor

[39] Bular Rabbiŋ vahiy kılgan ulguluu naasattardan kee birooloru. Emi, sen Allaһka baska «kudaydı» kospogun, anda, (eger sirk kılsaŋ) ayıptalgan, jek korulgon abalda Tozokto (tuboluk) kalasıŋ

[40] (O, musrikter) Rabbiŋer silerge uul perzentterdi tandap, Ozu peristelerdi kız kılıp alıptırbı?!! Cınında, siler coŋ kunooluu sozdu suylop jatasıŋar

[41] Biz bul Kuraanda alarga (turduu okumdordu) bayan kıldık, esterine kelisi ucun. Birok, bul(bayand)ar alardın (cındıktan) kacuuların gana koboyttu

[42] Ayt (o, Muhammad) “Eger alar aytkanday Allaһ menen birge baska kudaylar bar bolso, anda alar Arstın Kojoyununa (karsı, anı jeŋuu ucun) jol izdesmek

[43] Allaһ alar sıpattagan nerselerden Biyik, Uluk jana Aruu

[44] Allaһka jeti asman, jer jana alardagı bardık (janduu-jansız) nerseler maktoo menen tasbih aytısat. Birok, alardın tasbihterin siler tusunboysuŋor. Cınında. Allaһ Keŋpeyil, Keciruucu

[45] (O, Muhammad!) Eger Kuraan okusaŋ, seni menen Akıretke isenbegenderdin arasına tosulgan parda tartıp koyobuz

[46] Jana alardın juroktoruno Kuraandı tusuno albay kalsın dep, cumbot orop, kulaktarın “duloy” kılıp koyobuz. Kacan sen Kuraanda jalgız Rabbiŋdi esteseŋ, artka burulup, kacıp ketiset

[47] Alar seni(n Kuraan okuganıŋdı) emne sebepten ugup jatkanın biz jaksıraak bilebiz. Andıktan, alar seni ukkanda, (oz ara) sıbıraskanda zaalımdar “Siler sıykırlangan adamga eercip jatasıŋar” deset

[48] Karacı, alar saga kanday gana misaldardı keltirip, ekinci jol taba albay turgan bolup adasısat

[49] Jana “biz (olup, sagıragan) sooktor jana cirigen tarp bolup kalsak dele, jaŋıdan jaratılıp, kayra tirilebizbi?!””- deset

[50] Aytkın: «(Ooba! Sagıragan sook je cirigen tarp gana emes, egerde) tas, temir bolsoŋor da

[51] Je juroguŋordo (oylogon) mından da oluttuuraak nerse bolsoŋor da, (Allaһ sozsuz tiriltip alat!) «Kim kayra tiriltet?» dep surasat. Aytkın: «Silerdi birinci iret jaratkan Kuday». Kiyin alar saga (isenbey) bas caykasıp: «Al kacan?» deset. Aytkın: «Jakın kalgan bolso ajep emes»

[52] (Israfil periste «sur» kerneyin tartıp, Allaһ) silerdi cakırganda, Anı daŋktap, joop beresiŋer. (Murzoŋordon tirilip cıgasıŋar.) Jana (bul duynodo) bir az ele ubakıt turduk dep oylop kalasıŋar»

[53] (O, Muhammad), Menin pendelerime ayt, eŋ jaksı sozdordu suylossun.! Saytan alardın arasın buzup jurot. Cınında, saytan — insandın anık dusmanı

[54] Allaһ silerdi (ozuŋordon) jaksıraak bilet.” (Allaһ) kaalasa silerge ırayım kılat, kaalasa, azap beret. (Oo, Muhammad!) Biz seni alarga (isterin tekseruucu) okul kılgan emespiz

[55] Senin Rabbiŋ asmandardagı jana jerdegi nerselerdi (silerden) jaksıraak Biluucu. Biz kee bir Paygambarlardı kee biroolorunon abzel-jogoru kıldık jana Daudga Zabur (kitebin) berdik

[56] Aytkın: «(O, musrikter) Allaһtan baska (ozuŋor kuday dep) oylogonuŋarga duba kıla bergile, baarı bir alar silerden ec bir zıyandı arılta albayt jana (isiŋerdi jaksı je jaman jagına) ozogorto albayt

[57] Alardın! ozdoru (Allaһka) duba kılısıp, (Aga) kimisi jakınıraak (suyuktuurook) boluuga jol izdeset, ırayımınan umut kılısıp, azabınan korkusat. Cınında, Rabbiŋdin azabınan sak boluu zarıl

[58] Biz (jer betindegi) bardık (kaapır) saarlardı, Kıyamattan murdaraak kıyratabız je bolboso, katuu azap menen jazalaybız. Bul Kitepte (tagdırda) jazılgan

[59] Bizdi (musrikterge) moojiza beruudon toskon nerse — abalkı (kaapır) koomdordun (moojizanı) «jalgan» degenderi. Biz Samud koomuna anık korungon too berdik ele, aga zulum kılıp (isenbey) koyustu. Biz moojizalardı (elderdi jalgız Allaһtan) korkutuu ucun gana jiberebiz

[60] Jana bir kezde Biz saga: «Rabbiŋ (Ozunun ilimi menen) adamdardı orop alat» degenbiz. Biz saga (Israa tunundo) korgozgon nerse jana Kuraandagı kargıs tiygen (Zakkum daragı) adamdar ucun sınoo. Biz alardı korkutabız. Birok, bul (korkutuu) alardın asıngan kaapırlıgın gana koboytot

[61] Bir kezde Biz peristelerge: «Adamga sajda kılgıla!» dedik. Iblisten baska baarı sajda kılıstı. (Iblis bolso:) «Ilaydan jaratkan nerseŋe sajda kılat bekenmin» - dedi

[62] Al (dagı mınday) dedi: « Aytcı, maga (oo, Rabbim), menden uluk kılganıŋ (Adam) usulbu?! Eger meni Kıyamat kungo ceyin (janımdı albay) keciktirseŋ, anın bardık urpaktarın azgırıp jiberemin. Azıraaktarı (Saga ıklas menen sıyıngandarı) gana kalat»

[63] «Jogol! — dedi Allaһ, — birok, alardan kimisi saga eercise, silerdin toluk (ılayıktuu) jazaŋar tozok

[64] Alardın kimisine alıŋ jetse, dobusuŋ menen (ele) azgırıp al! (Kaalasaŋ) alardın ustuno atcan jana joo askeriŋdi jiber! Jana (kaalasaŋ) alardın mal-mulkundo, bala-cakasında serik bol jana alarga ubadalarıŋdı ber! (O, pendeler!) Saytan alarga jalgan ubadalardı gana beret

[65] Albette, Menin (ıklastuu) pendelerime biyligiŋ otpoyt! Saktoo jaatınan (alarga) Rabbiŋdin Ozu jetistuu!»

[66] (O, insandar) Rabbiŋer, Oz paziletinen (ırıskı) izdesiŋer ucun silerdin paydaŋarga (albuuttangan) deŋizdin ustundo keme jurguzup koydu. Cınında, Al silerge Irayımduu

[67] Jana eger silerdi deŋiz ustundo bir apaat karmasa, jalbarıp, duba kılgan «kudayıŋar» jogolup, Anın (Allaһtın) Ozu gana kalat. (Jana Ozuno jalbarıp: «O, Allaһ! Ozuŋ jalgız kudayıbızsıŋ! Kutkara kor!» deysiŋer). Emi, Al silerdi kurgakka ceyin (jetkirip) kutkarıp koyso, (dagı ele but-kudayıŋarga) burulup ketesiŋer. Insan jaksılıkka sugursuz boldu

[68] Emne, silerdi kurgakta jer jutup jiberisinen je bolboso, (Allaһ) silerge tas boroonun jiberisinen, kiyin ozuŋorgo (ec bir) okul-korgoocu tappay (mukurap) kalısıŋardan koopsuzsuŋarbı

[69] Dagı siler (Allaһ) silerdi kayradan deŋizge kaytarıp, ustuŋordon dobul jiberip, kaapırlıgıŋarga jarasa cokturup jiberisinen koopsuzsuŋarbı?! Kiyin Bizge karsı bir da oc alıp bercu adamdı taba albay kalasıŋar

[70] Cınında, Biz adam perzentterin (baska makuluktardan) uluk kılıp, kurgaktagı jana deŋiz ustundo(gu nerselerge) mindirip, taza-pakiza nerselerden ırıskı berdik jana Ozubuz jaratkan kop nerselerden bir kıyla abzel-jogoru kılıp koyduk

[71] Biz bardık insandardı eercigen jolbascıları? menen (surakka) cakırgan (Kıyamat) Kundo, kimdin (amal) kitebi oŋ tarabınan berilse, alar oz kitepterin (suyunup) okusat jana alarga cel kabıkcalık dagı zulumduk kılınbayt

[72] Al emi, kim usul duynodo sokur (sıyaktuu akıykattı korbogon) bolso, al Akırette da sokur jana (Beyis) jolunan adaskan bolot

[73] (O, Muhammad, Biz saga vahiy kılgan nerselerdin orduna) Bizge karsı baskaların oylop cıgarısıŋdı umut kılısıp, musrikter seni, Biz saga vahiy kılgan nerselerden azgıruuga jakın araketterdi jasastı. Anda (araketteri oŋunan kelgende) seni eŋ jakın dos kılıp alısmak

[74] Egerde Biz seni (Tuura Joldo) bekem kılbaganda, alarga bir az jakındasıp kalmaksıŋ

[75] Anda (eger alardın kaaloolorun eercigeniŋde) Biz saga (usul) jasoodo da, olumdo(n kiyinki jasoodo) da udaama-udaa azaptardı tattıraar elek. Kiyin Bizge (Bizdin azapka) karsı ec bir jardamcı tappay kalaar eleŋ

[76] Alar seni (ozuŋ tuulgan) jerden cıgarıp jiberuu ucun aydaganga kamdanıp kalıskan. Anday bolso, Senden kiyin ozdoru da kopko turuspayt

[77] Bul senden murda jibergen paygambarlardın (Biz tuzup koygon) jolu. Sen Bizdin jolubuz ozgorgonun korboysuŋ

[78] (O, Muhammad!) Kun cak tuston (batıska) oogondo, tun karaŋgısına ceyin namaz oku. Jana taŋdın namazın da (oku). Cınında, taŋdın namazı kubo bolungan (namaz)

[79] Tundun bir bolugundo turup, ozuŋ ucun nafil namazdarında Kuraan oku. Mumkun (osondo) Rabbiŋ seni maktalgan orunda tirilteer

[80] Aytkın: «O, Rabbim! Menin kireer ordumdu da, cıgaar ordumdu da cındık menen (Oz ıraazıcılıgıŋ ucun) kıl! Jana maga Ozuŋ taraptan dem boluucu kubat ber

[81] Jana Aytkın: «Akıykat (Islam) kelip, jalgan (dinder) jogoldu. Anıgında jalgan jogoluucu nerse

[82] Biz ıymanduular ucun sıpaa jana ırayım bolgon Kuraandı tusurobuz. Al emi (Kuraan ayattarı) zaalımdardın zıyandarın gana koboytot

[83] Eger Biz insanga neemat-jaksılık bersek, (suyunup, oolugup) Allaһtan cettep, juz burup (sugur kılbay) ketet. A, eger bir jamandık karmasa, (Allaһtan birotolo) umutsuz bolup kalat

[84] Ayt: «Ar bir adam oz abalına jarasa amal kılat. Birok, Rabbiŋ kim Tuura Jol tabuucu ekenin jaksı bilet

[85] (O, Muhammad!) senden Ruh jonundo surasat. Aytkın: «Ruh Rabbimdin (Ozuno gana taandık) isterinen» jana silerge (o, adamdar) az gana ilim berilgen

[86] Eger Biz kaalasak saga Ozubuz vahiy kılgan nerseni (Kuraandı senden) ketire alabız, anan, ozuŋ ucun Bizge karsı (Kuraandı kaytarıp bere turgan) jardamcı taba albay kalasıŋ

[87] Al emi, bir gana Rabbiŋ tarabınan kelgen ırayım (sebeptuu gana Kuraan senden ketpey turat) Cınında, Rabbiŋdin saga bergen pazileti oto coŋ

[88] Aytkın: «Eger (bardık) insandar jana jinder usul Kuraan sıyaktuu (bir kitepti maydanga) keltiruugo cogulusup, biri-birine jardamcı bolussa da, anın oksosun (ec kacan) keltire alıspayt

[89] Biz (akıl-esine kelsin dep) bul Kuraanda insandarga ar turduu (ulguluu) misaldardı tizmektep keltirdik. Birok, kopculuk adamdar kaapırcılıktan baskasınan bas tarta beret

[90] (Musrikter) Aytıstı: «(O, Muhammad) sen kacan gana bizge jerden atırılgan bulak cıgarıp bermeyince

[91] Je senin kurmadan, juzumdon bagıŋ bolup, anın arasınan taskındagan darıyanı agızıp koymoyunca

[92] Je ozuŋ aytkanday ustubuzgo asmandın (azaptın) bir bolugun tusurmoyunco, je (ozuŋdun ak-tuura ekeniŋe kubo tartuu ucun) bizdin aldıbızga Allaһ menen peristelerdi alıp kelmeyince

[93] Je sen ucun asıl tastardan (salıngan) saray bolup kalmayınca, je ozuŋ bizdin koz aldıbızda asmanga ucmayınca (saga ec kacan ıyman keltirbeybiz) jana eger asmandan bizge, okuy turgan (kadimkidey) kitep alıp tusposoŋ, uckanıŋa da isenbeybiz» Ayt: «Allaһ (siler oylogon sıpattardan) Taza! Men bolgonu, paygambar kılıp, jiberilgen kisimin»

[94] Alarga Hidayat (Tuura Jol) kelgende, adamdardın ıyman keltirisine «Allaһ adamdı paygambar kılıp jiberet beken?!» degen sozdoru gana toskool boldu

[95] Aytkın: «Eger jer betinde periste (elciler) bolgon cakta (adamdar alardı koruu jana alardan taalim aluu oorculuguna cıdap) beymaral juro alıssa, Biz alarga asmandan peristelerdi paygambar kılıp jibermekpiz»

[96] Aytkın: «Meni menen silerdin araŋarda Allaһtın Ozu jetistuu Kubo. Al pendelerinen Kabardar (jana) Koruucu

[97] Allaһ kimdi Tuura Jolgo bastasa — al Tuura Joldo. Al emi, kimdi adastırsa, aga (Anın) Ozunon baska jardamcını taba albaysıŋ. Jana Biz alardı Kıyamat Kunu juzun jer karatkan abalda sokur, duloy, duduk kılıp tiriltebiz. Alardın ordu — Tozok! Ar kacan anın otu azaygan sayın alar (koburook kuysun) ucun ottu koboytup turabız

[98] Bul alardın: «Eger biz (sagıragan) sook jana cirigen topurak bolup kalsak dele, jaŋıdan jaratılıp, kayra tirilet belek?!» degen sozdoru jana Bizdin ayattarıbızga kaapırlık kılgandarı sebeptuu (tus bolgon) jazaları

[99] Asmandar menen jerdi jarata algan Allaһ, alardı ozundoy kılıp (kayradan) jaratuuga kudurettuu ekenin alar bilispeybi?! Allaһ alar(dın kayra tiriluusu) ucun ec bir sek-kumon jok bolgon belgiluu moonottu (dayın) kılgan. Zaalımdar bolso, kaapırlıktan baska bardık nerseden bas tarttı

[100] Aytkın: «(O, musrikter!) Eger siler Rabbimdin Irayım Kazınalarına ee bolup kalcu bolsoŋor, anı sadaka kıluudan korkup, jasırıp koyoor eleŋer. Insan (usunday) saraŋ

[101] (O, Muhammad!) Biz Musaga toguz moojiza bergenbiz. (Eger sektenseŋ) Israyil urpaktarınan sura.! (Musa) alarga barganda, Firaun aga: «O, Musa, men seni sıykırlanıp kalsaŋ kerek dep oyloymun» - dedi

[102] (Anda Musa) ayttı: «Sen mına bul moojizalardı asmandar jana jerdin Rabbisi (Allaһ) (pendelerine Oz kuduretinen) koz korunoo belgi kılıp tusurgonun bilip ele turasıŋ. Demek, men seni, ey, Firaun, kıyragandardan boloorsuŋ dep ayta alamın»

[103] Kiyin (Firaun) alardı (Misir) jerinen aydap cıguunu kaaladı ele, Biz anı jana anı menen birge bolgondordun bardıgın (deŋizge) cokturup jiberdik

[104] Andan (Firaundan) soŋ Biz Israyil urpaktarına: (Misir) jer(in)de jasap turgula, emi kacan gana Akıret ubadası kelgende, baarıŋardı (amalıŋarga jarasa soop je jaza beris ucun Akıretke) alıp kelebiz» dedik

[105] Biz anı (Kuraandı) Akıykat menen tusurgonbuz jana Akıykat menen tuskon. Biz seni (Beyistin) kus kabarcısı jana (Tozokton) korkutuucu bolusuŋ ucun gana jibergenbiz

[106] Biz Kuraandı (Akıykat menen jalgandı) ajıratuucu kıldık jana anı adamdarga sasılbay okup berisiŋ ucun (jıyırma uc jıl aralıgında) bolup-bolup tusurduk

[107] (O, Muhammad, musrikterge) aytkın: «Siler aga (Kuraanga) ıyman keltirseŋer da je ıyman keltirbeseŋer dagı (Allaһ silerdin ıymanıŋarga muktaj emes.) Andan murunku ilimduu adamdar ozdoruno Kuraan okulganda beti menen sajdaga jıgılısıp

[108] «Rabbibiz Aruu-Taza! Rabbibizdin (Akıret jonundogu) ubadası sozsuz atkarılat!» desken

[109] Alar ıylagan boydon beti menen jıgılıskanda (Kuraan) alardın (Allaһ aldındagı) kicipeyildikterin koboytot

[110] Ayt: «(O, momundar kaalasaŋar) «Allaһ» dep duba kılgıla, (kaalasaŋar) «Rahman» dep duba kılgıla. Emne dep duba kılsaŋar da, Anın eŋ mıktı ısımdarı bar.! (O, Muhammad) namazıŋdı(n kıraatın) biyik dobus menen da (akırın) ugulbay turgan kılıp da okuba! Usunun aralıgında(gı okuu) jol(un) izde

[111] Jana aytkın: «Balası jok, mulkto serigi jok, kordolgon makuluktardan ec bir jardamcısı da jok Allaһka maktoolor bolsun!» Jana Anı (Uluk Sıpattarı menen ar dayım) daŋktap jur

[1] Ozunun pendesine (Muhammadga) Kitep (Kuraan) tusurgongo maktoolor bolsun! Al anda (Kuraanda) bir dagı karama-karsılıkka jol berbedi

[2] (Teskerisince) anı eŋ tuura (kitep) surotundo (tusurdu.) (Kaapırlardı) Ozunun aldındagı katuu azaptan korkutus ucun jana jaksı amal kılgan momundarga eŋ mıktı sooptor (Beyis) bar ekeni jonundo kus kabar beris ucun

[3] Alar (momundar) anda tuboluk kalısat

[4] Jana «Allaһtın balası bar» degen adamdardı (tozokton kabar berip) korkutus ucun

[5] Al (Allaһ) jonundo alar (musrikter) da, ata-babaları da anık ec nerse bilispeyt. Oozdorunan cıkkan (bul) soz oto opurtalduu! Alar jalgandı gana suylop jatısat

[6] (O, Muhammad!) Eger bul (ıyık) Sozgo ıyman keltirispese, alardın artınan busayman bolup ozuŋdu olturup da alaarsıŋ

[7] Biz alardın kimisi jaksıraak amal kılaar eken dep sınas ucun jer betindegi nerselerdi jerge zıynat-kork kıldık

[8] Biz albette jer betindegi nerselerdi oluk topurakka aylantıp koyobuz

[9] Je bolboso sen (o, Muhammad)) uŋkur eeleri jana jazuu Bizdin moojizalarıbızdan (eŋ) taŋ kalıctuusu dep oyloorsuŋ

[10] Bir kezde (kaapır koomdon kacıp) bas paanek izdep (toodogu) uŋkurgo bargan jigitter: «Oo, Rabbi! Bizge Ozuŋdon ırayım (korgoo) jiber! Jana isibizdi oŋunan keltirip, jeŋil kıla kor!» - desti

[11] Kiyin Biz alardı uŋkurdo bir nece jıldar boyu kulaktarına (moor) urup (uktatıp) koyduk

[12] (Aradan uc juz jıl otkondon) kiyin Biz alardı, eki jamaattan kimisi kanca ubakıt (uktap) turganın tuura eseptegenin biluu ucun oygottuk

[13] Biz saga (o, Muhammad), alardın kabarların akıykat menen ikaya kıluudabız: Alar Rabbilerine ıyman keltirgen jigitter ele. Biz alardın ıymandarın (dagı) koboyttuk

[14] Jana juroktorun (ıyman menen) bekem kıldık. Bir kezde alar (oz elinin arasında) turup: «Bizdin Rabbibiz — asmandar menen jerdin Rabbisi! Biz Andan baskanı kuday dep ibadat kılbaybız, eger (mından baska soz) aytsak, anda akıykattan alıstap ketken bolobuz

[15] Mına bul elibiz Allaһtan baska nerselerdi kuday kılıp alıstı. (Osogo jarasa) Eger oz joldoruna anık dalil alıp kelisse kana! Kim Allaһka jalgan tokugan adamdardan koburook zaalım!»-desti. (Allaһka usintip jalbargandan soӊ alar oz ara keŋesip, dini bolok bul elden cıgıp ketpesek, bizge jana ıymanıbızga zıyandarın tiygizbegey ele dep, tomonkuco masilet kurustu)

[16] «Siler azır alardan jana Allaһtan baska alar sıyıngan «kudaylardan» uzulduŋor. Emi uŋkurdon baspaanek tapkıla. Rabbiŋer siler ucun Oz ırayımınan korgoo jibereer jana isiŋerdi oŋunan keltirip koyoor!»

[17] Sen, kun cıkkanda alardın uŋkurunun oŋ kaptalınan, al emi batıp baratkanda sol kaptalınan (aylanıp) otkonun korosuŋ. Alardın ozdoru bolso, uŋkurdun kenen jerinde. Bul — Allaһtın moojizalarınan. Allaһ kimdi Tuura Jolgo bastasa al Tuura Joldo. Jana kimdi adastırsa, sen aga Tuura Jol korgozuucu jolbascı taba albaysıŋ

[18] (O, alarga karagan adam!) Sen alardı oygoo dep oyloysuŋ. Cınında, alar uykuda. Jana Biz alardı oŋ-sol jambastarına oodarıp turabız.! Alardın iti bolso, (tiruu sıyaktuu) butun astana tarapka sungan boydon jatat. Eger alarga karasaŋ, juroguŋ kooptonup, artıŋa kacasın

[19] Osentip, (aradan uc juz jıl otkondo) Biz alardı oz-ara biri-birinen suramjılas ucun oygottuk. Alardın biroosu: «Kanca ubakıt (uykuda) boldu-ŋar?» - dedi ele, (baska biroo- loru): «Bir kun je bir kundun bir az bolugunco» desti. (Osentip, talasıp, eki tarap teŋ ozdorunun pikirin anık dalildey albay, akırında mındayca) suylosustu: «Kanca (uykuda) bolgonuŋardı (bir gana) Rabbiŋer bilet. Emi, birooŋordu mına bul akcaŋar menen saarga jibergile. Al eŋ asıl-cuygun tamaktardı karap (tandap) ırıskı alıp kelsin. Jana al oto kıldat bolsun. Dagı silerdi biroogo sezdirip koy-bosun

[20] Eger alar (saar eli) silerdi bilip kalcu bolso, tasbaraŋga alat je ozdorunun (kop kudaylık) dinine kayra kirgizet. Anda ec kacan kutulbay kala-sıŋar»

[21] Osentip, Allaһtın ubadası Akıykat ekenin jana Kıyamat(tagı kayra tiriluu) bolusunda sek jok ekenin adamdar bilsin dep (alardın sırın elge) bilgizdik.? (Kiyin, alar duynodon kaytıs bolup ketkende,) osondo, adamdar alardın maselesin oz-ara talas-tartıska aylantısıp, (kee birooloru): «Alardın ustuno kumboz kurgula! Rabbileri alardı(n uluk adam ekenin) bilet”-(desse) alardın coŋdoru: «Bulardın (murzosunun) ustuno mecit kurabız» - desti

[22] (Alardan bir jamaat): «Ucoo bolgon, tortuncusu - iti» dese, baskaları: «besoo bolgon, altıncısı - iti» dep kayıpka tas atısat. (Dagı bir toptoru): «Jetoo bolgon, segizincisi - iti» deset. Aytkın, (O, Muhammad): «Alardın sanagın Rabbim eŋ jaksı bilet jana alardı(n sanın) az gana kisiler bilet». Sen alar(dın sanı) jonundo talaspa, eger talascu bolsoŋ, anık dalilder (vahiy) menen gana talas. Jana alar jonundo alardın (yahudiylerdin) ec birinen suraba

[23] Ec kacan bir nerseni «munu erteŋ jasaymın» debegin

[24] «Allaһ kaalasa» degin jana unutup kalganıŋda Rabbiŋdi estegin. Jana aytkın: «Rabbim meni mından da Tuura Jolgo bastasa ajep emes!»

[25] Alar uŋkurlorundo uc juz jıl turustu jana toguzdu kosustu. (Demek, bardıgı bolup uc juz toguz jıl uktaskan)

[26] Aytkın: «Kanca turganın Allaһ eŋ jaksı bilet. (Sebebi) asmandar menen jerdegi kayıp ilimderi Anın Ozunuku. Al — eŋ mıktı Koruucu jana eŋ mıktı Uguucu! Alar (uŋkur eeleri) ucun Allaһtan baska dos-bascı bolbodu jana Al Oz okumuno ec kimdi serik kılbayt

[27] Jana sen ozuŋo vahiy kılıngan Rabbiŋdin kitebin oku(p, osonu gana eercigin)! Anın sozdo-run ec kim ozgorto albayt! Sen Andan baskaga arızdanıp bara albaysıŋ

[28] Sen erteli-kec Rabbisine Anın Juzun (ıraazılıgın) kaalap, duba kılıp jatkan adamdar menen birge ozuŋdu sabırduu karma! Eki kozuŋ alardı korboy kalıp, duyno jasoosunun zıynattarına berilbe! Jana Biz jurogun Ozubuzdu eskeruudon beykapar kılıp koygon jana oz kaaloosuna gana eercigen adamga moyun sunba! Anın bardık isteri tekke ketuucu

[29] Ayt: «(Men alıp kelgen Din) Rabbiŋer tarabınan kelgen Akıykat. Emi, kim kaalasa — momun bolsun, kim kaalasa — kaapır bolsun! Biz zaalım-darga jalın-dubaldarı alardı kurcap ala turgan Tozoktu dayardap koyduk! Eger suusap, suu surassa, erigen korgosun sıyaktuu, (tabı) juzdordu kuykalap jibercu suu icirilet! Kanday jaman «suusunduk», kanday jaman orun

[30] Al emi, ıyman keltirip salih amaldardı atkargan momundardın — jaksı amal kılgandardın soobun tekke ketirbeybiz

[31] Alarga tubunon darıyalar akkan Adn beyisteri bar. Al jerde altın bilerikter menen jasanısat jana jibek kımkaptan jasıl kiyimderdi kiyisip, sorulordo jolonup oturusat. (Bul) ne degen uluk soop jana eŋ mıktı orun

[32] (O, Muhammad), alarga (biri Allaһtın neematına sugur kıluucu, ekincisi kaapır bolgon) eki kisinin misalın aytıp ber: «Biz ekoosunun biri-ne (kaapırına) eki bak bergenbiz, juzumzar (jana kurmaluu). Aylanasın kurma bak menen orop, eki baktın ortosuna egin-tigin kılıp bergenbiz

[33] Eki bak teŋ kemcildiksiz (toluk) momo berip, ortosunan Biz darıya agızıp koyduk

[34] Al ucun (jıl sayın) mol tusum (baylık) bolup turgan. Anan, berki serigine — anı menen suylosup olturup — ayttı: «Menin mal-duynom jana san-sanagım (baldarım, kuldarım jana jardamcılarım) senikinen kop jana kubattuu»

[35] Jana ozuno zaalım (kaapır) bolgon abalda (kooz-korkom) bagına kirip: «Bul (baylıgım) menden ec kacan jogolboyt go

[36] Kıyamat dele bolboso kerek. Eger (bolup kalıp) men Rabbime kaytarılgan kundo da, azırkıdan jaksıraak kelecek tapsam kerek dep oyloymun» - decu

[37] Berki serigi suylosup olturup aga mınday dedi: «Seni (obolu) topuraktan jaratıp, kiyin (usunday korkom) adam kelbetine kirgizgen Rabbiŋe kaapır bolduŋbu

[38] Birok, men «Raabim — Allaһ» (deymin) jana Rabbime ec nerseni serik kılbaymın

[39] Eger sen bagıŋa kirgende: «Allaһtın kaalaganı (bolot). Allaһtan baska kuc-kubat jok» deseŋ (jaksı bolmok). Eger sen meni mal-duyno, bala-caka jaatınan ozuŋdon az dep kemsintseŋ

[40] (Allaһım maga senin bagıŋdan jaksıraak bak nasip kılıp, senin bagıŋa asmandan dobul, jamgır sıyaktuu) apaat-balee jiberip koygusu bardır. Anda (maktangan) bagıŋ oyronu cıkkan een talaaga aylanıp kalat

[41] Je bolboso, suusu tartılıp, (bagıŋ kuurap) suu tappay da kalaarsıŋ»

[42] (Cın ele) anın baylıgı (bagı asmandan tuskon ot baleesinin) arasında kaldı. Ozu, bagına sarp-tagan nerselerine (busayman bolup) alakandarın oodarıp kala berdi. Bak bolso, daraktardın (doŋkoygon) deneleri soroyup, sıp-sıyda bolup kaldı! Jana al: «Eh, kana emi Rabbime ec nerseni serik kılbagan bolsom!» -dedi

[43] Jana aga jardam bergidey, Allaһtan baska top-jamaatı da bolboy, ozuno-ozu da jardam bere albay kaldı

[44] Anda(y sartta) cınıgı dostuk, jakındık (isenip-jolonuu) Allaһka (tana bolusu zarıl) Anın soop-sıylıgı da, akıbet-natıyjası da eŋ mıktı

[45] (Oo, Muhammad)) alarga duyno jasoosunun misalın Biz asmandan tusurgon suuga oksostur: Al suu menen jer osumduktoru sirelisip, (jer beti gul bolup) kaldı. (Aradan ec kanca ubakıt otpoy ele, baarı kurgap) samal ucurgan, kuurap sıngan sıpırındıga aylandı. Allaһ ar nersege Kudurettuu

[46] Mal-duyno, bala-caka (bular otkool) duynonun zıynattarı. Al emi, Rabbiŋdin nazarında, tuboluk kalcu soop ister, sıylık jaatınan da, arzuu jaatınan da jaksıraak

[47] Biz toolordu (tıtılgan jun sıyaktuu) ucurgan Kundo (Kıyamatta) jerdi jaydak-jalaŋ abalda korosuŋ. Anan Biz alardı (adamdardı) cogultabız! Ec birin kaltırbaybız

[48] Alar sap-sap bolup Rabbiŋe jolukturulat: «Mına Ozumo keldiŋergo birinci iret jaratkanım sıyaktuu!! (Kopculuguŋor) Bizdi (bul) ubada kılıngan jolugusuunu boltura albayt dep oylogonsuŋar!» (deyt osondo Allaһ)

[49] Anan kitep (amal depterleri) taratılat. Sen anan, kılmıskerlerdi, andagı (jazılgan) isterinen kooptonup: «Eh, olduk! Bul emne degen kitep?! Coŋ-mayda kunoolorubuzdun birin da kaltırbay tizmektep koyuptur!» deset jana jasagan joruktarın (osol kiteptin icinde) dayar abalda tabısat. Senin Rabbiŋ ec kimge zulumduk kılbayt

[50] (O, Muhammad!) estegin, Biz peristelerge: «Adamga sajda kılgıla» degende, bir Iblisten baska bardıgı sajda kılıstı. Al jinder taypasınan ele. Rabbisinin buyruguna karsı cıktı. Emi, siler Meni tastap, osol Iblis menen anın ukum-tukumdarın ozuŋorgo dos- bascı kılıp jatasıŋarbı?! Alar silerdin dusmanıŋar go! Zaalımdardın (Dos-Rabbini dusman-saytanga) almastırganı kanday jaman

[51] Men asmandar menen jerdi jaratkanda da, alardın ozun jaratkan kezde da ec kimisin kubo (serik) kılgan emesmin! Men azgıruuculardı jardamcı kılgan emesmin!»

[52] Osol (Kıyamat) Kunu (Allaһ) aytat: «(Ozuŋor kuday dep) oylogon Menin «serikterime» jalbargılacı?!» Jalbarısat, birok alar joop berispeyt.! Biz alardın arasına olum cuŋkurun salıp koygonbuz

[53] Kunookor adamdar Tozoktu korgondo, ozdorunun aga tastalaarın biliset. Jana ozdorun andan burup (kutultup) ketuucunu tappay kalısat

[54] Biz bul Kuraanda adamdarga (esine kelip, jolun taap alsın dep) ar turduu misaldardı keltirdik. Insan kop nerseler jonundo talasa beret

[55] Ozdoruno Hidayat (Islam cındıgı) kelgenden kiyin, adamdardı ıymanga keluudon, jana Rabbisine tooba kıluudan toskon nerse — alarga abalkı-lardın jolunun (kaytalanıp) kelisi(n) je uturlap azap kelisi(n talap kılgandarı) gana boldu

[56] Biz bardık paygambarlardı (Beyisten) kus kabar, (tozokton) sestentuucu kabar beruuloru ucun jiberebiz. Kaapır adamdar (oz) jalgan(darı) menen Akıykattı jeŋip alabız dep talasısat. Menin ayattarımdı jana korkutulgan nerselerdi (tozok kabarların) azil-tamasa kılıp alısat

[57] Rabbisinin ayattarı eskertilgende andan juz burup, jasagan kunoolorun unutkandardan kobu-rook zaalım (kaapır) bolgon biroo barbı?! Biz alardın juroktoruno — Kuraandı tusunboy kalsın dep — cumbot jaap koyduk, kulaktarında duloy-luk bar! Emi alardı Tuura Jolgo ar kanca cakırsaŋ da, ec kacan oŋoluspayt

[58] Senin Rabbiŋ — Irayımduu, Keciruucu. Eger kunooloruno jarasa jazalasa, alarga azaptı tezdetmek. Alar ucun ubada kılıngan Kun (Kıyamat) bar. Al kunu alar Allaһtan baska Kutkaruucunu tappay kalısat

[59] Biz mına bul saarlardı(n elderin) cekten cıgıp kaapır bolup ketkende (berilgen moonot — ırayımdı bilbey asınap ketkende) kıyratkanbız jana kıyrooloruna ubakıt belgile-genbiz

[60] Bir kezde Musa (kızmatcı) balasına: «(Belgilengen) eki deŋizdin kosulus jerine jetkenge ceyin je bolboso alıs jol baskanga (carcaganga) ceyin juruudon toktoboymun» dedi

[61] Ekoo eki deŋizdin kosulgan jerine jetkende, balıktarın unutup (jogotup) koyustu. Balık bolso, deŋizge bet alıp, (sebetten) cıgıp ketken

[62] (Belgilengen jerden) otup ketkende Musa (kızmatcı) jigitine: «Bizdin tamaktı alıp kelci beri, bul saparıbızdan abdan carcadık go!»- dedi

[63] (Anda jigit): «Bilesizbi, aska tastın janında bas kalkalap turganıbızda, men balık-tı unutup kalgan ekenmin. Munu (sizge aytuunu) saytan gana unutturdu! Al (tirilip) deŋizge jolun taap ketken! (Bul) ajayıp!»- dedi

[64] «Biz kaalagan nerse — usul»-dedi Musa jana ekoo izme-iz artka kaytıstı

[65] (Belgilengen jerde) Bizdin pendeleribizden bir pendeni tabıstı. Biz aga Ozubuz taraptan (ozgoco) ırayım bergen jana aldıbızdagı (kayıp) ilimden aga (keregince) uyrotkon elek

[66] Aga Musa ayttı: «Ozuŋuzgo (Allaһ tarabınan) uyrotulgon ilimden tuz-tuura nerselerdi maga da taalim berisiŋiz ucun sizge eercip jursom bolobu?»

[67] Al ayttı: «Sen meni menen juruugo sabır kıla albaysıŋ.”

[68] Ozuŋ toluk kabardar bolbogon nersege kantip sabır kılmak eleŋ

[69] (Musa) ayttı: «Allaһ kaalasa, menin sabır kılganımdı korosuz. Men sizdin ec bir iske karsı cıkpaymın»

[70] «Eger meni eerciseŋ, kacan ozum saga tusunuk bermeyince, menden ec nerse surabaysıŋ» -dedi al

[71] Osentip, ekoo jonop ketisti. Kacan kemege cıgıskanda, al (Kızır) kemeni tesip koydu ele, (Musa ubadanı unutup): «Emne siz kemeni, elderin cokturup jibereyin dep testiŋizbi?! Siz jaman is jasadıŋız!»- dedi

[72] «Meni menen (juruugo) sabır kıla albaysıŋ debedim bele?» -dedi (Kızır)

[73] (Anda Musa): «Unutkanım sebeptuu meni kunooloboŋuz. Isimden maga oor bolgonun juktoboŋuz» - dedi

[74] Dagı jol jurustu. Kacan bir nariste balanı jolukturuskanda (Kızır) anı olturup koydu. «Siz beykunoo jandı jan(ga-jan mıyzamı)sız ele, olturup koyduŋuz! Siz jaman is kıldı-ŋız!»-dedi (cıday albagan Musa)

[75] «Men saga aytpadım bele: «Meni menen juruugo sabırıŋ jetpeyt» dep»-dedi (Kızır kayradan)

[76] (Musa) Ayttı: «Usundan kiyin emne jonundo surasam — meni serik kılbaysız. Meni jetistuu ele kecirdiŋiz (dep oyloymun)»

[77] Dagı jolun ulantıstı. Bir saar eline jetkice basıstı. Alardan tamak-as surastı ele, ekoosun konok kıluudan bas tartıstı. Anan osol jerden urap kalgan bir dubaldı tapkanda (Kızır) anı (kayra) tikelep koydu. (Musa bolso, ozdoruno urmat-sıy korgozbogon eldin saarındagı eski dubaldı oŋdop, jaksılık kılgan Kızırga tusunboy): «Eger kaalasaŋız bul isiŋizge (emgek) akı alsaŋız bolmok» dedi

[78] (Anda Kızır ayttı:) «Bul seni menen menin ortobuzdagı ajırasuu! Emi, saga sen sabır kıla albagan nerselerdin kabarın bereyin

[79] Keme (jonundo aytsam,) al deŋizde tiricilik kılgan miskin-kedeylerdiki bolcu. Men anı tesip koyuunu kaaladım. (Munun sebebi) alardın kaytkan jolunda bardık kemelerdi basıp aluucu (karakcı) padısa bar ele

[80] Jana(gı) naristege kelsek, anın ata-enesi momun pendeler ele. Biz (al bala coŋoygondo kaapır bolup) ata-enesine (adam cıdagıs) karsılık jana kaapırlık korgozuusunon korktuk

[81] Anan Rabbisi al ekoosuno tazaraak, ırayımduuraak (perzentti) almastırıp berisin kaaladık

[82] Al emi dubal saardagı eki jetim balanıkı bolup, tubundo ekoono atalgan (muras) kazına bar ele. Alardın atası jaksı adam bolgon. Anan Rabbiŋ eki (jetim) boy jetip, oz kazınaların ozdoru cıgarıp aluusun kaaladı. (Bul kayıp ilimderi) Rabbiŋ tarabınan bolgon Irayım. Men bulardı ozumco atkarganım jok. Sen sabır korgozo albagan okuyalardın jandırmagı usular»

[83] (O, Muhammad! Yahudiyler, hristiandar jana musrikter) Senden Zulkarnayn! jonundo surasat. Aytkın: «Azır men silerge al jonundogu (Allaһ maga vahiy kılgan) kabardı okup beremin

[84] Cınıda, Biz aga jer betinde uluu saltanat — biylik jana ar bir nersenin sebepterin, mumkun-culuktorun berdik

[85] Anan al (askeri menen) bir sebep artınan tusup, jol tarttı

[86] Kun batıs tarapka jetkende, kundun karargan suuda (munarıkta) batıp baratkanın kordu. Al «suunun» janında bir elge joluktu. Biz ayttık: «O, Zulkarnayn, sen bul eldi je azaptaysıŋ je alarga jaksı mamile jasaysıŋ»? (Osentip, Zulkarnayn bir elge jetip barıp)

[87] «Zaalımdarın azır ele jazalaybız kiyin Rabbilerine kaytarılganda Ozu oor azap menen jazalayt» - dedi

[88] Al emi, ıyman keltirip, salih-jaksı is jasagan adamga bolso, jaksı sıylık (Beyis) bar. Biz dagı aga oz amiribizden jaksı sozdordu aytabız»

[89] Kiyin (Cıgıska kaytıp kelip, Allaһ korgozgon) sebepterdi eercidi

[90] Usul boydon kuncıgıska jetti da, Kundun bir eldin ustunon nur cacıp turganın kordu. Biz bul elge Kundon bolok «cumbot» kılbagan elek

[91] Osondoy ele. Biz anı (Zulkarnayndı) aldındagı bardık onor-bilimi menen kosup orop alganbız

[92] Kiyin dagı bir sebeptin artınan tustu

[93] Kacan tee (alıstagı) eki toonun arasına jetkende, al eki toonun aldında tap-takır soz tusunbogon elge joluktu

[94] Alar aytıstı: «O, Zulkarnayn! (Mına bul toonun arı jagındagı) Yajuj-Majuj (eli) jer betinde buzukuluk (zulumduk) kılısuuda. (Emne deysiŋ,) biz menen alardın arasına (bekem bir) tosmo-dubal jasap berisiŋ ucun saga akı cogultup bersek bolobu?»

[95] (Zulkarnayn) ayttı: «Rabbim maga bergen nerse (biylik, ilim, onor siler bergen nerseden) jaksıraak. Andan koro maga kuc-kubat jagınan jardam kılgıla, siler menen alardın arasına tosmo kurup bereyin

[96] (Obolu) eki too menen barabar bolgongo ceyin temir sınıktarın alıp kelgile» (Zulkarnayn eki biyik toonun arasına tosmo jasoo ucun obolu alardın arasın temir sınıktarı menen tolturttu. Bul is butkondo, uluu ot jaktırıp...) «(SU yloguc aspap menen) uylogulo» - dedi. Kacan al (temir tosmo kıp-kızıl) ot bolup kalganda ayttı: «Eritilgen mis alıp kelgile, ustuno kuyamın»

[97] Anan «Emi, alar bul tosmonun ustuno cıga da albayt, anı tese da alıspayt» -dedi

[98] (Bardık isin buturgondo): «Bul Rabbimdin ırayımı. Emi, kacan Rabbimdin (Yajuj-Majuj cıgat degen) ubadası kelgen kunu Ozu anı tegizdep koyot (jana Yajuj-Majujga jol acat). Rabbimdin ubadası — akıykat» - dedi

[99] Biz osol (Yajuj-Majuj cıkkan) kunu alardı biri-birine aykas-uykas kılıp tastaybız jana «Sur» (kerneyi) tartılganda baarın (Ozubuzgo) cogultabız

[100] Osol kundo kaapırlarga Tozoktu anık jolukturabız

[101] (Bul duynodo) alardın kozdoru Menin eskermelerimden pardalangan jana (anı) uguuga da al-kuduretteri jetpeyt

[102] Kaapır bolgon adamdar Menden baska Ozumdun pendelerimdi dos («kuday») tutunup aluunu (kaalasabı jana «osolor meni saktayt» dep) oylosobu?! Biz kaapırlar ucun Tozoktu «konok uyu» kılıp dayardap koyduk

[103] Ayt (o, Muhammad): «Isterinde zıyan tartkandar jonundo silerge kabar bereyinbi

[104] Alar bul duyno jasoosunda araket-joldoru adaskan birok, «biz eŋ mıktı is jasap jatabız» dep oylogon adamdar

[105] Alar Rabbilerinin ayattarına jana Aga (Kıyamatta) joluguuga isenispeyt. (Bardık jaksı) amaldarı kuyup ketti! Emi, Kıyamat Kunu alar ucun (kıpınday da) salmak (kadır-bark) koyboy-buz

[106] Menin ayattarımdı jana paygambarlarımdı sıldıŋdap, kaapır bolgondoru sebeptuu usul tozok alardın jazası

[107] Iyman keltirip, salih-jaksı amal kılgandardın tuscu jeri — Firdaus beyisteri

[108] Al jerde tuboluk kalısat jana andan (baska jakka) kocuunu kaalaspayt

[109] Ayt, (o, Muhammad): «Eger Rabbimdin Sozdoru(n jazuu) ucun deŋiz sıya bolso jana eger dagı osol deŋizce sıyanı (kosumca) alıp kelsek da, Rabbimdin sozdoru tugonoordon murun sıya tugonup kalat”

[110] Aytkın: «Men siler sıyaktuu ele kisimin. (Bolgon ayırmacılıgıbız) maga (Rabbimden mınday degen) vahiy jiberilet: «Silerdin kudayıŋar — Jalgız Kuday. Kim Rabbisine (baktıluu abalda) joluguunu kaalasa, (Allaһtın Sariyatına ılayık) jaksı amal kılıp, Rabbisine ibadat kılganda (Aga) ec nerseni serik kosposun!»

[1] Kaf, Haa, Yaaa, Ayın, Saad.”

[2] (Bul—) senin Rabbiŋ pendesi Zakariyaga bergen Irayımının kabarı

[3] Estegin, al Rabbisine jasıruun turdo jalbarıp

[4] (mınday) dedi: «O, Rabbim! Menin muun-sooktorum bososup, karılıktan cac agara bastadı! O, Rabbim, men ec kacan Saga duba kılıp taalaysız bolgon emesmin

[5] Men artımdagı jakındarımdan kooptonup jatamın. Ayalım tuubas bolup kalgan. Oz dargoyuŋdon maga bir dos (perzent) berci

[6] Al maga jana Yakubdun (ıymanduu) urpaktarına muraskor bolsun! O, Rabbim, Anı Ozuŋdun ıraazıcılıgıŋdın kızmatkerlerinen kılgay eleŋ?!»

[7] «O, Zakariya! Biz seni Yahya degen nariste menen suyuntobuz! Biz murun aga (ec kimdi) adas kılgan emespiz»

[8] «O, Rabbim!» dedi (Zakariya) maga kaydagı perzent?! Ayalım tuubas bolso, ozum karılıktın cegine jetip kalgan bolsom?!»

[9] «Osondoy» — dedi (Allaһ)— Rabbiŋ aytat: «Bul Maga jeŋil. Ozuŋdu dele mından murun Men jaratkanmın. (Anda) sen dagı ec nerse emes (jok) eleŋ»

[10] «O, Rabbim! Anda maga (koŋulumdun beypildigi ucun) bir belgi korgozcu?!»-dedi (Zakariya) «Saga belgi: sop-soo turup, uc tun boyu adamdarga suyloy albay kalasıŋ»-dedi (Allaһ)?”

[11] Al (ibadatkanadagı) mihrabdan? koomuna cıktı jana «tunu-kunu maktoo sozdorun aytkıla» dep, (ımdap) isaarat kıldı. (Osentip, aradan belgiluu ubakıt otup Yahya tuuldu, atasınan jaksı tarbiya kordu. Emi akılı tolo bastaganda aga Allaһ Taala ayttı)

[12] «O, Yaahya! (Iyık) Kitepti(n okumun) bekem karma!» Biz aga okum-sariyattı naristeliginde bergen elek

[13] Jana Biz aga Ozubuzdon meerimduuluk, tazalık kasietterin tartuuladık. Al -takıbaa

[14] ata-enesine kayrımduu boldu. Tekeberlengen (tas jurok) jana (Rabbisine) karsı cıguucu bolbodu

[15] Aga tuulgan kunundo, olgon kunundo jana kayra tirilgen kunundo (Allaһtın) salam(ı) bolsun

[16] (O, Muhammad) sen Kitepte (Kuraanda) Maryamdı(n ikayasın) este: Bir kezde al oz uy-bulosunon cıgıs-taraptagı (bir) jerge bolunup cıgıp

[17] Alardan cumbottonup aldı.! Anan Biz aga Oz Ruhubuzdu (Jebireyil peristeni) jiberdik. Al Maryamga kadimki insan keypinde korundu

[18] (Anda, Maryam) ayttı: «Meni senden Rahman (Allaһ) saktasın! Eger Allaһtan korkuucu bolsoŋ, (maga jolobogun)!»

[19] «(Korkpo) — dedi al — Men Rabbiŋdin elcisi (periste)min. Saga aruu perzent beris ucun (jiberildim)»

[20] (Maryam) ayttı: «Maga ec bir (erkek) adam kol tiygizbegen (kız bala) jana soyku emes bolsom, kaydan bala bolsun?!»

[21] (Periste) ayttı: «(Ooba) usunday. Birok, Rabbiŋ ayttı: «Anı adamdar ucun (Oz kuduretibizden) belgi jana Irayım kılıp jaratabız. Bil is tagdırda cecilip kalgan» (Periste usul sozdordu aytıp, Maryamdın koynogunun jakasına dem saldı. Usul demden ulam)

[22] Al (Iysaga) kos boyluu bolup, anı menen alıska ketip kaldı

[23] Anan, (katuu) tolgoo (azabı) anı (biyik jerdegi) kurma daragının butagına alıp keldi. (Osol jerde torogon soŋ ackacılıktan, suusagandan jana da eŋ korkunuctuusu adamdardın usak sozdorunon korkup:) «O, kana emi, usuga ceyin ele olup kalgan jana tap-takır unutulup ketken bolsom!» - dedi

[24] Osondo, andan ıldıyraak jerden (Jebireyil periste un kattı): «Kaygırba, Rabbiŋ butuŋdun astınan suu (darıya) agızıp koydu

[25] Jana ozuŋo kurma butagın silkitseŋ, saga jaŋı, taza momolorun tusurot

[26] Emi, (osolordon) jep-icip, (perzentiŋ menen) kuban! Al emi, adamdardan biroonu korsoŋ (ımaa-isaarat menen): «Men Rahman (Allaһ) ucun sukut caluunu nazir kılıp koydum ele. Bugun ec kimge suyloboymun» degin

[27] (Maryam) balasın kotorup koomuna kelgende, (ar jaktan ajıldasıp mınday) desti: «O, Maryam! Sen bolbogon uyat is jasaptırsıŋ

[28] O, Harundun karındası! Senin ataŋ buzuk, apaŋ soyku emes ele go!»

[29] Maryam («bobogumdon suragıla» degendey) aga isarat kıldı. «Besiktegi bobok menen kantip suylosobuz?!» desti. (Osondo, Allaһ Ozunun Kudureti menen bobok — Iysanı suylotup, al apasının aruu-taza ekenine kuboluk berip)

[30] Ayttı: «Men — Allaһtın pendesimin.! Al (Ozunun kelecektegi tagdır-jazmısı boyunca) maga kitep berip, paygambar kıldı

[31] Al meni kayda barsam berekettuu kılıp, maga — denemde janım bolso ele — namaz okup, zeket beruunu

[32] Apama jaksılık kıluunu buyurdu. Jana Al meni taalaysız, tasboor-tekeber kılbadı

[33] Jana men tuulgan, olgon jana kayra tirilgen kundorumdo maga (Allaһ tarabınan) tınctık-amandık bolsun!»

[34] (Yahudiyler menen hristiandar) sek-kumondo bolup jatkan Maryamdın uulu Iysa (jonundogu) Allaһtın Sozu — usul

[35] (Pendeleri arasınan biroonu) Ozuno bala kılıp aluu Allaһka ılayık emes! Al (mından) Taza! Eger Al bir isti okum kılsa, aga karap «bol!» desi menen bolup kalat

[36] «Cınında, menin jana silerdin Rabbiŋer — Allaһ! Ozuno gana ibadat kılgıla! Usul gana eŋ Tuura Jol!»

[37] Kiyin jamaattar (Iysa jonundo) talasıp-tartısa bastadı. Kaapır adamdarga Uluu Kuboluk Kunundo (Kıyamatta) Tozok bolsun

[38] Bizge keleer kunu, alardın kulagı ayabay sak, kozu korogoc bolup kalat.! Birok, zaalımdar al Kunu tereŋ adasuuda

[39] (O, Muhammad!) Sen alardı busaymandık kununon eskert! Al Kunu is cecilip (Tozokko tususu anık bolup) kalat. Alar bolso, ıyman keltirbey (duyno jırgaldarına) mas bolup jurusot

[40] Jerdi jana anda bolgondun baarın Ozubuz muraska alabız jana bardıgı Bizge kaytısat

[41] Jana sen (oo, Muhammad), Kitepte Ibrahimdi estegin. Al cıncıl Paygambar ele

[42] Bir kezde al atasına: «O, atake, emne ucun ukpay turgan, korboy turgan jana ozuŋuzgo ec paydası tiybey turgan «kudaylarga» ibadat kıluudasız

[43] O, ata! Maga sizge kelbegen ilim (paygambarlık) kelgen. Emi, (tas kudaylardan kol uzup) maga eerciŋiz, sizdi Tuura Jolgo (Jalgız Allaһka sıyınuuga) bastaymın

[44] Atakebay, saytanga sıyınbaŋız!! Cınında, saytan Rahmanga (Allaһ Taalaga) karsı cıguucu

[45] Atake, men sizdi Rahmandın azabı karmabasa eken dep korkomun. Anda siz saytanga dos bolup kalasız!»-dedi

[46] (Anda atası) ayttı: «Oo, Ibrahim, emne, sen menin kudaylarımdan tuŋulduŋbu?! Eger (munuŋdu) toktotposoŋ tas menen urup (olturup) koyomun! Jogol! Kopko ceyin maga suylobo!»

[47] (Ibrahim) ayttı: «Salamat boluŋuz! Birok, men Rabbime duba kılıp, sizdin kunooŋuzdu kecirisin suraymın. Al maga Irayımduu

[48] «Men silerdi jana siler duba kılıp (sıyınıp) jatkan, Allaһtan baska «kudayıŋardı» tastap ketemin jana (jalgız) Rabbime duba kılamın! Jalgız Rabbime duba kılganım sebeptuu (silerge oksop) taalaysız bolup kalbaymın degen umutum bar»

[49] Alardı jana Allaһtan baska alar sıyıngan (jalgan) kudaylardı tastap ketken soŋ, Biz aga Ishak menen Yakubdu berdik jana ekoosun teŋ paygambar kıldık

[50] Jana alarga (Ibrahim, Ishak, Yakubdarga) Oz ırayımıbızdı togup, alarga jogorku darajaluu maktoo sozdorun arnadık

[51] Sen (oo, Muhammad), Kitepte Musanı da estegin: Al tandalgan pende jana elci-paygambar bolgon

[52] Biz aga Tur toosunun janında, oŋ tarabınan biyik dobus menen cakırıp, Ozubuzgo jakındattık

[53] Jana Oz ırayımıbızdan Harundu (jardamcı) paygambar kılıp berdik

[54] Kitepte Ismayıldı da estegin. Al ubadasına bekem elci-paygambar ele

[55] Al uy-bulosun (jana elin) namazga, zeketke buyurgan jana Rabbisinin aldında Anın ıraazıcılıgına ee bolgon adam

[56] Kitepte Idristi da esiŋe al. Al cıncıl paygambar bolgon

[57] Biz anı jogorku martabaga kotorduk

[58] Usular Allaһ neemat bergen paygambarlar. Alar(dan kee birooloru) Adam (aleyhis-salam) dan. (Baskaları) Nuh menen birge deŋizge kotorgon adamdardan, (dagı birooloru) Ibrahim menen Israyildin (Yakubdun) urpaktarınan jana Biz tandap alıp, Tuura Jolgo bastagan (baska) kisilerden taragandar. Eger alarga Rahmandın ayattarı okulcu bolso, ıylap, sajda kılıp jerge jıgılısat

[59] Andan soŋ alardın artınan (usunday jaman) urpaktar kaldı: Namazdı okuspayt, dene kumarın eercip kalıskan. Alar jakında katuu azapka jolugusat

[60] Al emi, tooba kılıp, ıyman keltirgen jana salih (jaksı) amal jasagan adamdar Beyiske kiriset jana alarga ec zulumduk (adiletsizdik) kılınbayt

[61] Adn" beyisterdi pendelerine Rahman (Allaһ) kayıptan ubada bergen. Cınında, Anın ubadası sozsuz boluucu

[62] Anda (Beyiste) alar maanisiz sozdordu uguspayt. «Salam» degen sozdordu gana ugusat. Al jerde alardın (koz korup, kulak ukpagan) ırıskıları erteli-kec dayar turat

[63] Biz pendeleribizdin arasınan takıba bolgondoruna muras kılıp bercu Beyis(tin bayanı) usul

[64] «Biz Rabbiŋdin buyrugu menen gana tusobuz.! Bizdin kelecegibizdegi, bizge ceyinki jana al ekoosunun ortosundagı (ucurdagı) isterdin baarı Allaһtın kolunda. Rabbiŋ unutcaak emes

[65] (Senin Rabbiŋ) asmandardın, jerdin jana al ekoosunun ortosundagılardın Rabbisi! Demek, Anın Ozuno gana ibadat kıl jana Anın ibadatına ozuŋdu sabırduuluk menen kondur! (Je) sen aga ısımında bir teŋdes bar ekenin bilesiŋbi?!»

[66] (Kaapır) insan: «Eger, men olsom, jakında (kayradan) tiruu boydon (murzomdon) cıgarılat bekenmin?!»- deyt

[67] (Osol) insan oyloboybu, Biz anı mından murun ec nerse emes (jok) bolgon kezde jaratkan elek

[68] (O, Muhammad) Rabbiŋe ant, Biz albette, alardı jana saytandardı (Kıyamattagı maydanga) cogultup, Tozoktun tegeregine cogolotup koyobuz

[69] Kiyin (kaapırlardın) ar bir jamaatının arasınan Rahmanga asa capkan kunooluulordu suurup cıgabız (jana Tozokko birinci osolordu tastaybız)

[70] Anan Tozokko kim (birinci) ılayıgıraak ekenin Ozubuz jaksı bilebiz

[71] Silerden (Akıretke cogulgan adamdardan) bardıgıŋar tozokko keluucusuŋor. (Bul) Rabbiŋdin kaaloosu boyunca anık okum kılıngan is

[72] Andan soŋ Allaһtan korkkon (takıba) kisilerdi kutkarıp, zaalım (kaapır)lardı cogologon abalda Tozokto kaltırabız

[73] Jana kacan alarga Bizdin anık ayattarıbız okulgan kezde, kaapır adamdar ıymanduularga: «Kaysı jamaattın darajası jana majilisteri jaksıraak? (silerdikibi je bizdikibi?)» deset

[74] Biz alarga ceyin duyno-mulku jana kelbet-soolotu bulardıkınan jaksıraak bolgon necendegen muundardı kıyratıp tastaganbız

[75] Ayt (o, Muhammad): «Kim adasuuculukta bolso, (jana eskertilgenine karabay jolunan kaytpasa) Rahman alarga (jasoo) moonotun uzartsın!!» Kacan alar ozdoruno ubada kılıngan azaptı je Kıyamattı koruskondo, kimdin darajası jamanıraak jana askeri alsızıraak ekenin bilip alısat

[76] Allaһ Hidayat (Tuura Jol) tapkan adamdardı koboytot. Rabbiŋdin nazarında soop-sıylık jaatınan da, akıbet-natıyja jaatınan da tuboluk-tugongus jaksı amaldar paydaluuraak

[77] (O, Muhammad!) Bizdin ayattarıbızga kaapır bolup (jurgon baylardın): «Bizge (Kıyamatta dele) mal-doolot menen perzentter berilet» degenin korboysuŋbu

[78] Emne, alar kayıptı korup koyupturbu je bolboso, Rahman menen (Beyiske tusuu jonundo) ubada kelisimderi bar beken

[79] Jok, anday emes! Biz alardın (kunoo) sozdorun jazıp koyobuz jana alarga azaptı(n moonotun) uzartabız

[80] Jana alar aytkan nerselerge (duyno-mulk, doolotko) mına Biz muraskor bolobuz. Alar bolso, Bizge jalgız ozdoru keliset

[81] Alar ozdoruno kubat-jardamcı bolot degen oydo Allaһtan baska nerselerdi kuday kılıp alıskan

[82] Jok, anday bolboyt! (Kıyamatta) «kudayları» alardın ozuno sıyınganınan tanısat jana alarga karsı cıgısat

[83] Korboysuŋbu, cınında Biz kaapırlarga saytandardı jiberebiz. (Saytandar) alardı (kunoogo) katuu turtot

[84] Sen alarga (azaptı) sasıltırba. Biz alarga (azap moonotun) kıldattık menen eseptep koygonbuz

[85] Osol (Kıyamat) Kunu Biz takıba kisilerdi okul iretinde (urmat-sıy menen) cogultabız

[86] (Kaapır) kılmıskerlerdi bolso, suusagan (kordolgon) abalda tozokko aydaybız

[87] (Al jerde) Rahman (Allaһ) menen ubada-kelisimi (ıymanı) bar adamdar gana sapaatka ee bolo alısat.”

[88] (Musrikter): «Allaһtın balası bar» desti

[89] (Ey, musrikter) siler oto opurtalduu soz ayttıŋar

[90] Bul sozdon asmandar ayrılıp, jer jarılıp, toolor barcalanıp ketis mumkun

[91] «Rahmandın balası bar» degenderi sebeptuu

[92] Rahmanga bala tutunuunun zarıldıgı jok

[93] Asmandarda jana jerdeginin baarı Rahmanga kul-pende bolup, kelisti

[94] Allaһ bardıgının anık esebin alıp koygon

[95] Bardıgı Kıyamat Kundo Aga jalgız abalda keliset

[96] Albette, ıyman keltirip, jaksı amal kılgandar ucun Rahman suyuunu jaratat

[97] (O, Muhammad!) Biz Kuraandı senin tiliŋe jeŋil kıldık. Anı menen takıbalarga (Beyisten) kus kabar berisiŋ ucun jana talaskan kaapırlardı (tozokton) korkutusuŋ ucun

[98] Biz bul (Makkadagı) musrikterden murda (Aad, Samud sıyaktuu) necendegen (kaapır-musrik) muundardı kıyrattık! Sen alardan biroo jarımın sezip, je bolboso dobusun ugup jatasıŋbı

[1] Ta—ha

[2] (O,Muhammad!) Biz saga Kuraandı baktısız bolusuŋ ucun tusurboduk

[3] Teskerisince, (Allaһtan) korkkon adamdar ucun eskerme katarı tusurduk

[4] (Bul Kuraan) Jerdi jana jogorku asmandardı jaratkan Zat — Allaһtan tuskon

[5] (Al—) Rahman, Arstın ustuno kotoruldu“

[6] Asmandardagı, jerdegi nerselerdin bardıgı jana jer astındagı nerseler dagı bir Ozunun gana mulku

[7] Eger sen askere suylosoŋ da (sıbırap suylosoŋ da) Al bardık kupuya sırlardı bilet

[8] Allaһ.., ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, bir Anın Ozu bar. Anın keremet ısımdarı bar

[9] (O, Muhammad!) Saga Musanın okuyası jetti bele

[10] Bir kezde al (alıstan) ot(tun soolasın) korup, uy-bulosuno: «Usul jerde (jılbay) turgula. Men ot koruudomun. Mumkun, andan bir az cok taap keleermin je bolboso ottun jakınınan bir jol korgozuucu tabaarmın» -dedi

[11] Otko» jakındaganda: «O, Musa»-degen dobus uguldu

[12] «Men senin Rabbiŋ bolomun! Cokoyuŋdu cec! Sen Iyık Tuvaa oroonundosuŋ

[13] Men seni (adamdardın arasınan paygambarlık ucun) tandap aldım. Emi, (ozuŋo) vahiy kılıncu nerselerdi ugup al

[14] Men — Allaһmın! Ec bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Men gana barmın! Demek, Ozumo ibadat kıl jana Meni estoo ucun namaz oku

[15] Ar bir jan oz kılmısına jarasa jaza (je soop) alısı ucun Kıyamat sozsuz kelet. (Birok) Men anı(n boloor ubakıtısın) sır kılıp koydum

[16] (O, Musa) Seni Kıyamattan (diniy-akırettik is kıluudan) aga isenbegen jana oz kaaloosuna eercigen adamdar tosup koybosun, (anda) baktısız bolup kalasıŋ

[17] Oŋ kolundagı emne, o, Musa?»

[18] «Bul — menin tayagım» — dedi Musa — men aga tayanamın jana koyloruma anı menen (jalbıraktardı) kuup beremin. Jana baska maksattarga da paydalanamın»

[19] (Allaһ) dedi: «O, Musa anı jerge tastagın»

[20] Anı tastadı ele, soylogon (coŋ) jılanga aylanıp kaldı

[21] «Anı koluŋa al jana korkpo. Biz anı abalkı keypine keltirip koyobuz»

[22] Jana koluŋdu koltuguŋa kat — jamandıgı jok, ak-nurduu bolup cıgat. Bul dagı bir moojiza

[23] (Asa tayak menen ak kol) Bizdin coŋ moojizalarıbızdan. Saga korgozup (bilgizip) koyusubuz ucun

[24] Emi, Firaunga (anı Akıykatka kaytaruu ucun) bar. Al cekten cıgıp ketti»

[25] (Musa) ayttı: «Oo, Rabbim! Menin kokurogumdu kenen kıl

[26] Jana menin isterimdi jeŋil kıl

[27] Tilimdegi tuyundu cecip koy

[28] Adamdar (sozumdu) tusuncudoy bolsun

[29] Maga oz uy-bulomdon vazir-jardamcı dayındap ber

[30] Agam Harundu

[31] Al sebeptuu menin kubatımdı koboyt

[32] Anı isime serik (paygambar) kıl

[33] Saga kop sajda (ibadat), kılısıbız ucun

[34] Seni kop zikir kılısıbız ucun

[35] Ozuŋ bizdi korup turuucusuŋ!»

[36] (Allaһ) ayttı: «Suraganıŋdın baarı saga berildi oo, Musa

[37] Biz saga bir jolkuda mından baska da jaksılık kılgan elek

[38] Osondo, Biz apaŋdın koŋuluno (mınday dep) ilham salganbız

[39] «Anı sandıkka salıp, (Nil) darıyaga tastagın, darıya anı jeekke cıgarat. (Kiyin) anı ozunun jana Menin dusmanım (Firaun) taap alat». Jana saga Ozubuzdon bir mahabbat (nur) bergenbiz, Bizdin Koz aldıbızda ulgayıp, tarbiyalanısıŋ ucun

[40] Anda senin ejeŋ barıp: «Anı kepilge ala turgan (emize turgan) ayalga bastap barayınbı?» dedi.! Osentip, kaygırbay, suyunup kalısı ucun Biz seni apaŋa kaytardık. Jana (bir kezde, ulgaygan mezgiliŋde) bir jandı olturup koyduŋ. Biz seni (osol) kaygıdan da kutkardık. Kiyin senin basıŋa kop sınoolordu saldık. Anan Madyan elinde bir nece jıldar turup kaldıŋ. Kiyin (Biz belgilegen) tagdır boyunca (bul jerge) keldiŋ, oo, Musa

[41] Men seni Ozumo (paygambar kılıp) tandadım

[42] (Emi) sen jana agaŋ (Harun) ekooŋ Men bergen (toguz) moojizalardı alıp bargıla. Meni estoodo (jana eskertuudo) alsızdık kılbagıla

[43] (Obolu) Firaunga bargıla. Al cekten cıgıp ketti

[44] Anan aga (adegende) sılık-sıpaa soz aytkıla,! (Meni) esine alsa je (Menden) korkup kalsa ajep emes

[45] (Ekoo) ayttı: «O, bizdin Rabbi! Biz (daavattı bastay elekte) bizge karsı sasılıp (cara koldonup) koyuusunan jana cekten cıgıp zulumduk kıluusunan korkup jatabız»

[46] «Korkpogula! Men siler menenmin! (Bardıgın ugup, korup turamın)

[47] Bargıla dagı: «Biz Rabbiŋdin elcileri bolobuz. Israyil urpaktarın biz menen (oz ata jurttarına) jiber. Alardı azapka salba. Biz saga Rabbiŋden moojiza alıp keldik. Hidayatka (Allaһtın Tuura Joluna) eercigenderge salam bolsun!»

[48] Cınında, bizge: «(Menin ayattarımdı) «jalgan» dep, juz burgan adamdarga azap bar» dep vahiy kılıngan» - degile. (Osondo Firaun)

[49] Ayttı: «O, Musa, silerdin Rabbiŋer kim?!»

[50] (Musa) ayttı: «Bizdin Rabbibiz bardık nerselerge (ozuno jaraskan) kelbet-sekilin berip (jaratkan) jana (oz bagıtına) joldop koygon Allaһ»

[51] (Firaun) ayttı: «Otkon kılımdın elderine emne bolgonun bilesiŋbi?»

[52] Alar jonundogu ilim Rabbimdin aldındagı Kitepte. Rabbim (al Kitepte) adaskan emes, ec nerseni unutkan da emes»

[53] (Allaһ) silerge jerdi besik (sıyaktuu meken) kılıp, anda siler ucun jol salıp berdi. Jana silerge asmandan suu tusurdu. Kiyin Biz anı menen ar turduu osumduktordu cıgardık

[54] (Alardan) jegile jana mal-carbaŋardı bakkıla. Bul nerselerde akılduu kisiler ucun sabaktar bar

[55] Biz silerdi osol jerden cıgarganbız jana osogo kaytarabız. Jana (Kıyamatta) ekinci iret dagı osondon cıgarıp alabız

[56] Biz aga (Firaunga arnalgan) bardık moojizalarıbızdı korsotsok, «jalgan» dep, (akıykattı kabıl aluudan) bas tarttı

[57] (Jana mınday) dedi: «O, Musa sen ozuŋdun sıykırıŋ menen bizdi jeribizden cıgarıp jiberuu ucun keldiŋbi

[58] Biz dele saga osonun ozundoy sıykır keltirip bere alabız. Emi, biz menen ozuŋdun ortoŋdo bir tegiz jerdi ubada kılgın. Al jer ozuŋo da, bizge da ılayıktuu bolsun

[59] (Musa) ayttı: «Silerge mayram kundu — adamdar saske maalda cogulgan kundu ubada beremin

[60] Firaun barıp ozunun aylaker-amalkerlerin jıynap (ubadalangan kundo, ubada kılıngan jerge) keldi

[61] Musa alarga (sıykırcılarga nasaat) ayttı: «Oŋboy kalasıŋar! («Allaһtın serigi bar» dep) Allaһka jalaa jappagıla! Azap jiberip kıyratıp salat! (Allaһka) jalaa japkandar oŋboy kalat!!!»

[62] Alar isterinde talasıp kalıstı jana oz ara sıbırasıp suyloso bastadı

[63] (Kiyin elderge Musa menen Harundu korgozup mınday) desti: «Bul ekoo anık sıykırcı! Silerdi jeriŋerden cıgarıp jiberuunu jana algılıktuu joluŋardı (sıykırcılıktı) joyup jiberuunu kaalap jatat!» (Anan Firaun sıykırcılarga ayttı)

[64] «Bardık amalkerligiŋerdi jıynap, sapka tizilip kelgile. Bugun kim ustomduk kılsa, osol jeŋiske jetet!»

[65] «O, Musa (desti sıykıcılar) je sen (basta koluŋdagı tayagıŋdı) tasta je bolboso, biz birinci tastaylı»

[66] (Musa) ayttı: «Jok, siler tastagıla!» (Tastastı ele,) kapıstan jipteri jana tayaktarı, alardın sıykırınan ulam aga (Musaga) arakettengendey korundu

[67] Musa icinen bir sestenip aldı

[68] Biz (aga): «Korkpogun sen (alardan) jogoru(bolo)suŋ

[69] Koluŋdagı nerseni (asatayaktı) tasta, alardın jasalmaların jutup jiberet. Alar jasagan nerseler sıykırcının gana koz boyoosu. Sıykırcı degen kayda bolbosun, maksatka jetpeyt» dedik

[70] Anan sıykırcılar sajda kılgan abalda jerge boy tastap: «Musa menen Harundun Rabbisine ıyman keltirdik!» desti. (Munu korgon Firaun ayabay acuulandı)

[71] «Emne siler men uruksat berbey turup ele, aga (Allaһka) ıyman keltire beresiŋerbi?! Demek, al (Musa) silerge sıykırdı uyrotkon coŋuŋar eken. Emi men silerdin kol-butuŋardı karsı-tersisinen (oŋ kol, sol but) kesip salamın jana ozuŋordu kurma daragına asıp koyomun. Anan kimibizdin (Allaһtınbı je meninbi) azabıbız katuuraak jana uzunuraak ekenin bilip alasıŋar!»

[72] (Sıykırcılar) aytıstı: «Biz ec kacan ozubuzgo kelgen ayat-moojizalardan jana bizdi jaratkan Allaһtan seni jogoru koyo albaybız. (Bizge) Emne okum kılsaŋ kıla ber! Sen usul duynodo gana okum kıla alasıŋ

[73] Biz Rabbibizge, katalarıbızdı jana sen bizdi majburlagan sıykır(ıbız)dı kecirisin umut kılıp, ıyman keltirdik. Allaһ jaksı jana Tuboluk!»

[74] Cınında, kim (Kıyamatta) Rabbisine kunookor (kaapır) abalda barsa aga sozsuz Tozok bar. (Al anda) je olo albayt, je jasay albayt

[75] Jana kim Rabbisine jaksı amaldardı jasap, momun-ıymanduu abalda joluksa, alarga eŋ jogorku darajalar

[76] Tubunon darıyalar akkan, anda "Adn" beyisteri bar. Alar anda tuboluk kalısat! Bul (sek jana kaapırcılıktan) taza bolo algandardın sıylıgı!”

[77] Biz Musaga: «Menin pendelerimdi tundosu alıp cık jana (tayagıŋ menen) urup, alar ucun deŋizde kurgak jol kılıp ber. (Firaundun) jetip aluusunan da korkpo, (suuga coguudon da) kooptonbo» - dep vahiy kıldık

[78] Firaun askerleri menen alardın artınan (deŋiz «joluna») tustu. Deŋiz alardan orogonun orop (jutup) ketti

[79] Firaun elin adastırgan, ozu da adaskan bolcu

[80] O, Israyil urpaktarı! Biz silerdi dusmanıŋardan kutkardık. Jana (silerge diniy-duynoluk neemat bolgon Toorat kitebin beruu ucun) Tur toosunun oŋ tarabın ubadalastık. Silerge asmandan sirindikter, dayar, bıskan kus etterin jaadırdık (jana mınday dedik)

[81] «Biz ırıskı kılıp (tusurup) bergen taza ırıskılardan jegile, birok anda cekten cıkpagıla (jep alıp kunoo kılbagıla) (eger osentcu bolsoŋor) ustuŋorgo Menin azabım tusot. Kimge Menin azabım tusso, anın olgonu — osol

[82] (Birok) Men, tooba keltirip, ıymanduu bolup, jaksı amal kılıp, Tuura Jolgo tuskondordu albette, keciremin»

[83] «O, Musa, sen koomuŋdan emnege mınca sasılıp, ozup kettiŋ?»

[84] (Musa) ayttı: «Alar mına, artımda kele jatısat. O, Rabbim, men Saga sasıp baratamın! Iraazı bolusuŋ ucun!»

[85] (Allaһ) ayttı: «Sen cıkkandan kiyin Biz koomuŋa sınoo tusurduk. Jana alardı Saamiriy adastırdı»

[86] Anan Musa koomuna acuulanıp, busayman bolup kaytıp bardı jana: «O, koomum! Rabbiŋer silerge («Toorat tusuromun» dep) jaksınakay ubada berbedi bele?! (Men osol ubada ucun ketpedim bele?!) Emne, silerge (araŋarda men jok bolgon) ubakıt uzun bolup kettibi?! Je bolboso, ustuŋorgo Rabbiŋerdin kaarı tususun kaaladıŋarbı?! Siler Maga bergen ubadaŋardı buzduŋar!”

[87] Alar aytıstı: «Biz Saga bergen ubadanı oz erkibiz menen buzbadık. Birok, biz (Misirden cıgıp kele jatkanda jergiliktuu) koomdun (altın) zıynattarınan turgan «kunoonun» astında kalganbız.! Biz anı (eritis ucun otko) tastadık. Saamiriy dagı tastadı (jana)

[88] alarga (janı bar sıyaktuu,) moorop dobus cıgara turgan muzoonun solokotun jasap berdi. (Kiyin Saamiriy jana aga azgırılgandar) aytıstı: «Usul — silerdin jana Musanın kudayıŋar. (Musa munu) unutup koydu (jana kudaydı izdep baska tarapka ketti)»

[89] Alar korboy jatısabı (muzoo — «kudayı») sozuno joop kaytarbaganın jana alarga ne payda, ne zıyan jetkire albaganın

[90] Osogo ceyin alarga Harun: «O, koomum! Siler bul (muzoo) menen sınaldıŋar (azgırıldıŋar) silerdin Rabbiŋer — Rahman! Meni(n sozumdu) eercigile jana buyruguma moyun sungula!» degende

[91] Alar aytıstı: «Bizge Musa kaytıp kelmeyince (jana bir nerse demeyince) buga tabınuunu toktotpoybuz»

[92] (Musa kaytıp kelip, koomun bul abalda korgon soŋ orun basarına) ayttı: «O, Harun, alardın adaskanın korgonuŋdo seni emne toktottu

[93] maga (kabar beris ucun) eercip (tez) baruudan?! Menin buyruguma karsı cıktıŋbı

[94] (Harun) ayttı: «O, apamdın balası, sakalımdan, cacımdan tartpacı. Men (saga kabar beruunu oylogom, birok artıŋdan barganımda menden kapa bolup): «Menin sozumdu (ozumdu) kutpoy, Israyil uruusun bolup jiberiptirsiŋ!» desiŋden korktum»

[95] (Anan, Musa): «Ey, Saamiriy, bul emne kılganıŋ?!» - dedi

[96] (Anda, Saamiriy): «Men alar korbogon nerseni korup kalgam. Anan elcinin (atının) izinen bir ceŋgel alıp, muzoogo seep jiberdim ele (al jan kirgen sıyaktanıp, moorogon dobus cıgardı). Nafsim meni usuga jetelegen»-dedi

[97] (Musa) Ayttı: «Emi (bul jerden) jogol! Saga emi jasoodo (jiyirkenictuu ooruga kabılganıŋ sebeptuu, bezildep:) «Maga tiybegileci» dep aytısıŋ gana bar. Jana (Akırette) saga kutulgus ubada (tozok) dayar! Ozuŋ azırga ceyin tabınıp jatkan «kudayıŋa» karacı? (Saga emne payda bere aldı?) Biz (azır) anı kuyguzup, (kulun) deŋizge sapırıp jiberebiz

[98] Silerdin (cınıgı) kudayıŋar — Ozunon baska kuday jok bolgon Allaһ! Al bardık nerselerdi Oz ilimi menen kamtıgan!»

[99] Osentip, Biz saga (o, Muhammad), otkondordun kabarların ikaya kıldık jana aldıbızdagı Zikirdi (Kuraandı) berdik

[100] Kim andan juz bursa, Kıyamatta (kunoosunun) jugun kotorot

[101] Al jukton tubolukko ajırabayt. Kıyamatta alar kotorgon juk kanday jaman

[102] Sur (kerneyi) tartılgan kun... Osol kunu kunooluulordu (korkuudan jana korduktan ulam) ıraŋ-tusu kogorgon abalda cogultabız. (Alar peristeler tarabınan kordolup Mavkif tarapka surup alıp barıla jatkanda)

[103] Biri-birine: «(Duynodo) on kun gana turduŋar-e?» dep, sıbırap suylosusot

[104] Biz alardın emne degenderin eŋ jaksı bilebiz. Osondo alardın bilermandarı: «Jok, siler bir ele kun turduŋar» deset

[105] (O, Muhammad) Senden toolor (jana alardın Kıyamattagı abalı) jonundo surasat. Aytkın: «Rabbim alardı (kum sıyaktuu) cacıp jiberet

[106] Jana (jer menen) tegiz kılıp salat

[107] Sen al (Kıyamatta elder cogulcu) jerde ne bir iyrilik, ne bir oydo-cuŋkur korboysuŋ

[108] Osol kunu (elder) bir jarcının artınan (Mavkif maydanına) eercip jonosot. Anın jar salgan sozdorundo ec bir kata jok. (Kuuldogon) dobustar Rahmandın (Allaһtın) urmatına ocup, sıbıragan undordu gana ugup kalasıŋ

[109] Al kunu Rahman? uruksat bergenderge jana sozunon Allaһ ıraazı bolgondorgo gana sapaat payda beret

[110] (Allaһ) pendelerdin kelecegindegi, otmusundogu bardık nerseni bilet. Alardın ilimi Allaһtı kamtıy albayt

[111] Bardık juzdor(dun eeleri) Tuboluk Tiruu (bardık aalamdardı baskarıp) Turuucuga bas iyiset. Zulum kotorup bargandar (kaapırlar) maksatka jetpey kalat

[112] Jana kim ıymanduu bolgon abalda jaksı amaldardı jasagan bolso, zulumdan jana sooptorunun kemitip koyuluusunan korkpoyt

[113] (O, Muhammad) mına usintip, Biz anı arab tilindegi Kuraan surotundo tusurduk jana anda eskertuucu ayattardı udaama-udaa keltirdik. Balkim, emi alar korkusaar je (bul eskertuucu ayattar) alarda eskeruunu (sergektikti) jarataar

[114] Akıykat Padısa bolgon Allaһ eŋ Jogoru! (O, Muhammad)) saga vahiy kabarı tusup buto elekte, Kuraandı okuganga sasılba jana: «O, Rabbim! Menin ilimimdi koboytkun!» dep duba kıl

[115] Biz (Beyistegi bir darakka jakındaboo jonundo) Adam menen ubadalaskan elek. Al unutup koydu. Biz anda sabırduuluktu korboduk

[116] Osondo Biz peristelerge: «Adamga sajda kılgıla» degende, bardıgı sajda kıldı, bir gana Iblis (tekeberlenip; «Men andan abzelmin» dep) bas tarttı

[117] Biz ayttık: «O, Adam! Cınında, bul (Iblis) saga jana ayalıŋa dusman! Ekooŋdu azgırıp Beyisten cıgarıp koybosun! Anda baktısız bolup kalasıŋ

[118] (Antkeni,) Sen Beyiste ac-jılaŋac kalbaysıŋ

[119] Anda suusabaysıŋ, kundun ısıgına da kuyboysuŋ.»

[120] Saytan (Iblis) anı azgırıp (mınday dedi): «O, Adam men saga tuboluktuuluk daragın jana tugongus mulk korgozoyunbu?»

[121] Anan, ekoo al daraktan jep, (natıyjada ubadanı buzganı ucun Allaһtın kaar-jazası sebeptuu) uyattarı acılıp kaldı ele, Beyis jalbıraktarı menen ozdorun (avretterin) toso bastastı. Adam Rabbisine kunooluu bolup, (usintip) azgırıldı (jana ekoo teŋ Rabbisine jalbarıp; «Bizdi kecir, ozubuzgo zulum kılıp koyduk» dep tooba kıla bastadı)

[122] Kiyin Rabbisi anı tandap, toobasın kabıl alıp, Oz joluna bastadı

[123] (Allaһ) Ayttı: «Bardıgıŋar biri-biriŋerge (adam saytanga, saytan adamga) dusman bolgon abalda Beyisten tuskulo! Emi, (oo, insandar) silerge menden Tuura Jol (Din) kelet. (Osondo) kim menin joluma eercise, adaspayt jana baktısız bolboyt

[124] Al emi, kim menin zikirimden (Kitebimden) juz bursa, aga tar (oor) jasoo bar. Anı Kıyamat Kunu sokur abalda tiriltebiz

[125] Al ayttı: «O, Rabbim! Emnege meni sokur abalda tirilttiŋ? Men (duynodo) kozu soo adam elem go?»

[126] (Allaһ) ayttı: «Dal usul sıyaktuu, saga da (duynodo) Bizdin ayattar kelgende, (alardı) «unutup» kalgansıŋ. (Korsoŋ da, kormokson bolgonsuŋ). Dal osol sıyaktuu bugun sen da «unutulasıŋ!»

[127] Biz ısırap kılgan (cekten cıkkan) jana Rabbisinin ayattarına isenbegen adamdardı usintip jazalaybız. Cınında, Akırettin azabı katuu jana tugongus

[128] Biz alardan murun (ozdoru sıyaktuu) necen-necen muundardı, uy-jaylarında (ec nerseden beykapar) jurgondo (kapıstan balee jiberip) kıyratıp koygonubuz alardın kozun acpaybı?! Mında akılduu adamdar ucun sabaktar bar go

[129] Eger Rabbiŋ tarabınan (aytıp) otulgon («kunooluulordu belgilengen ubaktısında gana jazalaybız» degen) soz jana belgilengen moonot (Kıyamat) bolbogondo, alarga azap osol zamat kelmek

[130] (O, Muhammad!) Sen alardın (seni jana dindi ayıptap) suylogon sozdoruno sabır kıl jana Kun cıgaardan murun jana Kun bataardan murun Rabbiŋdi daŋazalap tasbih ayt. Jana Rabbiŋ senden ıraazı bolusu ucun kun-tun debey tasbih ayt

[131] Biz alardı sınas ucun jup-kosmok turdo bergen duyno jasoosunun gulustan jırgaldarına nazarıŋdı salba! Rabbiŋdin (Akırette bercu) ırıskıları jaksı jana tuboluktuu

[132] Uy buloŋdu namazga buyur jana aga (namazga) sabırduu boluuga kondur. Biz senden ırıskı surabaybız, Ozubuz saga ırıskı berebiz. (Jaksı) akıbet takıbaalar ucun

[133] Alar: «Eger Muhammad bizge Rabbisinen bir (kozgo korungon) moojiza alıp kelse go..,» desti. Alarga bayırkı baraktardagı (Toorat menen Injildegi) nerselerdin bayanı (Kuraan) kelbedi bele

[134] Eger Biz alardı aga (Muhammadga din kelgenge) ceyin bir azap menen olturgon bolsok, albette: «Oo, Rabbi! Eger bizge bir paygambar jiberseŋ, mınday sermende jana kor bolboy turup, senin ayattarıŋa eercimekpiz» -deset bolcu

[135] Aytkın: «Bardıgıbız kutuudobuz.! Siler da kuto bergile. Jakında kim Tuura Joldun eesi bolup (adaspay) baratkanın bilip alasıŋar

[1] Adamdarga ozdorunun esebi (Kıyamat) jakındap kaldı. Alar bolso (Allaһ buyurgan parızdardan) juz uyrugon boydon kaydıger jurusot

[2] Alarga Rabbileri tarabınan jaŋı zikir (ayat) kelse (musrikter) oyunkaraktık menen ugustu

[3] juroktoru kaydıger bolup. Jana zaalım (kaapır) adamdar: «Bul (Muhammad) ec kim emes, ozuŋor sıyaktuu jonokoy ele adam (al «ayat» degen nerseler bolso, sıykır). Siler korup turup sıykırga kele jatasıŋarbı?» (dep) sıbırap suylosustu

[4] (Paygambar) Ayttı: «Menin Rabbim asmandagı, jerdegi sozdu bilet. Al — Uguucu, Biluucu!»

[5] «Anday emes» — desti alar — (Muhammad aytıp jatkan nerseler) tustogu joburanuu, jok, alardı ozu oylop cıgargan, jok anday emes, al akın. (Eger paygambarlıgı cın bolso, abalkı(paygambar)larga jiberilgen sıyaktuu bir moojiza keltirsinci, kana?!»

[6] Alardan murunku Biz kıyratkan saarlar(dın elderi) ıyman keltirbegen nersege usular ıyman keltirmek bele

[7] (O, Muhammad) Biz senden murun (periste je bolboso ayal zatınan emes) jalaŋ erkek kisilerdi gana Paygambar kılıp, alarga vahiy jibergenbiz. Eger bilbeseŋer Zikir (Iyık Kitep) eelerinen suragıla

[8] Biz paygambarlardı tamak-as jebey turgan dene (adattan sırtkarı tabiyattuu adam) kılıp jaratpadık. Alar tuboluk jasooculardan da emes

[9] Kiyin Biz paygambarlarga bergen ubadanı atkarıp (kaapırlarga azap jiberip) Paygambarlardı jana Ozubuz kaalagan (momun) adamdardı kutkarıp, cekten cıkkandardı kıyratıp saldık

[10] (O, paygambar menen musulmandar!) Biz silerge Kitep (Kuraan) tusurduk. Anın icinde silerdin soorat-daŋkıŋar bar. Akılıŋardı istetpeysiŋerbi

[11] Jana Biz (otkondo) necen-necen zaalım (kaapır) saarlardı kıyratıp, alardan kiyin (orduna) baskalardı jarattık

[12] Alar Bizdin azabıbızdı(n belgisin) baykaar zamat saardan kacıp jonostu

[13] «Kacpagıla, koŋul acuucu jayıŋarga jana uyuŋorgo kaytkıla, balkim (olturulboy birooŋordon-birooŋor) suralgan boydon kalaarsıŋar» (desti azaptoocu peristeler kaksık menen)

[14] Alar bolso: «Oh, olduk! Biz zaalımdardan bolup kalgan elek!» desti

[15] Biz alardı orulgan (cop sıyaktuu) kılıp tındırıp salganıbızga ceyin usul (armanduu) dubaları toktoboy turdu

[16] Biz asmandı, jerdi jana al ekoosunun arasındagılardı oyun-ermek ucun jaratkanıbız jok

[17] Eger (asman-jerdi) ermek kılıp aluunu kaalasak, Biz anı (ermek-zooktu) Ozubuzdun aldıbızdan (asmandardın ustundogu jogorku Arstan) dele tapmakpız, eger tabuunu kaalasak

[18] Biz Akıykattı (Kuraandı) jalgandın ustuno tastaybız jana al anı ezip, jancıp koyot! Anan jalgan jok bolot. (O, Allaһtın serigi, ayalı, balası bar degender!) Mınday sıpattaganıŋar ucun silerge «Uayl»? bolsun

[19] Asmandardagı jana jerdegi nerselerdin baarı Allaһtın mulku. Anın aldındagılar (peristeler) Aga ibadat-kulculuk kıluudan tekeberlenispeyt jana ardanbayt

[20] (Teskerisince,) tunu-kunu carcabay-zerikpey Aga tasbih aytısat

[21] Je bolboso, jerdin ozunon ele tiriltuucu «kudaylardı» taap alıskanbı

[22] Eger asman menen jerde Allaһtan baska kudaylar bar bolso, ekoo teŋ oyron bolmok. (Uluu, Biyik) Arstın Rabbisi bolgon Allaһ musrikter sıpattagan nerselerden Aruu-Taza

[23] Allaһ Ozunun isi boyunca ec kimge joop berbeyt. Alar joop beriset (suralısat)

[24] Je, alar Allaһtan baskalardı kuday kılıp alıstıbı?! Aytkın: «(Anday bolso) daliliŋerdi alıp kelgile! Mına mendegi nersenin (Kuraandın) sozdoru jana menden murunku nerselerdin (Toorat menen Injildin) sozdoru! Jok, Alardın kopculugu Akıykattı bilispeyt. (Munun sebebi) Alar juz burup ketisken

[25] (O, Muhammad!) Senden murun jibergen ar bir paygambarga Biz: «Menden baska (ibadatka ılayık) kuday jok. Ozumo gana sıyıngıla dep vahiy kıldık

[26] (Musrikter): «Rahmandın! balası bar» desti. Allaһ bala kutuudon Aruu-Taza. Anday emes, alar (peristeler) urmattuu pendeler

[27] Alar Andan (Allaһtan) ozunup suylospoyt. Alar anın buyrugun gana atkarısat

[28] (Allaһ) Alardın kelecekterin da, otmustorun da bilet. Alar (Allaһtın aldında) ortomcu bolo alıspayt. Allaһ kaalagandar ucun gana ortomcu bolo alısat. Alar Allaһtan korkup, ırayımına jaldırap turusat

[29] Alardın kimisi «men — kudaymın» dese Biz anı Tozok menen jazalaybız. Biz zaalımdardı usunday jazalaybız

[30] Kaapırlar bilispeybi, asmandar menen jer (murda) tosulgan bolcu. Kiyin Biz alardı oŋdop (paydaluu kılıp) koyduk. Jana Biz ar bir tiruu nerseni suudan jarattık?. Iyman keltirispeybi

[31] Jana adamdardı bekem karmap tursun dep jer betine tizilgen toolordu jarattık. Jana elder Tuura Jol taap (adaspay) jursun dep oroon — joldordu jasap koyduk

[32] Jana asmandı korgolgon tam kıldık!. Alar Bizdin (bul) ayan-belgileribizden juz burusuuda

[33] Al kunduz menen karaŋgılıktı, Kun menen Aydı jarattı. Bardıgı asmanda suzup jurusot

[34] (Oo, Muhammad!) Senden murun da ec bir adamdı tuboluk jaratpadık. Emne, sen olup, alar (musrikter) tuboluk jasayt beken

[35] Ar bir jan olumdu(n daamın) tatuucu. (Osogo ceyin) Biz alardı (keede) jaksılık, (keede) jamandık menen sınaybız. Jana (omuruŋor butkondo) Ozubuzgo kaytarılasıŋar

[36] Eger seni kaapırlar korso (biri-birine) silerdin (Allaһtan baska) kudayıŋardı (bularga sıyınıp bolboyt dep) tilge algan usulbu?» dep sıldıŋdasat. Alar Rahmandı eskeruudon kaapır bolusuuda

[37] Insan sabırsız jaratılgan. (O, kaapırlar,) jakında silerge belgilerimdi (azaptı) korgozomuŋ,. Meni sastırbagıla

[38] Alar: «Eger cıncıl bolsoŋor, janagı ubada (azap) kacan?» -deset

[39] Eger kaapırlar juzdorunon jana jondorunan Tozok otun toso albay, jardamsız kalgan mezgildi (Kıyamattı) bilgende (anday sozdordu aytpayt ele)

[40] (Kıyamat) Alarga kapıstan kelet. Osondo alar anı kaytaruudan alsız bolup, korkuudan seleyip kalısat. (Anda) Alarga ec moonot berilbeyt

[41] (O, Muhammad), senden murunku paygambarlar dele (kaapır elder tarabınan) sıldıŋdalgan. Anan alardın arasınan sıldıŋdagan adamdarga, osol sıldıŋdagan nerseleri (azap bolup) tuskon

[42] Aytkın: «(Ey, kaapırlar) Silerdi tundo je kunduzu (azap jibercu bolso) Rahmandan kim korgoy alat?! Teskerisince, alar Rabbilerin(in azabın) eskeruudon juz burustu

[43] Je Bizden bolok korgoocu kudayları barbı?! Al kudaylar (silerge emes) ozdoruno da jardam bere albayt. Jana Bizden da ec bir jardamga ee bolo alıspayt

[44] Jok, alardı da, ata-babaların da omuru uzun bolgongo ceyin Biz paydalantuudabız. Alar korboy jatabı, Biz jerdin aylana-tegeregin jonup, kıskartıp jatabız go?!? Emne, alar (Allaһtın tagdırına moyun sunbay), jeŋuucu bolusat beken

[45] (O, Muhammad), sen alarga: «Men silerdi vahiy (Allaһtan kelgen kabar) menen eskertip jatamın. Birok, duloy adamdar eskertilgen cakırıktı ukpayt» dep aytkın

[46] Eger alardı Rabbiŋdin bir az ele azabı karmasa; «Oh, olduk! Biz zaalımdardan bolup kaldık!» -deset

[47] Biz Kıyamat Kun ucun adilet tarazalardı ornotobuz. Ec bir jan(ga) zulumduk kılınbayt. (Soobunan kemitilbeyt). Eger (soobu je kunoosu) sarı kıcı danıncalık bolso da, anı alıp kelebiz. Biz jetistuu esepcibiz

[48] Jana Biz Musa menen Harunga Furkandı (ak menen karanı ajıratuucu Toorattı) takıba kisiler ucun nur jana eskerme kılıp berdik

[49] Takıbaalar usunday kisiler: Kayıptagı Rabbisinen korkusat. Jana alar Kıyamat Kundon titirep turusat

[50] Jana bul (Kuraan) Biz tusurgon Zikir jana Bereket. Siler anı cetke kagasıŋarbı

[51] Biz buga ceyin Ibrahimge Tuura Jol bergenbiz. Jana anı(n abalın) Biluucu bolduk

[52] Bir kezde al atasına jana koomuna: «Siler tabınıp jatkan bul aykelder(den payda) ne?!» -dedi

[53] «Ata-babalarıbızdı osolorgo sıyıngan abalda tapkanbız» desti alar

[54] (Ibrahim) Ayttı: «Siler da, ata-babaŋar da anık adasuuda bolgonsuŋar!»

[55] (Musrikter) Aytıstı: «Sen cın suylop jatasıŋbı je oynop (tamasa) suylop jatasıŋbı?»

[56] Ayttı: «Cının aytam; Silerdin Rabbiŋer asmandardın jana jerdin Rabbisi. Alardı jaratkan. Buga men ozum kubogo otuucumun

[57] Jana Allaһka ant icip aytamın: «Men siler (saardan) ketkende aykel-kudayıŋardın amalın taap koyomun!»

[58] Anan alardın eŋ coŋunan baska baarın talkalap cıktı, osogo kaytıssın dep. Saar eli mayramdan kaytıp, ibadatkanaga kirisip

[59] «Bizdin kudaylarıbızga munu kim jasadı?! Al sozsuz zaalımdardan eken!!!» desti

[60] (Kee birooloru) Aytıstı: «Ibrahim degen jas jigit kudaylarıbızdı (jamandık menen) tilge alıp jurgon»

[61] (Coŋdoru) Ayttı: «Anı adamdardın koz aldına alıp kelgile, (sazayın bergenibizdi) korup koyussun!»

[62] «O, Ibrahim! Bizdin kudaylarıbızga usunu sen jasadıŋbı?!» - desti

[63] «Jok — dedi Ibrahim — mına bul (balta karmap turgan) coŋu jasadı. Eger suylocu bolso surap algıla»

[64] Osondo alar (bir saamga) esterine kele kalıstı jana (biri-birine) «Cın ele siler ozuŋor zaalım ekensiŋer» - desti

[65] Kiyin dagı bastarı aylanıp, «Sen bulardın suyloboy turgandıgın bilet bolcusuŋ! (Bizdi sıldıŋ kılba)» -desti

[66] «Allaһtan baska, ozuŋorgo ne zıyan, ne payda keltire albagan kudaylarga sıyınıp jatasıŋarbı

[67] Silerden dagı, Allaһtan baska sıyıngan kudayıŋardan dagı tajadım! Akılıŋardı istetpeysiŋerbi?!» (dedi Ibrahim). (Musrikter Ibrahimdin dalilderine joop bere albay, kuc koldonuunu kaalastı jana)

[68] «Anı otko ırgıtkıla! Kudayıŋarga jardam bergile! Eger jasay alsaŋar, usunday jasagıla!» - desti

[69] Biz ayttık: «O, ot, Ibrahimge muzdak jana salamattık bol!»

[70] Alar munu menen (dinge karsı) aylakerlik kıluunu kaalastı. Birok, Biz alardı zıyan tartuucu kıldık

[71] Jana Biz anı (Ibrahim) menen Lut ekoosun, aalamdar ucun berekeluu kılgan jerge (Sam olkosuno) kutkarıp (cıgarıp) jiberdik

[72] Biz aga Ishaktı jana (anın uulu) Yakubdu kosumca kılıp berdik. Jana (Ibrahim, Ishak, Yakubdun) baarın teŋ salih (jaksı) adamdardan kıldık

[73] Biz alardı Ozubuzdun gana isibizge (dinibizge) bastoocu imamdardan kıldık. Jana alarga jaksı isterdi jasoonu, namaz okuunu jana zeket beruunu vahiy kıldık. Alar Bizge (ec nerseni serik kospoy) ibadat kıluuculardan bolcu

[74] Biz Lutka da okum (paygambarcılık) jana ilim (sariyat) berdik. Biz anı ıplastık (bacabazdık) isterdi jasagan saardan cıgarıp kettik. Alar (saar eli) jaman, buzuk adamdar bolgon

[75] Biz anı Oz ırayımıbızga aldık. Cınında al salih adamdardan

[76] Jana Nuhtu (esker). Murun al (Bizge biyik dobus menen) duba kıldı ele, Biz anı kabıl aldık. Anan Biz anı menen uy-bulosun uluk kaygıdan (topon suudan) kutkarıp kaldık

[77] Biz aga ayattarıbızdı «jalgan» degen (kaapır) koomdon (alardın zıyan keltiruusunon) jardam berdik. Alar jaman adamdar bolcu. Biz alardı birin koyboy (topon suuga) cokturduk

[78] Daud menen Sulaymandı (estegin). Bir kezde al ekoosu bir koomdun koyloru (tundosu kaptap kirip) maykandap koygonu jonundo okum kılıskan, Biz alardın okumuno kubo bolgonbuz

[79] Sulaymanga bul cecimdi tusundurduk. Biz ekoono teŋ (Daud menen Sulaymanga) okum jana ilim bergenbiz. Daudga ozu menen kosulup (Allaһka) tasbih aytkan toolordu jana kustardı moyun sundurduk.? (Usunu) Biz jasadık

[80] Biz Daudga silerdi sokku-zıyandan saktay turgan (zoot) kiyimderdi jasoonu uyrottuk. Emi sugur kılaarsıŋar

[81] Jana Sulaymanga uckul samaldardı moyun sundurduk. Alar anın buyrugu menen, Biz berekettuu kılgan jerde? jelip turat. Biz ar bir nerseni Biluucubuz

[82] Jana al (Sulayman) ucun gavas (suucul) jana mından baska (insan jasay albay turgan) isterdi jasap bere turgan jin-saytandardı (moyun sundurduk). Alardı Biz Ozubuz kozomoldoocubuz

[83] Jana Ayyubdu da este. Al Rabbisine: «Meni zıyan kaptadı! Ozuŋ ırayım kıluuculardın eŋ ırayımduuraagısıŋ!» - dep, (biyik dobus menen) duba kıldı

[84] Kiyin Biz anın dubasın kabıl kılıp, andagı zıyandı arılttık jana Ozubuzdon ırayım-rahmat iretinde jana (sabırduu) ibadatcılarga eskerme-sabak bolsun dep aga uy-bulosun kaytarıp, alar menen dagı osonco (perzent) berdik

[85] Jana (oo, Muhammad), Ismayıl, Idris, Zulkiflderdi da estegin. Alardın baardıgı sabırduulardan bolgon

[86] Alardı Oz ırayımıbızga aldık. Bardıgı salih pendelerden

[87] Zunnundu da estegin.! Bir kezde al acuulanıp (elinen een jerge) ketip kaldı. Al Bizdi ozun tar (jana karaŋgı) jerde kaltırbayt dep oylogon.? Al karaŋgılıktarda (kalıp): «Ozuŋdon baska ilah jok. (O, Rabbim!) Sen Aruu-Taza Kudaysıŋ! Men zaalımdardan bolup kaldım!»- dep jalbardı

[88] Biz anın dubasın kabıl aldık jana kaygıdan kutkardık. Biz momun adamdardı mına usintip kutkarabız

[89] Jana Zakariyanı este: Al Rabbisine: «O, Rabbim! Meni jalgız (tuyaksız) kaltırba! Ozuŋ muras aluuculardın (bardıgının artında kaluuculardın) eŋ jaksısısıŋ!» dep duba kılganda

[90] Biz anın dubasın kabıl alıp, aga Yahyanı belek kılganbız jana tuubas ayalın da ayıktırıp koygonbuz. Alar (paygambarlar) jaksılık (soop) isterge tez kirisuucu pendeler ele. (Jaksılıktardan) umut kılıp (jamandıktardan) korkup duba kılıscu. Jana alar Biz ucun kicipeyil pendeler bolgon

[91] Jana abiyirin saktagan kızdı (Maryamdı) da estegin. Kiyin Biz aga Oz Ruhubuzdan uyloduk. Anı jana anın uulun aalamdar ucun (Oz Kuduretibizden) belgi KILDIK

[92] (O, adamdar!) Silerdin bul ummotuŋor (diniŋer) bir ummot? jana Men silerdin Rabbiŋer bolomun. Demek, Maga gana ibadat kılgıla

[93] Birok, (kiyin) adamdar isterin (din-isenimderin) bolup saldı. (Kantse da) Bardıgı Ozubuzgo kaytısat