Kirghiz

[1] Irayımduu, Meerimdüü Allaһtın atı menen (baştaymın)

[2] Aalamdardın Rabbisi — Allaһka alkış-maktoo bolsun

[3] Al—- Irayımduu, Meerimdüü

[4] Kıyamat Kündün padışası

[5] «Jalgız Saga gana sıyınabız jana Senden gana jardam suraybız

[6] (O, Jaratkan!) Bizdi Tuura Jolgo baştagın!“

[7] Özüŋ jakşılık bergen adamdardın? joluna (baştagın). Kaarıŋa uçuragandardın jana adaşkandardın? joluna emes»

[1] Alif, Lam, Mim

[2] Bul kitepte? eç kümön jok. (Al) takıba kişiler üçün Tuura Jol

[3] Alar kayıpka işenişet, namazdı toluk atkarışat jana Biz ırıskı kılıp bergen nerselerden kayır-sadaka kılışat

[4] Dagı alar, (o, Muhammad) saga tüşürülgöngö (Kuraan-Sünnötkö) jana senden murda tüşürülgön nerselerge (Toorat, İnjil, Zabur kitepterine) da ıyman keltirişet jana Akıretke anık işenişet

[5] Oşol adamdar gana Rabbisi tarabınan (kelgen) Tuura Jol üstündö jana oşolor gana jeŋişke jetüüçülör

[6] Çınında, sen kaapırlardı (tozokton) korkutsaŋ dele, korkutpasaŋ dele ayırması jok, ıyman keltirişpeyt

[7] Allaһ alardın jüröktörünö jana kulaktarına möör basıp, közdörünö parda tosup koygon. Jana (Akırette) alar üçün çoŋ azap bar

[8] Adamdardan kee biröölörü «Allaһka jana Akıret kününö işendik» deşet. Birok, işenişken (ıymanduu) emes

[9] Allaһtı jana momundardı aldamakçı boluşat, birok özdörün gana aldap jatkandarın sezişpeyt

[10] Jüröktöründö ooru bar. Allaһ ooruuların dagı köböyttü. Jana jalgan süylögöndörü sebeptüü alar üçün jan oorutkan azap bar

[11] Eger alarga «Jer betinde buzukuluk kılbagıla»-dep aytılçu bolso, «Biz — oŋ-dooçularbız»-deşet

[12] Köŋül burgula! Alar — anık buzukular. Birok, özdörü (munu) sezişpeyt

[13] Dagı alarga «Adamdar (sahaabalar) ıyman keltirgendey ıyman keltirgile»-dep aytılsa, «(Uşul) akılsızdar sıyaktuu ıy-man keltirebizbi?!»-deşet. Köŋül burgula! Özdörü anık akmak! Birok, (munu) bilişpeyt

[14] Iymanduu kişilerge jolukkanda: «Biz ıyman keltirdik»-deşet. Al emi, özdörünün şaytandarı (çoŋdoru) menen jalgız kalışsa: «Biz siler menenbiz. Biz alardı şıldıŋ kıluudabız»-deşet

[15] Allaһ özdörün şermende kılat jana baştarı aylangança kaapırçılıkta jürüülörün uzartat

[16] Alar- Tuura Joldun orduna adaşuunu satıp algandar. (Bul) «soodaları» payda berbedi jana Tuura Jolgo tüşüüçü boluşpadı

[17] Alardın misalı biröödön ot surap jakkan kişiler sıyaktuu. Ot emi gana tegeregin jarıttı ele, Allaһ (kapıstan) nurun ketirip, alardı karaŋgılıktarda, körböy turgan abalda kaltırdı

[18] (Dagı alardın misalı) dülöy, duduk jana sokur (sıyaktuu). Demek, (adaşuularınan) eç kaytışpayt

[19] Je bolboso karaŋgı, kürküröktüü, çagılganduu asmandan nöşörlögön jamgırda kalgan kişilerge okşoyt. Çagılgan çartıldaganda ölümdön korkup, manjaların kulaktarına tıgıp alışat. Allaһ kaapırlardı orop aluuçu

[20] Çagılgan közdörün sokur kıla jazdayt. Jarık tiygen sayın (bir az) jürüp alışat, karaŋgı bolgondo toktop kalışat. Eger Allaһ kaalasa kulaktarın jana közdörün (tap-takır) jok kılıp koymok. Allaһ bardık nersege Kudurettüü

[21] O,adamdar! Silerdi jana silerden murunkulardı jaratkan Rabbiŋerge ibadat kılgıla, takıbaluu bolsoŋor ajep emes

[22] Al silerge jerdi töşök, asmandı çatır kıldı jana asmandan suu tüşürüp, silerge ırıskı bolsun üçün anı menen köp mömölördü çıgardı. Emi, bilip turup Allaһka (başka nerselerdi) teŋdeş kılbagıla

[23] Eger siler, pendebizge (Muhammadga) Biz tüşürgön Kuraandan kümöndö bolsoŋor, oşonun dal özündöy bir gana sürö keltirgileçi?! Dagı Allaһtan başka (koldooçu) küböŋördü da çakırgıla, eger çınçıl bolsoŋor

[24] Eger (anday sürö) jarata albasaŋar — eç kaçan jarata albaysıŋar — otunu adamdardan jana taştardan bolgon, kaapırlar üçün dayardalgan Tozokton korkkula

[25] (Jüröktörü menen) işenip, (dene müçölörü menen) jakşı amaldardı jasagan adamdarga, astınan darıyalar akkan Beyişti süyünçülö! Alar ar kaçan Beyişten bir mömö ooz tiyçü bolso: «Biz munu(n okşoşun) murda jegen bolçubuz»-deşet. Jana alarga (körünüşü jana daamı) biri-birine okşoş mömölör berilet. Alar üçün Beyişte taza-pakiza jubaylar bar. Alar Beyişte tübölük kalışat

[26] Allaһ bir çirkeydi je andan da maydaraak (kurt-kumurskalardı) misal keltirüüdön tartınbayt. Iymanduu adamdar al misaldın Rabbisi tarabınan kelgen çındık ekenin bilişet. Kaapırlar bolso, «Allaһ munu misal keltirüü menen emneni kaalagan?» deşet. (Allaһ) bul misal menen köp adamdardı adaştırat, köp adamdardı Tuura Jolgo baştayt. Allaһ anı menen buzuku adamdardı gana adaştırat

[27] Alar Allaһka bergen ubadaların, bekemdegenden kiyin dele buza berişet, Allaһ ulanuusun buyurgan nerselerdi! üzüşöt jana jerde buzukuluk kılışat. Mına uşul adamdar zıyan tartuuçular

[28] Siler kantip Allaһka kaapır boluudasıŋar?! Al ölük deneŋerge jan berip tiriltken. Kiyin silerdi öltürüp, andan soŋ (kayra) tiriltet. Kiyin (esep berüü üçün) Anın Özünö kaytarılasıŋar

[29] Alsiler üçün jerdegi bardık nerselerdi jaratıp, andan soŋ asmandı maksat kıldı jana anı jeti asman kılıp jarattı. Al bardık nerseni Bilüüçü

[30] Rabbiŋ periştelerge: «Men jer betine halifa — orun basar jaratuunu kaalaymın» degende, perişteler aytıştı: «Sen al jerde kan tögüp, buzukuluktardı jasay turgandardı jaratasıŋbı?! Özübüz Seni daŋazalap, aruulap (sıyınıp) jürölük?» Allaһ «Men siler bilbegen nerselerdi bilemin»-dedi

[31] Jana (Allaһ) Adamga bardık nerselerdin ısımdarın üyröttü dagı, alardı periştelerge körgözüp, «Eger çınçıl bolsoŋor, uşul nerselerdin ısımdarın Maga aytıp bergile»-dedi

[32] (Perişteler) Ayttı: «(O, Rabbi! Sen Bardık kemçildikten) Aruu-Tazasıŋ! Bizde ilim jok. Bolgonu, Özüŋ üyrötkön nerselerdi gana bilebiz. A, Sen bolso, Bilüüçü, Daanışmansıŋ

[33] Allaһ: «O, Adam, alarga (Men üyrötkön) nerselerdin ısımdarın ayt» dedi. (Adam) alarga nerselerdin ısımdarın aytıp bergen soŋ, (Allaһ) ayttı: «Silerge «Men jer jana asmandardagı (siler bilbegen) kayıptı bilemin jana siler aşkere kılgan nerseni da, içiŋerge jaşırgan nerseni da bilemin» dep aytpadım bele!»

[34] Estegile, Biz periştelerge «Adamga sajda kılgıla» degende, daroo sajda kılıştı. Bir gana İblis baş tartıp, moyun tolgodu jana kaapırlardan boldu

[35] Biz ayttık: «O, Adam, sen jana jubayıŋ (Havaa ekööŋ) Beyişte jaşagıla, andagı jakkan mömölördön kaalaganıŋardı jegile, birok, mına bul darakka jakın kele körbögülö. Antseŋer (özüŋörgö) zulum kıluuçulardan bolup kalasıŋar

[36] Şaytan al eköönü Beyişten azgırıp, mekenderinen çıgardı. Kiyin Biz (Adam, Havaa jana şaytanga) ayttık: «Biri-biriŋerge duşman bolup (jerge) tüşkülö! Siler üçün jerde belgilüü ubakıtka (ömür bütköngö) çeyin orun-oçok jana (neemattarınan) paydalanuu bar»

[37] Andan kiyin Adam («O, Jaratuuçubuz! Biz özübüzgö zulum kıluuçu bolup kaldık» degen) sözdördü Rabbisi tarabınan (diline) tüşürdü. Allaһ anın toobasın kabıl aldı. Albette, Allaһ toobalardı kabıl aluuçu (jana) Meerimdüü

[38] «Bardıgıŋar Beyişten tüşkülö» dedik. Emi, silerge Men taraptan Tuura Jol kelgende, kim Menin Tuura Joluma eerçise, alarga korkunuç jok jana kaygı-kapaga batışpayt

[39] Al emi, Bizdin ayattarıbızdı jalgan degen kaapırlar Tozok eeleri bolup, anda tübölük kalışat!”

[40] Ey, İsrayil urpaktarı!! Silerge bergen neematımdı estegile jana Maga bergen ubadaŋardı atkargıla, Men dagı silerge bergen ubadamdı atkaramın. Menden gana korkkula

[41] Jana Men tüşürgön Kuraanga ıyman keltirgile. (Al) silerdegi nerseni (Toorattı) tastıktagan abalda (tüşkön). Siler aga eŋ algaçkı kaapırlardan bolbogula, Menin ayattarımdı arzıbagan baaga satpagıla jana jalgız Menden gana korkkula

[42] Çındıkka jalgandı aralaştırbagıla! Bilip turup çındıktı jaşırbagıla

[43] Namazdı (toluk) atkargıla, zeket bergile jana ruku kıluuçular menen birge ruku kılgıla

[44] Adamdardı jakşılıkka buyurup, özüŋördü unutasıŋarbı? Siler kitep (Toorat) okup jürösüŋörgo! Akılıŋardı iştetpeysiŋerbi

[45] Sabırdan jana namazdan jardam (kubat) algıla. Albette, al (namaz) oor. Birok, (Allaһka) kiçipeyil kişilerge oor emes

[46] Alar «Biz Rabbibizge jolugabız jana Özünö kaytıp barabız» dep işenişet

[47] Ey, İsrayil urpaktarı! Silerge bergen jakşılıgımdı jana (bir mezgilderde) silerdi bardık aalamdan abzel kılganımdı estegile

[48] Jana eç kim başka bir adamga jardam bere albay turgan jana (Allaһtan uruksat bolmoyunça) eç kimden şapaat! kabıl kılınbay turgan, eç kimden (künöösünön kutuluu üçün) akı-tölöm alınbay turgan jana eç kimge jardam berilbey turgan kündön (Kıyamattan) korkkula

[49] (O, İsrayil urpaktarı!) Estegile: silerdi Firaun adamdarınan Biz kutkardık. Al silerdi katuu azapka salıp iştetip, baldarıŋardı soyup, ayaldarıŋardı tirüü kaltırgan.! Mında Rabbiŋer tarabınan çoŋ jakşılık bar ele

[50] Estegile: siler üçün deŋizdi bölüp, silerdi kutkardık jana Firaun askerlerin çöktürüp jiberdik. Munu siler körüp turduŋar

[51] Biz Musa menen kırk küngö ubadalaştık. Al keteeri menen siler (bilip turup) özüŋörgö zulum kılgan abalda muzoonu kuday kılıp aldıŋar

[52] Kiyin Biz silerdi uşundan soŋ şügür kılaarsıŋar dep keçirdik

[53] Oşondo, tuura jolgo tüşöörsüŋör dep Biz Musaga kitepti jana Furkandı (jakşılık menen jamandıktın arasın ajıratuunu) berdik

[54] Oşol kezde Musa koomuna ayttı: «O, koomum! Siler muzoonu kuday kılıp aluuŋar menen özüŋörgö zulum kıldıŋar! Emi Jaratuuçuŋarga toobo kılgıla, özüŋördü (ıymanduular kaapırlardı) öltürgülö! Jaratuuçuŋardın esebinde uşul siler üçün jakşıraak. Allaһ toobaŋardı kabıl kıldı! Al —toobalardı kabıl kıluuçu, Meerimdüü

[55] Bir kezde siler ayttıŋar: «O, Musa, biz Allaһtı aykın körmöyünçö, saga ıyman keltirbeybiz». Andan kiyin silerdi (biri-biriŋerge) karap turgan abalıŋarda çagılgan urdu

[56] Kiyin Biz silerdi, emi şügür kılaarsıŋar dep, ölgönüŋördön soŋ kayra tirilttik

[57] (Siler çöldö adaşıp jürgöndö) Biz üstüŋörgö buluttu kölökö kılıp, (asmandan) «mann» jana «sulva» degen tamaktardı tüşürdük: Jegile, Biz ırıskı kılıp bergen pakiza tamaktardan! Alar Bizge zulum kılışpadı, özdörünö zulum kılıştı

[58] Estegile, Biz: «Mına bul şaarga kirgile dagı, (anı meken kılıp), köŋülüŋör kaalagan jerde keŋiri jep-içkile. Jana darbazadan sajda kılgan abalda «hittatun» (O, Allaһ, keçir) dep kirgile! Biz silerdin kataŋardı keçirip, jakşı amal kıluuçularga koşumça (sooptor) berebiz» dedik

[59] Oşondo, zaalımdar («hittatun» degen) sözdü, özdörünö aytılgandan başka (“hintatun” degen) sözgö almaştırıp koyuştu! Andan kiyin Biz zaalımdarga buzukuluk kılgandarı üçün asmandan azap tüşürdük

[60] Bir kezde, Musa koomu üçün suu surap duba kıldı ele, Biz aga «Asa tayagıŋ menen taştı ur»-dedik. Kiyin andan on eki bulak atırılıp çıktı. Bardık adamdar öz bulaktarın bilişti. (Oşondo, Biz) «Allaһ bergen ırıskılardan jep-içkile jana jer betinde buzukuluk menen oyrongerçilik kılbagıla!» (dedik)

[61] Oşondo, siler ayttıŋar «O, Musa! Biz (Rabbiŋ asmandan tüşürgön) bir türdüü daamga sabır-kaniet kılbaybız! Rabbiŋe duba kıl, bizge jer öndürgön jemişterden: badıraŋdardan, sarımsaktardan, buurçaktardan, jasmık dandarınan, piyazdardan çıgarıp bersin!» Anda Musa: «Siler tömön jemişterdi alardan jakşı nersenin («mann» jana «sulvanın») orduna surap jatasıŋarbı?! (Kaalagan) şaarga tüşkülö: suragan jemişiŋer toltura! Alarga korduk-kedeylik menen (ruhaaniy) jakırlık jazıldı jana Allaһtın kaarına joluguştu! Anın sebebi Allaһtın ayattarına kaapır bolgondoru jana paygambarlardı kıyanatçılık menen öltürgöndörü! Anın sebebi (Allaһtın ökümünö) karşılık kılgandarı jana çekten çıkkandarı

[62] Akıykatta, ıyman keltirgender, yahudiyler, hristiandar jana butka sıyınbagandardın arasınan kimisi (jeke-jalgız) Allaһka jana Akıret kününö işenip, jakşı amaldardı jasagan bolso, Rabbisinin aldında alarga arnalgan soop-sıylıktarı dayar! Jana Akırette alar üçün korkunuç (tozok) jok jana alar kaygı-kapaga batışpayt

[63] Estegile, Biz silerdin üstüŋörgö Tur toosun kötörüp (korkutup): “Silerge bergen nerseni (Toorattı) bekem karmagıla, andagı ökümdördü esiŋerge tutkula, oşondo takıba boloorsuŋar” dep, ant-ubadaŋardı algan elek

[64] Andan kiyin siler (ubadadan) kayttıŋar. Eger silerge Allaһtın pazileti jana ırayımı bolbogondo, (oşol ele ubakıtta) zıyan tartuuçulardan bolup kalmaksıŋar

[65] (O, İsrayil urpaktarı!) Siler özüŋördön bir jamaattın işembi kün jönündö çekten çıkkanın bildiŋer. Biz alarga “Jiyirkeniçtüü maymıldarga aylangıla»- dedik

[66] Bul jazanı alardın aldındagı (zamandaş) elderge jana kiyinki elderdin bardıgına ülgü, takıba kişiler üçün sabak-nasaat kıldık

[67] Bir kezde, Musa koomuna “Allaһ silerdi bir uy soyuuga buyurdu” degende alar: “Bizdi şıldıŋ kılıp jatasıŋbı” deşti. (Anda Musa) ayttı: “Men naadandardan? biri boluudan Allaһtan korgoo tileymin”

[68] Alar aytıştı: “Rabbiŋden bizge surap ber, bizge anın (uydun jaşı) kandaylıgın aytsın”. (Musa) ayttı: “Al (Rabbim) aytat: al karı da emes, jaş da emes, ortoço uy. Emi, (kayra-kayra suray berbey) buyurulgandı atkargıla!”

[69] Alar aytıştı: “Rabbiŋden sura, bizge anın tüsün aytsın”. Musa: “Anın (Rabbimdin) aytışınça, al körgöndün közün kubanta turgan sap-sarı tüstüü bolot” - dedi

[70] (Dagı) alar: “Rabbiŋe duba kıl anın kandaylıgın tüşündürsün! Çınında, uy bizge kümöndüü bolup kaldı. (Uşuga joop berseŋ) Allaһ kaalasa, tuura jolgo tüşüp alabız” -deşti

[71] (Musa) ayttı: “Anın (Allaһtın) aytuusuna karaganda, al jer aydap kor bolbogon, eginderdi sugarbagan,! eç bir (jerinde) ayıbı jok, anda özünün tüsünön başka tüs da jok”. Alar: “Mına emi çındıktı ayttıŋ”-deşti jana (naadandık menen, ezmelenip, aşıkça suroolor bergeni sebeptüü «uydu soygula» degen buyruktu) atkara albay kala jazdaştı

[72] (O, İsrail urpaktarı!) Estegile, siler bir jandı öltürüp, al jönündö (anı kim öltürgönü jönündö) talaşıp kaldıŋar, Allaһ bolso, jaşırgan nerseŋerdi açıkka çıgaruuçu

[73] Anan Biz: “Uydun bir bölük eti menen anı urgula, (al tirilet)” dedik. Allaһ ölüktördü mına uşintip tiriltet jana silerge, akılıŋardı iştetişiŋer üçün (kuduretinin) belgilerin körgözöt

[74] Andan soŋ: uşundan kiyin dele jürögüŋör katıp kaldı! Jürögüŋör taş sıyaktuu! Je (andan da) katuuraak! Antkeni, alardın kee birlerinen darıyalar atırılat, kee birleri jarılıp, andan suu çıgat, kee birleri bolso, Allaһtan korkkonunan (bekem turgan jerinen) kulap ketet. Allaһ siler jasagan işterden kabarsız emes

[75] (O, momundar!) Siler alardın (kitep eelerinin) ıymanga kelüüsünön ümüt kılasıŋarbı? (Ümüt kılbay ele koygula.) Alardan bir toptoru Allaһtın sözdörün ugup, akıldarı jetip, bilip kalgandan kiyin dele (öz kaalooloruna ılayıktap) özgörtüp jiberişet. Kee bir musulmandardın ümüt kılgandarı jön jerinen emes ele. Antkeni, alardın arasındagı eki jüzdüülörü

[76] ıymanduu kişilerge jolukkan kezde “Biz ıyman keltirdik” deşet. Eger özdörünçö kalışsa “Emne, alarga (musulmandarga) Allaһ silerge (Toorat kitebinde) açık aytkan nerse jönündö Rabbiŋerdin aldında özüŋörgö (karşı) dalil keltirüülörü üçün aytıp jatasıŋarbı? Akılıŋardı iştetpeysiŋerbi?!” - deşet

[77] (Kitep eeleri) içine katkan sırların da, aşkere nerselerin da Allaһ bilip turuşun bilişpeybi

[78] Alardın arasında sabatsızdarı da bar. Alar kitepti (Toorattı) bilişpeyt. Jalaŋ kümöndördü gana bilişet. Alar (paygambarçılık jönündö) kümöndö gana boluşat

[79] Öz koldoru menen kitep jazıp, anı arzıbagan baaga satuu üçün “Bul Allaһtan kelgen (kitep)” dey turgan adamdarga katuu azap (tozok) bolsun! Alarga öz koldoru menen jazgandarı (ıyık kitepti burmalagandarı) üçün azap bolsun! Alarga (aramdan) tapkan paydaları üçün azap bolsun

[80] (Kitep eeleri) “Bizdi tozok karmabayt, karmasa da (anda) sanaluu kündör (gana bolobuz)” deşet. (O, Muhammad) Sen aytkın: “Emne, siler Allaһtan ubada-kelişim aldıŋar bele?! (Iyman keltirgeniŋer çın bolso), Allaһ eç kaçan ubadasına kıyanat kılbayt. Je bolboso, özüŋör bilbegen nerselerdi Allaһka (oodarıp) süylöp jatasıŋarbı

[81] Jok! (Anday emes!) Kim bir künöö (şirk) kılsa jana künöölörü anı orop-çırmap algan bolso, tozoku boluşat jana anda tübölük kalışat

[82] Al emi, (Allaһka, periştelerge, kitepterge, paygambarlarga) ıyman keltirip, salih (jakşı)! amaldardı jasagandar Beyiş eeleri jana anda tübölük kalışat

[83] Estegile, Biz İsrayil urpaktarınan “Allaһtan başka Kudayga sıyınbagıla, ata-eneŋerge, tuugan-uruguŋarga, jetimderge, bey-beçaralarga ehsan-jakşılık kılgıla, adamdarga jakşı söz aytkıla, namazdı toluk atkargıla jana zeketti bergile” dep ant-ubada algan elek. Kiyin siler — bir az kişiden başkaŋar — jüzüŋördü üyrüp (kaapır bolup) kettiŋer

[84] Oşondo, Biz siler menen: “Biri-biriŋerdin kanıŋardı tökpöysüŋör, jurtuŋardan sürgün kılbaysıŋar” dep ubadalaşkanda, siler buga kübö bolup turup, moyunga algan eleŋer

[85] Kiyin, O, siler! Özüŋördü (biri-biriŋerdi) öltürüp, özüŋördün bir bölügüŋördü jurttarınan sürgün kılıp, künöö jana zulum menen alarga (şerikteşteriŋerge) jardam berip jatasıŋar. Eger alar (silerge karşı soguşkan dindeşteriŋer) silerdin aldıŋarga tutkun bolup kelse, alarga fidya (akı) tölöp çıgarıp da alasıŋar. Alardı sürgün kıluu siler üçün aram kılıngan ele go?! Emne, siler kiteptin (Toorattın) bir bölügünö işenip, bir bölügünö işenbeysiŋerbi?!! Silerdin araŋardan kim bul işti jasasa, (Kiteptin bir ökümün atkarıp, başkasın atkarbasa) anın jazası bul düynö jaşoosunda korduk jana Kıyamatta katuu azapka joluguşat. Allaһ silerdin işiŋerden beykapar emes

[86] Dal oşolor gana Akırettin orduna düynö jaşoosun satıp algan adamdar! Alardan azap jeŋildetilbeyt jana alarga jardam dagı berilbeyt

[87] Biz Musaga Kitepti (Toorattı) berdik jana anın artınan (Toorat menen öküm kıluuçu) paygambarlardı jiberdik. Biz Maryamdın uulu Iysaga da Özübüzdün anık moojizalarıbızdı berip, anı Iyık Ruh? menen koldoduk. Ar kaçan bir paygambar silerdin kaalooŋorgo jakpagan nerseni (dindi) alıp kelse, siler (ıymanga kelüüdön) tekeberlenip jana al paygambarlardan bir bölügün jalgançı dep, ayrımdarın öltürö beresiŋerbi

[88] (Yahudiyler) “Jüröktörübüz kulpulangan” deşet. Anday emes, Allaһ alarga kaapırçılıktarı sebeptüü naalat jaadırgan. (Oşonduktan) alardın ötö azçılıgı ıyman keltirişet

[89] Kaçan alarga Allaһtan özdöründö bolgon nerseni (Toorattı) tastıktagan bir kitep (Kuraan jana paygambar) kelgende jana mından murun kaapırlarga (arab muşrikterine) karşı (dal uşul kitep jana uşul paygambardan) jardam kütüp jatışkan bolçu. Anan, kaçan alarga özdörü taanıp-bilgen nerse kelgende, aga kaapır boluştu!! Kaapırlarga Allaһtın naalatı bolsun

[90] Allaһ Özünün artıkçılıgın pendelerinin arasınan Özü kaalagan adamga (Muhammadga) tüşürgönünö köralbastık kılıp, Allaһ tüşürgön nersege kaapır boluuları — özdörünö satıp algan nerseleri kanday jaman! Oşentip, alar (Allaһtın) açuu(su)nun üstünö dagı (koşumça) kaar menen kaytıştı. Kaapırlarga kor kıluuçu azap bar

[91] Alarga “Allaһ tüşürgön nersege ıyman keltirgile” dep aytılsa, biz özübüzgö tüşürülgön nersege (Tooratka) ıyman keltirebiz” deşti jana andan başkasına (Kuraanga) al çındık jana alardagı nerseni tastıktooçu bolgonuna karabay kaapır boluştu, (O, Muhammad!) alarga ayt: “Eger (Tooratka) ıyman keltirgen bolsoŋor, anda emne üçün murda (Toorat menen öküm kılgan) paygambarlardı öltürçüsüŋör?!”

[92] Jana silerge Musa anık dalilder alıp kelgenden kiyin dele, özüŋörgö zulum kılgan abalda (bilip turup) muzoogo sıyındıŋar

[93] Oşondo, Biz üstüŋörgö “Tur” toosun kötörüp, “Biz bergen nerseni (dindi) bekem karmagıla jana (moyun sunup) ukkula” dep, ant-ubadaŋardı alganda, alar “uktuk birok, moyun sunbadık” deşken jana kaapırçılıktarı sebeptüü jüröktörünö muzoo(go sıyınuu) siŋirilgen! (O, Muhammad) alarga ayt: “Eger “ıymanduu” bolsoŋor «ıymanıŋar» buyurgan nerseler kanday jaman!”

[94] (O, Muhammad, yahudiylerge) ayt: “Eger (siler oylogondoy) Allaһtın aldındagı Akıret jayı (Beyiş) başka adamdarga emes, jalgız siler üçün gana bolso, anda ölümdü tilegileçi, eger çınçıl bolsoŋor”

[95] Alar öz koldoru menen jasagan (ayabay köp künöö) nerseler sebeptüü, anı (ölümdü) eç arzuu kılışpayt. Allaһ zaalım adamdardı Bilüüçü

[96] Sen alardı (bul) jaşoogo muşrikterden beter, adamdardın eŋ sugalagı ekenin körösüŋ. Alardan kee biröölörü miŋ jıl jaşoonu eŋseşet. Birok, anı (oşonço köp) jaşoo dagı azaptan ajıratıp kala albayt. Allaһ alardın bardık işterin körüüçü

[97] Ayt: “Kimde-kim Jebreyil(perişte)ge duşman bolso (anda, Allaһtın Özünö duşman! Antkeni,) al (perişte) senin jürögüŋö, özünön murunku kitepterdi tastıktagan jana momundar üçün Tuura Jol, kuşkabar bolgon Kuraandı, Allaһtın gana uruksatı menen tüşürgön

[98] Kimde-kim Allaһka, Anın periştelerine, paygambarlarına, Jebireyilge jana Mekailge duşman bolso, anda Allaһ (al) kaapırlarga albette, duşman

[99] Biz saga anık ayan-dalilderdi tüşürdük. Emi alarga buzuku adamdar gana kaapır boluşat

[100] Alar ar kaçan (Allaһ Taalaga) ant-ubada berişse, alardan bir bölügü (kayra) buza berişebi?! Çınında, alardın köpçülügü ıyman keltirişpeyt

[101] Kaçan alarga Allaһ tarabınan alardagı nerseni (Toorattı) tastıktagan elçi (Muhammad) kelgende, Kitep berilgen adamdardan (köpçülük) bölügü Allaһtın (Kuraan) kitebin bilmeksen bolup, arkasına taştap koyuştu. Kim çındıkka könbösö, jalganga könüp kalat. Yahudiyler dal uşunday abalga tuş boluştu. Allaһtın akıykat kitebin taştap koyuştu ele

[102] Sulayman(paygambar)dın padışalık doorunda şaytandar üyrötkön nerselerge (sıykırga) eerçip kalıştı.! Sulayman kaapır (sıykırçı) bolgon emes, birok, adamdarga sıykırdı üyrötkön şaytandar kaapır boluşkan. Jana Vavilondogu Haarut jana Maarut (degen) eki periştege tüşürülgön nersege (sıykırga eerçip kalıştı.) Al eköö “Biz fitna (adamdardı sınoo üçün jiberilgender) bolobuz (sıykırdı üyrönüp) kaapır bolup kalbagıla” dep (nasaat) aytpay turup eç kimge üyrötüşkön emes. Oşentse da, (yahudiyler) alardan erdi-katındın arasın ajırata turgan nerselerdi üyrönüşöt. Alar (sıykırdı üyröngön yahudiyler) Allaһtın uruksatı bolmoyunça, anı menen eç kimge zıyan jetkire alışpayt. Jana alar paydaluu nerseni emes, özdörünö zıyan jetkire turgan nerselerdi üyrönüştü. Alar, (yahudiyler) anı (sıykırdı) satıp algandar üçün Akırette nasip jok ekenin bilişet bolçu. Jandarının (azapka kaluusunun) esebine satıp algan nerseleri kanday jaman! Alar munu bilişse kana

[103] Kana emi, alar ıymanga kelip, takıba boluşsa! Allaһ tarabınan bolgon sooptor jakşı ele go! Kana emi, alar munu bilişse

[104] O, ıyman keltirgender! “Rainaa” debegile, “unzurnaa” degile. Jana (Allaһtın ayattarı menen paygambardın hadisterin) ukkula. Kaapırlarga jan oorutkan azap bar

[105] Kitep berilgender (yahudiyler menen hristiandar) jana muşrikter (jüröktöründö bolgon köralbastık jana jek körüü sebeptüü) silerge Rabbiŋer tarabınan bir jakşılık (vahiy) tüşüüsün kaalaşpayt. (Birok) Allaһ Öz ırayımın Özü kaalagan adamdarga gana atayın tartuu kılat. Allaһ uluk pazilet Eesi

[106] Eger Biz (Kuraandan) bir ayattı “nash” kılsak (ökümün joysok) je anı (pendelerge) unuttursak (anın orduna) andan da jakşıraagın je bolboso oşogo okşogonun keltirebiz. Allaһ bardık nersege Kudurettüü ekenin bilbediŋbi

[107] Asmandar jana jer ökümdarlıgı (jalgız) Allaһka taandık ekenin jana silerge Allaһtan başka eç bir kojoyun, eç bir jardamçı jok ekenin bilbeysiŋbi

[108] Je bolboso (o, ıymanduular), paygambarıŋarga, murun Musaga (yahudiyler tarabınan kayaşa) suroo berilgeni sıyaktuu suroo uzatuunu kaalaysıŋarbı?!! Jana kim ıymandı kaapırçılıkka almaştırsa, tuura joldon adaşkanı oşol

[109] Kitep eelerinen köpçülügü, alarga çındık anık bilinip kalgandan kiyin dele, köralbastıktarınan ulam, silerdi momun bolgonuŋardan soŋ kaapırçılıkka kaytaruunu abdan kaalaşat. Birok, siler Allaһtın ökümü kelgiçe alardı keçirip, kötörümdüü bolup turgula. Albette Allaһ ar nersege Kudurettüü

[110] Namazdı toluk atkargıla, zeketti bergile. Özüŋör üçün emne jakşılık jasasaŋar, anı Allaһtın aldında (soop iretinde) tabasıŋar. Albette, Allaһ silerdin bardık işiŋerdi Körüüçü

[111] (Kitep eeleri) “Beyişke yahudiyler je hristiandar gana kiret” deşti. Bul alardın kıyaldarınan başka emes. Sen (o, Muhammad, alarga) ayt: “Eger sözüŋör çın bolso, anda daliliŋerdi alıp kelgile!”

[112] Anday emes! Kim jakşılık jasagan! abalda Allaһga jüzün (özün) toluk bagıntıp, işterin Allaһ üçün kalıs kılsa, al üçün Rabbisinin aldında soobu (Beyişi) dayar. Alarga eç korkunuç bolboyt jana eç kaygı-kapaga batışpayt

[113] Yahudiyler: “Hristiandar çındıktın üstündö emes” deşet. Hristiandar bolso “Yahudiyler çındıktın üstündö emes” deşet. Dagı alar Kitep (Toorat jana İnjil) okuşat! (Kitep okuunu) bilbey turgan adamdar (muşrikter) da oşolordun sözündöy söz süylöşöt. Kıyamatta alardın talaşkan maseleleri jönündö Allaһ (Özü gana) öküm kılat

[114] Anın içinde Öz(ünün uluu) ısımı zikir kılına turgan Allaһtın meçitterinen toskon jana alardı buzup-talkaloogo araket kılgan adamdardan ötkön zaalım (kaapır) barbı?!! Alar meçitterge Allaһtan korkkon abalda gana kirüügö mümkün. Alar üçün bul düynödö şermendelik, Akırette çoŋ azap bar

[115] Çıgış dagı, Batış dagı Allaһka taandık. Kay tarapka jüz bursaŋar, Allaһtın Jüzü (kıbılası) oşol jakta. Albette, Allaһ (Taalanın pazileti) Kenen (jana Al bardıgın) Bilüüçü

[116] (Yahudiyler, hristiandar jana muşrikter) “Allaһtın balası bar”-deşet. Allaһ (alar sıpattagan kemçilikterden) Taza. Teskerisinçe, Jer jana asmandardagı bardık nerseler Anıkı (jana) bardıgı Aga moyun sunat

[117] Allaһ asmandar jana jerdin Jaratuuçusu. Eger bir işti öküm kılsa, aga “bol!” deyt jana al iş (oşol zamat) bolot

[118] Naadan adamdar (Makka muşrikteri) “Kana emi, Allaһ bizge süylösö je bizge (Allaһtan) ayan-belgiler kelse!”-deşet. Alardan murunkular da uşulardın sözünö okşogon sözdördü aytışkan. Bardıgının jürögü okşoş. Biz dalilderdi anık işengenderge bayandadık

[119] (O, Muhammad!) Biz seni çındık menen (özüŋö eerçigenderge Beyişten) kuş kabar aytuuçu jana (saga karşı çıkkandarga Tozok jönündö) korkunuçtuu kabar jetkirüüçü kılıp jiberdik. Sen Tozokko tüşüüçülör üçün joopker emessiŋ

[120] Yahudiyler menen hristiandar senden, alardın dinine eerçimeyinçe eç ıraazı boluşpayt. (Sen alarga) “Allaһtın (maga tüşürgön) hidayatı gana Tuura jol!” degin. Eger sen özüŋö (Rabbiŋ tarabınan) kelgen ilimden kiyin dele alardın kaaloo-kızıkçılıktarına eerçip ketçü bolsoŋ, anda saga Allaһ tarabınan eç kanday jakın (dos) jana jardamçı bolboyt

[121] Biz kitep (Toorat) bergen adamdar (arasındagı anın bardık ökümdörünö moyun sungandarı) anı tuura (burmalabay) okuşat. Oşolor aga (Kuraanga) ıyman keltirişet. Al emi, kimde-kim aga ıyman keltirbese, oşolor (eki düynödö) zıyan körüüçülör

[122] O, İsrayil urpaktarı! Men silerge bergen (bardık) neematımdı jana silerdi aalamdardan abzel kılganımdı estegile

[123] Jana (Allaһtan başka) eç kim eç kimge jaza (sıylık je azap) bere albay turgan, eç bir jandan (künöölörü üçün) tölöö kabıl alınbay turgan, (Allaһtın uruksatı bolmoyunça) aga eç kanday şapaat (ortomçuluk) payda berbey turgan jana eç kimge jardam berilbey turgan kündön (Kıyamattan) korkkula

[124] Estegin: Rabbisi İbrahimdi bir neçe sözdör menen sınadı ele, alardı toluk atkardı. (Anan aga) “Men seni (bardık) adamdarga (dinde) jolbaşçı kılamın” dedi. (İbrahim) ayttı: “Menin urpaktarımdan dagı (jolbaşçılar çıgara kör) ! (Anda Allaһ:) “Menin ubadam zaalım (kaapır) adamdarga tiybeyt” -dedi

[125] Jana estegin, Biz Üydü (Kaabanı) adamdar umtulup bara turgan jay jana tınç orun kılıp: “İbrahimdin ordun! ibadat jayı kılıp algıla” (dep buyurduk). Jana İbrahim menen Ismayılga: “Menin Üyümdü toop kıluuçular, etikafka oturuuçular,? rukuu jana sajda kıluuçular üçün (şirkten, künöödön jana najastardan) tazalagıla” dep vahiy (buyruk) kıldık

[126] Estegin, İbrahim (Rabbisine duba kılıp) “O, Rabbim! Bul jerdi tınç şaar kılgın jana anın elinin arasınan Allaһka jana Akıret kününö işengen adamdardı (ar türkün) mömö-jemişter menen ırıskılandıra kör!”- degende, Allaһ ayttı: “Kaapır bolgon adamdı dagı (oşol ırıskılar menen) bir az paydalantam. Anan Tozok azabına majburlap kirgizem. Al kanday jaman akıbet

[127] Estegin, İbrahim menen (balası) Ismayıl eköö Üydün (Kaabanın) paydubalın kötörüp jatıp (mınday dep duba kılıştı): “O, Rabbibiz! Bizden (uşul işibizdi) kabıl kıla kör! Albette, Sen Uguuçu, Bilüüçüsüŋ

[128] O, Rabbibiz! Bizdi Özüŋö moyun sunuuçulardan kıl! Bizdin urpaktarıbızdan Özüŋö musulman (moyun sunuuçu) ümmöt (çıgar!) Jana bizge (ajı mezgilinde jasalçu) ibadattarıbızdı üyröt! Bizdin toobalarıbızdı kabıl kıl! Albette, Sen toobanı kabıl kıluuçu, Meerimdüüsuŋ

[129] O, Rabbibiz! Alardın (urpaktarıbızdın) arasınan, alarga Senin ayattarıŋdı okup berüüçü, Kitep jana Daanışmandıktı üyrötüüçü jana alardı (şirkten j.b. künöö işterden) tazartuuçu bir paygambar jiber! Albette, Özüŋ Jeŋüüçü jana Daanışmansıŋ!”

[130] İbrahimdin Dininen? naadan adamdar gana baş tartat. Biz İbrahimdi bul düynödö (elderge jolbaşçı kılıp) tandap aldık jana al Akırette da (jogorku darajaluu) salih adamdardan

[131] Estegin, Rabbisi aga “Musulman bol!” (Özümö gana moyun sun!) degende, al (ıklas jana süyüü menen) “Aalamdardın Rabbisine moyun sundum (musulman boldum)” dedi

[132] İbrahim özünün baldarına uşul gana dindi osuyat kılıp kaltırgan. Jana Yakub dagı baldarına: “O, baldarım, Allaһ silerge uşul dindi tandadı. Emi, siler (jalgız Allaһtın Özünö) moyun sungan (musulman) abalda gana ölgülö” dep osuyat kılgan

[133] Siler, Yakubga! ölüm kelgen ubakıtta kübö bolduŋar bele?! Al baldarına”: “Menden kiyin emnege sıyınasıŋar?” degende, alar: “Senin jana atalarıŋ İshak, Ismayıl, İbrahimderdin kudayı — jalgız Kudayga (Allaһka) sıyınabız. Jana biz Aga moyun sunuuçubuz” deşken

[134] Bul ümmöttör ötüp ketişti. Alar öz işterine joop beret, siler öz işiŋerge joop beresiŋer. Alar jasagan işter üçün siler surakka tartılbaysıŋar

[135] Alar “Yahudiy je hristian bolsoŋor gana tuura jol tabasıŋar” deşet. Sen alarga ayt: “Anday emes! İbrahimdin tauhidge negizdelgen dini(ne gana eerçiybiz!) Jana al (İbrahim) muşrikterden bolbogon!?”

[136] Aytkıla (Oo, momundar): “Biz Allaһka, Bizge tüşürülgön nerselerge jana İbrahimge, Ismayılga, İshakka, Yakubga jana oşolordun urpaktarına tüşürülgön nerselerge, jana Musaga, Iysaga jana başka paygambarlarga Rabbisi tarabınan berilgen nerselerge ıyman keltirdik. Biz paygambarlardın eç birinin arasın ajıratpaybız jana biz Allaһka moyun sunuuçulardanbız”

[137] (O, momun-musulmandar!) Eger alar (yahudiyler menen hristiandar) siler ıyman keltirgendey ıyman keltirişse, (oşondo gana) tuura jol tabışat. A eger jüz burup ketişse, anda alar (silerge) duşman. Alardan seni Allaһtın Özü saktayt. Al — Uguuçu, Bilüüçü

[138] Allaһtın boyogu (dini menen boyongula) !. Kim Allaһtan jakşıraak boyoy alat?! Jana “Biz Aga gana ibadat kıluuçubuz” (degile)

[139] Aytkın: “Biz menen Allaһ jönündö talaşasıŋarbı?” Al bizdin da Rabbibiz, silerdin da Rabbiŋer. Bizge öz işteribiz, silerge öz işteriŋer. Jana biz Anın Özünö gana ıklas kıluuçularbız

[140] Je siler (oo, kitep eeleri): “İbrahim, Ismayıl, İshak, Yakub jana (alardan kiyinki) muundar yahudiy je hristian bolgon” deysiŋerbi? Aytkın: “Siler köbüröök bilesiŋerbi je Allaһ (köbüröök bilebi)?!” Özdörünün aldındagı (kitepte jazılgan) kübölüktü Allaһtan jaşırgandardan ötkön zaalım barbı?! Allaһ siler jasagan (buzuku) işterden beykapar emes

[141] Alar ötüp ketken ümmöttör. Alar öz işterine joop beret. Siler öz işiŋerge joop beresiŋer. Siler alar jasagan işterden suralbaysıŋar

[142] Jakında adamdardın akılsızdarı: “Alardı (musulmandardı) murun özdörü jüzdöngön kıbılalarınan jüz burdurgan emne?” deşet. Aytkın: “Çıgış dagı, Batış dagı Allaһka taandık. Kaalagan pendesin Tuura Jolgo baştayt»

[143] Oşondoy ele, biz silerdi, (öz ilim-adiletiŋer menen) adamdardın üstündö kübö bolup turuuŋar üçün jana paygambar silerdin üstüŋördö kübö bolup turuşu üçün orto ümmöt kıldık. (O, Muhammad) sen murun jüzdöngön kıbılanı Biz paygambarga eerçigen adamdardı artına burulup, (dinden kaytıp) ketken adamdardan bilip (ajıratıp) alış üçün özgörttük. Bul (kıbılanı özgörtüü) oor iş. Birok, Allaһ tuura bagıt bergen adamdarga oor emes.! Allaһ silerdin ıymanıŋardı tekke ketirbeyt.” Allaһ adamdarga ötö Irayımduu jana Meerimdüü. (Kıbıla İerusalim tarapka burulganı menen paygambarıbız sallallohu alayhi va sallamdın jürögü Kaabanı samap, sagınıp turat ele)

[144] (O, Muhammad!) Biz keede jüzüŋdün «asmanda kezgenin» köröbüz jana seni özüŋ ıraazı bolgon kıbılaga burabız. Emi sen jüzüŋdü Masjid al-Haram (Kaaba) tarapka bur! (O, momundar, siler dagı) kayda bolsoŋor (namazda) jüzüŋördü oşol tarapka burgula! Al emi, kitep berilgen elder (yahudiy jana hristiandar) dele anın (kıbılanın Kaaba tarapka burulganın) Rabbisinen kelgen çındık (vahiy) ekenin aykın bilip turuşat. Allaһ silerdin işiŋerden kabarsız emes

[145] Eger sen Kitep berilgenderge bardık dalilderdi keltirip (aldına tizip) koysoŋ da, alar senin kıbılaŋa eerçibeyt. Sen da alardın kıbılasına ergeşüüçü emessiŋ. Dagı alar biri-birinin kıbılasına da eerçişpeyt. Eger sen özüŋö (Allaһtan) kelgen ilimden kiyin dele alardın kızıkçılıgına ergeşüüçü bolsoŋ, anda sen sözsüz zaalımdardan bolup kalasıŋ

[146] Biz kitep (Toorat jana İnjil) bergen adamdar anı öz baldarın taanıgan sıyaktuu taanışat. (Anan oşol, paygambar-Muhammad kelgende) alardan köpçülügü çındıktı bilip turup, jaap-jaşıra baştaştı

[147] (O, Muhammad) Akıykat-Rabbiŋ tarabınan! Demek sen eç kaçan şektenüüçülördön bolbogun

[148] Ar bir (dindegi) adamdın öz jüzdönöör tarabı (kıbılası) bar. Biri-biriŋerden ozup jakşılık jasagıla! Siler kayda bolsoŋor da, Allaһ bardıgıŋardı (Kıyamat kündün esep-kitebi üçün) çogultup alat. Allaһ bardık nersege Kudurettüü

[149] Kay taraptan (saparga) çıksaŋ da jüzüŋdü “Al-Haram” masjidi tarapka bur! Al — Rabbiŋ tarabınan bolgon (aynıgıs) Çındık! Allaһ silerdin işiŋerden kabarsız emes

[150] Kay taraptan çıksaŋ da, jüzüŋdü “Al-Haram” masjidi tarapka bur! Siler dagı (oo, momundar,) üstüŋördön adamdarga dalil bolup kalbaş üçün, kay jerde bolsoŋor da jüzüŋördü al tarapka burgula! Al emi, alardın arasınan zaalım bolup bütkön adamdar (dalilge dele karabay, buzuk sözdörün tarata berişet). Alardan korkpogula, Men silerge neemattarımdı toluk kılıp berüüm üçün jana Tuura Jolgo bagıt aluuŋar üçün Menden gana korkkula!! Kiyinki ayattarda Allay Taala musulmandarga bergen neemattarın eskertet

[151] Oşondoy ele, Biz silerge özüŋördün araŋardan bir elçi-paygambar jiberdik. Al silerge (çındıktı jalgandan, tauhiddi şirkten ajıratıp bere turgan) jana silerdi tazarta turgan ayattarıbızdı okup beret. Jana al silerge Kitep (Kuraan) menen Daanışmandıktı (Sünnöttü), oşondoy ele, siler bilbegen (köp başka) nerselerdi taalim beret

[152] Meni estegile. Men da silerdi esteymin. Jana (bergen neemattarım üçün) Maga şügür kılgıla. Jana eç kaapır bolbogula

[153] O, momundar! (diniy jana düynölük işiŋerde) sabır jana namaz! menen kubattangıla! Albette, Allaһ, sabırduular menen birge

[154] Siler Allaһtın jolunda öltürülgön adamdardı “ölüktör” dep aytpagıla! Anday emes, alar tirüü! Birok, siler munu sez-beysiŋer

[155] Albette, Biz silerdi korkuu, açkaçılık, mal-mülktün, jan-denenin jana mömö-jemişterdin kaatçılıgı sıyaktuu nerseler menen sınaybız. Sabır kıluuçularga (Beyişten) süyünüçtüü kabardı uguz

[156] (Allaһ Taala tarabınan) bir kırsık (baktısızdık) jetkende: “Bardıgıbız Allaһtın mülkü bolobuz jana Anın Özünö kaytıp barabız” degen adamdarga

[157] Dal oşolorgo Rabbisi tarabınan maktoo, ırayım bar. Jana oşolor gana tuura jolgo tüşköndör

[158] Safaa menen Marva Allaһtın (dininin) belgilerinen. Kim ajılık je umra kılsa, al eköösünö (Safaa menen Marvaga) toop kılsa (barıp kelse) bolot. Kim bir jakşılıktı koşumça jasasa, bul - özünö payda. Albette, Allaһ Şügür kıluuçu jana Bilüüçü

[159] Biz tüşürgön (Muhammad jönündögü) dalilderdi jana Tuura Joldu kitepte (Tooratta) adamdarga bayan kılıp bergenden kiyin dele jaap-jaşırıp jürgöndörgö Allaһ naalat aytat jana bardık naalat aytuuçular naalat aytışat

[160] Al emi, (künöölörünö) tooba kılgan, (akıykatka kaytıp, peyilin) tüzdögön jana (jaap-jaşırgan çındıktardı) açık aytkan adamdardın toobaların kabıl alamın. Jana Men toobalardı kabıl aluuçu, Meerimdüümün

[161] Kaapır bolgon jana oşol kaapırçılıgı boydon (tooba kılbay) ölgön adamdarga Allaһtın, periştelerdin jana bardık adamdardın naalatı bolsun

[162] Alar oşol naalattın (Tozok azabının) içinde tübölük kalışat. Alardan azap jeŋildetilbeyt jana alarga (tooba kıluuga) möönöt berilbeyt

[163] Silerdin kudayıŋar - jalgız Kuday. Eç bir (sıyınuuga tatıktuu) kuday jok, jalgız Al — Irayımduu jana Meerimdüü (bolgon Allaһ) gana bar

[164] Albette, asmandardın jana jerdin jaratılışında, tün menen kündüzdün almaşıp turuşunda, deŋiz üstündö adamdarga payda jetkirip süzüp jürgön kemelerde, Allaһ asmandan tüşürgön suuda, al suu menen Allaһ jerdi ölgöndön soŋ tiriltip, üstünö ar türkün janıbarlardı taratkan ele, şamaldardın (birde muzdak, birde ısık bolup) soguusunda jana asman menen jerdin ortosunda moyun sundurup koyulgan buluttarda akılduu adamdar üçün (Allaһtın kuduretine) belgiler bar

[165] Adamdardın arasında kee biröölör, Allaһtan başka nerselerdi (Allaһka) teŋ (şerik) kılıp alışat (jana) alardı Allaһtı süygöndöy süyüşöt. Iymanduu adamdar Allaһtı köbüröök süyüşöt. Eter (Allaһka başka nerselerdi şerik karmagan) zaalımdar Kıyamatta azaptı (öz közdörü menen) körüşsö jana küç-kudurettin bardıgı Allaһka taandık ekenin bilişse (Allahka şerik koşuşpayt bolçu). Allaһtın azabı katuu

[166] Al (Kıyamat) Künü (Allaһtan başkaga) eerçigenderden eerçitkenderi (sıyıngan, süygön jalgan kudayları) çanıp ketet jana bardıgı azaptı öz közdörü menen körüşöt. Anan alardın arasındagı alaka-mamileleri üzülöt

[167] Andan soŋ eerçigender: “Eger bizge jaşoo dagı bir iret berilçü bolso, bizdi çanganı sıyaktuu bulardı (jasalma kudaylardı) çanıp (jalgız Allaһka sıyınıp) jaşayt bolçubuz”-deşet. Oşentip, Allaһ alarga (şirk) amaldarın öz baştarına kaygı kılıp körgözöt. Alar ekinçi çıkkıs bolup Tozokto kalıp ketişet

[168] O, adamdar! Jer betindegi nerselerden adal, taza bolgondorun jegile jana şaytan baştagan joldorgo jürbögülö. Al silerge anık duşman

[169] Şaytan silerdi jaman, buzuk işterge jana Allaһ jönündö bilbegen nerseŋerdi süylöögö buyurat

[170] Kaçan (muşrikterge): “Allaһ tüşürgön nersege (Kuraan ökümdörünö) eerçigile” - dep aytılsa, alar: “Jok, biz ata-babalarıbızdın ürp-adattarına eerçiybiz” deşet. Eger ata-babaları eç nersege akıl kalçabagan jana Tuura Jol tappagan adamdar bolso da (oşente berişebi)

[171] Kaapır bolgon adamdar kişinin kıykırıgınan çakıruu jana dobuştan başka eç nerseni ılgay albagan aybandarga okşoş. Alar dülöy, duduk jana sokur! Demek, akıldarın iştetişpeyt

[172] O, ıyman keltirgender! Eger Allaһtın Özünö ibadat kılçu bolsoŋor, Biz silerge ırıskı kılıp bergen taza nerselerden jegile jana Allaһka şügür kılgıla

[173] Allaһ silerge tarptı, (muuzdaganda akkan) kandı, doŋuzdun etin, Allaһtan başkaga atap soyulgan jandıktın etin (jeşti) aram kıldı. Al emi, kimde-kim, atayın izdebey, çekten çıkpay (ölböy kaluu üçün gana jegenge) majbur bolso, aga künöö bolboyt. Allaһ Keçirimdüü, Meerimdüü

[174] Allaһ tüşürgön kitepti (Toorattı, anın içindegi çındıktı) jaap-jaşırgan jana anı arzıbagan baaga sata turgan adamdar öz kursaktarına otton bölök nerseni jeşpeyt. Allaһ Kıyamat künü alarga süylöböyt jana alardı (jaman peyilderinen) tazartpayt. Alarga kıynooçu azap bar

[175] Alar adaşuunu hidayat (tuura jol) orduna, azaptı keçirim orduna satıp algan adamdar. Alar Tozok otuna mınça sabırduu

[176] Bul - Allaһ kitepti çındık menen tüşürgönü (birok, alar oşol çındıktı jaşırgandarı) sebeptüü. Allaһtın kitebi (Toorat) jönündö (bir ökümünö işenip, ekinçisine işenbey) ar türdüü (pikirde) bolup jatkan adamdar (çındıktan) alıs bölünüp-jarıluuda kalışat

[177] Jakşılık jüzüŋördü Çıgış jana Batışka buruşuŋar emes. Birok, jakşılık — Allaһka, Akıret kününö, periştelerge, kitepke, paygambarlarga işengen, özü jakşı körgön mal-düynösün tuugan-uruktarga, jetimderge, jakırlarga, musapırlarga, (muktaj bolup) suragandarga, öz başın azat kıluunu kaalagan kuldarga sadaka kılgan, namazdı toluk atkargan, zeketti tölögön, ubadalaşkanda öz ubadasında bekem turgan jana kembagaldık, ooru-sırkoo jana soguş ubakıttarında sabırduu bolgon adamdar(dın ıymanduu peyilderi).! Mına uşular (öz ıymandarında) çınçıl jana uşular gana takıba kişiler

[178] O, momundar! Öltürülgöndör üçün öç aluu silerge parız kılındı: azat adamga azat adam, kulga kul, ayalga ayal (öltürülöt). Al emi, kimge (ölgön) buradarı(nın jakındarı) tarabınan keçirim berilse, anda jakşılık menen moyun sunuu jana aga jakşınakay kılıp tölöp berüü (parız). Bul — silerge Rabbiŋer tarabınan berilgen jeŋildik jana ırayım. Kim uşundan soŋ çekten çıksa, aga jan kıynooçu azap bar

[179] O, akılduular! Siler üçün öç aluuda jaşoo bar.! Kana emi, (uşul sırlardan sabak alıp) takıba bolsoŋor

[180] Silerden birööŋörgö ölüm jakındaşsa, mal-düynösün ata-enesine jana tuugan uruktarına osuyat kılıp, jakşılık menen (öz abalına karap, ısırapsız muras) kaltıruusu silerge parız kılındı. Bul takıbaa kişilerge katuu mildet

[181] Kim uşul kereezdi ukkandan (tüşüngöndön) soŋ (anı) almaştırıp koyso, munun künöösü almaştırıp koygondordun moynunda! Allaһ — Uguuçu, Bilüüçü

[182] Emi, kimde-kim osuyat kıluuçunun bilip je bilbey künöö kıluusunan korkso, alardın arasın oŋdop koysun. (Oşondo) aga künöö bolboyt. Allaһ — Keçirimdüü, Meerimdüü

[183] O, ıyman keltirgender! Silerden murunku elderge parız kılınganı sıyaktuu, silerge da orozo karmoo parız kılındı. Takıbaa boluşuŋar üçün

[184] (Parız orozo) eseptüü kündör(dö gana tutulat). Silerden kimiŋer ooruluu je saparda bolso, başka kündördün esebinen (karmap beret). Orozo karmaganga çıdagan (birok, kıynalganı sebeptüü karmabagan) adamdarga (ar bir kün esebine) bir jakır adamdı toygozuu — fidya. Kim aşıgıraak adamdı toyguzsa, özünö jakşı. Birok, orozo karmaganıŋar (fidya tölöödön) jakşı, eger bilseŋer

[185] (Siler orozo karmay turgan sanaktuu kündör — bul) Ramazan ayı. Bul ayda adamdarga hidayat — tuura jol bolup, hidayat jana furkandan turgan anık dalilder katarı Kuraan tüşürüldü. Jana silerden kimde kim (jaŋı) aydı körsö — orozo karmasın! Jana kim ooruluu je saparda bolso, başka kündördün esebinen (tutup beret). Allaһ silerge jeŋil boluusun kaalayt, oor boluusun kaalabayt. (Orozo) sanaktı toluk kıluuŋar (kaltırbay tutuuŋar) jana silerdi tuura jolgo salganı üçün Allaһtı daŋazalaşıŋar üçün jana Allaһka (köp-köp) şügür kıluuŋar üçün (parız kılındı)

[186] (O, Muhammad) eger pendelerim senden Meni suraşsa (aytkın) Men (alarga) jakınmın. Maga duba kılışsa duba kıluuçunun dubasına joop beremin. (Emi,) Maga da joop berişsin jana ıyman keltirişsin! (Oşondo) Tuura Jolgo tüşüp kalışı ajep emes

[187] Silerge orozo tünündö ayalıŋar menen koşuluu adal kılındı. Alar siler üçün kiyim, siler alar üçün kiyim (sıyaktuusuŋar). Allaһ silerdin (orozo tündörü) özüŋörgö zulum kılıp alganıŋardı bildi jana toobaŋardı kabıl kılıp, keçirdi. Mına emi, ayalıŋar menen (orozo tünündö) koşula bergile jana Allaһ silerge jazgan nerseni (adal koşuluu menen adal perzentti) niet kılgıla. Jana tee taŋ mezgilinen ak jip kara jipten ajıraganı silerge anık bilingenge çeyin jey bergile, içe bergile. Andan (saarlıktan) kiyin orozonu keçke çeyin toluk ulantkıla. Jana meçitterde etikaf oturgan mezgiliŋerde ayalıŋarga jakında-bagıla. Bular (tıyuu salıngan nerseler) — Allaһtın çek araları. Alar(dı buzuu)ga jakındabagıla! Allaһ adamdarga Öz ayattarın mına uşintip bayan kılıp beret, takıba boluuŋar üçün

[188] Biri-biriŋerdin akça-mülküŋördü kıyanat joldor menen jebegile jana adamdardın mal-düynösünön bir bölügün künöö menen jep aluu üçün akça-mülktü öküm çıgaruuçularga (aram ekenin) bilip turup (para katarı) ber-begile

[189] (O, Muhammad) Senden “hilaldar” (içke orok sımal aylar) jönündö suraşat. Ayt: “Alar adamdarga ubakıttardı jana haj (ajılık) ubaktısın belgilöö üçün. Üyüŋörgö art jagınan kirüüŋör jakşılık emes, birok, jakşılık — bul Allaһtan korkkon kişi(nin peyilderinde jatat). Üyüŋörgö eşikterinen kirgile jana Allaһtan korkkula! (Oşondo gana) jeŋişke (Beyişke) jetseŋer ajep emes

[190] (O, musulmandar!) Allaһtın jolunda (Anın dininin jogoru boluşu üçün) silerge soguş açkandarga karşı soguşkula jana çekten çıkpagıla” Allaһ çekten çıkkandardı süyböyt

[191] Alardı tapkan jeriŋerde öltürgülö, silerdi sürüp çıgargan jerden alardı da sürüp çıgargıla. Fitna (dinden azgıruu, buzukuluk) adam öltürüüdön da jaman. Alar menen “Masjid Al-Haramdın” aldında silerge karşı soguşmayınça soguşpagıla, Eger alar soguştu baştasa, anda öltürö bergile, kaapırlardın jazası — uşunday

[192] Eger (soguştu) toktotuşsa (kaapırçılıktarınan kaytıp, musulman boluşsa) anda, Allaһ Keçirimdüü, Meerimdüü

[193] Kaçan (jer betinen) fitna (şirk, islamga toskoolduk) jok bolmoyunça jana din Allaһ üçün bolmoyunça soguşa bergile. Eger toktoşso, zaalımdarınan başkalarına tiybegile

[194] «Şahrul-haramga» - «Şahrul-haram» jana aram kılıngan nerseler(di jasagandık üçün) öç (aluu) bar!! Kim silerge duşmandık kılsa, siler dagı dal özündöy duşmandık kılgıla! Allaһtan korkkula jana bilgile, Allaһ takıba kişiler menen birge

[195] Allaһtın jolunda nafaka (sadaka) çıgargıla.? Koluŋardı (özüŋördü) ölümgö taştabagıla. Ehsan kılgıla. Allaһ ehsan kıluuçulardı süyöt

[196] Haj (ajılık) jana Umranı, Allaһ üçün (ıklas menen) toluk atkargıla. Eger (bir toskool sebeptüü, Makkaga jete albay, joldo) karmalıp kalsaŋar, kuduretiŋer jetken (töö, uy je koy sıyaktuu) kurmandık(tı Makkaga jiberesiŋer.) Kurmandık (malıŋar) jayına jetip barmayınça (jana silerge anın soyulganı jönündö kabar kelmeyinçe) çaçıŋardı albaysıŋar. Al emi, silerden kim birööŋör oorugandan je başındagı bir zıyandan ulam (çaçın aldıruuga tuura kelse), anın orduna (üç kün) orozo karmoo (altı jakırga) nafaka berüü je (bir koy) soyuu menen fidya (tölöm) tölösün. A eger (toskoolduktardan) aman bolsoŋor jana (Makkaga jetip), kim haҗ(ibadatı baştalgan)ga çeyin umradan da paydalangan bolso, kudureti jetken bir kurmandık (soysun). Al emi kim (kurmandıktı je anın baasın) tappay kalsa, haj mezgilinde üç kün, üyünö kaytıp kelgende jeti kün orozo tutsun! Bardıgı bolup on kün toluk bolot. Bul (öküm) üy-bülösü Masjid al-Haramda bolbogon (alıstan kelgen) kişiler üçün. Allaһtan korkkula jana bilgile, Allaһ — azabı katuu Zat

[197] Haj (saparı) — belgilüü aylar.! Kim oşol aylarda (özünö) haj (ibadatın) parız kılsa, (jana ihram baylasa) hajda (ihramdan çıkkanga çeyin) jubayı menen (jınıstık) mamile jasabayt, bardık künöölördön tıyılat jana jaŋjaldan alıs bolot. Kanday gana jakşı amal kılsaŋar da Allaһ bilip turat. Jana da jolgo azık kamdap algıla. Eŋ jakşı jol azıgı -— bul takıba. O, akılduu adamdar, Menden korkkula

[198] (Haj ibadatı mezgilinde adal kesip, je sooda menen) Rabbiŋerden pazilet ümüt kıluuŋarda künöö jok. Al emi, Arafat toosunan tüşsöŋör, Maşar-ul-haramda (Muzdalifa öröönündö) toktop, Allaһtı zikir kılgıla jana Allaһ silerdi adaşkanıŋardan kiyin, Tuura Jolgo salganı üçün, siler da Anı estegile

[199] Andan soŋ (Muzdalifadan Kaabanı közdöy) adamdar tüşkön bagıt menen tüşkülö jana Allaһtan keçirim suragıla. Albette, Allaһ Keçirimdüü, Meerimdüü

[200] Al emi, ibadat - jörölgöŋördü atkarıp bolgon soŋ (takbirlerdi aytıp) Allaһtı, ata-babaŋardı estegendey je andan da katuuraak estegile. Adamdardan kee biröölörü (Akıretti unutup): “O, Rabbi! Bizge uşul düynödö ber”-deşet. Andaylarga Akıretten nasip jok

[201] Alardan dagı biröölörü: “O, Rabbi! Bizge uşul düynödö da, Akırette da jakşılık bere kör jana bizdi Tozok azabınan sakta!” - deşet

[202] (Akırette) dal oşol adamdar üçün jasagan (jakşı) işterinen nasip bar. Allaһ ötö tez esepteşet

[203] Allaһtı sanaluu kündördö da estegile.! Kim eki kündö şaşılsa — aga künöö jok. Jana kim keçiktirse — aga da künöö jok.” (Bul ökümdör) Takıba kişiler üçün. Allaһtan korkkula jana bilgile: bardıgıŋar (Kıyamatta öz işiŋerden esep berüü üçün) Allaһtın aldında çogultulasıŋar

[204] (O, Muhammad!) Adamdardın arasında uşundayları bar: bul düynö jaşoosunda anın sözdörü seni kızıktırıp koyot. Al jürögündögü nersege Allaһtı kübö kılat (ant içet). Çınında, al (İslamga) eldeşkis duşman

[205] Al senin aldıŋan keteeri menen, jer betin buzukuluktarga tolturuş üçün, eginderdi, nasilderdi kurutuş üçün araketterin baştayt. Allaһ bolso, buzukuluktu süyböyt

[206] Eger aga “Allaһtan kork” dep aytılçu bolso, künöö menen (birge) tekeberligi (da) karmap kalat. Aga Tozok jetiştüü! Al ne degen jaman orun

[207] Adamdardın arasında öz janın Allaһ ıraazıçılıgı jolunda satkandarı (kurman kılgandarı) da bar. Allaһ öz pendelerine kayrımduu

[208] O, ıyman keltirgender! İslamga toluk kirgile! Şaytandın izinen eerçibegile! Al silerge anık duşman

[209] Eger silerge (Rabbiŋer tarabınan) anık ilim-dalilder (Kuraan-Sünnöt) kelgenden kiyin dele joldon taya berseŋer, bilip koygula: Allaһ — Kudurettüü, Daanışman

[210] Alar (jer betinde buzukuluktu taratkandar menen şaytanga eerçigender, Kıyamatta) Allaһ jana perişteler buluttardın kölökösündö kelişinen (jana alarga adilettüülük menen öküm kılıp, jaza berişinen) başkanı kütüşpöyt. Anan iş bütöt jana bardık işter Allaһka kaytarılat

[211] (O, Muhammad,) İsrayil urpaktarınan suraçı, Biz alarga (çındıktı dalildegen) anık ayan-belgilerden kançasın berdik eken? Özünö kelgen Allaһtın neematın kaysı (akılsız) adam almaştırat? Albette, Allaһ -azabı katuu Zat

[212] Kaapır adamdarga (uşul) düynönün jaşoosu kooz körgözüldü. Alar ıymanduu adamdardı mıskıldaşat. Takıba adamdar Kıyamatta alardan jogoru (darajalarda) boluşat. Allaһ kaalagan pendelerine esepsiz ırıskı beret

[213] Adamdar (murda) bir (dindi gana karmagan) ümmöt bolgon.! Anan Allaһ, (Beyişten) süyünçülüü kabar berüüçü jana (Tozokton) eskertüüçü paygambarlardı jiberip, adamdar arasındagı talaşkan nersede (dinde) öküm kıluu üçün alarga (Allaһka gana sıyınuu jönündögü) çındıktı kamtıgan kitepti (Toorat menen İnjildi) tüşürdü. Anı algan elder, al (din) jönündö, özdörünö anık çındıktar kelgenden kiyin dele, (aga moyun sunbay) öz ara kıyanattık menen talaşa baştaştı. Anan Allaһ alar talaşıp jatkan çındıkka ıyman keltirgen adamdardı Öz kaaloosu menen Tuura Jolgo baştadı. Allaһ Özü kaalagan adamdardı tuura jolgo baştayt

[214] (O, momundar!) Silerge murunku elderdin (maşakatı jönündögü) misaldarı kelbey turup, Beyişke kirebiz dep oyloduŋarbı. Alarga jakırlık, ar türdüü ooruular jetken jana koop-korkunuçtarga kabıltılgan. Jadagalsa, paygambar(dın özü) jana anı menen birge bolgon ıymanduu adamdar: “Allaһtın jardamı kaçan keleer eken!” dep kakşap jiberişken. Ukkula, Allaһtın jardamı jakın

[215] Senden emneni (kandayça) kayır-sadaka kıluu kerektigin suraşat. Aytkın: “(Koluŋardan kelgen) sadakaŋar ata-eneŋer üçün, jakın tuuganıŋar üçün, jetimder üçün, miskinder (bey-beçaralar) üçün jana musapırlar üçün bolsun. Degi ele, kanday jakşılık -sadaka kılçu bolsoŋor, anıŋardı Allaһ Bilüüçü

[216] Siler üçün jagımsız bolgonuna karabay silerge soguş parız kılındı. Antkeni, (kee bir uçurda) bir nerseni jaman körüşüŋör mümkün. Çınında, al siler üçün jakşılık. Oşondoy ele (keede) siler jakşı körgön nerse özüŋörgö jamandık bolup çıgat. Antkeni, siler bilbeysiŋer, Allaһ bilet

[217] Senden “şahrul-haram” aylarında soguşuu jönündö suraşat.! Aytkın: “Bul aylarda soguşuu oor künöö. A birok, (muşrikterdin musulmandardı) Allaһtın jolunan, “Masjid-al-Haramdan” tosuuları, Aga (Allaһka) kaapır boluuları, jana anın (Masjid al-Haramdın) jaşooçuların andan çıgarıp jiberüülörü Allaһtın aldında (şahrul-haramda soguş kıluudan) çoŋuraak (künöö). Fitna (Allaһtın Jolunan tosuu) adam öltürüüdön çoŋuraak (künöö)! Alar eger kolunan kelse, silerdi diniŋerden kaytarıp jibergenge çeyin, silerge karşı soguşun ulanta berişet. Emi, kimiŋer dininen kaytıp, kaapır boydon ölsö, Düynö-Akırettegi jakşı amaldarının bardıgı küyüp ketet jana alar Tozok eelerinen bolup, anda tübölük kalışat

[218] Al emi, ıyman keltirgen, (dinin jogoru kıluu üçün öz) jurtunan hijrat kılgan jana Allaһ jolunda jihad kılgan adamdar, mına oşolor Allaһtın ırayımınan ümüt kılışat. Allaһ — Keçirimdüü, Meerimdüü

[219] Senden “hamr” (arak) jana “maysir” (kumar) jönündö suraşat.! Aytkın: “Al ekööndö çoŋ künöö jana adamdarga (düynölük) paydalar bar. Birok, künöösü paydasınan çoŋuraak. «Senden “Emneni sadaka kılsak eken?”- dep suraşat. “(Özüŋördön) artkanın” - dep joop ber». Allaһ silerge ayattarın uşintip bayandayt. Kana emi, pikir kılsaŋar

[220] (Kana emi,) Düynö jana Akıret jönündö (pikir kılsaŋar!). Senden jetimder jönündö suraşat. Aytkın: “ Jetimderdi(n abalın) oŋdoo — jakşı. Eger jetimderge (mülktö şerikteştik boyunça) aralaşsaŋar — alar silerdin öz buradarıŋar. Allaһ kimdin buzuku, kimdin oŋdooçu ekenin bilet. Eger Allaһ kaalasa, silerge oor kılıp koymok. Allaһ — Kudurettüü, Daanışman

[221] Siler muşrik ayaldarga alar ıyman keltirmeyinçe üylönbögülö. (Antkeni,) küŋ (bolso da) ıymanduu ayal muşrik (suluu, azat jana bay) ayaldan artık! Eger al (muşrik ayal) silerdin kupuluŋarga tolup tursa da. Oşondoy ele, (özüŋörgö karaştuu kız-jubandardı) muşrik erkekterge — alar ıymanga kelmeyinçe — nikelep berbegile. (Antkeni,) kul bolso da ıymanduu erkek muşrik erkekten, artık! Eger al (muşrik) silerge jagıp tursa da. (Sebebi) Alar (muşrikter sözü, peyili jana abal-körünüşü menen silerdi) Tozokko çakırışat. Allaһ bolso, Öz kaaloosu menen Beyişke jana keçirim berüügö çakırat. Jana ayattarın adamdarga (uşintip) bayandayt. Kana ele, alar Allaһtı esteşse

[222] Senden ayız (kanı) jönündö suraşat. Aytkın: “Al jagımsız nerse”. Demek, ayız ubaktısında ayaldarga koşulbagıla. Jana taza bolmoyunça alarga jakındabagıla.! Al emi, alar taza bolgondo, alarga Allaһ buyurgan taraptan kele bergile. Allaһ tooba kıluuçulardı jana taza-pakiza adamdardı süyöt

[223] Ayaldarıŋar silerdin egin talaaŋar. Özüŋördün egin talaaŋarga kaalagan tarabıŋardan kele bergile.? Jana özüŋör üçün (jakşı nietti) aldıga koygula. Allaһtan korkkula jana bilgile, siler Aga (Kıyamatta) jolugasıŋar. Jana momundarga (Beyişti) süyünçülö

[224] Allaһtı(n atına içken antıŋardı) jakşılıgıŋardan, takıbalıgıŋardan jana adamdardın arasın tüzötüüŋördön tosuuçu (şıltoo) kılıp albagıla.! Allaһ — Uguuçu, Bilüüçü

[225] Allaһ silerdi (til uçunda aytılgan) antıŋardagı maanisizdik üçün jazalabayt. Birok, jürögüŋör çıgargan nerse (ant) üçün jazalayt.” Allaһ -Keçirimdüü, (peyili) Jumşak

[226] Ayaldarınan “iylaa”” kılgan küyöölör üçün (eŋ uzun) kütüü möönötü tört ay. Eger (nietterinen) kaytışsa, Allaһ — Keçirimdüü, Meerimdüü

[227] Jana eger (tört ay ötkön soŋ) talak berüünü (ajıraşuunu) kaalaşsa, (ajıraşa beret). Allaһ — Uguuçu, Bilüüçü

[228] Talagı berilgen ayaldar üç (ayızdan) tazalanuu möönötü (ötköngö çeyin) özdörün baykaşat. Eger alar Allaһka jana Akıret kününö işenişse, Allaһ jatındarında jaratıp koygon nerseni (tüyüldüktü) jaap-jaşıruuları alarga adal emes. Jana alardın küyöölörü eger jaşoonu kaalasa uşul (üç ayız) aralıgında alardı (öz nikesine) kaytaruuga köbüröök akıluu?. Oşondoy ele, alarga üstündögü mildetine jaraşa jakşılıkka bolgon akıları da bar. Jana da erkekterge ayaldardan jogoru daraja bar. Allaһ — Kudurettüü, Daanışman

[229] (Kayradan nike kıyuu mümkün bolgon) talak eki iret gana (berilet). Andan kiyin (je) jakşı jaşoo menen (ayaldı) karmap kaluu je bolboso, jakşılıkça koyo berüü (tana kalat). Alarga (ayaldarga) bergen mahırıŋardan kee bir bölügün alıp kaluu siler üçün adal emes. Bolgonu, al eköö (ayalı menen küyöösü) Allaһtın çegaralarında tura albagandan korkkondo gana (ayalga berilgen mahırdan belgilüü ölçömdö alıp kaluu adal bolot.) Eger siler al eköösünün Allaһ çektegen çekterde tura albasınan korksoŋor, ayalı (öz başın azat kıluu üçün) küyöösünö bergen tölömündö eç künöö jok. Uşular Allaһtın çek-erejeleri, alardı buzbagıla! Kim Allaһtın çek-erejelerin buzgan bolso, oşolor gana zaalımdar

[230] Eger er ayalın (üçünçü iret) talak kılsa, kiyin, andan başka erge tiyip çıkmayınça aga adal bolboyt. Eger al ayaldı al (kiyinki eri) dagı talak kılsa, kayradan biri-birine kaytuusunda eköönö künöö jok, eger Allaһtın çek-erejelerinde turuularına közdörü jetse. Uşular Allaһtın çek-erejeleri. Alardı (Allaһ) tüşüngön koomdor üçün bayan kılıp beret

[231] (O, erkekter!) Ayaldardı talak kılganıŋarda, (idda) möönöttörünö jetse, alardı jakşılık menen alıp kalgıla je bolboso, jakşılıkça koyo bergile. Kandaydır bir zıyan jetkirip, çekten çıguu üçün alardı karmabagıla. Kim uşunu jasagan bolso, şeksiz özünö zulum kılgan bolot! Allaһtın ayattarın oyun-ermek kılıp albagıla! Jana Allaһtın silerge bergen neematın jana silerge tüşürgön kitep (Kuraan) menen Hikmattı (paygambardın Sünnöttörün) estegile. Anı menen Al silerge nasaat aytat. Allaһtan korkkula jana bilip algıla: Allaһ ar kanday nerseni Bilüüçü

[232] Ayaldardı talak kılganıŋarda jana alar (idda) möönöttörünö jetkende, (iddaların toluk saktaşsın.) (Oo, talagı berilgen ayaldın jakındarı!) Eger jakşılık menen biri-birine ıraazı boluşsa, alardı küyöölörü menen (kayradan) nikelenip aluusuna toskool bolbogula! Silerdin araŋardan Allaһka jana Akıret kününö işengender bul ökümdön nasaat alışat. Uşunuŋar siler üçün tazaraak jana pakizaraak (bolgon joruk). (Silerge emne jakşı, emne jaman ekenin) Allaһ bilet, siler bilbeysiŋer

[233] Jana eneler böböktörün eki jıl toluk emizişet. (Bul öküm) emizüünü toluk kıluunu kaalagandar üçün. Alardı (enelerdi) jakşınakay jedirip-içirüü jana kiyintüü - atanın moynunda. (Birok,) eç bir jan küçü jetpegen işke majbur kılınbayt. Ene dagı, ata dagı perzenti sebeptüü zıyan tartpaş kerek. Muraskordun moynunda uşunday mildet bar. Eger erdi-katın öz ara keŋeş menen, biri- birinin ıraazıçılıgın alıp, (balanı emçekten) ajıratuunu kaalaşsa — alarga künöö jok. Jana siler (O, jubaylar) öz böbögüŋörgö (başka bir) emizüüçü boluşun kaalasaŋar — egerde anın akısın jakşılık menen toluk tölöp tursaŋar — silerge künöö bolboyt. Siler Allaһtan korkkula jana bilip koygula: Allaһ silerdin (bardık) işiŋerdi Körüüçü

[234] Silerdin araŋardan ayaldarın (jesir) kaltırıp, ölüp ketkenderdin (ayaldarı) öz aldınça tört ay, on kün (idda) kütüşöt. Al emi (idda) möönöttörün bütürgön soŋ, özdörünö jakşılık menen jasagan işinde silerge künöö bolboyt. Allaһ silerdin işiŋerden Kabardar

[235] Al (küyöösü ölüp, idda oturgan) ayaldarga işaarat menen özüŋördü sunuş kılışıŋarda je bolboso, (alarga juuçu jiberüünü) içiŋerde sır saktaşıŋarda künöö jok. Allaһ alardı tez arada esteşiŋerdi bildi. Birok, alar menen jaşıruun ubadalaşpagıla! Bolgonu, jakşı sözdördü aytsaŋar jarayt. Jana kitep (idda esebi) öz möönötünö jetmeyinçe nike kıyuuuga umtulbagıla. Jana bilip koygula: Allah içiŋerdegi (jaşıruun) nerseni da (aykın) bilip turat. Demek, Andan sak bolup (dayım estep) jürgülö jana da bilgile, Allaһ — Keçirimdüü, (peyili) Jumşak

[236] Eger (nikeŋerge algan) ayaldardı, jakındık kılbay turup, je bolboso alar üçün mahırdı belgilebey turup talak kılsaŋar — künöö jok. Jana (nikeni buzganıŋardın esesine) alardı jakşı paydalar menen — bay(lar) mümkünçülügünö karap, kedey(ler) kolunan kelişinçe — paydalantkıla. Bul — jakşılık kıluuçular üçün mildet

[237] Eger alarga (jınıstık) jakındık kılbay turup jana mahırdı belgilep koygon soŋ talak kılsaŋar, belgilengen mahırdın jarımıp(n kaytarıp beresiŋer.) Eger alar (ayaldar özdörünö tie turgan jarım mahırdı aluudan) keçip jiberse, je bolboso, nike kelişimi kolunda bolgon adam (küyöö, özünö alıp kalgan mahırdın jarımınan) keçip! jiberse, keçip jiberişiŋer takıbaga jakınıraak (iş). Jana araŋarda bolgon pazilet-darajanı unutpagıla. Albette, Allaһ, silerdin emne kılıp jatkanıŋardı Körüüçü

[238] Namazdarga, ayrıkça ortoluk? namazga bekem bolgula! Jana (namazda) Allaһka toluk moyun sungan abalda turgula

[239] Eger (duşmandan, jırtkıçtan j.b.u.s zıyandardan) korksoŋor, jürgön je mingen abalıŋarda (namaz okuy bergile). Al emi, (zıyandardan) tınç bolgonuŋarda, Al (Allaһ) bilbegen nerseŋerdi silerge kanday üyrötkön bolso, dal oşondoy (bardık şarttarın orduna keltirip) Allaһtı zikir kılgıla

[240] Silerdin araŋardan ayaldarın kaltırıp köz jumup baratkan kişiler (bolso), ayaldarın bir jılga çeyin üydön kuup jiberbey, (zarıl bolgon tiriçilik karajattarı menen) paydalandıruunu (öz jakındarına) kereez kılsın. Eger alar (ayaldar) (bir jılga jetpey, öz kaalooloru menen) çıgıp ketse, öz aldınça kılgan jakşı işterinde siler üçün (ey, erdin jakındarı) künöö jok. Allaһ — Kudurettüü, Daanışman

[241] Talagı berilgen ayaldardı jakşılık menen paydalantuu takıba kişilerdin moynuna mildet

[242] Oşentip, Allaһ silerge Özünün ayattarın, akılıŋardı iştetüüŋör üçün bayan kılıp beret

[243] (O, Muhammad!) Ölümdön kaçıp, jurttarınan çıkkan miŋdegen adamdardı(n ikayasın) ukpadıŋ bele? Allaһ alarga: «Ölgülö!» - dedi. (Alar ölüştü). Anan, alardı kayra tiriltti.! Albette, Allaһ adamdarga Pazilettüü.? Birok, köpçülük adamdar şügür kılışpayt

[244] Allaһtın jolunda soguşkula jana bilgile, Allaһ — Uguuçu, Bilüüçü

[245] Allaһka jakşınakay karız bere turgan adam barbı? Anan aga (Allaһ) köp-köp (soop) koşup kaytarat. (Irıskılardı) keŋ kıluuçu da, tar kıluuçu da Allaһ! Anın Özünö gana kaytıp barasıŋar

[246] Musadan kiyinki, İsrayil urpaktarınan bolgon jamaattı(n kabarın) bilbediŋbi? Bir mezgilde alar özdörünün paygambarına: «bizge bir padışa dayındap ber, Allaһ jolunda soguşka çıgalı» deşkende, al: «Eger silerge soguş parız kılıngan ubakta, soguştan baş tartsaŋarçı?» dedi. Alar aytıştı: «Kantip ele Allaһtın jolunda soguşpay koyolu?! Biz jurttarıbızdan jana bala-çakalarıbızdan aydap çıgarıldık!» Al emi, soguş parız kılınganda bolso, az gana bölügünön başka bardıgı (soguştan) baş tartıştı. Jana Allaһ zaalım adamdardı Bilüüçü

[247] Alarga paygambarı: «Allaһ silerge (mına bul) Taaluttu padışa dayındadı» degende, alar: «Al kaydan bizge padışa bolsun?! Andan körö padışalıkka özübüz köbüröök akıluubuz. Jana aga kenenireek mal-düynö da berilgen emes» deşti. (Anda paygambar) ayttı: «Anı silerge (padışa kılıp, men emes) Allaһ tandadı jana anı (sayasiy) ilimde jana denesinde(gi kubatta başkalardan) aşıkça kıldı. Allaһ (jerdegi) padışalıgın Özü kaalagan adamga beret. Jana AllaһTs(tın pazileti) Kenen, Bilüüçü»

[248] Paygambarı alarga: «Anın padışalıgının belgisi, silerge (duşmanıŋar tartıp algan) sandıktın! (kayra özüŋörgö) kelişi. Anda (siler üçün) Rabbiŋer tarabınan tınçtık-beypildik jana Musa menen Harundun üy-bülösünön kalgan (taberik) nerseler bar. Anı perişteler kötörüp kelişet. Eger (çındap) momun bolsoŋor uşul okuyada siler üçün ayan-belgi bar» - dedi

[249] Taalut askerler menen çıkkanda (mınday) dedi: «Allaһ silerdi (suusagan mezgiliŋerde) bir darıya menen sınayt. Kim andan içse — menden emes, (meni menen soguşka barbayt, sebebi al — sabırsız) jana kim andan içpese — al menden (meni menen barat) Birok, kim kolu menen bir uurtam gana içse, meyli, (alardın öz ıktıyarı: kalgısı kelse — kalat, meni menen ketkisi kelse — ketet)». Anan (bardıgı jolgo çıgıp, darıyaga jetkende) az gana adamdan başka baarısı suu içip alıştı. Bir ubakta al (Taalut) jana anı menen birge bolgon ıymanduu adamdar darıyadan öttü ele, (köpçülük suu jüröktörü): «Bügün Jaalut jana anın askerleri menen soguşuuga alıbız jetpeyt» deşti. Al emi, (Kıyamatta) Allaһ menen joluguuga (bekem) işengender: «Neçendegen az sanduu askerler Allaһtın kaaloosu menen köp sanduu askerlerdi jeŋip çıkkan. Allaһ sabırduular menen!» deşti

[250] Jana Jaalut menen anın askerlerine betme-bet kelgende: «O, Rabbi! Üstübüzdön sabır - çıdamkaylık jaadır, kadamıbızdı bekem kıl jana kaapır koomdordun üstünön jeŋiş bere kör!» dep (duba kılıp soguşka kirişti)

[251] Kiyin Allaһtın kaaloosu menen alardı jeŋip alıştı jana Daud (degen jaş jigit) Jaaluttu öltürdü. Allaһ aga (Daudga) padışalık menen daanışmandık (paygambarçılık) berip, Özü kaalagan ilimderdi üyröttü. Eger Allaһ adamdardın (arasındagı Jaalut jana anın eli sıyaktuu jaman, kaapır) bir bölügün başka bir (Taalut jana anın koşuunu sıyaktuu jakşı) bölügü menen jogotup turbasa, jer (beti) buzulup ketmek. Birok, Allaһ aalamdardın üstünön Pazilettüü

[252] Bular — Allaһtın dalilderi. Alardı saga akıykat menen aytıp berüüdöbüz. Jana sen, albette, paygambarlardın birisiŋ

[253] Biz bul paygambarlardan kee birlerin başka biröölörünön abzel kıldık. Alardın arasında Allaһ (aga) süylögöndörü bar jana (Allaһ) kee biröölörün jogoru darajalarga kötördü. Biz Maryamdın uulu Iysaga anık dalilder berip, anı Iyık Ruh menen kubattadık. Eger Allaһ kaalasa, alardan kiyinkiler özdörünö anık dalilder kelgen soŋ öz ara soguşpayt bolçu. Birok, karşılaşıp kalıştı: alardan kim biröösü ıyman keltirdi, dagı biröölörü kaapır boldu. Eger Allaһ kaalasa soguşpayt ele. A birok, Allaһ kaalaganın jasayt

[254] Oo, ıyman keltirgender! (Başıŋarga) aldı-sattısı, joro-joldoşçulugu jana şapaat- ortomçulugu jok Kün (Kıyamat) kelip kala elekte Biz silerge ırıskı kılıp bergen nerselerden (bir bölügün Allaһtın joluna) sarp kılgıla! Jana kaapırlar — oşolor gana zaalım kişiler

[255] Allaһ... Eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, Özü gana bar. (Al) — tübölük Tirüü, (ar nerseni başkarıp) Turuuçu. Anı ürgülöö da, uyku da karmabayt. Asmandardagı jana jerdeginin baarı Anıkı! Anın aldında, Anın uruksatı bolmoyunça eç kim (eç kimge) şapaat-koldooçuluk kıla albayt. Al alardın (bardık makuluktardın) keleçegindegi jana ötmüşündögü nerselerdi bilet. Al emi, alar (kalk-kalayıktar) bolso, Anın iliminen Al Özü kaalagandan başka eç nerseni bilişpeyt. Anın Kursiysi asmandar jana Jerden da kenen. Al eköönü (asmandar menen jerdi) saktap turuu Anı takır çarçatpayt. Jana Al — eŋ Jogorku jana eŋ Uluk

[256] Dinde majburloo jok.! Tuura Jol adaşuuçuluktan ajırap bütkön. Al emi, kim Taagutka? kaapır bolup, Allaһka ıyman keltirse, eç kaçan ajırap ketpey turgan, bekem tutkanı karmaganı çın! Allaһ — Uguuçu. Bilüüçü

[257] Allaһ — ıyman keltirgen adamdardın başçısı. Alardı karaŋgılıktardan (ilim, ıyman sıyaktuu) nurga çıgarat. Al emi, kaapır bolgon adamdardın başçısı — Taagut. Al alardı nurdan karaŋgıçılıktarga çıgarat. Oşolor gana tozok eeleri jana alar anda tübölük kalışat

[258] Allaһ padışalık bergeni sebeptüü (tekeberlenip,) İbrahim (paygambar) menen, anın Rabbisi jönündö dalildeşken kişini(n kabarın) bilbediŋbi? İbrahim aga: «Menin Rabbim ömür jana ölüm beret» degende, al: «Men dagı ömür jana ölüm bere alam»-dedi. (Anda) İbrahim ayttı: «Allaһ Kündü çıgıştan çıgarat. Sen (eger kuday bolsoŋ) anı batıştan çıgarıp berçi, kana?! Anan kaapır adam (joop bere albay) keŋgirep kaldı. Allaһ zaalımdardı Tuura Jolgo baştabayt

[259] Je bolboso (o, Muhammad) paydubaldarına çeyin oyron bolgon ayıldan ötkön kişi(nin okuyası) sıyaktuu (kabar ukpadıŋbı?) Al kişi: (oyron bolgon ayıldan ötüp bara jatıp) «Allaһ uşunu(n elderin) ölgöndön soŋ kantip (kayra) tirilte alat?!» dedi. Allaһ anın özün jüz jılga öltürüp koydu da, kiyin kayra tiriltip: «Kança ubak jattıŋ?» — dedi. «Bir kün je bir kündün bir az bölügünçölük» dep joop berdi. (Allaһ) ayttı: «Jok, jüz jıl (ölüp) jattıŋ. Tamak-aşıŋdı, suusunduktarıŋdı karaçı — buzulgan emes. Jana eşegiŋe (çirip ketken sööktörünö) da kara. Biz seni adamdarga (Öz kuduretibizden) ayan - belgi kıluu üçün (uşunday) kıldık. Jana sööktörgö kara: Biz alardı kantip çogultup, kiyin alarga et kaptaybız. (Öz közüŋ menen körüp al!). Anan bardıgı aga (köz aldında) anık bilingende: «Men (emi) Allaһtın ar kanday nersege Kudurettüü ekenin bilemin!»-dedi

[260] Estegin, İbrahim: «O, Rabbim! Maga ölüktördü kanday tirilteeriŋdi körgöz» degende, (Allaһ): «İşenbey jatasıŋbı?» dedi. İbrahim ayttı: «Jok, anday emes, birok jürögüm beypil boluşu üçün (surap jatamın)». (Allaһ) ayttı: «Kuştan törttü karma dagı, alardı özüŋö jakındatıp (soyup, jiliktep,) ar bir toogo alardın bölüktörün (çaçıp) taşta. Anan alardı (öz attarı menen) çakır — saga tez (uçup) kelişet. Jana bilip koygun, Allaһ — Kudurettüü, Daanışman

[261] Mal-düynölörün Allaһ jolunda sarptagan kişilerdin misalı jeti maşaktı öndürgön bir dan sıyaktuu. Ar bir maşakta jüzdön dan bolot. Allaһ kaalagan pendesine (uşul sıyaktuu) köböytüp beret. Allaһ(tın peyili, ilimi) Kenen (jana) Bilüüçü

[262] Mal-düynösün Allaһ jolunda sarp kılıp, artınan kolko kılbagan jana zaar sözdü eerçitpegen adamdar üçün Rabbisinin aldında (köptön-köp) sooptor bar. Jana alarga eç korkunuç jok jana alar kaygı-kapaga da batışpayt

[263] Şirin söz jana keçirüü -(özünün artınan) zaar söz eerçigen sadakadan jakşı. Allaһ — Beymuktaj (jana peyili) Jumşak

[264] O, ıyman keltirgen adamdar! Allaһka jana Akıret kününö işenbegen jana mal-düynösün, adamdarga elkörsün üçün sadaka! kıluuçu kişilerge okşop (bergen) sadakaŋardı kolko kıluu jana zaar söz menen jokko çıgarıp albagıla! Anın misalı-üstün topurak baskan aska-taş sıyaktuu. Kaçan aga kara nöşör jamgır jaasa (juup) jılaŋaçtap koyot. (Uşuga okşoş) alar jasagan işterinen eç nersege ee bolboy (kurjalak) kalışat. Allaһ kaapır koomdordu tuura jolgo baştabayt

[265] Mal-düynölörün Allaһtın ıraazıçılıgın közdöp jana (Allaһ berçü soopko) bekem - çın işenimderi menen sadaka kılgan adamdardın misalı bir biyik, tegiz jerdegi bak-boston sıyaktuu. Aga nöşörlüü jamgır jaasa, tüşümün eki ese köp beret. Eger aga nöşörlüü jamgır jetpese, sebelep jaaganı da (paydaluu) bolo beret. Jana Allaһ siler jasagan (bardık) işiŋerdi Körüüçü

[266] Silerden birööŋör, astınan darıyalar akkan, içinde ar türdüü mömölörü bolgon jüzüm jana kurma bagı boluşun, jana özü kartayıp, bala-bakırası da alsız bolgon bir mezgilde, bak-bostonuna ottuu boroon tiyip, örttöp ketişin kaalayt bele?! Allaһ silerge ayattarın uşintip bayan kılat, pikir kılışıŋar üçün

[267] O, ıyman keltirgender! Özüŋör iştep tapkan nerseŋerden jana Biz siler üçün jerden çıgarıp bergen (dan, jer azıktarı, mömö-jemiş j.b.u.s.) nerselerden eŋ asıl-tazaların sadaka kılgıla. Jana alardan tömön-naçar bolgondorun sadaka kıluunu niet kılbagıla.? Anı özüŋör da albayt eleŋer. Alsaŋar da andan közüŋördü jumup (jaktırbay) alasıŋar. Jana bilgile, Allaһ Beymuktaj jana maktoogo tatıktuu

[268] Şaytan silerdi kedeylik menen korkutat jana buzukuluktarga buyurat. Allaһ bolso, silerge Özünün keçirimin, paziletin ubada kılat. Allaһ (tın ırayım-pazileti ) Kenen, Bilüüçü

[269] (Allaһ) kaalagan pendesine hikmat (ilim-daanışmandık) beret. Kimge hikmat berilgen bolso, demek aga köp jakşılıktar beriliptir. (Munu) Akılduu adamdar gana baamday alışat

[270] Siler kanday sadaka je nazir! kılsaŋar — Allaһ anı bilip turat. Zaalımdarga (Allaһ tarabınan) jardamçı jok

[271] Eger sadakalardı aşkere kılsaŋar — bul jakşı.” Eger jaşıruun kılıp, kembagaldarga berseŋer — bul da silerge jakşı. (Bul eköö teŋ) Silerdin künööŋördü juuyt. Jana Allaһ siler kılıp jatkan işiŋerden kabardar

[272] (O, paygambar!) Alardı Tuura Jolgo saluu senin koluŋda emes. (Sen bolgonu alarga çındıktı jetkirüüçüsüŋ.) Birok, Allaһ Özü kaalagan pendesin Tuura Jolgo baştayt. (O, momundar) kanday jakşılıktı (mülktü) sadaka kılsaŋar — al özüŋördün paydaŋarga. (Eger çınıgı momun bolsoŋor) Allaһtın Jüzün ümüt kılıp gana sadaka kılasıŋar. Jana kanday gana jakşılıktı sadaka kılsaŋar, silerge zulum kılınbagan abalda (soobu) özüŋörgö toluk kaytarılat

[273] (Oo, momundar! Siler) Allaһtın jolunda (jürüp, tiriçilikten) tosulgan, jer betinde sapar kıluuga mümkünçülügü bolbogon, (birok) bilbegen adam alardı (biröödön suraganga) ıyba kılgandan ulam bay dep oylogon kembagaldarga (sadaka kılgıla). Alardı körünüşünön taanıysıŋar. Alar adamdardan suranışpayt. Kanday gana jakşı sadaka kılsaŋar da, anı Allaһ Bilüüçü

[274] Tünü-künü (ar dayım) mal-düynösün jaşıruun jana aşkere türdö sadaka kılgan adamdar üçün Rabbisinin aldında (köböy-türülgön) sooptoru bar. Alarga korkunuç da jok jana alar kapa boluşpayt

[275] Sütkorduk (menen payda) jegen adamdar (Kıyamatta) şaytan urup akıldan azgan adam sıyaktuu (mürzölörünön) turuşat. Bul alardın: «Sooda dele sütkorduk sıyaktuu» degen sözdörü üçün (jaza!). Allaһ soodanı adal, sütkorduktu aram kılgan. Al emi, kimge Rabbisi tarabınan (sütkorluktun aramdıgı jönündö) nasaat-bayan kelse jana al (tooba kılıp) toktoso — ötköndögüsü özünö (adal) jana (keleçek) işteri Allaһka tapşırılat. Jana kim (sütkordukka) kaytsa — oşolor gana tozokular jana alar anda tübölük kalışat

[276] Allaһ sütkorluktu(n paydasın) jogotot jana sadakalardı paydaluu kılat.! Allaһ ar bir künöölüü kaapırdı süyböyt

[277] Iyman keltirip, jakşı amaldardı jasagan, namazdı (şarttarı menen) atkargan jana zeketti bergen adamdar üçün Rabbisinin aldında sooptoru dayar. Jana alarga korkunuç da bolboyt, kaygı-kapaga da batışpayt

[278] O, ıyman keltirgender! Allaһtan korkkula jana eger momun bolsoŋor, (murun alıp jürgön) sütkorluk paydaŋardan kalganın albagıla

[279] Eger anday kılbasaŋar, Allaһ jana anın elçisi tarabınan (silerge karşı jarıyalana turgan) soguştu bilip koygula! Jana eger tooba kılsaŋar (payda koşulbagan) akça-mülküŋör özüŋörgö. (Oşondo biröögö da) zulum kılbaysıŋar, silerge da zulum kılınbayt

[280] Eger (karız aluuçu) naçar (turmuşta jaşagan kişi) bolso, bay bolgongo çeyin kütkülö. Eger (karızıŋardı) sadaka kılıp jiberseŋer - özüŋörgö jakşı, eger bilseŋer

[281] Allaһka kaytarıla turgan künüŋördön (Kıyamattan) korkkula! Kiyin ar bir jan eesi özünün işine jaraşa toluk (natıyjasın) alat, jana alarga zulum kılınbayt

[282] O, ıyman keltirgender! Belgilüü möönötkö karız aldı-berdi kılsaŋar, al mamileni jazıp koygula. Ortoŋordo bir jazuuçu adilet menen jazsın. Al Allaһ üyrötköndöy (adilettik menen) jazuudan baş tartpasın. Sözsüz jazsın jana moynuna karız aluuçu kişi aytıp jazdırtsın. Al Rabbisi — Allaһtan korksun jana andan (karızdan) bir nersesin da kemitpesin. Eger moynuna karız aluuçu adam akılsızıraak, alsız je aytıp jazdıra albay turgan (duduk) bolso, anın işenimdüü ökülü adilettik menen aytıp tursun. Jana özüŋör ıraazı bolgon küböŋördön eki erkek kişiŋerdi, eger eki erkek tabılbay kalsa, bir erkek jana eki ayaldı kübölükkö tartkıla. (Ayaldardın) biri adaşsa, ekinçisi eskertip turat. (Kübölükkö) çakırılganda kübölör baş tartışpasın! Anı (karızdı), az bolso da, köp bolso da, öz möönötünö çeyin jazıp koyuudan erikpegile. Uşunuŋar Allaһtın aldında adilettüüröök, kübölük üçün bekemireek jana şektenip kalbaşıŋarga jakınıraak. Al emi, araŋarda aylantıp jatkan naktalay soodaŋar bolso, anı jazbay ele koyuşuŋarda siler üçün künöö jok. (Birok, eger unutup kaluudan korksoŋor je anıgıraak boluşun kaalasaŋar) öz ara sooda kılsaŋar dele kübölördü tartkıla jana jazuuçu da, kübölör da zıyan tartıp kalışpasın. Eger (munun teskerisin) jasasaŋar bul silerdin buzukuluguŋar(dın belgisi). Allaһtan korkkula! Allaһ silerge (uşintip) taalim beret. Allaһ ar bir nerseni Bilüüçü

[283] Eger saparda bolup, jazuuçu tappay kalsaŋar (karızdın narkına teŋ) kolgo ilingidey küröö alsaŋar bolot. A, eger biri-biriŋerge işençü bolsoŋor (jazdırbay jana küröö albay ele) işenilgen adam amanatın (öz möönötündö) atkarsın jana Rabbisi — Allaһtan korksun! (O, momundar!) Kübölüktü jaap-jaşırbagıla! Kim jaap-jaşırsa — anın jürögü künöölüü. Allaһ silerdin işiŋerdi Bilüüçü

[284] Asmandardagı jana jerdegi (bardık) nerseler Allaһka taandık. Eger siler içiŋerdegi (oy-kıyal, peyil, maksattan turgan) nerselerdi jaşırsaŋar je aşkere kılsaŋar da Allaһ silerdi oşol nerse menen esep-kitep kılat, jana Özü kaalagan adamın keçirip, kaalaganın azapka salat. Allaһ ar bir nersege Kudurettüü

[285] Paygambar özünö Rabbisi tarabınan tüşürülgön nersege ıyman keltirdi jana momundar dagı (ıyman keltirişti). Bardıgı Allaһka, anın periştelerine, kitepterine, paygambarlarına ıyman keltirdi (jana) «Biz Allaһtın paygambarlarının arasınan eç kimisin ajıratıp (işenbey) koyboybuz. O, bizdin Rabbi! Biz (Senin ökümüŋdü) uktuk jana (alarga) moyun sunduk! Bizdi keçire kör! Jana saga gana kaytabız» deşti

[286] Allaһ eç bir jandı kudureti jetpegen nersege buyurbayt (ar kimdin) paydası da öz işi(nen), zıyanı da öz işi(nen) Oo, bizdin Rabbi! Eger unutsak je kata ketirsek bizdi jazalaba?! Oo, Rabbibiz! Moynubuzga, bizden murunkularga jüktögöndöy oor işti jüktöbö! Oo, Rabbibiz! Bizdin üstübüzgö kuduretibiz jetpegen nerselerdi jüktöbö! Bizdin künöölörübüzdü öçür jana keçir, bizge ırayım kıl! Özüŋ bizdin Kojoyunubuzsuŋ! Kaapır koomdorgo karşı bizge jardam ber

[1] Alif, Lam, Mim

[2] Allaһ... Andan başka sıyınuuga tatıktuu kuday jok. Al — tübölük Tirüü jana (tübölük başkarıp) Turuuçu

[3] (O, Muhammad!) Al saga, özünön murunku (ıyık kitepter jana alardagı kabarlardan turgan) nerselerdi tastıktagan Kitepti (Kuraandı) akıykat menen tüşürdü. Andan murun adamdarga Tuura Jol kılıp Toorat menen İnjildi tüşürgön

[4] (Emi, çındık menen jalgandın arasın) ajıratıp berüüçünü (Kuraandı) tüşürdü.” Çınında, Allaһtın ayattarına kaapır bolgon adamdar üçün katuu azap bar. Allaһ Kudurettüü, öç aluuçu

[5] Albette, Allaһka jerdegi da, asmandagı da eç bir nerse jaşıruun emes

[6] Alsilerdi eneŋerdin kursagında (jatınında jatkan keziŋerde ele) Özü kaalaganday kelbet bergen. Eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Anın Özü bar. (Al) Kudurettüü, Daanışman

[7] (O, Muhammad!) Al saga (teŋdeşsiz) Kitep (Kuraan) tüşürgön Zat. Anın (Kuraandın) içinen Kiteptin enesi (maŋızı sıyaktuu) bolgon muhkam - anık ayattar jana alardan başka mutaşabih (tüşünülüşü oor) ayattar orun algan. Al emi, jürögündö ildet-iyrilik bolgon adamdar anı (öz kaalooloruna ılayıktap) tüşündürüünü jana buzukuluktu ümüt kılıp, mutaşabih ayattardı eerçişet. Al (mutaşabih) ayattın (toluk) tüşündürmösün Allaһtan bölök eç kim (anık) bilbeyt. (Oşonduktan) tereŋ ilimdüü adamdar: «Biz aga (Kuraanga) ıyman keltirgenbiz. Anın (ayattarının) bardıgı (muhkamı dagı, mutaşabihi dagı) Rabbibibizdin aldınan (kelgen akıykat)» deşet. Akılduu adamdar gana (mından) zikir (eskerme) alat

[8] O, Rabbi! Bizdi Tuura Jolgo salganıŋdan kiyin jüröktörübüzdü adaştırba! Jana bizge Özüŋdün ırayım-rahmatıŋdı belek kıl! Al- bette, Sen belekterdi köp berüüçüsüŋ

[9] O,bizdin Rabbi! Albette, Sen adamdardı, anda şek-kümön bolbogon (Kıyamat) Kün üçün çogultuuçusuŋ. Allaһ eç kaçan ubadasın buzbayt

[10] Kaapır adamdardı Allaһtan (Anın azabınan) mal-düynösü da, bala-çakaları da kutkara albayt. Alar tozoktun otundarı

[11] (Alardın abalı) Firaun adamdarının jana alardan murunku kaapırlardın abalına okşoş: Bizdin ayattarıbızdı jalganga çıgarıştı ele, Allaһ alardı künöölörü sebeptüü azapka saldı. Allaһ — azabı katuu Zat

[12] (O, Muhammad!) Kaapırlarga: «Siler jakında jeŋilesiŋer jana (Kıyamatta) Tozokto çogultulasıŋar. Al kanday jaman orun!» - dep aytkın

[13] (O, yahudiyler!) (Soguş maydanında) betteşken eki taypada (Bizdin kuduretibizge) siler üçün belgi bar bolçu. Bir jamaat Allaһtın jolunda soguşup jatıştı jana ekinçisi kaapır ele. (Allaһtın jolunda soguşka çıkkandar) alardın (duşmandardın) özdörünön eki ese köp ekenin anık körüp turuştu. Allaһ kaalagan adamdardı Özünün jardamı menen koldoyt. Çınında bul nerselerde akıl eeleri üçün sabak bar

[14] Adamdar üçün (bul düynödö) ayaldardan, perzentterden, kintar-kintar! altın-kümüştördön, suluu-körköm tulparlardan, (üyür-üyür) maldardan jana eginderden turgan jırgaldardı süyüü kooz körgözüldü.! Bular (oposuz) düynö jaşoosunun paydaları. Allaһtın aldında (bulardan) jakşıraak kaytuuçu jay - Beyiş bar. (Düynö jırgaldarınan köp ese abzel bolgon Beyiş jırgaldarı kimderge buyrulat? Anı kiyinki ayat bayandayt)

[15] Ayt (O, Muhammad): «Silerge munuŋardan (düynö jırgalınan) da jakşı nerse jönündö kabar bereyinbi? Takıba kişiler üçün Rabbisinin aldında, astınan darıyalar akkan jana anda tübölük jaşay turgan beyişter, taza-pakiza jubaylar jana Allaһtın ıraazıçılıgı bar. Allaһ pendelerin Körüüçü

[16] (Alar:) «O, Rabbi! Çınında, biz ıyman keltirdik. Emi, bizdin künöölörübüzdü keçirip, Tozok azabınan sakta!» dep (duba kıla turgan)

[17] sabırduu, çınçıl, moyun sunuuçu, sadaka kıluuçu jana taŋ-zaarlarda (turup) Allaһtan keçirim surooçu pendeler

[18] Allaһ, Anın perişteleri jana ilimdüü adamdar andan (Allaһtan) başka sıyınuuga tatıktuu kuday jok ekenine, (jana Allaһ öz işterinde) adilet menen Turuuçu ekenine kübölük berişti. Anın Özünön başka sıyınuuga tatıktuu kuday jok. (Al) - Kudurettüü, Daanışman

[19] Albette, Allaһtın aldında (kabıl bolo turgan) din — bul İslam. Kitep berilgen adamdar (Toorat menen İnjil kitepterinde) özdörünö (Muhammaddın paygambarçılıgı jana dininin çındıgı jönündögü) ilim kelgenden kiyin gana öz ara köralbastıktan ulam karşılık kılıştı. Kim Allaһtın ayattarına kaapır bolso, (bilip alsın:) Allaһ - tez esepteşüüçü

[20] (O, Muhammad!) Eger (adamdar) seni menen talaşıp kalışsa, alarga: «Men özümdü eerçigender menen birge jüzümdü (özümdü) Allaһga moyun sundurdum» dep aytkın. Jana kitep berilgen adamdar menen sabatsızdarga: «Siler (dagı) moyun sunduŋarbı?» degin. Eger (İslamdı kabıl alıp) moyun sunuşsa, anda Tuura Joldu tabıştı. Eger jüz buruşsa, senin moynuŋda (çındıktı) jetkirüü gana bar. Allaһ pendelerdi Körüüçü

[21] Allaһtın ayattarına kaapır bolup (uşunu menen jön kalbay) paygambarlardı jana adamdar arasındagı adiletke (İslamga) buyurup jürgöndördü akıykatsızdık menen öltürgöndörgö jan oorutkan azaptan kabar ber

[22] Alar, uşul düynödö da, Akırette da amaldarı (jakşı işteri) küyüp ketken (kaapır) adamdar. Alarga (Allaһ tarabınan) jardamçılar jok

[23] (O, Muhammad! Allaһtan kelgen) kitepten nasip-ülüş berilgen adamdarga (yahudiylerge) karabaysıŋbı, öz aralarında(gı talaş maselege) öküm kılıp beriş üçün Allaһtın kitebine (Kuraanga) çakırılganda, (sen Allaһtın kitebi boyunça öküm çıgarıp bergeniŋden) kiyin alardan bir bölügü (çındıktı bilip tursa da) jüz burgan boydon ketip kalıştı

[24] Munun sebebi alar: «Biz Tozokko tüşpöybüz, tüşsök da sanaluu kündör gana tüşöbüz» dep aytışçu. Özdörü oydon çıgarıp algan (uşul sıyaktuu) sözdör alardı dinderinde adaştırıp koydu

[25] Emi, biz alardı, anda şek-kümön bolbogon jana ar bir janga özü jasagan işteri(nin natıyjası) eç zulum kılınbay, toluk kaytarıla turgan Kün (Kıyamat) üçün çogultkanda emne kılışat

[26] Aytkın: «O, Allaһım! Bardık mülktün Padışası! Sen mülktü kaalagan pendeŋe beresiŋ jana kaalagan pendeŋden tartıp alasıŋ. Jana kimdi kaalasaŋ ardaktuu kılasıŋ, kimdi kaalasaŋ kor kılasıŋ. Jakşılık Senin gana koluŋda. Çınında, Sen bardık nersege Kudurettüüsüŋ

[27] Sen (O, Allaһım!) tündü kündüzgö, kündüzdü tüngö kirgizesiŋ. Ölüktön tirüünü, tirüüdön ölüktü çıgarasıŋ! jana Özüŋ kaalagan adamga esepsiz ırıskı beresiŋ!»

[28] Momundar (özdörü sıyaktuu) ıymanduulardı taştap, kaapırlardı dos tutpasın! Kim uşunday iş jasasa - anın Allaһ menen arası açık! Al emi, alardan (kaapırlardan) sak boluu üçün (tiliŋerde dostuk mamile kılsaŋar) uruksat. Allaһ silerdi Özünön eskertet. Kaytuu -Allaһtın Özünö

[29] (O, Muhammad) aytkın: «Eger kökürögüŋördögü nerselerni jaşırsaŋar da, jarıyalasaŋar da Allaһ bilip turat. Al asmandar menen jerde bolgon bardık nerseni da bilet. Allaһ bardık nersege Kudurettüü»

[30] (Kıyamat) kündö ar bir jan özü jasagan (bardık) jakşı-jaman işterin alıp kelingen abalda tabat. (Oşondo, jamandık jasagan jan) özü menen kılmışının arası ötö alıs boluşun samayt. (Bilip koygula), Allaһ Özünön silerdi eskertet. Allaһ -pendelerge Meerimdüü

[31] Ayt: «Eger Allaһtı süyçü bolsoŋor, anda meni eerçigile. (Oşondo gana) Allaһ silerdi süyöt jana künööŋördü keçiret. Allaһ - Keçirimdüü, Meerimdüü»

[32] Ayt: «Allaһka jana paygambarga moyun sungula! Eger jüz buruşsa, Allaһ kaapırlardı süyböyt

[33] Albette, Allaһ Adamdı, Nuhtu, İbrahimdin üy-bülösün jana İmrandın urpaktarın büt aalamdardın üstünö (paygambarçılık üçün) tandap aldı

[34] Alar bir-biröölörünö jek-jaat (bolgon adamdar) ele. Allaһ Uguuçu, Bilüüçü

[35] (O, Muhammad estegin, bir kezde) İmrandın? ayalı ayttı: «O, Rabbim! Men içimdegi balamdı Saga, (düynö işterinen üzülgön kızmatçı katarında) nazir kıldım (arnadım). Menden kabıl kıl! Özüŋ Uguuçu, Bilüüçüsüŋ!»

[36] Al içindegisin törögön soŋ (erkek bolbogonuna ökünüp) “O, Rabbim! Men kız törödüm” dedi. Çınında, Allaһ anın emne törögönün jana (köpçülük) erkek(ter) (uşul törölgön) urgaaçıday emes ekenin andan jakşıraak bilgen. (Al dagı sözün uladı): “Men aga “Maryam” dep ısım koydum. Men anı jana anın urpaktarın ırayımıŋdan kuulgan şaytandan korgooŋdu tilep, Saga jalbaramın”

[37] Rabbisi anı (nazirdi) jakşınakay kabıl alıp, jakşınakay östürdü jana aga Zakariyanı kepil (kamkor) kıldı. Ar kaçan Zakariya anın üstünö -mihrapka kirse, anın aldında (şirin-şerbet jemişterden) ırıskı turganın kördü. Al: “O, Maryam, bular saga kaydan?” dedi. Al: “Allaһtın aldınan. Albette, Allaһ Özü kaalagan adamına esepsiz ırıskı beret” dedi

[38] Oşondo, Zakariya Rabbisine duba kılıp: “O, Rabbim! Maga da Özüŋdün dargöyüŋdön pakiza bir urpak bere kör! Albette, Sen dubanı Uguuçusuŋ!” dedi

[39] Anan (kündördün bir künündö) al mihrapta namaz okup turganda perişteler aga: “(O, Zakariya!) Allaһ seni Yahya (degen perzent) menen süyüntöt. (Al bala) Allaһtın Sözün (Iysanı) tastıktooçu, ulukzaada, dene kumarlarınan özün karmay bilgen jana (jogorku darajaluu) salih paygambarlardan biri bolot!” dep dobuş berişti

[40] (Zakariya) ayttı: “O, Rabbim! Maga kaydan bala bolsun, özüm kartaŋ, ayalım tuubas bolso?!” (Allaһ) ayttı: “Uşunday. Allaһ kaalagan işin atkarat»

[41] (Zakariya) ayttı: “O, Rabbim! (jürögüm tınçtanıp, sanaasız boluşum üçün) maga (kempirimdin boyunda bolgonun bildirgen) bir sır - belgi bere kör!” (Allaһ) Ayttı: “Senin belgiŋ: (tilden kalıp) üç kün adamdarga işaarat menen gana süylöp kalasıŋ. Emi, Rabbiŋdi köp zikir kıl jana erteli-keç Anı daŋktap, tasbih ayt!”! Kiyinki ayatta Allaһ Taala İmrandın kızı Maryamdın okuyasın ulantat. Oşentip, Maryam kız çoŋoygondo ibadatta, tazalık-takıbaada eŋ bir jogorku darajaga jetet

[42] Oşondo perişteler: “O, Maryam! Allaһ seni tandap, (jaman peyil-sıpattardan) tazaladı jana aalamdagı bardık ayaldardan abzel kıldı

[43] O, Maryam! Rabbiŋe moyun sunuu menen (köp) ibadat kıl. Jana namaz okuuçular menen birge sajda, rukuu kıl” - deşti

[44] Bul okuyalar?” (o, Muhammad, sen üçün) kayıp kabarları. Biz al kabardı saga (Jebireyil perişte arkıluu) kabarlap jatabız. Antkeni, (Maryam törölüp, apası anı nazir kıluu üçün ibadatkanaga alıp kelgende, ibadatkana kızmatçıları) “Emi kimibiz Maryamga kepil (kamkor) bolot”-dep, kalemderin (çüçükulak katarı) taştap jatışkanda jana (Maryamdı talaşıp) jaŋjaldaşıp turganda sen alardın arasında jok bolçusuŋ

[45] Bir kezde perişteler ayttı: “O, Maryam! Allaһ seni, ısımı Iysa Masih ibn Maryam bolgon Özünün Sözü menen süyüntöt. (Al) Düynö-Akırette martabaluu jana Allaһka eŋ jakın adamdardan bolot

[46] Dagı, al adamdarga beşikte jana çoŋoygondo süylöyt! jana salih-taza adamdardan bolot”

[47] Maryam ayttı: “O, Rabbim! Meni eç bir (erkek) adam «karmabagan» bolso, kaydan bala bolsun?!” (Allaһ) ayttı: “Uşunday. Allaһ Özü kaalaganday jaratat. Al bir işti öküm kılsa, aga “bol!” deyt jana al iş (oşol zamat) bolup kalat”.? (Kiyinki ayatta perişteler Maryamga Iysanın sıpatın jana kuşkabarın aytuunu ulantışat)

[48] Jana (Allaһ) aga jazuunu, daanışmandıktı, Toorattı jana İnjildi üyrötöt

[49] İsrayil urpaktarına elçi -paygambar kılat. (Anan Iysa alarga aytat:) “Men silerge Rabbiŋerden (menin çın paygambar ekenimdi dalildey turgan tömöndögüçö) belgiler (moojizalar) alıp keldim: silerge ılaydan kuştun sölökötün jasap, aga üylösöm, Allaһtın uruksatı menen (tirüü) kuş bolup kalat, Allaһtın uruksatı menen sokurlardı, pes (ala) ooruluulardı ayıktıram, ölüktördü tiriltem. Jana men silerge üyüŋördö emneni jep, emneni saktap koygonuŋardı da aytıp bere alam. Albette, uşul nerselerde siler üçün (menin paygambar ekenime dalil bolgon) belgiler bar, eger işenseŋer

[50] (Men) silerge özümdön murunku Toorattı tastıktaş üçün, jana silerge (Tooratta) aram kılıngan kee bir nerselerdi adal kılış üçün (paygambar kılıp jiberildim) jana men silerge Rabbiŋerden ayat-dalilderdi alıp keldim. Emi, Allaһtan korkkula jana Maga moyun sungula

[51] Albette, Allaһ menin da Rabbim, silerdin da Rabbiŋer. Anın Özünö gana ibadat kılgıla! Tuura jol - uşul!”

[52] Al (Iysa) alardan kaapırçılıktı sezip kalganda (şakirtterine) “Allaһtın jolunda kim maga jardamçı bolot” dedi ele, şakirtteri: “Biz Allaһtın jardamçıları bolobuz? Allaһka ıyman keltirdik. Jana kübö bolgun (O, Iysa) biz — musulmandarbız

[53] O, Rabbi! Biz Sen tüşürgön nersege ıyman keltirdik jana (Sen jibergen) paygambarga eerçidik. Emi bizdi (Özüŋdün jalgızdıgıŋa, diniŋdin akıykattıgına) kübö boluuçulardın katarına jazıp koy!” deşti

[54] Alar aylakerlik kılıştı ele, Allaһ da amalkerlik kıldı. Allaһ amalkerlerdin eŋ mıktısı

[55] Bir kezde Allaһ ayttı: “O, Iysa, men seni Özümö Aluuçu, Özümö Kötörüüçü jana seni kaapırlardan tazartuuçumun.? Jana saga eerçigen adamdardı Kıyamat kününö çeyin kaapırlardan jogoru kıluuçumun. Kiyin (bardıgıŋar) Maga kaytasıŋar. Anan Men siler talaşkan nerseŋer boyunça araŋarda öküm kılamın

[56] Al emi, kaapırlarga Men düynödö da, Akırette da katuu azap beremin. Jana alarga jardamçılar bolboyt

[57] Iyman keltirip, salih (jakşı) amal kılgandardın sooptorun (Allaһ) toluk beret. Jana Allaһ zaalım (kaapır) adamdardı süyböyt

[58] (O, Muhammad!) Biz saga aytıp bergen bul (Kuraandagı) nerseler (Allaһtın) ayattarınan jana daanışman eskermelerden

[59] Albette, Allaһtın nazarında Iysanın misalı Adam(-Ata) sıyaktuu. Allaһ anı topuraktan jaratıp: “bol!” degende, daroo bolup (jaralıp) kalgan

[60] (Bul aytılgandar) Rabbiŋ tarabınan kelgen akıykat. Emi sen şektenüüçülördön bolbo

[61] Kim bul maselede, saga (anık) ilim kelgenden kiyin dele (köşörüp) dalil talaşa berse, alarga ayt: “Kelgile, baldarıbızdı jana baldarıŋardı, ayaldarıbızdı jana ayaldarıŋardı, özübüzdü jana özüŋördü çakırıp, “Jalgançılarga Allaһtın naalatı bolsun!” - dep kargış aytışalı!?”

[62] Albette, bul (Iysanın Kuday emes ekeni) akıykat bayan. Çınında, bir Allaһtan başka eç bir sıyınuuga tatıktuu Kuday jok. Jana Allaһtın bir Özü gana Kudurettüü, Daanışman

[63] Eger (bul akıykattan) jüz üyrüşsö, Allaһ albette, buzukulardı Bilüüçü

[64] Aytkın: “O, kitep eeleri! Biz menen silerdin araŋarda okşoş bolgon sözgö! kelgile. (Al söz tömöndögüçö:) “Allaһtan başkaga ibadat-kulçuluk kılbaylı, Aga eç nerseni şerik keltirbeyli jana Allaһtı taştap, kee biröölörübüz başka biröölörübüzdü Rabbi-Kuday kılıp albasın!” Eger jüz buruşsa, aytkıla: “Kübö bolgula, Biz — musulmandarbız”

[65] O, kitep eeleri! Emne üçün İbrahim jönündö (biriŋer “Al -yahudiy dininde bolgon” deseŋer, ekinçiŋer: ““Jok, hristian bolgon” dep) talaşasıŋar?! Toorat menen İnjil andan kiyin tüşkön go! Akılıŋardı iştetpeysiŋerbi

[66] O,siler! Bilgen nerseŋer jönündö talaşıp büttüŋör. Dagı emne üçün bilbegen nerseŋer jönündö talaşıp jatasıŋar?! (İbrahimdin dini kanday bolgonun) Allaһ gana bilet, siler bilbeysiŋer

[67] İbrahim yahudiy da, hristian da bolgon emes. A birok, hanif (jeke Allaһ Taalaga sıyınuuçu jana) muslim (jalgız Allaһka moyun sunuuçu) bolgon. Jana al eç kaçan muşrikterden (Allaһka şerik koşuuçulardan) bolbogon

[68] Çınında, İbrahimge eŋ jakın adamdar — aga eerçigender, mına bul paygambar (Muhammad) jana (jalgız Allaһka) ıyman keltirgender. Allaһ ıymanduu adamdardın başçısı

[69] Kitep eelerinen bir taypası silerdi joldon azgıruunu eŋseşet. Birok, özdörün azgırıp jatkanın bilbey kalışat

[70] O, kitep eeleri! Emne üçün siler körüp, bilip turup Allaһtın ayattarına kaapır bolup jatasıŋar

[71] O, kitep eeleri! Emne üçün akıykatka jalgandı aralaştırasıŋar jana bilip turup, akıykattı jaşırasıŋar

[72] Kitep eelerinen bir taypası (başkalarına) aytışat: “Momundarga tüşürülgön nersege (Kuraanga) kündün başında ıyman keltirgile dagı, kündün akırında ıymanıŋardan kaytkıla. Balkim (oşondo, “uşularda Toorat ilimi bar, bir nerseni bilet go” dep oylop) alar dagı (ıymandarınan) kaytışsa ajep emes

[73] Özüŋördün (yahudiylik) diniŋerge eerçigenderden başkalarga işenbegile. (Munun sebebi) alardan (momundardan) biröö-jarımı siler bilgen nerseni bilip alışı je bolboso, (sırıŋardı bilip) Rabbiŋerdin aldında siler menen dalil talaşışı (mümkün)”. (O, Muhammad, sen alarga) aytkın: «Tuura jol - bul Allaһtın tuura jolu. Çınında artıkçılık Allaһtın Kolunda. Anı Özü kaalagan adamdarga beret. AllaһTs(tın pazileti) Kenen, Bilüüçü

[74] Al Öz ırayımın Özü kaalagan pendege ırooloyt. Jana Allaһ -çoŋ pazilet Eesi!”

[75] Kitep eelerinin arasında köp baylıktı işenip tapşırsaŋ anı (kıyanat kılbay) özüŋö kaytara turgandarı da bar. Oşondoy ele, alardın arasında bir dinardı işenip tapşırsaŋ kaytarbay, kaçan üstündö (doolaşıp) turup alganıŋdan kiyin gana tapşıra turgandarı da bar. Munun sebebi alar: “Sabatsız (Toorat okubagan) adamdarda! bizge karşı (Tooratta) tıyuu jok” deşet. Jana bilip turup Allaһka jalaa jabışat

[76] Jok, anday emes! Kim ubadasın atkarsa (Allaһtın jana pendelerdin ukuktarın urmattasa) jana (Allaһtan) korkso (mına uşul adam - takıba). Allaһ takıbaa kişilerdi süyöt

[77] Çınında, Allaһka bergen ubadaların jana anttarın arzıbagan baaga satıp jibergen kişiler üçün Akırette nasip jok. Kıyamat kündö Allaһ alarga süylöböyt, (ırayım nazarı menen) karabayt jana (künöölörünön) tazartpayt. Alarga jan oorutkan azap bar

[78] Alardan (yahudiylerden) dagı bir jamaat bar: kitepti (Toorattı) tilderi menen burmalap (özgörtüp) okuşat, siler anı kitepten dep oyloşuŋar üçün. Çınında, al kitepten emes. Jana alar “Bul - Allaһtın aldınan” deşet. Çınında, al Allaһtan emes. Alar bilip turup Allaһka jalgan aytışat. (Najran degen jerden kelgen hristiandardı paygambarıbız Iysaga sıyınuudan kaytarganda, toŋmoyunduk menen: “Emne anda saga ibadat kılalıbı?!” -deşken. Tömönkü ayat oşolorgo joop iretinde tüşkön)

[79] Allaһ Kitep, öküm jana paygambarçılık bergenden kiyin al adam elderge karap: “Allaһtı taştap, maga pende bolgula” dep aytuusu mümkün emes. Birok, al: “Siler kitepten taalim bergeniŋer jana dars kılıp okuganıŋar boyunça, jalgız Rabbi - Allaһka ibadat kıluuçu bolgula!” dep buyurat

[80] Jana al (paygambar) silerdi, perişteler menen paygambarlardı özüŋörgö RabbiKuday kılıp aluuga da buyurbayt. Musulman bolgonuŋardan kiyin kaapırçılıkka buyurmak bele

[81] Bir kezde Allaһ bardık paygambarlardan, “Men silerge kitep jana paygambarçılık bergenden kiyin silerge, paygambarçılıgıŋardı tastıktagan bir paygambar (Muhammad) kelse, sözsüz aga ıyman keltirip, daroo jardam beresiŋer»-dep ubada aldı jana: “Makul bolduŋarbı, uşunuŋar menen Menin ubadamdı (moynuŋarga) aldıŋarbı?” dedi. Alar (bir dobuştan): “Makul bolduk” — deşti. (Anda Allaһ): “Kübö bolgula, Men dagı siler menen birge kübö boluuçulardanmın” - dedi

[82] Mına uşundan kiyin kim jüz üyrüsö, oşolor gana buzuku adamdar

[83] Alar Allaһtın dininen (İslamdan) başka dindi kaalaşabı?! Asmandar jana jerdeginin baarı kaalasa da, kaalabasa da Aga (Allaһka) moyun sunuştu go! Alar(dın özdörü dagı) Allaһka kaytarılat

[84] Ayt (O, Muhammad): “Biz Allaһka, bizge tüşürülgön nersege (Kuraanga) jana da İbrahimge, Ismayılga, İshakka, Yakubga jana (oşolordon taragan) muundarga jana Musa, Iysa jana başka paygambarlarga Rabbisi tarabınan berilgen nerselerge ıyman keltirdik. Biz alardın eç birinin arasın bölböybüz jana biz Allaһka moyun sunuçulardanbız”

[85] Jana kim İslamdan başka dindi tandasa, andan (ibadattarı) kabıl alınbayt jana al Akırette zıyan tartuuçulardan bolot

[86] Alarga açık-aykın dalilder kelgen soŋ, “paygambar - akıykat” dep kübölük berip, ıyman keltirgenderinen kiyin, dagı kaapır bolup ketken koomdu Allaһ kantip tuura jolgo baştasın?! Allaһ zaalım adamdardı tuura jolgo baştabayt

[87] Alardın jazası, alarga Allaһtın, periştelerdin jana bardık adamdardın naalat-kargışı

[88] Jana alar (Tozokto) tübölük kalışat. Alardan (eç kaçan) azap jeŋildetilbeyt jana alar(dan azap) keçiktirilbeyt

[89] A birok, uşundan (kaapır bolgondon) kiyin toobo keltirip, (ayıp-künöölörün) tazalagan adamdar (anday jazaga tartılbayt). Çınında, Allah Irayımduu, Keçirimdüü

[90] Albette, ıymanga kelgenden soŋ kaapır bolup, (toobanın orduna) kaapırçılıgın küçötkön adamdardın toobaları eç kaçan kabıl alınbayt. Dal oşolor gana adaşuuçular

[91] Çındıgında, kaapır bolup, kaapır boydon ölüp ketken adamdardan biri eger künöölörünö tölöm katarı jer jüzü tolo altın berse da eç kaçan kabıl kılınbayt. Alar üçün jan oorutuuçu azap bar jana alarga eç jardamçı bolboyt

[92] Jakşılıkka, (Beyişke) özüŋör süygön nerselerdi sadaka kılmayınça jete albaysıŋar. Jana kanday gana nerseni sadaka kılsaŋar, anı Allaһ Bilüüçü

[93] İsrayil (paygambar oorup kalganı sebeptüü) özünö kee bir tamaktardı aram kılıp alganın esepke albaganda, Toorat tüşköngö çeyin İsrayil urpaktarına bardık tamak-aştar adal bolgon. (O, Muhammad, buga işenbegen yahudiylerge): “Toorattı alıp kelip, okup körgülö, eger çınçıl bolsoŋor” -dep aytkın

[94] Kim mına uşundan kiyin dele Allaһka doomat süylösö, alar -zaalımdar

[95] Aytkın: “Allaһ tuura süylödü. Hanif (jeke Allaһka sıyınuuçu) bolgon abalda İbrahimdin dinine eerçigile. Al (İbrahim) muşrikterden emes ele

[96] Çınında, adamdar (Allaһka sıyınuuları) üçün kurulgan eŋ birinçi Üy (Kaaba meçiti) Makkada. Al ıyık jana aalamdar (adamdar) üçün Tuura Jol

[97] Anda (bir neçe) anık belgiler bar. (Atap aytkanda:) İbrahimdin ordu jana aga (Kaaba meçitine) kirgen adamdın (ar kanday korkunuç-zıyandan) aman boluşu. Adamdardın moynunda Allaһ üçün oşol (Iyık) Üygö ajılık kıluu mildeti bar. (Birok, ar kimge emes) jolgo (materialdık jana denelik) kudureti jetkenderge gana. Al emi, kim kaapır bolso, Allaһ aalamdardan Beymuktaj

[98] Ayt: “O, kitep eeleri! Emne üçün, Allaһ siler jasap jatkan işterge kübö bolup tursa da, Allaһtın ayattarına kaapır bolo beresiŋer?!”

[99] Ayt: “O, kitep eeleri! Emne üçün ıyman keltirgen adamdardı Allaһtın jolunan tososuŋar, anı burmaloogo araket kılasıŋar?! (Al Jol çındık ekenine) özüŋör kübö eleŋer go?! Allaһ silerdin işiŋerden kabarsız emes!”

[100] O, ıyman keltirgen adamdar! Eger kitep eelerinen kee bir jamaattarga eerçiseŋer, silerdi momun bolgonuŋardan kiyin kaapırçılıkka kaytarıp koyot

[101] Silerge Allaһtın ayattarı okulup, araŋarda Anın elçisi turup, kantip ele kaapır bolup ketesiŋer. Jana kim Allaһtı(n dinin) bekem karmasa, sözsüz Tuura Jolgo bagıttalat

[102] O, ıyman keltirgen adamdar! Allaһtan çındap korkkula jana musulman (ıymanduu) bolup gana ölgülö

[103] Bardıgıŋar Allaһtın jibin (dinin) bekem karmagıla jana bölünbögülö! Allaһtın bergen neematın estegile: Bir kezde siler öz ara duşman bolup (toktoosuz soguşup) turganıŋarda jürögüŋördü ülpöt kıldı jana Anın (bul) neematı sebeptüü (bir tuuganday) dos-buradar bolup kaldıŋar. Jana siler tozok çuŋkurunun jeeginde eleŋer, Andan silerdi kutkardı. Allaһ silerge Özünün ayattarın — Tuura Jolgo tüşöörsüŋör dep — uşintip bayandayt

[104] Silerdin araŋardan (adamdardı) jakşılıkka (dinge) çakırgan jana (akıl, şariyat boyunça) jakşı adat sanalgan nerselerge buyurup, jaman adattardan kaytargan bir jamaat bolsun. Oşolor gana jeŋişke jetüüçülör

[105] Özdörünö anık bayandar kelgenden kiyin öz ara karşılaşıp, bölünüp ketken adamdar (yahudiyler) sıyaktuu bolbogula. Mına oşol adamdar üçün çoŋ azaptar bar

[106] Al (Kıyamat) Kündö (kee bir) jüzdör agarıp, (kee bir) jüzdör kararat. Oşondo, jüzü karargan adamdarga “ıymanga kelgenden kiyin kaapır bolduŋar bele? Emi, kaapır bolgonuŋardın esebine azap çege bergile!” (dep aytılat)

[107] Al emi, jüzdörü agargan adamdar bolso, tübölükkö Allaһtın ırayımında (Beyişte) boluşat. Alar anda tübölükkö kalışat

[108] (O, Muhammad!) Bular - Allaһtın ayattarı. Biz alardı saga akıykat menen okup berebiz. Allaһ aalamdarga zulumdu kaalabayt

[109] Asmandardagı jana jerdegi bardık nerseler Allaһtın mülkü. Jana bardık işter Allaһka kaytarılat

[110] (O, musulmandar!) Siler (aalamdagı bardık) adamdar üçün çıgarılgan jakşı ümmöt bolduŋar. (Adamdardı) jakşı adattarga buyurup, jaman joruktardan kaytarasıŋar jana Allaһka ıyman keltiresiŋer. Eger kitep eeleri ıyman keltirişse, özdörünö jakşı bolmok. Alardın arasında (silerge okşop) ıyman keltirgenderi da bar. Birok, köpçülügü buzukular

[111] (O, momundar!) Alar silerge zıyan jetkire albayt. Eger jetkirse (zaar tilderi menen gana) zıyan jetkirişet. Eger siler menen soguşup kalsa, artına karap kaçışat. Anan alarga jardam berilbeyt

[112] Kayda barışsa da alarga korduk jazıp koyuldu. Bir gana Allaһtın jana adamdardın ubada-kelişiminin astında bolgon uçurlarda gana (kor bolboy jaşaşat). Alar Allaһtın kaarına kalıştı jana alarga beçaralık(ta jaşoo) jazıp koyuldu. Bul (jazalar) Allaһtın ayattarına kaapır bolgondoru, paygambarlardı kıyanattık menen öltürgöndörü jana künöökör bolup, çekten çıkkandarı sebeptüü

[113] Alardın baarı birdey (jaman) emes. Kitep eelerinin arasında dinde tuura jürgön taypalar da bar. Alar tünü menen sajda kılgan abalda Allaһtın ayattarın okuşat

[114] Allaһka, Akıret kününö ıyman keltirişet, jakşı amaldarga buyurup, jaman joruktardan kaytarışat jana jakşı işterge şaşılışat. Oşolor jakşı kişilerden

[115] Jana alar emne jakşılık kılışsa al işi(nin soobu) jogolboyt. Allaһ takıbaa kişilerdi Bilüüçü

[116] Kaapır adamdardı Allaһtan (berilüüçü azaptan) mal-düynölörü da, bala-çakaları da kutkarıp kala albayt. Alar - Tozok eeleri. Anda tübölük kalışat

[117] Alar uşul düynö jaşoosunda (İslamga karşı) jumşagan baylıktarının misalı, özdörünö zulum kılgan (kaapır) koomdun eginderine tiyip, jok kılgan ottuu şamalga okşoyt. Alarga Allaһ zulumduk kılgan jok. Birok, özdörünö-özdörü zulum kılıştı

[118] O, ıyman keltirgen adamdar! Biri-biriŋerdi koldop, alardı (kapırlardı) sırdaş-dos kılbagıla! (Momundardın sırların alarga taşıbagıla). Alar silerge zıyan jetkirüüdön küçtörün ayaşpayt jana silerge bir jamandık boluşun eŋseşet. Alardın jek körüülörü sözdörünön baykalat. Birok, jüröktörünö jaşırgan (jek körüülörü) çoŋuraak. Eger akılıŋardı jakşı iştetseŋer, Biz silerge (duşmanıŋar jönündögü) belgilerdi bayan kılıp berdik

[119] O, siler (momundar!) Alardı süyösüŋör, alar silerdi süyböyt. Siler bardık (ilahiy) kitepterge (jana bardık paygambarlarga) işenesiŋer. (Alar bolso, silerdin kitebiŋerge da, paygambarıŋarga da işenbeyt). Jana silerge joluksa: “Iyman keltirdik” deşet, eger (özdörü) jalgız kalışkanda silerdi jek körgönü sebeptüü manjaların çaynaşat. Ayt (o, Muhammad): “Jek körüüŋör menen ölgülö!” Allaһ jüröktördü eelegen sırlardı Bilüüçü

[120] Eger silerge bir jakşılık jetse, bul alardı kapa kılat. A eger silerge bir jamandık jetse munu menen süyünüşöt. Jana eger siler takıba bolsoŋor jana (kaapırlardın ayla-amaldarına) sabır kılsaŋar, alardın aylakerligi silerge eç kanday zıyan jetkirbeyt. Çınında, Allaһ alardın işterin Kamtuuçu

[121] Bir kezde, sen (o, Muhammad!) üy-bülöŋdön çıgıp, momundardı soguş orundarına (körögöçtük menen) jaygaştırdıŋ. Allaһ -Uguuçu, Bilüüçü

[122] Oşondo, silerden eki taypa adamdar ümütsüzdükkö tüşüp kalıştı. Çınında, Allaһtın Özü alardın jetekçisi ele. Jana momundar Allaһka gana özdörün tapşırışsın! (Uşul jerde musulmandarga taalim üçün Uhud okuyalarının arasına “Badr” soguşunda bolgon okuyalar kirgizilet)

[123] Allaһ silerge Badrda (san jana dayardık jagınan) tömön bolgonuŋarga karabay jeŋiş bergen.! Allaһtan korkkula. (Balkim) şügür kıluuçu bolup kalaarsıŋar

[124] Oşondo, sen momundarga ayttıŋ: “Rabbiŋer, asmandan tüşürülgön üç miŋ perişte menen silerdi koldop koyuşu silerge jetiştüü bolboybu

[125] Jok (jetiştüü bolot). Eger siler, takıba bolup, sabır kılsaŋar, (kaapırlar) kol salaarı menen, silerge perişteler jetip kelet. (Anan) Rabbiŋer silerdi beş miŋ (kayrattuuluk) belgisi bar perişte menen kubattandırat

[126] Allaһ bul işti silerge kuş kabar üçün jana anı menen jürögüŋör tınçtansın üçün gana jasadı. Jeŋiş-jardam Kudurettüü, Daanışman Allaһ tarabınan gana kelet

[127] (Badrdagı bul jeŋiş) kaapırlardın bir nıptasın kesip, (bir sıyra) ezip, (kançalık açuuları kelse da) ümütsüz abalda kaytıp ketüülörü üçün (berildi)

[128] (O, Muhammad!) eç bir iş senin koluŋda emes.” (Bardıgı Allaһtın kolunda) Al kaalasa (kaapırlardı İslamga kirgizip) toobaların kabıl alat, kaalasa zaalım bolgondoru sebeptüü azaptayt

[129] Asmandardagı jana jerdegi bardık nerseler Allaһtın mülkü. Al kaalagan adamın keçirip, kaalagan adamın azaptayt. Allaһ Keçirimdüü, Meerimdüü

[130] O, momundar! Köp-köp koşumçası bar paydanı (sütkorluktun akçasın) jebegile jana Allaһtan korkkula, oşondo jeŋişke (Beyişke) jeteersiŋer

[131] Jana kaapırlar üçün dayardap koyulgan Tozokton korkkula

[132] Allaһka jana paygambarga moyun sungula! (Oşondo) Silerge ırayım kılınsa ajep emes

[133] Rabbiŋerdin keçirimine jana takıbaa kişiler üçün dayardap koyulgan, keŋdigi asmandar menen jerdey bolgon Beyişke şaşılgıla

[134] (Takıba kişiler) jokçuluk jana bardarçılık mezgilderinde (birdey) sadaka-ehsan kılışat, açuuların jutuşat jana adamdarga keçirimdüü boluşat. Allaһ ehsan kıluuçulardı süyöt

[135] (Takıbaa kişiler) bir buzuk iş je özdörünö zulum (künöö) kılıp koyuşsa, daroo Allaһtı esteşip, künöölörün keçirişin suraşat — künöölördü Allaһtan başka kim keçirmek ele — jana jasagan (künöö) işterin bilip turup, kaytalay berişpeyt

[136] Oşol adamdardın sıylıgı: Rabbisinen bolgon keçirim jana anda tübölük kaluuçu, astınan darıyalar agıp turgan Beyiş baktarı. (Jakşı) amal kıluuçulardın soobu kanday sonun! (Kiyinki ayattan Allay Taala kayradan “Uhud” soguşunun bayandarına kaytat)

[137] Silerden murun da bul joldor (sınoolor) ötkön. Jer jüzün kezgile jana (Allaһtın dinin) jalganga çıgargandardın akır tübü kanday bolgonun körgülö

[138] Bul (okuyalar)! adamdar üçün bayan, Tuura Jol jana takıbaa kişiler üçün eskertüü - nasaat

[139] (O, momundar, “jeŋilip kaldık” dep) alsırabagıla jana kaygırbagıla! Iymanduu bolsoŋor ele, siler jogorusuŋar

[140] Eger (bul soguşta) silerge jaraat (jeŋilüü) jetken bolso, uşunday ele jaraat (Badr soguşunda, kaapır) koomgo da jetken. Biz bul (jeŋgen jana jeŋilgen) kündördü adamdar arasında (kezekteştire) aylantıp turabız. Jana (munun sebebi): Allaһ (araŋardagı çınıgı) momundardı bilişi üçün jana silerdin araŋardan şeyitterdi alış üçün. Allaһ zaalımdardı süyböyt

[141] Oşondoy ele, Allaһ (çındap) ıyman keltirgenderdi (künöölüülördön jana eki jüzdüülördön) tazalap, kaapırlardı öltürüü üçün (jeŋgen-jeŋilgen kündördü adamdar arasında kezegi menen almaştırıp turat)

[142] Je bolboso, siler, Allaһ araŋardagı (jan üröp) jihad kılgandar menen (jihad maşakattarına) sabır kılgandardı bilip (ajıratıp) albay turup ele, Beyişke kirebiz dep oyloduŋarbı

[143] Siler (şeyit bolup) ölüünü, aga jolukkanga çeyin ümüt kılgan eleŋer go?! Mına emi, anı öz közüŋör menen kördüŋör

[144] Muhammad bolgonu bir paygambar. Andan murun da paygambarlar ötkön. Emi, eger al ölsö, je öltürülsö artıŋarga (kaapırlıkka) kaytıp ketesiŋerbi? Kim artına kaytıp ketse, Allaһka eç bir zıyan jetkire albayt! Allaһ jakında (dinde bekem bolgon) şügür kıluuçularga sıylık beret

[145] Eç bir jan Allaһtın uruksatı menen (Lavhul-Mahfuzda) jazılgan jana belgilengen möönötü (ajalı) kelmeyinçe ölböyt. Kim düynö soobun kaalasa, andan (ülüş) berebiz jana kim Akıret soobun kaalasa, andan (ülüş) berebiz. Jana Biz şügür kıluuçularga jakında sıylık berebiz

[146] (Tarıhta) neçendegen paygambarlardın janında köptögön sahaabaları soguşuşkan. Alar Allaһtın jolunda özdörünö jetken maşakattar sebeptüü tunjurap, alsırap, korkup kalışpagan. Allaһ (uşunday) sabırduulardı süyöt

[147] (Oşol oor mezgilderde) Alardın aytkan sözdörü: “O, Rabbibiz! Bizdin künöölörübüzdü, ısıraptarıbızdı keçir! Jana kadamdarıbızdı bekem kıl! Kaapır koomgo karşı bizge jardam ber” degen (dubalar) bolgon

[148] Kiyin Allaһ alarga (jeŋiş jana oljodon turgan) düynö soobun, oşondoy ele, Akıret soobunun eŋ jakşılarınan berdi. Allaһ jakşı iş kıluuçulardı süyöt

[149] O, momundar! Eger kaapırlarga moyun sunçu bolsoŋor, silerdi (dinden) kaytarıp jiberet. Anan (eki düynödö) zıyan körüüçülörgö aylanıp kalasıŋar

[150] Silerdin dos-jetekçiŋer -Allaһ! Al eŋ jakşı jardamçı

[151] Biz jakında, Allaһ eç kanday dalil tüşürbögön nerselerdi Allaһka şerik kılıp algandarı sebeptüü, kaapırlardın jürögünö korkuu salıp koyobuz. Alardın jayları - tozok! Zaalımdardın jayları kanday jaman

[152] Siler (Uhud soguşu baştalganda) Anın uruksatı menen kaapırlardı talkalap kirgeniŋerde, Allaһ (jeŋiş beremin) degen ubadasının üstünön çıkkan bolçu. Anan kaçan, Allaһ siler süygön nerseni (jeŋişti) közüŋörgö körgözüp koygondon kiyin gana özüŋör alsız bolup, (paygambar bergen) buyruk tuuraluu (öz ara) talaşıp, anın buyrugun atkarbay koygonuŋarda - silerden kee biröölör düynönü (oljonu), kee biröölör Akıretti kaalayt eken - oşondon kiyin gana Allaһ, silerdi sınaş üçün silerdi(n jüzüŋördü) alard(ın arkaların) an burup koydu. (Kiyin alardın jüzü silerdin arkaŋardı karap, silerdi kubalap kaldı). Jana (andan kiyin) Al silerdi keçirdi. (Antkeni,) Allaһ — ıymanduularga pazilettüü

[153] Oşondo, siler eç kimge karabay (too) tayanıp (kaçıp) jönödüŋör. Paygambar bolso, (“O, Allaһtın pendeleri beri kelgile!” - dep) eŋ akırkıŋardın arasında silerdi çakırıp jattı. Kiyin Allaһ, siler jetpey kalgan jeŋişke jana silerge jetken jeŋilüügö kapa bolboşuŋar üçün kaygı üstünö (andan da çoŋuraak) kaygı berdi.? Allaһ silerdin işiŋerden Kabardar

[154] Kiyin, (oşol çoŋ) kaygının artınan, Allaһ silerge (köz irmemdik, es aldıruuçu) uyku berdi. (Al uyku) silerdin araŋardan (dinge jan küydürgön) bir taypanı öz kuçagına aldı. (Silerdin araŋardagı) dagı bir taypanı (munafıktardı) öz jandarı kaygıga salıp, Allaһka adiletsizdik menen, naadançasınan kümön sanap: “Emi, bizge iş jok” (jeŋilip büttük) deşti. Ayt: “İş Allaһtın kolunda”. Alar saga aytpagan nerselerin jüröktörünö katıp: “Eger bul (soguştuk) işte bizdin pikiribiz esepke alınganda, bul jerde ölüp ketpeyt elek” deşet. Ayt: “Eger üyüŋördün içinde bolsoŋor dagı, (tagdırında) öltürülüü jazıp koyulgan kişi, öltürülö turgan jayına kelet.” (Allaһ bul işterdi) silerdin jürögüŋördögü nerseni (al ıymanbı, munafıktıkpı) sınaş jana jürögüŋördögü (şaytandın azgırıgınan turgan) nerseni tazalaş üçün kıldı. Allaһ — jüröktördögü sırlardı da Bilüüçü

[155] (O, momundar, Uhudda) eki (soguşker) jamaat jolukkan kündö artına kaçkan adamdarıŋardı, kee bir künöölörü sebeptüü, şaytan gana joldon azgırgan.! Allaһ alardın künöösün keçirdi. Allaһ Keçirimdüü, (peyili) Jumşak

[156] O, ıyman keltirgender! (Alıs) jerge saparga je bolboso kazatka çıkkan buradarları jönündö “Eger bizdin aldıbızda bolso ölböyt jana öltürülböyt ele” degen kaapırlarga okşobogula. Allaһ alardın bul (jalgan) sözdörün özdörünün jüröktörünö kaygı kılıp koyot. Çınında, Allaһ öltüröt jana tiriltet. Allaһ siler jasap jatkan işterdi Körüüçü

[157] Eger siler Allaһtın jolunda öltürülsöŋör je ölsöŋör.., Allaһdan bolgon keçirim jana ırayım (düynö kuldarı) jıynagan nerseden jakşı

[158] Eger ölsöŋör je öltürülsöŋör, sözsüz Allaһtın aldına çogultulasıŋar

[159] (O, Muhammad!) Rabbiŋ tarabınan bolgon ırayım sebeptüü sen alarga (sahaabalarıŋa) jumşak mamile jasadıŋ. Eger oroy, taşboor bolsoŋ, alar senin aylanaŋdan tarap ketişmek! Alardı keçir jana Alar üçün (Allaһdan) keçirim sura. Jana (özüŋ ılayık körgön) işte alar menen keŋeş. Eger (bir işke) kirişçü bolsoŋ, Allaһka tobokel kıl. Albette, Allaһ tobokel kıluuçulardı süyöt

[160] Eger Allaһ jardam berse, silerdi eç kim jeŋe albayt. Egerde jardamsız (özüŋördü-özüŋörgö) taştap koyso, Allaһtan kiyin silerge kim jardam beret?! Momundar Allaһka gana tobokel kılışsın

[161] Eç bir paygambarga “gulul” kıluu? mümkün emes! Jana kimde-kim “gulul” kılsa, Kıyamatta “gulul” kılgan işin (jelkesine) kötörüp kelet. Kiyin ar bir jan adilet menen öz işterinin toluk tieşesin alat

[162] Allaһtın ıraazıçılıgın maksat kılgan adam menen Allaһtın kaarına jolugup, barar jeri Tozok bolgon adam teŋbi?! Bul kanday jaman akıbet

[163] (Jok teŋ emes) Alar Allaһtın aldında ar kanday darajalarda boluşat. Allaһ alardın emne jasaganın Körüüçü

[164] Özdörünün arasınan, alarga Allaһtın ayattarın okup bere turgan, alardı (künöölördön) tazalay turgan jana mından murun anık adaşuuda boluşsa da, Kitep (Kuraan) menen Hikmattı (Sünnöttü) üyrötö turgan bir paygambardı jiberüü menen Allaһ momundarga (teŋdeşsiz) jakşılık kılgan

[165] Silerge (Uhud soguşunda muşrikterden) kırsık jetkende — alarga (Badr soguşunda) eki ese köp kırsık jetkizgen bolsoŋor da — “Bul kaygı kaydan keldi” - degen eleŋer. Ayt: “Bul — özüŋördön”. Albette, Allaһ ar nersege Kudurettüü

[166] Eki taypa tireşkende silerge jetken sınoolor araŋardagı ıymanduulardı biliş üçün Allaһtın gana uruksatı menen boldu

[167] Jana, munafık-çıkkınçılardı biliş üçün. Alarga “Jürgülö, Allaһtın jolunda je bolboso (mekeniŋerdi, abiyir-namısıŋardı) korgop soguşkula” dep aytılganda, alar: “Biz eger soguş boloorun bilgende silerge koşulmakpız” deşken. Alar oşol ubakta ıymandan körö kaapırlıkka jakınıraak ele! (Oşonduktan,) jüröktöründö jok nerseni oozdoru menen aytıştı. Allaһ alardın jaşırgan nerselerin jakşıraak bilet

[168] (O, Muhammad!) özdörünün (soguşka katışkan) buradarları jönündö: “Eger bizdin tilibizge kirgende (soguşka çıkpaganda) öltürülböyt ele” dep (üyündö) olturgandarga aytkın: “Eger çınçıl bolsoŋor, özüŋördön ölümdü kaytargılaçı?!”

[169] Allaһtın jolunda (dindi örkündötöm dep jürüp) öltürülgön adamdardı ölüktör dep oylobogula! Alar Rabbisinin aldında (ar kanday neemattar menen sıylanıp) ırıskı tartuulangan abalda tirüü

[170] Allaһ Özünün paziletinen (alarga) bergen nerseler (sıylıktar) menen şat-kursant. Alar artında kalgan, özdörünö jetip kelbegen buradarlarına (bul jakta) alarga korkunuç jok ekeni jana kaygırışpası jönündö süyünüçtüü kabar berişet

[171] Alar (şeyitterdin ruhtarı) Allaһtın neematı, pazileti jönündö (biri-birine) süyünçülöşöt. Çınında, Allaһ ıymanduulardın soobun tekke ketirbeyt

[172] Alarga katuu sokku jetkenden kiyin dele, Allaһ menen paygambardın (“soguşka!” degen) çakırıgına joop bergen momundar (jana) alardın arasınan sonun ibadat kılgan, takıba kişiler üçün uluu sıylıktar bar

[173] Oşolorgo (musulmandarga) kişiler (kelip): “Adamdar (muşrikter) silerge karşı (çoŋ küç) çogultuşkan, alardan korkkula!”- degende, (bul kabar) alardın ıymanın köböyttü jana: “Bizge Allaһ jetişet jana Al eŋ jakşı Koldooçu” deşti

[174] Anan, Allaһtın neematı, pazileti sebeptüü, alarga eç bir jamandık jetpey kaytıp kelişti jana Allaһtın ırazıçılıgına eerçişti. Allaһ - uluk pazilet eesi

[175] Albette, oşol (silerge jolukkan jana silerdi korkutkan) - şaytan. Al (silerdi) özünün dostorunan (muşrikterden) korkutuuda. Alardan korkpogula. Eger momun bolsoŋor, Menden gana korkkula

[176] (O, Muhammad!) kaapırçılıkka şaşıp baratkandar seni kapa kılbasın. Alar (munu menen) Allaһka eç nerseni zıyan jetkire alışpayt. Allaһ Akırette alarga eç nasip bolturboonu kaalayt. Alarga uluk azap bar

[177] Albette, ıymandın orduna kaapırlıktı satıp algan adamdar Allaһka eç nerseni zıyan jetkire alışpayt. Alarga jan oorutkan azap bar

[178] Kaapır adamdar, biz alardın (jaşoo) möönöttörün uzartıp koygonubuzdu özdörü üçün jakşılık dep oyloşposun! Biz (bolgonu) özdörünün künöölörün köböytüş üçün gana alarga möönöt berdik. Alarga korduk azabı bar

[179] Allaһ momundardı uşul (kimdin kim ekeni belgisiz) abalıŋarda taştap koyboyt. Ipılastan tazanı ajıratat. Jana Allaһ silerdi kayıptı bilüüçü kılbadı. Birok, Allaһ öz paygambarlarınan kaalagandarın tandap alat (jana alarga kee bir uçurlarda kayıptı bildirip turat). Emi, Allaһka jana paygambarlarına ıyman keltirgile. Eger ıyman keltirip, takıba bolsoŋor, silerge uluu soop-sıylıktar bar

[180] Allaһ Özünün pazileti sebeptüü bergen (baylık, mansap, ilim, j.b.u.s.) nerselerden kızgangan adamdar, bul jorugu özdörünö jakşı (payda) dep oylobosun. Bul alar üçün jamandık: jakında, Kıyamat kündö kızgangan nerseleri alardın moynuna orolup muuntat.! Asmandar menen jerdin murası Allaһka taandık. Allaһ silerdin işiŋerden kabardar

[181] “Allaһ kembagal, biz baybız” degen adamdardın sözdörün Allaһ uktu.” Biz alar aytkan sözdördü jana paygambarlardı kıyanattık menen öltürgöndörün jazıp koyobuz. Jana (alarga) küydürüüçü azaptın daamın tatkıla” deybiz

[182] Bul (azap) öz koluŋar menen jasagan işiŋer sebeptüü. Allaһ pendelerge zaalım emes

[183] Oşol adamdar (yahudiyler): «Paygambar (Muhammad) bizge bir kurmandık soyup, anı (asmandan tüşkön) ot küydürmöyünçö aga ıyman keltirbeşibizdi Allaһ bizge osuyat kılgan» deşet. (O, Muhammad!) Sen alarga: “Menden murun dele silerge paygambarlar dalilderdi jana siler aytkan nerseni da keltirişken. Anda, emne üçün alardı öltürüp saldıŋar, eger çınçıl bolsoŋor?!” dep aytkın

[184] (O, Muhammad!) eger alar seni jalgançıga çıgarışkan bolso, saga çeyin dele dalilder, ıyık jazuular jana (Şariyat ökümdörünön turgan) nurluu kitepterdi alıp kelgen paygambarlar (uşular tarabınan) jalgançıga çıgarılgan

[185] Ar bir jan ölümdü(n daamın) tatuuçu. Albette, siler Kıyamat Künü özüŋördün soop-sıylıgıŋardı toluk-tügöl alasıŋar.” Al emi, kim Tozokton çettetilip, Beyişke kirgizilse — jeŋişke çındap jetiptir. Düynö jaşoosu azgıruuçu paydalardan başka eç nerse emes

[186] (O, momundar!) Albette, siler malıŋarda jana janıŋarda sınalasıŋar. Jana, sözsüz türdö, silerden murda kitep berilgen (yahudiy, hristian j.b.) adamdardan jana muşrikterden köp zaar sözdördü ugasıŋar. Eger (oşondo) sabır kılsaŋar jana takıbaa bolsoŋor, albette, bul ötö uluk işterden

[187] Estegin: Allaһ (ıyık) kitep berilgen koomdordon, al kitepti(n çındıktarın) elderge sözsüz bayan kılıp beresiŋer jana anı(n çındıktarın) jaşırbaysıŋar dep katuu ubada algan ele. Kiyin alar anttarın artına taştap koyuştu jana anı (Toorat menen İnjildegi çındıktardı) arzıbagan baaga satıp jiberişti. (Çındıktın orduna) satıp algan nerseleri kanday jaman

[188] (O, Muhammad!) Jasagan (kıyanat) işteri menen süyünüp, ali jasay elek (jakşı) işteri menen daŋazalanuunu süygön adamdardı azaptan oolak bolot dep eç oylobogun! Alarga jan oorutkan azap bar

[189] Asmandar jana jer mülkü Allaһga taandık. Allaһ bardık nersege Kudurettüü

[190] Albette, asmandar menen jerdin jaratılışında jana tün menen kündün (toktoosuz) almaşıp turuşunda akılduu adamdar üçün (Allaһtın kuduretine dalil boluuçu köptögön) belgiler bar

[191] Turgan, oturgan jana jambaştap jatkan abalında da Allaһtı estep, asmandardın jana jerdin jaratılışın pikir kıla turgan adamdar (Allaһtın uluuluguna kulduk kılıp) “O, bizdin Rabbi! Sen bulardı jön ele jaratkanıŋ jok. Sen (bir nerseni ermek üçün jaratuudan jana bardık kemçildiktüü sıpattardan) Aruusuŋ! Bizdi Tozok azabınan saktay kör!” - deşet

[192] O, Rabbibiz! Sen kimdi Tozokko kirgizseŋ — anı şermende kılganıŋ. Zaalımdarga jardamçılar bolboyt

[193] O, Rabbibiz! Biz bir çakıruuçunun (Muhammaddın) “Rabbiŋerge ıyman keltirgile!” dep, ıymanga çakırıp jatkanın uktuk jana daroo ıyman keltirdik. O, bizdin Rabbi! Künöölörübüzdü keçir jana katalarıbızdı öçür! Bizdi janıbızdı jakşı kişilerdin katarında ala kör

[194] O, Jaratkanıbız! Bizge paygambarlarıŋa ubada kılgan (jeŋiş, Beyiş, düynölük bakıt sıyaktuu) nerseleriŋdi bere kör! Kıyamat künü bizdi şermende kılba! Albette, Sen ubadanı buzuuçu emessiŋ

[195] Alardın Rabbisi dubaların kabıl aldı (jana mınday dedi:) “Albette, Men, erkek je ayal bolobu, silerden eç bir amal kıluuçunun amalın tekke ketirbeym. Birööŋör birööŋördön jaralgansıŋar. Menin jolumda jurttarınan çıgarılgan, hijrat kılgan (köçkön), korduk-zombuluk körgön, soguşkan jana öltürülgön adamdardın (bardık) künöö-kemçildikterin öçürömün jana Allaһ tarabınan berilgen soop iretinde, astınan darıyalar agıp turgan Beyiş baktarına kirgizemin. Allaһtın aldında eŋ jakşı soop-sıylıktar bar”

[196] (O, Muhammad!) Kaapır adamdardın şaarlardı kezip (tekeberlenip, baylıktarına mançırkap) jürüülörü seni alaksıtıp koybosun

[197] (Bulardın baarı) bir az gana paydalar. Kiyin alardın ordu Tozok! Al kanday jaman orun

[198] Rabbisinen korkkondor üçün Allaһ tarabınan sıy-zıyapat türündö, astınan darıyalar agıp turgan Beyiş baktarı bar. Alar anda tübölük kalışat. (Oyu, sözü jana işi) jakşı adamdar üçün Allaһtın aldındagı nerseler jakşı

[199] Albette, kitep eelerinin arasında Allaһka işengen, silerge, tüşürülgön nersege (Kuraanga) da, özdörünö tüşürülgön nerselerge da ıyman keltirgen, Allaһtan korkkon, Allaһtın ayattarın arzıbagan baaga satıp jiberbegen adamdar bar ekeni anık. Alarga da Rabbisinin aldında soop-sıylıktarı bar. Albette, Allaһ tez esepteşüüçü

[200] O, ıyman keltirgender! Sabırduu bolgula, ar dayım sabırduu bolgula jana (çekaralardı korgop, dayım) dayar turgula! Jana Allaһtan korkkula! (Oşondo) jeŋişke jetseŋer ajep emes

[1] O,adamdar! Rabbiŋerden korkkula! Al silerdi bir jandan (Adam-Atadan) jaratıp, andan (anın kabırgasınan) jubayın jaratıp, anan al eköösünön köp ayal-erkekterdi tarattı. Jana Anı(n ısımı) menen biri-biriŋerden nerse suray turgan Allaһtan korkkula jana tuugan-uruktardan (alıstap ketüüdön) abaylagıla. Albette, Allaһ silerdi Közömöldööçü

[2] (O,momundar!) Jetimderge öz maldarın bergile. Ipılas nerseni tazaga almaştırbagıla jana alardın malın öz malıŋarga koşup jebegile. Çınında, al -çoŋ künöö

[3] Eger, jetimderge adilettik kıla albay kaluudun korksoŋor, (alardı jön koyup) özüŋörgö jakkan (başka) ayaldardan eköönü, üçöönü jana törtöönü nikeŋerge ala bergile. Eger adilettik kıla albay kaluudan korksoŋor, anda biröösü (menen) je bolboso, kol astıŋardagı mülküŋör - küŋ ayaldarıŋar (menen çektelgile). Uşul silerdin zulumdukka jol berbeşiŋer üçün eŋ jakın (amal)

[4] Ayaldarga (üylönüp jatkanıŋarda) mahır mülkün içi tardık kılbay (ak peyilden) bergile. Eger silerge mahır mülkünön bir nerseni ak peyilinen, özü ıraazı bolup berse, jey bergile - aş bolsun

[5] (Tüpkülügü jetimderdin muras mülkü bolgon, birok, siler ubaktıluu iştetip turgan) mal-mülküŋördü akılı toluk emesterge karmatpagıla. Al mülktü Allaһ siler (jana jetimder) üçün turmuş tiregi kılıp koydu. Jana al mülktön jetimderdi jedirip-içirip, kiyintkile. Jana alarga şirin söz süylögülö

[6] Jetimderdi nike (balakat) jaşına jetkenge çeyin tekşerip (sınap) körgülö. Eger alardan akılı toluşkandıktı körsöŋör, (bardık) maldarın koluna tapşırgıla jana alar çoŋoyguça şaşılıp, ısırap kılıp jep koybogula! Kim bay bolso, (jetimderdin malın saktap bergeni üçün kızmat akı jeşten) özün tıysın. Al emi, kim kembagal bolso, jakşılık menen (jetimderdi ıraazı kılıp) jesin. Alarga mal-mülkün kaytarıp jatkanda kübölördü koygula. Esepteşüüçülük boyunça Allaһ jetiştüü

[7] Ata-enesi jana jakındarı kaltırgan (muras) nerseden erkekterge ülüş bar. (Oşondoy ele,) Ata-enesi jana jakındar kaltırgan murastan ayaldarga da ülüş bar. Bul muras azbı je köppü, Allaһ parız kılgan ülüş abalında (bölünöt)

[8] Eger muras bölüştürüü(nün üstün) dö (muraskor emes) tuugan-uruktar, jetimder jana jakırlar bolup kalsa, alarga da murastan ırıs-keşik bergile jana alarga şirin sözdördön süylögülö

[9] (Ölümgö bet algan kişinin aldında turgan) adamdar eger artında alsız (murastan kurjalak) perzentterdi kaltırışsa (jana alardın abalınan kabatır boluşsa, demek, ölüp baratkan adamdın perzentterinin abalınan da) kabatır boluşsun. Jana Allaһtan korkup, (ölümgö bet algan kişige) jakşı sözdördü nasaat kılışsın

[10] Çınında, jetimderdin malın zulumduk-kıyanattık menen jegen adamdar kursaktarına ot jegen menen barabar. Alar tez kündö Tozokko taştalat

[11] Allaһ perzentteriŋer jönündö, erkek bala üçün eki kızdın ülüşünçö (muras bölüştürüünü) osuyat kılat. Eger alar (atadan muras aluuçu perzentter) ekiden aşık ayaldar bolso, anda alarga (atası) kaltırgan murastan üçtön eki bölügü, a eger (muraskor) jalgız kız bolso, aga teŋ jarımı tiet. Eger anın (muras kaltıruuçunun) perzenti bar bolso, anda ata-enesinin ar birine, al kaltırgan murastan altıdan bir bölügü tiet.! Eger anın perzenti bolboy, ata-enesi gana muraskor boluşsa, anda apasına üçtön biri (kalganının bardıgı atasına) tiet. Eger anın aga-inileri (je eje-siŋdileri) bolso, anda, apasına altıdan biri, (kalganının baarı atasına) tiet.* (Uşul bölüştürüülör) markum tarabınan aytılgan osuyat-kereezden kiyin je bolboso markumdun karızdarın tölögöndön kiyin gana atkarılat. (Öz akılıŋarga koyso) siler ata-eneŋer menen bala-çakaŋardın kay biri silerge paydaluuraak ekenin bilbeysiŋer. (Oşonduktan muras maselesi) Allaһ tarabınan parız kılıp (dayındalıp, belgilenip) koyuldu. Albette, Allaһ — Bilüüçü, Daanışman

[12] Silerge (ölgön) ayalıŋar kaltırgan nersenin - eger alardın baldarı bolboso - teŋ jarımı tiet. Eger alardın (silerdenbi je başkadanbı, uulbu je kızbı, azbı je köppü, özününbü je uul-kızınınbı) baldarı kalgan bolso, anda, (al kaltırgan) osuyattan kiyin je bolboso anın karızdarı tölönüp bütköndön kiyin silerge ayalıŋar kaltırgan mülktün törttön biri tiet. Jana siler (ölgönüŋördön kiyin) kaltırgan murastan ayaldarıŋarga - eger silerden bala kalbagan bolso - törttön biri tiet. Eger silerden bala kalgan bolso, -silerdin osuyatıŋardan jana karızıŋar tölöngöndön kiyin - ayaldarıŋarga siler kaltırgan murastan segizden biri tiet. Al emi, muras kaltırıp jatkan erkek je ayal (ata-enesi da, bala-çakası da, çoŋ ata-çoŋ enesi da, nebere-çeberesi da jok) jalgız kişi bolso, jana anın (ene taraptan) aga-inisi je eje-siŋdisi bolso, alardın ar birine altıdan bir bölüktön tiet. Emi, alar mından (birden) köp boluşsa, alardın bardıgı üçtön birden şerik boluşat. (Bul bölüştürüü) muraskorlordun eç birine zulum kılınbay aytılgan osuyattan kiyin jana anın karızdarı tölönüp bütköndön kiyin bolot. (Bul silerge) Allah tarabınan osuyat iretinde (aytıldı). Allah — Bilüüçü, (peyili) Jumşak

[13] Uşular Allaһtın çekteri (anı buzbagıla!) Emi, kim Allaһka jana Anın paygambarına moyun sunsa, (Allaһ) anı tübünön darıyalar agıp turgan Beyişterge kirgizet (jana) anda tübölük kalat. Bul — çoŋ jeŋiş

[14] Al emi, kim Allaһka jana paygambarına (kaapır boluu menen toluk) künöö kılsa jana Allaһtın çekterinen çıksa, anı tübölük kala turgan Tozokko kirgizet. Aga kor kıluuçu azap bar

[15] (O, momundar) zayıptarıŋardın arasında buzukuluk (zınaa) kılgandarı bolso, alarga özüŋördön (musulmandardan) tört kübö alıp kelgile. Eger alar (anık dalilder menen) kübölükkö ötsö, alardı ajal alıp ketkenge çeyin je bolboso, Allaһ alarga (bul jazadan başka jazalooçu) jol körsötköngö çeyin üylörgö kamap koygula

[16] Silerden (erkek-ayaldardan) eköö uşunu (zınaanı) jasagan bolso, al eköönü sazayın bergile. Anan eger toobosuna tayanıp oŋolso, alardan jüz burgula (jazanı toktotkula). Albette, Allaһ toobalardı kabıl aluuçu, Meerimdüü

[17] Albette, Allaһtın toobalardı keçirüüsü künöö işti bilbesten jasap alıp, kiyin daroo tooba keltirgen kişilerge arnalgan. Allaһ anday adamdardın toobasın kabıl alat. Allaһ Bilüüçü, Daanışman

[18] Al emi, künöö kılıp jürö berip, kaçan alardan birine ölüm (jazası) kelgende gana “Men emi tooba kıldım!” dey turgan adamdarga jana kaapır boydon ölüp ketüüçülördün toobaları kabıl alınbayt. Anday adamdarga Biz jan oorutkan azaptı dayardap koygonbuz

[19] O,ıyman keltirgender! Siler üçün (ölgön jakınıŋardın nikesinde bolgon) ayaldardı (alar kaalabasa da) majburlap muras-mülk kılıp aluu adal bolboyt. Jana siler (eger ayalıŋardı süyböy kalsaŋar), bergen mahırıŋardın bir bölügün alıp, (silerden ajırap) ketişine toskool bolbogula. Al emi, kaçan bir anık buzuk iş (zınaa) jasaganda gana (mahırıŋardı kayrıp aluu üçün alarga toskoolduk kılsaŋar bolot). Ayaldar menen sılık-sıpaa jaşagıla. Eger alardı jaman körüp kalsaŋar(da katuu tiybegile. Antkeni), Allaһ siler jaman körgön nersede köp jakşılıktardı katıp koygon boluşu mümkün

[20] (O, momundar!) Eger (talagın bergen) ayaldın orduna başkasına üylönüünü kaalasaŋar jana alardın birine (ajıraşıp jatkanıŋarga) ötö köp mal-mülktü! (mahır kılıp) bergen bolsoŋor, al mahırdan eç nerse alıp kalbagıla. Emne, siler anı doomat jana anık künöö (kıluu) menen alasıŋarbı

[21] Kantip anı aluuga batınasıŋar?! Akırı, silerdin biriŋer (erkekter) ekinçiŋerge (ayaldarga) (oşol mahır sebeptüü) jetişti ele go?! Jana (siler ajıraşuunu kaalagan) ayaldar silerden (ömür boyu kamkor boluşuŋar jönündö) katuu ubada algan ele go

[22] Ataŋardın nikesinde bolgon ayaldarga üylönbögülö! Al emi, (İslamdan) murun bolgon bolso, eç nerse emes (al keçirilet). Bul iş buzukuluk, jiyirkeniçtüü jana eŋ jaman jol

[23] Silerge (tömöndögülördün nikesi) aram kılındı: apaŋar (apaŋardın apaları), kızdarıŋar (jana bardık kız nebereŋer), bir tuugan eje-siŋdiŋer, ataŋardın (je çoŋataŋardın) eje-siŋdileri, apaŋardın (je çoŋ eneŋerdin) eje-siŋdileri, aga-iniŋerdin kızdarı, eje-siŋdiŋerdin kızdarı, kökürök sütün bergen emçek apaŋar, emçekteş eje-siŋdiŋer (siler sütün emgen ayaldın sütün emgen kızdar), kayneneŋer, siler jakındık kılgan (kiyinki) ayaldarıŋardın (özü menen alıp kelgen) silerdin tarbiyaŋarda bolgon kızdarı. Eger al (kiyin üylöngön) ayalıŋarga jınıstık jakındık kılbagan bolsoŋor, anda (alardı talak kılgandan kiyin) kızdarına üylönsöŋör - künöö jok. Jana öz beliŋerden jaralgan uuluŋardın ayaldarı(na üylönüüŋör) jana bir tuugan eje-siŋdini bir ubakta öz nikeŋerge koşup alışıŋar (silerge aram kılındı)!. Al emi, (islamdan) murun bolgon bolso, anda eç nerse emes (keçirilet). Albette, Allaһ Keçirimdüü, Meerimdüü

[24] Dagı küyöösü bar ayaldar(ga üylönüü aram). Al emi kol astıŋardagı küŋ ayaldarga jakındık kıluuŋar aram emes.? Allaһtın kitebin(in ökümdörün) bekem karmagıla. Uşul aytılgandardan başka (ayaldardın) bardıgına, mal-düynöŋördön (mahır kılıp) berüü menen, taza bolup, buzuktuk kılbay üylönüüŋör siler üçün adal kılındı. Emi, al ayaldardan kimisine (nike menen) jakındık kıluuçu bolsoŋor, parız kılıngan akısın (mahırın) bergile. Mahır belgilengenden kiyin öz ara kelişip aluuŋarda (küyöösü belgilengenden köbüröök berse je bolboso, ayal belgilengenden bir bölügün je baarın keçip jiberse) siler üçün künöö jok. Albette, Allaһ Bilüüçü, Daanışman

[25] Jana silerden kimiŋer azat, ıymanduu ayaldarga üylönüü üçün mümkünçülük tappasa, anda kol astıŋardagı ıymanduu küŋ ayaldardan (birden törtkö çeyin) üylönö bersin. Allaһ silerdin ıymanıŋardı(n darajasın) jakşı Bilüüçü. Biri-biriŋerden (taragansıŋar) Alardan (küŋ ayaldardan) ıybaluu, zınaa kılbagan jana jaşıruun köŋüldöş tutpagan ayaldarga kojoyundarının uruksatı menen üylönö bergile jana mahırların jakşılap tölögülö. Eger (erge tiyip,) başı baylangandan kiyin zınaa kılışsa, alarga azat ayaldarga berilgen jazanın jarımı berilet. Bul (küŋdörgö uruksat berüü) silerdin araŋardan boydokçuluk azabına çıday albagandar üçün. Al emi, (azat ayaldın mahırına kuduretiŋer jetkenge çeyin) sabır kılsaŋar özüŋörgö jakşı. Allaһ Keçirimdüü, Meerimdüü

[26] Allaһ silerge (bardık adal-aram maselelerdi) bayan kılıp berüünü jana silerdi murun ötkön (salih-taza) adamdardın joluna salıp, toobaŋardı kabıl aluunu kaalayt. Allaһ — Bilüüçü, Daanışman

[27] Allaһ silerdin (bakıt-taalayga jetkize turgan) toobaŋardı kabıl aluunu kaalayt. Al emi, kumar-ışkının artınan tüşkön adamdar bolso, ekinçi kaytkıs bolup (Ak Joldon) burulup ketişiŋerdi kaalayt

[28] Allaһ silerden (oor turmuştu) jeŋildetüünü kaalayt. (Antkeni,) insan alsız jaratılgan

[29] O,ıyman keltirgender! Biri-biriŋerdin mal-mülküŋördü (baskınçılık, uuruluk, kumar oynoo, sütkorluk, j.b.u.s.) aram joldor menen jebegile. Öz ara ıraazıçılıgıŋar menen bolgon (adal) sooda menen jegile. Biri-biriŋerdi (je ar kim özün-özü) öltürbögülö. Albette, Allaһ silerge Meerimdüü

[30] Kim uşulardı ataylap jana kıyanattık menen jasasa, anı Biz jakında Tozokko taştaybız. Bul nerse Allaһka jeŋil

[31] Eger tıyuu salıngan çoŋ künöölördön saktansaŋar (jana parız ibadattardı üzböy jasap jürsöŋör) Biz silerdin (bardık) künööŋördü öçüröbüz jana Uluk Orunga - Beyişke kirgizebiz

[32] Allaһ birööŋördü birööŋördön emne menen abzel-jogoru kılıp koygon bolso, oşonu siler (köralbastık menen) eŋsebegile! Erkekterge öz emgek-kesipterinen nasip bar. (Oşondoy ele,) ayaldar üçün da öz emgek-kesipterinen nasip bar. (Bardık diniy-düynölük işiŋerde) Allaһtın paziletin suragıla. Albette, Allaһ bardık nerselerdi Bilüüçü

[33] Ar bir adam üçün ata-ene jana jakındarı kaltırgan uruk-tuugandardan jana siler menen ant-kelişim tüzgön adamdardan turgan dos-jardamçılardı jaratıp koyduk. Emi alarga öz ülüştörün bergile.! Albette, Allaһ bardıgına Kübö

[34] Erkekter ayaldardın üstünön başkaruuçu. Bul — Allaһ birin ekinçisinen (küç-kubatta, akılda, sabırda) abzel-jogoru kılganı jana öz (emgegi menen tapkan) mal-mülktörünön (ayalın, üy-bülösün) karjılaganı sebeptüü. Emi, Allaһtın ökümdörünö toluk moyun sunuuçu jana Allaһ saktaganı sebeptüü, küyöösü jok mezgilderde özün (aramdan jana küyöösünün mülkün kıyanat-uuruluktan) saktooçu ayaldar - jakşı ayaldar. Siler beybaştıgınan korkkon ayalıŋarga (obolu eŋ jakşı sözdör menen) nasaat aytkıla. Anan (nasaat payda berbese, katuu süylöböy) töşöktö jalgız kaltırgıla jana (uşunu menen da oŋolboso, kataaldık kılbay) urgula. Eger silerge baş iyip kalsa, alarga karşı başka jol izdebegile.”° Albette, Allaһ eŋ Uluk, eŋ Jogoru

[35] Eger erdi-katındın arasında jaraka ketüüsünön korksoŋor, erdin jakındarınan bir öküm kıluuçunu jana katındın jakındarınan da bir öküm kıluuçunu (maseleni çeçüü üçün) jibergile. Eger al eki öküm kıluuçu jaraşıtıruunu kaalasa, Allaһ jubaylardın arasına tınçtık-ıntımaktı salat. Albette, Allaһ (bardıgın) Bilüüçü, Kabardar

[36] Jana Allaһka ibadat kılgıla (Anın bardık ökümdörünö moyun sungula) jana Aga eç nerseni şerik kılbagıla. Ata-eneŋerge, tuugan-uruguŋarga, jetimderge, miskin-jakırlarga, tuugançılıgı bar koşunaŋarga, bötön koşunaŋarga, janıŋardagı joldoşuŋarga, musapır-karıptarga jana kol astıŋardagı adamdarga (jana aybandarga da) jakşılık kılgıla. Çınında, Allaһ tekeber, maktançaak adamdardı süyböyt

[37] Alar özdörü da saraŋdık kılışat, adamdardı da saraŋdıkka buyuruşat jana Allaһ Öz paziletinen bergen neemattardı (adamdardan) jaşırat. Biz kaapırlarga kor kıluuçu azaptı dayardap koyduk

[38] Mal-düynölörün riya (adamdarga körünüü, atagı çıguu) üçün sadaka-ehsan kılgan jana özdörü Allaһka da, Akıretke da işenbey turgan adamdardı dagı (Allaһ süyböyt). Şaytan kimdin jakın dosu bolso, al eŋ jaman dos

[39] Eger Allaһka, Akıret kününö ıyman keltirip, Allaһ alarga ırıskı kılıp bergen nerselerden (riya koşpoy) sadaka kılsa alarga kaydan zıyan bolmok ele?! Allaһ alardı Bilüüçü

[40] Albette, Allaһ eç kimge çaŋdın bürtügünün salmagınça da zulum kılbayt. Eger (pendenin işi çaŋdın bürtügünçölük) jakşılık bolso, anı köböytöt jana Özünün dargöyünön çoŋ soop beret

[41] (O, Muhammad!) bir kezde (Kıyamatta) Biz ar bir ümmöttön bir kübönü (alardın paygambarların) keltirsek jana seni tigi (kaapır) adamdarga karşı kübögö tartsak abal kanday bolot

[42] Al Kündö paygambarga kayaşa aytıp, kaapır bolgondor jer alardı kömüp, tegiz bolup kaluusun eŋseşet. Birok, Allaһtan eç bir sözdü jaşıra alışpayt

[43] O, ıyman keltirgender! Emne süylöp jatkanıŋardı bile turgan bolmoyunça (soolukmayınça) mas abalda namazga jakındaşpagıla. «Jünüb» abalda dagı gusul kılmayınça (büt denege suu jetkirip juunmayınça) namazga jakındaşpagıla.! (Meçitti aralap) ötüp jürüüçülör gana (kusul kılbay ötsö bolot.) Eger oorup kalsaŋar je saparda bolsoŋor je silerden birööŋör ajatkanadan çıksa je bolboso, ayaldardı karmalasaŋar jana (daarat alganga) suu tappay kalsaŋar taza jer kırtışına tayammum kılıp (alakanıŋardı urup) betiŋerdi jana koluŋardı sılagıla. Albette, Allaһ Keçirimdüü jana künöölördön ötüüçü

[44] (O, Muhammad!) Kitepten (Toorattan) nasibi bar adamdardı körböysüŋbü, (aram, künöö işterge mal-düynö sarp kıluu menen) adaşuuçuluktu satıp alışuuda jana senin (ak) joldon adaşuuŋdu da kaalaşuuda

[45] Allaһ silerdin duşmanıŋardı jakşıraak bilet jana Allaһtın Özü jetiştüü başçı, Allaһtın Özü jetiştüü jardamçı

[46] Yahudiylerden kee biröölörü (Toorattagı Muhammad paygabar jönündögü) sözdördü öz maanisinen başka maanige burmalaşat jana (seni menen süylöşköndö) dinge sokku uruşup, tilderin burmalaşıp: “Uktuk jana künöö kıldık”, “Bizdi ukpasaŋ da ugasıŋ” jana “Raina”! deşet. Eger alar (sözdü burmalabay!) “Uktuk jana moyun sunduk”, “Bizdi ukçu?”, jana “Unzurna” (bizge karaçı?) dep aytkanda özdörünö jakşı jana tuuraraak bolmok. Birok, Allaһ alarga kaapırçılıgı sebeptüü kargış jaadırgan. Emi, bir az gana bölügünön başkası ıyman keltirişpeyt

[47] O, kitep berilgen adamdar! Betiŋerden buzup, artına kayrıp taştay elekte, je bolboso, alardı (silerdin araŋardagı buzukulardı) “altınçı kün eelerin” kargaganıbız sıyaktuu kargap sala elekte, özüŋördögü (Toorat, İnjil kabarların) tastıktooçu kılıp Biz jibergen nersege (Kuraanga) ıyman keltirgile! Allaһtın buyrugu daroo atkarıluuçu

[48] Albette, Allaһ Özünö bir nerseni şerik kılınuusun keçirbeyt. Mından başka künöölördü kaalagan pendesi üçün keçiret. Kim Allaһka şirk keltirgen bolso, al ötö çoŋ künöö oylop taaptır

[49] (O, Muhammad!) özdörün aktagan adamdarga karabaysıŋbı?! Teskerisinçe, Allaһ, Özü kaalagan pendesin aktap alat jana alarga (danekti orogon) çel kabıkçalık da zulum kılınbayt

[50] Karaçı, alar Allaһka kanday gana jalgandardı oylop taap jatışat. Anık künöö boluuga uşunun özü jetiştüü

[51] Kitepten nasip-ülüş berilgen adamdarga karabaysıŋbı: Alar “jibt” jana “taagut(tar) ga”? sıyınıp jatışat jana kaapırlar jönündö (alarga jagımpozduk kılıp, ıymandı jek körüp): “Oşolor momundarga karaganda tuuraraak joldo” dep jatışat

[52] Alardı Allaһ Öz ırayımınan kuugan. Allaһ kimdi Öz ırayımınan ajıratkan bolso, aga eç bir jardamçı taba albaysıŋ

[53] Je alardın kolunda mülk-biylik bar beken?! Bolgon kündö dele (jetken zıkımdıgınan ulam) adamdarga kıpınday nerseni da ıraa körüşmök emes

[54] Je bolboso, adamdarga (musulmandarga) Allaһ bergen pazilet-artıkçılıktı körö albay jatışabı. Biz İbrahimdın üy-bülösünö Kitep, Daanışmandık (paygambarçılık) jana çoŋ mülk - biylik bergenbiz

[55] Alardın (kitep eelerinin) arasında ıyman keltirgenderi da bar, (köralbastık menen adamdardı) andan toskondor da bar. Alarga küydürüüçü Tozok jetiştüü

[56] Bizdin ayattarıbızga kaapır bolgon adamdardı, jakında Tozokko taştaybız. Ar kaçan terileri bışıp (azaptı sezbey) kalganda, azaptın “daamın” sezişi üçün alardı (n terilerin) başka terige almaştırabız. Albette, Allaһ (ar kanday işke) Kudurettüü jana Daanışman

[57] Al emi, ıyman keltirip, jakşı amal (sooptuu iş) kılgandardı bolso, jakında astınan darıyalar agıp turgan jana anda tübölük kala turgan beyişterge kirgizebiz. Anda alarga (kulk-münözü) taza-pakiza jubaylar bar. Biz alardı eŋ kölökölüü Beyişterge kirgizebiz

[58] (O, momundar!) Allaһ silerdi amanattardı öz eelerine kaytaruuga buyurat. Jana eger adamdardın arasında öküm kıluuçu bolup kalsaŋar, (Allaһ körgözgöndöy) adilettik menen öküm çıgaruuga buyurat. Albette, Allaһ, silerge eŋ jakşı nerselerdi nasaat kıldı. Çınında, Allaһ Uguuçu, Körüüçü

[59] O, ıyman keltirgender! Allaһka, paygambarga jana özüŋördön (musulmandardan) bolgon iş başçıŋarga moyun sungula. Kaysıl bir maselede talaşıp kalsaŋar, eger Allaһka jana Akıret kününö işenüüçü bolsoŋor al maseleni Allaһka jana paygambarga kaytargıla. Uşul (siler üçün) jakşı jana eŋ abzel çeçim (bolup sanalat)

[60] (O, Muhammad!) Biz saga tüşürgön nersege (Kuraanga) jana senden murda tüşürgön nerselerge “ıyman keltirdik” dep oylogon adamdardı karabaysıŋbı?! Alar Taaguttan öküm suroonu kaalap jatışat. Alar aga kaapır boluuga buyurulgan ele go?! Şaytan alardı (çındıktan) alıs-alıs adaştırıp ketüünü samayt

[61] Eger alarga “Allaһ tüşürgön nersege (Kuraanga) jana Paygambarga (Sünnötkö) kelgile” dep aytılçu bolso, al munaafıktardın senden çeçkindüü türdö kayrılıp baratkanın körösüŋ

[62] Emi, alarga, jasagan oşol künöölörü sebeptüü (Allaһ tarabınan) bir kaygı jetken soŋ, saga kelip: “Kuday akı, biz bul işibiz menen jakşılıktı jana oŋdoonu gana kaalaganbız” - dep (aktanıp) ant içişkenderi emnesi

[63] (Birok), Allaһ alardın jüröktöründö bolgon (ıpılas) nerseni bilet. Alarga (jasagan işterine) köŋül burbay ele koy. Jana alardın özdörünö (adaşkandıktarın) jetkire süylöp, (Allaһtın ökümdörünün abzeldigi jönündö) nasaat ayt

[64] Biz ar bir paygambardı, Allaһtın uruksatı menen aga moyun sunuluşu üçün jiberdik. Egerde alar (taagutka öküm surap baruu menen) özdörünö zulum kılıp algan kezde (jalgandan ant içpey,) saga kelip, Allaһtan keçirim suraşsa jana paygambar dagı alardın künöösün keçirüüsün surap Allaһka duba kılganda, Allaһtı, toobalardı kabıl kıluuçu, Meerimdüü abalda tabışat ele

[65] Jok, Rabbiŋe ant, alar kaçan öz ara jaŋjaldarın jöngö saluu üçün seni akim-ökümdar kılmayınça, kiyin oşol sen çıgargan ökümgö jüröktöründö naraazılık kalbay, toluk moyun sunmayınça ıymanduu bolo alışpayt

[66] Eger Biz alarga (pendelerge): “Özüŋördü öltürgülö” je bolboso “Jurtuŋardı taştap çıkkıla” dep, (uşul işterdi) parız kılganıbızda, anı bir uuç (ıymanı küçtüü) adamdardan başkaları atkarbayt ele. Eger alar aytılgan nerseni atkarışsa özdörünö jakşı bolmok, jana (ıymandarı) dagı bekemireek bolmok

[67] Anda Biz alarga Öz aldıbızdan uluu soop bermekpiz

[68] jana alardı Tuura Jolgo bagıttap koymokpuz

[69] Kimde-kim Allaһka jana paygambarga moyun sunsa, oşolor gana (Beyiştin eŋ jogorku darajasında) paygambarlar, çınıgı ıymanduular, şeyitter jana salihin (eŋ taza ıymanduu) adamdardan turgan Allaһ sıylagan kişiler menen birge bolot. Alar -eŋ sonun şerikter

[70] Bul- Allaһtın pazileti. (Kim köbüröök soopko ee bolgonun) bilüü jaatınan Allaһ jetiştüü

[71] O,ıyman keltirgender! (Duşmandardın küçünön, ayla-amalınan) saktık çaraların körgülö! Jana (Soguş baştalıp kalsa) top-topko bölünüp, je bolboso (şartka karap) bardıgıŋar çoguu çıkkıla

[72] Albette, silerdin araŋarda (korkoktugunan, ıymanı alsızdıgınan ulam, jihaddan) ketençiktegender da bar. Eger (soguşta) silerge kaygı jetip (jeŋilip, kee birööŋör ölüp) kalsa, alar: “Allaһ meni, alar menen şeyit bolup ketpegenim menen sıyladı” - deşet

[73] Egerde silerge Allaһtın pazileti (jeŋiş) jetip kalsa, degi ele, (murda) siler menen anın arasında dostuk bolbogondoy (silerdi taanıbaganday): “O, kana emi, men da alar menen birge bolup kalsam, uluk jeŋişke (jana çoŋ oljolorgo) jetmek ekenmin”-deşet

[74] Allaһtın jolunda, bul (oposuz) düynönün orduna (tübölük) Akıretti satıp ala turgandar soguşsun! Kimde-kim Allaһtın jolunda soguşup, öltürülsö je jeŋip çıksa, Biz aga jakında çoŋ sooptor berebiz

[75] (O, musulmandar!) Silerge emne boldu? Allaһtın jolunda jana (duşmandın zulumunan) beçara bolup (aylasız abalda) kalgan erkekter, ayaldar jana böböktördün ( azattıgı) jolunda soguşpay jatasıŋar?! Alar: “O, Rabbi! Bizdi mına bul elderi (kojoyunu) zaalım bolgon şaardan (aman-esen) çıgarıp jiber! Jana bizge Özüŋdün aldıŋdan bir (kutkaruuçu) dostu jana jardamçını jiber?!” - dep zar kakşap jatışat go

[76] Iymanduu adamdar Allaһtın jolunda soguşuşat. Kaapır adamdar taaguttun (şaytandın) jolunda soguşuşat. Siler (o, momundar) şaytandın tarapkerlerine karşı soguşkula. Albette, şaytandın aylası (ar kaçan) alsız

[77] (O, Muhammad!) Tigi kişilerdi(n korkoktugun) karabaysıŋbı? Alarga (Makkada) “Soguştan koluŋardı tıygıla, namazıŋardı okup, zeketti berip (tınç) jürgülö” - dep aytılganda (“Bul ökümgö koşumça jihad kıluuga da buyruk bolso eken. Allaһtın duşmandarınan bir öçübüzdü alsak eken” dep, jihaddı sagınıp jürüşkön. Kiyin) alarga (muşrikterge karşı) soguş parız kılıngan kezde, kapıstan alardın arasındagı bir jamaat, adamdardan (muşrikterden) Allaһtan korkkondoy jana andan da katuurak korkup ketişti jana: “O, Rabbibiz! Emnege soguştu parız kıldıŋ eken? Bizge (soguştu) jakınkı möönöttörgö çeyin keçiktire tursaŋ bolboyt bele?” - deşti. Sen alarga: “Düynö paydaları az gana. Takıba kişiler üçün Akıret jakşı jana silerge (al jerde) danektin çel kabıgınça da zulumduk kılınbayt” - dep aytkın

[78] Kay jerde bolsoŋor da ölüm silerdi taap alat. Jadagalsa (dubaldarı) bekemdelgen saraylarda bolsoŋor da. Eger (soguşta) silerge jakşılık jetse (janagı akılı çolok, ıymanı küçsüzdör) “Bul -Allaһtan deşet. Al emi, eger jamandık jetse (kaapırlar sıyaktuu ırım-jırım kılıp): “Bul - senden” deşet. Sen alarga: “Bardıgı Allaһtan” - dep aytkın. Bul adamdarga emne bolgon, eç bir sözdü tuura tüşünüşpöyt

[79] Saga kanday gana (diniy je düynölük) jakşılık jetse -al Allaһtan. Jana saga emne jamandık jetse - bul özüŋdön. (O, Muhammad!) Biz seni adamdarga (uşul nerselerdi jetkirsin dep) elçi kılıp jiberdik. Allaһ jetiştüü Kübö

[80] Kim paygambarga moyun sunsa, demek Allaһka moyun sunuptur. Kim moyun sunbay koyso (özünö zıyan kılat). Biz seni alarga karoolçu kılıp jibergen emespiz

[81] (Senin aldıŋda) “Moyun sunduk” deşet. Al emi senden çıgaarı menen, alardan bir taypaları (tünü menen «aynıp») saga aytkandarının teskerisine kelişip alışat. Allaһ alardın (tünkü) süylöşüülörün jazıp koyot. Sen alardan jüz burup, Allaһka gana tayangın! Allaһ jetiştüü tayanıç

[82] Alar Kuraandı tereŋ pikir menen okuşpaybı?!? Eger Kuraan Allaһtan başkanın aldınan bolso, andan köp karama-karşılıktardı tabışat ele

[83] Eger alarga tınçtık je korkunuç jönündö bir kabar jetip kalsa anı daroo jayıltıp jiberişet. Eger (jayıltuuga şaşılbay, obolu) paygambarga jana özdörünön bolgon başçılarga alıp barışsa, kabardı bilüügö kızıkkandar oşolordon (paygambardan je başçılardan) bilip alışmak.! Eger silerge Allaһtın pazileti jana ırayımı bolbogondo, azganaŋardan başka baarıŋar şaytandı eerçip kalmaksıŋar

[84] (O, Muhammad!) Allaһtın jolunda (obolu) özüŋ soguşkunuŋ. Eç kimdi emes, özüŋdü gana soguşka buyur jana momundardı bolso, şıktandır. Oşondo Allaһ (çeçkindüü soguştuk araketiŋer sebeptüü) kaapırlardın kubatın (silerden) arıltıp koyso ajep emes. Allaһtın kubatı küçtüü, azabı katuu

[85] Kim jakşı tarapka jardam berse, aga oşol jakşılıktan ülüş-nasip tiet. Kim jaman tarapka jardam berse aga oşol jamandıktan ülüş-nasip tiet. Allaһ bardık nersege Közömölçü

[86] Silerge kaçan salam (je salam sıyaktuu söz je işaarat) berilse, andan da jakşıraak je bolboso özündöy kılıp kaytargıla. Çınında, Allaһ bardık nerseni Eseptööçü

[87] Eç bir ilah jok, bir gana (zatında, sıpatında, peyilinde, ısımında eç kimge okşobogon) Allaһ gana bar. Al silerdi anda şek bolbogon Kıyamat Kün üçün (ar bir adamga öz işterine jaraşa sıylık je jaza berüü üçün) çogultat. Allaһtan tuuraraak süylögön eç kim jok

[88] Emne üçün siler munafıktar jönündö ekige bölünösüŋör?? Allaһ alardı jasagan işteri sebeptüü (kaapırçılıkka) kaytardı go! Siler Allaһ adaştırgan kişilerdi Tuura Jolgo saluunu kaalaysıŋarbı? Kimdi Allaһ adaştırgan bolso, sen aga (tuura) jol taba albaysıŋ

[89] Alar özdörü kaapır bolgonu sıyaktuu silerdin da kaapır bolup kalışıŋardı eŋseşet. Alardı Allaһtın jolunda hijrat kılmayınça dos tutpagıla. Eger (hijrat kıluudan) baş tartışsa, alardı tapkan jeriŋerde karmap, öltürgülö. Alardı dos da jardamçı da kılbagıla

[90] Al emi, (tömöndögü) kişilerdi öltürbögülö: siler menen aralarında (tınçtık) kelişimi bar bolgon koomdorgo koşulup alsa. Je, silerge jana öz (kaapır) koomuna karşı soguşuudan jürögü bezildep, silerdin aldıŋarga kelişse. Eger Allaһ kaalasa alardı silerden jogoru kılıp, silerge karşı soguşuşkan boloor ele. Emi, eger silerge katılbay, soguş açpay, tınçtıktı sunuştap jürüşsö, alarga karşı çıguuŋarga Allaһ siler üçün jol berbeyt

[91] Siler (munafıktardan) başka taypaların silerden da, (kaapır) koomdorunan da sak bolgon abalda tabasıŋar. Kaçan alar fitna-buzukulukka kaytarılsa, aga çumkup ketişet. Eger alar silerden alıstabasa, tınçtıktı sunuştabasa jana silerden kolun tıybasa, anda alardı karmap, tapkan jeriŋerde öltürgülö! Biz silerge anday adamdardın üstünön biylik berdik

[92] Momun adam momun adamdı - adaşıp gana öltürüp albasa -(ataylap) öltürüşü mümkün emes. Kimde-kim (al jaşpı, karıbı, ayalbı, erkekpi, kaapırbı, momunbu je başkabı) bir momundu adaşıp (kataçılıktan ulam) öltürüp koyso, (bul künöösün öçürüü üçün) bir momun kuldu azat kılat jana (buga koşumça) markumdun muraskorloruna diya (kun akısın) tölöyt. Al emi, (sööktün eeleri) keçirip jiberse (diya tölöböyt). Eger ölgön adam silerge duşman koomdon, birok momun bolso, (diya tölöböy) bir momun kuldu azat kılat. Eger ölgön adam, siler menen tınçtık kelişimin tüzgön koomdon bolso, ölgöndün üy-bülösünö diya tölöö menen birge bir momun kuldu da azat kılat. Al emi kim (kul azat kılganga je diya tölögöngö mümkünçülük) tappasa, Allaһ tarabınan toobası kabıl alınışı üçün eki ay üzgültüksüz orozo karmayt. Allaһ Bilüüçü, Daanışman

[93] Kim momun adamdı ataylap öltürsö, anın jazası tübölük tozok! Aga Allaһtın kaarı jana kargışı jaayt! Allaһ aga çoŋ azaptı dayardap koygon

[94] O, ıyman keltirgender! Eger Allaһtın jolunda (jihadga) jönösöŋör, (kimdin kim ekenin) anık bilip algıla. (Korkkonunan je urmattaganınan ulam) silerge salam bergen adamga, düynö jaşoosunun (arzıbagan) nerselerin kaalap: “Sen ıymanduu emessiŋ!”-debegile. Allaһtın aldında köp oljolor bar. Murun özüŋör oşondoy eleŋer. Kiyin Allaһ silerdi ardaktuu kıldı. Emi, (işiŋerdi) anık bilip jürgülö! Albette, Allaһ silerdin bardık işiŋerden Kabardar

[95] Biröögö zıyanı tiybegen abalda (jihadga çıkpay) üyündö oturgan momundar menen, Allaһtın jolunda maldarı jana jandarı menen jihadka çıkkan momundar teŋ bolo albayt. Allaһ maldarı, jandarı menen jihad kıluuçulardın darajasın üyündö oturgandardan jogoru kıldı. Birok, Allaһ bardıgına jakşılıktı (Beyişti) ubada berdi. Allaһ jihadga çıkkandardı üydö oturgandardan uluk sooptor menen abzel kılgan

[96] (Al uluk sooptor—) Özünön berilçü jogorku darajalar, keçirim jana ırayım. Allaһ Keçirimdüü, Meerimdüü

[97] (Sebepsiz hijrat parızın atkarbay koyuu menen) özdörünö zulum kılgan adamdarga, alardın janın aluu mezgilinde perişteler: “Kanday abalda jaşadıŋar?” (emnege hijrat kılbadıŋar?) degende alar (jalgandan): “Biz (bul) jerde alsız (beçara) bolçubuz»-deşet. Anda perişteler: “Allaһtın jeri keŋ emes bele?! (Kaalagan jeriŋerge) hijrat kılsaŋar bolmok?!” - deşet. Anday adamdardın baraar jeri — tozok! Al kanday jaman orun

[98] Al emi, (hijrat kıluuga) eç kanday amal-çara tappagan ayal, erkek jana baldardan turgan alsız-beçaralardı

[99] Allaһ balkim keçireer.! Allaһ Keçirimdüü, künöölördön ötüüçü

[100] Kim Allaһ jolunda hijrat kılsa, jer jüzünön köptögön ıŋgayluu başpaanekterdi jana bardarçılıktı tabat. Kim üyünön Allaһ jana paygambarının jolunda hijrat kılıp çıksa jana andan kiyin anı (joldo) ölüm tapsa, anın soop-sıylıgın Allaһ (Taala, jetip bargan adamdın soobunday) beret. Allaһ -Keçirimdüü, Meerimdüü

[101] (O, momundar) eger jer jüzündö sapar kılsaŋar, (jana) silerge duşmandın zıyan jetkirüüsünön korksoŋor, namazıŋardan (bir bölügün) kıskartıp okuşuŋarda silerge künöö jok.? Albette, kaapırlar silerge anık duşman

[102] (O, Muhammad!) Eger sen alardın (sahaabalardın) arasında (imam bolup) namaz okuçu bolsoŋ, sen menen birge bolgon alardın bir tobu (karooldo) tursun jana kuraldarın alıp alışsın. Sajda kılıp (namaz okup) bütköndö arkaŋarga ötüp (korgop) turuşsun. Anan namaz okuy elek başka top kelip, seni menen namaz okuşsun. Birok, etiyattıktarın jana kural-jaraktarın alıp alışsın. Eger siler kuralıŋar menen kerek-jaraktarıŋardan beykapar kalsaŋar kaapırlar silerge kapıstan kol saluunu samap turuşat. Eger silerge jamgırdın kesepeti jetse je ooruluu bolsoŋor, anda kuralıŋardı (jerge) koysoŋor künöö emes. Birok, abaylagıla. Çınında, Allaһ kaapırlarga kordooçu azaptı dayardap koygon

[103] Al emi, namazdı okup bütkönüŋördön kiyin, turgan, oturgan jana jambaştap jatkan (bardık) ubaktıŋarda Allaһtı zikir kılgıla. Eger (soguştan) tınç bolgonuŋarda namazdı toluk okugula. Albette, namaz momun adamdar üçün öz ubaktısında okuluuçu parız boldu

[104] (Duşman) koomdun artınan saya tüşüüdön talıkpagıla. Eger siler azap çekken bolsoŋor, alar dele siler sıyaktuu azap çegişti. (Ekinçiden) siler Allaһtan, alar ümüt kılbagan nerseni (Beyişti) ümüt kılıp jatasıŋar. Allaһ Bilüüçü, Daanışman

[105] (O, Muhammad!) Biz saga kitepti (Kuraandı) akıykat menen (buzulbay turgan jana bardık kabarları çındık bolgon abalda) adamdar arasında Allaһ körgözgön jol menen öküm kılışıŋ üçün tüşürdük. Jana sen kıyanatçıga tarapker bolbogun

[106] (Eger senden kata ketken bolso) Allaһtan keçirim sura. Albette, Allaһ Keçirimdüü, Meerimdüü

[107] Sen özdörünö kıyanat (zulum) kılgan (kılmışker) adamdardın tarabında turup talaşpa. Allaһ künöö - kıyanattı köp jasagan adamdardı süyböyt

[108] (Künöö, kıyanattı köp jasagandar künöö - kılmıştarın) adamdardan jaşıra alışat, a birok Allaһtan jaşıra alışpayt. Çınında, alar tündösü jaşınıp alıp, Allaһka jakpagan sözdördü oylonup jatkanda da Allaһ (Özünün ilimi menen) alardın janında bolot. Allaһ alardın bardık işterin Orop aluuçu

[109] O, siler (kıyanatçılarga aktooçu bolgondor!) Bul düynö jaşoosunda go, alardı aktap talaştıŋar. Al emi, Kıyamat Künü alardı aktap Allaһ menen kim talaşa alat?! Je bolboso, kim alarga tayanıç bolo alat

[110] Jana kim bir jaman (künöö) iş kılsa je özünö zulumduk kılıp alsa, kiyin (artınan) Allaһtan keçirim surasa, Allaһtı Keçirimdüü, Meerimdüü ekenin tabat

[111] Kim bir künöö iş jasasa (anın jazası) özünö. Allaһ - Bilüüçü, Daanışman

[112] Kimde kim bir çoŋ künöö je başka kılmış işin jasap, kiyin anı beykünöö adamga töŋkösö, al öz moynuna doomat jana çoŋ künöönü ilip alıptır

[113] (O, Muhammad!) eger saga Allaһtın pazileti jana ırayımı bolbogondo alardan (kıyanatçılardan) bir taypa seni adaştıruuga jan üröp kalışkan ele. Birok, alar (seni emes) özdörün gana adaştırışat jana saga eç kanday zıyan jetkire alışpayt. Allaһ saga (bardık nerselerdin bayan-ilimin öz içine kamtıgan) kitep - Kuraandı jana Sünnöttü tüşürüp, bilbegen nerseleriŋdi bilgizdi. Allaһtın saga (bergen) pazileti uluk

[114] Alardın (kıyanatçılardın) köp oturuş-çoguluştarında jakşılık jok. Al emi, sadakaga, jakşı ürp-adatka buyurgan je adamdardın arasın oŋdoo üçün (çogulgan adamdardın oturuştarında jakşılık bolot). Jana kim uşunu (atalgan jakşılıktardı) Allaһtın ıraazıçılıgın tilegen abalda jasasa, al adamga jakında uluu soop berebiz

[115] Jana kimde - kim, özünö Tuura Jol anık bolgondon kiyin, paygambarga (anın ökümünö) karşılık kılsa jana momundardın jolunan başka jolgo eerçise, anı tandagan jolunda jön koyobuz. Jana anı Tozokko jetkirebiz. Al kanday jaman jay

[116] Albette, Allaһ (ibadatta jana işenimde) Özünö şerik koşuluusun keçirbeyt. Mından başkasın Özü kaalagan pendesi üçün keçiret. Kim Allaһka şirk keltirgen bolso, demek al katuu adaşıptır

[117] Alar Allaһtan başka, ayal jınısındagılarga duba kılışat! jana özünün sözünön baş tartuuçu şaytanga duba kılışat

[118] Allaһ aga (şaytanga) naalat-kargış jaadırganda al aytkan: “Men Senin pendeleriŋdin arasınan tiyiştüü nasibimdi alaarmın

[119] Jana alardı joldon adaştırıp, kuru kıyaldardı jüröktörünö salaarmın. Jana alar menin buyrugum menen maldarının kulaktarın kesişet?” jana menin gana buyrugum menen Allaһtın jaratkanın özgörtüşöt!” Kim Allaһtı koyup, şaytandı dos - başçı kılıp alsa, al anık zıyandın zıyanına tüşüptür

[120] (Şaytan) alarga ubadalardı beret, jüröktörünö kuru kıyaldardı salat. Şaytan alarga jalgandan başka ubada berbeyt

[121] Oşolordun (şaytanga eerçigen-derdin) jayı Tozok! Alar özdörün andan kutkaruuçunu tappay (al jerde tübölük) kalışat

[122] Al emi, (Allaһka, periştelerge, kitepterge, paygambarlarga, Akıret kününö, tagdırdın jakşı-jamanı Allaһtan boluşuna) ıyman keltirgen jana (oşol ıymandan jaralgan) soop işterdi jasay turgan adamdardı Biz anda tübölük kaluuçu, astınan darıyalar agıp turuuçu beyişterge kirgizebiz. Bul — Allaһtın akıykat ubadası. Eç kimdin sözü Allaһtın sözündöy çın emes

[123] (Tozokton kutuluu) silerdin da, kitep eelerinin da kuru kıyaldarı menen ele bolo kalbayt. Al emi, kim (kanday) künöö iş jasasa, oşonun gana jazasın alat. Jana (jaza berilçü mezgilde) özünö Allaһtan başka dos-jardamçı tappay kalat

[124] Erkekpi je ayalbı, kimde-kim jakşı işterdi jasasa jana al ıymanduu bolso, (jasagan işterinin) kıpındayına da zulum kılınbagan abalda Beyişke kirişet

[125] Allaһtın Şariyatın (bekem) karmap, şirkten tauhidke burulgan abalda İbrahimdin dinine eerçigen jana jüzün (özün) Allaһka toluk moyun sundurgan adamdın dininen da jakşıraak din tutkan adam barbı? Allaһ İbrahimdi (Özünö) dos tutkan

[126] Jerdegi jana asmandardagının bardıgı Allaһtın mülkü. Allaһ ar bir nerseni Orop Aluuçu

[127] (O, Muhammad!) Senden ayaldar jönündö fatva (öküm) suraşat. Aytkın: “Ayaldar jönündö silerge Allaһ jana Kiteptegi jetim kızdar, alsız-beçara (jetim) baldarga arnap okulgan ayattar öküm beret. (Jana silerdi, suluuluguna je baylıgına) kızıgıp üylönüp alıp, (kiyin) alarga berilişi parız kılıngan mahırdı berbey koygon (jetim kızdardın ukugun orundatuuga) jana jetimder üçün adilet başçılık kıluuga (buyurat). Kanday gana jakşılık kılsaŋar da Allaһ anı, albette, Bilüüçü

[128] Eger bir ayal küyöösünün özünö köŋülsüzdügünön jana taştap ketüüsünön korkso, erdi-katın eköösü (ayaldın demilgesi menen) bir kelişimge kelüüsündö künöö jok. Kelişim jakşı nerse. Jana jüröktör kızganıçka dayar turat. Eger jakşılık kılsaŋar jana Allaһtan korksoŋor, Allaһ bardık işiŋerden kabardar

[129] (O, erkekter!) Kançalık umtulsaŋar da, ayaldar arasında adilet kıluuga kuduretiŋer jetpeyt. Birok, (jürögüŋör umtulganına) berilip albagıla jana (köŋülsüz bolgonuŋardı) küyöösü taştap ketken ayal sıyaktuu taştap koybogula. Eger aranı oŋdosoŋor jana takıba kılsaŋar, Albette, Allaһ Keçirimdüü, Meerimdüü

[130] Eger (erdi-katın) ajıraşıp ketçü bolso, Allaһ alardın ar birin Özünün Keŋdigi (pazileti) menen beymuktaj kılat. Jana Allaһ pazileti Keŋ, Daanışman Zat

[131] Asmandardagı jana Jerdegi bardık nerseler Allaһtın mülkü. (O, momundar) Biz silerge da, silerden murun kitep berilgen elderge da “Allaһtan korkkula” dep buyurganbız. Eger kaapır bolsoŋor (bilip algıla), asmandardagı jana Jerdegi bardık nerseler Allaһtın mülkü! Allaһ Beymuktaj jana Maktalgan

[132] Asmandardagı jana jerdegi bardık nerseler Allaһka taandık. (Bardıgı Allaһka tayanat) jana Allaһ jetiştüü Saktooçu

[133] O, adamdar! Eger kaalasa (Allaһ) silerdi (düynödön) ketirip, orduŋarga başkalardı alıp kelet. Allaһ buga Kudurettüü

[134] Kim düynö soobun kaalasa... Düynönün da, Akırettin da soobu Allaһtın aldında. Allaһ Uguuçu, Körüüçü

[135] O, ıyman keltirgen adamdar! Adilettüülüktü bekem karmooçu jana özüŋördün, ata-eneŋerdin, tuugan-uruguŋardın zıyanına bolso da (jana) al bay je kembagal bolso da, Allaһ üçün, tuura kübölükkö ötüüçü bolgula. Alarga (silerden körö) Allaһ jakınıraak. (Oşonduktan) Adilet kıluu(dan çettep), öz kızıkçılıgıŋarga berilip ketpegile. Eger (çındıktı) bura süylöp, adiletten jüz burçu bolsoŋor, (bilip koygula) Allaһ silerdin bardık işiŋerden Kabardar

[136] O, ıyman keltirgender! Allaһka, Anın paygambarına, (oşol) paygambarına tüşürgön Kitepke andan murun tüşürgön (bardık ıyık) kitepke ıyman keltirgile. Kimde-kim Allaһka, anın periştelerine, kitepterine, paygambarlarına jana Akıret kününö ıyman keltirbese, anın katuu adaşkanı

[137] Çınında, ıyman keltirgenden kiyin kaapır bolgon, kiyin dagı ıyman keltirgen, andan kiyin dagı kaapır bolup, kaapırçılıgın küçötkön adamdardı Allaһ keçirbeyt jana Tuura Jolgo baştabayt

[138] (O, Muhammad! momundardı taştap, kaapırlardı dos kılıp algan) munafıktarga jan sızdatkan azap jönündö “kuşkabar” ber

[139] Iymanduulardı taştap, kaapırlardı dos tutup algandar alardan küç-kubat surap jatışabı?! Bardık küç-kuduret Allaһtın aldında go

[140] (O, momundar!) Allaһ silerge Kitepte “Eger Allaһtın ayattarına karşı söz aytıp je anı şıldıŋ kılınıp turganın uksaŋar, kaçan başka sözgö ötmöyünçö alar menen oturbagıla!” - degen ökümdü tüşürgön. (Eger alar menen birge otura bergen bolsoŋor) anda, siler dagı oşolordun biri ekensiŋer. Albette, Allaһ (silerge okşogon) eki jüzdüü munafıktardın bardıgın kaapırlar menen koşup tozokko çogultat

[141] Alar (munafıktar) silerdi aŋdıp turuşat. Eger (soguşta) silerge Allaһ tarabınan jeŋiş bolup kalsa (silerge jagınuu jana oljodon bir nerse aluu üçün): “Biz siler menen birge emes belek?” - deşet. Al emi, kaapırlarga (jeŋişten) bir ülüş buyurup kalsa (alarga): “Biz silerge jardam berip, momundardan korgoboduk bele?” - deşet. Allaһ Kıyamatta silerdin araŋarda Özü öküm kılat (kimdin-kim ekenin bilgizet) jana Allaһ eç kaçan kaapırlar üçün (momundardı toluk basıp aluusuna) jol berbeyt

[142] Munafıktar (özdörünçö) Allaһtı aldamakçı boluşat. Birok, Allaһ özdörün «aldap» koyot.! Jana eger namazga turçu boluşsa, jalkoolonup turuşat. Eldin közünö körünüü üçün (tana ibadat kılışat). Allaһtı ötö az eskerişet

[143] Alar munun (kaapırlar menen momundardın) arasında olku-solku bolup, je alarga koşula albay, je bularga koşula albay turuşat. (O, Muhammad!) Allaһ kimdi adaştırıp koyso, sen aga Tuura Jol taba albaysıŋ

[144] O, momundar! Iymanduulardı taştap, kaapırlardı dos tutpagıla. Emne, özüŋördün zıyanıŋarga Allaһ üçün (silerdi azaptoosuna) anık dalil kılıp berüünü kaalaysıŋarbı

[145] Albette, munafıktar Tozoktun eŋ tömön jerinde boluşat. Jana sen alarga eç bir jardamçı taba albaysıŋ

[146] Al emi, toobo kılıp, özdörün(ün içi-tışın) oŋdop, Allaһka jalbarışsa jana din-ibadattarın Allaһ(tın ıraazılıgı) üçün kalıs kılışsa, andaylar (düynö-akırette) momundar menen birge boluşat. Allaһ momundarga tez arada uluk sooptordu beret

[147] Eger ıyman keltirip, şügür kılsaŋar, Allaһ silerdi emne üçün azapka salat?! Allaһ şügür kıluuçu,! Bilüüçü

[148] Allaһ (ar kanday) jaman sözdün aşkere aytıluusun süyböyt. Bir gana zulum körgön adamdar üçün (zaalımdı kargap, teskeri duba kıluuları) mümkün. Allaһ Uguuçu, Bilüüçü

[149] Eger jakşılıktı (al sözbü, işpi, içkibi, sırtkıbı, parızbı, je başkabı) aşkere je jaşıruun kılsaŋar je jamandıktı keçirseŋer, (bilip algıla) Allaһ dagı Keçirimdüü, Kudurettüü

[150] Allaһka jana anın paygambarlarına kaapır bolgondor, Allaһ menen paygambarlarının arasın ajıratuunu kaalap, “Kee biröönö işenip, kee biröösünö işenbeybiz” dey turgandar jana arsar joldu karmanuunu kaalagandar

[151] Oşolor gana çınıgı kaapırlar. Jana Biz kaapırlarga kor kıluuçu azaptı dayardap koygonbuz

[152] Allaһka jana Anın (bardık) paygambarlarına ıyman keltirgen jana alardan eç biröösünün arasın bölbögön adamdarga Biz jakında (tieşelüü) sooptorun berebiz. Allaһ — Keçirimdüü, Meerimdüü

[153] (O, Muhammad!) Kitep eeleri (yahudiyler) senden alarga Kitepti (Kuraandı) asmandan (toluk boydon) tüşürüp berişiŋdi suraşat.! Alar Musadan mından da çoŋuraak nerseni surap: “Bizge Allaһtı anık körgözösüŋ” deşken. Kiyin, (uşul) zulumdukdarı sebeptüü alardı çagılgan urgan. Andan soŋ alar, özdörünö anık dalilder kelse da, muzoonu kuday kılıp alıştı. Biz munu keçirdik. Jana Musaga anık dalilderdi (mıyzamdardı) berdik

[154] Biz alardın ant-ubadasın aluu üçün baştarına Tur toosun kötördük.* Jana alarga: “Bul (şaar) darbazasınan baş iyip kirgile” dedik. Jana “Altınçı kündö çekten çıkpagıla” - dep, alardan katuu ant-ubada aldık

[155] Anan, ant-ubadaların buzganı, Allaһtın ayattarın çetke kakkanı, paygambarlardı kıyanattık menen öltürgönü jana (akıykattı kabıl aluuga çakırılganda) “Jüröktörübüz kulpulangan” degeni sebeptüü (Biz alardı azapka jolukturduk). Jok, anday (jüröktörü kulpulangan) emes, teskerisinçe, özdörünün kaapırçılıgı sebeptüü jüröktörün Allaһ möörlöp koygon. Demek, azganasınan başkaları ıyman keltirişpeyt

[156] Jana da kaapırlıktarı: (abiyirdüü) Maryam (kız)ga (“soykusuŋ”dep) çoŋ doomat süylögönü üçün

[157] Jana Allaһtın paygambarı Iysa — Masih bin Maryamdı “Biz öltürgönbüz” - degen sözdörü sebeptüü, (Biz alardı azap-kargışka jolukturganbız). Alar anı (Iysanı) öltürüşkön da emes, asışkan da emes. Birok, alar üçün (başka biröö) aga okşotup koyulgan. Al jönündö talaşıp-tartışkandar al (anın ölgönü) jönündö şek-kümöndö boluşat. Alarda bojomolgo eerçigenden başka eç bir ilim jok. Çınında, alar anı anık öltürgön emes

[158] Teskerisinçe, anı Allaһ Özünö kötörüp algan. Allaһ Kudurettüü, Daanışman

[159] Kitep eelerinin bardıgı (yahudiyleri da hristiandarı da) aga ölümünön bir az murun ıyman keltirişet. Jana Kıyamat Kündö bolso, al (Iysa) alardın (özü jönündö jalgan işenimde bolgondordun) zıyanına kübölük beret

[160] Biz yahudiylerge, zaalım bolgonu, köp adamdardı Allaһtın Jolunan toskonu sebeptüü (murda) alarga adal bolgon (kee bir) taza-pakiza tamaktardı aram kıldık

[161] Jana sütkorluktu — andan kaytarılganına karabay — alganı, oşondoy ele, adamdardın mal-mülkün aram joldor menen jegeni sebeptüü (murda alarga adal bolgon kee bir taza-pakiza tamaktardı aram kıldık). Jana alardın arasınan kaapır bolgondoruna jan sızdatkan azaptı dayardap koyduk

[162] Birok, (o, Muhammad!) kitep eelerinin arasınan ilimde tereŋ bolgondoru jana saga tüşürülgön nersege (Kuraanga), senden murun tüşürülgön kitepterge işengen momundarı, (ayrıkça) namazdı (toluk-tügöl) okugandarı, zeketti bergenderi jana Allaһka, Akıret Kününö ıyman keltirgenderi bar. Oşolorgo biz jakında ülkön soop-sıylık berebiz

[163] Çınında, Biz Nuhka jana andan kiyinki paygambarlarga vahiy jibergenibiz sıyaktuu saga da vahiy jiberdik. Jana Biz İbrahimge, Ismayılga, İshakka, Yakubga jana andan taragan (paygambar) urpaktarga, Iysaga, Ayyubga, Yunuska, Harunga jana Sulaymanga vahiy jibergenbiz. Oşondoy ele, Daudka Zabur (kitepterin) bergenbiz

[164] Biz saga kee bir paygambarlar jönündö mından murun ikaya kılıp berdik jana kee bir paygambarlar jönündö ikaya kılıp berbedik.! Jana Allaһ Musaga süylödü

[165] (Kıyamatta) adamdardın kolunda Allaһka karşı dalil bolup kalbaş üçün (Biz) (ıyman keltirgenderge) Beyişten süyünçü kabar berüüçü jana (kaapır bolgondordu) tozok menen korkutuuçu paygambarlardı (bardık elderge jibergenbiz). Allaһ Kudurettüü, Daanışman

[166] Birok, (o, Muhammad!) saga (asmandan) tüşürgön nersege Allaһ kübölük beret. Anı Allaһ Öz ilimi menen tüşürgön. Dagı (saga tüşürülgön nersege) perişteler da kübölük berip jatışat. Allaһ jetiştüü Kübö

[167] Albette, kaapır bolgon jana adamdardı Allaһtın jolunan toskondor eŋ katuu adaşkan kişiler

[168] Kaapır bolgon jana zulum kılgan adamdardın künöölörün Allaһ keçirbeyt jana alardı Tuura Jolgo da baştabayt

[169] Baştasa da, anda tübölük kalıp kete turgan Tozoktun joluna baştayt. Bul Allaһka jeŋil

[170] O, adamdar! Paygambar silerge akıykattı Rabbiŋerden alıp keldi, emi aga ıyman keltirgile — özüŋörgö jakşı bolot. Eger kaapır bolsoŋor, (mından Allaһka eç kanday zıyan jok. Antkeni,) asmandardagı jana Jerdegi bardık nerseler Allaһtın mülkü. Allaһ - Bilüüçü, Daanışman

[171] O, kitep eeleri! Diniŋerde çekten çıkpagıla jana Allaһ jönündö çındıktan başkanı süylöbögülö. Albette, Maryamdın uulu Iysa-Masih, Allaһtın Maryam(kız)ga taştagan (süylögön) Sözü jana Özü tarabınan berilgen Ruhu.! Emi, Allaһka, Anın elçilerine ıyman keltirgile jana (Allaһ) üçöö debegile.* (Bul işenimden) toktogula — özüŋörgö jakşı bolot. Albette, Allaһ, balası (jana şerigi) bar boluudan Aruu-Taza jalgız Kuday! Asmandardagı jana jerdegi bardık nerseler Anın mülkü. Jetekçilik jaatınan Allaһ jetiştüü

[172] Allaһka kul boluudan Iysa dagı, (al gana emes) Allaһka jakın perişteler dagı eç kaçan ardanışpayt. Kimde-kim Allaһka kulçuluk (ibadat) kıluudan ardansa jana tekeberlense, alardın bardıgın (jazaloo üçün) Allaһ Özünö çogultat

[173] Al emi, (Allaһka taza) ıyman keltirip, jakşı amaldardı (Allaһtın buyruktarın) atkargan adamdarga Allaһ sooptorun toluktap beret jana Özünün paziletinen da koşumça kılat. Emi, (bayagı) ardangandar menen tekeberlengenderdi bolso, jan sızdatkan azapka salat. Alar özdörünö Allaһtan başka dos da, jardamçı da tappay kalışat

[174] (O, adamdar) Silerge Rabbiŋer tarabınan anık dalilder keldi jana Biz silerge anık Nurdu (Uluk Kuraandı) tüşürdük

[175] Al emi, Allaһka ıyman keltirip, Aga (gana) jalbargan adamdardı Allaһ Öz ırayımı jana paziletinin astına alıp, Özünö karay Tuura Jolgo bagıttayt

[176] (O, Muhammad!) Senden fatva suraşat. Aytkın: “Allaһ silerge «kalala»! jönündö fatva (öküm) beret: Eger bir kişi ölsö, anın (öz) balası jok bolso, birok ejesi (je siŋdisi) bolso, al ayalga (agası) kaltırgan muras mülktün jarımı tiet. Al emi, eger ejesinin (je siŋdisinin) baldarı bolboso, (jana al agasınan murun ölsö) anda agası (bardık mülkünö) muraskor bolup kalat. Eger ejesi eköö bolso, al (jalgız kişi) kaltırgan murastan (eköönö) üçtön biri tiet. Eger (muraskorlor) erkek-ayal bir tuugandarı bolso, bir erkek üçün ekiden ayaldın ülüşü tiet. Silerdi adaşıp ketpesin dep Allaһ Özünün ökümdörün bayan kılat. Allaһ ar nerseni Bilüüçü. Irayımduu, Meerimdüü Allaһtın ısımı menen

[1] O,ıyman keltirgender! Ubadaŋardı atkargıla! Silerge (tömöndö) okup berile turgandarınan başka bardık jandıktar adal kılındı. (Silerge) İhramda? bolup turgan abalıŋarda aŋ uuloo adal emes. Allaһ Özü kaalaganday öküm kılat

[2] O,ıyman keltirgender! Allaһ aram kılgan nerselerdi, “tştahrul haram” ayların(da kan tögüünü), Allaһka arnalgan belek janıbarlardı (öltürüünü jana uurdoonu), oşondoy ele, (taanılıp turuşu üçün) alardın moynuna asılgan monçoktordu (üzüünü) jana Rabbisinin pazilet, ırazıçılıgın tilep, Baytul-Haramdı közdöy jolgo çıkkan kişilerdi (öltürüünü) özüŋörgö adal kılıp albagıla! Al emi, kaçan ihramdan çıksaŋar aŋ uulay bergile. (Silerge zulum kılgan) bir (musulman) koomdu jaman körüşüŋör, alardı Masjid - Al-Haramga kirgizbey koyuuga jana alarga duşmandık kıluuga silerdi majburlabasın. Jakşılık jana takıbaa işterde biri-biriŋerge jardam bergile. Duşmançılık jana künöö işterde biri-biriŋerge jardam berbegile. Allaһtan korkkula! Allaһtın azabı katuu

[3] Silerge ölümtük (tarp), (muuzdalgan uçurda atırılgan) kan, doŋuzdun (çoçkonun) eti, Allaһtan başkanın atın atap soyulgan jandıktın eti, muunup ölgön, urunup (sokkudan) ölgön, biyiktikten kulap ölgön, süzüşüp ölgön jana jırtkıçtar tiştep-tıtıp! öltürgön aybandardın etteri aram kılındı. Al emi muuzdap alganıŋar aram emes.? Dagı buttarga (mazarlarga) arnap soyulgan jandıktın eti jana «azlam»? menen pal açuuŋar aram kılındı. Bul işiŋer (Allaһ aram kılgandı jasaşıŋar) — buzukuluk. Mına bügün (Makka fath bolgondon kiyin) silerdi diniŋerden (kaytaruudan) kaapırlardın ümütü üzüldü. Emi alardan korkpogula. Menden gana korkkula! Mına bügün Men silerge diniŋerdi toluk kılıp, neemat-jakşılıktarımdı birin kaltırbay berip, silerge İslamdın gana din boluşun kaaladım. Al emi, kim açarçılık azabına çıdabay (janagı aram tamaktardan) özök jalgaar darajada jeşke majbur bolso, Allaһ Keçirimdüü, Iyramduu

[4] Senden özdörünö emneler adal kılınganın suraşat. Aytkın: “Silerge bardık taza-pakiza tamak-aştar jana kolgo üyrötülgön (it, bürküt, itelgi sıyaktuu) janıbarlar karmap kelgen nerseler adal kılındı. Siler alardı Allaһ silerge bilgizgen nerse (ilim-taalim) menen kolgo üyrötkön eleŋer. Emi, oşol janıbarlar siler üçün karmap kelgen nerselerdi jey bergile. Jana alardı agıtıp jatkanıŋarda Allaһtın ısımın estegile. Allaһtan korkkula! Allaһ tez Esepteşüüçü

[5] Bügün silerge (bardık) taza nerseler adal kılındı. Jana kitep berilgen elderdin tamagı siler üçün, silerdin tamagıŋar alar üçün adal kılındı. Jana silerge momun-musulmandardın taza-pakiza ayaldarı menen kitep eelerinen bolgon taza (soyku emes) ayaldar(ga üylönüü) adal kılındı. (Munun şartı:) eger mahırın berip, zınaa kılbay, oynoş tutpay, ak nikelep alsaŋar. Al emi, kim ıymanga kaapır bolso,! anın amaldarı (ibadattarı) küyüp ketet jana Akırette zıyan tartuuçulardan bolot

[6] O,ıyman keltirgender! Eger namazga kamdansaŋar jüzüŋördü, anan koluŋardı çıkanakka çeyin (çıkanaktı koşup) juugula jana başıŋarga «mash» tartkıla jana da butuŋardı kızıl aşıgın koşup juugula. Eger jünüb (bulgangan) bolsoŋor -juungula. Al emi, eger ooruluu je saparda, bolsoŋor je bolboso birööŋör ajatkanadan kelse, je ayalıŋarı sılap-sıypalasaŋar jana, (daarat je gusul) üçün suu tappay kalsaŋar, taza jer kırtışına tayammum kılıp (alakanıŋardı urup) anı menen betiŋerdi anan koluŋardı sılagıla. Allaһ silerge maşakat jaratuunu kaalabayt. Birok, silerdi tazartuunu jana şügür kıluuçu boluşuŋar üçün silerge neemattarın toluk berüünü kaalayt

[7] Allaһtın silerge bergen neemattarın jana “uktuk, moyun sunduk” degen mezgiliŋerdegi Anı menen ubadalaşkan ubadaŋardı estegile.! Allaһtan korkkula! Albette, Allaһ jüröktördögü sırlardı Bilüüçü

[8] O, ıyman keltirgender! Allaһ(tın ıraazılıgı) üçün (sözüŋördö da, işiŋerde da) tüz jana adilet turup kübö bolgula. Bir koomdu jaman körüüŋör, alarga adiletsizdik kıluuga silerdi majburlap koybosun! Adilet kılgıla! Al takıbaaga jakın. Allaһtan korkkula! Albette, Allaһ silerdin işiŋerden Kabardar

[9] Iyman keltirip, salih (jakşı) amal kılgandarga Allaһ keçirim jana uluu soop-sıylık boluşun ubada kıldı

[10] Al emi, kaapır bolup, Bizdin (anık çındıktı çagıldırıp turgan) ayattarıbızdı jalganga çıgargandar Tozoktun gana elderi

[11] O,momundar! Allaһtın silerge bergen neematın estegile: bir mezgilde, (duşman bolgon) koom kol salganda, Allaһ alardın kolun silerden tıygan ele. Allaһtan korkkula jana momun adamdar Allaһka gana tobokel kılışsın

[12] Allaһ İsrayil urpaktarınan bekem ant-ubadanı aldı. Jana Biz alardın on eki başçısın (ant menen moynuna algan parızdardı atkaruusun közömöldöögö) jiberdik. Allaһ ayttı: “Men siler menen birgemin. Eger siler namazdı toluk atkarıp, zeketti berip, Menin paygambarlarıma ıyman keltirip, alardı urmattasaŋar jana Allaһka jakşı karız (sadaka) berseŋer, anda Men silerdin künööŋördü öçürüp, astınan darıyalar agıp turgan Beyişterge kirgizemin. Al emi silerden kimde-kim uşundan (ant-ubada bergenden) kiyin dele, kaapır bolup ketse, al (bilip turup) tüz joldon adaşıptır

[13] Ant-ubadaların atkarbagandarı sebeptüü (kiyin) Biz alarga kargış jaadırdık, jüröktörün katırıp saldık. Alar (Iyık Kiteptegi) sözdü öz ordunan (başka maanidegi sözgö) almaştırıp jiberişti. Jana alar özdörünö eskertilgen nerseden (Toorattan) bir (neçe) esesin unutuştu. Jana da sen (o, Muhammad), alardın bardıgın kıyanattın üstündö tabasıŋ. Bir az gana bölüktörü anday emes. Sen alardıŋn(n kataların) keçirip koy. Allaһ ehsan (jakşı amal) kıluuçulardı süyöt

[14] “Biz — nasaaralarbız”! degen adamdardan da ant-ubada algan elek. Alar dagı özdörünö eskertilgen nerseden (İnjilden) bir bölügün unutup jiberişti! Natıyjada Biz alardın aralarına tee Kıyamatka çeyin (öz ara) duşmançılık jana jek körüünü salıp koyduk. Allaһ alarga jakında jasagan kılmıştarının kabarın beret (jana oşogo jaraşa azapka duuşar kılat)

[15] O, kitep elderi! Mına, silerge Bizdin paygambarıbız (Muhammad) siler Kitepten (Toorat menen İnjilden) jaşırıp koygon köp nerselerdi silerge bayan kılıp jana (başka) köp nerselerdi(n sırın) açpay, jön koygon abalda keldi. Silerge Allaһtan Nur (Muhammad) jana anık Kitep (Kuraan) keldi

[16] Allaһ al (Kitep) menen, Özünün ıraazıçılıgına eerçigen adamdardı (azaptan) salamatta boluu joldoruna baştayt. Jana alardı Öz kaaloo-uruksatı menen, (kaapırlıktın) karaŋgılıktarınan (İslamdık) Nurga çıgarıp, Tuura Jolgo baştayt

[17] “Allaһ — bul Maryamdın uulu Iysa”-degen adamdar kaapır boluştu. Aytçı: eger Allaһ Maryamdın uulu Iysanı, anın apasın jana jer jüzünün bardık adamdarın jok kıluunu kaalasa, Allaһ tarabınan (kelgen bul baleenin) bir gana nersesin kaytaruuga kimdin kudureti jetmek?! Asmandar jana Jerdin jana eköösünün ortosundagı bardık nerselerdin padışalıgı (jalgız) Allaһka taandık. Allaһ Özü kaalaganday jaratat. Allaһ bardık nersege Kudurettüü

[18] Yahudiyler menen hristiandar: “Biz Allaһtın baldarı jana süyüktüülörü bolobuz” - deşti. Aytkın: “Anda emne üçün Allaһ silerdi künööŋör üçün azaptayt?” Jok, siler dele Allaһ jaratkan (jönököy ele) insansıŋar. Al Özü kaalagan pendesinin (künöölörün) keçiret jana kaalaganın azapka duuşar kılat. Asmandar, Jer jana al eköösünün arasındagı bardık nerselerdin mülkü Allaһka taandık. Jana Aga gana kaytuu bar

[19] O, kitep eeleri! Mına, (murunku) paygambarlardan kiyin bir neçe zamandar ötüp, (siler paygambarga ötö muktaj bir mezgilde) silerge Bizdin paygambarıbız (Muhammad) keldi. (Kelişinin sebebi) siler (Kıyamatta) “Bizge ne bir Beyiş kabarçısı, ne bir Tozok kabarçısı kelgen emes” dep ayta albasıŋar üçün. Silerge Beyiş-Tozokton kabar berüüçü (paygambar) anık keldi. (Anı ukkula). Allaһ ar nersege Kudurettüü

[20] Bir kezde Musa koomuna (mınday) dedi: “O, koomum! Allaһtın silerge bergen neemattarın estegile! Bir kezderde Allaһ silerdin araŋardan paygambarlardı, padışalardı çıgardı jana silerge aalamdardan eç kimge berbegen neemattardı berdi

[21] O, koomum! Allaһ silerge (kirüünü) parız kılgan (mına bul) Iyık Jerge kirgile jana (korkoktuk kılıp) artıŋarga kaytpagıla, zıyan tartuuçulardan bolup kalasıŋar»

[22] Alar aytıştı: “O, Musa”, anda bakubat, kayrattuu adamdar bar eken. Oşolor çıgıp ketmeyinçe, biz al jerge kire albaybız. Eger alar özdörü çıgıp ketişse, anan biz kirebiz”

[23] (Oşondo) Allaһtan korko turgan, Allaһ alarga (sabırduuluktu, er jüröktüülüktü) neemat kılıp bergen eki adam ayttı: “Alardın üstünö eşikten kirip bargıla. Kirip ele alsaŋar, siler jeŋüüçü bolosuŋar. Jana eger momun bolsoŋor, Allaһka gana tobokel kılgıla”

[24] Aytıştı: «O, Musa, alar (bakubat adamdar) şaar içinde tursa, biz eç kaçan kirbeybiz! Baraber, özüŋ, Rabbiŋ ekööŋ soguşa bergile! Biz uşul jerde gana oturabız!»

[25] (Musa) ayttı: «O, Rabbim! Men özüm menen bir tuuganım(Harun) dan bölök eç kimge ee bolo albay kalıptırmın! Emi, biz menen bul buzulgan koomdun arasın ajıratıp, (alardı kılmışına jaraşa) jazala!»

[26] Allaһ (paygambarının dubasın kabıl kılıp, mınday) dedi: «Emi, alarga (bul şaarga kirüü) aram! Alar jer jüzündö kırk jıl adaşıp-tentip jürüşöt! Sen bul buzulgan koom üçün buşayman bolbo!»

[27] Alarga Adamdın eki uulunun kabarın okup ber: Bir kezde eköösü (Allaһtı ıraazı kıluu üçün, kol astındagı nerselerinen) kurmandık atap, al kurmandıktar birinen kabıl bolup, ekinçisinen kabıl bolboy kaldı. Al (kurmandıgı kabıl bolbogon bala) ayttı: “Men seni öltürömün!”.! (Ekinçisi) ayttı: «Allaһ takıba kişilerdin gana kurmandıgın kabıl alat

[28] Eger sen meni öltürüü üçün kol salsaŋ da, men seni öltürüü üçün eç kaçan kol sunbaymın. Albette, men Aalamdardın Rabbisinen korkomun

[29] Menin jana özüŋdün künööŋ menen kaytıp, (Akırette) tozok “eelerinen” bolup kalışıŋdı men kaalaymın. Zaalımdardın jazası - uşul!»

[30] Kiyin anın napsisi bir tuuganın öltürüügö köndürdü jana anı öltürüp koydu. Oşentip, al (eki düynösü) küygön adamdardan bolup kaldı

[31] Allaһ aga bir tuuganının söögün kanday kömüünü üyrötüü üçün jer tıtkan bir karganı jiberdi. (Zaalım balanın köz aldında eki karga tıtışıp, biri ölüp kalat. Öltürgön karga daroo tırmagı menen jer çukup, şerigin kömöt. Oşondo) al: «O, şorum kurusun!» Men bir tuuganımdın söögün uşul kargaçalık kömö albadımbı?” - dep buşayman kıluuçulardan boldu

[32] Uşul (okuya) sebeptüü, Biz İsrayil urpaktarına (tömöndögüçö ökümdü) parız kıldık: «Kimde-kim (şariyat buyurgan) öçü bolbogon je bolboso, jer betinde buzukuluk kılbagan (beykünöö) jandı öltürsö, düynödögü bardık adamdardı öltürgön sıyaktuu (künöölüü) bolot. Al emi, kimde-kim bir janga (anı öltürböy koyuu menen) jaşoo berse, bardık adamdarga jaşoo bergen sıyaktuu (soopko ee) bolot. Alarga (İsrayil urpaktarına) Bizdin paygambarlarıbız (eç kim kayaşa ayta albay turgan) dalilderdi alıp keldi. Mına uşundan kiyin dele, alardan köpçülügü jer jüzündö aşa çaap, çekten çıgıp jatışat

[33] Çınında, Allaһka jana paygambarına karşı soguşup, jer betinde buzukuluk taratıp jürgön adamdardın jazası — öltürülüü je asıp öltürülüü, kol-buttarı karşı-terşi kılıp (oŋ kol, sol but je sol kol, oŋ but) kesilüü je bolboso, (meken tutkan) jerden sürgün kılınuu. Bul alarga düynödö şermende (boluşu üçün) jana Akırette alarga uluu azap bar

[34] Al emi, kolgo tüşköngö çeyin, özdörü tooba kılıp kelişse, bilip koygula, Allaһ -Keçirimdüü, Irayımduu.”

[35] O,ıyman keltirgender! Allaһtan korkkula, Aga jakın boluunun joldorun izdegile jana Anın jolunda jihad kılgıla. (Oşondo gana) siler jeŋişke jetseŋer ajep emes

[36] Kaapır adamdar, jer jüzündö bolgon mülktün bardıgı, dagı oşonço koşumçası menen alardın mençigi bolup, jana oşol mülktörün Kıyamat Kündün azabınan kutuluu üçün berişse da, alardan kabıl alınbayt. Alar üçün jan sızdatkan azap bar

[37] Alar (düynö-mülk berip) Tozokton çıguunu kaalaşat. Birok, andan çıga alışpayt. Jana alarga tübölük azap bar

[38] Uuruluk kılgan erkek jana ayaldı, kılmışına jaraşa Allaһ tarabınan (belgilengen) azap-jaza boluu üçün koldorun keskile! Allaһ - Jeŋüüçü, Daanışman

[39] Al emi, kim zaalımdıgınan (uurulugunan) kiyin tooba kılıp, (özün) oŋdoso, Allaһ anın toobasın kabıl alat. Albette, Allaһ Keçirimdüü, Irayımduu

[40] (O, Muhammad!) Sen asmandar jana jerde bolgondun baarı Allaһtın mülkü ekenin, Allaһ kaalaganın azaptap, kaalaganına keçirim berişin bilbediŋbi?! Allaһ bardık nersege Kudurettüü

[41] O, Paygambar! Oozdoru menen “ıyman keltirdik” dep, jüröktörü ıyman keltirbegen munafıktardan jana yahudiylerden bolgon kaapırçılık tarapka çurkap baratkandar seni kaygıga salbasın. Alar jalgandı jana (büt iş-araketi jalganga negizdelgen) başka koomdu (yahudiylerdin diniy başçıların) uguşat. Alar (dinbaşçılar) bolso, senin aldıŋa kelbeyt, (elderdi adaştıruu üçün Toorattagı) sözdördü öz ordunan başkasına almaştırışat. (Jana özdörünö keŋeş surap kelgenderge) “Eger (silerge Muhammad tarabınan öz kaalooŋorgo ılayık kelgen) mına bul öküm berilse - algıla. Al emi, anday öküm berilbese -albagıla” deşet. Allaһ kimdin buzuluusun kaalasa, sen anın paydasına Allaһ tarabınan eç nersege ee emessiŋ. Alar — Allaһ jüröktörün tazaloonu kaalabagan adamdar. Alar üçün bul düynödö şermendelik jana Akırette çoŋ azap bar

[42] Alar jalganga kulak saluuçular, aramdı sugunuuçular. Eger alar saga (öküm surap) kelse, kaalasaŋ - öküm kıl, kaalasaŋ - jüz bur. Eger jüz üyrüsöŋ da, saga eç kanday zıyan jetkire alışpayt. Eger öküm kılçu bolsoŋ, alardın arasında (kim boluşuna karabay) adilettik menen öküm kıl. Çınında, Allaһ adilettüülördü süyöt

[43] Alar emne üçün senden öküm surap jatışat?! Alardın aldında Toorat bar go! Anda Allaһtın ökümdörü bar ele go?! ! Kiyin... uşundan kiyin dele, teskeri karap (ökümdü atkarbay) ketişet. (Antkeni,) Alar ıymanduu emes

[44] Biz (Musa paygambarga) içinde Nur jana Tuura Jol bolgon Toorattı tüşürdük. Anı menen yahudiylerge, Allaһka moyun sungan paygambarlar, rabbaniyler (elderdi Şariyat boyunça tarbiyalagandar) jana çoŋ aalım-ulamalar öküm kılıştı. Sebebi, Allaһtın kitebi alarga amanat koyulgan jana alar al Kitepke kübö boluuçular ele. (O, diniy jetekçiler!) Adamdardan korkpogula! Menden gana korkkula! Jana Menin ayattarımdı az gana baaga satıp jiberbegile! Kimde-kim Allaһ tüşürgön nerse menen öküm kılbasa... alar anık kaapırlar

[45] Jana Biz alarga (yahudiylerge) anda (Tooratta): “Janga-jan, közgö-köz, murunga-murun, kulakka-kulak, tişke-tiş jana (başka) jaraattarga öç (alınat)” dep jazıp koyduk.! Al emi, kimde-kim öçün (albay) keçirip jiberse, bul (jakşılıgı) al (kılmışker) üçün toluk aktoo bolot. Jana kimde-kim Allaһ tüşürgön (uşul) nerseler menen öküm kılbasa... oşolor gana anık zaalımdar

[46] Biz alardın (ötkön paygambarlardın) izinen, özünön aldıŋkı nerseni (Toorattı) tastıktagan Maryamdın uulu Iysanı jiberip, aga, içinde Nuru, Tuura Jolu bar jana özünön murunku Toorattı tastıktooçu, takıbaa kişiler üçün nasaat jana Tuura Jol bolgon İnjildi berdik

[47] Emi, İnjil eli anın içindegi Allaһ tüşürgön nerseler menen öküm kılışsın! Kimde-kim Allaһ tüşürgön nerse menen öküm kılbasa, oşolor gana anık buzukular

[48] (O, Muhammad!) Biz saga da, özünön murdakı kitepterdi tastıktooçu jana alardı(n bardık abzeldikterin) içine kamtıgan kitepti Akıykat menen tüşürdük. Emi, alardın (musulmandardın) arasında Allaһ tüşürgön Kitep menen öküm kıl! Özüŋö kelgen akıykattan (jüz burup) alardın kaalooloruna eerçip ketpe! (O, adamdar!) Biz silerdin bardıgıŋar üçün öz aldınça şariyattar jana jol-joruktar kıldık.! Eger Allaһ kaalasa, bardıgıŋardı bir gana (dinge moyun sungan) ümmöt kılıp koymok. Birok, silerge bergen nersede (diniy parızdarda) silerdi sınaş üçün (anday kılbadı). Emi, jakşılık işterdi biri-biriŋer menen jarışıp jasagıla. Bardıgıŋardın kaytuuŋar — Allaһka. Kiyin (Kıyamatta) Al silerge (amalıŋardagı) özgöçölöngön nerseŋerdin kabarın beret

[49] Alardın (yahudiylerdin) arasında Allaһ tüşürgön nerse (Kuraan, Sünnöt) menen öküm kıl! Alardın kaaloo-kızıkçılıgına eerçibe! Allaһ saga tüşürgön nerselerdin kee birlerinen seni (öz kaalooloruna) burup koyuuularınan sak bol! Eger (senin ökümüŋdön) jüz buruşsa, bilgin, Allaһ alarga kee bir ayıp-künöölörü sebeptüü kaygı jetkirüünü kaalayt. Çınında, adamdardan köpçülügü (şariyatka moyun sunbagan) buzukular

[50] Alar (senin ökümüŋö ırazı bolboy) jaahiliy (islamdan başka) ökümdördü kaalaşat beken?! Akılı tunuk elder üçün kim Allaһtan jakşıraak öküm tüzüp bere alat

[51] O, ıyman keltirgender! Yahudiyler menen hristiandardı dos tutpagıla! Alar biri-birinin dostoru. Silerden kimde-kim alardı dos tutsa, demek, al -oşolordon! Albette, Allaһ zaalım adamdardı Tuura Jolgo baştabayt

[52] Anan sen (o, Muhammad), jürögündö (munafıktık) oorusu bar adamdardın, alar (yahudiyler) tarapka umtulup: “(Eger bulardı dos tutpay koysok) bizge oomatsızdık jetip kaluusunan korkobuz” degenderin körösüŋ. Allaһ jeŋişti je bolboso, Özü tarabınan (alardı şermende kıla turgan) bir işti berip kalgısı bardır. Oşondo alar (eki jüzdüü munafıktar) jüröktörünö katkan aram oyloruna buşayman bolup kalışat

[53] Jana ıyman keltirgen adamdar (eki jüzdüülördün josunsuz joruktarınan kıjırdanışıp): “Kayra-kayra ant içip: “Biz siler menenbiz”-degender uşularbı?! deşet. Alardın işteri (düynödö) tekke ketti jana (Akırette) zıyan tartuuçularga aylanıştı

[54] O, momundar! Silerdin araŋardan kimde-kim öz dininen kaytsa, jakın arada (alardı ketirip, orduna) Allaһ alardı süyö turgan, alar dagı Anı süyö turgan,! ıymanduularga ırayımduu, kaapırlarga kaarduu, Allaһtın jolunda (mal-jandarın ayabay) jihad kıla turgan jana ayıptooçu adamdardın uşaktarınan korkpogon bir koomdu alıp kelet. Bul — Allaһtın pazileti, anı kaalagan pendelerine beret. Allaһ (ehsan-jakşılıkta) Kenen jana Bilüüçü

[55] (O, momundar!) Silerdin dosuŋar - Allaһ, Anın paygambarı jana ıyman keltirgen adamdar. Alar moyun sungan abalda namazdı toluk atkarışat jana zeketti berişet

[56] Jana kim Allaһtı, anın paygambarın jana ıymanduu adamdardı dos tutsa (alar Allaһtın jamaatı bolup sanalat) Albette, Allaһtın jamaatı gana jeŋiüüçü

[57] O,momundar! Silerdin diniŋerdi şıldıŋ kılıp algan kaapırlar menen silerden murda Kitep berilgenderdi dos tutpagıla! Eger momun bolsoŋor, Allaһtan korkkula

[58] Eger alardı (azan aytıp) namazga çakırsaŋar, anı (namazdı) da keleke kılışat. Bul alardın akılsız koom bolgonu sebeptüü

[59] Aytkın: “O, kitep elderi! Bizdi bolgonu, Allaһka ıyman keltirgenibiz üçün, özübüzgö tüşkön jana murda tüşkön kitepterge işengenibiz üçün jana köpçülügüŋör buzuk bolgonuŋar üçün ele jaman körö beresiŋerbi

[60] Aytkın: “Silerge Allaһtın aldında mından da jamanıraak jazalana turgandar jönündö aytıp bereyinbi? Alar - Allaһ kargış jaadırgandar, kaarına algandar, alardı maymıldarga jana doŋuzdarga aylantkandar jana taagutka (Allaһtan başka «kudayga») sıyıngandar! Oşolor eŋ jaman orunda jana Tuura Joldon eŋ köp adaşkandar

[61] Alar eger silerge kelişse: “Iyman keltirdik” - deşet. Birok, Çınında, alar (aldıŋarga) kaapırlık menen kirip, kaapırlık menen çıgışat. Allaһ alardın jaşırgan nerselerin köbüröök Bilüüçü

[62] Jana sen alardan (yahudiylerden) köpçülügün künöögö, zulumga jana aramdan jegenge birinen biri ötüp çurkagandarın körösüŋ. Alardın jasagan işteri kanday jaman

[63] Alardın rabbaniyleri, (diniy taalim berüüçülörü) jana (çoŋ) aalımdarı alardı künöö sözdördön, aram jegenden kaytarışpaybı?! Alardın işteri kanday jaman

[64] Yahudiyler “Allaһtın kolu baylanuu” (bakıl, saraŋ) deşti. Özdörünün koldoru baylanıp kalsın! Jana süylögön sözdörü sebeptüü kargış-naalatka kalıştı. Anday emes, Anın eki kolu teŋ açık jana Özü kaalaganday jakşılık kılat. (O, Muhammad!) Saga Rabbiŋ tarabınan tüşürülgön nerse (Kuraan, aga işenişpegeni sebeptüü) alardan köpçülügünün künöölörün jana kaapırçılıgın köböytöt. Biz alardın arasına tee Kıyamat kününö çeyin duşmançılık jana jek körüünü tüşürdük. Kaçan (musulmandarga karşı) soguş otun tutandırışsa, anı Allaһ öçürüp turat. Alar jer betinde buzukuluk taratıp (kezip) jürüşöt. Allaһ buzukulardı süyböyt

[65] Eger kitep elderi (Allaһka, periştelerine, bardık kitepterine, bardık paygambarlarına, akıretke jana tagdırga) ıyman keltirip, takıba boluşsa, Biz alardın (ötköndögü) künöölörün keçirip, sözsüz “Naim” (dep atalgan) Beyişterge kirgizebiz

[66] Eger alar Toorattın, İnjildin jana Rabbisi tarabınan tüşürülgön nerselerdin ökümdörün toluk atkarganda, üstülörünön (asmandan) jana astılarınan (jerden) ırıskılardı (mol) jeşet bolçu.! Alardın arasında (Toorat, İnjil ökümdörünö) ılayık jaşagandarı da bar. Birok, köpçülügü ötö jaman işterdi jasaşat

[67] O, Paygambar! Rabbiŋ tarabınan saga tüşürülgön nerseni (İslam dinin, bardık elderge) jetkir! Eger munu atkarbasaŋ, Allaһtın elçiligin jetkirbegen bolosuŋ! (Elçilikti jetkirüüdö eç kimden korkpo). Seni adamdardan Allaһtın Özü saktayt. Albette, Allaһ kaapır koomdu Tuura Jolgo baştabayt

[68] Aytkın: “Ey, kitep elderi! Siler kaçan Tooratka, İnjilge jana silerge Rabbiŋer tarabınan tüşürülgön (bardık) ökümdörgö toluk moyun sunmayınça eç bir dinde emessiŋer. (O, Muhammad!) Saga Rabbiŋden tüşürülgön nerse (Kuraan) alardan köpçülügünün künöö-kaapırçılıgın köböytüşü şeksiz. Sen kaapır koomdorgo kapa bolbo

[69] Çınında, momun-musulmandar, yahudiyler, sabiiler! jana hristiandardan kimde-kim Allaһka, Akıretke ıyman keltirip, salih (jakşı) amaldardı jasagan bolso, alarga korkunuç da jok, kaygı-kapaga da batışpayt

[70] Biz İsrayil urpaktarınan ant-ubadasın alıp, paygambarlardı jiberdik. Ar kaçan alarga bir paygambar napsileri kaalabagan ökümdü alıp kelse, kee biröölörün “jalgançı” deşip, kee biröölörün öltürüp jiberişti

[71] Jana “Bizge fitna (azap) bolboyt” dep oyloşup, (çındıktın aldında) sokur-dülöy bolup alıştı. Kiyin (toobo kılışkanda) Allaһ alardın toobaların kabıl aldı. (Birok) kiyin alardan köpçülügü kayradan sokur-dülöy bolup alıştı. Allaһ alardın kılmıştarın körüüçü

[72] “Allaһ — bul Maryamdın uulu Iysa” degender anık kaapır boluştu. Çındıgında, Iysa-Masih alarga: “O, İsrayil urpaktarı! Menin jana silerdin Rabbiŋer bolgon Allaһka gana ibadat kılgıla! Kimde-kim Allaһka (menibi je başkanıbı) şerik kılçu bolso, Allaһ aga Beyişti aram kılat jana jayı Tozok bolot. Özünö zulum kıluuçularga jardamçı (alardı tozokton kutkaruuçu) bolboyt

[73] “Allaһ — üçöönün üçünçüsü”! degender da anık kaapır boluştu! Jalgız Kuday - Allaһtan başka bir da (sıyınuuga tatıktuu) kuday jok! Eger süylögön (kata) sözdörünön kaytışpasa, alardın arasınan kaapır bolgondorun jan oorutkan azap karmayt

[74] Allaһka tooba kılıp, (jalgız Özünö sıyınıp) Andan künöölörün keçirüünü suraşpaybı?! (Eger oşentçü bolso) Allaһ - Keçirimdüü, Irayımduu

[75] Maryamdın uulu Iysa bolgonu, bir paygambar. Andan murun da paygambarlar ötkön. Anın apası «siddika» (aykın ilimdüü, taza ıyman-ibadattuu) ayal bolgon. Eköö teŋ tamak-aş jep jürüşkön. Biz alarga Öz ayattarıbızdı kanday bayandap bergenibizdi jana (uşuga da karabay) alardın (Allaһ jönündö) kanday doomattardı oylop çıgargandarın körüp koygun

[76] Aytkın: “(O, hristiandar!) Siler Allaһtan başka, silerge payda da, zıyan da bere albagan nerselerge sıyınasıŋarbı?! Allaһ Uguuçu, Bilüüçü!»

[77] Aytkın: “O, kitep elderi! Diniŋerde kıyanattık menen çekten çıkpagıla! Mından murun adaşkan, köp adamdardı adaştırgan jana tüz joldon tap-takır adaşıp ketken koomdun kaalooloruna eerçip ketpegile

[78] İsrayil urpaktarınan kaapır bolgondoru Daud jana Maryamdın uulu Iysalardın tili menen kargışka kalışkan! Bul (kargış) künöö kılgandarı jana çekten çıkkandarıı sebeptüü boldu

[79] (Dagı) alar jasap jatkan künöö işterden biri-birin kaytarışkan emes. Bul işteri kanday jaman joruk

[80] Alardın köpçülügü kaapırlardı dos kılıp alganın körösüŋ. Öz baştarına özdörü keltirip algan nerse - Allaһtın alarga bolgon jek körüüsü kanday jaman! Jana alar azapta tübölük kalışat

[81] Eger alar Allaһka, paygambarga jana paygambarga (Allaһ tarabınan) tüşürülgön nersege ıyman keltirişkende, kaapırlardı dos kılıp almak emes. Birok, alardın köpçülügü (kaapırdı dos tutkan) buzukular

[82] (O, Muhammad!) Sen, momundarga adamdardın eŋ katuu duşman bolgonu - yahudiyler jana muşrikter ekenin körösüŋ. Al emi, “Biz - hristiandarbız” degenderdi bolso, momundar üçün jakınıraak dos ekenin körösüŋ. Munun sebebi alardın arasında (yahudiyler sıyaktuu oroy bolbogon) din aalımdarı jana keçilderi bar. Jana alar tekeberlenişpeyt

[83] Alar paygambarga tüşürülgön nerseni (Kuraandı) ukkan kezde, özdörünö taanış bolgon akıykat(tı uguşkanı) sebeptüü, közdörü jaşka tolgonun körösüŋ. (Anan alar): “O, Rabbibiz! Biz ıyman keltirdik! Bizdi (Allaһtın jalgızdıgına eŋ tuura) kübölük berüüçülördün (musulmandardın) katarına jazıp koy

[84] Bizge emne bolgon eken, Allaһka (tuura) ıyman keltirbey jana bizge kelgen akıykatka işenbey turup ele, Rabbibiz bizdi jakşı koomdor (musulmandar) menen birge Beyişke kirgizüüsün ümüt kılıp jürüptürbüz?!” - deşet

[85] Allaһ alardı, (jüröktön) aytkan sözdörü (ıymandarı) sebeptüü, astınan darıyalar akkan Beyişter menen sıyladı. Alar anda tübölük kalışat. Bul - jakşı amal kıluuçu adamdardın sıylıgı

[86] Al emi, kaapır bolup, Bizdin ayattarıbızdı jalganga çıgargan adamdar — tozok eeleri

[87] O, ıyman keltirgender! Allaһ silerge adal kılgan adal-taza nerselerdi (özüŋörgö) aram kılıp albagıla! Jana çekten çıkpagıla! Çınında, Allaһ çekten çıkkandardı jakşı körböyt

[88] Allaһ silerge ırıs kılıp bergen adal-taza nerselerdi (özüŋörgö aram kılıp albay) jey bergile. Özüŋör ıyman keltirgen Allaһtan korkkula

[89] Allaһ silerdi alaŋgazarlık menen (oylonboy) içken antıŋar üçün azaptabayt. A, birok, jürögüŋörgö bekem tüygön antıŋar üçün (eger atkarbasaŋar) azaptayt. Emi anın (ant içip, atkarbay koygondun) tölömü üy-bülöŋördü tamaktandırgan ortoço tamak menen on kedeydi toyduruu je kiyintüü je bolboso, bir kuldu azat kıluu. Kim munu(n karajatın) tappay kalsa, üç kün orozo karmoo. Uşul - içken jana buzup koygon antıŋardın tölömü. Birok, antıŋardı saktagıla! Şügür kıluuçu (pendelerden) boluşuŋar üçün Allaһ silerge ayattarın uşintip bayandayt

[90] O, ıymanduu adamdar! Çınında, arak,! kumarpozduk, sıyınuu üçün ornotulgan buttar jana «azlam» (pal açuu tayakçaları) şaytandın işterinen bolgon ıplastık! Andan sak bolgula, (tozokton) kutulsaŋar ajep emes

[91] Arak jana kumar sebeptüü şaytan silerdin araŋarga jek körüü jana duşmançılık saluunu jana silerdi namazdan, Allaһtı eskerüüdön tosuunu kaalayt! Emi, kaytasıŋarbı

[92] Jana (O, momundar) Allaһka, paygambarga moyun sungula. (Eköönö künöökör boluudan) abaylagıla! Eger, jüz bursaŋar, bilip algıla: Bizdin elçibizdin moynunda anık jetkirüüdön başka vazıypa jok

[93] Iyman keltirip, salih amaldardı kılıp jürgön adamdar üçün-eger takıba, ıymanduu, jakşı amal kılgan kişi bolso -murun (araktın) daamın sızıp koygonunda künöö jok. Kiyin (aramdıgı jönündö ayat tüşkön soŋ) takıba, ıymanduu boluşsa, kiyin dagı takıba(raak) bolup, jakşı işterdi jasasa, Allaһ jakşı iş jasagandardı süyöt

[94] O, ıyman keltirgen adamdar! Allaһ eç kim körbögön jerde Özünön korkkon kişini biliş üçün silerdi koluŋar jana nayzaŋar jete turgan bir az oljo menen sınayt.! Uşundan soŋ kim çekten çıksa, aga jan oorutkan azap bar

[95] O, ıyman keltirgen adamdar! İhramda turgan abalıŋarda aŋçılık kılbagıla! Silerden kimiŋer bilip turup anı öltürsö, jazası - özünün (töö, uy, koy-eçki sıyaktuu) jandıktarının arasınan öltürgönünö teŋ bolgonun Kaabaga jetkirilip (soyulçu) belek iretinde tandayt. Bul işke (tandoogo) özüŋördün araŋardan eki adilettüü kişi kalıs ökümdarlık kılat.?* Je bolboso (ekinçi jazası) - miskin-kedeylerdi tamaktandıruu

[96] Silerge deŋizdin oljosu jana (ölüp, jeekke çıgıp kalgan) daam-tamagı (ihramda bolsoŋor da) adal kılındı. Silerge jana başka musapırlarga payda bolsun üçün. Birok, ihramdagı keziŋerde, siler üçün kurgaktıkta aŋ uuloo aram kılındı. (Kıyamatta) Anın aldına çogula turgan Allaһtan korkkula

[97] Allaһ Kaabanı — Bayt al-Haramdı, soguş aram kılıngan aylardı, Allaһka arnalgan belek-jandıktardı jana (al jandıktardın moynuna asıp koyulgan) monçoktordu adamdar üçün tuuralıktın negizi kılıp koydu. Bul (nerse) Allaһ asmandar jana jerdegi nerselerdi bilişin bilip koyuuŋar üçün. Allaһ ar bir nerseni Bilüüçü

[98] Bilip koygula, Allaһ — katuu azap berüüçü jana Allaһ — Keçirimdüü, Meerimdüü

[99] Paygambardın vazıypası (dindi) jetkirüü gana. Al emi, jaşıruun jana aşkere kılgan işiŋerdin baarın Allaһ bilet (jana oşogo jaraşa esepteşet)

[100] Ayt: «Eger seni ıpılastıktın köptügü kızıktırsa da, “ıpılastık menen tazalık eç kaçan teŋ bolboyt. O, akılmandar! Allaһtan korkkula, jeŋişke jeteersiŋer”

[101] O, ıyman keltirgender! Ar nerseni suray berbegile. (Joobu) bilingende özüŋörgö oor kılıp alasıŋar. Eger alar jönündö surasaŋar, Kuraan tüşüp jatkan mezgilde silerge maalım bolot. Çınında, Allaһ al nerselerdi (unçukpay koyuu menen) keçirgen bolçu. Allaһ - Keçirimdüü, (peyili) Jumşak

[102] Alardı (paydasız suroolordu) silerden murunku adamdar (köp) suraşıp, kaapırlarga aylanıp kalıştı

[103] Allaһ “bahiyranı” da, “saibanı” da, “vasiylanı” da, “hamiydi”? da (silerge din buyrugu) kılgan emes. Birok, kaapırlar Allaһtın atınan jalgan aytışat. Jana alardın köpçülügü akılsız adamdar

[104] Eger alarga: “Allaһ tüşürgön nersege (Kuraanga) jana paygambar(aytkan buyruktar)ga kelgile” dep aytılçu boso, alar: “Ata-babalarıbızdı emnenin üstündö tapkan bolsok - oşol bizge jetiştüü” - deşet. Eger ata-babaları eç nerseni bilbegen jana Tuura Jol tappagan bolso da (oşente berişebi)

[105] O, ıyman keltirgen adamdar! Özüŋörgö özüŋör joop beresiŋer! Eger Tuura Jolgo tüşüp kalgan bolsoŋor, adaşkandar silerge zıyan jetkire albayt. Bardıgıŋardın kaytuuŋar -Allaһka. (Oşondo, Allaһ) Silerge bardık işiŋerdin kabarın beret

[106] O, momundar! Silerden birööŋörgö ölüm (belgileri) kelip, osuyat ubaktısı bolgondo, özüŋördön eki adilettüü adam araŋardagı (osuyatıŋarga) kübö bolsun! Je bolboso, (eger musulman adam tabılbay kalsa) silerden başkalardan (yahudiy je hristiandardan) eköösü(kübö) bolsun, egerde (başka) jerde saparda bolsoŋor jana silerge ölüm kaygısı jetçü bolso. Al eki (dini başka) kübönü namaz (ibadat) kılıp bütköndö karmaysıŋar (namazdın urmatınan kübölüktöründö jalgan aytpas üçün). Eger alardan şektençü bolsoŋor, (silerdin talabıŋar menen) “Biz bul kübölüktü (eç kanday) baaga satıp jiberbeybiz, eger tuugan-tuuşkanıbız bolso da. Biz Allaһ üçün bergen kübölügübüzdü jaşırbaybız. Eger jaşırçu bolsok, anda künöölüülördön bolup kalabız” -dep ant içişet

[107] Eger janagı eki (dini başka) kübönün kıyanat kılganına kandaydır belgi bolup kalsa, al eköösünün orduna (ölüktün) jakındarınan eki adam kübö boluuga köbüröök akıluu. Alar dagı: “Bizdin kübölügübüz al eköösünün kübölügünö karaganda akıykat. Biz (bul kübölügübüzdö) akıykattın çeginen çıkkanıbız jok. Eger çıksak, anda zaalımdardan bolup kalabız” -dep, Allaһtın atına ant içişet

[108] Uşul (kılganıŋar) - tuura kübölük berilişine je bolboso, içken anttarınan kiyin, al anttı (ölüktün jakındarı) kabıl albay koyuusunan korkuularına jakınıraak öküm. Allaһtan korkkula jana ugup algıla: Allaһ moyun sunbagan - fasık (buzuk) adamdardı Tuura Jolgo baştabayt

[109] (Kıyamat) Kündö Allaһ paygambarlardı çogultup: “(Daavat kılgan eliŋer tarabınan) emne joop aldıŋar?” - dep surayt. Alar: “(O, Rabbi!) Bilbeybiz. Albette, kayıp nerselerdi Özün gana Bilüüçüsüŋ” - deşet

[110] (O, Muhammad!) Estegin, Allaһ ayttı: “O, Maryamdın uulu Iysa! Menin saga jana apaŋa bergen neematımdı estegin. Antkeni, Men seni Iyık Ruh (Jebireyil perişte) menen kubattaganımda, adamdarga beşikte (apaŋdı aktap) jana çoŋoygonuŋda (elderdi Allaһtın Joluna daavat kılıp) süylögönsüŋ. Estegin, bir kezde, Men saga Kitepti, Hikmattı (Şariyat sırların), Toorattı jana İnjildi üyröttüm. Dagı bir kezde: Menin uruksatım menen, ılaydan kuştun sölökötün jasap, aga üylögönüŋdö, al (janduu) kuş bolup kaldı. Menin uruksatım menen sokurlardı, pes (ala) oorululardı ayıktırgansıŋ. Menin uruksatım menen ölüktördü (tiriltip, mürzölörünön) çıgargansıŋ jana Men seni İsrayil urpaktarı (yahudiyler) koomunan saktadım. Sen alarga (uşunça) moojizalardı alıp kelseŋ da, alardın arasınan kaapır bolgon adamdar: “Bul - anık sıykırdan başka nerse emes” -deşken

[111] Biz (saga) şakirt bolgondordun jürögünö: “Maga ıyman keltirgile, paygambarıma işengile!” - dep ilham salganıbızda, alar: (O, Rabbi!) Biz ıyman keltirdik” Özüŋ kübö bol: Biz - musulmandarbız!” -deşken

[112] Dagı bir kezde şakirtter aytıştı: “O, Maryamdın uulu Iysa! Rabbiŋ bizge asmandan (içinde tamak-aşı menen) bir dastorkon tüşürüp bere alabı?” (Iysa) ayttı: “Egerde ıymanduu bolsoŋor Allaһtan korkkula,!”

[113] Alar aytıştı: “Biz (şek keltirgenibiz jok, bolgonu) andan jep, jüröktörübüz kanaattansın dedik jana sen bizge tuura süylögönüŋdü bilip, aga (dastorkongo) kübö boluunu gana kaaladık”

[114] Maryamdın uulu Iysa ayttı: “O, Rabbibiz! Bizge asmandan dastorkon tüşürö kör! Al bizge: abalkılarıbızga da, akırkılarıbızga da mayram jana Senden bir moojiza bolup kalaar! Jana bizge ırıskı bergeysiŋ! Özüŋ eŋ jakşı ırıs berüüçüsüŋ!”

[115] Allaһ ayttı: “Men anı silerge tüşürömün. Birok, andan kiyin kim kaapır bolso, Men anı, aalamda eç kimge berbegen azap menen azaptaymın

[116] Jana bir kezde Allaһ ayttı: “O, Maryamdın uulu Iysa! Sen adamdarga: “Allaһtı taştap, meni jana apamdı kuday kılıp algıla” - degen beleŋ?! (Iysa) ayttı: “O, Rabbim! Sen (şerikten) Aruu-Tazasıŋ! Menin akım jok nerseni aytuu maga tuura kelbeyt! Eger aytkanımda, Sen anı bilmeksiŋ. Sen menin jürögümdö bolgondu bilesiŋ. Birok, men Sende bolgon nerseni bile albaymın. Sen - kayıptardı da eŋ jakşı Bilüüçüsüŋ

[117] Men alarga Özüŋ buyurgan (tömönkü) sözdördü gana aytkamın: “Menin jana silerdin (jalgız) Rabbiŋer - Allaһka gana ibadat kılgıla!” Men alardın içinde turgan (ar bir) mezgilde alardın üstündö (Senden başkaga sıyınışpasın dep) kübö bolup turdum. Al emi, Sen meni(n jerdegi jaşoo möönötümdü bütürüp, Özüŋö kötörüp) alganıŋda! alarga Özüŋ küzötçü bolup kalgansıŋ. Özüŋ bardık nerselerge Kübösüŋ

[118] Eger alardı azapka salsaŋ - Özüŋdün pendeleriŋ. Eger keçirseŋ - Özüŋ Kudurettüü, Daanışmansıŋ!”

[119] Allaһ ayttı: «Al (Kıyamat) Kündö ıymanı çın adamdarga çınçıldıgı payda beret. Alarga, tübölük kala turgan jana astınan darıyalar agıp turgan beyişter bar! Allaһ alardan, alar Allaһtan ıraazı boluşat. Bul -eŋ uluu jeŋiş

[120] Asmandarda, Jerde jana eköösünün arasında bolgondun baarı Allaһtın mülkü! Jana Al bardık nersege Kudurettüü!»

[1] Asmandardı jana Jerdi jaratıp, nur menen karaŋgılıktardı bar kılgan Allaһka maktoolor!? Kiyin, Rabbisine kaapır bolgon adamdar Aga başkalardı teŋ (şerik) kılıp jatışat

[2] Al (obolu) silerdi ılaydan jarattı. Kiyin (uşul düynödö jaşooŋor üçün, “ömür” degen) möönöttü belgiledi. Jana Anın (Allaһtın) aldında (dagı bir) belgilengen möönöt (Akıret jaşoosu) bar. Uşundan kiyin (o, kaapırlar) siler dagı ele (Kıya-mattan) şektenip jatasıŋar

[3] Al, Asmandarda da, Jerde da (jalgız) Allaһ. Al silerdin (bardık) jaşıruun jana aşkere işiŋerdi bilet. Degele, bardık jasagan işiŋerdi bilip turat

[4] Alarga (kaapırlarga) Rabbisinin (çındıktı anık körgözgön) ayattarının biri keleer zamat(anı ugup, pikir kılıp körüünün orduna) daroo andan jüz burup ketişti

[5] Alar özdörünö kelgen kezde akıykattı! jalganga çıgarıştı (jana şıldıŋdaştı). Emi jakında alarga şıldıŋdagan nerselerinin kabarı kelet

[6] Alar körüşpöybü: Biz alardan murda neçendegen (kaapır) muundardı jok kılganbız. (O, kaapırlar!) Biz silerge ber-begen jerdegi mekenderden alarga bergen elek, (üstünön) jamgırdı berekelüü jaadırgan jana astınan darıyalardı agızıp koygon elek. Anan Biz alardı künöölörü sebeptüü (ar kanday apaattar menen) kıyratıp, artınan başka muundu alıp keldik

[7] (O, Muhammad!) Eger Biz saga kagazdan bir kitepti (jazıluu boydon) tüşürsök jana anı öz koldoru menen karmap körüşsö da, kaapır bolgon adamdar: “Bul -anık sıykırdan başka emes” — dep aytışmak

[8] Jana alar: “Aga (Muhammadga jardam berüüçü) bir perişte tüşsö bolboyt bele?” - deşet. Eger biz perişte tüşürçü bolsok (jana alar anı öz közdörü menen körgöndön kiyin dele işenişpese) anda, oşol zamat iş bütürülmök. Alarga möönöt berilmek emes

[9] Eger Biz anı (paygambardı) perişte kılsak dele, erkek (keyipinde) kılmakpız jana alarga özdörü tumandatkan nerseni (andan beter) tumandatmakpız

[10] (O, Muhammad! Alardın şıldıŋdoosunan çökpögün). Senden murunku paygambarlardı dele şıldıŋdaşkan. Kiyin alardın başına şıldıŋdagan nerseleri balee bolup tüşkön

[11] Ayt (O, Muhammad: “Eger işenbeseŋer) jer betin kezip, (paygambarlardı) “jalgançı” — degen adamdardın akıbeti (akırkı tagdırı) emne menen bütkönün körüp koygula!”

[12] Ayt: “Asmandardagı jana jerdegi nerseler kimdiki?” Aytkın: “Allaһka taandık!” Allaһ Özünö Meerimdüülük - ırayımdı jazıp koygon. Allaһ silerdi anda şek jok Kıyamat Kününö çogultat. (Oŋolboy) özdörünö zıyan kılgandar... Alar ıyman keltirişpeyt

[13] Kündüzü jana tünü jaşagandardın baarı Allaһtın mülkü. Al (bardık dobuştu) Uguuçu, (bardık kılmıştı) Bilüüçü

[14] Aytkın: “Allaһtan başkanı jardamçı kılmak belem?! Al asmandar jana Jerdin Jaratuuçusu. Al Özü tamakka muktaj bolboy, (bardık jan-janıbardı) tamaktandırat”. Aytkın: “Men (Allaһtın jalgız Özünö) moyun sungandardın eŋ aldıŋkısı boluuga buyuruldum” (Jana maga) “Eç kaçan muşrikterden bolbogun!” (dep aytıldı)

[15] Aytkın: “Eger men (şirk keltirüü menen) Rabbime künöökör bolsom, Uluk Kündün azabınan korkomun”

[16] Oşol Kündö kimden azap çettetilgen bolso, demek aga Allaһ ırayım kılıptır. Jana bul — anık jeŋiş

[17] Egerde Allaһ seni (kembagaldık, ooru, kaygı j.b.u.s.) zıyan menen karmasa, anı Özünön başka eç kim arılta albayt. Al emi, eger bir jakşılık menen karmasa. Al ar bir nersege Kudurettüü

[18] Jana Al pendelerdin üstünön ökümün jürgüzüüçü. Jana al - Daanışman, (bardıgınan) Kabardar

[19] Aytkın: “(Menin çınçıldıgıma) eŋ çoŋ kübö kaysı?” Ayt: “Allaһ! Al meni menen silerdin araŋarda Kübö jana maga mına bul Kuraan vahiy (ilahiy kabar) türündö berildi, silerdi jana al jetip bargan baardık adamdardı eskertişim üçün». (O, ilahiy kabardan jüz burgandar!) Siler: “Allaһ menen birge başka kudaylar bar” - dep kübölük beresiŋerbi?!” Aytkın: “Men (anday) kübölük berbeymin!” Aytkın: “Albette Al - jalgız (sıyınuuga tatıktuu) Kuday! A, men bolso, silerdin şirk amalıŋardan tazamın!”

[20] Biz kitep bergen adamdar (özdörünün ıyık kitepterinde aldın ala kabar berilgeni sebeptüü) anı (Muhammaddı) özdörünün perzentterin taanıganday taanışat. Alar özdörünö zıyan kılıştı. Emi alar ıymanga kelişpeyt

[21] Eç kim (“Allaһtın balası je şerigi bar” dep) Allaһka jalaa japkan jana Anın ayattarın jalganga çıgargan adamdan zaalımıraak emes! Albette, (anday) zaalımdar (tozokton) kutulbayt

[22] Jana Biz oşol (Kıyamat) Kündö alardın baardıgın çogultup, muşrikterge: “(Allaһtın şerikteri) dep eseptegen kudayıŋar kana?” -deybiz

[23] Kiyin alardın kıyanat jooptoru: “O, Rabbibiz! Allaһka ant, biz muşrik emes bolçubuz” - degen sözdör gana bolot

[24] Karaçı, özdörünö da kanday jalgandardı oylop tapkanın jana (oylorunan) çıgargan «kudaylarının» alardan jok bolup kalganın

[25] Alardan (muşrikterden) kee biröölörü (Kuraan okuganıŋda) seni (karözgöylük menen) uguşat. Birok, Biz alardın jüröktörünö - Kuraandı tüşünbösün üçün - parda kaptap, kulaktarın dülöy kılıp koyduk. Eger alar bardık moojizalardı körsö da işenişpeyt. Jadagalsa, senin aldıŋa talaşıp-tartışıp kelişken kezde, kaapırlar: “Bul (Kuraan) abalkılardın jomoktorunan başka nerse emes” - deşet

[26] Jana alar andan (başkalardı da) kaytarışat, özdörü da alıstaşat. Birok, (bul işteri menen) özdörün gana kıyroogo türtköndörün bilbey kalışat

[27] (O, Muhammad!) Alardı Tozoktun üstünö (tike) turguzup koyulganda (buşayman boluşup): “Ataganat, kana emi, (düynögö) kaytarılsak, Rabbibizdin ayattarın jalgan debey, momundardan bolup jaşasak?!”-degenderin bir körsöŋ ele

[28] Anday emes! Alarga murun içine katkan nerseleri aykın bolup kalgan(dan ulam uşintip jatışat). Eger (düynögö) kaytarılsa dele, taymanbastan (Şariyatta) kaytarılgan (aram) işterge kaytışmak. Antkeni, alar - anık jalgançılar

[29] Jana alar: “Uşul düynödögü jaşoobuzdan başka jaşoo jok. Biz kayradan tirilbeybiz” -deşti

[30] Eger sen alardı Rabbisinin aldına turguzulup (Allaһ): “Bul (kayra tirilüü) çındık emes beken?!”-dep suraganda, alardın: “Ooba, ya, Rabbi! Çındık eken” -degenderin jana (Allaһ alarga): “Kaapır bolgonuŋar sebeptüü, emi azaptın daamın tatkıla!” -degenin bir körsöŋ ele

[31] Allaһka joluguunu “jalgan” degen adamdar zıyan tartıştı! (Antkeni,) Kaçan alarga (Kıyamat) kapısınan kelip kalganda, künöölörün jonuna kötörgön abaldarında: “O-o-o!!! Düynö jaşoosun (paydasız) ötkörüp jibergenibiz üçün bizge kaygı!!! dep kalıştı. Alardın kötörgön künöölörü kanday jaman

[32] Düynö jaşoosu (tez ötüp ketüüçü) oyun-tamaşadan başka eç nerse emes. Takıba kişiler üçün Akıret jaşoosu jakşı. Akılıŋardı iştetpeysiŋerbi

[33] (O, Muhammad!) Alardın sözdörü seni kapa kılganın körüp turabız. Alar seni gana “jalgançı” deşken jok. Birok zaalımdar Allaһtın ayattarın dagı çetke kagıp jatışat

[34] Senden murunku paygambarlarga dele “jalgançı” degen jalaa jabılgan. Jana alar bul jalaalarga, zaalımdıktarga Bizdin jardamıbız kelgenge çeyin sabır kılışkan. Allaһtın (Kuraandagı) sözdörün eç kim başkasına almaştıra albayt. Jana saga abalkı paygambarlardın kabarı keldi go

[35] Eger alardın (akıykattan) burulup ketüüsü saga oor bolso, (alardı eerçitip aluuga uşunçalık kızıksaŋ) eger koluŋan kelse, jerge (tüşçü) jaraka, asmanga (çıkçu) şatı izdep, alarga (işendire turgan) bir moojiza taap ber! Eger Allaһ kaalasa, Özü alardı Tuura Jolgo çogultup almak! (Sabırsız) naadandardan bolbogun

[36] (O, Muhammad, daavatıŋa) uga turgan adamdar gana joop berişet. Al emi, (jürögü) ölüktör bolso, (bul düynödö dindi kabıl albayt) Allaһ alardı kayra tiriltet. Anan Özünö kaytarılışat

[37] Jana (muşrikter): “Aga (Muhammadga) Rabbisinen bir dalil-moojiza tüşsö eken” - deşet. Aytkın: “Allaһ (siler tilegendey) dalildi tüşürüügö da Kudurettüü”. Birok, alardın köpçülügü (akıykattı) bilişpeyt

[38] Jerde jürgön - soylogondun jana eki kanatı menen asmanda uçkandın baarı siler sıyaktuu ele ümmöt. Biz Kitepte! eç nerseni(n tagdırın jazbastan) kaltırıp koygon emespiz. Kiyin (adamdardın bardıgı) Rabbisine çogultulat

[39] Bizdin ayattarıbızdı jalgan degender (naadandık) karaŋgılıgında kalgan sokurlar jana dülöylör. (Alar akıykattı körö da, uga da alışpayt) Allaһ Özü kaalagan pendesin adaştırat jana kaalagan pendesin Tuura Jolgo salat

[40] (Muşrikterge) Aytkın: “Eger çınçıl bolsoŋor aytkılaçı, eger silerge Allaһtın azabı je Kıyamat kelip kalsa, Allaһtan başkaga (jardam surap) duba kılasıŋarbı?!”

[41] Jok! Aga gana duba kılasıŋar! Al eger kaalasa siler duba kılıp suragan nerseni (azaptı) arıltat. Al emi, Allaһka şerik kılgan “kudayıŋardı” (başıŋarga azap tüşköndö) unutup koyosuŋar

[42] Biz (o, Muhammad!) senden murunku elderge da paygambarlardı jibergenbiz. (Birok, paygambarlardı «jalgançı» deşkenden) kiyin alardı tooba-topuk kıluuları üçün balee - zıyandar menen karmadık

[43] Alarga bizdin balee - zıyanıbız kelgende tooba kılışsa kana! Birok, jüröktörü taş bolup kalgan jana şaytan alarga (künöö işterin) koozdop körgözgön

[44] Anan, özdörünö eskertilgen nerselerdi (balee-zıyandardı) unutup (şaytanga jetelenip) kalışkanda, biz alarga bardık nerselerdin eşigin açık koyduk! Özdörünö berilgen nerseler menen süyünüp turganda, kapıstan, (kütpögön balee menen) karmap koyduk ele, daroo ümütsüz abalda kalıştı

[45] Mına uşintip, zaalım adamdardın “kuyrugu kesildi” (tukum kurut kılındı). Aalamdardın Rabbisi - Allaһka maktoolor bolsun

[46] Ayt (o, Muhammad): “Kanday deysiŋer, eger Allaһ silerdin közüŋördü, kulagıŋardı alıp (sokur-dülöy kılıp) jana jürögüŋörgö möör basıp koyso, alardı Allaһtan başka kaysı “kuday” kaytarıp bere alat?!” Biz dalilderdi kanday tizmektep keltirgenibizdi jana (uşuga da közü açılbay) kiyin burulup ketişkenin körüp al

[47] Aytkın: “(O, muşrikter), aytkılaçı, eger silerge Allaһtın azabı kapıstan (sezdirbey) je açıkçasına kelse, zaalım (muşrik) adamdardan başka kim kıyratılat?!”

[48] Biz paygambarlardı (Beyişten) kuşkabar berüüçü jana (tozokton) eskertüüçü kılıp jiberebiz. Emi, kim ıyman keltirip, salih (jakşı) işterdi jasasa, alarga korkunuç da, kaygı-kapa da jok

[49] Al emi, Bizdin ayattarıbızdı jalganga çıgargan adamdar, jasagan buzuk işteri üçün azapka salınat

[50] Aytkın: “Men silerge “Menin aldımda Allaһtın kaznaları bar” debeymin.! Dagı men kayıptı da bilbeymin. Jana men silerge “Men - periştemin” dep da aytpaymın. Men özümö vahiy (kabar) kılıngan nerselerdi gana eerçiymin”. Aytkın: “Sokur menen közdüü kişi teŋ bolo alabı? Pikir kılbaysıŋarbı?!”

[51] Sen Rabbisine çoguluudan korko turgan adamdardı al (Kuraan) menen eskertkin. Alarga Andan başka dos-başçı da, künöösün öçürüüçü da jok. Kana emi, takıbaaluu boluşsa

[52] Erteli-keç Rabbisine, Anın Jüzün kaalap duba kılgan (takıba) kişilerdi (aldıŋdan) aydabagın! Alardın esebinen saga eç nerse jok. Senin esebiŋen alarga eç nerse jok. Alardı aydap, zaalım adamdardan bolbogun

[53] “Bizdin arabızdan Allaһ neemat bergender - uşularbı?!” dep, (tekeberlene) suragandarı üçün Biz alardı (bay-kedey kılıp) biri-biri menen sınadık. Şügür kılgandardı Allaһ köbüröök Bilüüçü emespi

[54] Eger saga, Bizdin ayattarıbızga ıyman keltirgen adamdar kelse, alarga: “Sizderge salam! Rabbiŋer Özünö ırayımduuluktu jazdı. Araŋardan kimde-kim bilbesten künöö iş jasap, soŋunan tooba keltirip, salih amal kılsa, albette, Al (Allaһ) Keçirimdüü, Irayımduu” - dep aytkın

[55] Biz, kılmışker adamdardın jolu aykın boluşu (jana siler al joldon sak boluşuŋar) üçün Özübüzdün ayattardı mına uşintip toluk bayandaybız

[56] Aytkın: “Men, Allaһtan başka siler jalbarıp, duba kıla turgandarga (buttarga) ibadat kıluudan kaytarıldım”, Aytkın: “Men silerdin kaalooŋordu eerçibeymin. Anda men adaşıp, Tuura Jol tapkandardan bolboy kalam”

[57] Aytkın: “(O, muşrikter), men Rabbim tarabınan berilgen anık dalilderdin üstündömün. Siler bolso, anı “jalgan” dep jatasıŋar. Siler şaştırıp jatkan nerse (azap) menin aldımda emes. Öküm Allaһtın Özünö gana tieşelüü. Al akıykattı ajırım kılat. Al eŋ jakşı ajırım kıluuçu

[58] Aytkın: “Eger siler şaştırgan nerse (azap) mende bolgondo, meni menen silerdin araŋardagı “iş” eçak ele bütmök. Allaһ zaalım adamdardı Bilüüçü

[59] Kayıptın açkıçtarı (ilimi) Anın gana aldında. Anı bir Özünön başka eç kim bilbeyt. Al (Allaһ) kurgaktagı, deŋizdegi bardık nerselerdi bilet. Jadagalsa, bir jalbırak üzülüp tüşçü bolso — anı da bilet. Kara jer koynundagı bir daana dan bolsun, bardık suuluu je kurgak nerseler bolsun, (bardıgının kabarı) Anık Kitepte (Lavhul Mahfuzda) bar

[60] Al tündösü silerdi (uktatuu menen) janıŋardı alat. Kün boyu emne kılıp jürgönüŋördü da bilet. Kiyin al silerdi kündüzü kayra tiriltet, belgilengen möönöt (ömür) toluk boluşu üçün. Kiyin (ömür toluk bütköndö) kaytıp baruuŋar - Özünö. Andan soŋ (Kıyamatta) Al silerge emne kılıp jürgönüŋördün kaabarın beret

[61] Al pendelerinin üstünön Ökümdar.! Jana Al silerge Özünün “hafaza”? periştelerin jiberet. Kaçan silerdin birööŋörgö ölüm (ubaktısı) kelgende, Bizdin (jan algıç periştelerden turgan) elçileribiz öz ubaktısınan keçiktirbey anın janın alışat

[62] Kiyin alar (ölgön pendeler) çınıgı kojoyundarı — Allaһka kaytarılışat. Ukkula! Öküm Özünö gana taandık! Al eŋ ele tez esepteşüüçü

[63] (Muşrikterge): “Kurgaktagı jana deŋizdegi apaattarda jalbarıp jana içiŋerden: “Eger uşunan kutkarsa, sözsüz şügür (ibadat) kıluuçulardan bolomun” - dep kimge duba kılasıŋar jana silerdi (oşol baleeden) kim kutkarat?” dep aytkın

[64] Aytkın: “Silerdi al apaattardan jana başka bardık kaygılardan Allaһ gana kutkarat. Kiyin siler dagı ele (Aga başka “kudaylardı”) şerik kıla beresiŋer”

[65] Aytkın: “Al silerge üstüŋördön, butuŋardın astınan azap jiberüügö je bolboso, silerdi ar türdüü toptorgo aralaştırıp jana biriŋerdin azabıŋardı biriŋerge tattıruuga kudurettüü!”! (O, Muhammad, adamdar akıykattı) tüşünüp alışsın dep, dalilderdi ar kanday ıkmada tizmektep jatkanıbızdı körüp koy

[66] Senin (Makkadagı) koomuŋ anı (Kuraandı) “jalgan” - dedi. Çınında, al - akıykat. Aytkın: “Men silerge karoolçu emesmin

[67] Ar bir kabardın öz ubaktısı bar. Jana tez arada anın çındık ekenin bilip alasıŋar

[68] Eger sen Bizdin ayattarıbız jönündö çındıkka karşı süylögön adamdardı körsöŋ, kaçan alar başka sözgö çumkup kirmeyinçe, alardan alıs bol. Eger şaytan unutturgan bolso, (esiŋen çıgıp alar menen oturgan bolsoŋ) estegeniŋden kiyin zaalım koomdor menen oturba

[69] Takıba (Allaһtan korkkon) kişilerdin moynunda alardın (muşrikterdin) esebinen eç nerse jok. Birok, akıl-nasaat aytuu gana bar. Mümkün alar dagı takıba bolup kalışaar

[70] Dinderin oyun-tamaşaga aylantıp, düynö jaşoosuna aldanıp kalgan adamdardan oolak bol! Jana alarga Kuraan menen (tömönkülördü) eskert: Ar bir jan özünün gana kılgan işi menen ölümgö kabılat. (Oşondo) aga Allaһtan başka eç bir dos, eç bir koldooçu bolboyt jana (eger künöösünün keçirilişi üçün) ar kanday (baaluu) nerseni berse da, anısı kabıl kılınbayt. Alar öz kılmıştarı menen ölümgö (tozokko) jolukturulat. Alarga (tozokto) kaynak suu menen jan oorutkan azap bar, kaapır bolgondoru üçün

[71] Aytkın: (“O, muşrikter), biz (silerge okşop) Allaһtan başka, ne payda, ne zıyan jetkire albay turgan nerselerge duba kılat bekenbiz?! Jana da, jer betindegi, (bir jagınan) şaytandar azgırıp, (ekinçi jagınan) özünün dostoru “kel” dep, Tuura Jolgo çakırıp turganda (orto joldo) emne kılaarın bilbey kalgan adam sıyaktuu, Allaһ Tuura Jolgo baştap koygon soŋ, dagı artıbızga kaytat bekenbiz?!” Aytkın: “Tuura Jol - bul Allaһtın jolu. Jana biz aalamdardın Rabbisine moyun sunuuga buyurulduk”

[72] (Dagı biz) “Namazdı toluk okugula jana Allaһtan takıbaa kılgıla” (dep buyurulganbız). Al — baarıŋar çogulup bara turgan Kuday

[73] Jana Al - asmandar menen jerdi akıykat menen jaratkan Kuday. Al “bol!” degen kündö bolup (jaralıp) kalat. Anın Sözü - çındık! «Sur» (degen çoor) tartılgan künü büt padışalık Aga gana taandık bolot. Al körüngöndü da kömüskönü da Bilüüçü! Jana Al — Daanışman, Kabardar

[74] Estegin: İbrahim atası Aazarga: “(Uşul payda je zıyan bere albagan) taştardı sıyınuuga tatıktuu kudaylar dep bilesizbi? Men sizdi jana koomuŋuzdu anık adaşuuda dep oyloymun” -dedi

[75] Oşentip, Biz İbrahimge anık işenüüçülördön boluşu üçün asmandardagı jana jerdegi mülktördü körgözdük

[76] Anı tün (karaŋgılıgı) orop alganda (çıraktay) jıldızdı körüp: “Bul - menin Rabbim” dedi. Al emi, jıldız kayıp bolup ketkende “Jogolup ketüüçülördü süyböymün” dedi

[77] Anan, (jarkırap) çıgıp kelgen Aydı körö kalıp: “Mına, menin Rabbim!” - dedi. Kiyin, Ay dagı jogolup ketkende “Eger Rabbim meni Tuura Jolgo baştabasa, adaşuuçulardan bolup kalamın!” - dedi

[78] Andan soŋ, (nur çaçıp) çıkkan Kündü körüp, «Rabbim — uşul! Uşul eŋ çoŋu!» dedi. Anan Kün dagı batıp ketkende: (Asman-Jer mülktörünün Kuday emestigine anık işenip, jalgız Rabbi -Allaһ ekeninen şek sanabay) “O, elim! Men siler (Allaһka) şerik kılıp jatkan (bardık) nerselerden tazamın

[79] Men adaşuuçuluktan akıykatka köçkön abalda, jüzümdü asmandar jana jerdi jaratkan çınıgı Kudayga (Allaһka) burdum. Jana men (eç kaçan) muşrikterden bolboymun” - dedi

[80] Jana aga (karşı) öz eli kayaşa ayta baştaganda, al: “Meni menen Allaһ jönündö tartışıp jatasıŋarbı?! Al meni Tuura Jolgo baştadı! Men siler (Allaһka) şerik kılıp jatkan “kudayıŋardan” korkpoymun! (Alar eç kanday payda-zıyan keltire albayt) Bir gana, Rabbim kaalagan nerse bolot. Menin Rabbim bardık nerseni Öz ilimi menen orop algan. (Uşular jönündö) oylonsoŋor bolboybu?!” - dedi

[81] Siler (anın kuday ekenine Allayһ) eç bir dalil tüşürbögön nerselerdi Allaһka şerik kıluudan korkposoŋor, men kantip siler (Allaһka) şerik kılgan “kudaylardan” korkup kalayın?! Eger bilseŋer, aytkalaçı, kaysıl tarap beypildikke köbüröök akıluu (silerbi je menbi)

[82] (Jalgız Rabbige) ıyman keltirip, ıymandarına zulum (şirk) aralaştırbagan adamdarga gana beypildik-tınçtık bolot. Jana alar - Tuura Jol tapkandar

[83] (Muşrik bolgon) koomunan jogoru (kelüü üçün) Biz İbrahimge bergen dalilder — uşular. Biz kaalagan pendebizdin darajasın kötöröbüz. Albette, senin Rabbiŋ Daanışman, Bilüüçü

[84] Jana Biz aga (İbrahimge) İshak menen (anın uulu) Yakubdu! belek kıldık. Biz al eköönü teŋ Tuura Jolgo baştaganbız. Jana biz (alardan) murun Nuhtu Tuura Jolgo bagıttadık. Dagı anın urpaktarınan Dauddu jana Sulaymandı, Ayyubdu jana Yusuftu, Musanı jana Harundu (Tuura Jolgo bagıttaganbız) Biz jakşılık kıluuçu adamdardı mına uşintip sıylaybız

[85] Jana Zakariya, Yahya, Iysa, İlyastı (dagı Tuura Jolgo baştadık) bardıgı salih (jakşı, takıba) adamdardan

[86] Jana Ismayıl, Al-Yasa, Yunus, Luttu da (Tuura Jolgo bagıttadık). Jana bardıgın aalamdardan abzel kıldık

[87] Alardın ataların, urpaktarın jana aga-inilerin da (başka elderdin arasınan) tandap alıp, Tuura Jolgo baştadık

[88] Uşul - Allaһtın Tuura Jolu. Pendelerinin arasınan Özü kaalaganın aga joldoyt. Eger alar Allaһka şerik koşçu bolso, (kim boluşuna karabay) jasagan bardık (jakşı) işteri küyüp ketet

[89] Oşolor — Biz alarga Kitepti, ökümdü jana paygambarçılıktı bergen adamdar. Eger alar (muşrikter ayattarga) kaapır boluşsa, Biz anı kaapır bolboy turgan başka adamdarga tapşırabız

[90] Oşolor (jogoruda sanalgandar) Allaһ Tuura Jolgo baştagan paygambarlar. (O, Muhammad!) Sen oşolordun gana joluna eerçigin. (Koomuŋa Allaһtın sözdörün okup berip:) “Men bul üçün silerden akı surabaymın. Bular aalamdar üçün nasaattan başka nerse emes” degin

[91] Alar (Makka muşrikteri menen yahudiyler) Allaһka tuura baa bere albay, bir kezde: “Allaһ adamzatka eç nerse tüşürgön jok” - deşti. Aytkın: “Musa adamdarga Tuura Jol, Nur boluşu üçün alıp kelgen, siler anı kagazdarga jazıp alıp, kee biröölörün gana (elge) aşkere körgözüp, köpçülük bölügün jaşırıp koygon jana siler da, ata-babaŋar da bilbegen nerselerdi silerge üyrötkön Kitepti (Toorattı) kim tüşürdü ele?!” Aytkın: “Allaһ (tüşürgön)!” Kiyin alardı adaşuuçulugunda tereŋdep, oynop-külgön abaldarında taştap koy

[92] Biz saga tüşürgön bul Kitep Iyık- berekettüü. Özünön murunku kitepterdi tastıktooçu jana şaarlardın enesi (Makka) menen anın tegereginde! jaşagan adamdarga nasaat-eskertüü boluu üçün (tüşkön). Akıretke ıyman keltirgen adamdar, aga da ıyman keltirişet jana alar namazdarın saktaşat (ubaktısında okuşat)

[93] Özünö eç kanday vahiy kelbese dele, Allaһ jönündö jalgandı oylop taap: “Maga Allaһtan vahiy keldi” jana “Men dele Allaһ tüşürgön sıyaktuu Din-Şariyat tüşürö (tüzö) alamın” degen adamdardan ötkön zaalım barbı?! Sen oşol zaalımdardın ölüm dalbasasında jatkan mezgildegisin jana perişteler alarga kolun sozup (sabap-kıynap): “Janıŋardı çıgargıla! Bügün siler Allaһtın ayattarınan tekeberlene jüz üyrüp, Allaһtın atına jalgan-jalaalardı aytkanıŋar sebeptüü korduk azabı menen jazalanasıŋar” degenin bir körsöŋ

[94] Mına, birinçi jolu jaratkanım sıyaktuu, özüŋör jalgız keldiŋer go, Bizge! Jana Biz bergen (baylık, biylik, dos, jardamçı j.b.u.s.) nerselerdi da artıŋarga taştap keldiŋer. Siler Allaһtın şerigi dep eseptegen jardamçıŋardı dele körböy jatabız?! Araŋar üzüldü! Jana siler (payda dep) oylogon nerseŋer jok boldu

[95] Allaһ dandı da, danekti da jaruuçu!! Ölüktön tirüünü çıgarat jana tirüüdön ölüktü çıgarat!” (Al) uşunday Allaһ! Dagı (Özünö sıyınbay) kayda ketip baratasıŋar

[96] (Al tündü) jarıp taŋdı çıgaruuçu. Jana Al tündü başpaanek, Kün menen Aydı esep (ubakıttı bildirip turuuçu nerselerden) kıldı. Bul — Jeŋüüçü Kuduretüü, Bilüüçü Allaһtın tagdırı

[97] Jana Al jıldızdardı siler üçün, anı menen deŋizder menen kurgaktıktın karaŋgılıgında jol tabuuŋar üçün jaratkan. Biz (Öz kuduretibizge dalil bolgon) belgilerdi, bilgen adamdar üçün (mına uşintip) toluk bayan kıldık

[98] Jana Al silerdin jaratılışıŋardı bir gana jandan (Adam-Atadan) baştagan. (Bardık adamdar) tübölük jayda jana ubaktıluu orundarda (boluşat).* Tüşüngön adamdar üçün Biz dalilderdi toluk bayan kıldık

[99] Jana Al asmandan (adamdar, aybandar jana ösümdüktör zarıkkan) suunu tüşürdü. Kiyin Biz al (suu) menen ar türdüü önüp-öskön nerselerdi çıgardık. Alardan kögörgön ösümdüktördü, alardan bolso, tizilgen dandardı (maşaktardı) çıgarabız. (Oşondoy ele) kurmadan - anın muun-butaktarınan (terip aluuçular üçün Allaһtın kudureti menen) iyilgen koşmok şiŋgilder (çıgarılat) Jana (Biz) jüzüm baktarı menen birge zaytundan, anardan biri-birine okşogon jana okşobogondorun çıgarabız. (O, adamdar!) Siler alardan ar birinin tüygön mömölörünö jana bışıp jetilgen mömölörünö karagıla. Albette, bul baykooŋordo ıymanduu adamdar üçün (Allaһtın kuduretine) dalilder bar

[100] (Muşrikter) Allaһga jinderdi şerik kılıştı. Çınında, bardıgın Allaһ jaratkan. Dagı alar ilimsizdik menen Anın (Allaһtın) uul - kızdarı bar dep jalaa jabıştı. Allaһ, alar sıpattagandan Taza jana Biyik

[101] (Al) Asmandardı jana jerdi jokton bar kılgan. Anın ayalı jok bolso, balası kaydan bolsun?! Al bardıgın Özü jaratkan jana Al bardık nerselerdi Bilüüçü

[102] Uşul Allaһ - silerdin Rabbiŋer!! Eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, Anın Özü bar. Al ar bir nersenin jaratuuçusu. Emi, Aga gana ibadat kılgıla! Jana Al bardık nerselerdin Başkaruuçusu

[103] Közdör anı kamtıy albayt. Al közdördü kamtıyt.” Al (Allaһ) Latif? (jana) Kabardar

[104] (O, Muhammad, adamdarga ayt:) «Silerge Rabbiŋer tarabınan anık dalilder keldi. Kim alardı körsö - öz paydası. Kim sokur bolup alsa - özünö zıyan! Men silerdin üstüŋördö korukçu emesmin.»

[105] Oşentip, (o, Muhammad, saga kaapırlar “Kuraandı biröölördön) üyröngönsüŋ” dep aytuuları üçün jana anı bilgen (tüşüngön) adamdarga bayan kılıp berişibiz üçün ayattarıbızdı ar türdüü şekilde tizmektep berdik

[106] Özüŋö Rabbiŋ tarabınan vahiy (kabar) kılıngan nerselerdi gana eerçigin. Eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Al gana bar. Jana sen muşrikterden jüz bur

[107] Eger Allaһ kaalaganda, alar şirk keltirişpeyt ele.! Biz seni alarga karoolçu kılbadık jana sen alarga ökül (joopker) da emessiŋ

[108] (O, momundar!) Allaһtan başkaga duba (ibadat) kılgandardı(n “kudayların”) akaarat kılbagıla. Antseŋer, alar dagı duşmandık kılıp, ilimsizdik menen Allaһtı sögüşöt. Biz bardık elderge öz amaldarın kooz körgözüp koyduk. Kiyin, bardıgının kaytaar jeri — Rabbisine. Anan Al (bardıgına bul düynödö) jasagan işterinin kabarın beret

[109] (Muşrikter) eger alarga bir moojiza kelse, aga sözsüz ıyman keltirüülörü jönündö jan üröp Allaһtın atı menen ant içişet. Aytkın: “Moojizalar Allaһtın aldında”. Silerge emne bildirdi?! Çınında, moojiza kelse da alar ıyman keltirişpeyt

[110] (Alarga) birinçi iret (sunuştalganda) ıymanga kelbegenderi sıyaktuu Biz alardın közdörün jana jüröktörün oodarıp koyobuz jana alardı adaşuuçulugunda tentigen abalda taştap koyobuz

[111] Eger biz alarga (paygambardın özünö jolukkan) periştelerdi tüşürsök da, eger alarga (Muhammad alıp kelgen nersenin çındıgın) ölüktör (tirilip) aytıp berse da, (moojizanın) bardıgın alarga top-tobu menen alıp kelsek da ıyman keltirişpeyt. Allaһ kaalasa gana ıyman keltirişet. Birok, alardın köpçülügü naadan adamdar

[112] Oşondoy ele, Biz ar bir paygambarga adam-şaytan jana jin-şaytandardan duşman kılıp koyduk. Alar aldoo üçün bir-birine (jalganga juurulgan) bal sözdördü şıbıraşışat. Eger, Rabbiŋ kaalasa anday kılmak emes. Emi, alardı tokugan doomattarı menen (koşo) taştap sal

[113] Al sözdörgö Akıretke ıyman keltirbegen adamdardın jüröktörü muyup, korston bolup, bilgen (aram) işterin jasap jürö berişi üçün

[114] (Aytkın): «Allaһtan başkanı ökümdar kılıp alayınbı?! Al silerge Kitepti, (bardık adal-aramdı) toluk (bayandooçu) kılıp tüşürdü». Biz Kitep bergen elder (yahudiyler menen hristiandar) Kuraandın Rabbiŋ tarabınan Akıykat menen tüşürülgönün bilişet. (Sen buga) şektenüüçülördön bolbo

[115] Rabbiŋdin Sözdörü bardık çındık — adiletti (bayandap) bütürgön. Anın Sözdörün özgörtüüçü jok. Al — Uguuçu, Bilüüçü

[116] Eger sen jer betindegilerdin köpçülügünö moyun sunsaŋ, seni Allaһtın Jolunan adaştırıp salışat. (Antkeni,) Alar kümöngö gana eerçişet jana jalgandardı oylop tabışat

[117] Albette, senin Rabbiŋ, Özünö alıp barçu joldon adaşıp ketkenderdi eŋ jakşı bilet. Jana Tuura Jol tapkandardı da eŋ jakşı bilet

[118] (O, momundar!) Eger Allaһtın ayattarına ıyman keltirgen bolsoŋor, Allaһtın ısımı aytılgan nerselerden gana jegile

[119] Silerge emne boldu, Allaһtın ısımı aytılgan nerselerden jebey jatasıŋar?! Allaһ silerge aram bolgon nerselerdi toluk bayandap berdi go! Bir gana argasız kalganıŋarda (jan saktoo üçün jeseŋer — uruksat). Albette, köpçülük adamdar bilbestikten ulam, öz kaaloolorun eerçip, adaşıp ketişüüdö. Rabbiŋ çekten çıguuçulardı jakşı bilet

[120] Künöölördün körüngönün da, kömüskösün da taştagıla! (Kanday gana bolbosun) künöö iş jasagan adamdar öz kılmıştarına jaraşa jakında jazaların alışat

[121] Allaһtın ısımı eskerilbegen nerselerden jebegile! (Antkeni,) Al — anık buzukuluk! Albette, şaytandar özdörünün dostoruna (muşrikterge) siler menen talaşıp-tartışuunu ilham kılışat. Eger alarga moyun sunsaŋar, siler dagı muşriksiŋer

[122] Janı jok kezde Biz aga jan berip, adamdar arasında anı menen (jolun jarıtıp) jürö turgan nurdu koluna karmatıp koygon adam karaŋgılıktardan çıkpay jürgön adamga okşomok bele?? Uşul sıyaktuu, kaapırlarga jasap jatkan işteri (şaytandar tarabınan) kooz körgözülüp koyulgan

[123] Oşentip, Biz ar bir ayıl-şaarga, oşol jerde (dinge karşı) ayla-amal kıluusu üçün, künöökör çoŋdorun koyduk. Alar amalköylük kılışat, birok sezbegen abalda özdörün-özdörü aldaşat.”

[124] Eger alarga (İslam çındıgına) dalil kelçü bolso (tekeberlenişip): “Allaһtın paygambarlarına berilgen nerse (paygambarlık) bizge da berilmeyinçe ıyman keltirbeybiz” - deşet. Allaһ Öz paygambarlıgın kimge berüünü jakşı bilet. Künöökör adamdar bolso, Allaһtın aldında, (dinge karşı) aylakerlikteri üçün kor kıluuçu, katuu azapka duuşar boluşat

[125] Allaһ kimdi hidayatka (Tuura Jolgo) baştoonu kaalasa, anın kökürögün İslamga açıp koyot. Al emi, kimdi adaştıruunu kaalasa, anın kökürögün, asmanga kötörülüp baratkan sıyaktuu tar kılıp koyot. Allaһ ıyman keltirbegenderge mına uşintip jaza beret

[126] Mına uşul (jogoruda aytılgandar) Rabbiŋdin Tuura Jolu. Biz (Allaһtı) estegen adamdar üçün ayattardı toluk bayandap berdik

[127] Oşol (Allaһtı estegen) adamdarga Rabbisinin aldında Tınçtık üyü (Beyiş) bar. Jasagan (jakşı) işteri üçün (Beyişte) alardın kamkoru Allaһ

[128] Alardın bardıgın çogulta turgan Kündö (Allaһ) «O, jinderdin jamaatı! İnsandardan (azgırganıŋardı) köböytüp jiberdiŋer!» (deyt). Anan jinderdin (azgırıgına kabılgan) insandardan bolgon dostoru (künöösün moynuna alıp): “O, Rabbibiz! Biz biri-biribizden paydalangan bolçubuz. Emi, Özüŋ bizge belgilep koygon ubakıtıbızga (Kıyamat suragına) keldik” deşet. «Jayıŋar - tozok!-deyt (Allaһ). Anda tübölük kalasıŋar! Allaһ kaalagandar gana (çıgarılat)» Çınında, senin Rabbiŋ Daanışman, Bilüüçü

[129] Oşentip, biz, jasagan kılmıştarı(nın okşoştugu)na karap, zaalımdardı biri-birine dos-başçı kılıp koyobuz

[130] O, jinder jana insandardın (kaapır) jamaatı! Silerge özüŋördün araŋardan (Bizdin) elçiler kelip, Menin ayattarımdı okup berip, uşul künüŋördögü joluguşuu jönündö silerdi eskertpedi bele?! Alar: “Özübüzgö karşı kübö bolduk!” deşet. Alardı düynö jaşoosu(nun aram koozduktarı) aldap koygon ele. Mına emi, özdörünün kaapır bolgonuna özdörü kübö boluştu

[131] Munun sebebi: Senin Rabbiŋ eç bir şaardı, elderin eskertpey turup, adiletsizdik menen azapka duuşar kılbayt

[132] Ar bir adam üçün öz işterine jaraşa darajalar bar. Senin Rabbiŋ alardın (pendelerdin) işterinen beykapar emes

[133] Jana senin Rabbiŋ Irayımduu, Beymuktaj. Eger Allaһ kaalasa silerdi başka koomdun tukumunan (alardın orduna) öndürüp çıgarganı sıyaktuu, silerdi da ketirip, artıŋardan Özü kaalagan (başka) koomdu alıp kelip koyot

[134] Silerge ubada kılıngan nerse (Kıyamat) albette kelet. Jana siler Allaһtı alsız kıla albaysıŋar! (Al belgilegen jazadan kaçıp kete albaysıŋar)

[135] Ayt: “Ey, koomum! Uşul turuşuŋarda (bilgen) işiŋerdi jasay bergile. Men da (Allaһtın buyruktarın) atkara berem. Kiyin, Akıret üyündögü (jakşı) akıbet kimdin paydasına boluşun jakında bilip alasıŋar. Çınında, zaalımdar jeŋişke jetpeyt

[136] (Muşrikter) Allaһ jaratkan eginderden jana mal-jandıktardan Allaһka nasip-ülüş ajıratışıp, öz kümöndörü boyunça: “Bul — Allaһka, munusu (Allaһtan başka) kudaylarıbızga” - deşti. “Kudaylarına” ajıratılgan nerseler Allaһka (ajıratılgan ülüşkö) koşulbay, al emi, Allaһka ajıratılgan nerseler “kudaylarına” (ajıratılgan ülüşkö) koşula beret. (Bul) ökümdörü kanday jaman

[137] Oşondoy ele, köpçülük muşrikterge (uruu başçılarınan jana şaytandardan bolgon) “kudayları” alardı jok kıluu jana dinderin başalaman (tüşünüksüz) kılıp taştoo üçün öz (ımırkay) baldarın öltürüünü koozdop körgözdü. Jana eger, Allaһ kaalaganda (bul işterin) jasaşpayt bolçu. (O, Muhammad), alardı özdörü oylop çıgargan jörölgölörü menen jön koy

[138] Dagı alar (Allaһka jalaa jaap): “Mına bul jandıktar menen eginder - aram. Alardı biz kaalagandan başka adamdar jebeyt. Jana (mına bul) janıbarlardın üstü(nö jük jüktöö jana minüü) -aram. Al emi (mına bul) janıbarlarga (alardı muuzdap jatkanda) Allaһtın atın aytuuga bolboyt” - deşti. (Bul sözdörü) Allaһka doomat! Allaһ alarga jakında doomat kılgandarına jaraşa jaza beret

[139] Dagı alar: “Mına bul janıbarlardın kursagındagı (balası) erkekteribizge - adal, ayaldarıbızga - aram. Eger ölük (tuulgan) bolso, anda ayal-erkegi şerik boluşat (eköö teŋ jey beret)” - deşti. Allaһ alardı (Özü adal kılgandı “aram” dep, aram kılgandarın “adal” dep) sıpattagandarı üçün jakın arada jazalayt. Al Daanışman, Bilüüçü

[140] Naadandık jana akmakçılık menen perzentterin öltürüp, özdörünö Allaһ ırıskı kılıp bergen nerselerdi Allaһka jalaa jabuu menen aramga çıgargandar (özdörünö) zıyan kılıştı. Alar tap-takır adaşıp ketişti jana Tuura Jol tabuuçu boluşpadı

[141] Al (siler üçün, tirööç-takançıktarga) kötörülö turgan jana kötörülböy turgan baktardı, kurma jana ar türkün mömölüü eginderdi (butak-jalbıragı) biri-birine okşogon, (mömösü menen daamı) okşoşpogon zaytun-anarlardı öndürdü. Mömölögön kezde andan jegile jana tüşüm jıynagan künü akısın (üşür-zeketin) bergile. Jana ısırap kılbagıla! Al ısırapkerlerdi süyböyt

[142] Jandıktardan jük taşıgıçtarın jana (muuzdaş üçün) jatkırıla turgandarın (jarattı). Allaһ silerge ırıskı katarı bergen nerselerden jegile. Şaytandın izinen eerçip ketpegile! Al silerge anık duşman

[143] (Maldan) segiz erkek-urgaaçını (jarattı): koydon eköö, eçkiden eköö. Aytkın: “(Allaһ) eki erkegin aram kıldıbı je eki urgaaçısınbı. Je bolboso eki urgaaçının (urgaaçı koy menen urgaaçı eçkinin) kursagındagı baldarınbı? Eger çınçıl bolsoŋor, maga ilim menen (tüşündürüp) aytkılaçı

[144] Töödön ekini (erkek-urgaaçısın) jana uydan ekini (jarattı). Aytkın: “(Allaһ) eki erkegin aram kıldı bele, je eki urgaaçısınbı? Je bolboso, (bir töö, bir uydan turgan) eki urgaaçının jatınındagı nersenibi?! Je, Allaһ silerge uşunu osuyat kılganına kübö bolduŋar bele?! Eç nerseni bilbey turup, adamdardı adaştıruu üçün Allaһtın atınan jalgan aytkan adamdan zaalımıraak kim bar?! Albette, Allaһ zaalım koomdordu Tuura Jolgo baştabayt

[145] Aytkın: «Maga (Allaһ tarabınan) vahiy kılıngan nerselerdin arasınan tamaktanuuçular üçün (siler aytkan) aram nerseni tappay turam. Bir gana tarp, tögülgön kan, je doŋuzdun eti bolso - al ıpılas, aram! Je fasıktık menen Allaһtan başkaga arnap soyulgan bolso (bu dagı aram).» Al emi, kim (oşol aramdan başka jegilik tappay) argasızdıktan, araanın agıtpay, (özöktü jalgaganga çeyinki) çekten çıkpay (jese), albette, senin Rabbiŋ Keçirimdüü, Irayımduu

[146] Jana, biz yahudiylerge bardık (ay) tuyaktuulardı aram kılgan elek. Al emi, uy-koylordon bolso, alarga jonundagı, içegilerindegi (çarbı) maylarınan jana söökkö aralaşkan (çuçuk) maylarınan başka mayların aram kılgan bolçubuz. Bul alardın zulum kılganı üçün bizdin jazabız. Jana çınında, biz -Akıykatçılbız

[147] Eger seni (yahudiyler) “jalgançı” deşse, aytkın: “Rabbiŋerdin ırayımı kenen. (Birok, bilip koygula:) Anın azabı kılmışker koomdon kaytarılbayt

[148] Muşrikter saga: “Eger Allaһ kaalaganda biz dele, ata-babalarıbız dele muşrik bolboyt elek jana eç nerseni (özübüzçö) aram kılıp albayt elek” - deşet.! Alardan murunku (muşrikter) dele uşintip Bizdin azaptın daamın tatkanga çeyin (Paygambardı) “jalgançı” deşken. Aytkın: “Silerde ilim bar bele, anı bizge çıgargıday?! Siler kümöngö gana eerçip jatasıŋar! Siler jalgandan başkanı süylöböy jatasıŋar

[149] Aytkın: “Aykın dalilder Allaһtın Özündö. Eger kaalasa, bardıgıŋardı Tuura Jolgo salat

[150] Aytkın: “(Eger sözüŋör çın bolso) Allaһ uşulardı aram kılganına küböŋördü alıp kelgile. Eger kübölük berişse, sen alarga koşulup kübölük berbe jana Akıretke ıyman keltirbey, Bizdin ayattarıbızdı jalganga çıgargan adamdardın kaalooloruna eerçibe! Alar Rabbisine (başka “kudaylardı”) teŋ kılışat

[151] Aytkın: “kelgile, men silerge Rabbiŋer aram kılgan nerselerdi (Kuraandan) okup bereyin: «Aga eç nerseni şerik kılbagıla! Ata-eneŋerge jakşılık kılgıla! Kedeylikten korkup öz balaŋardı öltürbögülö! Silerge da, alarga da Özübüz ırıskı berebiz. Buzuk işterdin aşkeresine da, kömüskösünö da jakındaşpagıla! (Şariyat belgilegen) akı(ŋar) bolboy turup, Allaһ (öltürüünü) aram kılgan jandı öltürbögülö! Akılıŋardı işteteersiŋer dep, uşul nerselerdi (Allaһ) silerge buyurdu»

[152] Jetimderdin malına alar erezege jetkenge çeyin jakındabagıla! Jakşı (niet jana) joldor menen bolso meyli. Ölçöönü jana tarazanı adilettüülük menen toluktagıla! Biz eç bir jandı kuduretinen aşıkça jumuşka buyurbaybız. Eger süylösöŋör (al söz öküm bolobu, je başkabı) tuugan uruguŋar bolso da (jan tartpay) adilettüü bolgula! Allaһka (“moyun sunabız” dep) bergen ubadaŋardı atkargıla! Uşular silerge Allaһtın buyruktarı, (akıbetti) eske alışıŋar) üçün

[153] Bul - Menin Tuura Jolum! Uşuga gana eerçigile! (Buga karşı kelgen başka) joldorgo eerçibegile, silerdi Anın jolunan adaştırıp koyot! Takıba boloorsuŋar dep, (Allaһ) silerge uşulardı buyurdu

[154] Jana (bir kezderde) Biz jakşılık kılgandarga (neemat) kemçildiksiz boluşu, bardık nerselerge Bayandama boluşu jana Irayım-Tuura Jol boluşu üçün Musaga kitepti (Toorattı) berdik. Rabbisine joluguuga ıyman keltirişse ajep emes

[155] Biz saga bul Kitepti (Kuraandı) kuttuu kılıp tüşürdük. Uşuga eerçigile jana (Allaһtan) korkkula! Ajep emes ırayımına arzıp kalsaŋar

[156] Siler (o, musulmandar!): “Bizden murunku eki taypaga (yahudiyler menen hristiandarga) kitep tüşkön. Biz bolso, alardın sabaktarın bilbeybiz” debeşiŋer üçün

[157] Je bolboso, “Eger bizge da kitep tüşçü bolso, sözsüz alarga karaganda Tuura Jol tabuuçuraak bolmokpuz” dep ayta albaşıŋar üçün silerge Rabbiŋer tarabınan anık dalilder, Tuura Jol jana Irayım (bolgon Kuraan) keldi. Emi, Allaһtın ayattarın “jalgan” dep, andan baş tartkan adamdan zaalımıraak kim bar?! Biz jakında ayattarıbızdan jüz burgan adamdardı baş tartkandıgı üçün jaman azap menen azaptaybız

[158] Alar emi eç nerseni kütüşpöyt. Bir gana özdörünö (ölüm) perişteleri kelişin, je Rabbiŋdin kelişin je bolboso Rabbiŋdin kee bir belgileri kelişin kütüşöt. Rabbiŋdin kee bir belgileri kelgen kündö, eç bir janga ıymanı payda berbeyt, eger murda ele ıyman keltirbegen je ıymanında bir jakşılık kılbagan bolso. Aytkın: “Siler da kütkülö, biz dagı kütüüçübüz”

[159] (O, Muhammad!) Dinderin bölüp alıp, özünçö top bolup ketken adamdar... Sen eç bir nersede alardan emessiŋ (Alar dagı senden emes) Alardın işteri Allaһka (kaytarılat) jana Al alarga kılgan işterinin kabarın beret

[160] Kim (Akıretke) bir jakşılık alıp kelse, aga (keminde) on ese köböytüp berilet. Al emi, kim bir jamandık alıp kelse, oşol jamandıgının barabarında (bir) gana jaza berilet. Alarga eç zulumduk kılınbayt

[161] Aytkın: “Çınında,„, Rabbim meni Tuura Jolgo, Tüz Dinge — Akıykatka burulgan İbrahimdin Dinine bagıttadı. Al (İbrahim) muşrikterden emes”

[162] Aytkın: “Menin namazım, kurmandıgım, jaşoom jana ölümüm aalamdardın (jalgız) Rabbisi — Allaһ üçün

[163] Anın eç bir şerigi jok! Men uşuga buyuruldum jana men musulmandardın eŋ aldıŋkısımın”

[164] Aytkın: “Allaһtan başka Rabbi izdeyt bekenmin?! Al bardık nerselerdin Rabbisi go! Ar bir jandın jasagan jamandıgı, özünün gana zıyanına! Eç kim başka biröönün (künöö) jügün kötörböyt!! Kiyin baarıŋardın kaytuuŋar - Allaһka! Anan Al silerge (din işinde) öz ara talaşkanıŋardın kabarın beret

[165] Al silerdi jer betinde (biri-biriŋerge) orunbasar kılgan jana Özü bergen nerselerde silerdi sınaş üçün kee birööŋördü kee birööŋördön bir neçe daraja jogoru kılgan (Allaһ). Çınında, senin Rabbiŋ tez esepteşüüçü! Jana Al çınında Keçirimdüü, Irayımduu! Irayımduu, Meerimdüü Allaһtın ısımı menen

[1] Alif, Lam, Mim, Sod

[2] (O, Muhammad! Bul Kuraan) Anı menen (adamdardı) eskertişiŋ üçün jana da momundarga sabak-eskertüü boluşu üçün saga tüşürülgön kitep. Jürögüŋdö andan eç şektenüü bolbosun

[3] (O, adamdar!) Silerge Rabbiŋer tarabınan tüşürülgön nersege (Kuraanga) eerçigile! Andan başkasın jol başçı tutup, eerçibegile! Azıraak eskerip jatasıŋar

[4] Biz neçendegen ayıl-şaarlardı (sözübüzdü ukpay koygonu sebeptüü) jok kıldık! Bizdin azap alarga beykapar turuşkanda je süylöp (sergek) turgan mezgilde kelgen

[5] Bizdin azap kelgende alardın: “(Özübüzgö) zulum kıluuçu bolup kaldık” degenden başka “doosu” kalgan jok

[6] Biz albette, paygambarlar jiberilgen(el)derdi da, paygambarlardı(n özün) da surakka tartabız

[7] Kiyin, albette, alarga (jasagan işterin) bilip, aytıp berebiz. Jana Biz (eç bir mezgilde) jok emes elek

[8] Al (Kıyamat) Künü (soop-künöönü) tartuu akıykat-adilettüü menen bolot. Kimdin (soobu) oor kelse, oşolor gana Tozokton kutuluuçular

[9] Alemi, kimdin (soobu künöösünön) jeŋil kelse, alar - Bizdin ayattarıbızga moyun sunbagandarı sebeptüü - özdörünö zıyan kılgandar

[10] Anıgında biz silerdi jerde mekendeştirip, anda silerge (jırgal) jaşoo sebepterin jaratıp berdik. Azıraak şügür kılıp jatasıŋar

[11] Biz silerdi (ataŋar Adamdan) jaratıp, (eŋ jakşı) kelbet-süröt berdik. Kiyin Biz periştelerge: “Adamga sajda kılgıla!” degenibizde, baarı sajda kılıştı. Bir gana İblis sajda kıluuçulardan bolbodu

[12] Al (Allaһ) ayttı: “Men buyurganda sajda kıluudan seni emne toktottu?!” Al ayttı: «Men andan jakşımın. Sen meni otton, anı bolso (kaydagı bir) ılaydan jaratkansıŋ.»

[13] Al (Allaһ) ayttı: “Anda Beyişten çık! Saga mında tekeberlenip jürüü mümkün emes! Çık emi! Sen kor boluuçulardansıŋ!”

[14] (İblis) ayttı: “Alar (Adam urpaktarı) kayra tirilgen (Kıyamat) Küngö çeyin (ölböy jaşoogo) maga möönöt ber!”

[15] (Allaһ) ayttı: “Albette, sen möönöt berilgenderdensiŋ»

[16] (İblis) ayttı: “Meni (Beyişten) aydap salganıŋ üçün, men Senin Tuura Joluŋda (ar dayım) alardı kütüp olturamın

[17] Kiyin men alardın aldı-artınan, oŋ-solunan (azgırganı) kelemin. Natıyjada Sen alardan köpçülügün şügür (ibadat) kılgan abalda tappaysıŋ

[18] (Allaһ) ayttı: “Jek körülgön, kaarga jolukkan abalda jogol!!! Ant içem: alardan kimisi saga eerçise, bardıgıŋardı koşup Tozoktu tolturamın

[19] O, Adam! Sen jubayıŋ (Havaa) ekööŋör Beyişte jaşagıla! Kaalaganıŋardan jegile! Birok, mına bul darakka! jakındaşpagıla, (özüŋörgö) zulum kıluuçulardan bolup kalasıŋar

[20] Anan, jabık turgan abiyir-uyattarı açılıp kalışı üçün şaytan alardı azgıra baştadı jana: “Rabbiŋer ekööŋördü perişte bolup je (Beyişte) tübölük jaşooçulardan bolup kalbaşıŋar üçün gana bul daraktan kaytardı” — dedi

[21] Jana: “Men silerge nasaat aytuuçulardan bolomun” — dep eköönö ant içe baştadı

[22] Azgıruu menen al eköönü (pakiza, jogorku, künöösüz darajalarınan) tüşürüp koydu. Anan, eköö daraktan (mömösünön) ooz tier zamat, abiyir-uyattarı açılıp kalıp, özdörün Beyiş jalbıraktarı menen toso baştaştı. Anan, Rabbisi alarga ün kattı: “Men ekööŋördü bul daraktan kaytarbadım bele?! Jana silerge: “şaytan ekööŋördün anık duşmanıŋar!” — debedim bele?!”

[23] Eköö (buşayman boluşup): “O, Rabbibiz! Özübüzgö zulum kılıp aldık! Emi, Sen bizdi keçirbeseŋ jana ırayım kılbasaŋ zıyan tartuuçulardan bolup kalabız” — deşti

[24] (Allaһ) ayttı: “Biri-biriŋerge (adamzat şaytanga, şaytan adamzatka) duşman bolgon abalda (Beyişten jerge) tüşkülö! Siler üçün anda orun-oçok jana (ajalıŋar jetken) mezgilge çeyin paydalanuu bar

[25] (Allaһ) ayttı: “Oşol jerde jaşaysıŋar, oşol jerde ölösüŋör jana (Kıyamat bolgondo) oşondon kayra çıgarılasıŋar

[26] O, Adam urpaktarı! Biz silerge abiyir-uyatıŋardı jaba turgan jana koozduk-zıynat bolo turgan kiyimdi tüşürdük. Birok, takıba kiyimi, Bul — jakşı!! Bul Allaһtın (paziletinin) belgilerinen. Kana emi, tüşünüp kalışsa

[27] O, Adam urpaktarı! Şaytan Ata-Eneŋerdi Beyişten çıgarıp, uyattuu jerleri körünüp kalışı üçün kiyimderin sıyrıp alganı sıyaktuu, silerdi da azgırıp koybosun! Al jana aga okşogondor (jinder) silerdi, siler körbögön taraptan körüp turuşat. Çınında, Biz şaytandardı ıyman keltirbegen adamdar üçün dos-başçı kılıp koyduk

[28] Alar buzuk (şariyatta aram bolgon) bir işti jasasa: “Biz ata-babalarıbızdı uşul iştin üstündö tapkanbız jana bul işke bizdi Allaһ buyurgan” — deşet. Aytkın: “Allaһ buzuk işterge buyurbayt. Özüŋör bilbegen nerselerdi Allaһga töŋköp jatasıŋarbı

[29] Aytkın: “Menin Rabbim (ibadatta jana mamilelerde) adilettik — ortolukka buyurdu. Ar bir sajda (ibadat) kılgan jerde jüzüŋördü (kıbılaga) tüzdögülö. Dindi Allaһ üçün kalıs kılıp (muktajdıktı Özünön gana surap) duba kılgıla! Allaһ silerdi (birinçi iret) jaratkanı sıyaktuu (ekinçi jaşoogo) kaytasıŋar

[30] (Silerden) Bir taypanı Allaһ Tuura Jolgo baştadı. Dagı bir taypaga (özdörünün jaman işteri sebeptüü) adaşuuçuluk çınıgı öküm boldu. (Antkeni,) Alar Allaһtı taştap şaytandardı dos-başçı kılıp alışkan jana özdörün Tuura Jol tapkandar dep oyloşkon

[31] O, Adam urpaktarı! Ar bir namazdın ubaktısında zıynatıŋardı kiygile.! Jana (Allaһ bergen neemattardan) jegile, içkile. Birok, ısırap kılbagıla! Çınında, Al (Allaһ) ısırapçılardı süyböyt

[32] Aytkın: “Allaһtın pendelerine arnap çıgargan zıynattarın jana adal-taza ırıskılardı kim aram kıldı?! Aytkın: “Alar düynö jaşoosunda ıymanduularga arnalgan”. Kıyamat Kündö (al zıynattar) jalaŋ ıymanduular üçün. Biz bilgen adamdarga ayattardı uşunday anık bayandaybız

[33] Aytkın: “Menin Rabbim buzukuluktardın aşkeresin da, kömüskösün da aram kıldı. Dagı künöönü, kıyanat menen jasalgan zulumdu, (kudaylıgına) dalil tüşürbögön nerselerdi Allaһka şerik kılıp aluuŋardı jana Allaһ jönündö bilbegen nerseŋerdi süylögöndü (aram KILDI)”

[34] Ar bir el-ümmöt üçün belgilengen möönöt (ajal) bar. (Oşol) möönöttörü kelgende, alar anı bir saatka bolsun artka, je aldıga jıldıra alışpayt

[35] O, Adam urpaktarı. Silerge öz araŋardan çıkkan paygambarlar kelip, Menin ayattarımdı aytkanda, kimde-kim takıba kılıp, özün oŋdoso, alarga korkuu jok. Jana alar kaygıga da batışpayt

[36] Al emi, Bizdin ayattarıbızdı “jalgan” dep, alar(ga moyun sunuu) dan tekeberlengender tozok elderi jana anda tübölük kalışat

[37] (“Allaһtın şerigi bar” dep) Allaһka jalgan-jalaa oylop tapkan je bolboso, Anın ayattarın “jalgan” degen adamdardan ötkön zalım barbı?! Alarga (tagdırı jazılgan) kitepten nasip-ajalı jetip, Bizdin jan algıç (perişte) elçileribiz kelip: “Allaһtı taştap, alarga duba kılgan “kudaylarıŋar” kayda kaldı?” — degende, alar: “Bizden jok bolup ketişti!” deşet jana özdörünün kaapır bolgonuna özdörü kübölük berişet

[38] (Allaһ) ayttı: “Silerden murunku (kaapır) insandar jana jinderden turgan ümmöt-jamaat menen birge tozokko kirgile! Ar kaçan tozokko bir jamaat kirse (özün uşul jolgo baştagan) şerik-başçılarına naalat aytışat. Emi, kaçan bardıgı tozokto çoguluşkanda kiyinkileri (eerçigender) abalkılarına (başçılarına) karap, (Allaһka jalbarıp): “O, Rabbi! Uşular bizdi joldon çıgargan. Alarga tozokto aşıgıraak azap bere kör!” deşet. (Allaһ) aytat: “Ar biriŋerge aşıkçası bar. Birok, siler bilbeysiŋer!”

[39] Al emi, abalkıları (başçıları) kiyinkilerine karap: “Silerge bizdin üstübüzdö eç kanday abzeldik jok! Jasagan joruguŋarga jaraşa (biz menen birdey ele) azap tarta bergile!” -deşet

[40] Bizdin ayattarıbızdı “jalgan” dep, tekeberlengen adamdarga asman eşikteri açılbayt. Alar töö iynenin teşiginen ötmöyünçö Beyişke kire alışpayt. Biz kılmışkerlerdi uşintip jazalaybız

[41] Alarga tozokton töşök, üstünön (oşondoy) juurkan bar! Biz zaalım adamdardı uşintip jazalaybız

[42] Al emi, ıyman keltirip jakşı işterdi jasagan adamdar Beyiş eeleri bolup, anda tübölük kalışat.? Biz eç bir jandı küçü jetpegen işke buyurbaybız

[43] Jana Biz alardın jüröktörünön (biri-birine bolgon) kapaçılıktarın suurup alabız. Astılarınan darıyalar agıp turat. Anan alar: “Bizdi uşuga baştagan Allaһga maktoo bolsun! Eger Allaһ körgözbösö, biz tüz joldu tapmak emespiz. Bizge Rabbibizdin paygambarları akıykattı alıp kelgen tura!” - deşet. Kiyin alarga (mınday degen) dobuş kelet: “Uşul — silerdin Beyiş! Siler (soop) işiŋer sebeptüü buga muraskor bolduŋar!”

[44] Jana beyiştegiler tozoktogularga: “Bizge Rabbibiz ubada kılgan nerse (Beyiş) çın ekenin kördük, siler dagı Rabbiŋer ubada kılgan nerseni (azap-tozoktu) kördüŋörbü?! — dep dobuş kılıştı. “Ooba” deşti alar. Oşondo, alardın arasındagı bir jarçı (mınday dep jar saldı): “Zaalımdarga Allaһtın naalatı bolsun

[45] Alar Allaһtın jolunan tosup, anı buzuunu kaalagan jana Akıretke işenbegen adamdar bolçu!”

[46] Al eköösünün (Beyiş menen Tozoktun) ortosunda «Araf»(tosmo) bar.! “Araftın” üstündögü adamdar (beyişiler menen tozokulardın) eköösün teŋ körünüşünön taanıp turuşat. Jana beyiştegilerge karap, aga kirbese da, kirüünü ümüt kılıp: «Assalomu-aleykum»-deşet

[47] Al emi, közdörü tozokular tarapka burulup kalsa: “O, bizdin Rabbi! Bizdi (mına bul) zaalım adamdardan kılıp koybo?!” — deşet

[48] Dagı, “Araftagılar” körünüşünön taanıgan (tozoktogu) adamdarga (karap): “Silerge çogultkan düynö-mülküŋör menen kıyınsınganıŋar payda berbey kalıptır go

[49] Siler ant içip: “Alarga Allaһ ırayımın jetkirbeyt”-degen adamdar tigi(beyiştegi)lerbi?! (Alarga) “Beyişke kirgile! Silerge korkunuç jok jana kaygı-kapaga batpaysıŋar! (dep aytılıp jatpaybı)?!” — deşet

[50] Tozoktogular beyiştegilerge jaldırap: “Bizge suudan jana Allaһ silerge bergen ırıskılardan bir az kayrımduuluk kılıp koygula” — degende, alar: “Allaһ al ırıskılardı kaapırlarga aram kılgan

[51] (Sebebi) alar dinderin oyun-tamaşa kılıp algan jana düynö(nün ötkööl) jaşoosuna aldangan adamdar!” — deşet. (Kiyin Allaһ aytat:) “Bügün biz alardı, ayattarıbızdı çanıp, uşul kündörün unutup salganı sıyaktuu “unutup”! (tozokko taştap) salabız

[52] Biz ıymanduu koomgo Tuura Jol, Irayım bolsun dep alarga Özübüz anık bayandagan kitepti alıp keldik. (Al kitep Allaһtan bolgon anık) ilimdin üstündö

[53] Alar anın (Kuraandın aldın ala aytılgan) kabarların(ın kelişin) gana kütüüdö. Al kabar (Kıyamat) kelgende, murda anı “unutkan” adamdar: “Rabbibizdin paygambarları çındıktı alıp kelgen turbaybı! Emi, bizge künöölörübüzdü surap berüüçü ortomçu tabılar beken?! Je bolboso, (düynögö) kaytarılar bekenbiz, jasaganıbızdan başka (soop) işterdi jasap kelmekpiz?!” deşet. Alar özdörünö zıyan kılıştı! Jana oyunan çıgargan “kudayları” alardan jok bolup ketti

[54] Silerdin Rabbiŋer — Allaһ. Al asmandar menen Jerdi altı kündö jarattı. Kiyin Arştan biyik boldu!. Al tündü kündüzgö oroyt jana al (karaŋgılık) anı (kündüzdü) kuup jüröt. Kün, Ay jana (başka) jıldızdar Anın buyruguna moyun sundurulgan. Ukkula: jaratuu jana buyuruu Özünö gana taandık! Aalamdardın Rabbisi — Allaһ Uluk, Biyik

[55] Rabbiŋerge jalbaruu menen, kupuya türdö duba (ibadat) kılgıla! Çınında, Al çekten çıguuçulardı süyböyt

[56] Jer betinde — anı oŋdogondon kiyin — buzukuluk kılbagıla!! (Azabınan) korkup, (soobunan) ümüt kılıp Özünö gana duba kılgıla! Çınında, Allaһtın ırayımı jakşılık kıluuçularga jakın

[57] Jana Al ırayımınan kuşkabar iretinde (jamgırdın) aldınan şamaldardı jiberet. Kaçan al şamaldar oor buluttardı köçürgöndö Biz alardı ölük (suusagan) şaarlarga aydaybız jana andan jamgır jaadırıp, anı menen ar türkün mömölördü çıgarabız. Biz (Kıyamatta) ölüktördü uşul sıyaktuu kayra (jerden) çıgarıp alabız. Kana ele, akıl-nasaat alsaŋar

[58] (Jeri) taza şaardın ösümdüktörü Allaһtın uruksatı menen (tez) önüp çıgat. Al emi, taza emes (taştak je şor baskan) jerdin ösümdügü (miŋ) maşakat menen çıgat. Biz ayattardı şügür kıluuçu koom üçün mına uşintip anık-tunuk bayan kılabız

[59] Biz Nuhtu öz koomuna (paygambar kılıp) jiberdik.” Al ayttı: “O, koomum! Jalgız Allaһka ibadat kılgıla! Siler üçün Andan başka kuday jok! (Eger könbösöŋör) men silerdin Uluu Kün (Kıyamat) azabına jolugup kalışıŋardan korkomun!”

[60] Anın koomunan bolgon (tekeber) biyler aga: “Biz özüŋdü anık adaşuuda dep bilebiz” — deşti

[61] (Nuh) ayttı: “O, koomum. Men adaşkan emesmin, aalamdardın Rabbisi tarabınan (jiberilgen) paygambarmın

[62] Silerge Rabbimdin buyruktarın jetkirip, nasaat aytamın jana Allaһ tarabınan siler bilbegen nerselerdi bilemin

[63] Emne, takıba bolup, Allaһtın ırayımına bölönüüŋör üçün Rabbiŋerdin eskertüüsü özüŋördün araŋardagı bir (jönököy) adamdın kolunda — silerdi eskertüü üçün — kelgenine taŋ kalıp jatasıŋarbı!””

[64] Alar Nuhtu “jalgançı” — deşti. Kiyin Biz anı jana anı menen birge bolgon (ıymanduu) adamdardı kemede kutkarıp, ayattarıbızdı “jalgan” degenderdi (topon suuga) çöktürüp jiberdik. Antkeni, alar (dil közü) sokur koom ele

[65] Aad koomuna öz bir tuugandarı Huddu paygambar kılıp jiberdik. Al ayttı: “O, koomum! Allaһka gana ibadat kılgıla! Siler üçün andan başka sıyınuuga tatıktuu kuday jok! (Anın azabınan) korkpoysuŋarbı?”

[66] (Oşondo) anın koomunun kaapırları (çoŋdoru): “Biz senin naadan ekeniŋdi körüp turabız. Biz seni jalgançılardın biri dep kümön kılabız!” — deşti

[67] (Hud) Ayttı: “O, koomum! Men naadan emesmin, aalamdardın Rabbisi tarabınan jiberilgen paygambarmın

[68] Men silerge Rabbimdin buyruktarın jetkiremin jana işenimdüü nasaatçımın

[69] Emne, Rabbiŋerdin eskertüüsü, özüŋördün araŋardagı bir (jönököy) adamdın kolunda — silerdi (tozokton) korkutuu üçün — kelişi silerdi taŋ kaltırdıbı? Estegile, Allaһ silerdi Nuh koomunun artınan orun basar kıldı. Jana silerdi kalktardın arasında küç-kubattuuu kıldı.! Emi, Allaһtın (uşul) neemattarın estegile! (Oşondo Tozokton) kutulup kalaarsıŋar!”

[70] (Kaapırlar) aytıştı: “Sen bizge, jalgız Allaһka ibadat kılışıbız jana ata-babalarıbız ibadat kılgan kudaylardı taştaşıbız üçün keldiŋbi?! Eger çınçıldardan bolsoŋ, bizge ubada kılgan baleeleriŋdi alıp kelçi, kana

[71] Al (Hud) ayttı: “Mına emi, başıŋarga Rabbiŋerdin azap-kazabı anık tüştü! Kuday ekenine Allaһ eç bir dalil tüşürbögön, siler jana ata-babaŋar (“kuday” dep) atap algan ısımdar jönündö meni menen talaşıp jatasıŋarbı?! Boluptur, kütkülö! Men da siler menen birge kütöyün

[72] Biz Hud jana anı menen birge (ıymanduu) bolgondordu Öz ırayımıbız menen saktap, ayattarıbızdı jalganga çıgargandardın «kuyrugun kesip» koyduk.! (Antkeni,) Alar ıymanduu emes bolçu

[73] Jana Samud koomuna öz buradarları Salihtı paygambar kıldık. Al ayttı: “O, koomum! Allaһka ibadat kılgıla! Silerge andan başka kuday jok. Silerge Rabbiŋer tarabınan dalil keldi: Mına bul Allaһtın töösü — silerge (Allaһtan) ayan-belgi. Anı öz erkine koygula. Allaһtın jerinde ottop jürö bersin. Aga jamandık kıla körbögülö. Antseŋer silerdi jan oorutkan azap karmayt

[74] Estegile, Allaһ silerdi Aad koomunun artınan orunbasar kılıp, jerde (kenen) orun-oçok berdi. Siler tegiz jerlerge saraylardı salasıŋar, toolordu(n boorun) oyup-jonup, üylördü kurasıŋar. Allaһtın (uşul) neemattarın estegile! Jana jer betinde buzukuluk taratıp jürbögülö!”

[75] Salihtın koomundagı tekeberlengen (bay-manap) adamdar, özdörünün arasınan ıyman keltirgen bey-beçara adamdarga karap: “Siler Salihtı Rabbisi tarabınan jiberilgen paygambar dep bilesiŋerbi?” — deşti. “Ooba. Biz aga jiberilgen nerselerge ıyman keltirüüçülörbüz”

[76] Tekeberlengen adamdar: “Biz siler ıyman keltirgen dinge işenbeybiz!” — deşti

[77] Jana (“katılsaŋar silerge azap kelet” dep eskertilgen) töönü soyup jiberişti dagı, Rabbisinin buyrugun oroyluk menen buzup: “O, Salih! Egerde (çın) paygambar bolsoŋ, bizge ubada kılgan azaptı keltirçi?!” — deşti. (Kiyin Salih alarga: ““Üyüŋördö üç kün oynop-jırgap algıla. Bul — jalgan emes ubada!” — dep joop beret. Iras ele, üç kündön soŋ)

[78] Alardı jer titiröö (baleesi) karmap, jürgön-turgan jerlerinde jer menen jeksen boluştu

[79] Salih bolso, (kırılıp bütköndön kiyin) alarga dalısın salıp: “O, koomum! Men silerge Rabbimdin buyruktarın jetkirip, nasaat kılgan elem. Birok, siler nasaat aytuuçu adamdardı süyböyt ekensiŋer!” - dedi

[80] (O, Muhammad!) Lut paygambardı da (estegin). Bir kezde al koomuna: “O,! Silerge çeyin aalamdarda eç bir adam jasabagan buzukuluktu jasaysıŋarbı?”

[81] Çınında, siler ayaldar bul jakta kalıp, erkekterge kumar menen (artınan) kelip jatasıŋarbı?! Jok! (Bul — aram!) Siler çekten çıkkan koomsuŋar!” - dedi

[82] (Buzulup bütkön) koomu aga: “Alardı (Lut jana anı menen birge bolgon ıymanduulardı) ayılıŋardan çetke çıgarıp taştagıla! Alar taza adamdar imiş!” — degen söz menen gana joop berdi

[83] Anan Biz Lut menen anın üy-bülösün kutkardık. Bir gana ayalı(n kutkarbadık). Al (azapta) kaluuçulardan boldu

[84] Kiyin Biz alardın (kaapırlardın) üstünö (jalınduu taştardan) jamgır jaadırdık! Kılmışkerlerdin akıbeti kanday bolgonun kara

[85] Jana Biz Madyan eline öz buradarları Şuaybdı (paygambar kılıp jiberdik). Al ayttı: “O, koomum! Allaһka gana ibadat kılgıla! Siler üçün Andan başka sıyınuuga tatıktuu kuday jok. Silerge Rabbiŋerden dalil (Din) keldi. Emi, (oşol din erejesi boyunça) ölçöm, tarazalardı toluk kılgıla, adamdardın nerselerinin baasın tömöndötpögülö jana jer betinde — oŋolgondon kiyin — buzukuluk kılbagıla! Eger ıymanduu bolsoŋor, uşunuŋar siler üçün jakşı

[86] Jana al (tuura) joldu (öz kaalooŋorgo ılayıktap burmalap, aga ıyman keltirgen adamdardı Allaһtın jolunan) tosup, korkutup, ar kaysı joldordo olturbagıla! Estegile, siler az sanduu eleŋer. Allaһ silerdi (ölüm — jitimden, kırıluudan saktap) köböyttü. Jana siler (tarıhka bir kılçayıp karap) buzuku adamdardın akıbeti kanday bolgonun körüp algıla

[87] Egerde, silerdin araŋardan bir taypaŋar maga jiberilgen dinge ıyman keltirip, dagı başka bir taypaŋar ıyman keltirbegen bolso, Allaһ bizdin arabızda Öz ökümün çıgarganga çeyin sabır kılıp turgula. Al — eŋ jakşı öküm kıluuçu

[88] Şuaybdın koomundagı tekeberlengen (bay-manap) adamdar aytıştı: “O, Şuayb! Biz seni jana seni menen birge bolgon ıymanduulardı şaarıbızdan (kuup) çıgarabız je bolboso bizdin dinibizge kaytasıŋar!” (Anda) Şuayb: “Eger biz (silerdin taş-kudaylarga sıyınuuga çakırgan diniŋerdi) jaman körsök delebi

[89] Eger biz, Allaһ andan kutkargandan kiyin, dagı ele silerdin (jalgan) diniŋerge kaytçu bolsok, Allaһka (“Anın şerigi bar” degen) jalgandı oylop tapkan bolobuz go! (Jok!) Silerdin diniŋerge kaytuu bizge eç mümkün emes! Bir gana Rabbibiz — Allaһ kaalasa (ar nerse mümkün). Antkeni, Rabbibizdin ilimi ar nerseni kamtıp algan. Biz Allaһka tayandık! O, Rabbibiz! Biz menen (kaapır) koomubuzdun arasın akıykattık menen açıp (öküm kılıp) koy! Sen eŋ jakşı öküm kıluuçusuŋ!””

[90] Şuaybdın koomundagı kaapır adamdar (baylar, uruu başçıları) aytıştı: “Egerde siler Şuaybdı eerçiseŋer, anda anık zıyan körüüçülördön bolup kalasıŋar!”

[91] Kiyin, alardı jer titiröö (baleesi) karmadı! Bardıgı turgan jerinde seleyip (kırılıp) kalıştı

[92] Şuaybdı “jalgançı” degender al jerde jaşabaganday (tıp-tıypıl) bolup kalıştı! Şuaybdın sözün jalganga çıgargandardın özdörü zıyan tartuuçu boldu

[93] (Kırılıp bütkön soŋ) Şuayb alarga dalısın salıp: “O, koomum! Men silerge Rabbimdin buyruktarın jetkirdim jana nasaattar kıldım (bolboy koyduŋar). Emi (silerge okşogon) kaapır koomgo kantip kaygırmak elem” — dedi

[94] Biz kaysı bir ayıl-şaarga paygambar jibergen bolsok, anın elderin tooba kılışaar dep, muktajdık, ooru-sırkoo menen karmadık

[95] Kiyin Biz jamandıktı jakşılık menen almaştırdık. Alar (özdörü, düynö-mülktörü, jetişkendikteri) köböyüp: “Ata-babalarıbızdı dele (uşul sıyaktuu) kaatçılık, ooru-sırkoolor kaptagan (bul — adattagıday ele, ar bir zamanda almaşıp turuuçu nerseler)” - deşti. Anan Biz alardı eç nerseni sezbey (beykapar) turgan abaldarında kapıstan (azap menen) karmadık

[96] Eger ayıldardın elderi ıymanga kelip, takıba boluşsa, Biz alarga asmandardan jana jerden berekelerdi açıp koymokgpuz. Birok, alar Bizdin ayattarıbızdı jalganga çıgarıştı ele, kılmıştarına jaraşa karmadık (azap-jaza berdik)

[97] Ayıldardın elderi, alarga Bizdin azap (alarga) tündösü, uktap jatkan kezde kelişinen tınç bele

[98] Ayıldardın elderi, alarga Bizdin azap kündüzü, alar oynop-jırgap jatkan kezde kelişinen köŋüldörü tok bele

[99] Alar Allaһtın amalkerliginen beykapar bele? Allaһtın amalkerliginen zıyan tartuuçu koom gana tok köŋül bolot

[100] Meken-jerdi (künöölörü sebeptüü kırgınga uçuragan murunku) eelerinen muras algan adamdarga, eger Biz kaalasak, alardı da künöölörü sebeptüü kaygıga salıp koyuşubuz jana jüröktörünö möör basıp, tap-takır ukpay turgan kılıp koyuşubuz malım emes beken

[101] (O, Muhammad!) Biz saga uşul ayıldardın aŋgeme-tarıhın aytıp jatabız: alarga Paygambarları (anık-tunuk) dalilderdi alıp kelişse da, mından murun jalganga çıgarışkanı sebeptüü ıyman keltirbey koyuştu. Allaһ kaapırlardın jüröktörünö uşintip möör basıp koyot

[102] Biz elderdin köpçülügündö (paygambar jibergenden kiyin Allaһtın osuyattarına) bekemdikti tappadık. Jana köpçülüktörün buzuku abalında taptık

[103] Kiyin Biz alardın (paygambarlardın) artınan Musanı moojizalarıbız menen Firaunga jana anın eline jiberdik. Birok, alar moojizalarga zulum kılıştı. (kaapır boluştu) Emi, buzukulardın akıbeti kanday boloorun körüp koy

[104] Musa ayttı: “Ey, Firaun! Men aalamdardın Rabbisi tarabınan jiberilgen paygambarmın

[105] (Oşonduktan) maga Allaһ jönündö çındıktı gana süylöşüm ılayık bolot. Men silerge Rabbiŋerden dalil-bayan alıp keldim. Emi, İsrayil urpaktarın maga koşup (öz mekenderine) jibergin

[106] (Firaun) Ayttı: “Eger sen çınçıl adamdardan bolsoŋ (jana Allaһtan) moojiza-dalil alıp kelseŋ, kana körgözçü, anıŋdı

[107] Anan (Musa) asa-tayagın (jerge) taştadı ele... oşol zamat (kadimkidey) jılanga aylanıp kaldı

[108] Jana kolun (çöntögünön) çıgardı ele.. oşol zamat körüüçülörgö ap-apak (nurduu) bolup kaldı

[109] (Bul moojizanı körgön) Firaun koomunun adamdarı (ıyman keltirüünün orduna): “Bul — ilimdüü sıykırçıdan başka emes!” — deşti

[110] “Al silerdi jeriŋerden çıgaruunu kaalap jatat. Emi, kanday çeçimge kelesiŋer?” (dedi Firaun)

[111] (Adamdar) aytıştı: “Anı menen bir tuuganı Haarundu koyo tur dagı, bardık şaarlarga (el) çogultuuçulardı jiber

[112] Alar saga bardık ilimdüü sıykırçılardı taap kelişsin

[113] Firaundun sıykırçıları jetip kelişip: “Eger biz jeŋip çıksak sıylık barbı?” deşti

[114] “Ooba — dedi Firaun — siler menin jakındarıman bolup kalasıŋar”

[115] (Sıykırçılar) aytıştı: “O, Musa, je sen taşta je biz (birinçi) taştaylı?”

[116] (Musa) ayttı: “Taştagıla”. Sıykırçılar (koldorundagı jipterin, tayaktarın jerge) taştaganda, adamdardın közdörün sıykırlap (boyop), üröylörün uçurup, çoŋ sıykır körgözüştü

[117] Anan, Biz Musaga: “Asa-tayagıŋdı jerge taşta!”-dep vahiy kıldık. Kapıstan al (Musanın çoŋ jılanga aylanıp kalgan asa-tayagı) sıykırçılardın jalgandarın! jutup jiberdi

[118] Natıyjada akıykat anık bolup, (kaapırlardın) jasagan işteri jalganga çıktı

[119] Uşul jerde jeŋilip, şermende bolup kaytıştı

[120] (Anan) sıykırçılar sajda kılgan abalda, özdörün jerge taştap (mınday)

[121] deşti: “Biz aalamdardın Rabbisine ıyman keltirdik

[122] Musa jana Harundun Rabbisine (ıyman keltirdik!)”

[123] Firaun ayttı: “Men silerge uruksat berbey turup, aga ıyman keltirdiŋerbi?! Çınında bul silerdin (Musa menen bir bolup alıp) şaar elin çıgarıp ketüüŋör üçün (uşul) şaarda ele oylop tapkan aylakerligiŋer! (Şaşpay turgula!) Jakında bilip alasıŋar

[124] Men silerdin kolu-butuŋardı karşı-terşi jagınan kırkıp, andan kiyin bardıgıŋdı asıp öltürömün!”

[125] (Sıykırçılar) aytıştı: “(Bilgeniŋdi kıl!) Biz Rabbibizge kaytuuçu bolduk

[126] Sen bizden, Rabbibizdin dalil-moojizaları kelgen uçurda (oşogo) ıyman keltirgenibiz üçün gana öç alıp jatasıŋ!” (Andan soŋ musulman bolgon sıykırçılar Rabbisine duba kıla baştaştı:) “O, Rabbibiz! Bizge (tügöngüs) sabır jaadırgın! Jana bizdin janıbızdı musulman abal(ıbız) da algın

[127] Firaundun koomunan bolgon (kaapır) adamdar (anı Musaga karşı kökütüp): “Musa menen anın koomun, seni jana kudaylarıŋdı taştap, jer betinde buzukuluk kılıp jürgön boydon jön koyosuŋbu?” - deşti. (Firaun) Ayttı: (Jok!) Tezdik menen alardın (bardık erkek) baldarın öltürüp, ayal-kızdarın tirüü kaltırabız! Biz alardı öz ökümübüzgö majburlap moyun sundurabız!”

[128] Musa koomuna (nasaat aytıp, mınday) dedi: “Allaһtan jardam suragıla jana sabır kılgıla. Çınında jer Allaһka taandık. (Firaunduku emes) Anı Özü kaalagan pendelerine muraska beret. Akıbet-natıyja takıba adamdardın paydasına bolot.”

[129] (Firaundun zulumu söögünön ötköndö, Musanın koomu andan naarazı bolup) mınday deşti: “Sen bizge (paygambar bolup) kelişiŋden murun alar bizge (uuldarıbızdı soyup, kızdarıbızdı tirüü koyup) azap berişken. Sen kelgenden kiyin dele (ulanuuda. Musa) ayttı: “(Ümüt üzbögülö). Rabbiŋer duşmanıŋardı jok kılıp, silerdi jerde orunbasar kılgısı bardır! Al silerdin kanday amal kılışıŋardı karap turat”

[130] Biz Firaun elin, akıl-esine keleer dep (kaatçılık) jıldarı menen jana mömö-jemiş jetişpestigi menen sınadık

[131] Kiyin, kaçan alarga bay-bardar turmuş kelse, (Allaһka şügür kılbay): “Biz uşuga tatıktuubuz”-deşti. A, eger bir jokçuluk- kaatçılık jetse Musa jana anı menen birge jürgöndördön dep joromoldoştu. Ukkula, alardın joromoldoru Allaһtın (tagdırının) aldında. Birok, alardın köbü (munu) bilişpeyt

[132] Alar (kaapırlar Musaga): “Sen bizdi sıykırlaş üçün ar kança dalil-moojiza körgözsöŋ da, saga ıyman keltirbeybiz” - deşti

[133] Anan, Biz alarga (azap-jaza iretinde) topon suu (baleesin), çebirtke (baleesin), bit (baleesin), baka (baleesin,) jana kan baleesin (Öz kuduretibizge) anık dalil kılıp jiberdik. (Birok, alar) tekeberçilikterinen jazbadı. (Antkeni,) alar kılmışker koom bolgon

[134] Alarga apaat-balee (udaama-udaa) kelgende Musaga (jalınıp): “O, Musa, Allaһ saga bergen nersenin (Şariyattın) urmatına, biz üçün Rabbiŋe duba kıl. Eger (dubaŋ menen) bizden baleeni arıltsaŋ, saga sözsüz ıyman keltirebiz jana İsrayil urpaktarın da saga koşup (jurtuna) jiberebiz” - deşti

[135] Al emi, özdörü jetip bargan möönötkö çeyin, alardan ıpılas baleeni arıltarıbız menen, daroo ubadaların buzuştu

[136] Anan Biz, ayattarıbızdı “jalgan” dep, (bilip tursa da) bilmeksen bolgondoru sebeptüü alardan öç alıp, deŋizge çöktürüp jiberdik

[137] Biz alsız-beçara koomgo (İsrayil urpaktarına), Özübüz berekelüü kılgan (Misirdegi) jerdin çıgış jana batış (bardık) tarabın (Firaun koomunan) muras kılıp berdik. Oşentip, Rabbiŋdin İsrayil urpaktarına aytkan jakşınakay sözü,! sabır kılganı sebeptüü tolugu menen atkarıldı. Jana Biz Firaun menen anın koomunun jasagandarın jana biyik-biyik kurgan sarayların oyron kıldık

[138] Biz İsrayil urpaktarın (aman-esen) deŋizden ötkörgönübüzdön soŋ, alar öz idol-buttarına tabınıp jatkan eldin astınan ötüştü jana Musaga: “O, Musa bizge da oşolordukunday but jasap ber” - deşti. (Anda) Musa ayttı: “Siler naadan koom turbaysıŋarbı

[139] Çınında, alardın dini jalgan, jasap jatkan ibadatı da jalgan!”

[140] Ayttı: “Emi, men silerge Allaһtan başka “kuday” taap bereyinbi?! Allaһ silerdi aalamdardan artık kılıp (duşmanıŋardan aman-esen kutkarıp koydu ele go!”)

[141] Jana estegile, (O, İsrayil urpaktarı!) Biz, silerdi, ayal-kızıŋardı tirüü koyup, erkek balaŋardı soyup, başıŋarga çeksiz azap salgan Firaun adamdarınan kutkargan elek. Uşunuŋarda siler üçün Rabbiŋerden çoŋ sınoo bar

[142] Biz Musa menen (aga Kitep — Şariyat tüşürüp berüü üçün) otuz keçege ubadalaşıp, dagı anı on (keçe) menen toluktadık. Oşentip, Rabbisinin (ubadalaşkan) ubaktısı toluk kırk keçe boldu. Musa bir tuuganı Harunga: “(Men ketkende) koomumdun arasında menin orunbasarım bolup, alardı tüzöp jana buzukulardın joluna eerçibey turgun!” - dedi

[143] Musa Biz ubadalaşkan ubakıtta kelgende jana Rabbisi aga (tüzdön-tüz) süylögöndö: «O, Rabbim! Maga körünçü, Saga karayın» -dedi. Al (Allaһ) ayttı: “Meni (bul düynödö) eç körö albaysıŋ. Birok, mına bul toogo karap tur, (men oşogo körünömün) eger al ordunda jılbay kalsa, sen Meni körö alasıŋ». Anan, Rabbisi toogo köründü ele.., anı küküm kılıp taştadı. Musa esten tanıp jıgıldı! Kaçan özünö kelgende, ayttı: “O, Rabbim, Sen Aruu-Tazasıŋ! Men (adepsizdik kılganıma) toobo kıldım! Jana men ıymanduulardın aldınkısımın!””

[144] (Allaһ) dedi: “O, Musa! Çınında, Men seni adamdardan jogoru (baalap) Özümdün paygambarlıgıma jana (ortomçusuz süylögön) Sözüm üçün tandap aldım. Emi, Men saga bergen Din-Şariyattı kabıl alıp, (bul neemat üçün) şügür kıluuçulardan bolgun!”

[145] Anan Biz al (Musa) üçün taktaylarga (adamdar muktaj bolgon) bardık nerselerdi, nasaat sözdördü jana ar bir nersenin bayan-erejelerin jazıp berdik. Jana “Bulardı bekem karmap, koomuŋa buyur; andagı şariyatka amal kılışsın!” (dedik). Emi, Men silerge buzuku(luk kılıp, Allaһtın balee-azabına kabılgan) adamdardın mekenin körgözömün

[146] Men jerde akıykatsızdık menen tekeberlenip jürgön adamdardı (kuduretime belgi bolgon) ayandardan (sabak alalbay turgan kılıp) burup koyomun. Kiyin alar ar kança dalil-moojiza körsö da, aga ıyman keltirişpeyt. Tuura Joldu körsö, anı karmanışpayt. Eger adaşuuçuluk jolun körsö, oşonu gana jol kılıp alıştı. Buga sebep; alar Bizdin dalilderdi “jalgan” deşti jana aga köŋül burbay koyuştu

[147] Bizdin ayattarıbızdı jana Akırettik joluguşuunu “jalgan” degen adamdardın jasagan (jakşı) işteri tekke ketet. Alar jasagan işterine jaraşa “sıylanışat”

[148] Musanın koomu al ketkenden kiyin özdörünün (altın) zıynattarınan (Samiriy degen buzuku adam jasap bergen jana möörögön) dobuş çıgara turgan muzoonun sölökötün (kuday kılıp) alıştı. Alar anın özdörünö süylöy albasın, (tuura) jolgo baştay albasın bilişpeybi?! (Oşogo karabay) anı kuday tutuşup, zaalım (kaapır) bolup kalıştı

[149] Kaçan gana (Musa kelip, alarga çındıktı tüşündürgön soŋ) buşayman boluşup, özdörünün adaşkanın bilişkende: “Eger Rabbibiz bizge ırayım kılıp, keçirbese, sözsüz zıyan körüüçülördön bolup kalabız!” -deşti

[150] Musa koomuna kaytıp kelgende (jana alardın muzoogo sıyınıp jatkanın körgöndö) açuulanıp, buşayman çegip: “Menden soŋ maga kanday jaman orunbasar bolupsuŋar! Rabbiŋerdin buyrugun şaştırdıŋarbı?!”-dedi. Kiyin Musa (jaaldanıp, kolundagı) taktalardı taştap, bir tuuganının (Harundun) başınan (çaç-sakalınan) julkuldata baştadı. (Harun) ayttı: “O, apamdın balası! Çının aytayın, koom meni kordop, (aytkandarımdı ukkandın orduna, kayra) öltürüp koyo jazdadı. Meni duşmandarga şermende kılba! Jana meni zaalım adamdardar menen birge dep oylobo

[151] (Musa) ayttı: «O, Rabbim! Meni jana bir tuuganımdı Özüŋ keçir! Jana bizdi Öz ırayımıŋa al! Sen eŋ ırayımduusuŋ!»

[152] Çınında, muzoonu kuday kılıp algandarga jakın arada Rabbisinen kaar-kazap jana (uşul) düynö jaşoosunda korduk jetet! Biz (Allayһga) jalgan tokugandardı uşintip jazalaybız

[153] Al emi, (çoŋ-kiçine) künöölördü jasagandan kiyin, artınan tooba kılıp, ıyman keltirgen adamdar bolso, Çınında senin Rabbiŋ oşondon (tooba kılgandan) kiyin Keçirüüçü, Irayımduu

[154] Musanın açuusu basılganda taktaylardı koluna aldı. Anın jazuularının arasına Rabbisinen korkkon adamdar üçün ırayım jana Tuura Jol kamtılgan ele

[155] Anan, Musa Bizdin ubadalaşkan ubaktıbız üçün koomunan jetimiş adamdı tandadı.! Anan alardı güldürök(tüü çagılgan) urganda (Musa) ayttı: “O, Rabbim! Eger kaalasaŋ meni da, alardı da mından murdaraak (koomum muzoogo tabınganda ele) öltüröt eleŋ. Emi, bizdin arabızdagı akmaktardın işinin kesepetinen bardıgıbızdı kıyratasıŋbı?! Bul iş (Senin muzoogo tabıngandardı keçirişiŋ jana mına bul akmaktardın “Allaһ keçire beret eken” dep, çekten çıgıp, Saga adepsizdik kılışkanı Senin sınooŋdon başka nerse emes. Bul sınoo menen Sen kaalaganıŋdı Tuura Jolgo baştap, kaalaganıŋdı adaştırasıŋ. Sen — bizdin başçıbızsıŋ. Bizdi keçir jana bizge ırayım kıl! Sen eŋ jakşı keçirüüçüsüŋ)

[156] Bizge uşul düynödö jana Akırette jakşılıktardı nasip kıl! Biz (künööbüzdü moyunga alıp) Özüŋö kayttık. (Allaһ) ayttı: “Azabımdı Özüm kaalagandarga jetkiremin jana ırayımım bardık (janduu-jansız, künöösüz-künöölüü) nerselerdi orop-kamtıp alat. Men al ırayımdı (Allaһtan) korkkon, zeketti bergen jana Bizdin ayattarıbızga ıyman keltirgen adamdarga gana nasip kılamın

[157] Al adamdar (öz ubaktısında) sabatsız (jaza jana okuy albagan, eç kimden sabak okubagan, bardık ilimi Allaһtan kelgen) elçi-paygambardı eerçişet. Al uşunday paygambar: (yahudiyler menen hristiandar) anı özdörünün Toorat, İnjilderinde (atı) jazıluu ekenin tabışat. Al alardı (özünö eerçigenderdi) jakşılıktarga buyurup, jamandıktardan kaytarat. Alarga taza — pakiza nerselerdi adal, ıpılas nerselerdi aram kılıp, üstünön maşakattarın, oor ibadattarın alıp taştayt. Emi, oşol paygambarga ıyman keltirip, anı urmattap, aga tüşürülgön nurdu eerçigen adamdar, oşolor gana (Tozokton) kutuluuçular

[158] Ayt: “O, adamdar! Men silerdin baarıŋarga Allaһtın elçisi bolomun! (Allaһ) uşunday: Asmandar jana jer mülkü Anıkı. Andan başka eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok. Al öltüröt jana tiriltet. Emi, Allaһka jana Anın eç kimden sabak albagan, elçi-paygambarına ıyman keltirgile! Al paygambar (dagı) Allaһka, Anın sözdörünö ıyman keltiret. Jana Tuura Jolgo tüşüüdön ümütüŋör bolso, oşonu gana eerçigile

[159] Musanın koomunun arasında akıykatka baştay turgan, akıykat menen adilettüülük kıla turgan jamaat dagı bar

[160] Biz alardı uruu-uruu kılıp on eki elge bölüp jiberdik. Bir kezde koomu Musadan suu suraganda, Biz Musaga: “Asa-tayagıŋdı taşka urgun” dep vahiy kıldık. Kiyin al taştan on eki bulak atırıldı. (Musa al bulaktardı on eki uruuga bölüp, belgilep bergen soŋ) bardık adamdar öz içer suuların taanıştı. Kiyin Biz alardın üstünö buluttu kölökö kılıp koyduk. Anan dagı (açka kalışkanda) alarga asmandan halvalardı, bışırılgan kuş etterin jaadırıp: “Biz ırıskı kılıp bergen pakiza tamaktardan jegile” dedik. (Birok, bul el şügür kıluunu oylop da koyboston, moynundagı parızdardı atkarbastan künöö işterin ulanttı) Alar (munu menen) Bizge zulum kılışpadı, özdörünö gana zulum kılıştı

[161] (O, Muhammad) estegin, bir kezde alarga aytıldı: “Mına bul şaarga (İerusalimge) kirip, andan kaalagan jeriŋerde (kaalagan tamagıŋardı) jegile. Birok, “keçirgin” dep, darbazadan sajda kılıp (Allaһga ıraazıçılık bildirip, kiçipeyil bolup) kirgile. (Oşentseŋer) Biz silerdin kataŋardı keçirip, ihsan-jakşılık kılgandardı(n soobun) köböytöbüz”. (Allaһ İsrayil urpaktarının köptögön künöö-kataların keçirüü üçün uşul vazıypanı parz kılgan ele. Birok)

[162] Alardın arasınan (köpçülük) zaalım adamdar (“keçirgin” degen) sözdü özdörünö aytılbagan başka sözgö almaştırıp koyuştu. Zulum (kaapırlık) iş jasagandarı sebeptüü Biz alarga asmandan balee-azap jiberdik

[163] Sen alardan (İsrayil urpaktarınan) deŋiz jeegindegi ayıl jönündö sura. Oşondo alar işembi kündögü (Allaһ tıyuu salgan) çekten çıgıp ketişti: işembi kündörü balıktarı tolup-tolup (suu betinde) kele jatkan. İşembiden başka kündörü kelbey kalgan. Biz alardı buzukuluktuguna jaraşa uşintip sınaybız

[164] Bir kezde alardan bir jamaat ayttı: “Emne üçün siler Allaһ öltürüp, katuu jaza bere turgan koomgo nasaat aytıp jatasıŋar? (Künöödön kaytargandar) aytıştı: “Alardın takıbaa boluşun (balık uuloosun toktotuşun) ümüt kılıp jana Rabbiŋerdin aldında (“biz kaytargan elek” dep) aktanuu üçün”

[165] (Künöölüü adamdar) özdörünö eskertilgen nerseni unutup koyuşkanda, jamandıktan kaytargan adamdardı kutkarıp, (özdörünö) zulum kılgandardı, buzukuluktarına jaraşa katuu azap menen karmadık

[166] Kaytarılgan (künöö) işterinen kökbettenip kaytpay koyuşkanda Biz (alardı kargap): “Jek köründü maymıldarga aylanıp kalgıla!” dedik

[167] Dagı, bir mezgilde Senin Rabbiŋ alardın üstünö tee Kıyamatka çeyin, jaman azap menen kordoy turgan adamdardı jiberip turaarın aşkere bildirgen. Çınında, senin Rabbiŋ tez jaza berüüçü jana çınında Al Keçirimdüü, Booruker

[168] Biz alardı jer betinde bölük-bölük kılıp tırkıratıp (çaçıp) taştadık. Alardın arasında (Allaһtın ukugun orduna koyuuçu) jakşıları da bar, jakşı emesteri da bar. Jana Biz alardı (keede) jakşılıktar, (keede) jamandıktar menen sınadık. Kana emi, (kökbettikterinen ıymanga) kaytışsa

[169] Kiyin alardın artınan, Toorattı muras kılıp algan bir muun kaldı. Alar (Toorat ayatın burmalap, anın akısına) jarıbagan düynö buyumdarın alışıp: “Bizge keçirim berilet” deşet. Eger alarga oşondoy ele düynö buyumdarı kelse, (dagı) ala berişet. (Artınan dagı “Allaһ keçiret bizdi” dep koyo berişet) Akırı, alardın üstündö: “Allaһ jönündö çındıktı gana süylöşöt” degen Kitep (Toorat) osuyatı bar ele go?! Alar Toorattın içindegi ayattarın (ar dayım) okuşat ele go! Akıret korgonu Allaһtan korkkon (takıba) adamdar üçün jakşı. Akılıŋardı iştetpeysiŋerbi

[170] Jana (alardın arasında ıyık) Kitep ökümdörün bekem karmagan, namazdı toluk okugan adamdar da bar. Biz oŋdooçulardın soobun tekke ketirbeybiz

[171] Estegin, Biz alardın üstünö («Tuur» dep atalgan) toonu çatır sıyaktuu kötörüp, alar “mına emi, üstübüzgö kulap tüşöt” dep oylop kalganda: “Biz silerge bergen Şariyat ökümdörün bekem karmagıla jana takıba boluunu ümüt kılsaŋar, anın içindegilerdi unutpay jürgülö!” (dedik)

[172] Jana estegin, Senin Rabbiŋ adamzattın (Adam-Atanın) belinen urpaktarın çıgardı. Jana alardı özdörünö kübö kılıp: “Men silerdin Rabbiŋer emesminbi?” degende alar “Ooba, kübö bolduk”-deşti. (O, Adam urpaktarı!) Siler Kıyamat Kündö (jalgız Rabbiŋe sıyındıŋbı?” dep suralganıŋarda) “Biz mından kabarsız elek” dey albay kalışıŋar üçün (Biz uşul kübölügüŋördü alganbız)

[173] Je bolboso “Murun ata-babalarıbız muşrik bolgon eken, biz oşolordon kiyinki urpaktar bolobuz. (O, Allaһ) Sen bizdi adaşkan ata-babalar jasagan iş sebeptüü öltüröyün (tozoko taştayın) dep jatasıŋbı” (dey albay kalışıŋar üçün Biz uşul kübölügüŋördü alganbız)

[174] Biz alardın (özdörünün tabiyattarına jana ıymanga) kaytuusu üçün ayattarıbızdı uşunday anık bayan kıluudabız

[175] (O, Muhammad!) Alarga (İsrayil urpaktarına) Biz dalilderibizdi bergen (aalım) kişinin kabarın aytıp ber: al (özü bilgen) dalilderdi (amal kılbay) taştap koydu ele, şaytan eerçitip ketti jana adaşuuçulardan bolup kaldı

[176] Eger Biz kaalasak, dalilder (ilim) sebeptüü anın darajasın kötörüp koymokbuz. Birok, al jerge (jer mülkünö) jabışıp alıp, napsinin kaalooloruna eerçip ketti. Anın (suk — açközdügünün) misalı bir itke okşoyt: anı aydasaŋda, jön koysoŋ da tilin asıltırıp tura beret. Bul Bizdin ayattarıbızdı jalganga çıgargan («aalım») adamdardın misalı. (O, Muhammad!) alarga (uşul sıyaktuu) tamsil-ikayalardı aytıp ber. (Çındık jönündö) pikir kılışsa ajep emes

[177] Bizdin ayattarıbızdı jalganga çıgarıp, özdörünö zulum kılgan adamdardın misalı kanday jaman

[178] Allaһ kimdi Tuura Jolgo baştasa, demek al Tuura Jol tabuuçu. Al emi, kimdi adaştırsa, oşolor gana zıyan tartuuçular

[179] Çınında, Biz adamzat menen jinderdin köpçülügün tozok üçün jarattık. (Antkeni,) alardın jüröktörü bar, birok anı menen sezbeyt, közdörü bar, birok körgüsü kelbeyt, kulaktarı bar birok, ugup koyboyt. Alar aybandar sıyaktuu. Jok! Andan da tömön! Alar — (eç nerseni) tuybagan adamdar

[180] Allaһtın eŋ sonun ısımdarı bar. Aga oşolor menen duba kılgıla! Jana Allaһtın ısımdarında (buzuktukka) oogon adamdardı taştagıla! Alar tez arada kılmışına jaraşa jazalanışat

[181] Biz jaratkan kalktardın arasında Akıykat menen Tuura Jolgo baştay turgan jana akıykattık menen adilettik ornoto turgan adamdar da bar

[182] Bizdin ayattarıbızdı “jalgan” degenderdi özdörü bilbey-sezbey kala turgan keyipte «istidraj» kılabız

[183] Alarga möönöt berilet. Çınında Menin aylakerligim bekem

[184] Alar dayım birge jürgön şerikterinde (Muhammadda) jindilik jok ekenin oylonuşpaybı?! Al (Rabbisi tarabınan jiberilgen) anık eskertüüçüdön başka emes

[185] Alar asmandar jana jer mülk(tör) ü jönündö, Allaһ jaratkan nerseler jönündö jana özdörünün ajal-möönöttörü jakındap kalganı jönündö oylonuşpaybı?! Andan (Kuraandan) kiyin alar dagı kanday sözgö işenişet boldu eken

[186] Allaһ kimdi adaştırıp koyso, aga eç bir jol baştooçu jok! Allaһ alardı sokur adamday tentigen abalda öz adaşuuçuluktarına taştap koyot

[187] Alar senden Kıyamat jönündö: anın kaçan bolooru jönündö suraşat. Aytkın: “Munun ilimi Rabbimdin gana aldında. Anın ubaktısın Özü gana bildiret. Al (Kıyamat) asmandar jana jer (jaşooçuları) üçün oor-maşakattuu iş. Al silerge kapıstan kelet. Sen anık bile turgansıp, senden suraşat. Aytkın: «Anın ilimi Rabbimdin gana aldında. Birok, köp adamdar munu bilişpeyt.»

[188] Aytkın: “Men özümö Allaһ kaalagandan başka payda da, zıyan da jetkire albaymın. Eger kayıptı bilgenimde, (özümö) jakşılıktardı köböytüp almakmın jana maga eç kanday jamandık jetmek emes. Men bolgonu, ıymanduu adamdardı (azap) menen eskertüüçü jana (soop-sıylık) menen süyüntüüçü paygambarmın

[189] Al (Allaһ) silerdi bir jandan (Adam-Atadan) jaratkan. Kiyin anı menen tınçtanıp, ırahat alsın dep, andan jubayın (Havaa-Eneni) jarattı. Anan aga jakındık kılganda, jeŋil jüktüü bolup, anı menen jürö berdi.! Al emi (boyundagı) oorloşkon mezgilde (bala bütkönün bilişip) Rabbisine: “Eger bizge jakşı (soo-taza) perzent berseŋ şügür kıluuçulardan bolor elek” dep duba kılıştı

[190] (Allaһ) eköönö jakşı perzent bergende, bergen nersesinde Allaһka şirk keltirişti.” Allaһ alardın şirkterinen Biyik-Jogoru

[191] Eç nerseni jaratpay, jaratılgan nerselerdi Allaһga şerik kılışabı

[192] (Adamdar Allaһka şerik kılgan başka “kudaylar”) Alarga gana emes, özdörünö da jardam bere alışpayt

[193] (O, muşrikter!) Eger siler alardı (“kudayıŋardı”) Tuura Jolgo çakırsaŋar eerçip kelbeyt (ukpayt). Alardı çakırdıŋarbı je unçukpay turduŋarbı, silerge ayırması jok

[194] Allaһtan başka siler duba kılıp jatkan “kudaylar” özüŋör sıyaktuu ele pendeler. (Allaһtın makuluktarı). Eger çınçıl bolsoŋor, alarga duba kılgılaçı kana, joop berişet beken

[195] Emne, alardın jürö turgan buttarı barbı? Je (küç menen) karmagıday koldoru barbı? Je köröör közdörü barbı? Je bolboso, ukkuday kulaktarı barbı?! Aytkın: “Allaһga şerik kılgan “kudayıŋarga” duba kıla bergile dagı, eç nersege karabay (maga karşı) aylakerligiŋerdi baştay bergile” (birok, koluŋardan eç nerse kelbeyt)

[196] (Antkeni,) Menin korgooçum — Allaһ! Al (maga asmandan) Kitepti tüşürgön. Jana Al salih adamdarga jardam beret

[197] Allaһtan başka siler duba kıla turgan “kudaylar” silerge da, özdörünö da jardam bere albayt

[198] Eger alardı Tuura Jolgo çakırsaŋar — ukpayt. Karasaŋ, saga «karap» ele turuşat, birok körüşpöyt

[199] (O, Muhammad!) Keçirimdüü bol jana (adamdardı eŋ jakşı) kasietterge buyur. Jana naadandardan ıraak bol

[200] Kaçan seni şaytandın azgırıgı joldon çıgara baştasa, Allaһtan korgoo sura! Çınında Al Uguuçu, Bilüüçü

[201] Çınında, takıba adamdardı şaytan azgırıgı karmaganda (oşol zamat) Allaһtı esteşip (Tuura Joldu) körö baştaşat

[202] Al emi, alardın (şaytandardın) dostoru bolso, adaşuuçulukta alarga (şaytandar) jardamçı boluşup, (künöölörün) eç toktotuşpayt

[203] Jana sen (alar suragan) dalil-moojizanı keltirbegende “Özüŋ ele jasap koyboysuŋbu?” deşti. Aytkın: “Men Rabbim tarabınan vahiy kılıngan nerselerdi gana eerçiym. Bul (Kuraan) Rabbiŋer tarabınan kelgen (bardık jakşılıktardı körgözüüçü) nışaan-belgiler jana ıymanduular üçün Tuura Jol, Irayım

[204] (O, adamdar!) kaçan Kuraan okulganda, aga kulak salgıla jana süküt çalıp turgula! Allaһtın ırayımına bölönsöŋör ajep emes

[205] (O, Muhammad!) Rabbiŋdi erteli-keç özüŋçö (ıklas menen), jalbarıp, korkup jana aşkere kıykırbay zikir kılgın. Jana (Allaһtı) unutup koyuuçulardan bolbogun

[206] Çınında, Rabbiŋdin aldındagılar (perişteler) dele Aga ibadat kıluudan tekeberlenişpeyt, Anı daŋazalaşat jana Aga sajda kılışat

[1] (O, Muhammad!) Senden oljolor jönündö suraşat. Aytkın: Oljolor Allaһ jana anın paygambarına tieşelüü. Emi, Allaһtan korkup, öz ara mamileŋerdi oŋdop, eger ıymanduu bolsoŋor, Allaһka jana Anın paygambarına moyun sungula

[2] Çınında, ıymanduu adamdarga Allaһtı eskertilgende, jüröktörü korkuuga tüşüp, ayattarı okulganda al ayattar alardın ıymandarın köböytöt.? Jana alar Rabbisine gana tobokel kılışat

[3] (Dagı) alar namazdarın kemçildiksiz okuşup, Biz ırıs kılıp bergen nerselerden ehsan-sadaka kılışat

[4] Oşolor gana çınıgı momundar! Alarga Rabbisinin aldında (Beyişte, biyik) darajalar, keçirim jana uluu ırıskılar bar

[5] Oşol sıyaktuu Rabbiŋ seni akıykat menen üyüŋdön (soguşka) çıgarganda, momundardan kee biröölörü munu jaktırbay turuştu

[6] (Allaһtın ökümü) Anık bolgondon kiyin dele, ölümgö aydalıp baratkansıp, karap turup seni menen talaşıp jatışat

[7] Allaһ silerge eki taypanın biröösün! (oljo) boluusun ubada kıldı ele, siler kural-jaragı jogunun özüŋör üçün boluşun kaaladıŋar. Allaһ bolso, (siler kaalagandan başkanı:) Özünün (öküm) sözdörü menen akıykattı orundatuunu jana kaapırlardın “artın kırkıp koyuunu” kaaladı

[8] Eger kılmışker-muşrikter jaman körsö da, (Allaһ) jalgandı joyup, akıykattı ornotuu üçün (uşunday boluusun kaaladı)

[9] Siler Rabbiŋerge jalbarıp, duba kılganda, Al silerge joop berip, (paygambarına): “Men silerdi udaama-udaa (kelüüçü) miŋ perişte menen kubattaymın” dedi

[10] Munu Allaһ (silerdin ruhuŋarga) şattık (demi) kılıp jana anı menen jürögüŋör tınçtanuusu üçün jasadı. Jeŋiş - Allaһtan gana. Çınında Allaһ — Kudurettüü, Daanışman

[11] Oşondo, (Allaһ) silerdi, Özü tarabınan tınçtık-beypildik boluşu (jana jürögüŋördön korkuunu ketirüü) üçün (köz irmemdik) uyku menen orodu jana jürögüŋördü, kadamıŋardı anı menen bekemdep, silerden Şaytan azgırıgın ketirip, taza-pakiza kıluu üçün üstüŋörgö asmandan jamgır jaadırdı

[12] Oşondo, (o, Muhammad) senin Rabbiŋ periştelerge: “Men siler menen birgemin. Emi, ıymanduu adamdardı şerdentkile! Men tez ele kaapırlardın jürögünö korkuu salamın, siler dagı alardın moyundarına çaap, ar bir manjaların kesip taştagıla!” -dep vahiy kıldı

[13] Munun sebebi; alar (kaapırlar) Allaһka jana paygambarına karşı soguştu. Kim Allaһ jana paygambarı menen soguşsa, (bilip algıla) çınında, Allaһtın azabı katuu

[14] Uşul silerdin jazaŋar! Anı(n azabın) tatkıla! Jana, akıykatta, kaapırlarga Tozok azabı bar

[15] O, momundar! Eger çabuulga ötkön kaapırlarga joluksaŋar, alarga artıŋardı salıp kaçpagıla

[16] Kim oşol kündö alarga artın salsa, Allaһtın kaar-kazabın satıp algan bolot jana jayı Tozok! Al kanday jaman orun! Birok, soguş erejesin özgörtüü je bolboso, (başka bir) jamaatka koşuluu maksatında artın salsa (anda kaçkan bolup eseptelbeyt jana künöö bolboyt)

[17] (O, momundar!) Alardı siler öltürbödüŋör birok, Allaһ öltürdü. (O, Muhammad) atkanda sen atkanıŋ jok, Allaһ attı. Jana Özü tarabınan momundarga jakşınakay sınoo bolsun üçün (uşintti).! Çınında - Allaһ Uguuçu, Bilüüçü

[18] Uşul jeŋişiŋer (Allaһtan) Jana Allaһ akıykatta, kaapırlardın amaldarın alsıratuuçu

[19] (Ey, muşrikter!) Eger Allaһtan («kaçan azap tüşüröt» dep) surasaŋar, mına, silerge (karşı) jeŋiş keldi. Eger (Tuura Jolgo toskool boluudan) toktolsoŋor bul silerge jakşı. Eger (soguşka) kaytsaŋar, biz dagı kaytabız. Anda jamaatıŋar ar kança köp bolso da, silerge eç jardam bere albay kalat. Çınında, Allaһ momundar menen

[20] O, ıyman keltirgender! Allaһka jana Paygambarına moyun sungula jana (Kuraandagı “moyun sungula” degen buyruktu) ugup turup andan jüz burbagıla

[21] Ukpay turup “uktuk” degen adamdardan! bolbogula

[22] Albette, Allaһtın nazarında aybandardan da eŋ jamanı (çındıktı) ukpagan, (akıykattı) süylöbögön akılsızdar

[23] Eger Allaһ alardan bir jakşılık boloorun bilgende (akıykattı) uga turgan kılıp koymok. Jana, eger uga turgan kılıp koyso dele, (akıykattan) jüz burup ketmek

[24] O, ıyman keltirgen pendeler! Silerge jaşoo bere turgan nersege (ibadatka) çakırganda, Allaһ menen paygambarına (daroo) joop bergile! Bilip koygula, Allaһ adam menen (anın) jürögünün arasın tosup koyot.? Jana çınında, bardıgıŋar Anın Özünö çogulasıŋar

[25] Jana silerdin araŋardagı zulum (künöö) kılgandardın özünö gana tiybey (bardıgıŋarga tegiz tie) turgan azaptan? korkkula! jana bilgile Allaһtın azabı katuu

[26] (O,momundar!) Estegile, bir kezde siler az, jer betinde alsız-beçara jana adamdar silerdi basıp-tonop ketişinen korkkon abalda eleŋer. Kiyin Allaһ silerge (Medinadan) orun-oçok berip, Öz jardamı menen koldop, silerge taza nerselerdi ırıskı kılıp berdi. Kana emi, (uşularga) şügür kılsaŋar

[27] O,ıyman keltirgender! Allaһka, Anın paygambarına jana silerge işenip tapşırılgan amanattarga bilip turup kıyanat kılbagıla

[28] Jana bilip koygula, çınında silerdin mal-düynöŋör jana bala-çakaŋar — bul sınoo (gana). Akıykatta, Allaһtın aldında Uluk soop bar

[29] O,ıyman keltirgender! Eger Allaһtan korksoŋor silerge jakşılık menen jamandıktı ajırata turgan ilim-parasat beret, (kiçinekey) künööŋördü öçüröt, jana (çoŋ) künööŋördü keçiret. Allaһ — Uluk pazilet eesi

[30] (O, Muhammad) estegin, kaapırlar (bir kezde) seni (öz jurtuŋda) kaltıruuga, je öltürüügö je bolboso, sürgün kıluuga amal izdeşken. Alar aylakerlik kılışat, Allaһ da aylakerlik kılat. Allaһ aylakerlerdin mıktısı

[31] Eger alarga Bizdin ayattarıbız okulsa: “Biz ukkanbız. Eger kaalasak buga okşogondu biz dele ayta alabız. Bul bayırkılardın jomoktorunan başka nerse emes” deşet

[32] Bir kezde alar: “O, Allaһ! Eger mına bul (Muhammad aytıp jatkan sözdör) Senin aldıŋdan kelgen Akıykat (ekeni çın) bolso, asmandan üstübüzgö taş jaadır je bizge jan oorutkan azap jiber!” — deşti

[33] (O, Muhammad, ar kaçan) sen alardın arasında ekeniŋde, Allaһ alardı azaptabayt. Jana alar (tooba kılışıp) künöölörünö (Allaһtan) keçirim suraşsa da Allaһ alardı azaptabayt

[34] (Birok,) Alar (musulmandardı) Masjid al-Haramdan tosup jatsa Allaһ alardı azaptabay koymok bele?! Anın (Masjid al-Haramdın) eeleri alar emes! Anın (çınıgı) eeleri takıbaaluu adamdar. Birok, köpçülügü (munu) bilişpeyt

[35] Alardın “Baytullah” (Al-Haram) aldındagı “namazdarı” ışkırık jana kol çabuudan başka emes ele! Emi, (ey, muşrikter!) kaapır bolgonuŋarga jaraşa azaptı(n daamın) tatkıla

[36] Kaapırlar (adamdardı) Allaһtın jolunan tosuu üçün mal-düynölörün jumşaşat. Dagı ele jumşay berişet, birok kiyin (bul işteri) öz baştarına buşayman bolot. Kiyin... jeŋilişet! Kaapırlar (Akırette) Tozokko çogultulat

[37] Allaһ ıpılastardı taza-pakizalardan ajıratıp alıp, biri-birine kabattap, jıynap, bardıgın Tozokko salışı üçün. Oşolor anık zıyan tartuuçular

[38] (O, Muhammad), kaapırlarga ayt: Eger (duşmandıgın) toktotuşsa, ötkön künöölörü keçirilet. Eger ulantışsa, (bilip koyuşsun:) murunkulardın jolu ötkön

[39] (O, momundar!) kaapırlarga karşı, (jer betinde) fitna (şirk jana dinge toskoolduk) kalbay kalganga çeyin jana din-ökümdün bardıgı Allaһka taandık bolgongo çeyin soguşa bergile. Eger toktotuşsa, Allaһ jasagan işterin Körüüçü

[40] A, eger (Allaһka moyun sunuudan) jüz buruşsa, bilgile, silerdin başçıŋar — Allaһ! Al mıktı Başçı jana mıktı Jardamçı

[41] Eger siler (o, momundar) Allaһka jana Öz pendebizge tüşürgön nersege (Kuraanga) işengen bolsoŋor, bilip algıla, (ak menen kara) ajıratılgan jana eki (askerdik) jamaat joluguşkan kündö, oljogo algan nerseŋerden beşten bir bölügü — Allaһka jana Paygambarına, (kalganı) tuugan-uruktarga, jetimderge, miskin- kedeylerge jana musapırlarga. Allaһ ar nersege Kudurettüü

[42] Oşondo (Badr soguşu bolup, oljo alıngan kündö) siler (Medinaga) eŋ jakın jerde, alar (muşrik askerleri) alısıraak jerde, al emi, kerben silerden tömönüröök (deŋiz) tarapta ele.! Eger siler (soguş boloor orun jana ubakıt jönündö murdatan) ubadalaşsaŋar ubadada kelişe albagan bolot eleŋer. Birok, Allaһ (öz tagdırında) bolup kalgan işti bolturup, ölgöndördü dalil menen (kaapırçılıktı tandaganı üçün) öltürüü üçün jana tirüü kalgandardı da dalil menen (ıymanga kelgenderi sebeptüü) tirüü kaltırış üçün (silerdi kütülbögön jerden jolukturup koydu) Çınında Allaһ Uguuçu, Bilüüçü

[43] Oşondo, (o, Muhammad!) Allaһ senin tüşüŋdö alardı (muşrik askerlerin) az sanduu kılıp körgözdü. Eger köp kılıp körgözsö (jana sen munu sahaabalarıŋa aytsaŋ) muunuŋar boşop, (köpçülügü soguşuunu kaalabay) işte talaşıp kalmaksıŋar. Birok, Allaһ saktadı. Çınında, Al köküröktü eelegen sırlardı Bilüüçü

[44] Oşondo, (o, musulmandar), siler jolukkan kezde, Allaһ (tagdırında) bolup kalgan işti atkaruu üçün közüŋörgö alardı az körgözüp, silerdi alardın közdörünö köp körgözdü. İşterdin bardıgı Allaһka kaytat

[45] O, ıyman keltirgender! Eger (duşman) jamaatka joluksaŋar, bekem-sabırduu bolup, jeŋişten ümütüŋör bolso, Allaһtı köp-köp estegile

[46] Jana Allaһ menen (Anın) paygambarına moyun sungula, (eç kaçan) talaşıp-tartışpagıla! Antseŋer, alsız bolup, kayratıŋar jogolot. Sabır kılgıla! Allaһ sabırduular menen

[47] Mekenderinen (Makkadan) tekeberlenip, adamdardın közünö şaan-şököttönüp jana Allaһtın jolunan (adamdardı) tosuu maksatında (soguşka) çıkkandar sıyaktuu bolbogula! Allaһ alardın bardık işterin kamtıp aluuçu

[48] Bir kezde şaytan alarga amaldarın kooz körgözüp: “Silerdi bügün adam zatınan eç kim jeŋe albayt (sanıŋar da, dayardıgıŋar da musulmandardıkınan köp) Silerdi özüm kepildigime alamın (eç korkpogula)” - dedi.! Al emi, eki jamaat (soguş maydanında) jolukkanda (Şaytan): «Menin siler menen işim jok, (antkeni,) men siler körbögön nerseni körüp kaldım. Men Allaһtan korkomun! Allaһtın azabı katu» dep, arkasına kaçıp jönödü

[49] Oşondo (musulmandardın arasındagı) munafıktar menen jüröktöründö şek-kümön bolgon (ıymanı küçsüz) adamdar: “Bulardı dini oolukturup jiberdi” - deşti. Kim Allaһka tobokel kılsa, Allaһ Kudurettüü (jana öz işinde) Daanışman

[50] (O, Muhammad) Eger sen, perişteler kaapırlarga: “Tozok azabın tatkıla! - dep, betterine, köçüktörünö çaap, öltürüp jatkanın körsöŋ ele

[51] (Dagı perişteler) «Bul (azap) öz koluŋar jasagan (künöö) işter sebeptüü boluuda. Albette, Allaһ pendelerine zulumker emes” (deşti)

[52] (Alardın kılmışı) Firaun adamdarının jana alardan murdakılardın kılmışına okşoyt: Allaһtın ayattarına kaapır boluştu ele, Allaһ alardı künöölörü sebeptüü azapka duuşar kıldı. Çınında, Allaһ — Kubattuu jana azabı katuu

[53] Bul (azaptar) Allaһ eç bir koomgo bergen neemattarın, kaçan alar öz jüröktöründö bolgon nerseni (ıymandı kaapırçılıkka) özgörtmöyünçö özgörtpöösü sebeptüü boluuda. Çınında, Allaһ Uguuçu, Bilüüçü

[54] (Dagı alardın işteri) Firaun adamdarının jana alardan murunkulardın işterine okşoş: Rabbisinin ayattarın “jalgan” deşti ele, künöölörü sebeptüü ölüm berip, Firaun adamdarın (deŋizge) çöktürüp jiberdik. (Allaһ jazalagandardın) bardıgı (özdörünö) zulum kıluuçular boldu

[55] Çınında, Allaһtın nazarında kıbıragan jandıktın eŋ jamanı — kaapırlar. Sebebi, alar ıyman keltirişpedi

[56] Sen alar menen ubadalaştıŋ ele, kiyin, ar bir jolku ubadalaşuuda kıyanat kılıştı. Alar takıbası jok adamdar

[57] Eger alardı soguşta tapsaŋ sazayın berüü menen, artındagılarga ses körgözüp koy. Esterinen çıgarbay jürüşöör

[58] Eger (seni menen soguşpastık kelişimin tüzgön) bir koomdun kıyanat kıluusunan korksoŋ, ubada-kelişimderin taştap sal! (Ubada buzulganın siler da, alar da) barabar (bilip jürgülö) Çınında, Allaһ kıyanatçılardı süyböyt

[59] Kaapır adamdar (“Emi bizge Allaһtın azabı kelişinen) ötüp kettik” — dep oyloşposun. Alar (eç kaçan Allaһtı) alsız kaltıra alışpayt

[60] (O, musulmandar!) Alarga (duşmanıŋarga karşı) koluŋardan kelgen bardık küç-kubattı: jabdıktalgan attardı dayardap koygula! Anı menen Allaһtın jana özüŋördün duşmanıŋarga jana da (kim ekenin) Allaһ gana bilip, siler bilbegen başka adamdarga aybat-sür körgözösüŋör. Allaһtın jolunda (jihad üçün) emneni sarp kılsaŋar (Kıyamatta) özüŋörgö zulum kılınbagan abalda tolugu menen kaytarılat

[61] Eger alar (duşmandar) tınçtıkka ıktasa, sen da tınçtıkka umtul jana Allaһka tobokel kıl. Anıgında, Al — Uguuçu, Bilüüçü

[62] Egerde seni aldoonu kaalaşsa, saga Allaһ jetiştüü: Al seni Özünün (asmandan kelgen) jardamı jana momundar menen koldogon

[63] Jana (köbüröök kubattuu boluş üçün) alardın jüröktörün (öz ara) ülpöt-dos kılıp koydu. Eger sen jer betindegi bardık baylıktı sarp kılsaŋ da, alardın jüröktörün dos kıla albayt eleŋ. Birok, alardı Allaһ dos kıldı. Çınında, Allaһ — Kudurettüü, Daanışman

[64] O, Paygambar! Saga jana seni eerçigen momundarga Allaһ jetiştüü

[65] O, Paygambar! Momundardı soguşka kayrattandır! (O, momundar!) Eger silerden jıyırma gana sabırduu er jüröktör bolso, (duşmandan) eki jüzdü, al emi, silerden jüz bolso, kaapırlardan miŋdi jeŋe alat. Munun sebebi, alar tüşünbögön adamdar

[66] Emi, Allaһ silerden (mildetiŋerdi) jeŋildetti. Jana silerde (on ese, jıyırma ese köp duşmanga teŋ kele albay turgan) alsızdık bar ekenin bildi. Emi, silerden jüz sabırduu bolso eki jüzdü jeŋet, eger silerden miŋ bolso, Allaһtın uruksatı menen, eki miŋdi jeŋet,! Allaһ sabırduular menen

[67] Kaçan jer betinde (İslamga öçöşköndör kalbay, toluk) jeŋüüçü bolmoyunça eç bir Paygambardın aldında tutkundar(dın) boluusu mümkün emes bolçu. Siler düynö paydasın kaalaysıŋar, Allaһ bolso, Akıretti kaalayt. Allaһ — Kudurettüü, Daanışman.”

[68] Egerde, Allaһtın tagdırında (“İslam ümmötünön azap kötörülgön” dep) jazılıp koyulbaganda algan kun akıŋardın jazasına silerdi çoŋ azap karmayt ele

[69] Emi, oljo kılıp algan nerseŋerden adal-taza bilip jey bergile.! Allaһtan korkkula! Çınında, Allaһ — Keçirimdüü, Irayımduu

[70] O, Paygambar! Kol astıŋdagı tutkundarga ayt: “Eger Allaһ jürögüŋördö jakşılık (ıyman) bar ekenin bilse, silerge, alıngan kun akıŋardan jakşıraak nerseni beret jana (ötköndögü) künööŋördü keçiret. Jana Allaһ — Keçirimdüü, Irayımduu

[71] Eger alar (muşrik tutkundar) saga kıyanat kıluunu kaalaşsa, mından murun Allaһka da kıyanat kılışkan bolçu, kiyin Allaһ alardı koluŋa salıp berdi. Allaһ — Bilüüçü, Daanışman

[72] Çınında, ıyman keltirip, (dinderin saktap kaluu üçün Makkadan Medinaga) hijrat kılgan jana Allaһ jolunda mal-jandarı menen jihad kılgan musulmandar menen, alarga (Medinadagı öz üylörünön) orun-oçok berip, ansar — jardamçı bolgondor biri-birine jakın-dos. Al emi, ıyman keltirse da, hijrat kılbagan adamdar bolso, kaçan hijrat kılmayınça silerge eç nersede dos bolo alışpayt. Eger alar silerden duşmandarına karşı jardam suraşsa, jardam berüü moynuŋarda mildet. Al emi, siler menen (öz ara soguşpoo jönündö) ubada-kelişimi bar bolgon koomgo karşı jardam suraşçu bolso, anda jardam berbeysiŋer. Allaһ emne iş jasaganıŋardı Körüüçü

[73] Kaapır adamdar biri-birinin dostoru. (Demek, siler eger momun bolsoŋor, momundardı dos, kaapırlardı duşman tutkula). Eger uşunu atkarbasaŋar, jer betinde buzukuluktar jana çoŋ künöölör bolot

[74] Iyman keltirip, hijrat kılıp, Allaһtın jolunda jihad kılgan adamdar menen alarga orun-jay dayardap, jardam bergender çınıgı ıymanduular! Alarga (Rabbisinen) keçirim jana uluk ırıskılar bar

[75] Kiyinçereek bolso da ıyman keltirip, hijrat kılıp, siler menen birge jihad kılgandar — silerden. Jana bir tuugandar Allaһtın Kitebinde biri-birine jakınıraak. Allaһ ar bir nerseni Bilüüçü

[1] (Bul—) Allaһ jana (Anın) paygambarı tarabınan siler ubada-kelişim tüzgön muşrikter üçün (kelişim mildetinen) kutuluu (jarıyası)

[2] (O,muşrikter!) Tört ay (möönöttün) içinde jer betinde (tınç-aman) jürö bergile. Jana bilip algıla, (silerge tınçtık möönötü berilse da) siler eç kaçan Allaһtı alsız kaltıra albaysıŋar. Allaһ (şirk işterin ulantkan) kaapırlardı şermende kıluuçu

[3] (Bul) Allaһ jana (Anın) paygambarı tarabınan, çoŋ ajı künü (Kurman mayramı) bolgondo adamdarga, Allaһ jana Anın paygambarı muşrikterden taza (b.a. alardın aldında ubada-mildettenmesi jok) ekenin jarıyalap koyuu!? (O, muşrikter!) Eger tooba kılsaŋar, özüŋörgö jakşı (mal-janıŋardı saktap kalasıŋar) Eger jüz bursaŋar, bilip koygula, siler Allaһtı alsız kaltıruuçu emessiŋer. Jana (O, Muhammad,) kaapırlarga jan oorutkan azaptın kabarın berip koy

[4] Al emi, siler kelişim tüzgön muşrikter (mildettenmelerden) eç nerseni buzbasa jana siler-din eç bir duşmanıŋarga jardam berbese, anda alardın kelişimderin öz möönötünö çeyin toluk saktagıla. Albette, Allaһ takıba kişilerdi süyöt

[5] Emi, kaçan “Al-Hurum” ayları (muşrikter menen soguşuuga tıyuuu salıngan tört ay) çıgaarı menen, muşrikterdi tapkan jeriŋerde öltürgülö!, tutkundagıla, kurçoogo algıla jana (alardın) ar bir joldorunda (sazayın berüü üçün) kütüp olturgula! Egerde tooba kılıp, namaz okup, zeket berişse (musulman boluşsa) joldoruna toskool bolbogula. Çınında, Allaһ — Keçirüüçü, Irayımduu

[6] Eger muşrikterdin biri senden (Allaһtın sözün ugup, İslam menen taanışuu üçün) korgoo-kepildik surasa, anı — Allaһtın Sözün ukkanga çeyin — öz kepildigiŋe al. Andan soŋ anı özünün tınç mekenine jetkirip koy. Bul (öküm) alardın bilimsiz koom bolgonu (jana İslamdı taanıp-bilip aluusuna şart jaratıp berüü) üçün

[7] (Alemi, ubadasın saktabagan) muşrikterge kantip, Allaһ jana Anın paygambarı tarabınan ubada bolsun?! Emi, Masjid al-Haramdın astında ubadalaşkan kişiler üçün gana (oşol Iyık Üydün urmatına ubadaŋardı saktagıla) Kaçan siler üçün (bergen kelişiminde) tüz turuşsa, siler dagı tüz turgula. Albette, Allaһ (Özünön) korkkon (takıba) adamdardı süyöt

[8] Kantip (alar üçün ubada saktoo bolsun?!) Çınında, alar eger silerden üstöm-jogoru boluşsa, siler jönündögü (öz moyundarına algan) ubadaga da, mildentenmege da karaşpayt. Oozdoru menen silerdi ıraazı kılsa da, (bergen anttarına) jüröktörü könböy turat. Jana alardın köpçülügü buzukular

[9] Azgana (düynölük) baaga Allaһtın ayattarın satıp jiberişet jana (adamdardı) Allaһtın jolunan tosuşat. Alardın joruktarı kanday jaman

[10] Momun jönündögü (öz moynundagı) kelişimge da mildettenmege da karaşpayt. Jana alar aşınıp, çekten çıkkan adamdar

[11] Eger tooba kılıp, namaz okup, zeketti berip kalışsa, anda alar — dindeş birtuuganıŋar. Biz Öz ayattarıbızdı bilgen koom üçün (uşintip) açık-aykın bayandaybız

[12] Jana eger kelişimge kol koygondorunan kiyin ant-ubadaların buzuşsa jana silerdin diniŋerdi ayıptaşsa, (alardı uşuga üyrötkön) kaapırlardın başçılarına karşı soguşkula! Çınında alarda, ant (saktoo) degen bolboyt. Kana emi, alar (kıyanattarınan) toktoşso

[13] (O, momundar!) Özdörü birinçi baştap, ant-ubadaların buzgan jana paygambardı (jurtunan) çıgaruuga jan üröp arakettengen adamdarga karşı soguşpaysıŋarbı? Emne, alardan korkosuŋarbı?! Allaһtan korkuşuŋarga Al köbüröök akıluu emespi, eger momun bolsoŋor

[14] Alarga karşı soguşkula! Allaһ silerdin koluŋar menen alarga azap berip, şermende kılıp, silerge jardam beret jana momundardın jüröktörün(dögü ızaanı) ayıktırat

[15] Jana jüröktörünün açuusun ketiret (öç aluu köksöösün kandırat).! Jana Allaһ alardan kaalagandarının toobasın kabıl alat. Allaһ Bilüüçü, Daanışman

[16] Je bolboso, (o, ıymanduu pendeler!) Allaһ silerdin araŋardan jihad kılgandar menen Allaһtan, Anın paygambarınan jana momundardan başkalardı dos tutpagandardı bilip almayınça (soguş menen sınalbay) jön kalabız dep oyloysuŋarbı?! Allaһ silerdin bardık işiŋerden kabardar

[17] Öz kaapırçılıktarına özdörü kübö bolup turgan abalda, muşrikter Allaһtın meçitterin (ibadat menen) abat kılıp jiberüülörü eç mümkün emes! (Sebebi) Alardın amal-ibadattarı (şirk kılganı sebeptüü) “küyüp” ketken. Jana alar Tozokto tübölük kaluuçular

[18] Çınında, Allaһtın meçitterin, Allaһka, Akıret kününö işengen, namaz okup, zeket bergen jana Allaһtan başka eç kimden korkpogon adamdar (kuruşat jana) abat kılışat. Dal uşul adamdar Tuura Jol tabuuçulardan bolso ajep emes

[19] Emne, siler ajılardı sugaruu menen Masjid al-Haramdı oŋdoonu, Allaһka, Akıret kününö işengen jana Allaһ jolunda jihad kılgan momundarga (alardın ıymanına) teŋep jatasıŋarbı? Alar Allaһtın nazarında (ıyman menen jihadka çıkkandarga eç kaçan) teŋ bolo alışpayt! Allaһ zaalım koomdu Tuura Jolgo baştabayt

[20] Iyman keltirgen, hijrat kılgan jana Allaһtın jolunda mal-jandarın ayabay jihad kılgan adamdardın darajası Allaһtın aldında köp ese jogoru. Uşular gana jeŋişke jetüüçülör

[21] Rabbisi alardı Özünün ırayımı, ıraazıçılıgı jana tügöngüs neemattar bolgon Beyişter menen süyüntöt

[22] Alar anda tübölük kalışat. Çınında Allaһtın aldında çoŋ sooptor bar

[23] O,ıyman keltirgender! Eger silerdin ataŋar, aga-iniŋer ıymandan kaapırçılıktı (köbüröök) süyçü bolso, alardı (kim boluşuna karabay) dos tutpagıla! Silerdin araŋardan kimde-kim alardı dos tutsa, alar — anık zaalımdar

[24] Ayt (o, Muhammad): “Eger silerdin ataŋar, bala-çakaŋar, aga-iniŋer, jup-jubayıŋar, tuugan-uruguŋar, tapkan mal-düynöŋör, jürüşpöy kalışınan korkkon soodaŋar jana özüŋörgö jakkan üy-jayıŋar silerge Allaһtan, Anın paygambarınan jana Allaһtın jolunda jihad kıluudan da süyüktüüröök bolso, anda... Allaһ (silerge) Öz işin (azabın) alıp kelişin kütö bergile! Allaһ buzuku koomdu Tuura Jolgo baştabayt

[25] Allaһ silerge köp orundarda jana Huneyn (degen jerdegi soguş) künündö da jardam berdi: bir kezde silerdi sanıŋardın köptügü kubantıp jiberdi ele, kiyin bul silerge eç kanday payda berbey kaldı jana siler üçün jer keŋ bolso da tar körünüp, artıŋarga kaçıp kaldıŋar

[26] Kiyin Allaһ Öz paygambarı menen ıymanduularga tınçtık-beypildigin jana siler körö albagan askerlerin (periştelerin) tüşürüp, kaapırlardı (jeŋilüü menen) azaptadı. Kaapırlardın jazası — uşul

[27] Andan soŋ, uşundan (katalardan) kiyin dele, Allaһ Özü kaalagan adamdardın toobaların kabıl aldı (keçirdi). Allaһ — Keçirüüçü, Booruker

[28] O,ıyman keltirgender! Muşrikter — ıpılastık! Uşul jıldarınan kiyin Masjid al-Haramga jakın joloşposun! Eger (jetişpestikten)! korksoŋor, Allaһ kaalasa, jakında Öz pazileti menen silerdi muktajdıktan kutkarat. Albette, Allaһ Bilüüçü, Daanışman

[29] (O, musulmandar!) Allaһka da, Akıretke da işenbegen, Allaһ jana Anın Paygambarı aram kılgan nerseni “aram” debegen jana akıykat dindi karmabagan Kitep eelerine karşı, kaçan öz koldoru menen, moyun sungan abalda jizya salıgın (koluŋarga) tapşırmayınça soguşa bergile

[30] Yahudiyler: “Uzayir Allaһtın balası” deşti. Hristiandar: “Iysa — Allaһtın balası” deşti. Bul alardın oozundagı (dalilsiz) sözdörü. Alar (bul sözdöründö) murunku kaapırlardın sözdörünö okşoş. Allaһ kurutkurlar! Kayda bara jatışat

[31] Alar (yahudiyler menen hristiandar) Allaһtı koyup, özdörünün diniy aalımdarı menen (düynödön tüŋülgön) keçilderin jana Maryamdın uulu Iysanı kuday kılıp alıştı. Alar jalgız Kudayga (Allaһka) gana ibadat kıluuga buyurulgan ele! Eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Özü (gana) bar! Al kaapırlar koşkon şerikterden Taza

[32] Alar (kaapırlar) Allaһtın Nurun (Dinin) oozdoru menen üylöp öçürüünü kaalaşat. Birok, Allaһ kaapırlar jaman körsö da, Öz Nurun (büt düynögö) toluk taraluusunan başkasına ıraazı bolboyt

[33] Al (Allaһ) Öz paygambarın, Tuura Jol jana akıykat din menen — eger muşrikter jaman körüşsö da — bardık dinderden üstöm-jogoru kıluu üçün jibergen

[34] O, ıyman keltirgender! (Ukkula, silerge sabak bolsun: Kitep elderinin) köpçülük din aalımdarı menen keçilderi adamdardın düynö-mülkün aram joldor menen jeşet. Jana (uşul joruktarı menen) adamdardı Allaһtın jolunan tosuşat. Al emi, altın-kümüştördü jıynap, alardı Allaһtın joluna iştetpegenderge jan oorutkan azaptın kabarın bergin

[35] Al (Kıyamat) Kündö anı (altın-kümüş teŋgelerdi) Tozok otuna kızıtılıp, alardın maŋdayına, jambaştarına arkalarına tamga basılat jana: “Bul özüŋör üçün jıynagan (biröögö je dinge paydası tiybegen) nerseŋer! Emi, jıynagan nerseŋerdin daamın tatkıla ” (dep aytılat)

[36] Çınında, aylardın sanagı Allaһtın aldında, asmandar jana jerdi jaratkan kündögü (tagdır) Kitebi boyunça on eki aydan turat. Alardan törtöö “Haram” ayları.! Bul akıykat Din (erejelerinen). Bul aylarda (soguş açuu menen) özüŋörgö zulum kılıp albagıla. Muşrikter (bul aylardın haramdıgına karabay) silerdin bardıgıŋarga karşı soguşkanı sıyaktuu siler dagı alardın bardıgına karşı soguşa bergile.?^ Jana bilip algıla: Allaһ takıba adamdar menen

[37] Anıgında, “nusi” (aylardın ordun almaştıruu) aşa çapkan kaapırçılık. Al sebeptüü kaapırlar (katuu) adaşıp, Allaһ aram kılgan aylardın sanagın dal keltirüü üçün anı (“nusinı”) bir jıl adal kılışsa, bir jıl aram kılışat. Emi, alar (bul jorugu menen) Allaһ aram kılgan nerseni adal kılışuuda. Alarga (şaytan tarabınan) işterinin jamandıgı koozdop körgözülüüdö. Allaһ kaapır koomdordu Tuura Jolgo baştabayt.”

[38] O, ıyman keltirgender! Silerge emne boldu, “Allaһtın jolunda (jihadga) çıkkıla” dep aytılganda jerge oor oturup kaldıŋar?! Emne, siler Akırettin orduna jer jaşoosuna ıraazı bolup kaldıŋarbı?! Akırettin aldında düynö jaşoosu(nun jırgaldarı) az nerse go

[39] Eger çıkpasaŋar Allaһ silerdi katuu azapka salıp, (öltürüp) orduŋarga başka koomdu alıp kelet. Siler (Allaһtın çakırıgına joop berbey koysoŋor) Aga eç nerseni zıyan keltire albaysıŋar. Allaһ ar nersege kudurettüü

[40] Eger aga (paygambarga) siler jardam berbeseŋer, Allaһtın Özü jardam bergen: bir kezde, kaapır bolgon adamdar anı eköönün ekinçisi kılıp (Makkadan) çıgarışkanda (jardam bergen.) Oşondo, eköö? üŋkürdö turganda, al şerigine: “Kaygırbagın, Allaһ biz menen” degen ubakıtta Allaһ aga beypildik tüşürüp, siler körböy turgan askerler (perişteler) menen koldodu. Jana kaapır adamdardın (“Muhammaddı sözsüz öltüröbüz” degen) sözdörün tömön kıldı jana Allaһtın (ezelki tagdırdagı) sözü jogoru boldu. Allaһ — Kudurettüü, Daanışman

[41] Jeŋildik mezgilde da, oorçuluk mezgilde da (Allaһga tobokel kılıp) çıga bergile jana Allaһtın jolunda malıŋar, janıŋar menen jihad kılgıla! Eger bilseŋer, bul özüŋörgö jakşı

[42] Eger (O, Muhammad, sen çakırgan nerse) düynölük payda je jeŋil sapar bolso, alar seni sözsüz eerçimek. Birok, alarga aralık alıs boldu. Jana alar Allaһka ant içip: “Eger mümkünçülügübüz bolgondo siler menen çıkmakpız” dep, özdörün ölümgö (Tozokko) türtüşöt. Allaһ alardın anık jalgançı ekenin bilet

[43] Allaһ seni keçirdi. Emne üçün sen, özüŋö çın süylögön adamdar bilingenge çeyin jana jalgançılardı sınap bilgeniŋe çeyin alarga (soguştan kaluularına) uruksat berip jiberdiŋ

[44] Allaһka jana Akıret kününö ıyman keltirgender maldarı jana jandarı menen jihad kıluudan (kaluu üçün) uruksat suraşpayt. Allaһ takıbaa kişilerdi Bilüüçü

[45] Çınında, Allaһka, Akıret kününö işenbegen jana jüröktörü kümön sanagan adamdar gana (jihaddan kaluuga) uruksat suraşat. Alar öz kümöndöründö olku-solku bolup tura berişet

[46] Eger alar çıguunu (jüröktön) kaalaganda soguşka dayardık körüp koyuşat bolçu. Birok, alardın çıgışın Allaһtın Özü kaalabay, jalkoo kılıp koydu jana alarga: “Oturuuçular (ayaldar, jaş baldar) menen (üydö) oturgula” -dep aytıldı

[47] Eger alar siler menen çıkkanda, silerdin kemçildigiŋerdi köböytmök jana araŋarda buzukuluktu kaalap, araket kılmak. Silerdin içiŋerde alardı uga turgandar da tabılat. Allaһ zaalımdardı Bilüüçü

[48] Alar mından murun (Medinaga hijrat kılganda) dele buzukuluktu kaalap, senin aldıŋda (köp) işterdi teskeri jasaşkan. Kiyin akıykat kelip alar jaman körsö da, Allaһtın dini (jeŋip) çıkkan

[49] Alardan biröösü “(O, Muhammad) maga (kaluuga) uruksat ber, meni buzup koybo” deyt.! Alar eçak ele buzuluşkan! Albette, Tozok kaapırlardı orop aluuçu

[50] Eger (bul soguşta) saga jakşılık (jeŋiş, oljolor) jetse bul alardı kapa kılat. Eger bir kırsık jetse “Biz aldın ala bilip, saktanıp kaldık” dep, süyüngön boydon ketişet

[51] Aytkın: “Bizge Allaһ (ezelki tagdırda) jazgandan aşıkça kırsık jetpeyt (eger jazgan bolso,) bizdin başçıbız Allaһ! Momundar Allaһka gana tobokel kılışsın”

[52] Aytkın: “Bizge (kırsık jetişin) kütüp ubara bolbogula. Bizge eki jakşılıktan biri (je jeŋiş, je Beyiş) boluşun gana kütkülö! A biz bolso, Allaһ silerdi Öz azabı menen je bizdin kolubuz menen baleege jolukturuşun kütöbüz. Kütö bergile, biz da siler menen birge kütöbüz

[53] Aytkın: “(Ey, munafıktar!) Özüŋör kaalap berseŋer da kaalabay berseŋer da silerdin (sadakaŋar) eç kaçan kabıl bolboyt! Sebebi, siler buzulgan elsiŋer

[54] Alardın sadakalarının kabıl boluusuna toskoolduk kılgan nerse - Allaһka jana paygambarına işenbegeni, namazdı jalkoolonup okuganı jana (sadakanı) oorunup bergenderi

[55] (O, Muhammad) seni alardın düynö-mülkü menen bala-çakaları kızıktırbasın! Allaһ düynödö alardı oşolor menen maşakatka salat jana kaapır boydon ölüp ketüülörün kaalayt

[56] Alar Allaһtı ortogo salıp: «Biz silerdenbiz” dep ant içişet. Alar silerden emes, birok, suu jürök adamdar

[57] (Başına oor kün tüşköndö) eger bir başpaanek je üŋkür je başka bir kire turgan jer tabışsa, kaçkan boydon oşogo kirip ketişet

[58] Alardın arasında seni sadakalar(dı bölüştürüü) boyunça ayıptagandar bar. (Munun sebebi) eger sadakalardan berilse, ıraazı bolup kalışat, eger berilbey kalsa (seni) jaman körüp kalışat

[59] Eger alar Allaһ jana paygambarı bergen nersege gana ıraazı bolup: “Bizge Allaһ jetiştüü, Allaһ jakında bizge Öz paziletinen beret. Paygambarı da beret. Biz (düynögö emes) Allaһka umtuluuçularbız”-deşkende (özdörünö jakşı bolmok)

[60] (Zeket) sadakalar jakırlarga, kedeylerge, zeket boyunça iştegenderge, köŋüldörü İslamga buruuluusu ümüt kılıngan kişilerge, moyundu (kulçuluktan) azat kıluuga, karız bolup kalgan kişilerge, Allaһtın jolunda jihad kılgandarga jana musapırlarga Allaһ tarabınan (buyurulgan parız) iretinde berilet. Allaһ - Bilüüçü, Daanışman

[61] Alardın arasında paygambardın köŋülün oorutkandar bar. Alar (paygambardı, uruksat surap, aldaganda “işenip kalganı” üçün) “al — kulak” deşet. Aytkın: “Al silerge “jakşı kulak”. Al Allaһka, momundarga işenet jana silerdin araŋardagı ıymanduu adamdar üçün (Allaһtan jiberilgen) ırayım” Allaһtın paygambarının köŋülün oorutkan adamdarga jan oorutkan azap bar

[62] Alar silerdi (o, momundar,) ıraazı kıluu üçün, Allaһtı ortogo salıp (“paygambardın köŋülün oorutkanım jok” dep) ant içişet. Eger alar momun boluşsa, (silerdi koyo turup) Allaһ menen paygambarın ıraazı kıluuları köbüröök akıykat emes bele

[63] Je, kimde-kim Allaһ menen paygambarına karşı çıksa, aga tübölük Tozok otu boluşun jana bul çoŋ şermendelik ekenin alar bilbeyt bele

[64] Munafıktar özdörü jönündö, jüröktörünö katılgan eki jüzdüülüktörün açıp taştay turgan bir sürö tüşüp kaluusunan korkuşat.! Ayt: «Külgülö, emi! Allaһ siler korkkon nerseni (jüzögö) çıgardı go!»

[65] Eger alardan (oşol jönündö) surasaŋ: “Biz jön ele, oynop ele süylögön bolçubuz” - deşet. Aytkın: “Siler Allaһtın, Anın ayattarının Jana paygambarının üstünön külö turgan bolup kaldıŋarbı?!”

[66] Keçirim surabay ele koygula, siler ıyman keltirgeniŋerden kiyin (kayradan) kaapır bolup büttüŋör!! Eger silerden bir taypanı keçirsek, (dagı) başka bir taypanı künöökör bolgonu sebeptüü azaptaybız

[67] Munafık erkekter menen munafık ayaldar bardıgı — bir: jaman işterge buyuruşat jakşı işterden kaytarışat jana (saraŋdık kılıp) koldorun jumup alışat. Alar Allaһtı unutuştu ele, Allaһ dagı alardı “unuttu”? Çınında, munafıktar — buzukular

[68] Allaһ munafık erkekterge, munafık ayaldarga jana kaapırlarga, tübölük kala turgan Tozok otun ubada kıldı! Uşul alarga jetiştüü! Jana Allaһ alarga naalat ayttı! Alarga tügöngüs azap

[69] (Ey, Munafıktar! Siler jasagan işiŋerde) özüŋördön murunku (kaapır) adamdarga okşoysuŋar: Alar silerden da küçtüüröök, düynölörü, bala-çakaları (jardamçıları) köbüröök ele. Alar (bul düynödögü) öz ülüş-nasipterinen paydalanıştı. Murunkular paydalanganı sıyaktuu siler da öz nasibiŋerden paydalandıŋar. Jana oşolor (künöö deŋizine) çumkuganı sıyaktuu, siler dagı çumkuduŋar. Alar — düynö-akırette işteri küyüp ketken adamdar! Alar — zıyan tartkan adamdar

[70] Alarga özdörünön murunku Nuh koomunun, Aad, Samud elderinin, İbrahim koomunun, madyandıktardın, aykaş-uykaş kıyragandardın (Lut elinin) kabarları kelbedi bele?! Alarga Paygambarları anık dalil-bayandardı alıp kelişken bolçu. (Birok, kabıl aluunun orduna siler sıyaktuu kayaşa aytıp, mıskıldap külüşkön. Kiyin Allaһ alarga azap jiberdi. Demek,) Alarga Allaһ zulum kılbadı. Özdörünö-özdörü zulum kılıştı

[71] Momun erkekter menen momun ayaldar (dostukta, jardamdaşuuda) öz ara ınak adamdar. (Antkeni, bardıgı) jakşılıktarga buyurup, jamandıktardan kaytarışat. Namaz okup, zeket berişet jana Allaһ menen paygambarına (ar dayım) moyun sunuşat. Jakında Allaһ alarga Özünün ırayımın jaadırat. Allaһ - Kudurettüü, Daanışman

[72] Allaһ ıymanduu erkekterge jana ıymanduu ayaldarga, tübölük kala turgan, astınan darıyalar agıp turgan Beyişterdi, oşol «Adn» (dep atalgan) Beyişterdegi taza-pakiza orundardı ubada kıldı. Jana Allaһtın ıraazıçılıgı bardıgınan uluk! Bul — uluu jeŋiş

[73] O, Paygambar! Kaapırlar menen munaafıktarga karşı jihad kıl jana alarga öktöm bol! Alardın jayı -— tozok! Al kanday jaman orun

[74] Alar aytkan sözün “aytpadık” dep ant içişet. Çınında alar (obolu) kaapırlık sözün aytıp, musulman bolgondorunan kiyin (kayra) kaapır boluştu. Jana jetpegen maksatka (Paygambarga zıyan berüügö) umtuluştu. Alardı Allaһ jana paygambarı Öz pazileti menen bay-beymuktaj kılgandan kiyin gana (paygambardı) jek körö baştaştı. Eger tooba kılışsa, özdörünö jakşı. A, eger dalısın salsa, Allaһ alardı düynö -Akırette jan oorutkan azap menen azaptayt jana alarga jer betinde eç bir dos, eç bir jardamçı bolboyt

[75] Alardan kee biröölörü Allaһka ant-ubada berip: “Eger bizge da Öz paziletinen berse (bay kılsa), kayır-sadakalar berip, jakşı adamdardan bolmokpuz” (deşet)

[76] Kaçan (Allaһ) alarga Öz paziletinen bergende, aga bakıldık kılıp, jüz burgan abalda teskeri basıp ketişti

[77] Andan soŋ, Allaһka bergen ubadasına kıyanat kılışkanı jana jalgan süylöşkönü sebeptüü, Allaһ alardın jürögünö eç jogolgus nifaktı (eki jüzdüülüktü) salıp koydu

[78] Alar, bilişpeybi, Allaһ (adamdardın) içindegi sırların, şıbırların bilip turuşun. Çınında, Allaһ kayıptardı eŋ sonun Bilüüçü

[79] Momundardın arasınan öz kaalooloru menen (kudureti jetkençe) sadaka kılgan adamdardı mıskıldagan munafıktardı Allaһ mıskılduu abalga saldı. Alarga jan oorutkan azap bar

[80] (O, Muhammad!) Kaalasaŋ alardın künöösün (keçirüünü Allaһtan) sura, kaalabasaŋ, suraba. Eger jetimiş iret surasaŋ da, Allaһ alardı keçirbeyt. Munun sebebi; alar Allaһka jana paygambarına kaapır boluştu. Allaһ buzuku koomdu Tuura Jolgo baştabayt

[81] (Jihadga çıkpay, ayaldar menen jaş baldardın katarında) üylöründö kalgandar, paygambarga karşı iş jasaganına süyünüp, Allaһtın jolunda mal-jandarı menen jihad kıluudan tüŋülüp: “(Mınday) ısıkta çıkpay ele koygula” deşti. Aytkın: “Tozok otunun ısıgı katuuraak, eger tüşünüşsö,!”

[82] (Alar bul düynödö az ıylap, köp külgön bolçu. Emi, Allaһtın jazasına kabılganda) kılmıştarına jaraşa azıraak külüp, köbüröök ıylaşsın

[83] Eger Allaһ seni (Tabuk soguşunan sebepsiz kalgan jana munusuna ökünbögön) taypaga kayra joluktursa, jana alar senden (mından başka, jeŋilireek) soguşka çıguuga uruksat suraşsa, aytkın: “Emi, meni menen eç kaçan çıkpaysıŋar. Meni menen birge eç bir duşmanga karşı soguşpaysıŋar! Siler birinçi jolkusunda (üydö) oturuunu jaktırgansıŋar! Emi, kaluuçular (ayaldar jana jaş baldar) menen otura bergile

[84] Eger alardan biröösü ölsö, aga eç kaçan janaza tüşürbö jana mürzösünün üstündö (duba kılıp) turba! (Sebebi) alar Allaһ jana paygambarına kaapır boluşup, buzuku boydon ölüştü

[85] Seni alardın düynö-mülktörü jana baldarı (baldarının köptügü) kızıktırbasın! Allaһ alardı bul düynödö oşol (baylık) menen azaptoonu jana kaapır boydon ölüp ketüüsün kaaladı

[86] Kaçan: “Allaһka ıyman keltirgile, jana paygambarı menen birge jihad kılgıla!” degen sürö tüşsö, alardın arasındagı (soguştan kaluuga eç kanday şıltoo-sebebi jok) bay adamdar: “(O, Muhammad) bizdi jön ele koyçu. (Üydö) oturuuçular menen ele bololuçu?” - deşip senden uruksat suraşat

[87] Alar kaluuçular (ayaldar, jaş baldar) menen boluuga ıraazı boluştu. (Natıyjada) jüröktörünö möör urup koyuldu. Emi alar (özdörünö emne payda, emne zıyan ekenin) tüşünö alışpayt

[88] Birok, paygambar jana anı menen birge bolgon momundar, maldarı jana jandarı menen jihad kılıştı. Bardık jakşılıktar oşolorgo! Jana alar (Tozokton) kutulgandar

[89] Allaһ alarga, tübünön darıyalar akkan, anda tübölük kala turgan Beyişterdi dayardap koygon. Uşul — çoŋ jeŋiş

[90] Jana (o, Muhammad, senin aldıŋa) özdörünö (soguştan kaluuga) uruksat surap (arzıbagan) şıltoosu bar köçmön arabtar dagı keldi. Al emi, (“Biz dele momunbuz” dep) Allaһ jana Anın paygambarına jalgan süylögöndör (uruksat surabay ele) kala berişti. Jakında alardan kaapır bolgondoruna jan oorutkan azap jetet

[91] Al emi, (denesinde bir kemçildigi bolgon) alsız adamdarga, ooruluularga, jihadga kerek nerselerdi taba albay kalgandarga — eger Allaһ jana paygambarına (kalıs-taza boluuga jana mümkünçülük tapsa ele jihadga çıguuga) niet kılışsa — (soguşka çıkpaganı üçün) künöö jok. Jakşılık kıluuçulardı ayıptoogo jol jok. Allaһ -Keçirimdüü, Irayımduu

[92] Jana, özdörünö (soguş üçün) uloo taap berüüŋdü surap saga kelişkende, sen alarga: “Silerge mingizgidey uloo mende jok” degeniŋde, (jihadka) paydalana turgan eç nerse tappay kalganına öksüp, köz jaşın köldötüp kaytıp ketken adamdarga da künöö bolboyt

[93] Al emi, bay (jana den-soolugu taza) bolso da, senden uruksat suragan jana ayaldar, jaş baldar menen kaluuga ıraazı bolgon adamdardı ayıptoogo jol bar. Allaһ alardın jüröktörün möörlöp koydu! Emi alar (özdörünün payda-zıyandarın) bile alışpayt

[94] Siler (soguştan) kaytkanıŋarda, alar (bay bolso da barbay koygondor) senden keçirim suraşat. Aytkın: “Keçirim surabay ele koygula! Silerge eç kaçan işenbeybiz! Allaһ silerdin (bizden jaşırgan) kabarıŋardı bizge bildirgen. Allaһ jana paygambarı işiŋerdi körüp turat. Kiyin (Kıyamatta) körünöönü da, kömüskönü da Bilüüçügö kaytarılasıŋar. Al silerge (bardık) kılgan işiŋerdin kabarın beret

[95] Kaçan alarga kaytıp barganıŋarda alardan (eç nerse surabay) jön koyuşuŋar (üçün) ant içişet. Emi, alardan jüz burgula! (Sebebi) Alar — ıpılas! Jana kılmıştarının jazasına, alardın ordu Tozok

[96] (Köŋülüŋörgö karap) alardan ıraazı boluşuŋar üçün ant içişet. Eger siler ıraazı bolsoŋor da, Allaһ buzuku adamdardan ıraazı bolboyt

[97] (Şaardan sırtta jaşagan) beduinder (Din-Şariyattı jakşı bilbegeni sebeptüü) kaapırçılık jana munafıktık jaatınan katuuraak jana Allaһ Öz paygambarına tüşürgön nersenin (dindin) çegaraların bilbegenge ılayıgıraak boluşat. Allaһ — Bilüüçü, Daanışman

[98] Beduinderdin arasında (Allaһ jolunda) sadaka kılgan nersesin (özünö) zıyan dep bilgen jana silerdin başıŋarga oor kündördün tüşüüsünö ıntızar bolup turgandarı da bar. Özdörünün başına balee tüşüp kalsın! Allaһ — Uguuçu, Bilüüçü

[99] Jana beduinder arasında, Allaһka, Akıret kününö işenip, sadaka kılgan nerselerin Allaһka jakın boluu jana paygambardın bata-dubasına sebep dep bilgenderi da bar. Ukkula, albette, al (paygambardın dubası) alar üçün Allaһka jakındaşuu(suna sebep bolot). Allaһ jakında alardı Öz ırayımına kirgizet. Allaһ — Keçirüüçü, Irayımduu

[100] Muhajir jana ansarlardan turgan aldıŋkı saptagı eŋ birinçiler jana oşolordun izinen eŋ sonun eerçip bara jatkandardan Allaһ ıraazı boldu, alar dagı Allaһtan ıraazı boluştu. Jana Allaһ alarga, astınan darıyalar akkan, tübölük kaluuçu Beyişterdi dayardap koydu. Bul — çoŋ jeŋiş

[101] (O, Muhammad) tegeregiŋerdegi beduinderden jana Medina elderinen turgan munafıktar eki jüzdüülügün toktotpoy jatışat. Alardı sen bile albaysıŋ. Biz bilebiz. Biz alardı eki iret (bul düynödö da, arkı düynödö da) azaptaybız. Kiyin alar (Kıyamatta) çoŋ azapka kaytarılışat

[102] Jana başkaları (munafık emester) öz künöölörün moyundarına alışıp, jakşı işterine başka jaman (künöö) işterin da aralaştırıp jürüşöt. Allaһ alardın toobaların kabıl alıp kalsa ajep emes. Allaһ — Keçirimdüü, Irayımduu

[103] (O, Muhammad!) Sen alardın mal-mülkünön alardı (saraŋdıktan jana başka künöölörünön) tazalay turgan jana aldardı(n baylıgın, adep-ahlagın, Akırettik soobun) östürö turgan (zeket) sadakasın al. Jana alar üçün duba kıl. Çınında senin dubaŋ - alar üçün beypildik. Allaһ - Uguuçu, Bilüüçü

[104] Alar (tooba kılbay, sadaka berbey jürgön künöölüülör) Allaһ pendelerinen toobanı jana sadakalardı kabıl alışın bilişpeybi? Çınında, Allaһ -toobalardı kabıl aluuçu (jana) Irayımduu

[105] Jana aytkın: “(Ey, munaafıktar! Kaalagan) işiŋerdi jasay bergile. Allaһ işiŋerdi körüp turat. Jana Anın paygambarı menen momundar dagı (Allaһ aşkerelegen işiŋerdi körüp turuşat). Siler jakında kayıptı da anıktı da Bilüüçünün aldına kaytarılasıŋar. Anan Al silerge bardık işiŋerdin kabarın bildiret

[106] Dagı başkalar (munafık emes, birok soguştan sebepsiz kalgandar) bar. Alar Allaһtın ökümünö: je jazaloosuna je toobaların kabıl aluusuna kaltırılgandar. Allaһ — Bilüüçü, Daanışman

[107] Dagı uşunday kişiler bar, alar (İslamga) zıyan jetkirüü üçün, kaapırçılık(tı küçötüü) üçün, momundardın arasın bölüp-jaruu üçün jana da mından (bir az) murun Allaһ jana Anın paygambarına karşı küröşkön adamga jardam berüü üçün meçit kuruştu! jana “biz jakşılıktı (al meçitte kedeylerge kayrımduuluk körgözüünü) niet kılgan elek” dep ant içişti. Allaһ alardın jalgançı ekenine kübölük beret

[108] Sen (o, Muhammad) al meçitte (eç kaçan namazga) turbagın. Eŋ abalkı (özüŋ kelgen) kündön ele takıbalıktın üstünö kurulgan (Kubaadagı) meçit sen anda turuuga ılayıgıraak. Anda (denesin jana ruhun) tazartuunu süygön adamdar bar. Allaһ taza-pakiza adamdardı süyöt

[109] Kim jakşıraak? Özünün imaratın Allaһtan korkuunun jana ıraazıçılıgının üstünö kurgan adambı, je bolboso, kulap-köçüp baratkan jardın kırına kurup, anısı menen birge özü da Tozok otuna kulagan adambı?! Allaһ zaalım koomdordu Tuura Jolgo baştabayt

[110] Alardın (munafıktardın) “kuruluş-(imarat)tarı” tee jüröktörü (buşayman-toobadan) barçalanıp ketkenge çeyin jüröktöründö şek-kümön bolup kala beret.! Allaһ — Bilüüçü, Daanışman

[111] Çınında, Allaһ momundardın jandarı menen mal-mülktörün, alarga Beyişti berüü menen satıp alat. Alar Allaһ jolunda soguşup, öltürüşöt jana öltürülüşöt. (Jan, mal barabarına Beyiştin berilişi) Toorat, İnjil jana Kuraandagı Allaһtın anık ubadası. Öz ubadasın Allaһtan jakşıraak kim atkara alat? (O, momundar!Allaһ menen) jasagan soodaŋarga süyüngülö! bul (soodanın işke aşuusu) — çoŋ jeŋiş

[112] (Ar ubakıtta künöö-katalarınan) tooba kıluuçular, (Allaһtın Özünö gana) ibadat kıluuçular, (jeŋildik-oorçulukta) şügür kıluuçular, Orozo karmooçular, rukuu jana sajda kıluuçular, (Allaһ jana paygambarı buyurgan bardık) jakşılıktarga buyuruuçular jana (bardık) jamandıktardan kaytaruuçular jana Allaһtın çek-çegaraların saktooçular... (uşunday) momund-arga (Beyişten) kuşkabar ber

[113] Muşrikterdin künöösün surap duba kıluu paygambar menen ıymanduu adamdarga — eger (al muşrik) jakın tuuganı bolso da — eç mümkün emes, alardın tozoku bolgonu maalım bolgondon kiyin

[114] İbrahim atasının künöösün suragan bolso, aga bergen ubadası bar ele.! Kaçan aga atası Allaһtın duşmanı ekeni bilingende, andan «kol juudu». Çınında, İbrahim Rabbisine kaytuuçu, ırayımduu ele

[115] Allaһ (eç bir) koomdu Tuura Jolgo baştagandan kiyin, kaçan alarga saktanuuçu nerselerin anık bayandap bermeyinçe adaştırbayt. (Allaһ “saktangıla” degen künöölördön saktanbay koyuşsa gana adaştırat). Albette, Allaһ - ar bir nerseni Bilüüçü

[116] Çınında, asmandar jana Jer mülkünün baarı Allaһka taandık. (Al) jaşoo jana ölüm beret. Silerge Allaһtan başka eç bir (payda berüüçü) Başçı da, (zıyandan saktooçu) Jardamçı da jok

[117] Allaһ paygambardın, muhajirlerdin jana ansarlardın toobasın kabıl aldı. Alar aga (paygambarga) aralarındagı bir taypa adamdardın jürögü (akıykattan) tayıp kete jazdagandan kiyinki oor saattarda eerçigen ele. Kiyin Allaһ alardın toobasın kabıl aldı. Çınında Allaһ alarga Irayımduu, Booruker

[118] Jana Allaһ (Tabuk kazatınan) kalıp kalgan üç kişinin toobasın da kabıl aldı. (Oşogo çeyin) alarga jer (jüzü uşunçalık) keŋdigi menen tarlık kılıp, jüröktörü da kısılıp kalgan.! Jana alar Allaһdan Anın Özünö gana jalbaruu kerektigin tüşünüştü. (Iklas menen) tooba kılışkanı sebeptüü Allaһ alardın toobaların kabıl aldı. Allaһ, çınında toobanı kabıl aluuçu, Irayımduu

[119] O, ıyman keltirgender! Allaһtan korkkula jana çınçıldar menen bolgula

[120] Medina eli menen alardın aylanasındagı beduinder üçün (kazat mezgilinde) Allaһtın paygambarınan kalıp kalışı jana özdörü menen özdörü ubara boluşu eç ılayıktuu (iş) emes! Sebebi, Allaһ jolunda alarga bir maşakat, açkaçılık, çaŋkoo jetse da, je kaapırlardı jek körüp (jihad üçün, azbı-köppü) jerlerdi basıp ötsö da, je bolboso (soguşta) duşmandardın esebinen (jeŋiş, tutkun, oljo sıyaktuu) nerselerge jetişse da, uşul sebeptüü alarga salih (soop) iş jazılat. Albette, Allaһ jakşılık kıluuçulardın soobun tekke ketirbeyt

[121] (Uşul jihad jolunda) çoŋbu, kiçinebi, (kandaydır) bir sadaka (koşumça) kılsa je bir örööndördön basıp ötsö, Allaһ alarga eŋ jakşı işteri sebeptüü sıylık berişi üçün, (bul işteri) alarga (soop bolup) jazılat

[122] Momundardın bardıgının (soguşka) çıgıp ketüüsü jarabayt. Alardın ar bir jamaattarınan birden taypalar çıksa (jetiştüü) bolboybu?! (Başkaları) dindi jakşı üyrönüü üçün jana koomuna kaytıp kelgende eskertüü üçün (kalışpaybı?) (Oşondo) Allaһtın azabınan saktanışsa ajep emes

[123] O, momundar! Jakınıŋardagı kaapırlarga karşı soguşkula! (Soguşta) silerden katuu kayrattuuluktu gana körüşsün! Bilgile! Allaһ takıbaaluular menen

[124] Kaçan bir sürö tüşköndö alardın (munafıktardın) kee biröölörü: “Bul sürö kimiŋerdin ıymanıŋardı köböytüp koyoor eken!” dep (mıskılduu) süylöşöt. (Çınında,) bul sürö(lör) ıyman keltirgen kişilerdin ıymandarın köböytöt jana alar (munu biri-birine aytıp) süyünüşöt

[125] Al emi, (bul sürölör) jürögündö şek-kümön bolgondordun şektenüüsünö dagı şektenüü koşot jana alar kaapır boydon ölüp tınışat

[126] Alar ar jıl sayın bir je eki iretten (Allaһtın ar türdüü baleeleri menen) sınalıp jatışkandarın oylonuşpaybı?! Anan dagı ele tooba kılışpayt, dagı ele esine kelişpeyt

[127] Jana kaçan bir sürö (öküm) tüşsö, (aga moyun sunuunun orduna) biri-birine karaşıp: “Seni eç kim körüp kalbadıbı?” deşip, (tuş-tuşuna) basıp ketişet. (Natıyjada, akıykattı) tüşünbögönü sebeptüü Allaһ alardın jüröktörün (çındıktı kabıl aluudan) burup koydu

[128] (O, momun pendeler!) Silerge öz araŋardan bolgon, silerdin kaygıŋar üçün azap çekken (tozokton kutulup kalışıŋarga) katuu umtulgan jana momundar üçün ırayımduu, booruker Paygambar keldi go

[129] Eger jüz burup ketişse ayt: “Maga Allaһ jetiştüü. Eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, Anın Özü gana bar! Özünö tobokel kıldım. Jana Al Uluu Arştın Rabbisi!»

[1] Alif, Lam, Ra. Bular daanışman Kitep (Kuraan) ayattarı

[2] Özdörünün arasınan (Biz tandap algan) kişige: (Muhammadga) “Adamdardı (tozokton) eskert jana ıymanduularga Rabbisinin aldındagı tolup-taşkan çınıgı sıylıktar jönündö kuşkabar ber” dep vahiy jiberişibiz (kaapır) adamdarga taŋkalıçtuu boldubu? Kaapırlar (Allaһtan uşul vahiy kabardı alıp kelgen Paygambar jönündö:) “Bul anık sıykırçıdan başka eç kim emes”-deşti

[3] Çınında, silerdin Rabbiŋer Jer menen asmandardı altı kündö jaratıp, andan kiyin (jer-asmandardan da keŋ bolgon) Arştan biyik boldu.? Al (büt aalamdardagı) işti (jalgız Özü) başkarat. Anın uruksatı bolmoyun, (Anın aldında) eç kim (biröönün) künöösünö aktooçu bolo albayt. Uşul Allaһ — Rabbiŋer. Anın Özünö gana ibadat kılgıla! Emi, esiŋerge kelbeysiŋerbi

[4] Allaһtın ubadası - akıykat: (Anın ubadası boyunça) bardıgıŋardın kaytıp bararıŋar - Özünö. Al obolu kalk-kalayıktı jaratat. Kiyin ıyman keltirip salih amal kılgandardı adilet sıylaş üçün jaratuunu (ekinçi jolu) kaytalayt. Kaapır bolgon adamdarga bolso, kaapır bolgonunun jazasına jan oorutkan azap jana kaynak suudan şarap bar

[5] Al Kündü jarıtkıç, Aydı Nur kılıp koydu. Jana siler esep menen jıl sanagın bilişiŋer üçün Ayga bir neçe orundardı belgilep koydu. Allaһ munu akıykat menen jarattı jana bile turgan adamdar üçün ayattardı açık-aykın bayan kılıp jatat

[6] Çınında, tün menen kündüzdün almaşıp turuşunda jana jer-asmandardagı Allaһ jaratkan nerselerde takıba adamdar üçün (Allahtın kuduretine) belgiler bar

[7] Albette, Bizge joluguunu ümüt kılbay (işenbey), düynö jaşoosuna gana ıraazı bolup, oşogo jölönüp jürgöndör jana Bizdin ayattarıbızga köŋül burbay koygondor

[8] Alardın jazası - tozok, kılmıştarına jaraşa

[9] Çınında, ıyman keltirip salih amal kılgan adamdardı, ıymandarı sebeptüü Rabbisi Tuura Jolgo baştayt. (Natıyjada) Beyiş baktarında alardın (jaygaşkan orundarının) astında darıyalar agıp turat

[10] Beyişte alardın duba-ibadattarı: “O, Allaһ! Sen bardık kemçildiktüü sıpattardan Tazasıŋ!” degen sözdördön, uçuraşuuları “salam-salam” degen sözdördön. Dubaları(nın ayagı) bolso: “Aalamdardın Rabbisi Allaһka maktoolor bolsun!” (degen söz menen bütöt)

[11] Eger Allaһ (kaapır) adamdarga jakşılıktı (alar özdörü) şaştırışkanı sıyaktuu jamandıktı da şaştırıp keltirçü bolso, (kaçan ele) alardın jaşoo möönöttörü bütüp (kıyrap) kalmak. (Birok) Bizge joluguunu ümüt kılbagan adamdardı öz adaşuusunda, tentigen keyipte taştap koyobuz

[12] Jana eger bir insandı (ooruu, apaat sıyaktuu) zıyan karmasa, jatıp da, oturup da, turgan abalında da Bizge (jalbarıp) duba kılıp kalat. Emi, kaçan andan zıyandı arıltsak, zıyan karmaganda Bizge duba kılbagan sıyaktuu (teskeri) basıp ketet. Çekten çıkkan adamdarga jasagan işteri uşintip kooz körgözüp koyulat

[13] Biz silerden murun da köp muundardı kaapır bolup ketkende kıyratıp salganbız. Alarga öz Paygambarları anık dalilderdi alıp kelgende, ıyman keltirbey koyuşkan bolçu. Biz künöökör eldi uşintip jazalaybız

[14] Kiyin, alardın artınan silerdi jerde orunbasar kıldık. Kanday amal kılışıŋardı (sınap) körüü üçün

[15] Eger alarga Bizdin anık ayattarıbız okup berilse, Bizge joluguunu ümüt kılbagan (muşrik) adamdar: “(O, Muhammad) bizge mından bölök Kuraan alıp kel je anı (bizdin kaaloolorubuzga ılayıktap) özgört”- deşken. Aytkın: “Maga anı öz oyum menen özgörtüü mümkün emes. Men (Kuraandı özüm oylop çıgarbaymın) bolgonu, özümö (Allaһ tarabınan) vahiy kılıngan nerselerdi gana eerçiymin. Eger men Rabbime künöö kılsam, Uluu Kündün azabınan korkomun!”

[16] Aytkın: “Eger Allaһ kaalaganda men silerge munu okup berbeyt elem jana Al (Allaһ) da anı silerge üyrötpöyt ele. Men ömür boyu özüŋördün araŋarda (jaşap) kelem go! Akılıŋardı iştetpeysiŋerbi?»

[17] Allaһka jalaa jaap, ayattarın “jalgan” degen adamdardan zaalımıraak kim bar?! Çınında, künöökör adamdar eç kaçan jeŋişke (Beyişke) jetpeyt

[18] (Muşrikter) Allaһtan başka, payda da, zıyan da jetkire albay turgan nerselerge ibadat kılıp: “Uşular Allaһtın aldındagı bizdin aktooçularıbız” -deşti. Aytkın: «Siler Allaһka asmandar jana jerdegi bilbegen “şerikterin” bilgizip koymok bolduŋarbı?!» Al (muşrikter oylogondoy boluudan) Taza jana alardın şirkterinen Biyik

[19] (Murun) adamdardın bardıgı bir dinde boluşkan. Kiyinçereek (pikirde) çaçırandı bolup ketişti.! Eger Rabbiŋ tarabınan ötkön (kaapırlarga bul düynödö möönöt berüü jönündögü) söz bolbogondo, karşı çıkkan işterinde alarga (kıyratuu menen) öküm kılınmak

[20] (Kaapırlar): “Aga Rabbisi tarabınan (közübüzgö körüngön) bir belgi-moojiza tüşürülböyt beken!” deşti. Aytkın: “Kayıp (ilimi) jalgız Allaһka taandık. (Siler menin akıbetimdi) kütkülö, men da siler menen birge (silerdin akıbet-natıyjaŋardı) kütüüçülördön boloyun

[21] Eger Biz adamdarga, jetken (ooru, kaatçılık sıyaktuu) maşakat-müşküldördün artınan (den- sooluk, baylık, tınçtık sıyaktuu) ırayım-rahmat daamın tattırsak, kapıstan Bizdin ayattarıbız jönündö amalköylük kılıp (baş iybey) kalışat. Aytkın: “Allaһtın amalköylügü tezireek!” Çınında Bizdin (perişte-) elçileribiz silerdin ayla-amalıŋardı jazıp turat

[22] Al (Allaһ) silerdi deŋizde jana kurgaktıkta jürgüzgön. Kaysıl bir ubakıtta siler deŋiz koynunda — kemelerde bolgonuŋarda, kemeler jagımduu jel menen alardı sızdırıp baratkanda jana anı menen süyünüp turuşkanda... (kapıstan) alarga... dobul şamaldar, ar tarabınan tolkundar kelip, orolup kalganın sezişkende... Allaһka çın ıkılastarı menen: “Eger uşundan kutkarsaŋ şügür kıluuçulardan bolobuz!” - dep duba kılışat

[23] (Allaһ) alardı kutkarıp koygondon kiyin bolso, jer betinde akıykatsızdık menen (Allaһtın jalgız Özünö sıyınbay) zulumduk kılışat. O, adamdar! Silerdin zulumuŋar özüŋörgö gana zıyan. (Siler) düynö jaşoosunun paydaların gana (ümüt kılasıŋar) kiyin (Kıyamatta) Özübüzgö kaytarılasıŋar jana Biz silerge kılgan işiŋerdin kabarın bildirebiz

[24] Çınında, düynö jaşoosunun (lazzat-koozduktarının) misalı - Biz asmandan tüşürgön suuga (jana oşol suu menen jer kooz bolup kalganda bir apaat menen jok bolup kalganga) okşoş: (obolu) al suu menen adamdar jana aybandar jey turgan jer ösümdüktörü aralaşıp, (suu alardın tamır-denesine siŋip) jer körkünö kelip, koozdono jasanganda, jer elderi “Biz jer üstündö kudurettüübüz” dep kalıştı. (Oşondo gana) tündösü je kündüzü jerge Bizdin buyrugubuz (azabıbız) kelip, anı keçee gana döölöttüü bolbogon sıyaktuu kıyratıp koyduk! Biz pikirin iştetken adamdarga ayattardı uşintip bayan kılabız

[25] (O, insandar! Silerdi) Allaһ Tınçtık Üyünö (Beyişke) çakırat jana Özü kaalagan pendelerin Tuura Jolgo (İslamga) baştayt

[26] (Allaһka ibadattı) Eŋ sonun kılgan adamdarga eŋ sonun nerse (Beyiş) jana aşıkçası (Allaһtın Jüzün körüü) bar. Alardın jüzdörünö eç bir çaŋ, eç bir korduk (belgisi) jukpayt. Alar Beyiş eeleri bolup, anda tübölük kalışat

[27] Al emi, jaman işterdi jasagan adamdar üçün, özündöy jaman jaza (tozok) bar. Alardı korduk orop alat jana Allaһ tarabınan eç bir saktooçu bolboyt. Alardın jüzü tim ele karaŋgı tündün bir bölügünö orolup algan sıyaktuu (bolup kalat). Dal oşolor tozok eeleri, anda tübölük kalışat

[28] Biz alardın bardıgın çogultkan (Kıyamat) Kündö, muşrikterge: “Siler (Maga şerik kılgan) köp “kudayıŋar” menen orduŋardan jılbay turgula!” deybiz. Kiyin alardın arasın ajıratıp koyobuz. (Oşondo) alardın (Maga) şerik kılgan “kudayları” (muşrikterge karap): “Bizge sıyıngan emessiŋer

[29] Siler menen bizdin arabızda Allaһ jetiştüü Kübö: biz silerdin ibadat kılganıŋardı bilgen emespiz” - deşet

[30] Oşol jerde ar bir jan özü jasap ötkön işterin sınoodon ötköröt. Jana çınıgı kojoyundarı — Allaһka kaytarılışat. Oylop tapkan jalgan “kudayları” alardan jogolup ketet

[31] (O, Muhammad, muşrikterge) ayt: “Silerge asmandardan jana jerden kim ırıskı beret? Je bolboso, kulaktardın, közdördün eesi kim? (Kim al eköönü jaratıp, uguu, körüü kasietin berdi?) Kim ölüktön tirüünü, tirüüdön ölüktü çıgara alat? (Aalamdagı) işterdi kim başkarat?” Alar daroo: “Allaһ”-dep joop berişet. Anda sen aytkın: (Oşol Allaһtan) korkpoysuŋarbı?”

[32] Uşul Allaһ silerdin çınıgı Rabbiŋer. Çındıktan kiyin adaşuuçuluktan başka eç nerse kelbeyt. Kayda burulup bara jatasıŋar

[33] Oşentip, buzulgan elderge, ıyman keltirbegeni sebeptüü Rabbiŋdin (azap jönündögü) Sözü atkarıldı

[34] Ayt: «(O, muşrikter!) silerdin (Allaһtan başka) “kudayıŋardın” arasında kalk-kalayıktı başta jaratıp, (kiyin öltürüp) anan kayra jarata ala turganı barbı?» Ayt: «Allaһ (gana) başta jaratıp, (anı öltürgöndön) kiyin kayra jarata alat! (Oşol Allaһka sıyınbay) kayda bara jatasıŋar

[35] Aytkın: “Silerdin “kudayıŋardın” arasında akıykatka baştay ala turganı barbı? Ayt: “Allaһ gana akıykatka baştay alat! (Aytkılaçı), kim artınan eerçigenge köbüröök tatıktuu: akıykatka baştay ala turganıbı je baştay albay, teskerisinçe, özü baştooçuga muktaj bolgonubu?! Silerge emne bolgon? Kanday öküm çıgarıp jatasıŋar

[36] Alardan (muşrikterden) köpçülügü şek-kümöndördü gana eerçiyt. Çınında, kümön degen akıykattın ordun basa albayt. Allaһ alardın işterin Bilüüçü

[37] Bul Kuraan Allaһtan başka eç kimden kelbegen. Al (Kuraan) özünön murunku (Toorat, İnjil, Zabur sıyaktuu) kitepterdi tastıktayt, (adal-aram maselelerin) toluk bayandap beret. Anın aalamdardın Rabbisi tarabınan kelgenine eç bir şek-kümön jok

[38] Je alar: “Anı (Muhammad) oydon çıgargan” - deşebi? Aytkın: “Eger çınçıl bolsoŋor, Allaһtan başka koluŋardan kelgen ar kimderdi çakırıp bolso da, uşuga okşoş bir gana sürö keltirgileçi?!”

[39] Jok! Alar Kuraandı üyrönböy turup, anın tüşünük-maanisi alarga kelbey turup “jalgan” deşet. Alardan murunku kaapırlar dagı (öz Paygambarına kelgen çındıktı) uşintip “jalgan” deşken. Emi, zaalımdardın akıbet-natıyjası kanday bolgonun karap tur

[40] Alardın arasında Kuraanga ıyman keltirgenderi da bar, ıyman keltirbegenderi da bar. Senin Rabbiŋ buzuku adamdardı Bilüüçü

[41] Eger seni “jalgançı” deşse (köŋül burbay, daavat işiŋdi ulanta ber, jana) alarga ayt: “Menin işim - özümö, silerdin işiŋer - özüŋörgö. Menin işterime siler joop berbeysiŋer, silerdin işiŋerge men joopker emesmin”

[42] Alardın arasınan kee biröölörü saga kulak salışat. Sen dülöylörgö kantip uguzmak eleŋ, (özdörü) akıldarın iştetpey jatışsa

[43] Alardan dagı biröölörü seni(n araketiŋe sıntagıp) tiktep turuşat. Eger (akıl közü menen) körö alışpasa, sen sokur adamdı kantip Tuura Jolgo baştamaksıŋ

[44] Allaһ adamdarga eç zulumduk kılbayt. Birok, adamdar özdörünö-özdörü zulumduk kılıp alışat

[45] Al (Allaһ) adamdardı çogultkan (Kıyamat) Kündö, alar (bul düynödö) kündüzdün bir saatın gana (jaşap) turganday boluşat. Biri-birlerin taanıp turuşat. (Oşondo) Allaһka joluguunu “jalgan” degender zıyan tartıp kalışat. (Antkeni,) alar Tuura Jolgo tüşkön emes

[46] (O, Muhammad!) Eger Biz alarga ubada bergen nerseni (uşul düynödö jazaloonu) saga körsötsök da, je (körgözböy ele) senin janıŋdı alsak da (kapa bolbo, akırında) alar Özübüzgö kaytıp kelişet. Anan, Allaһ alardın bardık kılmıştarına Kübö bolot

[47] (Tarıhtagı) ar bir el-ümmöt üçün paygambar (jiberilgen). Kaçan alarga paygambarları kelgende (kee biröölörü ıyman keltirip, köpçülügü jalgançıga çıgarışkan. Al emi, Kıyamatta) alarga eç bir zulumduk kılınbay, adilettik menen öküm kılınat

[48] (Muşrikter): “Eger çınçıl bolsoŋor (aytkılaçı, o musulmandar, Allaһ bizdi jazalaym degen) oşol ubada kaçan?”- deşet

[49] Aytkın: “Men özümö Allaһ kaalagandan başka ne payda, ne zıyan jetkire albaymın (men bolgonu siler üçün estetüüçümün). Ar bir ümmöttün belgilengen möönötü bar. Kaçan oşol möönötü kelgende, alar bir saatka da keçiktirilbeyt jana tezdetilbeyt

[50] Aytkın: “Emne dep oyloysuŋar, Allaһtın azabı silerge tündösübü je kündüzübü kelse (siler üçün anın ayırması kançalık?!) Kılmışkerler azaptı emne mınça şaşıltırışat

[51] Kiyin (kapıstan) al azap kelgende, (daroo) ıyman keltirdiŋer. Emibi?! (Emi ıymanıŋar kabıl bolboyt. Keç bolup kaldı!) Siler anı şaştırbadıŋar bele

[52] Kiyin (Akırette) zaalım adamdarga: “Tübölük azaptı tatkıla! Siler kılmışıŋarga jaraşa gana jazalanasıŋar” - dep aytılat

[53] Jana alar senden: “Uşul çındıkpı?” dep suraşat. Aytkın: “Ooba, Rabbime ant: bul — çındık! Siler Allaһtı alsız kıla albaysıŋar

[54] Jana (Kıyamatta) ar bir zulumduk kılgan jan üçün büt jer jüzünün baylıgı (künöösünö) tölöm katarı berilse da, azaptı(n bar ekenin öz közü menen) körgöndö buşayman çekse da, alarga eç zulumduk kılınbagan abalda, adilettik menen öküm kılınat

[55] O, köŋül burgula! Çınında, asmandar jana jerdegi nersenin bardıgı Allaһka taandık! O, köŋül burgula! Çınında, Allaһtın ubadası — Akıykat! Birok munu alardın köpçülügü bilişpeyt

[56] Al öltüröt jana tiriltet. (Mında Aga eç kim şerik bolo albayt) Jana Anın Özünö kaytarılasıŋar

[57] O, adamdar! Silerge Rabbiŋer tarabınan nasaat, köküröktögü buzuluularga şıpaa, Tuura Jol jana büt aalamdar üçün ırayım (bolup Kuraan kitebi) keldi

[58] Ayt: “Allaһtın pazileti (Kuraan) jana ırayımı (din-ıyman) — uşular menen süyünüşsün! Bul alar çogultkan (mal-düynö sıyaktuu) nerselerden jakşı

[59] Ayt: “(O, muşrikter!) aytkılaçı, Allaһ silerge tüşürüp bergen ırıskılardı(n birin) aram, (birin) adal kıldıŋar”. Aytkın: “Kabar bergileçi, silerge (bul joruguŋarga) Allaһ uruksat berdibi, je Allaһka jalaa jaap jatasıŋarbı

[60] Allaһka jalgandan jalaa jaap jatkan adamdardın Kıyamat Kün jönündö oyu kanday boldu eken? Çınında, Allaһ adamdarga pazilettüü. Birok, adamdardın köpçülügü şügür kılışpayt

[61] (O, adamdar!) Siler kanday gana abalda bolbogula, Kuraandan emneni gana okubagıla, kanday gana iş jasabagıla — Biz silerdin oşol iş menen alek bolgonuŋarga Kübö bolup turabız. (O, Muhammad!) Senin Rabbiŋden asmandar jana jerdegi kıpınday nerse da jaşıruun bolo albayt. Oşol nerseden çoŋ je kiçine bolgon nerselerdin bardıgı Anık Kitepte (Lauhul-Mahfuzda) jazılıp koyulgan

[62] Ukkula! Çınında, Allaһtın dostoruna (keleçekte) eç korkunuç jok jana alar (ötmüştögü işterine da) kaygırışpayt

[63] Alar ıyman keltirip, takıba bolgon adamdar

[64] Alar üçün Düynödö jana Akırette süyünçü kabarlar bar. Allaһtın sözdörü (eç kaçan) özgörtülböyt. Bul — Uluu Jeŋiş

[65] (O, Muhammad) Seni alardın (dinge jana saga bagıttalgan ıpılas) sözdörü kapa kılbasın. Bardık urmat-ızaat Allaһ üçün! Al — Uguuçu, Bilüüçü

[66] Ukkula, çınında asmandar jana jerde bolgondun bardıgı Allaһtın gana mülkü. Allaһtan başka “kudaylarga” duba (ibadat) kılıp jatkandar şek-kümöndördü gana eerçişet jana jalgandardı gana bojomoldoşot

[67] Al (Allaһ) silerge anın koynunda beypil dem alışıŋar üçün tündü jana (anda turmuş-tiriçilik kıluuŋar üçün) jarık kündüzdü çıgarıp berdi. Albette, bul nersede (aŋ-sezim menen) uga bilgen adamdar üçün (Allaһtın kuduretine) belgiler bar

[68] (Kaapırlar) “Allaһtın balası bar” deşti. Al (kaapırlardın sıpattoosunan) Taza! Al — Beymuktaj. Asmandar jana jerdegi bardık nerseler Anın mençigi. (O, kaapırlar!) Silerdin aldıŋarda bul sözüŋörgö dalil jok! Emne, siler Allaһ jönündö bilbegen (dalilsiz) nerselerdi süylöy beresiŋerbi

[69] Aytkın: “Allaһka jalgandardı oylop tapkan adamdar (Tozokton) kutuluşpayt!”

[70] (Alar üçün) Düynödö (öz jalgandarı menen bir az) paydalanuu bar. Anan, Özübüzgö (kaytıp) kelişet. Anan, alarga kaapırçılıktarı sebeptüü katuu azap tattırabız

[71] (O, Muhammad) Alarga Nuhtun kabarın okup ber: Bir kezde Nuh koomuna (kayrılıp) ayttı: “O, koomum! Eger menin (dinge daavat kılıp, köp jıldar araŋarda) turuşum jana Allaһtın ayattarın eskertişim silerge oor kelgen bolso, Allaһka tobokel kıldım, (maga karşı) bardık amal-küçüŋördü jana Allaһka şerik kılgan bardık “kudayıŋardı” çogulta bergile. İşiŋer özüŋörgö belgisiz bolup kalbasın. Anan maga eç möönöt berbey, (koluŋardan kelgenin) kılgıla

[72] Eger (nasaattarımdı kabıl albay) ketseŋer, men silerden (dinge çakırganım üçün) akı suraganım jok. Soop-sıylıktı men Allaһtan gana suraymın. Jana men musulmandardan (Allaһtın Özünö gana moyun sunuuçulardan) boluuga buyurulganmın”

[73] Andan soŋ koomu anı (dagı bir iret) “jalgançı” deşti. Anan Biz anı jana anı menen birge bolgondordu kemede kutkarıp, (topon suudan kıyragandarga) orunbasar kıldık jana Bizdin ayattarıbızdı “jalgan degenderdi çöktürüp saldık. Eskertilgen adamdardın akıbalı kanday bolgonun körüp koy

[74] Kiyin Biz anın (Nuhtun) artınan (köp) paygambarlardı öz koomdoruna jiberdik. Alar koomdoruna anık dalilderdi (moojizalardı) körgözüştü. Birok, alar, (moojizalardı körsö da) mından murun “jalgan” degen nerselerine (dinge) ıyman keltirişpedi. Biz çekten çıguuçulardın jürögün uşintip möörlöp koyobuz

[75] Andan soŋ paygambarlardın artınan Musa (bin İmran) menen (agası) Harundu Firaun jana anın saray kızmatçılarına, Özübüzdün moojizalarıbız menen jibergen kezde alar tekeberlenip, kılmışker koom bolup kalıştı

[76] Anan kaçan alarga Bizdin aldıbızdan Akıykat kelgende: “Bul — anık sıykır” deşti

[77] Musa ayttı: “Silerge Akıykat kelgende (bul — sıykır) dep jatasıŋarbı?! Uşul sıykırbı? Sıykırçılar maksattarına jete albayt!”

[78] Alar aytıştı: “Siler bizdi ata-babalar jürgön dinden tosuu üçün jana (bizdin) jerdegi biylik silerge oop kaluu üçün (jana bizdi öz jeribizden çıgarıp jiberüü üçün) keldiŋerbi?! Biz ekööŋö (eç kaçan) ıyman keltirbeybiz!””

[79] Anan Firaun ayttı: “Maga (Misir jerindegi) bardık ilimdüü sıykırçılardı alıp kelgile!”

[80] Kaçan sıykırçılar (Musa menen jarışkanı) kelgende Musa alarga: “Emneni taştoonu kaalasaŋar taştagıla”- dedi

[81] (Sıykırçılar koldorundagı jipterdi, tayakçalardı) taştadı ele, (kadimki ele bultuŋdagan jılandarga okşop kaldı. Anda) Musa ayttı: “Siler jasagan (uşul) iş (anık) sıykır! Allaһ tez ele anın jalganın çıgarat! Çınında, Allaһ buzukulardın işin oŋdoboyt.»

[82] Allaһ kılmışkerlerge jakpasa da, Özünün sözdörü menen Akıykattı bekemdep koyot

[83] Musaga (köpçülük) ıyman keltirbedi. Özünün koomunan bir taypa jaş jigitter gana! Firaun menen anın adamdarı alardı (küç menen) dinden kaytarıp koyuusunan korkkon abalda ıyman keltirişti. (Antkeni,) Firaun jer betinde bagıntuuçu (kaarduu) jana çekten çıkkandardın biri ele

[84] Musa ayttı: “O, koomum! Eger Allaһka ıyman keltirgen jana musulman bolsoŋor, (ıyman mildetin atkargıla jana) Allaһka tobokel kılgıla

[85] Alar (Musanın koomu anın sözünö muyup) ayttı: “Allaһka tobokel! O, Rabbi! Bizdi zaalım adamdarga kor (jeŋilgen) kılıp koybo

[86] Jana Öz Irayımıŋ menen bizdi kaapır koomdon kutkar

[87] Biz Musa menen agasına (Haarunga): “Ekööŋ koomuŋar üçün Misirde (ibadat kıluuçu) üylördü kurgula jana (eger jalpı ibadatkanada namaz okuuga toskoolduk bolso) öz üyüŋördü ibadatkana kılıp, namaz okugula. Jana adamdarga (jakında kele turgan Allaһtın jardamı tuuraluu) süyünüçtüü kabar aytkıla!”-dep vahiy kıldık

[88] Musa ayttı: “O, Rabbim! Sen Firaun menen anın adamdarına (bul) düynö jaşoosunda (ar türdüü) zıynattardı jana mal-mülktü berdiŋ! O, Rabbim! (Sen düynönü alarga) Özüŋdün joluŋdan adaşıp ketüüsü üçün gana bergensiŋ. O, Rabbim! Alardın mal-mülkünö apaat berip, jüröktörün katırıp sal! Kaçan gana jan çıdagıs azaptı körmöyünçö ıyman keltire albay kalışsın

[89] (Anda Allaһ): “Ekööŋördün dubaŋar kabıl boldu. Emi, (diniŋerde) tüz bolup, (daavatıŋardı ulantıp) ilimsiz adamdardın joluna eerçibegile!”-dedi

[90] Biz İsrayil urpaktarın deŋizden (aman-esen) ötkördük. Firaun menen anın askerleri zulumduk jana duşmandık kıluu üçün alardı kuup keldi. Kaçan gana Firaun (deŋizge) çögö baştaganda: “Iyman keltirdim! Çın ele, İsrayil urpaktarı işengen Allaһdan başka kuday jok! Men da musulmandardan birimin!”-dedi

[91] Emibi?! Keçee ele künöökör bolup, buzukulardan bolup jürdüŋ ele

[92] Bügün (seni öltürüp, birok) deneŋdi kutkarabız, senden kiyinkilerge sabak boluşu üçün. Çınında, köpçülük adamdar bizdin ayattarıbızdan kabarsız kalışkan

[93] Biz İsrayil urpaktarın eŋ mıktı orundarga (Firaundan kalgan kooz jerlerge) ornoşturup, taza-pakiza nerselerden ırıskı berdik. Alar kaçan özdörünö ilim (ıyık kitep) kelgenge çeyin (çındık jönündö) talaşıp-tartışışkan jok. Çınında, (O, Muhammad,) Senin Rabbiŋ, alardın arasındagı talaşkan nerselerine Kıyamat Kündö Özü öküm çıgarat

[94] (O, Muhammad) Eger Biz saga tüşürgön nersede (tuurabı je tuura emespi dep) ekilenip kalsaŋ, özüŋdön murunku kitepti (Toorat, İnjildi) okugan (ınsaptuu) adamdardan sura.! Anıgında, saga Rabbiŋden Akıykat (Kuraan) keldi. Emi sen şektenüüçülördön bolbogun

[95] Jana sen Allaһtın ayattarın “jalgan” degen adamdardan bolbogun! Anda zıyan tartuuçulardan bolup kalasıŋ

[96] Çınında, Rabbiŋdin sözü (azabı alarga kelişi) çındık bolup kalgan adamdar ıyman keltirişpeyt

[97] Eger alarga (Allaһtan) bardık dalil-moojizalar kelse da, jan kıynooçu azaptı (öz közdörü menen) körmöyünçö ınanışpayt

[98] (Başına azap kele jatkanın körüp) ıyman keltirse, al ıymanı özünö payda bergen el-jurt jok, bir gana Yunustun koomunan başka. (Yunustun koomu azaptı körüp) ıyman keltirdi ele, Biz alardan düynö jaşoosundagı korduk azabın arıltıp koyduk jana (belgilüü) bir ubakıtka çeyin (jaşoo menen) paydalandırdık

[99] (O, Muhammad) Eger senin Rabbiŋ kaalasa jer betindegi bardık adamdar (biri kalbay) ıyman keltirişmek.? Emne, sen adamdar (öz ıktıyarı menen) ıymanga kelgenge çeyin ele alardı majburlayın dep turasıŋbı

[100] Allaһtın kaaloo-uruksatısız eç bir jan ıymanduu bolo albayt. Al emi, akılın iştetpegen adamdardı (Allaһ Taala) azapka (duuşar) kılat

[101] (O, Muhammad) Aytkın: “Asmandar jana jerdegi (Anın kuduretine belgi bolgon) nerselerge karagıla. Birok, (bul) belgiler jana (azaptan) estetüülör ıymansız adamdarga payda berbeyt

[102] (Kaapırlar) özdörünön murun ötkön kaapırlardın kününö okşoş (azaptuu) kündü gana kütüp jatışat. (Alarga nasaat payda berbey kaldı. Oşonduktan,) alarga «kütö bergile, men da siler menen birge (silerdin azapka joluguuŋardı) kütüüçülördün birimin» dep aytkın

[103] (Azap kelgenden) kiyin Biz Öz paygambarlarıbızdı jana ıyman keltirgen adamdardı kutkarabız. Iymanduu adamdardı uşintip kutkaruu - Biz üçün mildet

[104] Aytkın: “O, adamdar! Eger menin dinimden kümön sanasaŋar, men Allaһtan başka siler ibadat kılıp jatkan “kudaylarga” ibadat kılbaymın. Birok, silerdi öltürö turgan Allaһka ibadat kılamın jana men momundardan boluuga buyurulgamın

[105] (O, Muhammad) jüzüŋdü eŋ tuura Dinge bur jana muşrikterden bolbo

[106] Allaһtan başka özüŋö ne payda, ne zıyan jetkire albagan “kudaylarga” duba kılba! Eger oşentçü bolsoŋ, anda sen zaalımdardan (muşrikterden) bolup kalasıŋ

[107] Eger Allaһ seni bir zıyan menen karmasa, anı Özünön başka eç kim arılta albayt. A, eger saga Allaһ bir jakşılıktı kaalasa, Anın paziletine eç kim toskool bolo albayt. Allaһtın jakşılıgı pendelerinin arasınan Özü kaalagandarına jetet. Al — Keçirimdüü, Irayımduu

[108] Aytkın: “O, adamdar! Silerge Rabbiŋer tarabınan Akıykat (Kuraan) keldi. Kim (anın ökümü menen jaşap) Tuura Jol tapkan bolso — öz paydasına. Kim adaşsa — özünün gana zıyanına. Men siler üçün (işiŋerdi tekşerip jürüüçü) ökül emesmin»

[109] Özüŋö vahiy kılıngan nerseni (Kuraandı) gana eerçip, (eger seni biröö “jalgançı” dese, araŋarda) Allaһ öküm kılganga çeyin sabır kıl. Al - öküm kıluuçulardın mıktısı

[1] Alif, Laam, Raa. Bul kiteptin ayattarı (eç kaçan buzulbay turgan kılıp) bekemdeldi jana Daanışman, Kabardar (Allaһ) tarabınan (eŋ jogorku deŋgeelde) bayan kılındı

[2] (Munun sebebi) Allaһtan başka “kudaylarga ibadat kılbaşıŋar üçün. Çınında, men silerge Allaһ tarabınan (jiberilgen) estetüüçü jana kuş kabar berüüçümün

[3] Jasagan künööŋördü keçirüüsün surap, Allaһka jalbargıla jana (“ekinçi kaytalabaymın” dep) tooba kılgıla! (Oşondo) silerdi, belgilengen ubakıtka çeyin eŋ sonun ırıskılar menen paydalantat jana ar bir pazilettüü (ihsan-sadakaluu) adamga Özünün paziletinen beret. Eger jüz üyrüp ketseŋer, men silerge Uluu Kündün (Kıyamattın) azabı jetip kaluusunan korkomun

[4] Bardıgıŋardın kaytışıŋar — Allaһka! Al — ar nersege kudurettüü

[5] Ukkula, alar Allaһka bildirbeş üçün köküröktörün(dögü kaapırlıktarın) jaşırışat. Ukkula, eger alar (kökürögünün üstünön) kiyimderin orop alsa da Allaһ bardık sırların jana aşkere nerselerin bilip turat. Çınında, Al köödöndördü eelegen sırlardı Bilüüçü

[6] Jer betinde (suu tübündö jana aba meykindiginde) kıbıragandın baarının ırıskısı Allaһtın kepildiginde. Al alardın jatar jerin dagı baraar jerin dagı bilet. Bardıgı açık-aykın Kitepte (Lavhul-Mahfuzda jazılgan)

[7] Alasmandardı jana jerdi altı kündö jaratkan. Anın Arşı suunun üstündö ele. Kimiŋerdin amalıŋar jakşıraak ekenin sınaş üçün. (O, Muhammad) Eger sen: “Siler albette, ölgönüŋördön kiyin kayra tirilesiŋer” deseŋ, kaapır adamdar: “Bul anık sıykırdan başka emes” deşet

[8] Eger Biz azap berüünü alardan belgilüü möönötkö çeyin keçiktirsek (şıldıŋdaşıp): “Anı emne keçiktirdi eken?” -deşet. Ukkula, (azap) kelgende alardan kaytpayt jana alarga şıldıŋdagan nerseleri tüşöt

[9] Eger Biz insanga ırıskılarıbızdı(n daamın) tattırıp, kiyin anı alıp koysok (Bizden) ümütsüz jana şügürsüz bolup kalat

[10] Al emi, başına tüşkön oor kündördün artınan (köp-köp) neemattarıbızdı(n daamın) tattırsak “Oor kündör öttü (emi kelbeyt)” dep mançırkap, biröönü nazarına ilbey kalat

[11] Al emi, (maşakattuu kündördö) sabırduu bolup, salih-jakşı amaldardı kılgan adamdar (anday emes.) Alarga Allaһtın keçirimi jana çoŋ sooptor bar

[12] (O, Muhammad, muşrikterdin) “Aga asmandan kazına tüşsö je asmandan perişte (uçup) kelse bolboyt bele” degen sözdörü sebeptüü balkim, Senin jürögüŋ sıgılıp, özüŋö vahiy kılıngan kee bir ayattardı taştagıŋ keleer. (Kapa bolbo jana anday kılba) sen — estetüüçüsüŋ. Allaһ ar nersenin saktooçusu

[13] Je bolboso alar (Kuraandı Muhammad) oylop çıgargan deşebi? Aytkın: «Eger sözüŋör çın bolso, Allaһtan başka çakıra alganıŋardın baarın jardamga çakırıp, uşuga okşoş On daana “oylop çıgarılgan sürö” keltirgileçi, kana

[14] Eger (jardamga çakırgan kıyındarıŋar) silerge joop berbese, anda, bilip koygula: bul (Kuraan) Allaһtın ilimi menen tüşkön! Eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Anın Özü bar! Emi, musulman bolosuŋarbı?»

[15] Kim uşul düynö jaşoosun jana anın zıynattarın kaalasa, alarga (kaalagan) işterin uşul düynödö toluktap berebiz. Jana alar kem bolboy jaşaşat

[16] Birok, alarga Akırette Tozok otunan başka eç nerse jok! Jana düynödö jasagan, atkargan işteri “küyüp”, paydasız bolup kalat

[17] Rabbisi tarabınan anık dalildi (Kuraandı) karmagan, al dalilin Rabbi tarabınan (dagı bir) kübö (taza akıl) koştogon, andan murdaraak jolbaşçı jana ırayım bolgon Musanın Kitebi (Toorat dagı tastıktagan) adamdar! (Tuura Jol tabuuçubu je dalil karmabay ele adaşıp jürgöndörbü?) Oşol (dalil karmagan) adamdar aga (Kuraanga) ıyman keltirişet. (Ar türdüü) taypalardan kim buga kaapır bolso aga ubada kılıngan jer — Tozok. Sen (O, Muhammad) andan kümön sanaba. Al — Rabbiŋden kelgen Akıykat. Birok, adamdardın köpçülügü ıyman keltirişpeyt

[18] Allaһka jalaa japkandardan köbüröök zaalım bolgon kim bar?! Alar (Kıyamatta) Rabbisine jolukturulat jana (bardık) kübölör: “Rabbisine jalgan jalaa japkandar — uşular!” deşet. Ukkula, zaalımdarga Allaһtın naalatı bolsun

[19] (Zaalımdar adamdardı) Allaһtın jolunan tosup, anı (öz kaalooloruna karay) buruunu kaalaşat. Alar Akıretke tap-takır işenbegen adamdar

[20] Alar jer betinde (Allaһtın ökümünön) kaçıp kutula alışpayt jana alarga Allaһtan başka jardamçı da jok. Alarga (özdörünö koşup başkalardı da adaştırganı sebeptüü) koşumça azap berilet. Alar (Akıykattı jek körüp, anı) ukkanga da, körgöngö da jarabay kalıştı

[21] Alar özdörünö zıyan kılgan adamdar. Jana (Kıyamat jazası mezgilinde) oylop tapkan “kudayları” alardan jok bolup ketet

[22] Eç şeksiz alar Akırette eŋ köp zıyan tartuuçular

[23] Iyman keltirip, sooptuu işterdi jasagan jana Rabbisine moyun sungan adamdar Beyiş eeleri bolup, anda tübölük kalışat

[24] Bul eki taypanın (şorduular menen baktıluulardın) misalı sokur, dülöy menen körüüçü, uguuçu adamga okşoş. Uşul eköönü teŋeştirip bolobu? Esiŋerge kelbeysiŋerbi

[25] Biz Nuhtu öz koomuna elçi kılıp jiberdik. (Al ayttı:) “Men silerge anık estetüüçümün

[26] Allaһtan başkaga ibadat kılbaşıŋardı (eskertemin.) Men silerdin başıŋarga kıynooçu Kündün azabı tüşüp kaluusunan korkomun”

[27] Anın koomunun arasındagı kaapır bolgon uruu başçıları: “Bizdin oyubuzça, sen biz sıyaktuu ele adamsıŋ. Biz senin artıŋdan akılsız kedeyler gana eerçigenin körüp turabız. Bizden artıkça jeriŋerdi eç körböy jatabız, teskerisinçe biz silerdi jalgançılar dep kümön kılabız”-deşti

[28] (Nuh) ayttı: “O, koomum! Aytkılaçı, eger men Rabbimden kelgen anık dalilge ee bolsom jana maga Andan ırayım — paygambarçılık kelgen bolso, a birok, bul silerge biline elek bolso, siler anı jaman körüp tursaŋar dele, biz silerdi aga majburlamak belek

[29] O,koomum! Men (dinge) daavat kılganım üçün silerden mal-düynö surabaymın. Maga soop- sıylıktı Allaһ beret. Men ıymanga kelgenderdi kuup jiberbeymin.! Alar Rabbisine joluguuçu (jana andan Beyiş sıylıgın aluuçu) adamdar. Birok, men silerdin naadan koom ekeniŋerdi körüp turamın

[30] O, koomum! Eger men al adamdardı aydap jibersem, Allaһtın (azabınan kutuluuga) maga kim jardam bere alat?! Oylonboysuŋarbı

[31] Men silerge: “Mende Allaһtın kazınaları bar” debeymin. Men kayıptı da bilbeymin (anı bir Allaһtan başka eç kim bilbeyt). Jana “men periştemin” dep da aytpaymın. Jana... Siler közüŋörgö ilbegen (bey-beçara) adamdar jönündö: “Allaһ alarga jakşılık (Beyiş) berbeyt” dey albaymın. (Eger ıymandarı ıkılastuu bolso, albette, beret) Alardın jan-dilindegi nerselerdi Allaһ köbüröök bilet. Men (eger siler kaalagandı aytsam) anda, men zaalımdardan bolup kalmakmın. Muşrik-kaapırlar Nuh aleyhi salamdan özdörü talap kılgan jooptu alalbay kalgandan kiyin mınday

[32] deşti: “O, Nuh! Biz menen köp talaştıŋ! Eger sözüŋdö çınçıl bolsoŋ, bizge ubada kılganıŋdı (azaptı) keltirçi kana!”

[33] (Anda Nuh): “Anı silerge eger kaalasa, Allaһ gana keltiret. Anda (Allaһ Taalaga) alıŋar jetpey kalat

[34] Eger Allaһ silerdi adaştıruunu kaalagan bolso, men silerge nasaat aytuunu kaalasam da, nasaatım silerge payda berbeyt. Al silerdin Rabbiŋer jana Özünö kaytarılasıŋar”- dedi

[35] Je alar: “(Nuh) Allaһka jalgan-jalaa aytıp jatat” deşebi? Ayt: “Eger men jalgan aytsam, künööm öz moynumda. Birok, men silerdin künööŋörgö joop berbeymin”

[36] (Nuhka vahiy kılındı: “Koomuŋdun arasınan murda ıyman keltirgenderinen başka eç kim ıyman keltirbeyt.) Birok, alardın (kaapırlık) işteri sebeptüü kaygırba. (Allaһ sazayın beret)

[37] (O, Nuh!) Bizdin Köz aldıbızda vahiy-taalimibiz boyunça (çoŋ) keme jasa jana zaalım adamdar(dı öltürüü) jönündö maga kayrılbay ele koy. (Tagdırdagı «iş» bütkön:) Alar — çöktürülgöndör

[38] (Anan Nuh) keme jasay baştadı. Ar kaçan (anın) aldınan koomunun adamdarı ötköndö, anı şıldıŋdaştı. (Anda Nuh): “Eger (azır) bizdi mazaktasaŋar, biz da silerdi özüŋördöy mazaktaybız

[39] Siler tez ele kimge (uşul düynödö) kor kıluuçu azap jana (Akırette) kimderge tübölük azap kelişin bilip alasıŋar”- dedi

[40] Kaçan gana Bizdin (tagdırda belgilegen) buyrugubuz kelip, (asmandan sel kuyulup, bardık jerden, jadagalsa ottun “uyugu” bolgon) tandırlar(dın oozunan da orguştap suu) atırılıp çıkkanda, Biz ayttık: «(O, Nuh!) Kemeŋe ar türdüü aybanattardan ekiden juptardı, üy-bülöŋdü jana ıyman keltirgenderdi çıgar. Al emi, Bizdin (“aga ölüm” degen) sözübüz jetken adamdardı (çıgarba!)» Aga bir az ele kişiler ıyman keltirgen bolçu

[41] (Nuh) ayttı: «kemege çıkkıla! Anın jürüşü da, toktoşu da Allaһtın ısımı menen. Çınında, Rabbim - Keçirimdüü, Irayımduu!»

[42] Jana keme toolordoy tolkundardın üstündö süzüp baratkanda Nuh (ıymanduulardan) ajırap kalgan uuluna: “O, uulum, biz menen birge kemege çık! Kaapırlar menen bolbo! (Anda sen dagı çögüp ölösüŋ)”- dedi

[43] (Balası atasına işenbey): “Men toonun başına çıgıp ketemin. Al meni suudan saktap kalat”-dedi. (Nuh) ayttı: “Bügün Allaһtın buyrugunan kutultuuçu jok. Özü ırayım kılgandar gana (kutulat.) (Anan) eköönün arasın tolkun bölüp koydu jana (uulu, kaapır bolgonu sebeptüü) çöktürülgöndördön boldu

[44] (Kiyin Allaһtın buyrugu) aytıldı: “O, jer, suuŋdu tart! O, asman, (jamgırdı) toktot!” Oşentip, suu tartıldı jana öküm atkarıldı. (Keme) Judiy toosunun üstündö toktop kaldı jana “zaalımdarga ölüm!” degen naalat aytıldı

[45] Anan Nuh Rabbisine (biyik dobuş menen) jalbardı: “Rabbim-ay! Uulum menin üy-bülömdön go!? Senin ubadaŋ akıykat go!? Sen eŋ adilet öküm kıluuçusun go!?”

[46] (Allaһ) ayttı: “O, Nuh! Al senin üy-bülöŋdön emes! Çınında, bul (senin kaapırga jan tartışıŋ) jakşı iş emes! Özüŋ (akıbetin) bilbegen nerselerdi menden tilebe! Men saga naadandardan bolboşuŋdu nasaat kılamın”

[47] Ayttı: “O, Rabbim! Men özüm bilbegen nerseni Senden suraganımdın jamandıgınan Özüŋdön korgoo tileymin! Eger Sen meni keçirip, ırayım kılbasaŋ, zıyan tartuuçulardan bolup kalamın

[48] Aytıldı: “O, Nuh Biz taraptan berilgen amandık menen jana saga, seni menen (kemede) birge bolgondorgo berilgen berekeler menen (jerge) tüşkün. Dagı el-uluttar (bolot). Biz alardı (ar türdüü) neemattar menen paydalantabız. (Eger şügür-ibadat kılışpasa) kiyin alardı Biz taraptan kelgen kıynooçu azap karmayt

[49] (O, Muhammad!) Bular Biz saga vahiy kılgan kayıp kabarları. Mından murun alardı sen bilbeyt eleŋ, koomuŋ da bilbeyt ele. Emi, sabırduu bol. Çınında, akıbet-natıyja takıbaa kişilerdin paydasına

[50] Jana Biz (Yemen) jerindegi) Aad eline, özdörünün buradarları Huddu Paygambar kılıp jiberdik. Al ayttı: «O, koomum! Allaһtın Özünö ibadat kılgıla! Silerge Andan bölök sıyınuuga tatıktuu kuday jok! Siler (jalgan “kudaylardı”) oylop çıgargan (muşrik) ekensiŋer

[51] O, koomum! Men özümdün daavatım üçün silerden akı surabaymın. Maga soop-sıylık berüü meni jaratkan Allaһtın vazıypası. Akılıŋardı iştetpeysiŋerbi

[52] O, koomum! (Ötköndögü künööŋörgö) Rabbiŋerden keçirim surap, tooba kılgıla! (Oşondo) Al üstüŋörgö nöşörlögön (berekelüü) jamgırlardı jiberet, kubatıŋarga dagı kubat koşot. (Iymanga kelgile!) Künöökör bolup teskeri baspagıla!”

[53] (Muşrikter) aytıştı: “O, Hud, bizge dalil (moojiza) alıp kelbediŋ. Senin sözüŋ menen biz kudaylarıbızdı taştabaybız jana saga ıyman keltirbeybiz

[54] Biz “seni kudaylarıbızdan biri jindi kılıp koyuptur” degenden başka eç nerse aytalbaybız. (Hud) ayttı: “Men Allaһtı kübö kılamın jana siler da kübö bolup koygula: Men alısmın, (siler) şerik kılıp jatkan kudayıŋardan

[55] Allaһtı taştap! Emi maga (koluŋardan kelgen) bardık amalıŋardı eç keçiktirbey jasay bergile

[56] Menin jana silerdin Rabbiŋer — Allaһka özümdü tapşırdım. Allaһ maŋdayınan mıkçıbagan (Öz ökümün ötkörbögön) eç bir jan jok! Çınında, menin Rabbim Tuura Jol üstündö

[57] Eger jüz bursaŋar (özüŋördön körgülö). Men silerge özüm alıp kelgen nerseni (dindi) jetkirdim (jana mildetimdi atkardım). Emi Rabbim orduŋarga başka bir (Özünö moyun suna turgan) koomdu keltiret. (Siler kaapırlıgıŋar menen) Allaһka eç kanday zıyan keltire albaysıŋar. Çınında, Rabbim - ar nerseni Saktooçu

[58] Jana kaçan gana Bizdin buyrugubuz (katuu şamal) kelgende Hud jana anı menen birge bolgon ıymanduulardı Öz ırayımıbız menen kutkardık. Biz alardı katuu azaptan kutkardık

[59] Mına bul (Allaһ jazalagan) Aad koomu Rabbisinin ayattarın çetke kagıp, paygambarlarına künöökör bolup, ar bir toŋmoyun, tekeber adamdarga eerçip kalgan ele

[60] Alardı bul düynödö da Kıyamatta da naalat koştop jüröt. Ukkula! Çınında, Aad koomu Rabbisine kaapır boldu! Ukkula, Huddun koomu Aadga ölüm

[61] Jana Samud koomuna özdörünün buradarı Salihtı (paygambar kılıp) jiberdik. Al ayttı: “O, menin koomum! Allaһtın Özünö ibadat kılgıla! Silerge (jerde da, asmanda da) Andan başka Kuday jok. Al silerdi jerden (topuraktan) jaratıp, anın üstündö jaşatıp koydu. Allaһtan keçirim suragıla jana tooba menen Özünö kaytkıla! Akıykatta, menin Rabbim jakın jana (dubalarga) joop berüüçü

[62] (Kaapırlar) ayttı: O, Salih, sen bizdin arabızda mından murun (köptü) ümüttöndürgön (jakşı, adeptüü adam) bolçusuŋ. Emi sen bizdi ata-babalarıbız sıyıngan kudaylarga sıyınuudan kaytarasıŋbı?! Sen daavat kılıp jatkan diniŋden biz şektenip kaldık

[63] (Salih) ayttı: “O, koomum! Aytkılaçı, men Rabbim tarabınan anık dalil üstündö bolsom jana Al maga Özünün ırayımın — paygambarçılıgın bergen bolso, (silerdin dalilsiz “kudayıŋarga” ıraazı bolup) Aga (Allaһka) künöö kılsam, Allaһtın azabınan maga kim jardam bere alat?! Siler (bul talabıŋar menen) maga zıyandan başka nerseni köböytpöysüŋör!?”

[64] “O, koomum! Mına bul töö siler üçün Allaһtın belgisi. Anı jön (öz erkine) koygula. Allaһtın jerinde ottop jürö bersin. Aga eç jamandık kıla körbögülö! Antseŋer, silerge jakın(da) azap jetet!”

[65] (Birok, kaapırlar) töönü soyup jiberişti ele (Salih) ayttı: “Koroo-jayıŋarda üç kün (jaşoo neematınan) paydalana turgula. (üç kündön soŋ Allaһtın azabı kelet) bul — akıykat ubada

[66] Kaçan Bizdin buyrugubuz (azap) kelgen ubakıtta Biz Salih menen ıyman keltirgen adamdardı Öz ırayımıbız menen (azaptan) jana oşol kündün şermendeliginen asırap kaldık. Albette, senin Rabbiŋ - Kubattuu, Kudurettüü

[67] Jana zaalım (kaapır) bolgon adamdardı katuu dobuş (aç kıykırık) karmadı. Bardıgı (jüröktörü jarılıp) ordu-ordunda kırılıp kalıştı

[68] Alar bul jerlerde jaşabaganday bolup (kırılıp) kalıştı! Köŋül burgula, Samud koomu Rabbisine kaapır boldu ele! Ukkula, Samudka ölüm

[69] Bizdin (perişte) elçileribiz İbrahimge (adam keypinde) kuş kabar alıp kelgende, aga salam aytıştı. “Salam”-dedi (İbrahim) jana daroo kuurulgan muzoonu(n etin) alıp keldi (dagı, «jebeysiŋerbi?» dedi)

[70] Alardın kolu tamakka sozulbay turganın körgöndö (bir jamandık menen kelişken bolbosun dep), alardan şek sanap, kooptono tüştü. (Anda) alar: “Korkpogun, biz Lut koomuna jiberilgen (azaptooçu) elçiler bolobuz” -deşti

[71] İbrahimdin ayalı (kızmat kılıp) turgan. (Bolgon sözdü ugup) külüp jiberdi. Biz (perişteler arkıluu) aga (jakında töröy turgan balası) İshaktın jana İshaktın artınan (jarık düynögö jarala turgan neberesi) Yakubdun kuşkabarın bildirdik

[72] Al (taŋırkap, işengisi kelbey): «Şorum kursun! Men töröyt bekenmin?! Özüm kempir, bul erim çal bolup kalgan bolsok?! Bul kızık nerse go!» dedi

[73] (Perişteler) aytıştı: “Allaһtın buyruguna taŋ kalasıŋbı? O, (kuttuu) üy-bülö! Silerge Allaһtın ırayım, berekeleri tögülsün! Al — Daŋazaluu, Uluk

[74] İbrahimdin kooptonuusu tarap, aga kuş kabar kelgende Biz (jibergen perişteler) menen Lut koomu jönündö talaşa baştadı

[75] Çınında İbrahim peyili jumşak, Allaһka ötö berilgen ibadatçı kişi ele

[76] “O, İbrahim bul talaştı koy. Antkeni, Rabbiŋdin ökümü eçak ele kelgen. Alarga kaytarılgıs azap sözsüz kelet!”

[77] Bizdin elçileribiz (İbrahimden çıgıp) Lutka kelgende, bular(dın kelişi) sebeptüü kapalanıp jana kıjaalat bolup “Bul oor kün bolot go!” dedi

[78] Mından murun buzuk işterdi (baçabazdık) kılıp jürgön koomunun adamdarı anın (üyünün) aldına çurkagan boydon jetip kelişti (jana “jaş jigitterge” suktanıp turuştu). “Oo, koomum — dedi Lut — (bul aram işten körö) mına bul menin kızdarım (menen bolgonuŋar) tazaraak siler üçün. Allaһtan korkkula!! Meni meymandarımdın aldında şermende kılbagıla! Silerdin araŋarda akılı soo adam kalgan emespi

[79] Aytıştı: “Kızdarıŋa bizdin kaaloobuz jok ekenin bilesiŋ. Çının aytkanda, biz emneni kaalap jatkanıbızdı bilip ele turasıŋ da

[80] (Anda Lut mınday) dedi: “(Eh,) silerge kubatım jetkende je bolboso, jölönöör bekem tiregim (jookerlerim) bolgondo kana, ataganat!”

[81] (Oşondo jigit keypindegi perişteler) ayttı: “O, Lut! Biz Rabbiŋdin elçileri bolobuz. Alar saga katıla albayt. Sen tündün (taŋga jakın) bir bölügündö üy-bülöŋdü (ayıldan) çıgarıp ket. Eç kimiŋer artına karabasın! Bir gana ayalıŋdı (kutkaruuga araket kılba). Çınında, alarga (kaapırlarga) jetüüçü azap aga da jetet.? Alardın (öltürülüü) ubadaları taŋga maal. Taŋ mezgili jakın emespi!”

[82] Anan, Bizdin (azap jönündögü) buyrugubuz kelgende, (ayıldın) astın üstünö töŋkörüp, asmandan toktoosuz çopo-taş jaadırdık

[83] Al taştar Rabbiŋdin aldında (azap belgileri menen) belgilengen. Mınday azaptar (ar kaysıl zamandagı Lut koomu sıyaktuu) zaalımdardan alıs emes

[84] Madyan koomuna! öz buradarları Şuaybdı (paygambar kılıp) jiberdik. Al ayttı: “Oo, koomum! Allaһka (eç nerseni şerik koşpoy) ibadat kılgıla! Siler üçün Andan başka sıyınuuga tatıktuu kuday jok! Ölçögöndö jana tartkanda kemitpegile! Men silerde jakşılıktı (bay-bardar turmuştu) körüp turamın. Silerdin üstüŋörgö orop aluuçu kündün azabı tüşüüsünön korkomun

[85] O, menin koomum! Ölçöönü, tarazanı adilettik menen toluk tartkıla! Adamdardın nerselerin kımtıp kalbagıla” jana jer betinde (toktoosuz) buzukuluk kılıp jürbögülö

[86] Eger ıymanduu bolsoŋor, siler üçün (adal — taza emgegiŋerden) Allaһ kaltırgan nerseler jakşı. (Emi, özüŋördü oŋdogula) men silerdin üstüŋördö korukçu emesmin

[87] (Alar) aytıştı: “O, Şuayb! Bizge, ata-babalarıbız sıyıngan kudaylardı (taştoonu) je öz malıbızda (soodabızda) özübüz kaalaganday iş kıluunu toktotuunu senin namazıŋ buyurup jatabı? Sen emne, (bizdin ata-babalarıbızdan da) ayköl jana Tuura Jol tapkıç bolup kaldıŋbı

[88] (Şuayb) ayttı: «Aytkılaçı, O, koomum, eger men Rabbimden kelgen bir aykın dalildin üstündö bolsom jana Al meni Özünün jakşı ırıskı-mülkü menen sıylagan bolsoçu?! Men özüm kaytargan nersege özüm karşı çıguunu kaalabaym. Men (silerdin buzuk abalıŋardı) kuduretim jetişinçe oŋdoonu gana kaalap jatam. Maksatka jetüümö Allaһ gana jardam beret. (Oşonduktan,) Özünö moyun sunup, Özünö gana tobokel kılamın

[89] O, koomum! Maga (bul) karşı çıguuŋar, Nuhtun, Huddun jana Salihtın (kaapır) koomdoruna jetken azaptın silerge da jetip kaluusuna sebep bolup jürbösün! Lut koomu(nun jaşagan jeri jana zamanı) silerge alıs emes go

[90] (Esiŋerdin barında) Rabbiŋerden künööŋördü(n keçirilişin) surap, Özünö tooba kılıp kalgıla! Albette, Menin Rabbim - (tooba kılgandarga) Irayımduu jana ıymanduulardı Süyüüçü»

[91] Alar ayttı: “O, Şuayb! Köp sözdörüŋdü tüşünböy turabız. Jana biz seni arabızdagı alsız adam katarı köröbüz. Eger uruu-jamaatıŋ bolbogondo seni taşbaraŋ kılıp taştayt elek. Özüŋ bizge kadırluu adam emessiŋ

[92] (Şuayb) ayttı: «O, koomum! Silerge menin uruu-jamaatım Allaһdan da kadırluubu? Anı(n buyruktarın) artıŋarga taştap koyduŋar?! Menin Rabbim bardık işiŋerdi orop (bilip) aluuçu

[93] O, koomum! (Anda) Öz bilgeniŋerdi jasap jürö bergile, men da (öz bilgenimdi) jasaymın. Kimge şermende kıluuçu azap kelişin jana kim jalgançı ekenin tez ele bilip alasıŋar. Kütkülö, men da siler menen çoguu kütöyün.»

[94] Kaçan alarga Bizdin buyrugubuz (azap) kelgen çakta Şuayb jana anı menen birge bolgon momundardı Öz ırayımıbız menen kutkardık. Al emi, zulum (kaapırçılık) jasagan adamdardı katuu dobuş (aç aykırık) “karmap”, bardık kaapırlar öz koroo-jaylarında kıyrap

[95] Al jerde jaşabaganday bolup kalıştı Köŋül burgula! Samud koomu kırılganday, kırılsın Madyan

[96] Biz Musanı Öz moojizalarıbız jana aykın dalil menen jiberdik

[97] Firaun jana anın (saray) adamdarına. Alar (saray adamdarı) Firaundun amirine moyun sunuştu. A, Firaundun işi (ökümü) tuura emes bolçu

[98] Al (Firaun) Kıyamatta öz koomun jetelep, Tozokko alıp kelet. Bul kelüü kanday jaman

[99] Alardı uşul düynödö da, Kıyamatta da naalat koştop jüröt. Kanday gana jaman koşuluu

[100] (O, Muhammad) Bular Biz saga ikaya kılıp bergen şaarlardın kabarları. Alardan kee birleri(nin urandıları) turat. Kee birleri tep-tegiz bolup kalgan

[101] Alarga Biz zulumduk kılbadık, birok (şirk, toŋmoyunduk jana kaapırçılıktarı sebeptüü) özdörünö-özdörünö zulumduk kılıştı. Alarga Rabbiŋdin buyrugu (azabı) kelgende, Allaһtan başka jalbargan “kudayları” eç jardam bere albay kaldı jana alarga zıyandan başka nerseni koşumça kıla albadı

[102] Senin Rabbiŋ şaarlardı (azap menen) karmaganda mına uşintip karmayt. Alar zaalım bolçu. Çınında, Anın azabı jan oorutuuçu, katuu

[103] Çınında, bul(aytılgand)arda Akıret azabınan korkkondor üçün ülgü-sabaktar bar. Bul (Akıret) adamdar çogultuluuçu Kün! Bul — kübö boluna turgan Kün

[104] Biz bul Kündü sanaktuu kündörgö (düynö jaşoosu bütköngö çeyin) gana keçiktirebiz

[105] (Oşol Kün) kelgende, Anın uruksatı bolmoyunça eç kim süylöböyt. (Al kündö) adamdardan baktıluusu da baktısızdarı da bolot

[106] Al emi, baktısız adamdar Tozokto! Anda alardın (jürök üşütkön) ökürük-bakırıktarı bar

[107] Alar anda asmandar jana Jer turguça (tübölük) kalışat. Bir gana Rabbiŋ kaalagan (bul düynödö jaşagan jana Tozokko kire elek) mezgilde gana (anda boluşpayt.) Albette, senin Rabbiŋ kaalagan nersesin jasooçu

[108] Al emi, baktıluular bolso, jer-asmandar turganga çeyin, tübölük Beyişte boluşat. Bir gana Rabbiŋ kaalagan (bul düynödö jaşagan jana Beyişke kire elek) mezgilde boluşpayt. Tügöngüs sıylık bolgonu üçün

[109] (O, Muhammad) Tigi (muşrik) adamdar ibadat kılıp jatkan nerselerden eç kümön sanaba. Alar murunku ata-babaları sıyınganı sıyaktuu sıyınıp jatışat. (Tozokko da oşolor kirgendey kirişet) Birok, Biz alardın (bul düynödögü) nasipterin kıskartpay ele berdik

[110] Biz Musaga Kitepti (Toorattı) berdik ele, al jönündö talaş payda boldu. Eger Senin Rabbiŋ tarabınan (jaza Kıyamatta boluşu jönündögü) Söz(ü) bolbogondo alardın arasında(gı zaalımdarına oşol zamat azap berüü menen) öküm kılınmak. Çınında alar andan (Kuraandan) da kümön sanaşuuda

[111] Albette, senin Rabbiŋ (Kıyamatta) alardın ar birine amaldarın(a jaraşa sıylık je jazasın) toluk beret. Al (Allaһ) alardın bardık işterinen kabardar

[112] (O, Muhammad) sen jana seni menen bolgon tooba kılgandar (din-işenimiŋerde Kuraanda) buyurulganday tüz bolgula! Çekten çıga körbögülö! Al (Allah) emne kılganıŋardı Körüüçü

[113] Zaalım (kaapır) adamdarga jan tartpagıla. (Eger alarga boluşsaŋar) silerdi Tozok karmayt jana Allaһtan başka eç bir dos tappay, jardamsız kalasıŋar

[114] (O, Muhammad!) Kündüzdün eki tarabında (tüşkö çeyin jana tüştön kiyin) jana tündün bir bölügündö namaz oku!! Çınında jakşılıktar jamandıktardı (künöölördü) ketiret. Bul — eskerüüçü adamdar üçün eskertüü

[115] Sabır kıl. Allaһ jakşılık kıluuçulardın soobun tekke ketirbeyt

[116] Eger silerden murunku (apaattan kırılgan) muundardın arasında jerde buzukuluk kıluudan kaytara turgan jakşı kişilerden (bir az) kalgan bolso, (alar başkalardı da daavat kılmak jana jalpı apaattan kutulup kalışmak) Al emi Biz (apaattan) kutkargandardın arasında andaylar ötö seyrek boldu. Zaalımdar kumar-lazzattarga berilip, künöö-kılmış jasooçular(dan) bolup kalıştı (natıyjada baştarına Allaһtın azabı tüştü)

[117] Senin Rabbiŋ eç kaçan elderi agartuuçu bolgon şaarlardı adiletsizdik menen kıyratkan emes

[118] (O, Muhammad) Eger Rabbiŋ kaalasa, bardık adamdardı bir dinde (İslamda) kılıp koymok. Birok, azırkıga çeyin ar kanday (dinde) kaluuda

[119] Özü ırayım kılgandardan başkaları. Allaһ adamdardı uşunday (kee biri akıykatka, kee biri jalganga eerçiy turgan) boluşu üçün jarattı. Rabbiŋdin: “(Kaapır bolgon) bardık jinder jana adamdar menen tozoktu tolturaarmın!” degen sözü tolugu menen atkarıldı

[120] (O, Muhammad) Biz saga (ötkön) paygambarlardın ar bir kabarlarınan senin jürögüŋö kubat bolçuların bayan kılıp berdik. Mında (uşul sürönün içinde) Akıykat, Nasaat jana ıymanduu adamdar üçün ülgü — sabaktar bar

[121] (Dalilderdi tizmektegenden kiyin) ıyman keltirbegen adamdarga aytkın: “Bilgen işiŋerdi jasagıla, biz da bilgenibizdi jasaybız”

[122] (Bizge emne boloorun) kütkülö, biz dagı (başıŋarga kanday jaza keleerin) kütöbüz

[123] Asmandar jana jerdegi (körüngön jana) körünbögön nerseler Allaһtın mülkü. Bardık işter Anın Özünö kaytat. Emi, Anın Özünö ibadat kılgıla jana Özünö tobokel kılgıla! Siler jasagan işterdin eç birinen Allaһ kabarsız emes

[1] Alif. Lam, Raa. Bular aykın Kitep ayattarı

[2] Çınında, Biz akıl jügürtüşüŋör üçün Kuraandı arab tilinde tüşürdük

[3] (O, Muhammad) Biz saga bul Kuraandı vahiy kıluu menen ikayalardın? eŋ mıktısın aytıp berebiz. Buga çeyin sen munu bilbeyt bolçusuŋ

[4] Bir kezde, Yusuf atasına: “O, atake, men tüşümdö Kün, Ay jana on bir jıldızdı maga sajda (taazim) kılganın kördüm” dedi

[5] (Anda atası) ayttı: “O, balam! (Bul) tüşüŋdü agalarıŋa ayta körbö saga karşı amalkerlik kılışat. (Antkeni,) Şaytan insanga anık duşman

[6] Rabbiŋ seni mına uşintip tandap alıptır. Emi, Al saga sözdördün (tüştördün) maanilerin bildiret jana murun eki ataŋ — İbrahim menen İshakka toluk bergeni sıyaktuu, Yakubdun üy-bülösünö jana saga Özünün (paygambarlık) neematın toluktap beret.” Albette, senin Rabbiŋ - Bilüüçü, Daanışman

[7] Akıykatta, Yusuf menen anın bir tuugandarında (alar jönündögü ikayada) suragandar üçün ülgü-sabaktar bar

[8] Bir kezde agaları (öz ara mintip) süylöşüştü: «Yusuf menen anın bir tuuganı (Binyamindi) atabız bizden köbüröök süyöt. Akırı, biz bir jamaatpız go! Çının aytkanda, atabız anık adaşuuda kaldı

[9] Yusuftu öltürüp (alıs bir) jerge taştap koygula. Oşondo, ataŋardın jüzü (süyüüsü) özüŋörgö kalat jana al işten kiyin (tooba kılıp) jakşı adamdardan bolup alasıŋar»

[10] Alardan biröösü (mınday) dedi: “Yusuftu öltürbögülö (bul — çoŋ künöö) birok, eger (uşul işti) jasooçu bolsoŋor, anı bir kuduktun tübünö taştap koygula, kee bir jolooçular alıp ketsin. Uşul pikirge bardıgı makul bolgon soŋ, atalarına kelip

[11] Aytıştı: “Atake! Emne üçün siz Yusuftu bizge işenbeysiz? Biz aga boorukerbiz go

[12] Erteŋ anı bizge koşup jiberiŋiz, oynop-kuunap kelsin. Özübüz anı abaylap karaybız”

[13] (Yakub) ayttı: “Çınında, anı alıp ketişiŋer meni kapalantıp koyot. Jana siler anı unutup kalsaŋar karışkır jep ketet dep korkomun”

[14] (Agaları) ayttı: “Eger biz bir jamaat bolup turup, anı karışkır jep ketse, anda, biz nakta zıyankeç nemeler ekenbiz da?!” Eptep atalarının makuldugun alıp, Yusuftu “oynotkonu” alıp çıkmay boluştu

[15] Kaçan anı alıp ketişip, tereŋ bir kuduktun tübünö taştamak bolup turuşkanda Biz aga: “(ubaktısı kelip) sen agalarıŋa bul iş jönündö aytıp beresiŋ, birok alar “unutup koyuşat” dep vahiy kıldık

[16] Alar tündösü atalarına ıylap kelişip

[17] “O, atake! Biz Yusuftu buyumdarıbızdın janına kaltırıp, jarışmay oynop ketip kalıptırbız. Oşondo, anı karışkır jep ketiptir. Emi ar kança çının aytsak da bizge işenbeysiz!” - deşti

[18] Jana anın jalgan kanga boyolgon köynögün alıp kelişti. (Yakub alarga işene berbey:) «Anday emes! Silerge napsiŋer (bir jamandıktı) koozdop körgözüptür. Emi, jakşınakay sabır (kıluudan başka arga jok.) Siler aytkan işke Allaһtın Özü jardamçı boloor!» dedi

[19] Anan jolooçular (kerbender) kelip, özdörünün suu izdööçüsün jiberişti. Al (kuduk başına kelip) çakasın taştadı. (Arkanga Yusuf asılıp çıkkanda): “Süyünçü! Bul bala(ta karagıla)!” dedi. Jolooçular anı (biröö-jarım körüp, talaşpasın dep) buyumdarının arasına jaşırıp koyuştu. Allaһ alardın işterin Bilüüçü

[20] Anı arzıbagan baaga — sanaluu gana teŋgelerge satıp jiberişti jana andan kutuluştu. Kerbender Yusuftu Misirge alıp kelip, kul bazarda satıştı

[21] Anı Misirde satıp algan kişi (padışanın vaziri) ayalına ayttı: “Anı jakşı orunga jaygaştır, paydası tiyip kalaar, je bolboso özübüzgö (bakma) bala kılıp alaarbız” Mına uşintip, Biz Yusuftu — tüştördün maanisin üyrötüü üçün — (Misir degen) jerge mekendeştirip koyduk. Allaһ Öz işinde Jeŋüüçü. Birok munu köpçülük adamdar bilişpeyt. (Kiçinekey Yusuf sarayda erke bala bolup, kaalagan nersesi dayar bolso da, ilimge kızıktı. Ereze jaşına jetkenge çeyin al öz doorunun zalkar aalımına aylangan. Buga koşumça)

[22] Jigit kuragına jetkende, Biz aga paygambarçılık jana (ilahiy) ilim berdik. Biz jakşılık (taza ibadat) kıluuçu adamdardı mına uşintip sıylaybız

[23] Al üyündö jaşagan ayal (vazirdin ayalı) anı “joldon azgıruunu” kaalap, eşikterdi (içinen) kulpulap, “kelegoy” dedi. (Anda, Yusuf) ayttı: “Allaһ saktasın! Akırı, al (senin eriŋ) maga orun-jay tuuraluu (köp) jakşılık kılgan kojoyunum go! (Men kıyanat kılbaymın!) Zulumker adamdar (tozokton) kutulbayt!”

[24] Ayal aga umtuldu. Eger (Yusuf) Rabbisinin dalilderin (ıyman jana ilimdi) bilbese, al da umtulmak. Uşintip, Biz andan jamandık, buzukuluktu burup jiberdik. Çınında, Yusuf Bizdin ıkılastuu pendeleribizden

[25] Eköö teŋ eşik tarapka (biri kaçıp, biri kuup) çurkadı. Ayal anın köynögün arkasınan ayrıp saldı. Eköö (oşol abalda) eşiktin oozunda ayaldın erine jolugup kalıştı. (Anda) ayal (Yusufka jalaa jaap): “Senin ayalıŋa aramdık kaalagan adamdın jazası je zından je kıynooçu azap” dedi

[26] “Anın özü meni azgıruunu kaaladı” dedi (Yusuf.) Oşondo, ayaldın jakın tuugandarınan biröö: “Eger anın köynögü aldınan ayrılgan bolso, ayalıŋ ak, bul jalgançı

[27] Al emi, munun köynögü artınan ayrılgan bolso, bul — ak, ayalıŋ jalgançı” dep kalıs sözün ayttı

[28] (Vazir) Yusuftun köynögü art jagınan ayrılganın körgöndö, (ayalına karap): “Bul silerdin (ayaldardın) amalıŋardan turbaybı! Silerdin aylakerligiŋer çoŋ eken!”

[29] “O, Yusuf, sen munu unutup koy (eç kimge aytpa.) A, sen bolso, (oo, ayalım) künööŋ üçün keçirim sura. Kata kıluuçulardan boluptursuŋ”- dedi

[30] Şaardagı ayaldar (uşak) ayta baştadı: “(Uktuŋarbı), vazirdin ayalı öz kızmatkerin azgıruunu kaalaptır. Ayabay süyüp kalgan go. (Oşentse da) biz anı anık adaşuuçulukta dep bilebiz”

[31] (Vazirdin ayalı) alardın aylaker sözdörün ukkanda, adam jiberip, aldırtıp keldi jana arkalarına jölöngüç jazdıktardı koyup, (dastorkondu ar türdüü mömö-jemişter menen tolturup, mömölördü kesip jeş üçün) ar birinin koluna birden bıçak karmattı jana (Yusufka): “Alardın aldına çık” - dedi. Anı körgöndö aga alkış jaadırışıp, (akıl-esterin tap-takır jogotkondon ulam mömö-jemiş keskendin orduna) öz koldorun kese baştaştı. Jana: “O, (kemçildikten) Taza Allaһ! Bul adam emes, keremettüü periştenin özü go!” deşti

[32] (Anda) ayal: “Al jönündö siler meni ayıptagan jigit — uşul! (Ooba!) men anı azgıruuga umtuldum. Al özün saktadı. (Birok, men nietimen kayta elekmin) Eter menin buyrugumdu atkarbasa, zındanga taştalıp, kordolgondordon bolot”- dedi

[33] (Yusuf) ayttı: “O, Rabbim! Alar sunuştagan nerseden maga zından jakşıraak! Eger, al ayaldardın! aylakerlikterin menden arıltpasaŋ alarga köŋülüm jibip, naadandardan bolup kalamın!”

[34] Rabbisi anın dubasın kabıl alıp, andan ayaldardın aylakerligin arılttı. Çınında, Allaһ Uguuçu, Bilüüçü

[35] (Yusuftun künöösüzdügünün) belgilerin körüşkön soŋ, anı bir mezgilderge (el oozu basılganga) çeyin zındanda saktap turuu (biylik eelerine) makul köründü

[36] Anı menen birge eki jigit da zındanga tüşkön. Alardan biri: “Men tüşümdö jüzüm mömösün sıgıp, şarap jasap jatkanımdı kördüm” dese, ekinçisi: “Menin tüşümdö bolso, başıma nan kötörüp baratsam, anı kuştar çokup jatıptır” dep tüştörün aytıp: “Biz seni jakşılık kıluuçulardan dep bilebiz. Bizge (uşul) tüşübüzdü jorup berçi” -deşti

[37] (©Osuf) ayttı: “Ekööŋörgö jey turgan tamagıŋar kelgenge çeyin men silerdin tüşüŋördü jorup beremin. Bul — maga Rabbim üyrötkön kasiet.! Men Allaһka ıyman keltirbegen adamdardın dinin jerigen kişimin. (Antkeni,) Alar Akıret kününö işenişpeyt

[38] Men atalarım İbrahim, İshak jana Yakubdardın dinin eerçidim. Bizge (oo, dostorum), jalgız Allaһka eç nerseni şerik kıluu ılayık emes! Bul (Tauhid) bizge jana adamdarga Allaһtın pazileti. Birok, köpçülük adamdar şügür (ibadat) kılbay jatışat

[39] O, menin zındandagı şerikterim! Bir neçe bıtırandı “kudaylar” jakşıbı, je jalgız, Jeŋüüçü Allaһpı

[40] Allaһtan başka siler sıyınıp jatkan nerseler, siler jana ata-babaŋar at koyup algan ısımdardan bölök eç nerse emes. Allaһ alarga (oşol nerselerdin kuday ekenine) eç dalil tüşürgön emes. Öküm jalgız Allaһka gana taandık. Al jalgız Özünö gana ibadat kıluuŋarga buyurat. Uşul gana (bardık jakşılıktarga buyurgan) eŋ tuura din. Birok (munu) köpçülük adamdar bilişpeyt

[41] O, menin zındandagı şerikterim! Emi, (silerge tüşüŋördün maanisin aytsam) ekööŋön biriŋ (azat bolup çıgıp) öz kojoyunuŋa şarap kuyup beret ekensiŋ. Ekinçiŋ bolso.., asıp öltürülüp, anın başın kuştar çokuyt eken. Siler maanisin suragan işter (uşunday) öküm (tagdır) kılınıptır

[42] (Yusuf) eköönün azat bolot dep boljogonuna karap: “Kojoyunuŋdun aldında meni tilge alıp koy”- dep surandı. Birok, (azat bolup çıkkan soŋ) Şaytan kojoyununa estetüünü unutturdu. Kiyin Yusuf zındanda bir neçe jıldar kalıp ketti

[43] Padışa ayttı: “Men tüşümdö jeti semiz uy kördüm. Alardı jeti arık uy jep koydu. Jana jeti daana jaşıl maşak menen andan başka (jeti daana) kuuragandarın kördüm. Kana, oo, el-jurt, eger tüş joruuçu bolsoŋor, menin uşul tüşümdü jorup bergile. (Mamleket padışasının bul tüşün saray adamdarınan eç kimisi joruy albay)

[44] Aytıştı: “(Bul Şaytandan bolgon) çataşkan tüştör. Biz çataşkan tüştördü joruy albaybız

[45] Andan soŋ, (oşol jerde turgan zındandagı) eköönün kutulganı, bir neçe jıldan kiyin gana anı estep: “Silerge bul tüştün maanisin mına men aytıp beremin. Meni (Yusufka) jibergile” dedi (jana Yusuf jatkan zındanga barıp, aga jalına baştadı)

[46] “Yusuf! O, çınçıl jigit! Bizge jeti semiz uydu jep koygon jeti arık uy jönündö jana jeti jaşıl maşak, dagı (uşunça) başka kuuraganı jönündö(tü tüştün) maanisin aytıp berçi? Ajep emes, adamdarga kaytıp barsam alar da bilip alışsa!”

[47] (Yusuf) ayttı: “Jeti jıl udaama-udaa (buuday) egesiŋer. Jıynagan tüşümüŋördü (jançıp albay) maşagında kaltırasıŋar. Bolgonu, bir az gana jegeniŋerdi (jançıp alasıŋar)

[48] Andan kiyin jeti jıl kaatçılık kelip, uşul jıldar üçün murdatan dayardagan kamılgaŋardı “jep koyot”. Bir az saktaganıŋar gana kalat

[49] Andan kiyin (uşunday) bir jıl kelet, anda adamdar jamgırdın astında (jırgap) kalışat. Jana oşol jılda (köp-köp şaraptardı) sıgıp alışat

[50] Padışa ayttı: “Anı maga alıp kelgile”. Yusufka anın çabarmanı kelgende (zındandan çıguuga şaşılbay, özünün aktıgın dalildep, aşkere kıluu üçün): “Kojoyunuŋa kaytıp bargın dagı, koldorun kesip algan ayaldarga emne bolgonun suragın. Menin Rabbim alardın aylakerligin Bilüüçü” dedi. (Çabarman Yusuftun talabın padışaga jetkirgende “kol kırkkan” ayaldardı çogultup okuyanın çoo-jayın anıktoogo kirişip, alarga)

[51] Ayttı: “Yusuftu azgıruunu kaalaganıŋarda emne bolgon eleŋer?” Alar aytıştı: “Allaһ — Aruu, Taza! Biz anın eç bir ayıbın bilbeybiz”. Vazirdin ayalı ayttı: “Akıykat uşul tapta anık bolgonu kaldı. (Ooba.) Men anı azgırgan bolçumun. Çınında al akıykatçıl adamdardan eken

[52] Munu men, (oşol) eç kim jok mezgilde aga (küyöömö) kıyanat kılbaganımdı bilip alsın üçün (aytıp jatam). Çınında, Allaһ kıyanatçılardın amalın tüz jolgo salbayt eken

[53] Men özümdü aktabaymın. Çınında, napsi degen jaman işke tınbastan buyurat turbaybı, Rabbim ırayım kılbasa! Albette, Rabbim Keçirüüçü, Irayımduu”

[54] Padışa ayttı: “Anı maga (urmat-sıy menen) alıp kelgile, özümö ınak (keŋeşçi) kılıp alayın”. (Yusuf) anı menen süylöşköndö, (padışa) ayttı: «Bügün(dön baştap) sen bizdin aldıbızda turuktuu jana işenimdüü adamıbızsıŋ.»

[55] (Yusuf) ayttı: «Anda meni jer kazınalarının üstünö (başçı) kılıp koyuŋuz. Men saktay bilgen jana bilimdüü kişimin.»

[56] Mına uşintip, Biz Yusuftu (Misirdegi) jerden özü kaalagan jayda jaşay turgan kılıp ornoşturduk. (Bul) Özübüz kaalagan adamdarga bere turgan ırayım-rahmatıbızdın nasibi. Biz jakşılık kıluuçulardın soobun tekke ketirbeybiz

[57] Çınında, ıyman keltirip, takıba bolgon kişilerge (bul düynö jırgalınan) Akırettik soop jakşı

[58] Agaları Yusufka kelip, (dan tarttırıp aluu üçün) aldıga kirgende, alardı (daroo) taanıdı. Birok, alar anı taanıgan jok

[59] Alarga jüktörün dayardap bergen ubakta (mınday) dedi: «Atalaş bir tuuganıŋardı da maga alıp kelgile. Ölçögöndö tolturup bergenimdi jana jakşılap konok-zıyapat kılganımdı körböy jatasıŋarbı?»

[60] «Eger anı alıp kelbeseŋer, maga jakındaşpaysıŋar jana menden silerge (buuday) ölçöp berilbeyt.»

[61] Alar: «Aytkanıŋızdı sözsüz atkarabız, inibizdi atasına jalınıp bolso da alıp kelebiz» deşti

[62] Al (Yusuf) özünün jigitterine ayttı: «(Buudaydın akısına tölögön) buyumdarın töölörünün üstündögü jüktörünö (bildirbey) salıp koygula. Ajep emes, üylörünö jetken kezde anı taanıp (dandı beker bergenibizdi bilip) kaytıp kelişse.»

[63] Atalarına kaytıp barışkanda, aytıştı: «O, atake, (eger biz menen Binyamindi jiberbeseŋ, emkisinde) bizge (dan) tartuu toktotuldu! İnibizdi biz menen jiber. (Dan) tarttırıp keleli. Anı (Binyamindi) özübüz saktaybız.»

[64] (Yakub) ayttı: «Murda silerdin koluŋarga agasın işenip tapşırganday «işenip tapşırayınbı». Saktoo jaatınan Allaһ gana jakşı. Özü gana ırayımduulardın eŋ Irayımduusu.»

[65] (Agaları) jüktörün açkanda içinen kaytarılgan buyumdarın taap alışıp atasına: «Bizge dagı emne kerek? Mına buyumdarıbız kaytarılıp berildi. Üy-bülöbüzdü bagabız, inibizdi korgoybuz jana bir töö buudaydı aşıgıraak alabız. Bul (barıp-kelüü ubaktısı) az ele möönöt go?!» deşti

[66] “(Meyli), birok, bir kokustuk silerdi orop kalbasa jana anı maga kaytarıp kelüügö Allaһtın aldında ant-ubada berseŋer gana jibereyin» dedi. Aga baldarı ant-ubada bergende, ayttı: «Bul sözübüzgö Allaһ kübö!»

[67] Ayttı: «O, uuldarım! (Şaarga) bir eşikten kirbegile. Ar başka eşikterden kirgile. Birok, munu menen Allaһ tarabınan belgilengen nerseden eç birin silerden toso albaymın. Öküm Allaһka gana taandık. Özünö gana tobokel kıldım. Tobokel kıluuçular Anın Özünö gana tayansın!»

[68] Alar (şaarga) ataları buyurgan abalda kirse da, (bul iş) alardan Allaһ tarabınan tagdır kılıngan eç nerseni özgörtö albayt. Birok, bul Yakubdun, öz jürögündögü bir muktajdıktı atkarıp (jürögün jeŋildetip) aluusunan başka eç nerse emes. Al biz üyrötkön ilimdin eesi bolgon. (Tagdırdı özgörtüp bolbostugun bilet) Birok, adamdardan köpçülügü bilişpeyt

[69] Alar Yusuftun aldına kirgende, inisine üyünön (öz aldınça) orun berip: «Men senin agaŋ (Yusuf) bolomun. Alardın işinen kapa bolbo (bardıgı jayında bolot)»dedi. (Kiyin anı şek tuudurbay birge alıp kaluu üçün oylogon erejesin işke aşıruuga kirişti)

[70] (Yusuf) alardın jüktörün dayardap (jönötöör aldında) inisinin jüktörünün içine (kımbat baaluu) çöyçöktü salıp koydu. Kiyin bir jarçı(sı): «O, kerbender! Siler uuru ekensiŋer!»dep kıykırdı

[71] Agaları alar tarapka basıp: «Emne jogottuŋar?» - dedi

[72] «Padışanın çöyçögün — deşti alar — kimde-kim anı tapsa, jügü menen bir töö berilet. Buga men kepilmin.»

[73] «Biz (bul) jerge buzukuluk kılganı kelbedik! Allaһka ant, siler munu bilesiŋer! Biz uuru emespiz!»- deşti (Yusuftun agaları)

[74] (Anda jarçılar): «Eger aldasaŋar, jalgançının (uurunun) jazası emne?» — deşti

[75] Alar ayttı: «Kimdin jügünün arasınan (çöyçök) tabılçu bolso, oşol tabılgandın özü — anın jazası! Biz (öz dinibizde) zaalımdardı uşunday jazalaybız!»

[76] (İzdööçü) inisinin jüktörünön murda agalarının jügünön baştadı. Kiyin anı (çöyçöktü) inisinin buyumdarının arasınan suurup çıktı. Biz Yusufka uşunday amal üyröttük. Sebebi al (misirlik) padışanın dini boyunça («uuru») inisin alıp kala almak emes. Birok, Allaһ kaalasa (başka jol menen da) alıp kalmak. Biz kaalagan adamıbızdın darajasın kötöröbüz. Bardık ilim eesinin üstündö Bilüüçü (Allaһ) bar. (Yusuftun agaları Binyamindin «uurulugu açılıp» kalganın körüp, jamandap baştaştı)

[77] «Bul uurdagan bolso, murdaraak munun bir tuugan agası (Yusuf) dagı uuruluk kılgan» Yusuf bul sözdördü(n taasirin) alarga bildirbey «jutup» koydu jana: (içinen:) «Özüŋör eŋ jaman adamsıŋar. Aytkan sözüŋördü (n çın-tögünün) Allaһtın Özü jakşı bilet» — dedi

[78] Alar ayttı: «Oo, ulukzaada! Bul (uuru) balanın kartayıp kalgan atası bar. Anın orduna bizdin birööbüzdü alçı?! Biz seni jakşılık kılgan kişilerden dep bilebiz.»

[79] «Allaһ saktasın! — dedi (Yusuf) — buyumubuz kimden tabılgan bolso, oşonu gana alıp kalabız. Antpegende, biz zulum kıluuçu bolup kalabız.»

[80] Andan (Yusuftan) ümüttörü üzülgöndö, öz aldınça çogulup keŋeşişti. Alardın çoŋu ayttı: «Bilbeysiŋerbi, ataŋar silerden Allaһtı ortogo koyup (Binyamindi alıp kelesiŋer dep) ant-ubada algan. Murdaraak, Yusuf jönündö da uşunday (akılı) kıskalık kılgansıŋar. Emi, men kaçan maga atam uruksat bermeyinçe je Allaһ (inibizdi azat kıluu menen) menin paydama öküm kılmayınça uşul orduman kozgolboymun. Allaһ - öküm kıluuçulardın mıktısı!.»

[81] A, siler bolso ataŋarga bargıla dagı (mınday) degile: «Ata! Uuluŋ uuruluk kıldı. Biz bilgenibizdi gana aytıp jatabız biz kayıptı (keleçekti) bilüüçü emespiz. (Eger keleçekti bilsek, saga jaldırap atıp Binyamindi alıp ketpeyt elek)

[82] (Eger işenbeseŋ) Biz bolgon şaardan jana biz kelgen kerbenderden sura. Biz çın süylöp jatabız»

[83] (Yakub): «Napsiŋer silerdi (dagı bir) jaman işke baştagan go! Jakşınakay sabır kıluu(dan başka argam jok!) Allaһ baardıgın çoguu berip kalsa ajep emes! Çınında, Allaһ - Bilüüçü, Daanışman!» dedi

[84] (Kiyin) alarga dalısın salıp, ayttı: «O, Yusuf baykuşum!» Kaygı-kapadan (köz jaşı kuyula berip) közdörünö ak tüşüp ketti. Al (bardıgın) içine jutat bolçu

[85] (Baldarı) ayttı: «Allaһka ant! (uşul) Yusuftu estey berip, ölgönü kaldıŋız je (jakında) ölüp kalasız!»

[86] (Yakub): «Kaygı-kapam menen arız-muŋumdu Allaһka gana aytamın! Men siler bilbegen nerselerdi Allaһtan (kelgen vahiy arkıluu) bilemin!»- dedi

[87] O, baldarım! Bargıla, Yusuf menen inisin izdegile! Allaһtın ırayımınan ümüt üzbögülö! Allaһtın ırayımınan kaapır adamdar gana ümütsüz boluşat

[88] Alar (kayra Misirge kelip) Yusuftun aldına kirgende (mınday) deşti: «O, urmattuu taksır! Biz jana üy-bülöbüz (baarıbız) kıynalıp kaldık. Jana saga (bul iret, bolgon) birtike buyumdardı gana alıp keldik. Bizge sadaka kılıp, ölçömdü tolturup ber emi. Albette, Allaһ sadaka kıluuçularga soop jazat!? (Yusuf agalarının jüdögön abaldarına booru oorup, özün taanıtıp, bir az jemelep)

[89] (Mınday) dedi: «Tee naadandık jasagan keziŋerde, Yusuf menen anın inisine emne kılganıŋar esiŋerdebi?»

[90] «Sen (oşol) Yusufsuŋbu?!» - dedi bardıgı (taŋ kalıp). «(Ooba) men Yusuf bolomun. A, bul bolso — inim. Allaһ bizge ırayım körgözdü. Çınında, kimde-kim Allaһtan korkup, sabırduu bolso, Allaһ jakşılık kıluuçulardın sıylıgın tekke ketirbeyt.»- dedi

[91] (Anda) agaları: «Allaһka ant, Allaһ seni bizden abzel-jogoru kıldı. Biz kata kıluuçulardan bolduk!» deşti

[92] (Yusuf) ayttı: «Bügün silerdi ayıptamay jok. Silerdi Allaһtın Özü keçirsin! Al — ırayım kıluuçulardın eŋ ırayımduusu

[93] Menin bul köynögümdü atama alparıp, betine japkıla — közü açılat. Anan (atam-apamdı alıp) baarıŋar üy-bülöŋör menen maga (kaytıp) kelgile» — dedi

[94] Al emi, kaçan kerben (Misirden) kozgolooru menen, (Palestinada, tuugandaının arasında oturgan) atası: «Eger (akılınan adaşkan dep) üstümön külbösöŋör, men Yusuftun jıtın sezdim!»- dedi

[95] «Allaһka ant, sen kadimki ele adaşuuçuluguŋdasıŋ!» deşti (anın janındagılar)

[96] Al emi, kaçan süyünçülögön adam (jetip) kelip, anı (Yusuftun köynögün) anın betine taştaganda, közü murunku abalına kaytıp, körüp kaldı (jana): «Silerge: «Men Allaһtan (kelgen vahiy sebeptüü) siler bilbegen nerselerdi köbüröök bilemin» debedim bele?»- dedi

[97] (Baldarı) ayttı: «O, atake! Bizdin künööbüzdü(n keçirilişin) Allaһtan suraŋız. Çınında, biz kata kıluuçulardan bolduk!»

[98] (Yakub) ayttı: «Albette silerdin künööŋördü keçirüüsün Allaһdan suraymın! Anıgında, Al Keçirüüçü, Irayımduu

[99] Yusufka kirişkende, ata-enesin üyünö tüşürüp: «Misirge koş keldiŋizder! Allaһ kaalasa tınç keldiŋizder!»- dedi

[100] jana ata-enesin (jetelep padışalık) taktıga alıp bardı. (Oşondo) bardıgı aga sajda (taazim) kılıp jıgılıştı. (Anda Yusuf): «O, atake! Bul menin murunku (balalıgımdagı) tüşümdün maanisi. Rabbim al tüşümdü akıykatka aylanttı. Al meni zıŋdandan çıgarganda, silerdi een çöldön (aman-esen) alıp kelgende jana şaytan meni menen agalarımdın arasın buzgandan! kiyinki kezderde maga (çoŋ) ihsan-jakşılık kıldı. Çınında, Rabbim kaalagan işin kıldattık menen iş jüzünö aşırıp koyuuçu! Çınında, Al — Bilüüçü, Daanışman

[101] «O, Rabbim! Sen maga mülk-biylik berip, tüştördün maanisin üyröttüŋ! Oo, asmandar jana jerdin jaratuuçusu! Menin düynö-Akırettegi saktooçum Özüŋsüŋ! Meni musulman abalda öltürüp (narkı düynödö) jakşı adamdarga koşkunuŋ!»

[102] (O, Muhammad!) Biz saga vahiy kılgan bul ikaya kayıp kabarlarınan. (Bolboso, Yusuftun agaları) aylakerlik kılıp, öz işterin çoguu erejeleştirip jatkanda, sen alardın aldında jok bolçusuŋ

[103] Eger sen umtulsaŋ da adamdardın köpçülügü momun boluşpayt

[104] Sen al (daavatıŋ) üçün alardan akı dele surabaysıŋ. Al (Kuraan) aalamdar(dagı bardık adamdar) üçün estetüü gana

[105] Asmandar jana Jerde (Allaһtın jalgız Kuday ekenin bildirgen) kançalagan ayan-belgiler bar. (Birok,) adamdar alardan jüz burgan boydon (ıymansız) ötüp ketişüüdö

[106] Alardan köpçülügü Allayһka.., muşrik bolgon abalda işenişet

[107] Alar özdörünö Allaһtın orop aluuçu azabı kelişinen je bolboso, sezbey turgan mezgilderinde kapıstan Kıyamat kelip kalışınan köŋüldörü beypil beken

[108] Ayt: «Uşul menin jolum! Men adamdardı Allaһka (eç nerseni şerik kılbay sıyınuuga) çakıramın! Men jana maga eerçigender anık dalildin üstündöbüz. Allaһ (muşrikter sıpattagan kemçildiktüü sıpattardan) Aruu-Taza! Jana men muşrikterden emesmin!”

[109] Senden murda Biz (perişteden je ayaldardan emes) şaar elinin erkekterinen paygambar kılıp, alarga vahiy jibergenbiz. Jer betinde sayakat kılışpaybı jana özdörünön murunkulardın (kaapırlardın) akıbetteri kanday bolgonun körüşpöybü? Al emi, takıba adamdar üçün Akıret Üyü jakşı. Akıl kalçap körböysüŋörbü

[110] Allaһtın paygambarları dele, «Biz aldandıkpı» dep oylop kalışkan(da gana) alarga Bizdin jardamıbız (kaapırlardın başına tüşkön azap türündö) kelgen jana Biz kaalagan adamdar kutkarılgan. Kılmışker koomdordon bolso, Bizdin azap (eç kaçan) kaytarılbayt

[111] Alardın bayandarında akılduu adamdar üçün sabak bar. (Oşol ikayalardı bayandagan Kuraan bolso, Muhammad tarabınan) oylop çıgarılgan sözdör emes. A, birok, özünön murunku (kitepterdi) tastıktooçu, bardık nersenin toluk bayanı jana ıymanduu adamdar üçün Tuura Jol jana Irayımdır

[1] Alif, Lam, Raa. Bular — Kitep ayattarı. Jana (oo, Muhammad), saga Rabbiŋ tarabınan tüşürülgön nerse (Kuraan) Akıykat. Birok, (buga) köpçülük adamdar işenişpeyt

[2] Allaһsiler körüp turgan asmandardı tirööçsüz kötördü. Andan kiyin Arştan biyik boldu?. Jana Kün menen Aydı (pendelerdin paydalarına) moyun sundurdu. Alardın ar biri (Kudurettüü Kudaydın başkaruusu menen) belgilengen ubakıtka (Kıyamatka) çeyin (meykindikte süzüp) jürö beret. (Allaһ) işterdi başkarat. Rabbiŋerge joluguunu anık-aykın bilip aluuŋar üçün ayat- dalilderdi anık, toluk körgözüp beret

[3] Jana Al jerdi(n betin) jayık kılıp aga toolordu, darıyalardı jarattı. Jer betine ar türdüü mömölördön eki juptan jarattı. (Jana) Al kündüzdü tün menen orop koyot. Albette, uşularda pikirin iştetken adamdar üçün (Allaһtın daanışmandıgına jana kuduretinde) dalilder bar

[4] Jana jer betinde biri-birine jakın aydoo jerler, jüzüm baktar, eginder jana butaktuu-butaksız kurmalar bar. (Alar) bir (türdüü) suu menen sugarılat. Jegende Biz alardın kee birin başkalarınan artıgıraak kılıp koyobuz. Çınında, bul nerselerde akılın iştetken adamdar üçün (Allaһtın kuduretine) belgiler bar

[5] Eger (bul aytılgandardı) «taŋ kalıçtuu» deseŋ, ıymansızdardın «biz topurak bolup kalgandan kiyin kayradan jaratılabızbı» degen sözdörü (andan beter) taŋ kalıçtuu. Alar Rabbilerine kaapır bolgon adamdar! Alardın moynunda (ıymanına toskool bolgon, düynö) kişender\(i) bar. (Oşonduktan,) alar Tozok eeleri! Anda tübölük kalışat

[6] Alar seni jakşılıktan murun jamandıkka (azapka) şaştırışat.! Alarga çeyin dele (uşunday) okuyalar ötkön. Albette, senin Rabbiŋ adamdar öz zulumduk-kaapırçılıktarının üstündö bolso da, alar üçün keçirim Eesi. Çınında, Rabbiŋdin azabı katuu

[7] (Kaapırlar) «Aga (Muhammadga) bir (sezilgen-körüngön) moojiza kelse...» deşet. Çınında sen (Tozokton) eskertüüçüsüŋ. Jana ar bir koomdun Tuura Jolgo baştooçusu bar

[8] Allaһar bir urgaaçının boyuna kötörgönün jana jatındar (möönötünö jetkirbey, ölük je tirüü abalda) «taştap koygon» jana möönötünön ötkörüp törögön nerselerdi (da) bilet. Ar bir nerse Anın aldında eseptelüü

[9] Al körüngöndü da, kömüskönü (kayıptı) da Bilüüçü, Uluk, Jogorku

[10] Silerdin araŋardan sözdü sır tutkan menen aşkere süylögön, tündösü jaşınıp jatkan menen kündüzü jaşınıp jürgön adam (Allaһtın aldında) birdey (belgilüü)

[11] Al (adam) üçün aldınan, arkasınan küzötüüçülör (perişteler) bar. Alar Allaһtın buyrugu menen anı korgop-saktap jürüşöt. Çınında, Allaһ eç bir koomdu(n jaşoosun) kaçan alar özdöründögü nerseni (işenimdi) özgörtmöyünçö özgörpöyt. Eger Allaһ bir koomgo jamandıktı kaalasa, anı eç kim kaytara albayt. Adamdar üçün Allaһtan başka Ökümdar jok

[12] Al (Allaһ) Silerge çagılgandı (anın zıyan keltirüüsünön) korkkon jana (paydasınan) ümüt kılgan abalıŋarda körgözöt jana (jamgırı menen) oor bolgon buluttardı jaratat

[13] Aga kürkürök dagı tasbih (maktoo) aytat jana perişteler da Aga korkkondoru sebeptüü tasbih aytışat. Al (sıgılgan buluttardın arasınan) çagılgan jiberip, Allaһ jönündö talaşıp turgan kezinde anı menen Özü kaalagan adamdardı urat. Al — Kudureti küçtüü Zat

[14] Çınıgı duba (ibadattar) Özünö gana ılayık! Duba kılıp jatkan Allaһtan başka «kudayları» alardı(n dubaların) ukpayt. Alar oozuna jetişi üçün suuga alakan sozup, birok suu aga jetpey turgan kişige okşoyt.! Kaapırlardın dubası (ar dayım) adaşuuçulukta

[15] Asmandarda jana, jerde bolgondun bardıgı kaalasa da, kaalabasa da Allaһka sajda kılışat?” Erte menen jana keçinde Allaһka alardın (bardık nersenin) kölökölörü da (iyilip) sajda kılışat

[16] Ayt: «Asmandar jana jerdin Rabbisi (jaratuuçusu) kim?» Aytkın: «Allaһ!» Ayt: «Özdörünö ne payda, ne zıyan jetkire albay turgan Allaһtan başkalardı dos-başçı tutup aldıŋarbı?» Ayt: «Sokur menen körüüçü, karaŋgılık menen nur teŋ bolo alabı?» Je bolboso alar Allaһka (başka «kudaylardı») şerik kılışıp, (bular dele) Allaһ jaratkanday jarata alat» (dep oyloştubu?) Anan (öz sözdörünö özdörü işene albay) jaratılış alarga kümöndüü bolup kaldıbı?» Ayt: «Bardık nerselerdin jaratuuçusu Allaһ! Al Jalgız, bardıgın Jeŋüçüü!»

[17] (Allaһ) asmandan suu tüşürdü. Jılgalarda kölömünö karap suular aktı. Sel üstünö kaldaygan (birok, içi köŋdöy) köbüktördü kötördü. (Adamdar) zıynat-buyum jasoo üçün ot jagıp erite turgan nerselerden da oşondoy köbük çıgat.! Allaһ Akıykat menen adaşuuga mına uşuntip misal keltiret. Köbük kurgap-kurgap jok bolot. Adamdarga paydaluu (asıl) nerseler bolso jer betinde kalat. Allaһ mına uşintip misal keltiret

[18] (Din-ıymandı kabıl alıp) Rabbisine joop bergen adamdar üçün (eki düynödö) jakşılık bar. Al emi, Aga joop berbegender eger jer betindegi baylıktan eki esesin özü(nün künöölörü) üçün tapşırsa da (kabıl alınbayt)! Alar üçün eŋ jaman esepteşüü bar! Alardın ordu - Tozok! Kanday jaman orun

[19] (O, Muhammad!) Saga Rabbiŋden kelgen nersenin akıykat ekenin bilgen adam (anı tüşünbögön) sokur kişilerge okşoybu?! Çınında (Allaһtı) akılduu kişiler gana eskerişet

[20] Alar Allaһka bergen ubadaların atkarışat jana ubadalarına kıyanat kılışpayt

[21] Jana alar (akılın iştetkender) Allaһ ulaganga buyurgan mamilelerdi ulaşat jana (eger ulabay koyso) Rabbisinen jana jaman esepke tuş bolup kaluudan korkuşat

[22] Jana alar Rabbisinin Jüzü(n Kıyamatta körüü) üçün (dindegi maşakattarga) sabır kılışat jana, namaz(darın toluk) okuşat.., Biz ırıskı kılıp bergen nerselerden — bildirip je bildirbey — sadaka kılışat jana jamandıkka jakşılık menen joop kaytarışat. Oşolor üçün Akırette daŋazaluu akıbet-natıyja —

[23] «Adn» beyişteri bar. Beyişterge alar ataları, jup-tügöylögü jana urpaktarınan turgan salih-jakşı adamdar menen birge kirişet (Anan) alarga ar kaysı eşikterden perişteler kirip

[24] «Sabır kılganıŋar sebeptüü silerge Allaһtın salamı bolsun! Akıret Üyü (Beyiş) kanday jakşı!»- deşet

[25] Al emi, (Allaһ menen) ubadalaşkandan kiyin Allaһtın ubadalarına kıyanat kılgandar, Allaһ ulaganga buyurgan mamilelerdi üzgöndör jana jer betinde buzukuluk kılgandarga.., naalat bolsun! Jana alarga jaman orun — (tozok) bolsun

[26] Allaһ Özü kaalagan pendesine ırıskını kenen, (kaalaganına) tar kılıp koyot. Al emi, (kaapırlar, Allaһ kenen ırıskı berip koyso) düynö jaşoosu menen süyünüp (Akıretti oyloboy) jürö berişet. Düynö jaşoosu Akırettin aldında (arzıbagan) paydadan başka emes

[27] Kaapırlar: «Muhammadga Rabbisi tarabınan (körüngön, bilingen) moojiza kelse (ıyman keltirmekpiz)!» deşet. Sen aytkın: «Allaһ kaalagan pendesin adaştırıp, Özünö umtulgan adamdardı Özünö bagıttap koyot

[28] Alar- ıymanduular jana Allaһtı estöö menen jürögü tınçtangan adamdar. Köŋül burgula: Allaһtı estöö menen jüröktör tınçtanat

[29] (Jüröktörü menen) ıyman keltirip, (dene müçölörü menen) jakşı amal kılgan adamdarga «Tuuba»! jana suluu-sonun orundar bar

[30] Mına oşentip, (oo, Muhammad) Biz seni murunku ümmöttördün artınan kelgen (akırkı) ümmötkö, Rahmanga (Allaһka) kaapır bolup turgan kezderinde, alarga Biz vahiy kılgan nerseni (Kuraandı) okup berüüŋ üçün Paygambar kılıp jiberdik. Aytkın: «Al — menin Rabbim! Eç bir ibadatka tatıktuu kuday jok, jalgız Özü bar! Men (bardık işterimde) Anın Özünö jölönüp, (bardık muktajdıktarımda) Özünö gana kayrılamın

[31] Eger uşul (Kuraan) sebeptüü toolor ordunan jıldırılıp, jer talkalanıp, ölüktör süylötüp jiberilse da (bolmok. Birok, Allaһ Taala Paygambarın koldoo üçün mınday, üröy uçurgan moojizalardı jiberbey, akıl kalçap, pikir menen kabıl alına turgan maŋızduu ayattardı jiberdi. Sebebi:) bardık iş Allaһtın kolunda. Eger Allaһ kaalasa, adamdardın bardıgın Tuura Jolgo salıp koyo alaarın ıymanduu adamdar bilişpeybi?! Kaapırlar (kaapırçılıgın) toktotpodu. (Oşonduktan,) alarga jasagan künöölörü sebeptüü azaptar tüşüüdö. Je bolboso, jurttarına jakın jerlerge tüşüüdö. Allaһtın ubadası (azabı) keldi go! Çınında, Allaһ ubadasına kıyanat kılbayt

[32] Senden murdakı paygambarlar dele (kaapırlar tarabınan) kelekelengen. Men kaapır adamdarga möönöt bergen bolçumun. (Esine kelbegenden) kiyin alardı (kıynooçu azap menen) karmap koydum. Al kanday gana (katuu) azap

[33] Ar bir jandın, jasagan işinin üstündö (közömöldöp) Turuuçu kim?! Allaһka (başka «kudaylardı») şerik kılıştı. Aytkın: «(Anda oşol «kudaylardın») atın atap bergile je bolboso (özüŋörçö) jer betindegi (Anın) bilbegenin Aga bilgizip koymokçusuŋarbı?! Je bul (aytkanıŋar) üstürtön ele (aytılgan, dalilsiz) sözbü!» Jok! Kaapırlarga aylakerlikteri koozdop körgözüldü jana alar (akıykat) joldon tosup koyuldu! Allaһ kimdi adaştırsa, anı eç kim Tuura Jolgo sala albayt

[34] Alarga düynö jaşoosunda azap bar. Birok, Akıret azabı katuuraak! Alardı Allaһtın azabınan eç kim saktap kala albayt

[35] Takıba kişilerge ubada kılıngan Beyiştin misalı: astınan darıyalar agat. Mömösü menen kölökösü tügöngüs. Bular takıbalar barçu jer. Kaapırlardın barçu jeri — Tozok

[36] Biz Kitep bergen adamdar(dın ınsaptuuları) saga tüşürülgön nerse (Kuraan) sebeptüü süyünüşöt.! Al emi, kee bir (kaapır) taypalar anın (Kuraandın) bir bölügünö işenişpeyt. Aytkın: «Men Allaһka eç bir nerseni şerik kılbay sıyınuuga buyuruldum. Anın Özünö çakıramın jana Özünö kaytamın

[37] Uşintip (o, Muhammad), Biz saga arab tilindegi ökümdü tüşürdük. Eger özüŋö kelgen ilimden soŋ alardın (kaapırlardın) kaalooloruna erçip ketseŋ, (anda) saga Allaһ tarabınan eç bir dos-jardamçı, eç bir saktooçu bolboyt

[38] Biz senden murda paygambarlardı jiberip, alarga ayal, bala-çaka bergenbiz. Eç bir paygambar Allaһtın uruksatı bolmoyunça (öz kaaloosu menen) moojiza keltire albayt. (Bardıgı Allaһtın kolunda. Kaçan kaalasa oşondo beret) Ar bir möönöt üçün jazılgan (ubaktısı) bar

[39] Allaһ (ökümdördön) kaalaganın jok kılat, kaalagan nersesin bekemdep koyot. (Antkeni,) Kiteptin Enesi Anın aldında

[40] (O, Muhammad) Eger alarga (kaapırlarga) ubada kılgan nersebizdi (azaptı) saga körsötsök da je (körsötköngö çeyin) janıŋdı alsak da (saga baarı bir). Antkeni, senin mildetiŋ —jetkirüü. Bizdin mildetibiz — esepteşüü

[41] (Dinge karşı bolgondor) körböy jatışabı, Biz (alardın) jerge kelip, ar tarabınan kıskartıp jatabız. Allaһ (uşintip) öküm kılat. Anın ökümün keçiktirüüçü jok! Al tez esepteşüüçü

[42] Alardan murunku kaapırlar dagı (dinge karşı) aylakerlik kılışkan. Birok, bardık aylakerlik Allaһtın kolunda. Al ar bir jan emne kılganın bilip turat. Kaapırlar Akıret Üyü kimdin paydasına boluşun jakında bilip alışat

[43] Kaapır bolgon adamdar: «Sen paygambar emessiŋ» deşet. Aytkın: «Meni menen silerdin araŋarda kübölük kıluuga Allaһ menen Kitep ilimi bar adamdar jetiştüü»

[1] Alif, Lam, Ra. (O, Muhammad), Biz bul Kitepti saga, adamdardı, Rabbisinin uruksatı menen karaŋgılıktardan Nurga — Jeŋüüçü jana Maktalgan Allaһtın joluna çıgarışıŋ üçün tüşürdük

[2] Allaһ(tın kudurettüülügü) uşunday: asmandardagı jana jerdegi nerseler Anın mülkü. Kaapırlarga katuu, azaptuu ölüm bolsun

[3] Alar düynö jaşoosun Akıretten jogoru süyüşöt, (adamdardı) Allaһtın jolunan tosuşat jana anı iyri jolgo aylantuunu kaalaşat. Andaylar tereŋ adaşuuda

[4] Bizar bir paygambardı, öz elinin tili menen gana jiberdik, alarga (din erejelerin tüşünüktüü) bayan kılıp berişi üçün. Kiyin Allaһ Özü kaalagan pendesin Tuura Jolgo baştayt jana kaalaganın adaştırat. Al - Kudurettüü, Daanışman

[5] Biz Musanı Özübüz bergen moojizalar menen (paygambar kılıp) jiberip: «Koomuŋdu karaŋgılıktardan Nurga çıgargın jana alarga Allaһtın kündörün estetkin. Albette mında sabırduu, şügür kıluuçu adamdar üçün ülgü-sabaktar bar» — dedik

[6] Estegin (o, Muhammad, oşondo) Musa koomuna mınday dedi: «Allaһtın silerge bergen neemattarın estegile: Al silerdi Firaun jana anın adamdarınan kutkardı. Alar uul perzentiŋerdi soyup, kız perzentiŋerdi tirüü kaltıruu menen başıŋarga katuu azap salgan. Uşunda Rabbiŋer tarabınan çoŋ sınoo bar ele

[7] «Dagı bir kezde Rabbiŋer silerge: «Eger (Menin neematıma) şügür kılsaŋar silerdi(n neemattı) köböytömün. Al emi, şügür kılbasaŋar (bilip koygula), çınında Menin azabım katuu»-dep jarıyalagan

[8] Jana Musa ayttı: «Eger siler jana (silerge koşulup) jer jüzünün bardık jamaatı kapır bolso da, Allaһ Beymuktaj jana maktoogo ılayık

[9] Silerge özüŋördön murunkulardın: Nuh koomunun, Aad, Samud koomdorunun jana alardan kiyinki koomdordun kabarı kelbedibi? Alardı Allaһtan başka eç kim bilbeyt bolçu. (Kiyin Allaһ alar jönündö kabar berdi:) Alarga Paygambarları anık dalilder alıp kelgende, koldorun oozuna (kerney kılıp) koyuuşup: «Biz silerge jiberilgen dinge kaapır bolduk: Biz siler daavat kılıp jatkan nerselerden şektenüüdöbüz!» — deşti

[10] (Anda) paygambarları: «Asmandar jana jerdi jaratkan Allaһta şek bar beken?! Al silerdin künööŋördü keçirip, belgilüü ubakıtka çeyin (uşul düynödö) kaltıruuga çakırıp jatat! degende, alar aytıştı: «Siler paygambar emes, biz sıyaktuu ele (jönököy) adamsıŋar. (Dagı) bizdi ata-babalarıbız sıyınıp kelgen nerselerden tosuunu kaalap jatasıŋar! (Eger sözüŋör çın bolso) bizge anık dalilderdi (moojizalardı) keltirgile!»

[11] «Alarga paygambarları ayttı: «(Tuura). Biz dele siler sıyaktuu adambız. Birok, Allaһ pendelerinen Özü kaalagandarına (mınday) neemat beret. (Anan), silerge dalil-moojizalardı keltiriş bizdin ıktıyarda emes. Allaһ kaalasa gana keltire alabız. Momundar Allaһka gana tobokel kılışat

[12] Emne üçün biz Allaһka tobokel kılbayt ekenbiz?! Al bizdi (Özü bergen) Tuura Jolubuzga baştap koydu. (Biz bul joldon kaytpaybız, eger azap körsötsöŋör) azabıŋarga bekem sabır kılabız. Tobokel kıluuçular Allaһka gana tobokel kılsın!»

[13] Kaapır bolgondor paygambarlarına: «Silerdi jeribizden çıgarıp jiberebiz, je bolboso, (ata-babadan kalgan, eski) dinibizge kaytasıŋar! (Eköönön birin tandagıla)»-deşti. Andan soŋ, Rabbisi paygambarlarga: «Biz sözsüz zaalımdardı (kaapırlardı) jok kılabız

[14] jana alardan kiyin (muras kalgan) jerge silerdi jaşatıp koyobuz! Bul (ubada Kıyamatta) Bizdin aldıbızda (esep berip) turuudan jana (künöölüülörgö arnagan) ubadalarımdan korkkon adamdar üçün» dep vahiy (kabar) kıldı

[15] (Momundar) jeŋiş suraştı. Al emi (akıykatka) zulumduk kıluuçu jana (öz kaapırçılıgında) öjörlük menen turuuçu ar bir adam zıyanga joluktu

[16] (Munun sebebi,) anın artında tozok. (Tozokto) aga kaynak iriŋ içirilgende

[17] (suusagandan ulam) içkenge araket kılat, birok içe albayt. Ar taraptan ölüm(gö tete azaptar) kelet birok, ölö albayt. Anın artınan (andan da) katuu azap bar

[18] Rabbisine kaapır bolgon adamdar jasagan işterdin! misalı -boroonduu kündö şamal uçurup ketken külgö okşoş. Alar özdörü jasagan işterden eç bir (paydaluu) nersege jetişe albayt. Bul — abdan alıs adaşuu

[19] (O, insan!) Sen, çınında Allaһ asmandar jana jerdi akıykat menen jaratkanın bilbediŋbi?! Eger kaalasa silerdi (jer betinen) ketirip, başka jaŋı kalktı alıp kelet

[20] Bul Allaһka oor emes

[21] (Kıyamatta Sur kerneyi tartılganda) bardık adamdar (mürzölörünön suurulup çıgıp) Allaһtın aldında tizilip kalışat. Oşondo, (bul düynödö) alsız (moyun sunuuçu) bolgondoru, tekeber (kaapır) başçılarına: «Çınında, biz silerge eerçigen elek, bügün Allaһtın azabınan bizdi bir az bolso da kutkara alasıŋarbı?» - deşkende, alar aytışat: «Eger bizdi Allaһ Tuura Jolgo baştaganda, biz da silerdi Tuura Jolgo baştayt elek. Emi, (bolor iş boldu) biz çıdamsızdık kılabızbı je sabırduu bolobuzbu, (baarı bir) bizge eç bir kutuluu jok!»

[22] İş çeçilip, (tozokular — tozokko, beyişiler — beyişke ajırap) kalganda şaytan aytat: «Allaһ silerge çın ubada bergen bolçu.! Men dagı silerge ubada berip... atkarbay koydum.* Silerge (körgözgüdöy) menin eç bir dalilim jok ele. Bolgonu, men çakırdım, siler çurkap keldiŋer. Emi, meni emes, özüŋördü ayıptagıla. (Bügün başka tüşkön azaptan) men silerdi kutkara albaymın. Siler da meni kutkara albaysıŋar. Birok, murun (düynö jaşoosunda) meni (Allaһka) şerik kılganıŋardı men da moynuma albaymın (men kuday emesmin, Kudaydın şerigi da emesmin) Çınında, (bul jerde men jana silerge okşogon) zaalımdarga kıynooçu azap bar»

[23] Iyman keltirip, salih amaldardı jasagan adamdar tübünön darıyalar akkan beyişterge kirgizilet. (Alar) anda Rabbisinin uruksatı menen tübölük kalışat. Alardın Beyiştegi uçuraşuuları «salam» (degen söz) bolot

[24] (O, insan), Allaһ taza sözdü (ıyman kelmesin) taza darakka (kurmaga) okşotup misal keltirgenin karabaysıŋbı. Al daraktın tamırı (jer koynunda) bekem, butaktarı bolso, asmanda

[25] Rabbisinin uruksatı menen ar kaysı mezgilde mömösün bere beret. Allaһ adamdarga, es-akılın jıyıp aluuları üçün (uşunday) misaldardı keltiret

[26] Ipılas sözdün (kaapırçılıktın) misalı - jerden üzülüp, bekemdigi jok kalgan ıpılas (mömölüü) darakka okşoş

[27] Allaһ ıymanduu adamdardı düynö jaşoosunda da, Akırette da bekem söz menen kubattayt.! Zaalımdardı bolso, Allaһ adaştırat. Allaһ kaalagan nersesin jasayt

[28] (O, insan!) Allaһ bergen neemattı (İslamdı) kaapırçılıkka almaştırıp, el-jurtun ölüm üyünö —

[29] özdörü taştalçu Tozokko eerçitip bargandardı körböysüŋbü? Al kanday jaman orun

[30] Alar adamdardı Allaһtın jolunan tosuu üçün Allaһka (başka «kudaylardı») teŋdeş kılışkan. (O, Muhammad, alarga) Aytkın: «(Adaşuuçuluk jaşooŋordo bir az) paydalanıp kalgıla. Silerdin baraar jeriŋer — Tozok!»

[31] Menin ıymanduu pendelerime ayt, namazdarın okup, taanış— biliştigi jana sooda-kelişimi jok bolgon (Akıret) Kün kelgenge çeyin, Biz ırıskı kılıp bergen nerselerden jarıya je jaşıruun türdö sadaka kılıp kalışsın

[32] Allaһ asmandar menen jerdi (altı kündö) jaratıp, asmandan suunu tüşürdü. Kiyin anı menen silerge ırıskı bolsun dep, mömölördü çıgardı. Jana Öz amiri menen deŋizde jürüşüŋör üçün silerge kemeni moyun sundurdu. Darıyalardı da siler üçün kızmat kıldırıp koydu

[33] Al jana siler üçün toktoosuz arakettegi Kün menen Aydı, tün menen kündüzdü moyun sundurdu

[34] Jana silerge, (siler) muktaj bolgon bardık nerselerdi berdi. Eger Allaһtın neemattarın sanasaŋar bütürö albaysıŋar. Çınında, insan ötö zaalım, ötö şügürsüz

[35] (O, Muhammad) Estegin, (bir kezde) İbrahim ayttı: «O, Rabbim! Bul şaardı (Makkanı) tınç şaar kıl! Meni jana baldarımdı buttarga sıyınuudan alıs kıl

[36] O, Rabbim! Çınında, alar (buttar) köp adamdardın adaşuusuna sebep boluştu. Kim meni eerçise (jalgız Allaһka ibadat kılsa) — al menden. Kim maga (menin joluma) karşı çıksa, Özüŋ Keçirüüçü, Irayımduusuŋ

[37] O, bizdin Rabbi! Men baldarımdan (bir bölügün) Senin Al Haram Üyüŋdün aldındagı egin öspögön örööngö jaygaştırdım. O, Rabbim (oşol jerde) alar namaz okuşsa eken! Emi, Özüŋ adamdardın jüröktörün alarga umtuluuçu kıl! Jana alardı (ar kanday) mömölördön ırıskılandır! Ajep emes (oşondo) şügür kılışsa

[38] O, Rabbim! Albette, Sen biz jaşırgan nerseni da, aşkere kılgan nerseni da bilesiŋ! Allaһtan ne jer, ne asmandardagı eç bir nerse jaşıruun emes

[39] Maga kartaygan kuragımda Ismayıl menen İshaktı bergen Allaһka (çeksiz) maktoolor bolsun! Çınında, menin Rabbim duba-tilekti Uguuçu

[40] O, Rabbim! Meni jana urpaktarımdı namazdı toluk okuuçu(lardan) kıl! O, bizdin Rabbibiz! Dubanı kabıl kıla kör

[41] O, bizdin Rabbi! Esep künü kelgende, menin, ata-enemdin jana (jaamı) ıymanduu adamdardın künöösün keçir

[42] (O, Muhammad), sen Allaһtı zaalımdardın kılmışınan beykapar dep oylobogun. Bolgonu, alardı(n jazasın) közdör (korkunuçtan) katıp kala turgan (Kıyamat) Küngö çeyin keçiktirüüdö

[43] (Oşol kündö) alar baştarı öydö kötörülgön abalda (esep bergeni) çurkap barışat. Közdörü (katıp kalgandan ulam) özdörünö kaytpayt jana içteri köŋdöy

[44] Sen adamdardı azap kele turgan Kün menen korkut. Oşondo, zulum kılgan adamdar: «O, Rabbi, bizdi bir az möönötkö keçiktire turçu, çakırıgıŋa joop berip, paygambarlarga moyun sunalı» deşet. (Kiyin alarga mınday joop berilet: «Ey, kaapırlar!» Ölüm keleerden) murda «biz ölböybüz» dep ant içpediŋer bele

[45] Jana özdörünö zulum kılgan (jana Biz alarga azap jibergen) adamdardın mekenderinde jaşabadıŋar bele?! Biz alardı kanday jazalaganıbız silerge maalım ele go? Silerge misaldarda keltirgen elek

[46] Alar (dinge karşı köp) aylakerlikterin jasaştı. Eger aylakerlikteri toonu omkorup jiberüüçü bolso da Allaһtın aldında (belgilüü)

[47] Sen Allaһ Özünün paygambarlarına («zaalımdardan öç alabız» dep) bergen ubadasın atkarbayt eken dep oylobogun! Allaһ Kudurettüü jana öç aluuçu

[48] (Anın öç alışı) jer başka jerge, asmandar başka asmandarga aylangan jana (adamdar) Jalgız, Kaarduu Allaһka jekeme-jeke joluga turgan kündö (işke aşat)

[49] Sen al kündö kılmışkerlerdi (otton jasalgan) kişender menen (çogultup) baylanganın körösüŋ

[50] (Al kündö) Alardın kiyimderi kara maydan bolot jana jüzdörün ot orop turat. Bul azaptar Allaһ tarabınan zulum emes, teskerisinçe

[51] Allaһ ar bir jandı kılmışına jaraşa jazaloosu üçün. Çınında, Allaһ tez esepteşüüçü

[52] Bul (Kuraan) adamdarga arnalgan kemçildiksiz Bayan! Emi, al sebeptüü (jaman işinin akıbetinen) sestenişsin, Anın Jalgız Kuday ekenin bilişsin jana akılduu adamdar andan ülgü-sabak alışsın

[1] Alif, Lam, Raa. Bular Kiteptin — Anık Kuraandın ayattarı

[2] (Oşol kezde) Kaapırlar musulman boluunu eŋsep kalaarı bışık.”

[3] (O, Muhammad!) Alardı jön koy, jep-içip, paydalanıp, («biz düynödö tübölük kalabız» degen jalgan) kıyaldarına aldanıp jürö berişsin. Kiyin tez ele bilip alışat

[4] Biz eç bir ayıl(-şaardın elin) özünö belgilengen (tagdırdagı) jazmışsç(ı) kelmeyinçe öltürbödük

[5] Eç bir el (özünö jazılgan) möönötünön ozup da ketpeyt, artta da kalbayt

[6] (Muşrikter Muhammadga): “O, Zikir (Kuraan) tüşürülgön adam, sen — jindisiŋ

[7] Eger çınçıl bolsoŋ, bizge (sözündü tastıktagan) periştelerdi taap kelçi?!» deşti

[8] Biz (azaptooçu) periştelerdi Akıykat menen gana tüşüröbüz. Al ubakıtta alarga möönöt berilbeyt

[9] Biz Zikirdi (Kuraandı) Özübüz tüşürdük jana anı Özübüz saktaybız

[10] Çınında, Biz senden murda, abalkı jamaattarga da (saga okşogon) paygambarlardı jibergenbiz

[11] Alardan kimisine bir paygambar kelçü bolso, anı mıskıldap külüşkön

[12] Biz anı (mazaktoonu) kılmışkerlerdin jüröktörünö uşintip salıp koyobuz

[13] (Oşonduktan,) aga ıyman keltirişpeyt. Murunkulardın (ülgülüü) jolu öttü go

[14] Eger Biz alarga asmandan eşik açıp, alar andan kötörülö baştasa da, (işenbey)

[15] «Közübüzdü boyop koyuldu! Biz sıykırlanıp kaldık!» deşet

[16] Çınında, Biz asmanda top jıldızdardı jaratıp, alardı körüüçülör üçün zıynat kılıp koyduk

[17] Jana asmandı bardık kargış tiygen jin-şaytandardan saktadık

[18] Al emi, (jin-şaytandardan) kimisi asman kabarların uurdaganga araket kılsa, anı bir nurduu jıldız kuup jetet (jana öltüröt)

[19] Biz jerdi(n üstün) jayık kılıp, anda toolordu ornottuk jana ar türdüü paydaluu nerselerdi östürdük

[20] Jana jer üstündö, siler üçün jana siler ırıskı bere albay turgan (kol astıŋardagı) kalk-makuluktar üçün tiriçilik (şarttarın) jarattık

[21] Bardık nerselerdin kazınası Bizdin aldıbızda. Biz andan emneni (pendebizge) tüşürsök, (murdatan) belgilengen ölçöm (tagdır) menen tüşüröbüz

[22] Jana Biz (buluttardı) boozutuuçu şamaldardı? jiberdik. Kiyin asmandan suu tüşürdük jana anı menen silerdi (eginiŋerdi jana aybanattarıŋardı) sugardık. (O, insandar!) Özüŋör anı saktay albayt eleŋer

[23] Çınında, Biz gana tiriltirip, Biz gana öltüröbüz. Jana Özübüz gana muras aluuçubuz

[24] Albette, Biz silerden bayırkılardı da, kiyinkilerdi da bilgenbiz

[25] (O, Muhammad) Rabbiŋdin Özü gana alardı (Kıyamatka sot-surak üçün) çogultat. Çınında Al Daanışman (jana) Bilerman

[26] Biz insandı (Adam-Atanı) çalçık ılaydan (jana) kurgap, zıŋıldap kalgan çopodon jarattık.”

[27] Andan murda jinderdi(n atası İblisti) jalınduu otton jaratkanbız

[28] (O, Muhammad, estegin) bir kezde Rabbiŋ periştelerge: «Albette, Men karargan ılaydan jasalgan çopodon Adam jaratamın

[29] Kaçan anı(n dene tüzülüşün) jasap, aga Özümdün Ruhumdan üylögöndö (jan kirgizgende) aga (urmat körgözüp) sajda kılıp jıgılgıla»- dedi

[30] Bardık perişteler sajda kılıştı

[31] Bir gana İblis sajda kıluuçular menen (birge) sajda kıluudan baş tarttı

[32] (Allaһ):»O, İblis! Emne üçün sen sajda kıluuçulardan bolboduŋ?!» - dedi

[33] «Men (eç kaçan) adamga sajda kılbaymın! (Sebebi,) Sen anı çalçık ılay - çopodon jarattıŋ. (A, men otton jaralganmın)» -dedi

[34] (Allaһ) Ayttı:»Anda, Beyişten jogol! Sen aydaldıŋ

[35] Saga Kıyamatka çeyin kargış bolsun!»

[36] (İblis) Ayttı: «O, Rabbim! Anda maga, alar kayra tirilüüçü küngö (Kıyamatka) çeyin (ölböy jaşaganga) möönöt ber!»

[37] (Allaһ) ayttı: «Albette, sen möönöt berilgenderden bolduŋ

[38] belgilüü ubakıtka çeyin»

[39] (İblis) ayttı: «O, Rabbim! Meni adaştırganıŋ üçün men alarga jerdegi(künöö nerse)lerdi kooz körgözüp, bardıgın azgıramın

[40] Alardın arasınan ıklastuu pendeleriŋden başkasın

[41] (Allaһ) ayttı: «Bul — Maga (alıp kelüüçü) Tuura Jol

[42] Albette, Menin (ıklastuu) pendelerimdin üstündö biyligiŋ jok! Bir gana adaşkandardan bolup, saga eerçigenderge (ökümüŋ ötöt)

[43] Seni eerçigenderdin bardıgına ubada jayı, albette, tozok

[44] Anın (birinen biri tömön jaygaşkan) jeti darbazası bar. Ar bir darbazadan alardın bölük-bölük toptoru (künöölörünün darajalarına jaraşa azap çegip kirişet)

[45] Çınında, (künöödön) saktangan adamdar bulaktarda, beyişterde

[46] (Biz alarga:) «Tınçtık, salamattık menen beyişke kirgile» (dedik)

[47] Biz alardın köküröktöründö bolgon (kek-köralbastık) sıyaktuu nerselerdi suurup alganbız. Alar biri-birine bet-maŋday, dos-buradar boluşup, sörülördö (oturuşat)

[48] Beyişte alardı kaygı-muŋ baspayt jana eç kaçan al jerden çıgarılışpayt

[49] (O, Muhammad!) Pendelerime kabar ber: Men gana Keçirüüçü Irayımduumun

[50] Çınında menin azabım — jan oorutkan azap

[51] (O, Muhammad), alarga İbrahimdın meymandarı jönündögü kabardı jetkir

[52] Bir kezde alar anın aldına «salam» dep kirişti. (İbrahim) «Çınında, biz silerden korkup jatabız» — dedi

[53] «Korkpogun, — deşti alar, — biz albette, saga ilimdüü bir perzenttin süyünçüsün bildirebiz.»

[54] (İbrahim) ayttı: «Maga karılık kelgende süyünçülöp jatasıŋarbı? Kanday (sebep menen) süyünçülöysüŋör?”

[55] «Biz saga akıykattı süyünçülödük. Emi, sen ümütü joktordon bolbogun» deşti

[56] (İbrahim) ayttı: «Rabbisinin ırayımınan zaalım adamdar gana ümütsüz boluşat

[57] (Dagı mınday) dedi: «O, elçiler, emne jumuş menen keldiŋer?»

[58] Aytıştı: «Biz kılmışker koomgo (alardı jazaloo üçün) jiberilgenbiz

[59] Birok, Luttun üy-bülösünün bardıgın kutkarabız

[60] Ayalınan başkasın. Biz, anı (azapta) kaluuçulardan bolot dep esepteybiz.»

[61] Elçiler Luttun üy-bülösünö kelgende

[62] Al: «Siler beytaanış koomsuŋar(bı)?» — dedi

[63] (Elçiler) aytıştı: «Jok, biz buzulgan koomuŋ kümön sanagan nerseni (azaptı) alıp keldik

[64] Biz saga çındıktı gana alıp keldik. Biz çınçılbız

[65] Emi, tündün bir bölügündö (taŋga maal) üy-bülöŋdü (ayıldan) alıp çık dagı, özüŋ artınan tüş. Silerden eç bir adam karbalastabasın (tez baskıla) jana buyurulgan tarapka kete bergile.»

[66] Biz aga (Lutka) taŋga maal oşol (buzuk) koomdun «kuyrugu kırkılışı»! jönündögü uşul buyruktu vahiy kıldık

[67] Anan, şaardın (buzuk) elderi süyüngön boydon jetip kelişti

[68] (Lut): «Bular menin meymanım. Meni şermende kılbagıla

[69] Allaһtan korkkula! Abiyirimdi tökpögülö!»- dedi

[70] (Buzukular) ayttı: «Biz seni aalamdardan kaytarbadık bele?!»

[71] (Lut): «Eger bul işten kayra tartpasaŋar, mına, menin kızdarım» dedi

[72] (O, Muhammad!) Ömürüŋö ant, alar (ışkı-kumardın) mastıgında közdörünö eç nerse körünböy kalgan ele

[73] Anan.., Kün çıgaar mezgilde alardı (korkunuçtuu) aç aykırık karmadı

[74] Anan Biz şaardın astı jagın üstünö köŋtörüp, alardın üstünö çopo-taştardı jamgırday jaadırdık

[75] Albette bul okuyada parasattuu adamdar üçün (Allahtın kuduretine) belgiler bar

[76] Al (oyron bolgon şaar) kan joldun boyunda.”

[77] Albette, mında momun adamdar üçün (Allahtın kuduretine) belgiler bar

[78] Bak-boston kojoyundarı zaalım (kaapır) boluşkan

[79] Biz alardan da öç aldık! Çınında, eköö (Lut koomu menen Şuayb koomu) teŋ keŋ joldun boyunda

[80] «Hijr» (öröönünün) jaşooçuları da paygambarlardı «jalgançı» deşti

[81] Biz alarga ayat-moojizalarıbızdı (ji)bergende, andan jüz buruştu

[82] Alar toolordun boorun oyup-jonup üylör kurup, tınç-aman jürüşkön

[83] Anan.., alardı da taŋ mezgilinde (kapısınan) aç aykırık karmap, (kıyrap kalıştı)

[84] Jasagan nerseleri alarga payda bergen jok

[85] Biz asmandardı, Jerdi jana eköönün arasındagı nerselerdi Akıykat menen jarattık. Saat (Kıyamat) sözsüz kelüüçü. Sen (oo, Muhammad, naadan adamdardan) sılık-sıpaa jüz üyür

[86] Albette, senin Rabbiŋ — Al gana (bardık makuluktardı) Jaratuuçu, Bilüüçü

[87] Biz saga kaytalanuuçudan jetini jana Uluk Kuraandı berdik

[88] Alardın (kaapırlardın) arasınan bir neçe taypalarga bergen Bizdin neemattarıbızga karabay (köŋül burbay) ele koy. (Oşondoy ele, eger baştarına Allaһtın bir azabı tüşsö) alarga kaygırba! (Meerimdüülük) kanatıŋdı ıymanduularga jaygın

[89] Ayt: «Men (başıŋarga kelüüçü azap jönündö) anık eskertüüçümün

[90] Oşondoy ele, Biz bölüüçülörgö (azap) tüşürdük

[91] Alar Kuraandı bölüktörgö ajıratıştı

[92] Rabbiŋe ant! Biz alardın bardıgın surakka tartabız

[93] jasagan işterine jaraşa

[94] (Sen alarga köŋül burbay) buyurulgan işke umtul jana muşrikterden jüz bur

[95] Albette, seni şıldıŋdagan adamdarga Özübüz jetiştüübüz

[96] Alar Allaһka dagı başka «kudaylardı» koşup (şerik kılıp) alışkan. Jakında (işterinin natıyjasın) bilişet

[97] Bilebiz, alardın aytkandarınan kökürögüŋ kısılıp turat

[98] Emi sen (kökürögüŋ kayra keŋ boluşu üçün) Rabbiŋe (köp) tasbih (maktoo) aytıp, (köbüröök) sajda kıluuçulardan bol

[99] Jana saga ölüm kelgenge çeyin Rabbiŋe gana ibadat kıl

[1] (Ey, muşrikter!) Allaһtın buyrugu (azabı) kelip kaldı. Siler anı şaştırbay ele koygula! Alardın şirkterinen Allaһ Biyik jana Aruu

[2] Allaһ pendelerinin arasınan kaalagandarına Öz amiri menen: “(Adamdarga) eskertkile: Eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, Men gana barmın! Menden gana korkkula!”- degen vahiy menen periştelerdi tüşüröt

[3] Asmandar menen jerdi Akıykat menen jaratkan (Allaһ) alardın şirkterinen Jogoru — Biyik

[4] Al insandı bir tamçı «suudan» jarattı ele, kapısınan (Özünö) anık duşman bolup çıga keldi

[5] Al aybanattardı jarattı. Alarda siler üçün (köp) paydalar, jıluuluktar bar.? Siler alardın etinen da jeysiŋer

[6] (Malıŋar jayloogo) jayılganda jana (keçinde) kaytkanda da siler üçün koozduk bar

[7] (Aybandar) silerdin jügüŋördü, zor maşakat menen gana jete ala turgan (alıskı) şaar (lar) ga taşıp beret. Çınında Rabbiŋer silerge Irayımduu, Meerimdüü

[8] Alsiler minişiŋer üçün jana koozduk-suluuluk üçün (oynoktogon) attardı, kaçırlardı jana eşekterdi (jarattı)! Jana siler bilbegen nerselerdi da jaratat.”

[9] Tuura Jolgo baştoo - Allaһtın vazıypası. Joldordun arasında iyri joldor da bar.? Eger kaalasa bardıgıŋardı Tuura Jolgo baştamak

[10] Al silerge asmandan suu tüşürdü. İçer suuŋar da oşondon, (öskön) darak da oşondon. Jana andan (janıbarlardı) sugarasıŋar

[11] (Allaһ) al suu menen silerdin paydaŋar üçün ösümdüktördü, zaytundu, kurmalardı, jüzümdördü jana türdüü mömölördü östüröt. Albette, bularda, pikir kılgan elder üçün (Allaһtın kuduret-daanışmandıgın bildirgen) dalilder bar

[12] Dagı (Allaһ) silerge Aydı, Kündü jana Tün menen Kündüzdü moyun sundurup koydu. Anın amiri menen jıldızdar da silerge moyun sundurulgan. Albette, mında akılın iştetken adamdar üçün dalilder bar

[13] Al siler üçün jer betinde ar türkün (paydaluu) nerselerdi jarattı. Albette, bul nersede estegen adamdar üçün (Allaһtın kuduret-daanışmandıgın bildirgen) dalil bar

[14] Siler andan (balıktardın) buzulbagan, et(in) jeşiŋer üçün Allaһ silerge deŋizdi moyun sundurdu. Anın (tübünön) özüŋör takçu tagınçaktardı çıgarıp alasıŋar. Sen anda (tolkundardı) jarıp süzgön kemeni körösüŋ. (Allaһ) Özünün paziletin ümüt kılıp, (neemattarına) şügür keltirişiŋer üçün (uşulardı jarattı)

[15] Al silerdin teŋ salmaktuuluguŋardı saktasın dep jer betine (salmaktuu) toolordu kadap koydu, Jana (silerdin paydaŋar üçün) darıyalardı, adaşpay jürüşüŋör üçün joldordu jana

[16] (ar türdüü) belgilerdi (jarattı. Oşol belgilerdin biri bolgon) jıldızdar menen alar jol tabışat

[17] Jaratkan (Allaһ) menen jarata albagan (“kudaylar”) teŋbi?! Esiŋerge kelbeysiŋerbi

[18] Eger Allaһtın neemattarın sanasaŋar, bütürö albaysıŋar. Albette, Allaһ Keçirüüçü, Booruker

[19] Allaһ silerdin kupuya jana aşkere jasagan (bardık) işiŋerdi bilet

[20] Alar (muşrikter) duba (ibadat) kılıp jatkan Allaһtan başka “kudayları” eç nerseni jarata albayt, özdörü jaratılgan nerseler

[21] Alar (jasalma kudaylar) tirüü emes, ölük, (Muşrikterdin) kaçan tirilişin (Kıyamat ubaktısın) da bilbeyt

[22] Silerdin kudayıŋar — jalgız Kuday (Allaһ). Al emi, Akıretke işenbegen adamdardın jüröktörü (bul işenimge) karşı çıguuçu. Alar (Allaһka baş iyüüdön) tekeberlenişet

[23] Eç şeksiz, Allaһ alardın içine saktagan sırların da açık-aşkere işterin da bilip turat. Çınında, Al tekeber adamdardı süyböyt

[24] Eger alarga: «(Muhammadga) Rabbiŋer emne tüşürdü ele» -dep aytılsa, «Bayırkılardın jomogu» - deşet

[25] Kıyamat Künü künöölörün tolugu menen, al emi ilimsizdigi sebeptüü (alardı) adaştırgan adamdarının künöölörün(ün bir bölügün jelkesine) kötörüş üçün (oşentişti). Ukkula, alar kötörgön «jük» kanday jaman

[26] Alardan murdagı (kaapır) koomdor dagı aylakerlik («sarayların») jasaşkan. Kiyin Allaһ alardın “saraylarına” kelip, tübü menen omkorup taştaganda, çatır(ı) kak çokularına kulap tüştü. Jana alarga baykabagan taraptan azap keldi

[27] Kiyin, Kıyamat kündö (Allaһ) alardı kordop: “Alar üçün jan üröp talaşıp, Maga şerik kılgan «kudaylarıŋar» kayda kaldı!?»-deyt. İlimdüülör (oşondo): “Bügün kaapırlarga korduk jana kaygı!”- deşet

[28] Özdörünö zulumduk kılgan adamdardın jandarın perişteler suurup alıp jatkanda, aylasız kalışıp, (birok, künöösün moynuna albay): «Biz eç bir jaman iş jasabagan elek»- deşet. Jok, jasagansıŋar! Allaһ emne kılganıŋardı Bilüüçü

[29] Emi, anda tübölük kala turgan Tozok darbazalarınan kirgile. Tekeber adamdardın ordu kanday jaman

[30] Allaһtan korkkon (takıba) adamdarga: “Rabbiŋer silerge emneni tüşürdü ele, dep aytılganda “jakşılıktı” deşet. Jakşılık kılgan adamdarga bul düynödö da jakşılık bar. Birok Akıret Üyü (düynödön) jakşı. Takıba kişilerdin üyü (Beyiş) kanday sonun

[31] «Adn» beyişteri! Alar tübünön darıyalar akkan oşol baktarga kirişet. Anın içinde köŋül küsögön bardık nerseler bar. Allaһ takıba kişilerdi mına uşintip sıylayt

[32] Takıba adamdardın (kaapırçılıktan) taza jandarın perişteler alıp jatkanda: «Silerge salam (tınçtık) bolsun! (jakşı) amalıŋarga jaraşa, emi, Beyişke kirgile!» — deşet

[33] (Al emi, kaapırlar) özdörünö (jan algıç) perişteler je bolboso Rabbiŋdin buyrugu (azabı) kelişinen başka nerseni kütpöyt. Alardan murdagı(kaapır)lar dagı oşondoy (şirk) amaldardı jasagan(da baştarına azap tüşkön). Alarga Allaһ zulumduk kılbadı, birok, özdörünö-özdörü zulumduk kılıştı

[34] Alarga (jaman) işterinin jaman akıbeti jetti. Baştarına (işenbegen jana) mıskıldagan nerseleri (azap) tüştü

[35] Muşrikter: «Eger Allaһ kaalasa, biz Özünön başka eç nersege ibadat kılbayt elek. Biz dagı, ata-babalarıbız dagı Anın (Allaһtın ökümü) bolmoyunça eç nerseni (özübüzgö) aram kılgan emespiz” - deşet.” Alardan murdagı (kaapır)lar dele uşunday iş jasaşkan. Paygambarlardın anık-taza jetkirüüdön başka vazıypası jok

[36] Biz ar bir elge «Allaһka gana ibadat kılgıla, (başka) “kudaylardan” alıs bolgula (dep ayta turgan) Paygambarlardı jibergenbiz. Al ümmöttördön kee birlerin Allaһ Tuura Jolgo baştagan bolso, kee biröölörünün! başına adaşuuçuluk tüşkön. Emi, jer betinde sayakat kılıp, (paygambarlardın jolun) “jalgan” degenderdin akıbeti kanday bolgonun körgülö

[37] (O, Muhammad!) Eger sen alardı Tuura Jolgo baştoogo (ar kança) araket kılsaŋ dele, Allaһ adaştıra turgan pendeni (eç kaçan) Tuura Jolgo baştabayt. (Natıyjada alarga azap tüşöt. Oşondo) alarga eç jardamçı bolboyt

[38] Alar Allaһtın atına bekem ant içip: “Allaһ ölgöndördü tiriltpeyt” - deşet. Jok, tiriltet! Özünün akıykat ubadası boyunça! Birok, köpçülük adamdar (munu) bile berbeyt. (Akırette bardık adamdar tirilçü bolso, munun sebebi)

[39] Alarga talaşkan nerselerin(in anıgın) körgözüp koyuu üçün jana kaapır adamdar özdörünün jalgançı ekendikterin bilip alışı üçün

[40] Eger Biz bir nerseni kaalasak, aga karap: «Bol!» deşibiz menen al bolup kalat

[41] (Makka muşrikteri tarabınan) zulumga duuşar kılıngan soŋ, Allaһtın jolunda hijrat kılgan adamdarga (uşul ele) düynödö jakşılık dayardap koyobuz.! Birok, eger bilişse, Akıret sıylıgı çoŋuraak

[42] Alar sabır kılgan jana Rabbisine tobokel kılgan adamdar

[43] (O, Muhammad!) Biz senden murda jalaŋ erkek kişilerdi gana paygambar kılıp jibergenbiz (jana) alarga (Din-Şariyat) vahiy kılganbız. (Ey, muşrikter), eger bilbeseŋer ilimdüülördön (Iyık Kitepterdi bilgenderden) suragıla

[44] (Toorat jana İnjil tüşkön) adamdarga (al eköösünön murda) anık kabarlar, (jana başka ıyık) kitepter (tüşkön). Biz saga (eŋ abzel) ilim — Kuraandı tüşürdük, adamdarga (Rabbisi tarabınan) emneler kelgenin bayandap berüüŋ üçün. Kana emi, (uşular jönündö) pikir kılışsa

[45] (İslam menen paygambarga karşı) jaman aylakerlikterdi jasagan adamdar, özdörü sezbegen taraptan azap kelip kalışınan je bolboso, alardı jer jutup jiberişinen (tınç beken)

[46] Je bolboso, (beykapar) sayakat kılıp jürgön mezgilinde alardı (kapıstan,) kutulbay turgan tarizde (azap) karmap kalışınan

[47] Je jürögü (bir jamandıktı sezip) korkup turgan ubakıtta (azap) karmaşınan (tınç beken)?! Çınında, silerdin Rabbiŋer Irayımduu, Booruker

[48] Alar (şektengender) Allaһ jaratkan nerselerge karaşpaybı? Alardın kölökösü, (Allaһtın kuduretine) moyun sunup, sajda kılgan abalda oŋgo-solgo iyilip jatkanın körböy jatışabı

[49] Allaһka asmandar jana jerdegi janıbarlardın bardıgı jana (uluu) perişteler dagı eç tekeberlenbey sajda kılışat

[50] (Sebebi) Alar üstülöründögü Rabbisinen korkuşat jana özdörünö buyurulgan nerseni (daroo) atkarışat

[51] Allaһ ayttı: “(Maga dagı biröönü şerik kılıp) eki kuday tutup albagıla! Çınında Al — Jalgız Kuday! (Demek, jalgız) Özümdön gana korkkula!”

[52] (Antkeni,) jer-asmandardagılardın bardıgı Anın mülkü. Din (ibadat-sıyınuu) dagı büt boydon Özünö gana taandık. Emne, siler Allaһdan başkadan korkosuŋarbı

[53] Silerde bolgon (körüngön jana körünbögön) neemattardın bardıgı Allaһdan. Kiyin (siler, ey, muşrikter) özüŋörgö bir apaat-zıyan jetkende (gana) Allaһka jalbaruudasıŋar

[54] Anan, Özü silerden baleeni arıltkan soŋ, bir tobuŋar Rabbisine (başkalardı) şerik kıla baştadı

[55] Biz bergen neemattarga şügür kılbay koyuu üçün. (Jırgal jaşooŋordon) paydalana bergile. Jakında (adaşkanıŋardı) bilip alasıŋar

[56] Jana (muşrikter) eç nerseni bilbegen «kudaylarına» Biz ırıskı kılıp bergen nerselerden ülüş ajıratışat.! Allaһka ant, özüŋör oylop tapkan (bul) jalgandar jönündö (Kıyamatta) surakka tartılasıŋar

[57] Alar (“Perişteler Allaһtın kızdarı” dep) Allaһka kızdardı taŋuulaşat. Allaһ (perzenti boluudan) Taza! Özdörünö bolso jakkanın (uul perzentterdi) arnaşat

[58] Eger biröö-jarımı kız perzent (körgönü) jönündö «kuş kabar» alçu bolso, açuusun içine juta berip, jüzü kararıp çıgat

[59] (Anan) “süyünçünün” jamandıgınan (ardanıp) el közünön jaşınıp jürüşöt (jana) “kız perzentti kordolgon abalda (bolso da) alıp kaluu kerekpi, je bolboso topurak tübünö (tirüülöy) kömüp saluu kerekpi?” (dep oylonuşat). Alardın ökümdörü kanday jaman

[60] Akıretke ıyman keltirbegen adamdarga eŋ tömön sıpattar taandık. Allaһka bolso, eŋ jogorku sıpattar taandık. Al — Kudurettüü, Daanışman

[61] Eger Allaһ (bul düynödö) adamdarga kaapırçılıgına jaraşa azap berçü bolso, jer betinde kıbıragan jan kaltırmak emes!! Birok, Allaһ alardı(n azaptaluusun) belgilüü ubakıtka (Kıyamatka) çeyin keçiktiret. Emi, alardın belgilüü ubakıttarı (ajalı) jetkende, anı bir az möönötkö da keçiktire alışpayt jana tezdete da alışpayt

[62] Alar özdörü jaktırbagandı (kız perzentti) Allaһka taŋuulaşat. Tilderi bolso, alarga jakşılık (bul düynödö bakıt, Akırette Beyiş) boluşu jönündö jalgandı süylöyt. (Birok,) eç şeksiz, alarga Tozok bar jana aga eŋ abalkılardan bolup kirişet

[63] Allaһka ant, (o, Muhammad), Biz senden murunku el-ümmöttörgö da paygambar jibergenbiz.! Birok, kiyin şaytan alarga (şirk) işterin kooz körgözüp, oşol kündögü (düynödögü) başçıları bolup algan. Alarga kıynooçu azap bar

[64] Biz saga, alar talaşıp kalgan maselelerdi anık bayandap berişiŋ üçün jana ıymanduu adamdarga Tuura Jol, Irayım boluş üçün Kitepti (Kuraandı) tüşürdük

[65] Allaһ asmandan suu tüşürüp, anı menen jerdi — ölgönünön soŋ — tiriltti. Albette, mında uga bilgen adamdar üçün ülgü-sabak bar

[66] Çınında, siler üçün aybandarda (alardın jaratılışında) ülgü-sabak bar: Biz alardın içindegi akılet menen kandın arasınan, içkender üçün jagımduu bolgon taza süttü (çıgarıp,) silerge içirebiz

[67] Dagı siler kurmalardın, jüzümdördün mömölörünön şarap? jana eŋ mıktı ırıskılardı alasıŋar. Albette, mında akılın iştetken koom üçün sabak bar

[68] (O, Muhammad) Senin Rabbiŋ bal aarıga (mınday dep) ilham kıldı: “Üyüŋdü toolorgo, daraktarga, adamdar jasay turgan uyalarga kurgun

[69] Andan kiyin ar türdüü mömölördön jep, Rabbiŋ sen üçün jasap koygon oŋoy-jeŋil “joldordon” (uçup) jürgün!” Anın (aarının) içinen ar türdüü içile turgan (bal) çıgat. Anda adamdar üçün şıpaa bar. Albette, mında (bal aarının jaşoosunda) pikir jürgüzgön adamdar üçün sabak bar

[70] (O, insandar), silerdi Allaһ jarattı. Kiyin Özü öltüröt. Silerdin araŋarda (bardık nerseni) bilgen soŋ eç nerseni bilbey (es-tutumun jogotup) kalışı üçün eŋ tömön jaşoogo (karılık mezgilge) kaytarılgandarı da bar. Allaһ — Bilüüçü, Kudurettüü

[71] Allaһ birööŋördü başkaŋardan ırıskıda (düynö-mülktö) jogoru kıldı. Emi, ırıskısı biyik kılıngandar (öz kaaloosu menen) kol astındagı kuldarına ırısın (teŋ) bölüştürüp berip, düynö mülktö baarı teŋ bolup kalışı mümkünbü? Allaһtın neematın çetke kagıp jatışabı?!”

[72] Allaһ silerge özüŋördön jup-jubay jaratıp, (al) jubayıŋardan perzentterdi, neberelerdi jaratıp, silerge taza ırıskılardan berdi. Emi, alar (Allaһtın jeke özünö sıyınuu-nun orduna) jalgan kudaylarga ıyman keltirip jatışabı?! Allaһtın neematına kaapır bolup (taanıbay) jatışabı

[73] Jana alar, Allaһtan başka, özdörünö asmandar menen jerden eç kanday ırıskı öndürüp bere albay turgan, kolunan eç nerse kelbey turgan nerselerge ibadat kılışat

[74] Allaһka eç nerseni okşotpogula! Albette, Allaһ bilet, siler bilbeysiŋer

[75] Allaһ (“Allaһka eç nerseni okşotpogula!” degen sözünö) misal keltiret: Eç nersege egeder bolbogon bir kul jana Biz köp ırıskı bergen (bay) adam. Al baylıgınan aşkeresin-aşkere, kömüskösün-kömüskö sadaka kılat. Emi, uşul eköö okşoş bolobu?! Allaһka maktoolor! Birok, munu köpçülügü bilişpeyt

[76] Allaһ (dagı) eki adamdı misal keltiret: biröösü sokur-dülöy. Eç nersege ee emes. (Jadagalsa, özünö-özü da ee emes) büt boydon kojoyunduku. Kayda jiberse da jakşılık keltirbeyt. (Uşunday jaman kul). Emi, uşul kişi menen Tuura Joldo jürüp, adiletke buyurgan (demek, közü, kulagı bar, akılı bütün jana bay) adam teŋ bolobu

[77] Asmandar jana jerdin kayıp nerseleri(nin bilimi) Allaһtın gana aldında.* Al emi, Kıyamattın boluşu köz açıp-jumguça je andan da tezireek. Albette, Allaһ ar nersege Kudurettüü

[78] Allaһ silerdi apaŋardın kursagınan çıgardı. Siler (al kezde) eç nerse bilbeyt eleŋer. Anan silerge kulak, köz jana jüröktördü berdi. Kana emi, şügür kılsaŋar

[79] Asman koynunda tutkun bolgon kuştarga karaşpaybı? Alardı (abada) Allaһdan başka kim karmap turat?! Albette, mında ıymanduu adamdar üçün (Allaһtın kuduretine işaarat kılgan) belgiler bar

[80] Allaһ siler üçün üyüŋördü tınç meken kıldı jana aybandardın terilerinen köçüp-konup jürgönüŋördö jeŋil bolgon üylördü jasap berdi. Jana alardın jündörünön, tıbıttarınan, kıldarınan bir mezgilge (Kıyamatka) çeyin (kerektelüüçü) buyumdardı jana mataalardı (jarattı)

[81] Allaһ Özü jaratkan nerselerden kölökö-başpaanekterdi, toolordon üŋkür-üylördü jasap berdi. Dagı siler üçün ısıktan saktagan kiyimderdi jana (öz-ara) sokkuŋardan saktay turgan, (zoot) kiyimderdi jarattı. (Allaһ) silerge mına uşintip Öz neematın toluk beret. Kana emi (siler da toluk) musulman bolsoŋor

[82] (O, Muhammad!) Eger (naasaattan) jüz buruşsa, (artınan tüşüp alba) senin mildetiŋ anık jetkirüüdön gana turat

[83] Alar Allaһtın neematın taanıp-bilip ele turuşat. Birok, kiyin moyunga albay koyuşat. Alardın köpçülügü kaapırlar

[84] (Kıyamat) Kündö ar bir ümmöttön (birden) kübönü alıp kelebiz.! Kiyin kaapırlar üçün (keçirim suroogo) uruksat berilbeyt jana (kayradan jaşap kelüügö da) kaytarılışpayt

[85] Zulumduk kılgan (kaapır) adamdar azaptı körüşkön ubakta alardan (azap) jeŋildetilbeyt. Jana möönöt da berilbeyt

[86] Eger Allaһka şerik koşkondor öz “kudayların” körüp kalsa: “O, Rabbibiz — (Allaһ!), Seni taştap biz duba-ibadat kılgan “kudaylarıbız uşular”-deşet. Anda alarga (“kudayları”): “Siler — anık jalgançısıŋar!” — dep söz ırgıtat

[87] Oşol kündö alar Allaһtan jansooga surap kalışat. Oylop tapkan “kudayları” bolso, jok bolup ketet

[88] (Özdörü) kaapır bolup (başkalardı) Allaһtın jolunan toskon adamdardın azabının üstünö azap koşobuz, buzukuluk kılgandarı sebeptüü

[89] Biz (silerdi) kayradan tiriltken Kündö ar bir ümmötkö özdörünön bir kübönü (paygambarın) alıp kelebiz. Seni da (o, Muhammad)) tigilerge (öz ümmötüŋö) kübö katarı alıp keldik. Biz saga Kitepti (Kuraandı) ar bir nersege Bayandama, Tuura Jol, Irayım jana musulmandar üçün Jakşı Kabar iretinde tüşürdük

[90] Albette, Allaһ adilettüülükkö, jakşılıkka tuugan-uruktarga kayrımduuluk kıluuga buyurup, buzukuluktan, (Şariyatka) ters peyilderden jana zulum-duşmançılıktan kaytarıp, silerge naasat kılat. Kana emi, esiŋerge kelseŋer

[91] Ubada bergeniŋerde Allaһtın ubadasın atkargıla! Bekemdegeniŋerden kiyin antıŋardı buzbagıla! (Antkeni,) Siler (Allaһtı ortogo koyup ant içkeniŋerde) Allaһtı kepil kılgansıŋar. Albette, Allaһ emne kılganıŋardı bilip turat

[92] Bekem iyrip, orogon soŋ, iyigin sındırıp (jibin çubap) salgan ayalga okşobogula: bir el başka bir (siler ubadalaşkan) elden paydaluuraak bolso ele, öz ara anttaşkan ubadaŋardı aldoo kuralı kılıp alasıŋar! Allaһ bul (ubada) menen silerdi sınap jatat jana Kıyamat künü silerge, kelişe albay kalgan nerseŋerdin anık bayanın bildiret

[93] Eger Allaһ kaalasa, silerdin bardıgıŋardı bir ümmöt (bir dinde) kılıp koymok. Birok, Al kaalaganın adaştırıp, kaalaganın Tuura Jolgo salat. Siler (Kıyamatta) emne iş kılganıŋar jönündö suralasıŋar

[94] Antıŋardı aldoo kuralı kılıp albagıla! (Eger oşentçü bolsoŋor) butuŋar (tüz joldo) bekem bolgondon soŋ tayıp ketet jana Allaһtın jolunan adaşkanıŋar sebeptüü azap çegip kalasıŋar jana (akırette da) silerge çoŋ azap jetet

[95] Allaһtın ubadasın az gana baaga satıp jiberbegile. Eger bilseŋer, siler üçün (düynö paydasınan) Allaһtın aldındagı soop jakşı

[96] Silerdin aldıŋardagı nerseler (kançalık köp bolso da) tügönöt. Allaһtın aldındagı nerseler tübölüktüü! Biz sabır kılgandardın soop-sıylıgın jasagan işinen jakşıraak (köbüröök) kılıp berebiz

[97] Erkek bolobu je ayalbı, ıymanga kelip, andan kiyin! jakşı amaldardı jasasa, Biz anı (bul düynödö) taza jaşatabız jana alardın (akırettik) sooptorun jasagan amaldarınan jakşıraak sıylıktar menen kaytarabız

[98] Kaçan sen Kuraan okusaŋ (Allaһtın ırayımınan) kuulgan şaytandan korgoo tilep Allaһka sıyın

[99] Albette, (Allaһka ıklas menen) ıyman keltirgen jana Rabbisine tobokel kılgan adamdarga şaytandın biyligi ötpöyt

[100] Anın biyligi muşrik bolup, özdörünö anı (şaytandı) dos-jetekçi kılıp algandarga ötöt

[101] (O, Muhammad!) Eger Biz bir ayattın orduna başkasın almaştırsak — Özü tüşürgön nersesin Allaһ Özü Bilüüçü? — alar (muşrikter) «Sen (içiŋden) oylop çıgaruudasıŋ» deşet. Jok! (Anday emes) Alardın köpçülügü bilişpeyt

[102] Al ayattı Iyık Ruh (Jebireyil perişte) Rabbiŋ tarabınan ıymanduulardı (Öz joluna) bekemdeş üçün, Tuura Jol jana musulmandarga Jakşı Kabar boluşu üçün akıykat menen tüşürgön

[103] Biz bilebiz, alar (muşrikter): “Çınında, Kuraandı Muhammadga (bir) adam üyrötkön» dep jatışat. Alar (paygambardın ustatı dep) körgözüp jatkan adamdın tili arabça emes. Al emi, bul (Kuraan) anık-taza arab tilinde

[104] Albette, (ar nerseni şıltoolop) Allaһtın ayattarına ıyman keltirbey jürgön adamdardı Allaһ Tuura Jolgo baştabayt jana alarga jan sızdatkan azap bar

[105] Çınında, Allaһtın ayattarına ıyman keltirbegender gana (uşunday) jalgandardı oylop tabışat. Alar — jalgançılar

[106] Kimde-kim ıymanga kelgenden kiyin Allaһka kaapır bolup, kökürögün kaapırçılıktarga kenen açıp koyso, alarga Allaһtın kaarı jana uluk azap bar. Al emi, jürögü ıyman menen (tolup) beypil turgan abalda (tili menen gana “Dinden kayttım” degen sözdü aytuuga) majbur kılıngan adamdar (ga azap-künöö jok)

[107] Munun sebebi, alar (kökürögün kapırçılıkka açkandar) Akıretke karaganda (oposuz) düynö jaşoosun köbüröök süyüştü. Albette, Allaһ kaapır koomdordu Tuura Jolgo baştabayt

[108] Allaһ alardın jürögünö, kulaktarına jana közdörünö möör basıp (akıykattı kabıl alalbay turgan kılıp) koygon. Emi, alar kapilettegi (aŋkoo) adamdar

[109] Eç şeksiz, alar Akırette zıyan tartuuçulardan boluşat

[110] Andan soŋ, albette, senin Rabbiŋ, (köp) karşılıktarga uçuragandan kiyin (öz dinderin saktap kaluu üçün) hijrat kılgan, jihadga çıkkan jana (din jolundagı kıyınçılıktarga) sabırduuluk körgözgön adamdardı — uşulardan kiyin — albette, Keçirüüçü jana Öz Irayımına aluuçu

[111] Oşol Kündö (Kıyamatta) ar bir jan öz paydasın talaşıp (başkalardı tap-takır unutup) kalat. Jana ar bir janga — zulumduk körgözülbögön abalda — jasagan işteri(ne jaraşa soop je azap) gana tolugu menen berilet

[112] Allaһ bir şaardı (Makkanı) misal keltirdi: Bul şaar tınç, beypil, ırıskısı ar taraptan “agıp” kelip turgan şaar bolçu. Kiyin al (anda jaşagan muşrikter) Allaһtın neematına kaapır boldu ele, bul kılmışının jazasına Allaһ anı korkunuç jana kaatçılık “kiyimi” menen “jasantıp koydu”

[113] Alarga (Makka muşrikterine) özdörünün arasınan (işeniçtüü) paygambar kelse, anı «jalgançı» deşti. Anan alardı, zaalım bolup turgan abalda azap karmadı

[114] Silerge Allaһ ırıskı kılıp bergen adal-taza nerselerden gana jegile jana eger Allaһtın Özünö ibadat kılçu bolsoŋor, Anın neemattarına şügür kılgıla

[115] Çınında„ Allaһ silerge tarptı, (muuzdalganda akkan) kandı, doŋuzdun etin jana Allaһtan başkaga atap soyulgan(dar)dı aram kıldı.” Al emi, biröö (uşulardan başka tamak taba albay) majbur bolgondo, çekten çıkpay sugunbay (özök jalgoo üçün gana) jese, Allaһ Keçirüüçü, Irayımduu

[116] Tiliŋer (özüŋör) oylop çıgargan sözdördü Allaһka (oodarıp) jalaa jabuu üçün «Bul — adal, bul — aram» dep süylöy berbegile. Albette, Allaһka jalaa japkandar! Tozokton kutulbayt

[117] (Düynö jırgalı) bir az gana paydalanuu. Alar üçün (Akırette) jan sızdatkan azap bar

[118] Murda Biz yahudiylerge, saga (Kuraanda) aytkan nerselerdi aram kılgan elek. Biz alarga zulumduk kılbadık. Birok özdörünö-özdörü zulumduk kılıştı

[119] Andan soŋ (o, Muhammad)) albette, senin Rabbiŋ naadandık (ilimsizdik) menen künöö iş jasap, artınan tooba kılgan jana özün(ün işterin) oŋdogon adamdardı — uşundan kiyin — Keçirüüçü, Irayımduu

[120] Çınında, İbrahim Allaһka ıkılastuu, hanif (Allaһka jüz burgan) jana Tuura Jolgo baştooçu jolbaşçı bolgon. Al muşrikterden bolgon emes

[121] (Dagı al) Allaһtın neemattarına şügür keltirüüçü bolgon. (Oşonduktan, Rabbisi anı köp elderdin arasınan) tandap alıp, Tuura Jolgo baştadı (Paygambar KILDI)

[122] Jana Biz aga düynödö ihsan-jakşılıktardı berdik. Al Akırette da jakşılardan bolot

[123] Andan soŋ (o, Muhammad), Biz saga: «Jalgız Allaһka sıyınuuçu İbrahimdın dinine eerçigin. (Sebebi) al muşrikterden bolbodu” dep vahiy jiberdik

[124] İşembi kün(dü urmattoo) al (Juma kün) jönündö talaşıp (natıyjada joldon çıgıp) ketken adamdarga (yahudiylerge parız) kılındı. Albette, senin Rabbiŋ Kıyamat Kündö alar talaşkan nerse jönündö (adilet) öküm çıgarat

[125] (O, Muhammad!) Rabbiŋdin joluna hikmat — daanışmandık jana ülgülüü nasaattar menen daavat kıl jana alar (jüz burgandar) menen eŋ sonun (dalildüü) talaş jürgüz. Senin Rabbiŋ Özünün jolunan adaşıp ketkenderdi Bilüüçü jana Al Tuura Jolgo tüşüüçülördü da eŋ jakşı bilet

[126] (O, momundar!) Egerde (silerge jaman söz je jaman iş menen zıyan jetkirgen adamdardan) öç alçu bolsoŋor, özüŋörgö kanday zıyan jetken bolso, dal oşondoy öç algıla. Eger (öç albay, keçirip) sabır kılsaŋar, bul sabır kıluuçular üçün jakşı

[127] (O, Muhammad) sabır kıl! Senin sabır kıluuŋ Allaһtın jardamı menen gana bolot. (Kaapırlardın saga karşı) jasagan aylakerlikteri sebeptüü kapa bolbo jana jürögüŋ kısılbasın

[128] Albette, Allaһ takıbalar jana jakşılık kıluuçular menen

[1] Pendesin tün içinde Al- Haram meçitinen Biz aylanasın berekelüü kılgan Al-Aksaa meçitine seyil kıldırgan Allaһ (kaapırlar taŋuulagan alsızdık sıpattarınan) Aruu-Taza! Biz aga (pendebizge) Özübüzdün belgileribizdi körgözüü üçün (seyil kıldırdık). Al — Uguuçu, Körüüçü

[2] Biz Musaga Kitepti (Toorattı) berip, anı İsrayil urpaktarı üçün Tuura Jol kıldık. (Jana alarga): «Özüŋörgö Menden başkanı ökül-başkaruuçu kılıp albagıla» (dedik)

[3] Biz Nuh menen birge (kemede) kötörgön (jana çöktürböy, saktap kalgan) adamdardın urpaktarı, (ukkula:) çınında, al (Nuh) abdan şügür kıluuçu pende bolgon

[4] Biz Kitepte (Tooratta) İsrayil urpaktarına: «Jer betinde eki iret buzukuluk kılıp, ayabay, çekten çıgıp, tekeberlenesiŋer» dep vahiy (kabar) kıldık

[5] Emi, oşol eki ubadanın birinçisinin ubaktısı kelgende, silerdin üstüŋörgö abdan küçtüü pendeleribizdi jiberdik ele, üy-jayıŋardı aralap (talkalap) kirişti. Jana al (ubada) atkarılgan ubada boldu

[6] Kiyin, kezekti alardın zıyanına silerdin paydaŋarga kaytardık jana silerdi mal-mülk, bala-çaka menen kubattandırıp, sanıŋardı köböyttük

[7] Jakşılık kılsaŋar özüŋörgö payda, jamandık kılsaŋar da (zıyanı) özüŋörgö kaytat. Akırkı (ekinçi) ubadanın ubaktısı kelgende, (silerdi jeŋip, kul kılıp) jüzüŋördün kunarın ketiriş üçün, birinçi jolkusunda kirgen sıyaktuu meçitke (Al-Aksaaga) kirüü (jana anı oyron kıluu) üçün jana basıp algan jerlerin talap-talkaloo üçün (kubattuu duşmanıŋar kaytıp keldi)

[8] (Eger tooba kılsaŋar) Rabbiŋer silerge dagı ele ırayım kılsa ajep emes. Eger (künöögö) kaytsaŋar, Biz da (silerdi jazaloogo) kaytabız. Biz kaapırlarga Tozoktu (tübölük) türmö kılganbız

[9] Çınında, bul Kuraan (insaniyattı) eŋ Tuura Jolgo baştayt! jana salih (jakşı) amal kılgan momundar üçün çoŋ sıylıktar bar ekeni jönündö kuş kabar beret

[10] Akıretke işenbegen adamdarga Biz jan oorutkan azaptı dayardap koygonbuz

[11] İnsan jakşılık tilep duba kıl-ganı sıyaktuu, jamandık tilep da duba kıla beret. İnsan (uşunday) şaşma

[12] Biz tün menen kündüzdü (Öz kuduretibizge dalil katarı) eki ayan-belgi kıldık. Anan (elder tınç es alsın dep) tün-belgini öçürdük (karaŋgı kıldık) Al emi, Rabbiŋerdin paziletin izdep, (tiriçilik kılıp) jürüşüŋör üçün jana esep menen jıl sanagın bilişiŋer üçün kün-belgini jarık kıldık. Biz ar bir nerseni anık-aykın bayandadık

[13] Ar bir adamdın (jakşı je jaman) işin öz moynuna ilip koyduk jana Kıyamat kündö aga, taratılgan, özü jolukçu kitebin (amal depterin) çıgarıp berebiz. (Jana)

[14] «Kitebiŋdi oku, bügün özüŋdün zıyanıŋa özüŋ jetişerlik esepçisiŋ!» (deybiz)

[15] Kim Tuura Jolgo tüşsö — öz paydası üçün tüşöt. Kimde-kim adaşsa, özünün zıyanına adaşat. Eç kim biröönün jügün (künöösün) kötörböyt. Biz paygambar jibermeyinçe (eç kimdi) azapka salbaybız

[16] Eger Biz bir şaardı kıyratuunu kaalasak, anın dene kumarına berilgen (bay) adamdarına buyurabız.? Kiyin alar şaarda buzukuluk kılganda, üstülörünö söz (azap) tüşüüsü ılayık bolup kalat. Anan anı jer menen jeksen kılabız

[17] Biz Nuhtan kiyin dagı neçendegen muundardı kıyrattık. Rabbiŋ Öz pendelerinin künöölörünön jetiştüü Kabardar (jana) Körüüçü

[18] Kimde-kim tez ötüüçü(düynö) nü kaalasa, Biz anda (düynödö) kaalagan adamıbızga, kaalagan nersebizdi al üçün tezdetip berebiz. Kiyin (Akırette) aga jek körülgön, şermende abalında taştala turgan tozoktu (nasip) kılabız

[19] Al emi, kimde-kim Akıretti(k sooptu) kaalap, ıymanduu bolup, araketin oşogo arnasa, alardın araketteri kabıl alıngan

[20] (Birok, bul düynödö) tigilerge dele, bularga dele neemattarıbızdı jetkire berebiz. Rabbiŋdin neematı (bul düynödö eç kimden) tosulgan emes

[21] Karaçı, Biz (düynödö adamdardın) biröölörün başkalarınan kantip abzel-pazilettüü kılıp koyduk. Birok, akırettik pazilet menen (akırettik) darajalar çoŋuraak

[22] Sen (eç kaçan) Allaһka dagı bir «kudaydı» koşpogun! Antkende, jek köründü bolup, (sooptordon) kurjalak olturup kalasıŋ

[23] Rabbiŋ öküm (buyruk) kıldı: Özünön başka (kuday)larga ibadat kılbaysıŋ, ata-eneŋe jakşılık kılasıŋ, eger alardan biröösü je eköö teŋ senin aldıŋda kartaygan jaşka jetse, alarga «uf-f» debeysiŋ, alardı(n sözdörün) kayrıbaysıŋ jana uluk (sılık) sözdördü gana süylöysüŋ

[24] Sen alar üçün ırayımduuluk menen kiçipeyildik «kanatıŋdı» jaz jana (mınday dep) ayt: «O, Rabbim! Al eköösünö, maga nariste kezimde meerimdüülük körgözgöndörü sıyaktuu meerimdüülük körgöz!»

[25] Silerdin içiŋerdegi nerseni! Rabbiŋer jakşı Bilüüçü. Eger salih-taza adamdardan bolsoŋor, çınında, Al (Öz Joluna) kaytuuçularga Keçirimdüü

[26] Tuugan-uruktarga, miskin-kedeylerge jana musapırlarga (adamdık akı-ukugun jana urmat, jardam) berginiŋ. Birok, ısırapkor-çaçuuçu bolbogun

[27] Anıgında, ısırapkorlor — şaytandın dostoru. A, şaytan bolso, Rabbisine öçöşkön kaapır

[28] Je bolboso, Rabbiŋdin ırayımınan (baylıgınan) ümüt kılıp, alarga (argasızdan) jüz üyrüsöŋ, şirin sözdördön aytkın

[29] (Eki) koluŋdu moynuŋa taŋılganday kılıp alba! (Oşondoy ele,) Birotolo açıp (çaçıp) jiberbe! Jek köründü jana kurjalak bolup kalasıŋ

[30] Çınında, senin Rabbiŋ kaalagan pendesine ırıskını kenen beret, kaalaganına çenep beret. Al pendeleriŋn(in abalınan) Kabardar, Körüüçü

[31] (O, adamdar!) Jokçuluktan korkup perzentiŋerdi öltürbögülö! Alarga da, silerge da Özübüz ırıskı berebiz. Alardı öltürüü eŋ çoŋ künöö

[32] Zınaaga jakındabagıla! Al — buzukuluk jana eŋ jaman jol

[33] Allaһ (öltürüünü) aram kılgan jandardı kıybagıla! Akıykat menen bolso, meyli. Kimde-kim zulumduk menen öltürülsö, anın (markumdun) eelerine (öltürüüçünün üstünön toluk) biylik berebiz. Birok, öltürüüdö ısırap kılbasın! Al — jardam berilgen adam

[34] Erezege jetkenge çeyin jetimderdin mal-mülkünö jakındabagıla, bir gana jakşı niet menen bolso, meyli. Jana ubadanı atkargıla. Albette ubada (Akırette) suralçu nerse

[35] Ölçögöndö (tartkanda) ölçöönü toluk kılgıla! Jana tuura taraza menen tartkıla! Uşul jakşı jana eŋ mıktı çeçim

[36] Özüŋ (anık) bilbegen nerseni eerçibe! Çınında, kulak, köz jana jürök, uşulardın baarı (Kıyamatta) suraluuçu nerseler

[37] Jer betinde tekeberlene-kööp jürbögün! Sen butuŋ menen jerdi teşip jibere albaysıŋ jana biyiktikte toolorgo teŋ kelalbaysıŋ

[38] Uşulardın baarı Rabbiŋdin aldında maküröö sanalgan jaman kulk-münözdör

[39] Bular Rabbiŋ vahiy kılgan ülgülüü naasattardan kee biröölörü. Emi, sen Allaһka başka «kudaydı» koşpogun, anda, (eger şirk kılsaŋ) ayıptalgan, jek körülgön abalda Tozokto (tübölük) kalasıŋ

[40] (O, muşrikter) Rabbiŋer silerge uul perzentterdi tandap, Özü periştelerdi kız kılıp alıptırbı?!! Çınında, siler çoŋ künöölüü sözdü süylöp jatasıŋar

[41] Biz bul Kuraanda alarga (türdüü ökümdördü) bayan kıldık, esterine kelişi üçün. Birok, bul(bayand)ar alardın (çındıktan) kaçuuların gana köböyttü

[42] Ayt (o, Muhammad) “Eger alar aytkanday Allaһ menen birge başka kudaylar bar bolso, anda alar Arştın Kojoyununa (karşı, anı jeŋüü üçün) jol izdeşmek

[43] Allaһ alar sıpattagan nerselerden Biyik, Uluk jana Aruu

[44] Allaһka jeti asman, jer jana alardagı bardık (janduu-jansız) nerseler maktoo menen tasbih aytışat. Birok, alardın tasbihterin siler tüşünböysüŋör. Çınında. Allaһ Keŋpeyil, Keçirüüçü

[45] (O, Muhammad!) Eger Kuraan okusaŋ, seni menen Akıretke işenbegenderdin arasına tosulgan parda tartıp koyobuz

[46] Jana alardın jüröktörünö Kuraandı tüşünö albay kalsın dep, çümböt orop, kulaktarın “dülöy” kılıp koyobuz. Kaçan sen Kuraanda jalgız Rabbiŋdi esteseŋ, artka burulup, kaçıp ketişet

[47] Alar seni(n Kuraan okuganıŋdı) emne sebepten ugup jatkanın biz jakşıraak bilebiz. Andıktan, alar seni ukkanda, (öz ara) şıbıraşkanda zaalımdar “Siler sıykırlangan adamga eerçip jatasıŋar” deşet

[48] Karaçı, alar saga kanday gana misaldardı keltirip, ekinçi jol taba albay turgan bolup adaşışat

[49] Jana “biz (ölüp, şagıragan) sööktör jana çirigen tarp bolup kalsak dele, jaŋıdan jaratılıp, kayra tirilebizbi?!””- deşet

[50] Aytkın: «(Ooba! Şagıragan söök je çirigen tarp gana emes, egerde) taş, temir bolsoŋor da

[51] Je jürögüŋördö (oylogon) mından da oluttuuraak nerse bolsoŋor da, (Allaһ sözsüz tiriltip alat!) «Kim kayra tiriltet?» dep suraşat. Aytkın: «Silerdi birinçi iret jaratkan Kuday». Kiyin alar saga (işenbey) baş çaykaşıp: «Al kaçan?» deşet. Aytkın: «Jakın kalgan bolso ajep emes»

[52] (İsrafil perişte «sur» kerneyin tartıp, Allaһ) silerdi çakırganda, Anı daŋktap, joop beresiŋer. (Mürzöŋördön tirilip çıgasıŋar.) Jana (bul düynödö) bir az ele ubakıt turduk dep oylop kalasıŋar»

[53] (O, Muhammad), Menin pendelerime ayt, eŋ jakşı sözdördü süylöşsün.! Şaytan alardın arasın buzup jüröt. Çınında, şaytan — insandın anık duşmanı

[54] Allaһ silerdi (özüŋördön) jakşıraak bilet.” (Allaһ) kaalasa silerge ırayım kılat, kaalasa, azap beret. (Oo, Muhammad!) Biz seni alarga (işterin tekşerüüçü) ökül kılgan emespiz

[55] Senin Rabbiŋ asmandardagı jana jerdegi nerselerdi (silerden) jakşıraak Bilüüçü. Biz kee bir Paygambarlardı kee biröölörünön abzel-jogoru kıldık jana Daudga Zabur (kitebin) berdik

[56] Aytkın: «(O, muşrikter) Allaһtan başka (özüŋör kuday dep) oylogonuŋarga duba kıla bergile, baarı bir alar silerden eç bir zıyandı arılta albayt jana (işiŋerdi jakşı je jaman jagına) özögörtö albayt

[57] Alardın! özdörü (Allaһka) duba kılışıp, (Aga) kimisi jakınıraak (süyüktüüröök) boluuga jol izdeşet, ırayımınan ümüt kılışıp, azabınan korkuşat. Çınında, Rabbiŋdin azabınan sak boluu zarıl

[58] Biz (jer betindegi) bardık (kaapır) şaarlardı, Kıyamattan murdaraak kıyratabız je bolboso, katuu azap menen jazalaybız. Bul Kitepte (tagdırda) jazılgan

[59] Bizdi (muşrikterge) moojiza berüüdön toskon nerse — abalkı (kaapır) koomdordun (moojizanı) «jalgan» degenderi. Biz Samud koomuna anık körüngön töö berdik ele, aga zulum kılıp (işenbey) koyuştu. Biz moojizalardı (elderdi jalgız Allaһtan) korkutuu üçün gana jiberebiz

[60] Jana bir kezde Biz saga: «Rabbiŋ (Özünün ilimi menen) adamdardı orop alat» degenbiz. Biz saga (İsraa tünündö) körgözgön nerse jana Kuraandagı kargış tiygen (Zakkum daragı) adamdar üçün sınoo. Biz alardı korkutabız. Birok, bul (korkutuu) alardın aşıngan kaapırlıgın gana köböytöt

[61] Bir kezde Biz periştelerge: «Adamga sajda kılgıla!» dedik. İblisten başka baarı sajda kılıştı. (İblis bolso:) «Ilaydan jaratkan nerseŋe sajda kılat bekenmin» - dedi

[62] Al (dagı mınday) dedi: « Aytçı, maga (oo, Rabbim), menden uluk kılganıŋ (Adam) uşulbu?! Eger meni Kıyamat küngö çeyin (janımdı albay) keçiktirseŋ, anın bardık urpaktarın azgırıp jiberemin. Azıraaktarı (Saga ıklas menen sıyıngandarı) gana kalat»

[63] «Jogol! — dedi Allaһ, — birok, alardan kimisi saga eerçise, silerdin toluk (ılayıktuu) jazaŋar tozok

[64] Alardın kimisine alıŋ jetse, dobuşuŋ menen (ele) azgırıp al! (Kaalasaŋ) alardın üstünö atçan jana jöö askeriŋdi jiber! Jana (kaalasaŋ) alardın mal-mülkündö, bala-çakasında şerik bol jana alarga ubadalarıŋdı ber! (O, pendeler!) Şaytan alarga jalgan ubadalardı gana beret

[65] Albette, Menin (ıklastuu) pendelerime biyligiŋ ötpöyt! Saktoo jaatınan (alarga) Rabbiŋdin Özü jetiştüü!»

[66] (O, insandar) Rabbiŋer, Öz paziletinen (ırıskı) izdeşiŋer üçün silerdin paydaŋarga (albuuttangan) deŋizdin üstündö keme jürgüzüp koydu. Çınında, Al silerge Irayımduu

[67] Jana eger silerdi deŋiz üstündö bir apaat karmasa, jalbarıp, duba kılgan «kudayıŋar» jogolup, Anın (Allaһtın) Özü gana kalat. (Jana Özünö jalbarıp: «O, Allaһ! Özüŋ jalgız kudayıbızsıŋ! Kutkara kör!» deysiŋer). Emi, Al silerdi kurgakka çeyin (jetkirip) kutkarıp koyso, (dagı ele but-kudayıŋarga) burulup ketesiŋer. İnsan jakşılıkka şügürsüz boldu

[68] Emne, silerdi kurgakta jer jutup jiberişinen je bolboso, (Allaһ) silerge taş boroonun jiberişinen, kiyin özüŋörgö (eç bir) ökül-korgooçu tappay (mukurap) kalışıŋardan koopsuzsuŋarbı

[69] Dagı siler (Allaһ) silerdi kayradan deŋizge kaytarıp, üstüŋördön dobul jiberip, kaapırlıgıŋarga jaraşa çöktürüp jiberişinen koopsuzsuŋarbı?! Kiyin Bizge karşı bir da öç alıp berçü adamdı taba albay kalasıŋar

[70] Çınında, Biz adam perzentterin (başka makuluktardan) uluk kılıp, kurgaktagı jana deŋiz üstündö(gü nerselerge) mindirip, taza-pakiza nerselerden ırıskı berdik jana Özübüz jaratkan köp nerselerden bir kıyla abzel-jogoru kılıp koyduk

[71] Biz bardık insandardı eerçigen jolbaşçıları? menen (surakka) çakırgan (Kıyamat) Kündö, kimdin (amal) kitebi oŋ tarabınan berilse, alar öz kitepterin (süyünüp) okuşat jana alarga çel kabıkçalık dagı zulumduk kılınbayt

[72] Al emi, kim uşul düynödö sokur (sıyaktuu akıykattı körbögön) bolso, al Akırette da sokur jana (Beyiş) jolunan adaşkan bolot

[73] (O, Muhammad, Biz saga vahiy kılgan nerselerdin orduna) Bizge karşı başkaların oylop çıgarışıŋdı ümüt kılışıp, muşrikter seni, Biz saga vahiy kılgan nerselerden azgıruuga jakın araketterdi jasaştı. Anda (araketteri oŋunan kelgende) seni eŋ jakın dos kılıp alışmak

[74] Egerde Biz seni (Tuura Joldo) bekem kılbaganda, alarga bir az jakındaşıp kalmaksıŋ

[75] Anda (eger alardın kaaloolorun eerçigeniŋde) Biz saga (uşul) jaşoodo da, ölümdö(n kiyinki jaşoodo) da udaama-udaa azaptardı tattıraar elek. Kiyin Bizge (Bizdin azapka) karşı eç bir jardamçı tappay kalaar eleŋ

[76] Alar seni (özüŋ tuulgan) jerden çıgarıp jiberüü üçün aydaganga kamdanıp kalışkan. Anday bolso, Senden kiyin özdörü da köpkö turuşpayt

[77] Bul senden murda jibergen paygambarlardın (Biz tüzüp koygon) jolu. Sen Bizdin jolubuz özgörgönün körböysüŋ

[78] (O, Muhammad!) Kün çak tüştön (batışka) oogondo, tün karaŋgısına çeyin namaz oku. Jana taŋdın namazın da (oku). Çınında, taŋdın namazı kübö bolungan (namaz)

[79] Tündün bir bölügündö turup, özüŋ üçün nafil namazdarında Kuraan oku. Mümkün (oşondo) Rabbiŋ seni maktalgan orunda tirilteer

[80] Aytkın: «O, Rabbim! Menin kireer ordumdu da, çıgaar ordumdu da çındık menen (Öz ıraazıçılıgıŋ üçün) kıl! Jana maga Özüŋ taraptan dem boluuçu kubat ber

[81] Jana Aytkın: «Akıykat (İslam) kelip, jalgan (dinder) jogoldu. Anıgında jalgan jogoluuçu nerse

[82] Biz ıymanduular üçün şıpaa jana ırayım bolgon Kuraandı tüşüröbüz. Al emi (Kuraan ayattarı) zaalımdardın zıyandarın gana köböytöt

[83] Eger Biz insanga neemat-jakşılık bersek, (süyünüp, oolugup) Allaһtan çettep, jüz burup (şügür kılbay) ketet. A, eger bir jamandık karmasa, (Allaһtan birotolo) ümütsüz bolup kalat

[84] Ayt: «Ar bir adam öz abalına jaraşa amal kılat. Birok, Rabbiŋ kim Tuura Jol tabuuçu ekenin jakşı bilet

[85] (O, Muhammad!) senden Ruh jönündö suraşat. Aytkın: «Ruh Rabbimdin (Özünö gana taandık) işterinen» jana silerge (o, adamdar) az gana ilim berilgen

[86] Eger Biz kaalasak saga Özübüz vahiy kılgan nerseni (Kuraandı senden) ketire alabız, anan, özüŋ üçün Bizge karşı (Kuraandı kaytarıp bere turgan) jardamçı taba albay kalasıŋ

[87] Al emi, bir gana Rabbiŋ tarabınan kelgen ırayım (sebeptüü gana Kuraan senden ketpey turat) Çınında, Rabbiŋdin saga bergen pazileti ötö çoŋ

[88] Aytkın: «Eger (bardık) insandar jana jinder uşul Kuraan sıyaktuu (bir kitepti maydanga) keltirüügö çoguluşup, biri-birine jardamçı boluşsa da, anın okşoşun (eç kaçan) keltire alışpayt

[89] Biz (akıl-esine kelsin dep) bul Kuraanda insandarga ar türdüü (ülgülüü) misaldardı tizmektep keltirdik. Birok, köpçülük adamdar kaapırçılıktan başkasınan baş tarta beret

[90] (Muşrikter) Aytıştı: «(O, Muhammad) sen kaçan gana bizge jerden atırılgan bulak çıgarıp bermeyinçe

[91] Je senin kurmadan, jüzümdön bagıŋ bolup, anın arasınan taşkındagan darıyanı agızıp koymoyunça

[92] Je özüŋ aytkanday üstübüzgö asmandın (azaptın) bir bölügün tüşürmöyünçö, je (özüŋdün ak-tuura ekeniŋe kübö tartuu üçün) bizdin aldıbızga Allaһ menen periştelerdi alıp kelmeyinçe

[93] Je sen üçün asıl taştardan (salıngan) saray bolup kalmayınça, je özüŋ bizdin köz aldıbızda asmanga uçmayınça (saga eç kaçan ıyman keltirbeybiz) jana eger asmandan bizge, okuy turgan (kadimkidey) kitep alıp tüşpösöŋ, uçkanıŋa da işenbeybiz» Ayt: «Allaһ (siler oylogon sıpattardan) Taza! Men bolgonu, paygambar kılıp, jiberilgen kişimin»

[94] Alarga Hidayat (Tuura Jol) kelgende, adamdardın ıyman keltirişine «Allaһ adamdı paygambar kılıp jiberet beken?!» degen sözdörü gana toskool boldu

[95] Aytkın: «Eger jer betinde perişte (elçiler) bolgon çakta (adamdar alardı körüü jana alardan taalim aluu oorçuluguna çıdap) beymaral jürö alışsa, Biz alarga asmandan periştelerdi paygambar kılıp jibermekpiz»

[96] Aytkın: «Meni menen silerdin araŋarda Allaһtın Özü jetiştüü Kübö. Al pendelerinen Kabardar (jana) Körüüçü

[97] Allaһ kimdi Tuura Jolgo baştasa — al Tuura Joldo. Al emi, kimdi adaştırsa, aga (Anın) Özünön başka jardamçını taba albaysıŋ. Jana Biz alardı Kıyamat Künü jüzün jer karatkan abalda sokur, dülöy, duduk kılıp tiriltebiz. Alardın ordu — Tozok! Ar kaçan anın otu azaygan sayın alar (köbüröök küysün) üçün ottu köböytüp turabız

[98] Bul alardın: «Eger biz (şagıragan) söök jana çirigen topurak bolup kalsak dele, jaŋıdan jaratılıp, kayra tirilet belek?!» degen sözdörü jana Bizdin ayattarıbızga kaapırlık kılgandarı sebeptüü (tuş bolgon) jazaları

[99] Asmandar menen jerdi jarata algan Allaһ, alardı özündöy kılıp (kayradan) jaratuuga kudurettüü ekenin alar bilişpeybi?! Allaһ alar(dın kayra tirilüüsü) üçün eç bir şek-kümön jok bolgon belgilüü möönöttü (dayın) kılgan. Zaalımdar bolso, kaapırlıktan başka bardık nerseden baş tarttı

[100] Aytkın: «(O, muşrikter!) Eger siler Rabbimdin Irayım Kazınalarına ee bolup kalçu bolsoŋor, anı sadaka kıluudan korkup, jaşırıp koyoor eleŋer. İnsan (uşunday) saraŋ

[101] (O, Muhammad!) Biz Musaga toguz moojiza bergenbiz. (Eger şektenseŋ) İsrayil urpaktarınan sura.! (Musa) alarga barganda, Firaun aga: «O, Musa, men seni sıykırlanıp kalsaŋ kerek dep oyloymun» - dedi

[102] (Anda Musa) ayttı: «Sen mına bul moojizalardı asmandar jana jerdin Rabbisi (Allaһ) (pendelerine Öz kuduretinen) köz körünöö belgi kılıp tüşürgönün bilip ele turasıŋ. Demek, men seni, ey, Firaun, kıyragandardan boloorsuŋ dep ayta alamın»

[103] Kiyin (Firaun) alardı (Misir) jerinen aydap çıguunu kaaladı ele, Biz anı jana anı menen birge bolgondordun bardıgın (deŋizge) çöktürüp jiberdik

[104] Andan (Firaundan) soŋ Biz İsrayil urpaktarına: (Misir) jer(in)de jaşap turgula, emi kaçan gana Akıret ubadası kelgende, baarıŋardı (amalıŋarga jaraşa soop je jaza beriş üçün Akıretke) alıp kelebiz» dedik

[105] Biz anı (Kuraandı) Akıykat menen tüşürgönbüz jana Akıykat menen tüşkön. Biz seni (Beyiştin) kuş kabarçısı jana (Tozokton) korkutuuçu boluşuŋ üçün gana jibergenbiz

[106] Biz Kuraandı (Akıykat menen jalgandı) ajıratuuçu kıldık jana anı adamdarga şaşılbay okup berişiŋ üçün (jıyırma üç jıl aralıgında) bölüp-bölüp tüşürdük

[107] (O, Muhammad, muşrikterge) aytkın: «Siler aga (Kuraanga) ıyman keltirseŋer da je ıyman keltirbeseŋer dagı (Allaһ silerdin ıymanıŋarga muktaj emes.) Andan murunku ilimdüü adamdar özdörünö Kuraan okulganda beti menen sajdaga jıgılışıp

[108] «Rabbibiz Aruu-Taza! Rabbibizdin (Akıret jönündögü) ubadası sözsüz atkarılat!» deşken

[109] Alar ıylagan boydon beti menen jıgılışkanda (Kuraan) alardın (Allaһ aldındagı) kiçipeyildikterin köböytöt

[110] Ayt: «(O, momundar kaalasaŋar) «Allaһ» dep duba kılgıla, (kaalasaŋar) «Rahman» dep duba kılgıla. Emne dep duba kılsaŋar da, Anın eŋ mıktı ısımdarı bar.! (O, Muhammad) namazıŋdı(n kıraatın) biyik dobuş menen da (akırın) ugulbay turgan kılıp da okuba! Uşunun aralıgında(gı okuu) jol(un) izde

[111] Jana aytkın: «Balası jok, mülktö şerigi jok, kordolgon makuluktardan eç bir jardamçısı da jok Allaһka maktoolor bolsun!» Jana Anı (Uluk Sıpattarı menen ar dayım) daŋktap jür

[1] Özünün pendesine (Muhammadga) Kitep (Kuraan) tüşürgöngö maktoolor bolsun! Al anda (Kuraanda) bir dagı karama-karşılıkka jol berbedi

[2] (Teskerisinçe) anı eŋ tuura (kitep) sürötündö (tüşürdü.) (Kaapırlardı) Özünün aldındagı katuu azaptan korkutuş üçün jana jakşı amal kılgan momundarga eŋ mıktı sooptor (Beyiş) bar ekeni jönündö kuş kabar beriş üçün

[3] Alar (momundar) anda tübölük kalışat

[4] Jana «Allaһtın balası bar» degen adamdardı (tozokton kabar berip) korkutuş üçün

[5] Al (Allaһ) jönündö alar (muşrikter) da, ata-babaları da anık eç nerse bilişpeyt. Oozdorunan çıkkan (bul) söz ötö opurtalduu! Alar jalgandı gana süylöp jatışat

[6] (O, Muhammad!) Eger bul (ıyık) Sözgö ıyman keltirişpese, alardın artınan buşayman bolup özüŋdü öltürüp da alaarsıŋ

[7] Biz alardın kimisi jakşıraak amal kılaar eken dep sınaş üçün jer betindegi nerselerdi jerge zıynat-körk kıldık

[8] Biz albette jer betindegi nerselerdi ölük topurakka aylantıp koyobuz

[9] Je bolboso sen (o, Muhammad)) üŋkür eeleri jana jazuu Bizdin moojizalarıbızdan (eŋ) taŋ kalıçtuusu dep oyloorsuŋ

[10] Bir kezde (kaapır koomdon kaçıp) baş paanek izdep (toodogu) üŋkürgö bargan jigitter: «Oo, Rabbi! Bizge Özüŋdön ırayım (korgoo) jiber! Jana işibizdi oŋunan keltirip, jeŋil kıla kör!» - deşti

[11] Kiyin Biz alardı üŋkürdö bir neçe jıldar boyu kulaktarına (möör) urup (uktatıp) koyduk

[12] (Aradan üç jüz jıl ötköndön) kiyin Biz alardı, eki jamaattan kimisi kança ubakıt (uktap) turganın tuura eseptegenin bilüü üçün oygottuk

[13] Biz saga (o, Muhammad), alardın kabarların akıykat menen ikaya kıluudabız: Alar Rabbilerine ıyman keltirgen jigitter ele. Biz alardın ıymandarın (dagı) köböyttük

[14] Jana jüröktörün (ıyman menen) bekem kıldık. Bir kezde alar (öz elinin arasında) turup: «Bizdin Rabbibiz — asmandar menen jerdin Rabbisi! Biz Andan başkanı kuday dep ibadat kılbaybız, eger (mından başka söz) aytsak, anda akıykattan alıstap ketken bolobuz

[15] Mına bul elibiz Allaһtan başka nerselerdi kuday kılıp alıştı. (Oşogo jaraşa) Eger öz joldoruna anık dalil alıp kelişse kana! Kim Allaһka jalgan tokugan adamdardan köbüröök zaalım!»-deşti. (Allaһka uşintip jalbargandan soӊ alar öz ara keŋeşip, dini bölök bul elden çıgıp ketpesek, bizge jana ıymanıbızga zıyandarın tiygizbegey ele dep, tömönküçö masilet kuruştu)

[16] «Siler azır alardan jana Allaһtan başka alar sıyıngan «kudaylardan» üzüldüŋör. Emi üŋkürdön başpaanek tapkıla. Rabbiŋer siler üçün Öz ırayımınan korgoo jibereer jana işiŋerdi oŋunan keltirip koyoor!»

[17] Sen, kün çıkkanda alardın üŋkürünün oŋ kaptalınan, al emi batıp baratkanda sol kaptalınan (aylanıp) ötkönün körösüŋ. Alardın özdörü bolso, üŋkürdün kenen jerinde. Bul — Allaһtın moojizalarınan. Allaһ kimdi Tuura Jolgo baştasa al Tuura Joldo. Jana kimdi adaştırsa, sen aga Tuura Jol körgözüüçü jolbaşçı taba albaysıŋ

[18] (O, alarga karagan adam!) Sen alardı oygoo dep oyloysuŋ. Çınında, alar uykuda. Jana Biz alardı oŋ-sol jambaştarına oodarıp turabız.! Alardın iti bolso, (tirüü sıyaktuu) butun astana tarapka sungan boydon jatat. Eger alarga karasaŋ, jürögüŋ kooptonup, artıŋa kaçasın

[19] Oşentip, (aradan üç jüz jıl ötköndö) Biz alardı öz-ara biri-birinen suramjılaş üçün oygottuk. Alardın biröösü: «Kança ubakıt (uykuda) boldu-ŋar?» - dedi ele, (başka biröö- lörü): «Bir kün je bir kündün bir az bölügünçö» deşti. (Oşentip, talaşıp, eki tarap teŋ özdörünün pikirin anık dalildey albay, akırında mındayça) süylöşüştü: «Kança (uykuda) bolgonuŋardı (bir gana) Rabbiŋer bilet. Emi, birööŋördü mına bul akçaŋar menen şaarga jibergile. Al eŋ asıl-çüygün tamaktardı karap (tandap) ırıskı alıp kelsin. Jana al ötö kıldat bolsun. Dagı silerdi biröögö sezdirip koy-bosun

[20] Eger alar (şaar eli) silerdi bilip kalçu bolso, taşbaraŋga alat je özdörünün (köp kudaylık) dinine kayra kirgizet. Anda eç kaçan kutulbay kala-sıŋar»

[21] Oşentip, Allaһtın ubadası Akıykat ekenin jana Kıyamat(tagı kayra tirilüü) boluşunda şek jok ekenin adamdar bilsin dep (alardın sırın elge) bilgizdik.? (Kiyin, alar düynödön kaytış bolup ketkende,) oşondo, adamdar alardın maselesin öz-ara talaş-tartışka aylantışıp, (kee biröölörü): «Alardın üstünö kümböz kurgula! Rabbileri alardı(n uluk adam ekenin) bilet”-(deşse) alardın çoŋdoru: «Bulardın (mürzösünün) üstünö meçit kurabız» - deşti

[22] (Alardan bir jamaat): «Üçöö bolgon, törtünçüsü - iti» dese, başkaları: «beşöö bolgon, altınçısı - iti» dep kayıpka taş atışat. (Dagı bir toptoru): «Jetöö bolgon, segizinçisi - iti» deşet. Aytkın, (O, Muhammad): «Alardın sanagın Rabbim eŋ jakşı bilet jana alardı(n sanın) az gana kişiler bilet». Sen alar(dın sanı) jönündö talaşpa, eger talaşçu bolsoŋ, anık dalilder (vahiy) menen gana talaş. Jana alar jönündö alardın (yahudiylerdin) eç birinen suraba

[23] Eç kaçan bir nerseni «munu erteŋ jasaymın» debegin

[24] «Allaһ kaalasa» degin jana unutup kalganıŋda Rabbiŋdi estegin. Jana aytkın: «Rabbim meni mından da Tuura Jolgo baştasa ajep emes!»

[25] Alar üŋkürlöründö üç jüz jıl turuştu jana toguzdu koşuştu. (Demek, bardıgı bolup üç jüz toguz jıl uktaşkan)

[26] Aytkın: «Kança turganın Allaһ eŋ jakşı bilet. (Sebebi) asmandar menen jerdegi kayıp ilimderi Anın Özünükü. Al — eŋ mıktı Körüüçü jana eŋ mıktı Uguuçu! Alar (üŋkür eeleri) üçün Allaһtan başka dos-başçı bolbodu jana Al Öz ökümünö eç kimdi şerik kılbayt

[27] Jana sen özüŋö vahiy kılıngan Rabbiŋdin kitebin oku(p, oşonu gana eerçigin)! Anın sözdö-rün eç kim özgörtö albayt! Sen Andan başkaga arızdanıp bara albaysıŋ

[28] Sen erteli-keç Rabbisine Anın Jüzün (ıraazılıgın) kaalap, duba kılıp jatkan adamdar menen birge özüŋdü sabırduu karma! Eki közüŋ alardı körböy kalıp, düynö jaşoosunun zıynattarına berilbe! Jana Biz jürögün Özübüzdü eskerüüdön beykapar kılıp koygon jana öz kaaloosuna gana eerçigen adamga moyun sunba! Anın bardık işteri tekke ketüüçü

[29] Ayt: «(Men alıp kelgen Din) Rabbiŋer tarabınan kelgen Akıykat. Emi, kim kaalasa — momun bolsun, kim kaalasa — kaapır bolsun! Biz zaalım-darga jalın-dubaldarı alardı kurçap ala turgan Tozoktu dayardap koyduk! Eger suusap, suu suraşsa, erigen korgoşun sıyaktuu, (tabı) jüzdördü kuykalap jiberçü suu içirilet! Kanday jaman «suusunduk», kanday jaman orun

[30] Al emi, ıyman keltirip salih amaldardı atkargan momundardın — jakşı amal kılgandardın soobun tekke ketirbeybiz

[31] Alarga tübünön darıyalar akkan Adn beyişteri bar. Al jerde altın bilerikter menen jasanışat jana jibek kımkaptan jaşıl kiyimderdi kiyişip, sörülördö jölönüp oturuşat. (Bul) ne degen uluk soop jana eŋ mıktı orun

[32] (O, Muhammad), alarga (biri Allaһtın neematına şügür kıluuçu, ekinçisi kaapır bolgon) eki kişinin misalın aytıp ber: «Biz eköösünün biri-ne (kaapırına) eki bak bergenbiz, jüzümzar (jana kurmaluu). Aylanasın kurma bak menen orop, eki baktın ortosuna egin-tigin kılıp bergenbiz

[33] Eki bak teŋ kemçildiksiz (toluk) mömö berip, ortosunan Biz darıya agızıp koyduk

[34] Al üçün (jıl sayın) mol tüşüm (baylık) bolup turgan. Anan, berki şerigine — anı menen süylöşüp olturup — ayttı: «Menin mal-düynöm jana san-sanagım (baldarım, kuldarım jana jardamçılarım) senikinen köp jana kubattuu»

[35] Jana özünö zaalım (kaapır) bolgon abalda (kooz-körköm) bagına kirip: «Bul (baylıgım) menden eç kaçan jogolboyt go

[36] Kıyamat dele bolboso kerek. Eger (bolup kalıp) men Rabbime kaytarılgan kündö da, azırkıdan jakşıraak keleçek tapsam kerek dep oyloymun» - deçü

[37] Berki şerigi süylöşüp olturup aga mınday dedi: «Seni (obolu) topuraktan jaratıp, kiyin (uşunday körköm) adam kelbetine kirgizgen Rabbiŋe kaapır bolduŋbu

[38] Birok, men «Raabim — Allaһ» (deymin) jana Rabbime eç nerseni şerik kılbaymın

[39] Eger sen bagıŋa kirgende: «Allaһtın kaalaganı (bolot). Allaһtan başka küç-kubat jok» deseŋ (jakşı bolmok). Eger sen meni mal-düynö, bala-çaka jaatınan özüŋdön az dep kemsintseŋ

[40] (Allaһım maga senin bagıŋdan jakşıraak bak nasip kılıp, senin bagıŋa asmandan dobul, jamgır sıyaktuu) apaat-balee jiberip koygusu bardır. Anda (maktangan) bagıŋ oyronu çıkkan een talaaga aylanıp kalat

[41] Je bolboso, suusu tartılıp, (bagıŋ kuurap) suu tappay da kalaarsıŋ»

[42] (Çın ele) anın baylıgı (bagı asmandan tüşkön ot baleesinin) arasında kaldı. Özü, bagına sarp-tagan nerselerine (buşayman bolup) alakandarın oodarıp kala berdi. Bak bolso, daraktardın (döŋköygön) deneleri soroyup, sıp-sıyda bolup kaldı! Jana al: «Eh, kana emi Rabbime eç nerseni şerik kılbagan bolsom!» -dedi

[43] Jana aga jardam bergidey, Allaһtan başka top-jamaatı da bolboy, özünö-özü da jardam bere albay kaldı

[44] Anda(y şartta) çınıgı dostuk, jakındık (işenip-jölönüü) Allaһka (tana boluşu zarıl) Anın soop-sıylıgı da, akıbet-natıyjası da eŋ mıktı

[45] (Oo, Muhammad)) alarga düynö jaşoosunun misalın Biz asmandan tüşürgön suuga okşoştur: Al suu menen jer ösümdüktörü şirelişip, (jer beti gül bolup) kaldı. (Aradan eç kança ubakıt ötpöy ele, baarı kurgap) şamal uçurgan, kuurap sıngan şıpırındıga aylandı. Allaһ ar nersege Kudurettüü

[46] Mal-düynö, bala-çaka (bular ötkööl) düynönün zıynattarı. Al emi, Rabbiŋdin nazarında, tübölük kalçu soop işter, sıylık jaatınan da, arzuu jaatınan da jakşıraak

[47] Biz toolordu (tıtılgan jün sıyaktuu) uçurgan Kündö (Kıyamatta) jerdi jaydak-jalaŋ abalda körösüŋ. Anan Biz alardı (adamdardı) çogultabız! Eç birin kaltırbaybız

[48] Alar sap-sap bolup Rabbiŋe jolukturulat: «Mına Özümö keldiŋergo birinçi iret jaratkanım sıyaktuu!! (Köpçülügüŋör) Bizdi (bul) ubada kılıngan joluguşuunu boltura albayt dep oylogonsuŋar!» (deyt oşondo Allaһ)

[49] Anan kitep (amal depterleri) taratılat. Sen anan, kılmışkerlerdi, andagı (jazılgan) işterinen kooptonup: «Eh, öldük! Bul emne degen kitep?! Çoŋ-mayda künöölörübüzdün birin da kaltırbay tizmektep koyuptur!» deşet jana jasagan joruktarın (oşol kiteptin içinde) dayar abalda tabışat. Senin Rabbiŋ eç kimge zulumduk kılbayt

[50] (O, Muhammad!) estegin, Biz periştelerge: «Adamga sajda kılgıla» degende, bir İblisten başka bardıgı sajda kılıştı. Al jinder taypasınan ele. Rabbisinin buyruguna karşı çıktı. Emi, siler Meni taştap, oşol İblis menen anın ukum-tukumdarın özüŋörgö dos- başçı kılıp jatasıŋarbı?! Alar silerdin duşmanıŋar go! Zaalımdardın (Dos-Rabbini duşman-şaytanga) almaştırganı kanday jaman

[51] Men asmandar menen jerdi jaratkanda da, alardın özün jaratkan kezde da eç kimisin kübö (şerik) kılgan emesmin! Men azgıruuçulardı jardamçı kılgan emesmin!»

[52] Oşol (Kıyamat) Künü (Allaһ) aytat: «(Özüŋör kuday dep) oylogon Menin «şerikterime» jalbargılaçı?!» Jalbarışat, birok alar joop berişpeyt.! Biz alardın arasına ölüm çuŋkurun salıp koygonbuz

[53] Künöökör adamdar Tozoktu körgöndö, özdörünün aga taştalaarın bilişet. Jana özdörün andan burup (kutultup) ketüüçünü tappay kalışat

[54] Biz bul Kuraanda adamdarga (esine kelip, jolun taap alsın dep) ar türdüü misaldardı keltirdik. İnsan köp nerseler jönündö talaşa beret

[55] Özdörünö Hidayat (İslam çındıgı) kelgenden kiyin, adamdardı ıymanga kelüüdön, jana Rabbisine tooba kıluudan toskon nerse — alarga abalkı-lardın jolunun (kaytalanıp) kelişi(n) je uturlap azap kelişi(n talap kılgandarı) gana boldu

[56] Biz bardık paygambarlardı (Beyişten) kuş kabar, (tozokton) sestentüüçü kabar berüülörü üçün jiberebiz. Kaapır adamdar (öz) jalgan(darı) menen Akıykattı jeŋip alabız dep talaşışat. Menin ayattarımdı jana korkutulgan nerselerdi (tozok kabarların) azil-tamaşa kılıp alışat

[57] Rabbisinin ayattarı eskertilgende andan jüz burup, jasagan künöölörün unutkandardan köbü-röök zaalım (kaapır) bolgon biröö barbı?! Biz alardın jüröktörünö — Kuraandı tüşünböy kalsın dep — çümböt jaap koyduk, kulaktarında dülöy-lük bar! Emi alardı Tuura Jolgo ar kança çakırsaŋ da, eç kaçan oŋoluşpayt

[58] Senin Rabbiŋ — Irayımduu, Keçirüüçü. Eger künöölörünö jaraşa jazalasa, alarga azaptı tezdetmek. Alar üçün ubada kılıngan Kün (Kıyamat) bar. Al künü alar Allaһtan başka Kutkaruuçunu tappay kalışat

[59] Biz mına bul şaarlardı(n elderin) çekten çıgıp kaapır bolup ketkende (berilgen möönöt — ırayımdı bilbey aşınap ketkende) kıyratkanbız jana kıyrooloruna ubakıt belgile-genbiz

[60] Bir kezde Musa (kızmatçı) balasına: «(Belgilengen) eki deŋizdin koşuluş jerine jetkenge çeyin je bolboso alıs jol baskanga (çarçaganga) çeyin jürüüdön toktoboymun» dedi

[61] Eköö eki deŋizdin koşulgan jerine jetkende, balıktarın unutup (jogotup) koyuştu. Balık bolso, deŋizge bet alıp, (sebetten) çıgıp ketken

[62] (Belgilengen jerden) ötüp ketkende Musa (kızmatçı) jigitine: «Bizdin tamaktı alıp kelçi beri, bul saparıbızdan abdan çarçadık go!»- dedi

[63] (Anda jigit): «Bilesizbi, aska taştın janında baş kalkalap turganıbızda, men balık-tı unutup kalgan ekenmin. Munu (sizge aytuunu) şaytan gana unutturdu! Al (tirilip) deŋizge jolun taap ketken! (Bul) ajayıp!»- dedi

[64] «Biz kaalagan nerse — uşul»-dedi Musa jana eköö izme-iz artka kaytıştı

[65] (Belgilengen jerde) Bizdin pendeleribizden bir pendeni tabıştı. Biz aga Özübüz taraptan (özgöçö) ırayım bergen jana aldıbızdagı (kayıp) ilimden aga (kereginçe) üyrötkön elek

[66] Aga Musa ayttı: «Özüŋüzgö (Allaһ tarabınan) üyrötülgön ilimden tüz-tuura nerselerdi maga da taalim berişiŋiz üçün sizge eerçip jürsöm bolobu?»

[67] Al ayttı: «Sen meni menen jürüügö sabır kıla albaysıŋ.”

[68] Özüŋ toluk kabardar bolbogon nersege kantip sabır kılmak eleŋ

[69] (Musa) ayttı: «Allaһ kaalasa, menin sabır kılganımdı körösüz. Men sizdin eç bir işke karşı çıkpaymın»

[70] «Eger meni eerçiseŋ, kaçan özüm saga tüşünük bermeyinçe, menden eç nerse surabaysıŋ» -dedi al

[71] Oşentip, eköö jönöp ketişti. Kaçan kemege çıgışkanda, al (Kızır) kemeni teşip koydu ele, (Musa ubadanı unutup): «Emne siz kemeni, elderin çöktürüp jibereyin dep teştiŋizbi?! Siz jaman iş jasadıŋız!»- dedi

[72] «Meni menen (jürüügö) sabır kıla albaysıŋ debedim bele?» -dedi (Kızır)

[73] (Anda Musa): «Unutkanım sebeptüü meni künöölöböŋüz. İşimden maga oor bolgonun jüktöböŋüz» - dedi

[74] Dagı jol jürüştü. Kaçan bir nariste balanı jolukturuşkanda (Kızır) anı öltürüp koydu. «Siz beykünöö jandı jan(ga-jan mıyzamı)sız ele, öltürüp koyduŋuz! Siz jaman iş kıldı-ŋız!»-dedi (çıday albagan Musa)

[75] «Men saga aytpadım bele: «Meni menen jürüügö sabırıŋ jetpeyt» dep»-dedi (Kızır kayradan)

[76] (Musa) Ayttı: «Uşundan kiyin emne jönündö surasam — meni şerik kılbaysız. Meni jetiştüü ele keçirdiŋiz (dep oyloymun)»

[77] Dagı jolun ulantıştı. Bir şaar eline jetkiçe basıştı. Alardan tamak-aş suraştı ele, eköösün konok kıluudan baş tartıştı. Anan oşol jerden urap kalgan bir dubaldı tapkanda (Kızır) anı (kayra) tikelep koydu. (Musa bolso, özdörünö urmat-sıy körgözbögön eldin şaarındagı eski dubaldı oŋdop, jakşılık kılgan Kızırga tüşünböy): «Eger kaalasaŋız bul işiŋizge (emgek) akı alsaŋız bolmok» dedi

[78] (Anda Kızır ayttı:) «Bul seni menen menin ortobuzdagı ajıraşuu! Emi, saga sen sabır kıla albagan nerselerdin kabarın bereyin

[79] Keme (jönündö aytsam,) al deŋizde tiriçilik kılgan miskin-kedeylerdiki bolçu. Men anı teşip koyuunu kaaladım. (Munun sebebi) alardın kaytkan jolunda bardık kemelerdi basıp aluuçu (karakçı) padışa bar ele

[80] Jana(gı) naristege kelsek, anın ata-enesi momun pendeler ele. Biz (al bala çoŋoygondo kaapır bolup) ata-enesine (adam çıdagıs) karşılık jana kaapırlık körgözüüsünön korktuk

[81] Anan Rabbisi al eköösünö tazaraak, ırayımduuraak (perzentti) almaştırıp berişin kaaladık

[82] Al emi dubal şaardagı eki jetim balanıkı bolup, tübündö eköönö atalgan (muras) kazına bar ele. Alardın atası jakşı adam bolgon. Anan Rabbiŋ eki (jetim) boy jetip, öz kazınaların özdörü çıgarıp aluusun kaaladı. (Bul kayıp ilimderi) Rabbiŋ tarabınan bolgon Irayım. Men bulardı özümçö atkarganım jok. Sen sabır körgözö albagan okuyalardın jandırmagı uşular»

[83] (O, Muhammad! Yahudiyler, hristiandar jana muşrikter) Senden Zulkarnayn! jönündö suraşat. Aytkın: «Azır men silerge al jönündögü (Allaһ maga vahiy kılgan) kabardı okup beremin

[84] Çınıda, Biz aga jer betinde uluu saltanat — biylik jana ar bir nersenin sebepterin, mümkün-çülüktörün berdik

[85] Anan al (askeri menen) bir sebep artınan tüşüp, jol tarttı

[86] Kün batış tarapka jetkende, kündün karargan suuda (munarıkta) batıp baratkanın kördü. Al «suunun» janında bir elge joluktu. Biz ayttık: «O, Zulkarnayn, sen bul eldi je azaptaysıŋ je alarga jakşı mamile jasaysıŋ»? (Oşentip, Zulkarnayn bir elge jetip barıp)

[87] «Zaalımdarın azır ele jazalaybız kiyin Rabbilerine kaytarılganda Özü oor azap menen jazalayt» - dedi

[88] Al emi, ıyman keltirip, salih-jakşı iş jasagan adamga bolso, jakşı sıylık (Beyiş) bar. Biz dagı aga öz amiribizden jakşı sözdördü aytabız»

[89] Kiyin (Çıgışka kaytıp kelip, Allaһ körgözgön) sebepterdi eerçidi

[90] Uşul boydon künçıgışka jetti da, Kündün bir eldin üstünön nur çaçıp turganın kördü. Biz bul elge Kündön bölök «çümböt» kılbagan elek

[91] Oşondoy ele. Biz anı (Zulkarnayndı) aldındagı bardık önör-bilimi menen koşup orop alganbız

[92] Kiyin dagı bir sebeptin artınan tüştü

[93] Kaçan tee (alıstagı) eki toonun arasına jetkende, al eki toonun aldında tap-takır söz tüşünbögön elge joluktu

[94] Alar aytıştı: «O, Zulkarnayn! (Mına bul toonun arı jagındagı) Yajuj-Majuj (eli) jer betinde buzukuluk (zulumduk) kılışuuda. (Emne deysiŋ,) biz menen alardın arasına (bekem bir) tosmo-dubal jasap berişiŋ üçün saga akı çogultup bersek bolobu?»

[95] (Zulkarnayn) ayttı: «Rabbim maga bergen nerse (biylik, ilim, önör siler bergen nerseden) jakşıraak. Andan körö maga küç-kubat jagınan jardam kılgıla, siler menen alardın arasına tosmo kurup bereyin

[96] (Obolu) eki too menen barabar bolgongo çeyin temir sınıktarın alıp kelgile» (Zulkarnayn eki biyik toonun arasına tosmo jasoo üçün obolu alardın arasın temir sınıktarı menen tolturttu. Bul iş bütköndö, uluu ot jaktırıp...) «(SÜ ylögüç aspap menen) üylögülö» - dedi. Kaçan al (temir tosmo kıp-kızıl) ot bolup kalganda ayttı: «Eritilgen mis alıp kelgile, üstünö kuyamın»

[97] Anan «Emi, alar bul tosmonun üstünö çıga da albayt, anı teşe da alışpayt» -dedi

[98] (Bardık işin bütürgöndö): «Bul Rabbimdin ırayımı. Emi, kaçan Rabbimdin (Yajuj-Majuj çıgat degen) ubadası kelgen künü Özü anı tegizdep koyot (jana Yajuj-Majujga jol açat). Rabbimdin ubadası — akıykat» - dedi

[99] Biz oşol (Yajuj-Majuj çıkkan) künü alardı biri-birine aykaş-uykaş kılıp taştaybız jana «Sur» (kerneyi) tartılganda baarın (Özübüzgö) çogultabız

[100] Oşol kündö kaapırlarga Tozoktu anık jolukturabız

[101] (Bul düynödö) alardın közdörü Menin eskermelerimden pardalangan jana (anı) uguuga da al-kuduretteri jetpeyt

[102] Kaapır bolgon adamdar Menden başka Özümdün pendelerimdi dos («kuday») tutunup aluunu (kaalaşabı jana «oşolor meni saktayt» dep) oyloşobu?! Biz kaapırlar üçün Tozoktu «konok üyü» kılıp dayardap koyduk

[103] Ayt (o, Muhammad): «İşterinde zıyan tartkandar jönündö silerge kabar bereyinbi

[104] Alar bul düynö jaşoosunda araket-joldoru adaşkan birok, «biz eŋ mıktı iş jasap jatabız» dep oylogon adamdar

[105] Alar Rabbilerinin ayattarına jana Aga (Kıyamatta) joluguuga işenişpeyt. (Bardık jakşı) amaldarı küyüp ketti! Emi, Kıyamat Künü alar üçün (kıpınday da) salmak (kadır-bark) koyboy-buz

[106] Menin ayattarımdı jana paygambarlarımdı şıldıŋdap, kaapır bolgondoru sebeptüü uşul tozok alardın jazası

[107] Iyman keltirip, salih-jakşı amal kılgandardın tüşçü jeri — Firdaus beyişteri

[108] Al jerde tübölük kalışat jana andan (başka jakka) köçüünü kaalaşpayt

[109] Ayt, (o, Muhammad): «Eger Rabbimdin Sözdörü(n jazuu) üçün deŋiz sıya bolso jana eger dagı oşol deŋizçe sıyanı (koşumça) alıp kelsek da, Rabbimdin sözdörü tügönöördön murun sıya tügönüp kalat”

[110] Aytkın: «Men siler sıyaktuu ele kişimin. (Bolgon ayırmaçılıgıbız) maga (Rabbimden mınday degen) vahiy jiberilet: «Silerdin kudayıŋar — Jalgız Kuday. Kim Rabbisine (baktıluu abalda) joluguunu kaalasa, (Allaһtın Şariyatına ılayık) jakşı amal kılıp, Rabbisine ibadat kılganda (Aga) eç nerseni şerik koşposun!»

[1] Kaf, Haa, Yaaa, Ayın, Saad.”

[2] (Bul—) senin Rabbiŋ pendesi Zakariyaga bergen Irayımının kabarı

[3] Estegin, al Rabbisine jaşıruun türdö jalbarıp

[4] (mınday) dedi: «O, Rabbim! Menin muun-sööktörüm boşoşup, karılıktan çaç agara baştadı! O, Rabbim, men eç kaçan Saga duba kılıp taalaysız bolgon emesmin

[5] Men artımdagı jakındarımdan kooptonup jatamın. Ayalım tuubas bolup kalgan. Öz dargöyüŋdön maga bir dos (perzent) berçi

[6] Al maga jana Yakubdun (ıymanduu) urpaktarına muraskor bolsun! O, Rabbim, Anı Özüŋdün ıraazıçılıgıŋdın kızmatkerlerinen kılgay eleŋ?!»

[7] «O, Zakariya! Biz seni Yahya degen nariste menen süyüntöbüz! Biz murun aga (eç kimdi) adaş kılgan emespiz»

[8] «O, Rabbim!» dedi (Zakariya) maga kaydagı perzent?! Ayalım tuubas bolso, özüm karılıktın çegine jetip kalgan bolsom?!»

[9] «Oşondoy» — dedi (Allaһ)— Rabbiŋ aytat: «Bul Maga jeŋil. Özüŋdü dele mından murun Men jaratkanmın. (Anda) sen dagı eç nerse emes (jok) eleŋ»

[10] «O, Rabbim! Anda maga (köŋülümdün beypildigi üçün) bir belgi körgözçü?!»-dedi (Zakariya) «Saga belgi: sop-soo turup, üç tün boyu adamdarga süylöy albay kalasıŋ»-dedi (Allaһ)?”

[11] Al (ibadatkanadagı) mihrabdan? koomuna çıktı jana «tünü-künü maktoo sözdörün aytkıla» dep, (ımdap) işaarat kıldı. (Oşentip, aradan belgilüü ubakıt ötüp Yahya tuuldu, atasınan jakşı tarbiya kördü. Emi akılı tolo baştaganda aga Allaһ Taala ayttı)

[12] «O, Yaahya! (Iyık) Kitepti(n ökümün) bekem karma!» Biz aga öküm-şariyattı naristeliginde bergen elek

[13] Jana Biz aga Özübüzdön meerimdüülük, tazalık kasietterin tartuuladık. Al -takıbaa

[14] ata-enesine kayrımduu boldu. Tekeberlengen (taş jürök) jana (Rabbisine) karşı çıguuçu bolbodu

[15] Aga tuulgan künündö, ölgön künündö jana kayra tirilgen künündö (Allaһtın) salam(ı) bolsun

[16] (O, Muhammad) sen Kitepte (Kuraanda) Maryamdı(n ikayasın) este: Bir kezde al öz üy-bülösünön çıgış-taraptagı (bir) jerge bölünüp çıgıp

[17] Alardan çümböttönüp aldı.! Anan Biz aga Öz Ruhubuzdu (Jebireyil perişteni) jiberdik. Al Maryamga kadimki insan keypinde köründü

[18] (Anda, Maryam) ayttı: «Meni senden Rahman (Allaһ) saktasın! Eger Allaһtan korkuuçu bolsoŋ, (maga jolobogun)!»

[19] «(Korkpo) — dedi al — Men Rabbiŋdin elçisi (perişte)min. Saga aruu perzent beriş üçün (jiberildim)»

[20] (Maryam) ayttı: «Maga eç bir (erkek) adam kol tiygizbegen (kız bala) jana soyku emes bolsom, kaydan bala bolsun?!»

[21] (Perişte) ayttı: «(Ooba) uşunday. Birok, Rabbiŋ ayttı: «Anı adamdar üçün (Öz kuduretibizden) belgi jana Irayım kılıp jaratabız. Bil iş tagdırda çeçilip kalgan» (Perişte uşul sözdördü aytıp, Maryamdın köynögünün jakasına dem saldı. Uşul demden ulam)

[22] Al (Iysaga) koş boyluu bolup, anı menen alıska ketip kaldı

[23] Anan, (katuu) tolgoo (azabı) anı (biyik jerdegi) kurma daragının butagına alıp keldi. (Oşol jerde törögön soŋ açkaçılıktan, suusagandan jana da eŋ korkunuçtuusu adamdardın uşak sözdörünön korkup:) «O, kana emi, uşuga çeyin ele ölüp kalgan jana tap-takır unutulup ketken bolsom!» - dedi

[24] Oşondo, andan ıldıyraak jerden (Jebireyil perişte ün kattı): «Kaygırba, Rabbiŋ butuŋdun astınan suu (darıya) agızıp koydu

[25] Jana özüŋö kurma butagın silkitseŋ, saga jaŋı, taza mömölörün tüşüröt

[26] Emi, (oşolordon) jep-içip, (perzentiŋ menen) kuban! Al emi, adamdardan biröönü körsöŋ (ımaa-işaarat menen): «Men Rahman (Allaһ) üçün süküt çaluunu nazir kılıp koydum ele. Bügün eç kimge süylöböymün» degin

[27] (Maryam) balasın kötörüp koomuna kelgende, (ar jaktan ajıldaşıp mınday) deşti: «O, Maryam! Sen bolbogon uyat iş jasaptırsıŋ

[28] O, Harundun karındaşı! Senin ataŋ buzuk, apaŋ soyku emes ele go!»

[29] Maryam («böbögümdön suragıla» degendey) aga işarat kıldı. «Beşiktegi böbök menen kantip süylöşöbüz?!» deşti. (Oşondo, Allaһ Özünün Kudureti menen böbök — Iysanı süylötüp, al apasının aruu-taza ekenine kübölük berip)

[30] Ayttı: «Men — Allaһtın pendesimin.! Al (Özünün keleçektegi tagdır-jazmışı boyunça) maga kitep berip, paygambar kıldı

[31] Al meni kayda barsam berekettüü kılıp, maga — denemde janım bolso ele — namaz okup, zeket berüünü

[32] Apama jakşılık kıluunu buyurdu. Jana Al meni taalaysız, taşboor-tekeber kılbadı

[33] Jana men tuulgan, ölgön jana kayra tirilgen kündörümdö maga (Allaһ tarabınan) tınçtık-amandık bolsun!»

[34] (Yahudiyler menen hristiandar) şek-kümöndö bolup jatkan Maryamdın uulu Iysa (jönündögü) Allaһtın Sözü — uşul

[35] (Pendeleri arasınan biröönü) Özünö bala kılıp aluu Allaһka ılayık emes! Al (mından) Taza! Eger Al bir işti öküm kılsa, aga karap «bol!» deşi menen bolup kalat

[36] «Çınında, menin jana silerdin Rabbiŋer — Allaһ! Özünö gana ibadat kılgıla! Uşul gana eŋ Tuura Jol!»

[37] Kiyin jamaattar (Iysa jönündö) talaşıp-tartışa baştadı. Kaapır adamdarga Uluu Kübölük Künündö (Kıyamatta) Tozok bolsun

[38] Bizge keleer künü, alardın kulagı ayabay sak, közü körögöç bolup kalat.! Birok, zaalımdar al Künü tereŋ adaşuuda

[39] (O, Muhammad!) Sen alardı buşaymandık kününön eskert! Al Künü iş çeçilip (Tozokko tüşüşü anık bolup) kalat. Alar bolso, ıyman keltirbey (düynö jırgaldarına) mas bolup jürüşöt

[40] Jerdi jana anda bolgondun baarın Özübüz muraska alabız jana bardıgı Bizge kaytışat

[41] Jana sen (oo, Muhammad), Kitepte İbrahimdi estegin. Al çınçıl Paygambar ele

[42] Bir kezde al atasına: «O, atake, emne üçün ukpay turgan, körböy turgan jana özüŋüzgö eç paydası tiybey turgan «kudaylarga» ibadat kıluudasız

[43] O, ata! Maga sizge kelbegen ilim (paygambarlık) kelgen. Emi, (taş kudaylardan kol üzüp) maga eerçiŋiz, sizdi Tuura Jolgo (Jalgız Allaһka sıyınuuga) baştaymın

[44] Atakebay, şaytanga sıyınbaŋız!! Çınında, şaytan Rahmanga (Allaһ Taalaga) karşı çıguuçu

[45] Atake, men sizdi Rahmandın azabı karmabasa eken dep korkomun. Anda siz şaytanga dos bolup kalasız!»-dedi

[46] (Anda atası) ayttı: «Oo, İbrahim, emne, sen menin kudaylarımdan tüŋüldüŋbü?! Eger (munuŋdu) toktotposoŋ taş menen urup (öltürüp) koyomun! Jogol! Köpkö çeyin maga süylöbö!»

[47] (İbrahim) ayttı: «Salamat boluŋuz! Birok, men Rabbime duba kılıp, sizdin künööŋüzdü keçirişin suraymın. Al maga Irayımduu

[48] «Men silerdi jana siler duba kılıp (sıyınıp) jatkan, Allaһtan başka «kudayıŋardı» taştap ketemin jana (jalgız) Rabbime duba kılamın! Jalgız Rabbime duba kılganım sebeptüü (silerge okşop) taalaysız bolup kalbaymın degen ümütüm bar»

[49] Alardı jana Allaһtan başka alar sıyıngan (jalgan) kudaylardı taştap ketken soŋ, Biz aga İshak menen Yakubdu berdik jana eköösün teŋ paygambar kıldık

[50] Jana alarga (İbrahim, İshak, Yakubdarga) Öz ırayımıbızdı tögüp, alarga jogorku darajaluu maktoo sözdörün arnadık

[51] Sen (oo, Muhammad), Kitepte Musanı da estegin: Al tandalgan pende jana elçi-paygambar bolgon

[52] Biz aga Tur toosunun janında, oŋ tarabınan biyik dobuş menen çakırıp, Özübüzgö jakındattık

[53] Jana Öz ırayımıbızdan Harundu (jardamçı) paygambar kılıp berdik

[54] Kitepte Ismayıldı da estegin. Al ubadasına bekem elçi-paygambar ele

[55] Al üy-bülösün (jana elin) namazga, zeketke buyurgan jana Rabbisinin aldında Anın ıraazıçılıgına ee bolgon adam

[56] Kitepte İdristi da esiŋe al. Al çınçıl paygambar bolgon

[57] Biz anı jogorku martabaga kötördük

[58] Uşular Allaһ neemat bergen paygambarlar. Alar(dan kee biröölörü) Adam (aleyhis-salam) dan. (Başkaları) Nuh menen birge deŋizge kötörgön adamdardan, (dagı biröölörü) İbrahim menen İsrayildin (Yakubdun) urpaktarınan jana Biz tandap alıp, Tuura Jolgo baştagan (başka) kişilerden taragandar. Eger alarga Rahmandın ayattarı okulçu bolso, ıylap, sajda kılıp jerge jıgılışat

[59] Andan soŋ alardın artınan (uşunday jaman) urpaktar kaldı: Namazdı okuşpayt, dene kumarın eerçip kalışkan. Alar jakında katuu azapka joluguşat

[60] Al emi, tooba kılıp, ıyman keltirgen jana salih (jakşı) amal jasagan adamdar Beyişke kirişet jana alarga eç zulumduk (adiletsizdik) kılınbayt

[61] Adn" beyişterdi pendelerine Rahman (Allaһ) kayıptan ubada bergen. Çınında, Anın ubadası sözsüz boluuçu

[62] Anda (Beyişte) alar maanisiz sözdördü uguşpayt. «Salam» degen sözdördü gana uguşat. Al jerde alardın (köz körüp, kulak ukpagan) ırıskıları erteli-keç dayar turat

[63] Biz pendeleribizdin arasınan takıba bolgondoruna muras kılıp berçü Beyiş(tin bayanı) uşul

[64] «Biz Rabbiŋdin buyrugu menen gana tüşöbüz.! Bizdin keleçegibizdegi, bizge çeyinki jana al eköösünün ortosundagı (uçurdagı) işterdin baarı Allaһtın kolunda. Rabbiŋ unutçaak emes

[65] (Senin Rabbiŋ) asmandardın, jerdin jana al eköösünün ortosundagılardın Rabbisi! Demek, Anın Özünö gana ibadat kıl jana Anın ibadatına özüŋdü sabırduuluk menen köndür! (Je) sen aga ısımında bir teŋdeş bar ekenin bilesiŋbi?!»

[66] (Kaapır) insan: «Eger, men ölsöm, jakında (kayradan) tirüü boydon (mürzömdön) çıgarılat bekenmin?!»- deyt

[67] (Oşol) insan oyloboybu, Biz anı mından murun eç nerse emes (jok) bolgon kezde jaratkan elek

[68] (O, Muhammad) Rabbiŋe ant, Biz albette, alardı jana şaytandardı (Kıyamattagı maydanga) çogultup, Tozoktun tegeregine çögölötüp koyobuz

[69] Kiyin (kaapırlardın) ar bir jamaatının arasınan Rahmanga aşa çapkan künöölüülördü suurup çıgabız (jana Tozokko birinçi oşolordu taştaybız)

[70] Anan Tozokko kim (birinçi) ılayıgıraak ekenin Özübüz jakşı bilebiz

[71] Silerden (Akıretke çogulgan adamdardan) bardıgıŋar tozokko kelüüçüsüŋör. (Bul) Rabbiŋdin kaaloosu boyunça anık öküm kılıngan iş

[72] Andan soŋ Allaһtan korkkon (takıba) kişilerdi kutkarıp, zaalım (kaapır)lardı çögölögön abalda Tozokto kaltırabız

[73] Jana kaçan alarga Bizdin anık ayattarıbız okulgan kezde, kaapır adamdar ıymanduularga: «Kaysı jamaattın darajası jana majilisteri jakşıraak? (silerdikibi je bizdikibi?)» deşet

[74] Biz alarga çeyin düynö-mülkü jana kelbet-söölötü bulardıkınan jakşıraak bolgon neçendegen muundardı kıyratıp taştaganbız

[75] Ayt (o, Muhammad): «Kim adaşuuçulukta bolso, (jana eskertilgenine karabay jolunan kaytpasa) Rahman alarga (jaşoo) möönötün uzartsın!!» Kaçan alar özdörünö ubada kılıngan azaptı je Kıyamattı körüşköndö, kimdin darajası jamanıraak jana askeri alsızıraak ekenin bilip alışat

[76] Allaһ Hidayat (Tuura Jol) tapkan adamdardı köböytöt. Rabbiŋdin nazarında soop-sıylık jaatınan da, akıbet-natıyja jaatınan da tübölük-tügöngüs jakşı amaldar paydaluuraak

[77] (O, Muhammad!) Bizdin ayattarıbızga kaapır bolup (jürgön baylardın): «Bizge (Kıyamatta dele) mal-döölöt menen perzentter berilet» degenin körböysüŋbü

[78] Emne, alar kayıptı körüp koyupturbu je bolboso, Rahman menen (Beyişke tüşüü jönündö) ubada kelişimderi bar beken

[79] Jok, anday emes! Biz alardın (künöö) sözdörün jazıp koyobuz jana alarga azaptı(n möönötün) uzartabız

[80] Jana alar aytkan nerselerge (düynö-mülk, döölötkö) mına Biz muraskor bolobuz. Alar bolso, Bizge jalgız özdörü kelişet

[81] Alar özdörünö kubat-jardamçı bolot degen oydo Allaһtan başka nerselerdi kuday kılıp alışkan

[82] Jok, anday bolboyt! (Kıyamatta) «kudayları» alardın özünö sıyınganınan tanışat jana alarga karşı çıgışat

[83] Körböysüŋbü, çınında Biz kaapırlarga şaytandardı jiberebiz. (Şaytandar) alardı (künöögö) katuu türtöt

[84] Sen alarga (azaptı) şaşıltırba. Biz alarga (azap möönötün) kıldattık menen eseptep koygonbuz

[85] Oşol (Kıyamat) Künü Biz takıba kişilerdi ökül iretinde (urmat-sıy menen) çogultabız

[86] (Kaapır) kılmışkerlerdi bolso, suusagan (kordolgon) abalda tozokko aydaybız

[87] (Al jerde) Rahman (Allaһ) menen ubada-kelişimi (ıymanı) bar adamdar gana şapaatka ee bolo alışat.”

[88] (Muşrikter): «Allaһtın balası bar» deşti

[89] (Ey, muşrikter) siler ötö opurtalduu söz ayttıŋar

[90] Bul sözdön asmandar ayrılıp, jer jarılıp, toolor barçalanıp ketiş mümkün

[91] «Rahmandın balası bar» degenderi sebeptüü

[92] Rahmanga bala tutunuunun zarıldıgı jok

[93] Asmandarda jana jerdeginin baarı Rahmanga kul-pende bolup, kelişti

[94] Allaһ bardıgının anık esebin alıp koygon

[95] Bardıgı Kıyamat Kündö Aga jalgız abalda kelişet

[96] Albette, ıyman keltirip, jakşı amal kılgandar üçün Rahman süyüünü jaratat

[97] (O, Muhammad!) Biz Kuraandı senin tiliŋe jeŋil kıldık. Anı menen takıbalarga (Beyişten) kuş kabar berişiŋ üçün jana talaşkan kaapırlardı (tozokton) korkutuşuŋ üçün

[98] Biz bul (Makkadagı) muşrikterden murda (Aad, Samud sıyaktuu) neçendegen (kaapır-muşrik) muundardı kıyrattık! Sen alardan biröö jarımın sezip, je bolboso dobuşun ugup jatasıŋbı

[1] Ta—ha

[2] (O,Muhammad!) Biz saga Kuraandı baktısız boluşuŋ üçün tüşürbödük

[3] Teskerisinçe, (Allaһtan) korkkon adamdar üçün eskerme katarı tüşürdük

[4] (Bul Kuraan) Jerdi jana jogorku asmandardı jaratkan Zat — Allaһtan tüşkön

[5] (Al—) Rahman, Arştın üstünö kötörüldü“

[6] Asmandardagı, jerdegi nerselerdin bardıgı jana jer astındagı nerseler dagı bir Özünün gana mülkü

[7] Eger sen aşkere süylösöŋ da (şıbırap süylösöŋ da) Al bardık kupuya sırlardı bilet

[8] Allaһ.., eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, bir Anın Özü bar. Anın keremet ısımdarı bar

[9] (O, Muhammad!) Saga Musanın okuyası jetti bele

[10] Bir kezde al (alıstan) ot(tun şoolasın) körüp, üy-bülösünö: «Uşul jerde (jılbay) turgula. Men ot körüüdömün. Mümkün, andan bir az çok taap keleermin je bolboso ottun jakınınan bir jol körgözüüçü tabaarmın» -dedi

[11] Otko» jakındaganda: «O, Musa»-degen dobuş uguldu

[12] «Men senin Rabbiŋ bolomun! Çokoyuŋdu çeç! Sen Iyık Tuvaa öröönündösüŋ

[13] Men seni (adamdardın arasınan paygambarlık üçün) tandap aldım. Emi, (özüŋö) vahiy kılınçu nerselerdi ugup al

[14] Men — Allaһmın! Eç bir sıyınuuga tatıktuu kuday jok, jalgız Men gana barmın! Demek, Özümö ibadat kıl jana Meni estöö üçün namaz oku

[15] Ar bir jan öz kılmışına jaraşa jaza (je soop) alışı üçün Kıyamat sözsüz kelet. (Birok) Men anı(n boloor ubakıtısın) sır kılıp koydum

[16] (O, Musa) Seni Kıyamattan (diniy-akırettik iş kıluudan) aga işenbegen jana öz kaaloosuna eerçigen adamdar tosup koybosun, (anda) baktısız bolup kalasıŋ

[17] Oŋ kolundagı emne, o, Musa?»

[18] «Bul — menin tayagım» — dedi Musa — men aga tayanamın jana koyloruma anı menen (jalbıraktardı) küüp beremin. Jana başka maksattarga da paydalanamın»

[19] (Allaһ) dedi: «O, Musa anı jerge taştagın»

[20] Anı taştadı ele, soylogon (çoŋ) jılanga aylanıp kaldı

[21] «Anı koluŋa al jana korkpo. Biz anı abalkı keypine keltirip koyobuz»

[22] Jana koluŋdu koltuguŋa kat — jamandıgı jok, ak-nurduu bolup çıgat. Bul dagı bir moojiza

[23] (Asa tayak menen ak kol) Bizdin çoŋ moojizalarıbızdan. Saga körgözüp (bilgizip) koyuşubuz üçün

[24] Emi, Firaunga (anı Akıykatka kaytaruu üçün) bar. Al çekten çıgıp ketti»

[25] (Musa) ayttı: «Oo, Rabbim! Menin kökürögümdü kenen kıl

[26] Jana menin işterimdi jeŋil kıl

[27] Tilimdegi tüyündü çeçip koy

[28] Adamdar (sözümdü) tüşünçüdöy bolsun

[29] Maga öz üy-bülömdön vazir-jardamçı dayındap ber

[30] Agam Harundu

[31] Al sebeptüü menin kubatımdı köböyt

[32] Anı işime şerik (paygambar) kıl

[33] Saga köp sajda (ibadat), kılışıbız üçün

[34] Seni köp zikir kılışıbız üçün

[35] Özüŋ bizdi körüp turuuçusuŋ!»

[36] (Allaһ) ayttı: «Suraganıŋdın baarı saga berildi oo, Musa

[37] Biz saga bir jolkuda mından başka da jakşılık kılgan elek

[38] Oşondo, Biz apaŋdın köŋülünö (mınday dep) ilham salganbız

[39] «Anı sandıkka salıp, (Nil) darıyaga taştagın, darıya anı jeekke çıgarat. (Kiyin) anı özünün jana Menin duşmanım (Firaun) taap alat». Jana saga Özübüzdön bir mahabbat (nur) bergenbiz, Bizdin Köz aldıbızda ulgayıp, tarbiyalanışıŋ üçün

[40] Anda senin ejeŋ barıp: «Anı kepilge ala turgan (emize turgan) ayalga baştap barayınbı?» dedi.! Oşentip, kaygırbay, süyünüp kalışı üçün Biz seni apaŋa kaytardık. Jana (bir kezde, ulgaygan mezgiliŋde) bir jandı öltürüp koyduŋ. Biz seni (oşol) kaygıdan da kutkardık. Kiyin senin başıŋa köp sınoolordu saldık. Anan Madyan elinde bir neçe jıldar turup kaldıŋ. Kiyin (Biz belgilegen) tagdır boyunça (bul jerge) keldiŋ, oo, Musa

[41] Men seni Özümö (paygambar kılıp) tandadım

[42] (Emi) sen jana agaŋ (Harun) ekööŋ Men bergen (toguz) moojizalardı alıp bargıla. Meni estöödö (jana eskertüüdö) alsızdık kılbagıla

[43] (Obolu) Firaunga bargıla. Al çekten çıgıp ketti

[44] Anan aga (adegende) sılık-sıpaa söz aytkıla,! (Meni) esine alsa je (Menden) korkup kalsa ajep emes

[45] (Eköö) ayttı: «O, bizdin Rabbi! Biz (daavattı baştay elekte) bizge karşı şaşılıp (çara koldonup) koyuusunan jana çekten çıgıp zulumduk kıluusunan korkup jatabız»

[46] «Korkpogula! Men siler menenmin! (Bardıgın ugup, körüp turamın)

[47] Bargıla dagı: «Biz Rabbiŋdin elçileri bolobuz. İsrayil urpaktarın biz menen (öz ata jurttarına) jiber. Alardı azapka salba. Biz saga Rabbiŋden moojiza alıp keldik. Hidayatka (Allaһtın Tuura Joluna) eerçigenderge salam bolsun!»

[48] Çınında, bizge: «(Menin ayattarımdı) «jalgan» dep, jüz burgan adamdarga azap bar» dep vahiy kılıngan» - degile. (Oşondo Firaun)

[49] Ayttı: «O, Musa, silerdin Rabbiŋer kim?!»

[50] (Musa) ayttı: «Bizdin Rabbibiz bardık nerselerge (özünö jaraşkan) kelbet-şekilin berip (jaratkan) jana (öz bagıtına) joldop koygon Allaһ»

[51] (Firaun) ayttı: «Ötkön kılımdın elderine emne bolgonun bilesiŋbi?»

[52] Alar jönündögü ilim Rabbimdin aldındagı Kitepte. Rabbim (al Kitepte) adaşkan emes, eç nerseni unutkan da emes»

[53] (Allaһ) silerge jerdi beşik (sıyaktuu meken) kılıp, anda siler üçün jol salıp berdi. Jana silerge asmandan suu tüşürdü. Kiyin Biz anı menen ar türdüü ösümdüktördü çıgardık

[54] (Alardan) jegile jana mal-çarbaŋardı bakkıla. Bul nerselerde akılduu kişiler üçün sabaktar bar

[55] Biz silerdi oşol jerden çıgarganbız jana oşogo kaytarabız. Jana (Kıyamatta) ekinçi iret dagı oşondon çıgarıp alabız

[56] Biz aga (Firaunga arnalgan) bardık moojizalarıbızdı körsötsök, «jalgan» dep, (akıykattı kabıl aluudan) baş tarttı

[57] (Jana mınday) dedi: «O, Musa sen özüŋdün sıykırıŋ menen bizdi jeribizden çıgarıp jiberüü üçün keldiŋbi

[58] Biz dele saga oşonun özündöy sıykır keltirip bere alabız. Emi, biz menen özüŋdün ortoŋdo bir tegiz jerdi ubada kılgın. Al jer özüŋö da, bizge da ılayıktuu bolsun

[59] (Musa) ayttı: «Silerge mayram kündü — adamdar şaşke maalda çogulgan kündü ubada beremin

[60] Firaun barıp özünün aylaker-amalkerlerin jıynap (ubadalangan kündö, ubada kılıngan jerge) keldi

[61] Musa alarga (sıykırçılarga nasaat) ayttı: «Oŋboy kalasıŋar! («Allaһtın şerigi bar» dep) Allaһka jalaa jappagıla! Azap jiberip kıyratıp salat! (Allaһka) jalaa japkandar oŋboy kalat!!!»

[62] Alar işterinde talaşıp kalıştı jana öz ara şıbıraşıp süylöşö baştadı

[63] (Kiyin elderge Musa menen Harundu körgözüp mınday) deşti: «Bul eköö anık sıykırçı! Silerdi jeriŋerden çıgarıp jiberüünü jana algılıktuu joluŋardı (sıykırçılıktı) joyup jiberüünü kaalap jatat!» (Anan Firaun sıykırçılarga ayttı)

[64] «Bardık amalkerligiŋerdi jıynap, sapka tizilip kelgile. Bügün kim üstömdük kılsa, oşol jeŋişke jetet!»

[65] «O, Musa (deşti sıykıçılar) je sen (başta koluŋdagı tayagıŋdı) taşta je bolboso, biz birinçi taştaylı»

[66] (Musa) ayttı: «Jok, siler taştagıla!» (Taştaştı ele,) kapıstan jipteri jana tayaktarı, alardın sıykırınan ulam aga (Musaga) arakettengendey köründü

[67] Musa içinen bir sestenip aldı

[68] Biz (aga): «Korkpogun sen (alardan) jogoru(bolo)suŋ

[69] Koluŋdagı nerseni (asatayaktı) taşta, alardın jasalmaların jutup jiberet. Alar jasagan nerseler sıykırçının gana köz boyoosu. Sıykırçı degen kayda bolbosun, maksatka jetpeyt» dedik

[70] Anan sıykırçılar sajda kılgan abalda jerge boy taştap: «Musa menen Harundun Rabbisine ıyman keltirdik!» deşti. (Munu körgön Firaun ayabay açuulandı)

[71] «Emne siler men uruksat berbey turup ele, aga (Allaһka) ıyman keltire beresiŋerbi?! Demek, al (Musa) silerge sıykırdı üyrötkön çoŋuŋar eken. Emi men silerdin kol-butuŋardı karşı-terşisinen (oŋ kol, sol but) kesip salamın jana özüŋördü kurma daragına asıp koyomun. Anan kimibizdin (Allaһtınbı je meninbi) azabıbız katuuraak jana uzunuraak ekenin bilip alasıŋar!»

[72] (Sıykırçılar) aytıştı: «Biz eç kaçan özübüzgö kelgen ayat-moojizalardan jana bizdi jaratkan Allaһtan seni jogoru koyo albaybız. (Bizge) Emne öküm kılsaŋ kıla ber! Sen uşul düynödö gana öküm kıla alasıŋ

[73] Biz Rabbibizge, katalarıbızdı jana sen bizdi majburlagan sıykır(ıbız)dı keçirişin ümüt kılıp, ıyman keltirdik. Allaһ jakşı jana Tübölük!»

[74] Çınında, kim (Kıyamatta) Rabbisine künöökör (kaapır) abalda barsa aga sözsüz Tozok bar. (Al anda) je ölö albayt, je jaşay albayt

[75] Jana kim Rabbisine jakşı amaldardı jasap, momun-ıymanduu abalda joluksa, alarga eŋ jogorku darajalar

[76] Tübünön darıyalar akkan, anda "Adn" beyişteri bar. Alar anda tübölük kalışat! Bul (şek jana kaapırçılıktan) taza bolo algandardın sıylıgı!”

[77] Biz Musaga: «Menin pendelerimdi tündösü alıp çık jana (tayagıŋ menen) urup, alar üçün deŋizde kurgak jol kılıp ber. (Firaundun) jetip aluusunan da korkpo, (suuga çögüüdön da) kooptonbo» - dep vahiy kıldık

[78] Firaun askerleri menen alardın artınan (deŋiz «joluna») tüştü. Deŋiz alardan orogonun orop (jutup) ketti

[79] Firaun elin adaştırgan, özü da adaşkan bolçu

[80] O, İsrayil urpaktarı! Biz silerdi duşmanıŋardan kutkardık. Jana (silerge diniy-düynölük neemat bolgon Toorat kitebin berüü üçün) Tur toosunun oŋ tarabın ubadalaştık. Silerge asmandan şirindikter, dayar, bışkan kuş etterin jaadırdık (jana mınday dedik)

[81] «Biz ırıskı kılıp (tüşürüp) bergen taza ırıskılardan jegile, birok anda çekten çıkpagıla (jep alıp künöö kılbagıla) (eger oşentçü bolsoŋor) üstüŋörgö Menin azabım tüşöt. Kimge Menin azabım tüşsö, anın ölgönü — oşol

[82] (Birok) Men, tooba keltirip, ıymanduu bolup, jakşı amal kılıp, Tuura Jolgo tüşköndördü albette, keçiremin»

[83] «O, Musa, sen koomuŋdan emnege mınça şaşılıp, ozup kettiŋ?»

[84] (Musa) ayttı: «Alar mına, artımda kele jatışat. O, Rabbim, men Saga şaşıp baratamın! Iraazı boluşuŋ üçün!»

[85] (Allaһ) ayttı: «Sen çıkkandan kiyin Biz koomuŋa sınoo tüşürdük. Jana alardı Saamiriy adaştırdı»

[86] Anan Musa koomuna açuulanıp, buşayman bolup kaytıp bardı jana: «O, koomum! Rabbiŋer silerge («Toorat tüşürömün» dep) jakşınakay ubada berbedi bele?! (Men oşol ubada üçün ketpedim bele?!) Emne, silerge (araŋarda men jok bolgon) ubakıt uzun bolup kettibi?! Je bolboso, üstüŋörgö Rabbiŋerdin kaarı tüşüşün kaaladıŋarbı?! Siler Maga bergen ubadaŋardı buzduŋar!”

[87] Alar aytıştı: «Biz Saga bergen ubadanı öz erkibiz menen buzbadık. Birok, biz (Misirden çıgıp kele jatkanda jergiliktüü) koomdun (altın) zıynattarınan turgan «künöönün» astında kalganbız.! Biz anı (eritiş üçün otko) taştadık. Saamiriy dagı taştadı (jana)

[88] alarga (janı bar sıyaktuu,) mööröp dobuş çıgara turgan muzoonun sölökötün jasap berdi. (Kiyin Saamiriy jana aga azgırılgandar) aytıştı: «Uşul — silerdin jana Musanın kudayıŋar. (Musa munu) unutup koydu (jana kudaydı izdep başka tarapka ketti)»

[89] Alar körböy jatışabı (muzoo — «kudayı») sözünö joop kaytarbaganın jana alarga ne payda, ne zıyan jetkire albaganın

[90] Oşogo çeyin alarga Harun: «O, koomum! Siler bul (muzoo) menen sınaldıŋar (azgırıldıŋar) silerdin Rabbiŋer — Rahman! Meni(n sözümdü) eerçigile jana buyruguma moyun sungula!» degende

[91] Alar aytıştı: «Bizge Musa kaytıp kelmeyinçe (jana bir nerse demeyinçe) buga tabınuunu toktotpoybuz»

[92] (Musa kaytıp kelip, koomun bul abalda körgön soŋ orun basarına) ayttı: «O, Harun, alardın adaşkanın körgönüŋdö seni emne toktottu

[93] maga (kabar beriş üçün) eerçip (tez) baruudan?! Menin buyruguma karşı çıktıŋbı

[94] (Harun) ayttı: «O, apamdın balası, sakalımdan, çaçımdan tartpaçı. Men (saga kabar berüünü oylogom, birok artıŋdan barganımda menden kapa bolup): «Menin sözümdü (özümdü) kütpöy, İsrayil uruusun bölüp jiberiptirsiŋ!» deşiŋden korktum»

[95] (Anan, Musa): «Ey, Saamiriy, bul emne kılganıŋ?!» - dedi

[96] (Anda, Saamiriy): «Men alar körbögön nerseni körüp kalgam. Anan elçinin (atının) izinen bir çeŋgel alıp, muzoogo seep jiberdim ele (al jan kirgen sıyaktanıp, möörögön dobuş çıgardı). Nafsim meni uşuga jetelegen»-dedi

[97] (Musa) Ayttı: «Emi (bul jerden) jogol! Saga emi jaşoodo (jiyirkeniçtüü ooruga kabılganıŋ sebeptüü, bezildep:) «Maga tiybegileçi» dep aytışıŋ gana bar. Jana (Akırette) saga kutulgus ubada (tozok) dayar! Özüŋ azırga çeyin tabınıp jatkan «kudayıŋa» karaçı? (Saga emne payda bere aldı?) Biz (azır) anı küygüzüp, (külün) deŋizge sapırıp jiberebiz

[98] Silerdin (çınıgı) kudayıŋar — Özünön başka kuday jok bolgon Allaһ! Al bardık nerselerdi Öz ilimi menen kamtıgan!»

[99] Oşentip, Biz saga (o, Muhammad), ötköndördün kabarların ikaya kıldık jana aldıbızdagı Zikirdi (Kuraandı) berdik

[100] Kim andan jüz bursa, Kıyamatta (künöösünün) jügün kötöröt

[101] Al jüktön tübölükkö ajırabayt. Kıyamatta alar kötörgön jük kanday jaman

[102] Sur (kerneyi) tartılgan kün... Oşol künü künöölüülördü (korkuudan jana korduktan ulam) ıraŋ-tüsü kögörgön abalda çogultabız. (Alar perişteler tarabınan kordolup Mavkif tarapka sürüp alıp barıla jatkanda)

[103] Biri-birine: «(Düynödö) on kün gana turduŋar-e?» dep, şıbırap süylöşüşöt

[104] Biz alardın emne degenderin eŋ jakşı bilebiz. Oşondo alardın bilermandarı: «Jok, siler bir ele kün turduŋar» deşet

[105] (O, Muhammad) Senden toolor (jana alardın Kıyamattagı abalı) jönündö suraşat. Aytkın: «Rabbim alardı (kum sıyaktuu) çaçıp jiberet

[106] Jana (jer menen) tegiz kılıp salat

[107] Sen al (Kıyamatta elder çogulçu) jerde ne bir iyrilik, ne bir öydö-çuŋkur körböysüŋ

[108] Oşol künü (elder) bir jarçının artınan (Mavkif maydanına) eerçip jönöşöt. Anın jar salgan sözdöründö eç bir kata jok. (Küüldögön) dobuştar Rahmandın (Allaһtın) urmatına öçüp, şıbıragan ündördü gana ugup kalasıŋ

[109] Al künü Rahman? uruksat bergenderge jana sözünön Allaһ ıraazı bolgondorgo gana şapaat payda beret

[110] (Allaһ) pendelerdin keleçegindegi, ötmüşündögü bardık nerseni bilet. Alardın ilimi Allaһtı kamtıy albayt

[111] Bardık jüzdör(dün eeleri) Tübölük Tirüü (bardık aalamdardı başkarıp) Turuuçuga baş iyişet. Zulum kötörüp bargandar (kaapırlar) maksatka jetpey kalat

[112] Jana kim ıymanduu bolgon abalda jakşı amaldardı jasagan bolso, zulumdan jana sooptorunun kemitip koyuluusunan korkpoyt

[113] (O, Muhammad) mına uşintip, Biz anı arab tilindegi Kuraan sürötündö tüşürdük jana anda eskertüüçü ayattardı udaama-udaa keltirdik. Balkim, emi alar korkuşaar je (bul eskertüüçü ayattar) alarda eskerüünü (sergektikti) jarataar

[114] Akıykat Padışa bolgon Allaһ eŋ Jogoru! (O, Muhammad)) saga vahiy kabarı tüşüp bütö elekte, Kuraandı okuganga şaşılba jana: «O, Rabbim! Menin ilimimdi köböytkün!» dep duba kıl

[115] Biz (Beyiştegi bir darakka jakındaboo jönündö) Adam menen ubadalaşkan elek. Al unutup koydu. Biz anda sabırduuluktu körbödük

[116] Oşondo Biz periştelerge: «Adamga sajda kılgıla» degende, bardıgı sajda kıldı, bir gana İblis (tekeberlenip; «Men andan abzelmin» dep) baş tarttı

[117] Biz ayttık: «O, Adam! Çınında, bul (İblis) saga jana ayalıŋa duşman! Ekööŋdü azgırıp Beyişten çıgarıp koybosun! Anda baktısız bolup kalasıŋ

[118] (Antkeni,) Sen Beyişte aç-jılaŋaç kalbaysıŋ

[119] Anda suusabaysıŋ, kündün ısıgına da küyböysüŋ.»

[120] Şaytan (İblis) anı azgırıp (mınday dedi): «O, Adam men saga tübölüktüülük daragın jana tügöngüs mülk körgözöyünbü?»

[121] Anan, eköö al daraktan jep, (natıyjada ubadanı buzganı üçün Allaһtın kaar-jazası sebeptüü) uyattarı açılıp kaldı ele, Beyiş jalbıraktarı menen özdörün (avretterin) toso baştaştı. Adam Rabbisine künöölüü bolup, (uşintip) azgırıldı (jana eköö teŋ Rabbisine jalbarıp; «Bizdi keçir, özübüzgö zulum kılıp koyduk» dep tooba kıla baştadı)

[122] Kiyin Rabbisi anı tandap, toobasın kabıl alıp, Öz joluna baştadı

[123] (Allaһ) Ayttı: «Bardıgıŋar biri-biriŋerge (adam şaytanga, şaytan adamga) duşman bolgon abalda Beyişten tüşkülö! Emi, (oo, insandar) silerge menden Tuura Jol (Din) kelet. (Oşondo) kim menin joluma eerçise, adaşpayt jana baktısız bolboyt

[124] Al emi, kim menin zikirimden (Kitebimden) jüz bursa, aga tar (oor) jaşoo bar. Anı Kıyamat Künü sokur abalda tiriltebiz

[125] Al ayttı: «O, Rabbim! Emnege meni sokur abalda tirilttiŋ? Men (düynödö) közü soo adam elem go?»

[126] (Allaһ) ayttı: «Dal uşul sıyaktuu, saga da (düynödö) Bizdin ayattar kelgende, (alardı) «unutup» kalgansıŋ. (Körsöŋ da, körmöksön bolgonsuŋ). Dal oşol sıyaktuu bügün sen da «unutulasıŋ!»

[127] Biz ısırap kılgan (çekten çıkkan) jana Rabbisinin ayattarına işenbegen adamdardı uşintip jazalaybız. Çınında, Akırettin azabı katuu jana tügöngüs

[128] Biz alardan murun (özdörü sıyaktuu) neçen-neçen muundardı, üy-jaylarında (eç nerseden beykapar) jürgöndö (kapıstan balee jiberip) kıyratıp koygonubuz alardın közün açpaybı?! Mında akılduu adamdar üçün sabaktar bar go

[129] Eger Rabbiŋ tarabınan (aytıp) ötülgön («künöölüülördü belgilengen ubaktısında gana jazalaybız» degen) söz jana belgilengen möönöt (Kıyamat) bolbogondo, alarga azap oşol zamat kelmek

[130] (O, Muhammad!) Sen alardın (seni jana dindi ayıptap) süylögön sözdörünö sabır kıl jana Kün çıgaardan murun jana Kün bataardan murun Rabbiŋdi daŋazalap tasbih ayt. Jana Rabbiŋ senden ıraazı boluşu üçün kün-tün debey tasbih ayt

[131] Biz alardı sınaş üçün jup-koşmok türdö bergen düynö jaşoosunun gülüstan jırgaldarına nazarıŋdı salba! Rabbiŋdin (Akırette berçü) ırıskıları jakşı jana tübölüktüü

[132] Üy bülöŋdü namazga buyur jana aga (namazga) sabırduu boluuga köndür. Biz senden ırıskı surabaybız, Özübüz saga ırıskı berebiz. (Jakşı) akıbet takıbaalar üçün

[133] Alar: «Eger Muhammad bizge Rabbisinen bir (közgö körüngön) moojiza alıp kelse go..,» deşti. Alarga bayırkı baraktardagı (Toorat menen İnjildegi) nerselerdin bayanı (Kuraan) kelbedi bele

[134] Eger Biz alardı aga (Muhammadga din kelgenge) çeyin bir azap menen öltürgön bolsok, albette: «Oo, Rabbi! Eger bizge bir paygambar jiberseŋ, mınday şermende jana kor bolboy turup, senin ayattarıŋa eerçimekpiz» -deşet bolçu

[135] Aytkın: «Bardıgıbız kütüüdöbüz.! Siler da kütö bergile. Jakında kim Tuura Joldun eesi bolup (adaşpay) baratkanın bilip alasıŋar

[1] Adamdarga özdörünün esebi (Kıyamat) jakındap kaldı. Alar bolso (Allaһ buyurgan parızdardan) jüz üyrügön boydon kaydıger jürüşöt

[2] Alarga Rabbileri tarabınan jaŋı zikir (ayat) kelse (muşrikter) oyunkaraktık menen uguştu

[3] jüröktörü kaydıger bolup. Jana zaalım (kaapır) adamdar: «Bul (Muhammad) eç kim emes, özüŋör sıyaktuu jönököy ele adam (al «ayat» degen nerseler bolso, sıykır). Siler körüp turup sıykırga kele jatasıŋarbı?» (dep) şıbırap süylöşüştü

[4] (Paygambar) Ayttı: «Menin Rabbim asmandagı, jerdegi sözdü bilet. Al — Uguuçu, Bilüüçü!»

[5] «Anday emes» — deşti alar — (Muhammad aytıp jatkan nerseler) tüştögü joburanuu, jok, alardı özü oylop çıgargan, jok anday emes, al akın. (Eger paygambarlıgı çın bolso, abalkı(paygambar)larga jiberilgen sıyaktuu bir moojiza keltirsinçi, kana?!»

[6] Alardan murunku Biz kıyratkan şaarlar(dın elderi) ıyman keltirbegen nersege uşular ıyman keltirmek bele

[7] (O, Muhammad) Biz senden murun (perişte je bolboso ayal zatınan emes) jalaŋ erkek kişilerdi gana Paygambar kılıp, alarga vahiy jibergenbiz. Eger bilbeseŋer Zikir (Iyık Kitep) eelerinen suragıla

[8] Biz paygambarlardı tamak-aş jebey turgan dene (adattan sırtkarı tabiyattuu adam) kılıp jaratpadık. Alar tübölük jaşooçulardan da emes

[9] Kiyin Biz paygambarlarga bergen ubadanı atkarıp (kaapırlarga azap jiberip) Paygambarlardı jana Özübüz kaalagan (momun) adamdardı kutkarıp, çekten çıkkandardı kıyratıp saldık

[10] (O, paygambar menen musulmandar!) Biz silerge Kitep (Kuraan) tüşürdük. Anın içinde silerdin şoorat-daŋkıŋar bar. Akılıŋardı iştetpeysiŋerbi

[11] Jana Biz (ötköndö) neçen-neçen zaalım (kaapır) şaarlardı kıyratıp, alardan kiyin (orduna) başkalardı jarattık

[12] Alar Bizdin azabıbızdı(n belgisin) baykaar zamat şaardan kaçıp jönöştü

[13] «Kaçpagıla, köŋül açuuçu jayıŋarga jana üyüŋörgö kaytkıla, balkim (öltürülböy birööŋördön-birööŋör) suralgan boydon kalaarsıŋar» (deşti azaptooçu perişteler kakşık menen)

[14] Alar bolso: «Oh, öldük! Biz zaalımdardan bolup kalgan elek!» deşti

[15] Biz alardı orulgan (çöp sıyaktuu) kılıp tındırıp salganıbızga çeyin uşul (armanduu) dubaları toktoboy turdu

[16] Biz asmandı, jerdi jana al eköösünün arasındagılardı oyun-ermek üçün jaratkanıbız jok

[17] Eger (asman-jerdi) ermek kılıp aluunu kaalasak, Biz anı (ermek-zooktu) Özübüzdün aldıbızdan (asmandardın üstündögü jogorku Arştan) dele tapmakpız, eger tabuunu kaalasak

[18] Biz Akıykattı (Kuraandı) jalgandın üstünö taştaybız jana al anı ezip, jançıp koyot! Anan jalgan jok bolot. (O, Allaһtın şerigi, ayalı, balası bar degender!) Mınday sıpattaganıŋar üçün silerge «Uayl»? bolsun

[19] Asmandardagı jana jerdegi nerselerdin baarı Allaһtın mülkü. Anın aldındagılar (perişteler) Aga ibadat-kulçuluk kıluudan tekeberlenişpeyt jana ardanbayt

[20] (Teskerisinçe,) tünü-künü çarçabay-zerikpey Aga tasbih aytışat

[21] Je bolboso, jerdin özünön ele tiriltüüçü «kudaylardı» taap alışkanbı

[22] Eger asman menen jerde Allaһtan başka kudaylar bar bolso, eköö teŋ oyron bolmok. (Uluu, Biyik) Arştın Rabbisi bolgon Allaһ muşrikter sıpattagan nerselerden Aruu-Taza

[23] Allaһ Özünün işi boyunça eç kimge joop berbeyt. Alar joop berişet (suralışat)

[24] Je, alar Allaһtan başkalardı kuday kılıp alıştıbı?! Aytkın: «(Anday bolso) daliliŋerdi alıp kelgile! Mına mendegi nersenin (Kuraandın) sözdörü jana menden murunku nerselerdin (Toorat menen İnjildin) sözdörü! Jok, Alardın köpçülügü Akıykattı bilişpeyt. (Munun sebebi) Alar jüz burup ketişken

[25] (O, Muhammad!) Senden murun jibergen ar bir paygambarga Biz: «Menden başka (ibadatka ılayık) kuday jok. Özümö gana sıyıngıla dep vahiy kıldık

[26] (Muşrikter): «Rahmandın! balası bar» deşti. Allaһ bala kütüüdön Aruu-Taza. Anday emes, alar (perişteler) urmattuu pendeler

[27] Alar Andan (Allaһtan) ozunup süylöşpöyt. Alar anın buyrugun gana atkarışat

[28] (Allaһ) Alardın keleçekterin da, ötmüştörün da bilet. Alar (Allaһtın aldında) ortomçu bolo alışpayt. Allaһ kaalagandar üçün gana ortomçu bolo alışat. Alar Allaһtan korkup, ırayımına jaldırap turuşat

[29] Alardın kimisi «men — kudaymın» dese Biz anı Tozok menen jazalaybız. Biz zaalımdardı uşunday jazalaybız

[30] Kaapırlar bilişpeybi, asmandar menen jer (murda) tosulgan bolçu. Kiyin Biz alardı oŋdop (paydaluu kılıp) koyduk. Jana Biz ar bir tirüü nerseni suudan jarattık?. Iyman keltirişpeybi

[31] Jana adamdardı bekem karmap tursun dep jer betine tizilgen toolordu jarattık. Jana elder Tuura Jol taap (adaşpay) jürsün dep öröön — joldordu jasap koyduk

[32] Jana asmandı korgolgon tam kıldık!. Alar Bizdin (bul) ayan-belgileribizden jüz buruşuuda

[33] Al kündüz menen karaŋgılıktı, Kün menen Aydı jarattı. Bardıgı asmanda süzüp jürüşöt

[34] (Oo, Muhammad!) Senden murun da eç bir adamdı tübölük jaratpadık. Emne, sen ölüp, alar (muşrikter) tübölük jaşayt beken

[35] Ar bir jan ölümdü(n daamın) tatuuçu. (Oşogo çeyin) Biz alardı (keede) jakşılık, (keede) jamandık menen sınaybız. Jana (ömürüŋör bütköndö) Özübüzgö kaytarılasıŋar

[36] Eger seni kaapırlar körsö (biri-birine) silerdin (Allaһtan başka) kudayıŋardı (bularga sıyınıp bolboyt dep) tilge algan uşulbu?» dep şıldıŋdaşat. Alar Rahmandı eskerüüdön kaapır boluşuuda

[37] İnsan sabırsız jaratılgan. (O, kaapırlar,) jakında silerge belgilerimdi (azaptı) körgözömüŋ,. Meni şaştırbagıla

[38] Alar: «Eger çınçıl bolsoŋor, janagı ubada (azap) kaçan?» -deşet

[39] Eger kaapırlar jüzdörünön jana jondorunan Tozok otun toso albay, jardamsız kalgan mezgildi (Kıyamattı) bilgende (anday sözdördü aytpayt ele)

[40] (Kıyamat) Alarga kapıstan kelet. Oşondo alar anı kaytaruudan alsız bolup, korkuudan seleyip kalışat. (Anda) Alarga eç möönöt berilbeyt

[41] (O, Muhammad), senden murunku paygambarlar dele (kaapır elder tarabınan) şıldıŋdalgan. Anan alardın arasınan şıldıŋdagan adamdarga, oşol şıldıŋdagan nerseleri (azap bolup) tüşkön

[42] Aytkın: «(Ey, kaapırlar) Silerdi tündö je kündüzü (azap jiberçü bolso) Rahmandan kim korgoy alat?! Teskerisinçe, alar Rabbilerin(in azabın) eskerüüdön jüz buruştu

[43] Je Bizden bölök korgooçu kudayları barbı?! Al kudaylar (silerge emes) özdörünö da jardam bere albayt. Jana Bizden da eç bir jardamga ee bolo alışpayt

[44] Jok, alardı da, ata-babaların da ömürü uzun bolgongo çeyin Biz paydalantuudabız. Alar körböy jatabı, Biz jerdin aylana-tegeregin jonup, kıskartıp jatabız go?!? Emne, alar (Allaһtın tagdırına moyun sunbay), jeŋüüçü boluşat beken

[45] (O, Muhammad), sen alarga: «Men silerdi vahiy (Allaһtan kelgen kabar) menen eskertip jatamın. Birok, dülöy adamdar eskertilgen çakırıktı ukpayt» dep aytkın

[46] Eger alardı Rabbiŋdin bir az ele azabı karmasa; «Oh, öldük! Biz zaalımdardan bolup kaldık!» -deşet

[47] Biz Kıyamat Kün üçün adilet tarazalardı ornotobuz. Eç bir jan(ga) zulumduk kılınbayt. (Soobunan kemitilbeyt). Eger (soobu je künöösü) sarı kıçı danınçalık bolso da, anı alıp kelebiz. Biz jetiştüü esepçibiz

[48] Jana Biz Musa menen Harunga Furkandı (ak menen karanı ajıratuuçu Toorattı) takıba kişiler üçün nur jana eskerme kılıp berdik

[49] Takıbaalar uşunday kişiler: Kayıptagı Rabbisinen korkuşat. Jana alar Kıyamat Kündön titirep turuşat

[50] Jana bul (Kuraan) Biz tüşürgön Zikir jana Bereket. Siler anı çetke kagasıŋarbı

[51] Biz buga çeyin İbrahimge Tuura Jol bergenbiz. Jana anı(n abalın) Bilüüçü bolduk

[52] Bir kezde al atasına jana koomuna: «Siler tabınıp jatkan bul aykelder(den payda) ne?!» -dedi

[53] «Ata-babalarıbızdı oşolorgo sıyıngan abalda tapkanbız» deşti alar

[54] (İbrahim) Ayttı: «Siler da, ata-babaŋar da anık adaşuuda bolgonsuŋar!»

[55] (Muşrikter) Aytıştı: «Sen çın süylöp jatasıŋbı je oynop (tamaşa) süylöp jatasıŋbı?»

[56] Ayttı: «Çının aytam; Silerdin Rabbiŋer asmandardın jana jerdin Rabbisi. Alardı jaratkan. Buga men özüm kübögö ötüüçümün

[57] Jana Allaһka ant içip aytamın: «Men siler (şaardan) ketkende aykel-kudayıŋardın amalın taap koyomun!»

[58] Anan alardın eŋ çoŋunan başka baarın talkalap çıktı, oşogo kaytışsın dep. Şaar eli mayramdan kaytıp, ibadatkanaga kirişip

[59] «Bizdin kudaylarıbızga munu kim jasadı?! Al sözsüz zaalımdardan eken!!!» deşti

[60] (Kee biröölörü) Aytıştı: «İbrahim degen jaş jigit kudaylarıbızdı (jamandık menen) tilge alıp jürgön»

[61] (Çoŋdoru) Ayttı: «Anı adamdardın köz aldına alıp kelgile, (sazayın bergenibizdi) körüp koyuşsun!»

[62] «O, İbrahim! Bizdin kudaylarıbızga uşunu sen jasadıŋbı?!» - deşti

[63] «Jok — dedi İbrahim — mına bul (balta karmap turgan) çoŋu jasadı. Eger süylöçü bolso surap algıla»

[64] Oşondo alar (bir saamga) esterine kele kalıştı jana (biri-birine) «Çın ele siler özüŋör zaalım ekensiŋer» - deşti

[65] Kiyin dagı baştarı aylanıp, «Sen bulardın süylöböy turgandıgın bilet bolçusuŋ! (Bizdi şıldıŋ kılba)» -deşti

[66] «Allaһtan başka, özüŋörgö ne zıyan, ne payda keltire albagan kudaylarga sıyınıp jatasıŋarbı

[67] Silerden dagı, Allaһtan başka sıyıngan kudayıŋardan dagı tajadım! Akılıŋardı iştetpeysiŋerbi?!» (dedi İbrahim). (Muşrikter İbrahimdin dalilderine joop bere albay, küç koldonuunu kaalaştı jana)

[68] «Anı otko ırgıtkıla! Kudayıŋarga jardam bergile! Eger jasay alsaŋar, uşunday jasagıla!» - deşti

[69] Biz ayttık: «O, ot, İbrahimge muzdak jana salamattık bol!»

[70] Alar munu menen (dinge karşı) aylakerlik kıluunu kaalaştı. Birok, Biz alardı zıyan tartuuçu kıldık

[71] Jana Biz anı (İbrahim) menen Lut eköösün, aalamdar üçün berekelüü kılgan jerge (Şam ölkösünö) kutkarıp (çıgarıp) jiberdik

[72] Biz aga İshaktı jana (anın uulu) Yakubdu koşumça kılıp berdik. Jana (İbrahim, İshak, Yakubdun) baarın teŋ salih (jakşı) adamdardan kıldık

[73] Biz alardı Özübüzdün gana işibizge (dinibizge) baştooçu imamdardan kıldık. Jana alarga jakşı işterdi jasoonu, namaz okuunu jana zeket berüünü vahiy kıldık. Alar Bizge (eç nerseni şerik koşpoy) ibadat kıluuçulardan bolçu

[74] Biz Lutka da öküm (paygambarçılık) jana ilim (şariyat) berdik. Biz anı ıplastık (baçabazdık) işterdi jasagan şaardan çıgarıp kettik. Alar (şaar eli) jaman, buzuk adamdar bolgon

[75] Biz anı Öz ırayımıbızga aldık. Çınında al salih adamdardan

[76] Jana Nuhtu (esker). Murun al (Bizge biyik dobuş menen) duba kıldı ele, Biz anı kabıl aldık. Anan Biz anı menen üy-bülösün uluk kaygıdan (topon suudan) kutkarıp kaldık

[77] Biz aga ayattarıbızdı «jalgan» degen (kaapır) koomdon (alardın zıyan keltirüüsünön) jardam berdik. Alar jaman adamdar bolçu. Biz alardı birin koyboy (topon suuga) çöktürdük

[78] Daud menen Sulaymandı (estegin). Bir kezde al eköösü bir koomdun koyloru (tündösü kaptap kirip) maykandap koygonu jönündö öküm kılışkan, Biz alardın ökümünö kübö bolgonbuz

[79] Sulaymanga bul çeçimdi tüşündürdük. Biz eköönö teŋ (Daud menen Sulaymanga) öküm jana ilim bergenbiz. Daudga özü menen koşulup (Allaһka) tasbih aytkan toolordu jana kuştardı moyun sundurduk.? (Uşunu) Biz jasadık

[80] Biz Daudga silerdi sokku-zıyandan saktay turgan (zoot) kiyimderdi jasoonu üyröttük. Emi şügür kılaarsıŋar

[81] Jana Sulaymanga uçkul şamaldardı moyun sundurduk. Alar anın buyrugu menen, Biz berekettüü kılgan jerde? jelip turat. Biz ar bir nerseni Bilüüçübüz

[82] Jana al (Sulayman) üçün gavas (suuçul) jana mından başka (insan jasay albay turgan) işterdi jasap bere turgan jin-şaytandardı (moyun sundurduk). Alardı Biz Özübüz közömöldööçübüz

[83] Jana Ayyubdu da este. Al Rabbisine: «Meni zıyan kaptadı! Özüŋ ırayım kıluuçulardın eŋ ırayımduuraagısıŋ!» - dep, (biyik dobuş menen) duba kıldı

[84] Kiyin Biz anın dubasın kabıl kılıp, andagı zıyandı arılttık jana Özübüzdön ırayım-rahmat iretinde jana (sabırduu) ibadatçılarga eskerme-sabak bolsun dep aga üy-bülösün kaytarıp, alar menen dagı oşonço (perzent) berdik

[85] Jana (oo, Muhammad), Ismayıl, İdris, Zulkiflderdi da estegin. Alardın baardıgı sabırduulardan bolgon

[86] Alardı Öz ırayımıbızga aldık. Bardıgı salih pendelerden

[87] Zunnundu da estegin.! Bir kezde al açuulanıp (elinen een jerge) ketip kaldı. Al Bizdi özün tar (jana karaŋgı) jerde kaltırbayt dep oylogon.? Al karaŋgılıktarda (kalıp): «Özüŋdön başka ilah jok. (O, Rabbim!) Sen Aruu-Taza Kudaysıŋ! Men zaalımdardan bolup kaldım!»- dep jalbardı

[88] Biz anın dubasın kabıl aldık jana kaygıdan kutkardık. Biz momun adamdardı mına uşintip kutkarabız

[89] Jana Zakariyanı este: Al Rabbisine: «O, Rabbim! Meni jalgız (tuyaksız) kaltırba! Özüŋ muras aluuçulardın (bardıgının artında kaluuçulardın) eŋ jakşısısıŋ!» dep duba kılganda

[90] Biz anın dubasın kabıl alıp, aga Yahyanı belek kılganbız jana tuubas ayalın da ayıktırıp koygonbuz. Alar (paygambarlar) jakşılık (soop) işterge tez kirişüüçü pendeler ele. (Jakşılıktardan) ümüt kılıp (jamandıktardan) korkup duba kılışçu. Jana alar Biz üçün kiçipeyil pendeler bolgon

[91] Jana abiyirin saktagan kızdı (Maryamdı) da estegin. Kiyin Biz aga Öz Ruhubuzdan üylödük. Anı jana anın uulun aalamdar üçün (Öz Kuduretibizden) belgi KILDIK

[92] (O, adamdar!) Silerdin bul ümmötüŋör (diniŋer) bir ümmöt? jana Men silerdin Rabbiŋer bolomun. Demek, Maga gana ibadat kılgıla

[93] Birok, (kiyin) adamdar işterin (din-işenimderin) bölüp saldı. (Kantse da) Bardıgı Özübüzgö kaytışat