[2] Achi ni Chitabu changali kaikasya nkati mwakwe, chongolo cha wakun'jogopa (Allah)
[3] Awala wakasakulupililaga yangaiona, ni akwimikaga Swala mwakolosya, soni mu ichindu yatwapele akasatolaga
[4] Ni awala wakasakulupililaga yayatulusyidwe kukwenu, ni yayatulusyidwe paujo penu (mmwe nkanim’biche), ni ya Akhera jamanjao akasakulupilila kusyesyene
[5] Wele wanganyao ali pachongoko chakuumila kwa M’mbuje gwao, soni wanyao niwali wakupunda
[6] Chisimu awala wakanile; yalumope kwa jamanjao mwatetele kapena nkatetela ngakulupililape
[7] Allah wadindile chidindo m’mitima mwao ni m’mawiwi mwao, soni m’meso mwao mwana chisiwilo, basi tachipata jamanjao ilagasyo yekulungwa nnope
[8] Soni chilikati cha wandu pana (achinakunaku) wakutiji: “Tukulupilile mwa Allah ni Lisiku Lyambesi.” Kutendaga nganawa wakulupilila
[9] Akuntenda chinyengo Allah ni awala wakulupilile, ni pangali waakwanyenga ikaweje achimisyene, ni ngakulimanyilila
[10] M’mitima mwao mwana ulwele; sano Allah niwajonjechesye ulweleo, basi tachipata jamanjao ilagasyo yakupoteka nnope ligongo lyakuwechetawecheta kwao yaunami
[11] Soni naga asalilidwemo kuti: “Nkawatanganyaga pachilambo.” Akasatiji: “Chisimutu uwwe niwakwilanya.”
[12] Manyililani yanti wanganyao chisimu chene niwali wakuwatanganya, nambo ngakulimanyilila
[13] Soni naga asalilidwemo kuti: “Kulupililani yatite pakulupilila wandu wane.” Akasatiji: “Ana tukulupilile yatite pakulupilila wawawate?” Manyililani yanti wanganyao chisimu chene niwali wakuwawata, nambo ngakupata kumanyilila
[14] Soni naga asimene ni awala wakulupilile, akasatiji: “Tukulupilile,” nambo pati apite pa kasyepela ku mashetani gajao, akasatiji: “Chisimu uwwe tulinamwe, uwwetu tukuwa tuli nkwatenda chipongwe.”
[15] Allah chachalipila pa chipongwe chaocho, ni chiwalechelele nkusokonechela mwaomo achiyumbagayumbaga
[16] Jamanjao ni awalawala wasagwile kusokonechela pakusumanya ni chongoko, nambo kusumanya kwaoko nganikwajonjechesya (chilichose), soni nganawa wakongoka
[17] Chilandanyo chao chili chisawu ajulajula jwana kolesyaga moto (ndema jajwaliji nkwenda nchipi), sano katema kawalangwisye yayaliji mungulugulu mwakwe, Allah watyochesye lilanguka lyaolyo, nikwaleka ali nchipi wangawa nkulola
[18] Wangapikana, wangawecheta, wangalola soni nganawa awujile (kuchongoko)
[19] Kapena mpela wula janneso jakuuma kwinani, nikuwa mwana chipi, kulindima ni kumesya, akuwikaga yala yao m’mawiwi mwao ligongo lya chikokomo pakogopa kuwa, nambo Allah agasyungulile makafili (pagamanya chenene)
[20] Kumesya kukusigalaga panandi kuti kusombole meso gao, ndawi ni katema jakukwamulichila (kumesyako) akwendaga mwilangukamo, nambo naga kwasimilemo akasajima. Mwanti Allah angasache angatyochesye kupikana kwao ni kulola kwao, chisimu Allah pa chindu chilichose awele Jwakombola
[21] E jenumanja achinawandu! Mun'galagatileje M'mbuje gwenu juwan'gumbile jemanjammwe ni wakala wenu, kuti m'be wakuligosa (ku ipotesi)
[22] Ajula jwana kuntendelaga litaka kuwa chakutandika, liwunde nikuwa nsakasa, nijwaatulwisye kuumila kwinani mesi (gawula), nijwaamesisye ni mesigo isogosi kuti iwe yakulya yenu, ningasimum'bichilaga Allah milungu kutendaga jenumanja nchimanyililaga (kuti jwangali wakamusyangana Najo)
[23] Sano naga n'di wakaika pa ichindu yatuntuluchisye kapolo Jwetu, ikani najo sura jimpepe jakulandana ni ja m’Qur’an, soni mwawilanje wakamusyangana nao wangawaga Allah, naga jenumanja nkuwecheta yakuona
[24] Nambo naga ngantenda nikuti ngasintenda soni, basi ujogopani Moto wauli sasu syakwe wandu ni maganga, wauwichidwe kuwa wamakafili
[25] Mwatagulilani awala wakulupilile nikutendaga itendo yambone abali jakusengwasya janti akwete kupata wanganyao Matimbe ga ku Mbepo, gasikujilima cha pasi pakwe sulo, ndawi ni katema kachakapedweje isogosi mwalakwemo kuwa yakulya (yao), takajileje: “Ayi ni ayilayila itwapedwaga kala yila.” Ni takapedweje ichindu yakulandana (kaoneche kakwe nambo yakulekangana kanonye), soni akwete kupata wanganyao mwalakwemo achiwammakwao waswejesyedwe, soni jamanjao mwalakwemo takawe wandamo
[26] Chisimu Allah jwangantesya soni kupeleka chilandanyo cha njenjema kapena chakupunda pele. Sano awala wakulupilile niakumanyililaga kuti chilandanyochi chakuonaonape chakuumila kwa M’mbuje gwao, nambo awala wakanile niakasatiji: “Ana Allah akusaka chichi pa chilandanyo chalakwechi?” (Allah) akwalechelelaga wajinji kusokonechela nacho, nambo soni akwajongolaga nacho wajinji. Nambotu jwaangaalechelela kusokonechela nacho ikaweje wakunyosya
[27] Awala waakugopolanya chilanga cha Allah panyuma pakuchitawa, ni akasakataga yalamwile Allah kuti ilumbikanyisidwe, soni akasawatanganyaga pa chilambo, jamanjao niwali wakwasika
[28] Ana chimunkane chinauli Allah kutendaga mwaliji wawe niwampele umi (wa duniya), kaneka champe chiwa, kaneka nichachin'jimusya (m’malembe), kaneko Kukwakwe tinchiujila
[29] Jwalakwe ni Ajula juwan'guumbiile yosope yaili pa chilambo, kaneka wasachilile gumba liwunde, niwatawile mawunde nsano nagawili, soni Jwalakwe chindu chilichose awele Jwaachimanya chenene
[30] Soni (kumbuchilani) katema kawawechete Ambuje wenu kwa Achimalaika kuti: “Chisimu Une ngusaka kuwika ku duniya (achinawandu) watakaweje alinkupisyangana (pakupitisya malamusi mmalo Mwangune).” Wanganyao watite: “Ana nkusaka kuwika mwalakwemo watachiwaga nkuwatanganya ni kusulusyaga myasi, kutendaga uwwe tukuwa tuli nkunnapilila ni lumbili Lwenu soni tukunswejesyaga?” Jwalakwe jwatite: “Chisimu Une ngumanyilila yangankuimanyilila jenumanja.”
[31] Niwan'jiganyisye Adam mena ga indu yosope, kaneka wailosisye kwa Achimalaika niwaatesile kuti: “Mundagulilani mena ga ayi induyi naga nkuwecheta yakuona?”
[32] Wanganyao watite: “Kuswejela ni Kwenu! Uwwe wangali umanyilisi (pa iliyose) ikaweje yantumanyisye, chisimutu M'mwe ni wan'di Wakumanyilila kwannope, Walunda lwakusokoka.”
[33] Jwalakwe jwatite: “E mmwe Adam! Mwatagulilani mena gakwe.” Sano katema kajwatagulile mena gakwe (Allah) jwatite: “Ana nganimbecheta kukwenu yanti chisimu Une ngumanyilila yakusisika ya kumawunde ni petaka, soni nguimanyilila yankulosya palangulangu niyam'bele jenumanja n'di nkusisa?”
[34] Soni (kumbuchilani) katema katwasalile Achimalaika kuti: “Mwasujudilani Adam.” Basi wosope niwasujudu kusigala Ibulisu; wakanile niwalikwesyisye, mwanti wasyuchile kuwa jumpepe mwa makafili
[35] Soni twatite: “E mmwe Adam! Tamani mmwejo ni wankwenu mwitimbe lya ku Mbepo, ni n’dyeje mwalakwemo mwagopoka palipose pansachile, nambo ngasinchiwandichila achi chitelachi ntakuwa mu wakulitenda lupuso.”
[36] Nambo shetani watelesyasisye wanawawilio mwalakwemo nikwakopokasya mu waliji mula, ni twatite: “Tulukani, chilikati chenu chili chana utinda, soni nkwete jenumanja ku duniya ndamo jenu ni kusengwa kwa ndema jannono.”
[37] Sano Adam jwapochele malowe (gakutendela toba) kuumila kwa M'mbujegwe (nijwatesile toba) niwampochele toba jakwejo, chisimu Jwalakwe ni Jwakupochela nnope toba, Jwachanasa channope
[38] Twatite: “Tulukani mwalakwemo wanaose; naga chikanyyichilile chongoko chakuumila Kukwangu, basi watakakuyeje chongoko Changucho ngaaja kuwa niwoga soni ngaaja kuwa wakudandaula.”
[39] “Nambo wandu waakufuulu nikanila ma Aya Getu wanganyao niwandu wa ku Moto, wanyao kwalakweko takawe wandamo.”
[40] E jenumanja wanache wa Israila! Kumbuchilani chindimba Changu chanampele, soni kwanisyani chilanga Changu None chingwanisye chilanga chenu, soni Jikape Une basi njogopani
[41] Soni ikulupililani yandulwisye (yayili m'Qur’an) yayikwitichisya yan'di nayo, ni nkawa wandanda kuikana; soni kasinsagulaga (ya duniya) ya ntengo wannono pa kusumanya ni ma Aya Gangu, soni Jikape Une basi njogopani
[42] Soni nkawanganyaga yakuona ni yaunami ni kusisaga yakuona kutendaga jenumanja nchimanyililaga
[43] Soni jimikani Swala mwakolosya nikutolaga Zaka, ni n’jinameje pamo ni akwinama
[44] Ana nkwachisya wandu wane yambone nikuliliwalila mwachimisyene posepo jenumanja nkusomaga chitabu, ana wangali lunda
[45] Soni likamuchisyani pa kupilila ni pa (kuswali) Swala, soni chisimu jalakwejo jiwele jausito ikaweje kwa wakulinandiya
[46] Awala waakusimichisya kuti tachisimangana ni M’mbuje gwao (Allah), soni kuti wanganyao Kukwakwe chachiujila
[47] E jenumanja wanache wa Israila! Kumbuchilani chindimba Changu chanampele, soni nanchimbichisye kupunda iwumbe yosope (ya ndawi jenu)
[48] Ni lijogopani Lisiku lyangakomboleka mundu kunkamuchisya mundu jwine chilichose, soni ngasikukundidwa kutyochela kwa jwalakwejo kuchondelela, atamuno chaliwombolela chakuuma kukwakwe ngasichipocheledwa, soni wanganyao ngasawa wakulupusyidwa
[49] Soni (kumbuchilani) katema katwan'jokwele ku wandu wa Firiauna wawaliji nkumpa ilagasyo yakusakala nnope, waliji nkusikita wanache wenu wachilume nikwalekaga wumi wanache wenu wachikongwe, sano mu yalakweyo mwaliji mwana kulinjidwa kwekulungwa nnope kwakutyochela kwa M'mbuje gwenu
[50] Soni (kumbuchilani) katema katwannekanganichisye mbwani, mwanti twan'jokwele wanganyammwe ni kwamisya wandu wa Firiauna, kutendaga jenumanja n'di nkulola
[51] Soni (kumbuchilani) katema katwampele chilanga Musa cha ilo makumi ncheche (kuti atende ibada nkumalamo tumpe Taurati), kaneka nimwakatesile kang'ombe (kuwa kannungu kenu) panyuma pakwe (jwele ali apite kwitumbi kupochela Tauratijo). Nimwaliji wakulitenda lupuso
[52] Kaneka nitwankululuchile panyuma pa yele kuti m'be wakutogolela
[53] Soni (kumbuchilani) katema katwampele Musa Chitabu ni chakulekanganya (chilikati cha yakuona ni yaunami) kuti m'be wakongoka
[54] Soni (kumbuchilani) katema kajwawechete Musa kwa wandu wakwe kuti: “E wandu wangu! Chisimu chene wanganyammwe n'ditendele lupuso mwachimisyene paakatenda kwenu kan'gombe (kuwa kannungu kenu), sano tendani toba kwa Akun'gumba wenu soni ulaganani mwachimisyenepe, yalakweyo niyayili yambone kukwenu pameso pa Akun'gumba wenu.” Kaneka niwapochele toba jenu, chisimu Jwalakwe ni Jwakupochela nnope toba, Jwachanasa channope
[55] Soni (kumbuchilani) katema kamwatite: “E mmwe Musa! Nganituwa tunkulupilile mmwe mpaka tukam'bone Allah mesonkulola.” Nicham'buleje chikokomo cha moto (wa njasi), kutendaga jenumanja n'di nkulola
[56] Kaneka twansyusisye panyuma pa kuwa kwenu kuti m’be wakutogolela
[57] Soni twam'bunichile ni m'bulili wa liwunde nikuntuluchisya manna ni salwa, (nikuntenda kuti): “Lyagani mu yambone yatumpeleyi.” Ninganatutenda lupuso Uwwe, nambo achimisyene ni wawaliji nkulitenda lupuso
[58] Soni (kumbuchilani) katema katwatite: “Jinjilani awu musiwu, ni n’dyeje mwalakwemo palipose pansachile mwagopoka, soni jinjililani pannango chiinamile ni m'becheteje kuti: ‘Tukululuchilani ilewi yetu.’ Uwwe chitunkululuchile ilewi yenuyo ni kwajonjechesya (yambone) wakolosya.”
[59] Nambo wawalitesile lupuso wala wagalawisye (lilamusi lila mwanti wajinjile mwakokona, nikuwecheta) malowe gane gangawaga gawasalilidwe gala, sano ni twatuluchisye waalitenda lupuso wala ipotesi kutyochela kwinani ligongo lya kunyosya kwao
[60] Soni (kumbuchilani) katema kajwawendele Musa wandu wakwe mesi, nitwantesile kuti: “Putasyani simbo jenujo peganga.” Basi nisyaumile mwalakwemo sulo likumi kwisa siwili, mwanti lukosyo lulilose lwamanyilile pakumwela pakwe. (Twasalile kuti): “Lyagani soni mwagani mu lisiki lyampele Allah, nambo nkalapwaga pa chilambo pakuwatanganya
[61] Soni (kumbuchilani) katema kamwatite: “E mmwe Musa! Ngatukombola kupililila pa yakulya impepe! Sano tuwendelani kwa Ambuje wenu (Allah) kuti atukopochesye yaikusamesyaga litaka, kutandila ya mboga-mboga yakwe (mpela ngunde, mbwanda, ikuya ni sugama), kwisa soni masakaka gakwe, adiyo jwakwe, dengu jwakwe (chana) ni anyesi jwakwe. Jwalakwe jwatite: “Ana nkutindanya yangalondeka ni yambone? Tuluchilani ku chimisi, basi chisimu chinkapateje yam'bendileyo.” Mwanti kwawichidwe pa jamanjao kunyosyeka ni kulaga (kwangalekangana nako), niwawajilwe kupata gasabu ja kuumila kwa Allah, yalakweyo ligongo lyanti wanganyao waliji nkukanila ma Aya ga Allah, nikuwaga soni ali nkuulaga Achimitume mwangali ligongo. Basi yeleyo ni ligongo lya kunyosya kwao soni waliji ali nkusumba mipika
[62] Chisimu awala wakulupilile (mitume jakala) ni wali mu Chiyuda, Akilisito ni Asabayi; jwalijose mwa jamanjao juchakulupilile mwa Allah ni Lisiku Lyambesi (pakunda Usilamu), ni kutendaga yambone (mu Usilamu mwaomo), nikuti akwete kupata malipilo gao kwa M’mbuje gwao, soni ngasaja kuwa nioga, ngasaja kuwa soni wakudandaula
[63] Soni (kumbuchilani) katema katwajigele chilanga chenu, ni twalinyakwile litumbi pachanya penu (nikuntenda kuti): “Kamulisyani yatumpeleyi mwamachili, soni ikumbuchilani yaili mwalakwemu kuti m'be ni woga (wakun'jogopa Allah)
[64] Nambo panyuma pa yalakweyo mwagalawiche (ni kusyulula), ukawaga umbone wa Allah pa jamanjammwe ni chanasa Chakwe nkaliji mwa wakwasika
[65] Soni mmasile kwamanyilila chenene awala wana kusumbaga mpika mwa jamanja pa (kasa uchimbichimbi wa lisiku) Lyakuweluka, basi ni twasalile kuti: “Syukani majani gakunyosyeka.”
[66] Ni twakutesile (kusyuka majani kwaoko) kuwa chitetelo cha kwatetela wawaliji pajele ndemajo ni wapanyuma pao, ni chamuko kwa wakun'jogopa (Allah)
[67] Soni (kumbuchilani) katema kajwawechete Musa kwa wandu wakwe kuti: “Allah chisimu chene akunnamula kuti nsikite ng'ombe.” Wanganyao watite: “Ana nkututenda chipongwe?” Jwalakwe jwatite: “Ngulijuya mwa Allah ya kuwa mwa (wandu) ajinga (wakutenda chanache pa dini).”
[68] Wanganyao watite: “Tuwendelani kwa Ambuje wenu kuti atulondechesye ya ng'ombe jakwejo.” Jwalakwe jwatite: “Chisimu Jwalakwe akuwecheta yanti chisimu jalakwejo ni ng'ombe janganijiwa jekulungwa nnope kapena kamwana, nambo jachilikati cha siwilisi, basi tendani yannamulidwe.”
[69] Wanganyao watite: “Tuwendelani kwa Ambuje wenu kuti atulondechesye ya ntundu wakwe.” Jwalakwe jwatite: “Chisimu Jwalakwe akuwecheta yanti chisimu jalakwejo ni ng'ombe jam'bilichila wakucha, jakwasengwasya wajilola.”
[70] Wanganyao watite: “Tuwendelani kwa Ambuje wenu kuti atulondechesye ya ng'ombe jakwejo chenene, chisimu ng'ombe (syatulondechesyesyo) siwele syakulandana-landana kukwetu, sonitu uwwe chisimu chene naga Allah akusaka, chitujongoleledwe (ku jalakwejo mpaka chitujipate).”
[71] (Musa) jwatite: “Chisimu Jwalakwe akuwecheta yanti chisimu jalakwejo ni ng'ombe jangajijiganya masengo gaguguda litaka, soni jangajitila mbeju, jambonembonepe mwanti jangali liwala.” Wanganyao watite: “Sambano nim'biche nago malowe gakuona-onape.” Basi niwajisikite (mwalikanganichisya), mwanti wasigele panandi kuti akatenda
[72] Soni (kumbuchilani) katema kamwauleje mundu, basi nimwaliji nkututilana mu yalakweyo, (wane kutiji: “Chenono niwauleje,” wane kutiji: “Nambo chenono),” Allah ni nkumanyukula yamwaliji nkusisa
[73] Basi nitwatite: “Munnyesyani (jwakuwajo) ni chipande chine chang'ombejo (ni chasyuche nikunnanjila nkuulaga).” Iyyoyopeyo (yawatite pakunsyusya jwele) nimutachisyuchisya wawe (pa Kiyama), ni akunnosyaga imanyilo Yakwe kuti m'be ni lunda
[74] Kaneka mitima jenu panyuma pa yalakweyo ni jajumwile kuti gwa! Ni kuwa mpela liganga kapena kumulisya nnope (kulipunda ligangalyo). Chisimu chene pana maganga gane sulo sikasatulukaga kuumila mwalakwemo, pana gane soni gaganjikaga nikuumagamo mesi, ni pana gane soni gakugwaga ligongo lya kun'jogopa Allah, sanotu Allah nganawa jwanti ni ngaimanya yankutenda
[75] Ana (jenumanja Asilamu) nkukolaga tama janti ni kunkulupilila wanganyao, kutendaga likuga line mwa jamanjao lyaliji nkupikanila malowe ga Allah, kaneka nikugapitikusya panyuma pagamanya chenene aku achimanyililaga (kuti akulemwa)
[76] Soni naga asimene ni awala waakulupilile, akasatiji: “Tukulupilile (yanti Muhammadi ﷺ Ntume nsyesyene soni jukolanjidwe mu itabu yetu.)” Nambo pati atemi achimisyenepe pakasyepela akasatiji: “Ana nkwatagulila wanganyao yammanyisye Allah (mu Taurat) kuti akan'gomeche nayo kwa M'mbuje gwenu, ana wangali lunda?”
[77] Ana ngakumanyilila yanti Allah jukuimanya yaakusisa ni yaakulosya
[78] Soni mwa jamanjao mwana ajinga wangachimanya chitabu nambo kusepelela unami, niwangali ine ikaweje liganichisya basi
[79] Basi ipotesi takaipate awala waakulemba chitabu nimakono gao, kaneka ni akutiji: “Achichi chityochele kwa Allah.” (Akuwecheta wele unamiu) kuti apate (ya duniya) yantengo wannono pakusumanya ni chalakwecho, basi ipotesi niyao ligongo lya yagalembile makono gao, soni ipotesi niyao ligongo lya yaakupatayo
[80] Soni (Ayudao) akasatiji: “Moto ngauja kutukwaya ikaweje mowa gakuwalanjika pe.” Jilani: “Ana mwatekulangana najo Allah mwanti Allah ningawa nkasa chilanga Chakwe, kapena n'gamba kum'bechetela Allah ya ngankuimanyilila?”
[81] Elo! Jwaapanganyisye chakusakala, soni nikunsyungula ilemwa yakwe, basi wanganyao niwandu wa ku Moto, wanyao kwalakweko takawe wandamo
[82] Sano awala waakulupilile nikutendaga yambone, wanganyao niwandu wa ku Mbepo, wanyao kwalakweko takawe wandamo
[83] Soni (kumbuchilani) katema katwajigele chilanga chawanache wa Israila chanti: “Ngamun'galagatilaga jwalijose ikaweje Allah, ni mwatendeleje yambone achinangolo, wapaulongo, wawina ni masikini, soni m'becheteje ni wandu yambone chenene, soni jimikani Swala mwakolosya nikutolaga Zaka.” Kaneka mwagalawiche (nikuchitundumalila chilangachi) ikaweje wannono mwa jenumanja, aku nchisyululaga
[84] Soni (kumbuchilani) katema katwajigele chilanga chenu chanti: “Ngansulusyaga myasi jenu, soni ngankoposyanaga mwachimisyenepe mmisi jenu.” Sano jenumanja ni mwakundile aku nchitendelaga umboni (kuti chilangacho chakuona nambo nganinchikuya)
[85] Yeti jemanjapemmwe niwankuwulagana soni mwachimisyenepe, nikulikoposyaga likuga line mwa jamanja mmisi jao, nkukamusyangana (ni amagongo) pa (kwatendela yangalumbana) wanganyao mwasambi ni mwakusumba mpika. Nambo naga mateeka (akayidi wakamulwa kungondo) ganyyichilile nkugaombolaga, kutendaga ili haraam kukwenu kwakoposya wanganyao. Ana nkukulupilila mbali jine ja chitabu, mbali jine nikujikana? Basi pangali malipilo gane kwa nkutenda yalakwei, ni ikaweje kwaluka pa umi wa duniya, soni lisiku lya Kiyama chakapelechedwe ku ilagasyo yakupoteka nnope, sanotu Allah nganawa jwanti ni ngaimanya yankutenda
[86] Jamanjao niawalawala wasagwile umi wa duniya pakusumanya ni Akhera, niligongo lyakwe ilagasyo ngaija kupungusyidwa kwa jamanjao soni ngaja kuwa waakulupusidwa
[87] Soni yakuonaonape, Musa twampele Chitabu ni twakuichisye panyuma pakwepo achimitenga (wane). Soni Isa mwanache jwa Maryam twampele isimosimo yakuonechela ni twan'dimbangenye ni Nsimu Weswela (Jibulilu). Ana ngawa ndawi ni katema kawanyyichililaga ntenga ni yangaikunonyelwa mitima jenu mwalikwesyaga? Mwanti likuga line (lya achimitenga) mwalikaaniile, likuga line soni nkuliulaga
[88] Soni wanganyao watite: “Mitima jetu jeunichilidwe (kwanti ikulepeleka kwinjila yankulalichila mmwe Muhammadi ﷺ).” (Yeletu yaunami) nambo Allah walwesile wanganyao ligongo lyaukafili wao mwanti yannonope ni yaakukulupilila
[89] Soni ndema jachaichilile chitabu chakutyochela kwa Allah chakwitichisya (itabu) yalinayo (wachikanile), kutendaga kala (nkanaiche Muhammadi ﷺ ni Qur'an) waliji nkuwenda chikulupusyo (kwa Allah kupitila mu kwika kwa jwele Ntume jwachachakulupusya) kwa wandu makafili. Nambo ndema jayaichilile ya waliji nkuimanyililayo waikanile, basi malweso ga Allah gali pa achimakafili
[90] Kaje kusakala yasagwile pakusumanya ni (ntendele wa) mitima jao, kwakuli kanila kwao yatulwisye Allah ligongo lya litima lyanti Allah antuluchisye ukoto Wakwe jwansachile mwa achikapolo Wakwe (jwanganawa Myuda), basi ni awajilwe kupata gasabu pachanya pa gasabu (jakala). Soni akwete kupata achimakafili ilagasyo yakwalusya
[91] Soni naga asalilidwemo kuti: “Kulupililani yatulwisye Allah.” Akasatiji: “Tukulupilila yayatulusyidwe kukwetu.” Ni akukanila yayaiche panyuma pakwe kutendaga yili yakuonaonape yayikwitichisya yalinayo. Jilani: “Nambi uli mwaulagaga Mitume ja Allah kalako, naga mwaliji wakulupilila (kusyene)?”
[92] Soni (Ayudammwe) pamasile pawam’bichilile Musa ni ilosyo yakuonechela (palangulangu), kaneka ni mwakatesile kang'ombe (kuwa kannungu kenu) panyuma pa (kutyoka) jwalakwejo (kuja kwitumbi kuupochela malamusi), ni mwaliji wakulitenda lupuso
[93] Soni (kumbuchilani) katema katwajigele chilanga chenu, ni twalinyakwile litumbi pachanya penu, (nikuntenda kuti): “Kamulisyani yatumpeleyi mwamachili soni pikanani.” Wanganyao watite: “Tupikene nambo tunyosyisye.” Ni wamwesyedwe m’mitima mwao (chinonyelo cha kukagalagatila) kang'ombe ligongo lya ukafili wao. Jilani: “Kaje kusakala yaikunchisya chikulupi chenu, naga n'di wakulupilia (kusyene).”
[94] Jilani (pakwasalila Ayudao): “Naga nyumba jambesi ja kwa Allah jili jenujenupe pangali wandu wane, basi chilajilani chiwa naga nkuwecheta yakuona.”
[95] Nambo nganawa achilajile ata panandi ligongo lya (yasambi) yagalongwesye makono gao, sanotu Allah ni jwaakwamanya chenene wakulitenda lupuso
[96] Sonitu chimwasimane kwene (Ayudao) kuti niwali wakupapambila nnope wumi wa duniya kwapunda wandu wane, kwapunda soni wakuwanganya (Allah ni isanamu), jwalijose mwa jamanjao akasasachililaga ali apedwile wumi welewu wakwana yaka sausande, kutendaga kupedwa kwakwe wumi welewu nganikuwa kum'bisile kwanaula ni ilagasyo. Sanotu Allah ni Jwakuilolechesya yaakutenda
[97] Jilani: “Mundu juchawe mmagongo jwa Jibulilu (ligongo lyakwika najo Qur'an,) basi (amanyilile kuti) chisimu jwalakwejo ajituluchisye (Qur'anijo) mu ntima mwenu kwa lisosa lya Allah, kwisa kuijitichisya (itabu) yaili paujo pakwe, nikuwa chongolo ni abali jakusengwasya kwa wakulupilila.”
[98] Mundu jwali mmagongo jwa Allah, Malaika Gakwe, Mitenga Jakwe, Jibulilu ni Mikailu (basi niyakwe), chisimutu Allah ni Mmagongo jwa makafili
[99] Soni yakuonaonape, twatulwisye kukwenu ma Aya gakusalichisya, nipangali waakugakana ikaweje wakunyosya
[100] Ana nganiiwa yanti ndawi ni katema kaakutawanaga chilanga, likuga line mwa jamanjao akasachijasaga? Nambo kuti wajinji mwa jamanjao ngakukulupilila
[101] Soni ndema ja jwaichilile Ntenga jwakutyochela kwa Allah jwakwitichisya yalinayo wanganyao, likuga lya lyapedwile Chitabu lyaponyisye Chitabu cha Allah kunyuma kwa migongo jao mpela ngakuchimanyilila
[102] Niwaikuyiye (itabu yausawi) yagaliji nkwasoomela mashetani (ni kwalambusyaga kuti wele usawiu waliji) mu uchimwene wa Sulaimana, ninganakufuluji Sulaimana nambo mashetani ni gagaliji nkufulu, ngati gajiganyaga wandu usawi (wagaumanyi kala Sulaimana nkanaiche), ni (usawi) wawatulusyidwe kwa malaika gawili Haruta ni Maruta ku Babila, nambo (achimalaikao) nganawaga ali nkun'jiganya jwalijose ikaweje ali ansalile kaje kuti: “Uwwetu tuwele fitina (jakun'dinga chikulupi chenu), sano nkakufulu.” Ni waliji nkulijiganya kwa wawilio (chisamya) chakulekanichisya chilikati cha mundu ni wankwakwe. Ni nganawa wanti ni kunnagachisya nayo yalakweyo jwalijose ikaweje kwa lisosa lya Allah, niakulijiganyaga yakwajonanga, yangawa nkwakamuchisya, soni amasile kumanyilila kuti jwayiche mwa kuusagula (usawio), nganakola liunjili lililyose (lya yambone) ku Akhera. Kaje kusakala yasagwile pakusumanya ni (ntendele wa) mitima jao, ingawe wamanyililaga
[103] Soni wanganyao ingawe wakulupilile ni kuligosa, chisimu chene, malipilo gakuumila kwa Allah gakaliji gambone (kukwao) ingawe wamanyililaga
[104] E jenumanja wankulupilile! Kasintiji (pakunsalila Ntume ﷺ): “Tuchiingaani.” Nambo n'jileje: “Ntukosowalile.” Soni pikanilani (malamusi), mwanti akwete kupata achimakafili ilagasyo yakupoteka nnope
[105] Ngaakunonyelwa awala wanya wakanile; kutandila achinsyene itabu (Ayuda ni Akilisito) ni wakuwanganya (Allah ni isanamu) kuti intuluchile jenumanja (Asilamummwe) yambone iliyose kutyochela kwa M'mbuje gwenu. Nambotu Allah akunsagulilaga ukoto Wakwe jwansachile, soni Allah ni nsyene umbone wekulungwa
[106] Ngatukufutatu Aya jilijose kapena kujiliwasya, ikaweje tukwikanajo jine jambone kupunda jalakwejo kapena jakulandana najo, ana ngankumanyilila kuti Allah pa chindu chilichose awele Jwakombola
[107] Ana ngankumanyilila kuti Allah akwete uchimwene wa kumawunde ni petaka? Soni nganinkola jenumanja kaligoselo ata nkulupusyo jwangawaga Allah
[108] Kapena nkusaka (Asilamummwe) kuti mum'busyeje Ntenga jwenuﷺmpela yawatiji pakuwusyidwa Musa kalakala (iwusyo yachalu)? Soni jwachasagule ukafili pakusumanya ni chikulupi, nikuti amasile mwasokonechele kuleka litala lyagoloka
[109] Wajinji mwa achinsyene itabu (Ayuda ni Akilisito) awele ali nkusachilila yanti ali am'buchisye (Asilamummwe) ku ukafili panyuma pakulupilila kwenu, ligongo lya litima lyakutyochela kwa wanganyao achimisyene, panyuma pakuonechela kwa jamanjao chakuona (jwali Muhammadi ﷺ), basi mwakululuchilani nikwaleka mpaka Allah ayichenalyo lilamusi Lyakwe, chisimu Allah pa chindu chilichose awele Jwakombola
[110] Soni jimikani Swala mwakolosya ni ntoleje Zaka, soni mu chambone chilichose chinkulilongochesya chinkachisimane kwa Allah, chisimu Allah ichindu yankutenda awele Jwakuilolechesya
[111] Soni watite: “Ngawa nkuja kwinjila ku Mbepo ni ikaweje jwali Myuda kapena Nkilisito.” Yele ni isako yao. Jilani: “Ikani nao umboni wenu naga nkuwecheta yakuona.”
[112] (Ngwamba!) Nambo kuti mundu jwachajipeleche ngope jakwe kwa Allah (pakunda Usilamu), ni ali jwakolosya (pa Usilamu wakwe), jwele nijuchakapate malipilo gakwe kwa M'mbujegwe, soni ngasaja kuwa nioga, ngasaja kuwa soni wakudandaula
[113] Soni Ayuda akasatiji: “Akilisito nganawa pa chilichose (wangali dini jaakukuya).” Nombe Akilisito akasatiji: “Ayuda nganawa pa chilichose (wangali dini jaakukuya).” Kutendaga wanganyao akusoomaga Chitabu, mmomopemo mwa kulandana nimalowe ga wanganyao nimwaakuwechetela wandu wangali chachimanyi (wagalagatila isanamu). Sano Allah ni jwatachijilanya chilikati chao lisiku lya Kiyama pa ichindu yawaliji nkutindana pa yalakweyo
[114] Ana soni nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda mundu jwaakukanya misikiti ja Allah kuti Lina Lyakwe lisalidweje mwalakwemo, ni akulimbangana pakujitendekasya chisaame (pakwalekasya wandu kutendelamo ibada). Wanganyao nganikuwa kwakuwajilwa kukwao kuti ajijinjile (misikitijo) ikaweje mwawoga. Kwaluka ni kwao pa duniya, soni ku Akhera chakapate ilagasyo yekulungwa nnope
[115] Soni kungopoko ni kungapililo nsyene jwakwe Allah, sano kulikose kuchin'galauchile (pakuswali naga Allah annamulile), nikuti kwalakweko nikuchili chibula cha Allah, chisimu Allah ni Jwakwanila kusyene (ku iwumbe Yakwe), Jwakumanyilila nnope
[116] Soni akasatiji: “Allah alitendele mwanache.” Kuswejela ni Kwakwe (Allah awambalene nayo yele), nambo kuti yosope ya kumawunde ni petaka iwele Yakwe Jwalakwejo, yosope yene ikwitika Kukwakwe (mwa ukapolo)
[117] (Jwalakwe ni) Nkugumba mawunde ni mataka, sano naga asachile kuti chindu chipatikane, basi agambaga kuchilamula kuti: “M'be!” ni chikasawaga
[118] Soni wandu wangali chachimanyi akasatiji: “Ligongo chichi Allah jwangatuwechetekasya uwwe, kapena kutuichilila chisimosimo?” Mmomopemo mwakulandana nimalowe ga wanganyao nimwawawechetele wandu wakala jamanjao nkanapagwe, mitima jao jilandene, pamasile patusalichisye ma Aya kwa wandu waakukulupilila kusyesyene
[119] Chisimutu Uwwe tuntumisye (mmwejo Muhammadi ﷺ) ni yakuona kuti m'be wakutagulila abali syakusengwasya ni wakutetela, soni ngan'ja kuwusyidwa ya wandu wa ku Moto Waukali
[120] Soni nganawa anchiniile mmwejo Ayuda ni Akilisito mpaka n'di nkuyiye dini syao. Jilani: “Chisimu chongoko cha Allah ni chachili chongoko chisyesyene.” Nambotu naga nkuye yakusaka yao (chachili Chiyuda kapena Chikilisito chaocho) panyuma pa yainyyichilile yaumanyilisiyi (jajili Qur’an), chim'be wangali wakun'gosa ata wakunkulupusya (pa ipotesi yakuumila) kwa Allah
[121] Awala watwapele chitabu nikuchisoomaga kusyesyene (mwangali konjechesya kapena kupungula), wanganyao niwaakuchikulupilila (chitabu cha Qur’an), nambo wachachikane chele, wanganyao niwachawe wakwasika
[122] E jenumanja wanache wa Israila! Kumbuchilani chindimba Changu chanampele, soni nanchimbichisye kupunda iwumbe yosope (yandawi jenu)
[123] Ni lijogopani lisiku lyangakomboleka mundu kunkamuchisya mundu jwine chilichose, soni ngasichikundidwa kuumila kwa jwalakwejo chaliombolela, atamuno chondechonde (cha akuchondelela) ngasichinkamuchisya, soni wanganyao ngasawa wakulupusidwa
[124] Soni (kumbuchilani) katema kajwalinjidwe Ibrahima ni Ambujegwe pakumpa malamusi, niwagakwanisye. (Allah) jwatite: “Chisimutu Une chinantende mmwejo kuwa nnongola jwa wandu.” (Ibrahima) jwatite: “Ana ni achiwanangu wakwe?” (Allah) jwatite: “(Elo, nambo kuti) chilanga changu ngawa nkwapata wakulitenda lupuso (mu wanache wenuo.)”
[125] Soni (kumbuchilani) katema katwakutesile ku nyumba (ja Likaaba) kuwa kwakuja kwendelajendela wandu nikwantunjelele, soni patendani pamalo pawaliji nkwima Ibrahima (ndema jawatawaga Likaabalyo) kuwa pakuswalila. Nitwannamwile Ibrahima ni Ismaila kuti: “Jiswejesyani Nyumba Jangu ligongo lya wakujisyungula, ni wakutama itikafu ni wakwinama ni kusujudu (pakuswali).”
[126] Soni (kumbuchilani) katema kajwawechete Ibrahima kuti: “E Ambuje wangu! Utendani awu Musi (wa Maaka) kuwa wantunjelele, nimwape achinsyeneo isogosi, nambo waakulupililepe mwa jamanjao mwa Allah ni Lisiku Lyambesi.” (Allah) jwatite: “Nijwakufulu jwake, basi chinansengwasye panandi kaneka chinjintutila ku ilagasyo ya ku Moto, kaje kusakala malo gakuujila gakwe!”
[127] Soni (kumbuchilani) katema kawaliji nkukwesya Ibrahima ni Ismaila chitepo chanyumba (ja Likaaba aku achiwendaga kuti): “Ambuje wetu! Pochelani kutyochela kukwetu (masengo getuga), chisimutu Mmwe ni wan'di Wakupikanichisya, Wakumanyilila nnope.”
[128] “Ambuje wetu! Tutendani kuwa wakulipeleka Kukwenu, ni mu wanache wetu (muwe mwana soni) nkutula wakulipeleka Kukwenu, soni tulosyani (matala ga katende ka) ibada yetu (ya Hija ni Umra), ni ntupochele toba jetu, chisimu Mmwejo ni wan'di Wakupochela nnope toba, Wachanasa channope.”
[129] “Ambuje wetu! Mwatumichisyani Ntenga jwakutyochela mu wanganya peo, kuti wasoomeleje ma Aya Genu ni kwajiganyaga Chitabu ni lunda lwakusokoka, soni kuti waswejesyeje, chisimutu Mmwe ni wan'di Wamachili gakupunda, Walunda lwakusokoka.”
[130] Ana nduni jwatatende ngajisaka dini ja Ibrahima (wauli Usilamu) pangawaga jwaauwawatisye ntima wakwe? Sonitu pamasile patwansagwile (Ibrahimajo) pa duniya, chisimu jwalakwe soni ku Akhera takawe mwa wandu wambone
[131] (Kumbuchilani) katema kawasalilidwe ni Ambujegwe (Allah) kuti: “Lipelekani (pakuwa Nsilamu).” Jwalakwe jwatite: “Nalipeleche kwa M'mbuje jwa iwumbe yosope (mbele Nsilamu.)”
[132] Soni Ibrahima waagombelechesye yalakwei (yakuya dini ja Usilamu) wanache wakwe, nombe Yaakubu (jwaagombelechesye wanache wakwe kuti): “E achiwanangu! Chisimu Allah ansagulile Dini, ningasim'bwa ikaweje n'di Asilamu.”
[133] Ana jenumanja mwapali ndema jachanyyichilile Yaakubu chiwa? Katema kawawusisye wanache wakwe kuti: “Ana chin'galagatileje chichi panyuma pangu?” Wanganyao watite: “Tugalagatileje N'nungu jwenu, (jujojopejo) ni N'nungu jwa achinangolo wenu; Ibrahima, Ismaila ni Isihaka, N'nungu Jumpepe. Sonitu uwwe tukulipeleka Kukwakwe (pakuwa Asilamu).”
[134] Walakweo ni nkutula wawapite kala, chiuchipata yawapanganyisye, nombe wanganyammwe tinchipata yampanganyisye, soni ngasin'ja kuwusyidwa mu ichindu yawaliji nkutenda wanganyao
[135] Soni (Ayuda ni Akilisito) akasatiji (pakwasalila Asilamu): “Naga kuti n'jongoche nim'be Ayuda kapena Akilisito.” Jilani: “Nambo (uwwe tukuya) dini ja Ibrahima jwakongoka (jwa walekangene nasyo dini syepombotale), soni nganawa mwa akuwanganya (Allah ni isanamu).”
[136] Wechetani (jenumanja Asilamu pakwasalila Ayuda ni Akilisito) kuti: “Uwwe tukulupilile mwa Allah, ni yaitulusyidwe kukwetu (jajili Qur’an), ni yayatulusyidwe kwa Ibrahima, Ismaila, Isihaka, Yaakubu ni isukulu yakwe, ni yawapedwile Musa ni Isa, ni yawapedwile Achimitume kuumila kwa M’mbuje gwao, ngatukulekanganya chilikati cha jumpepe mwa wanganyao, soni uwwe Kukwakwe tukulipeleka (pakuwa Asilamu).”
[137] Sano naga wanganyao akulupilile yantite paakulupilila jenumanja, nikuti chajongoche, nambo naga akugalauka (kuleka chele chikulupichi), nikuti wanganyao agambile kuwa mu ukangani, basi Allah chan'gose jenumanja (ku yakusakala yakutyochela) kwa wanganyao, soni Jwalakwejo ni Jwakupikanichisya Jwakumanyilila nnope
[138] (Kuyani) dini ja Allah (wauli Usilamu), ana niwani wakwete dini jambone kupunda ja Allah? Sonitu uwwe Jwelepejo nijwatukun'galagatila
[139] Jilani (ku Ayuda ni Akilisito): “Ana nkusisyana nowe pa ya Allah kutendaga Jwalakwejo ni M'mbuje gwetu soni M'mbuje gwenu? Soni uwwe tukwete yakutenda yetu, nombe jenumanja nkwete yakutenda yenu, soni uwwe (yosope yatukutendaga) tukunswejechesyaga Jwalakwe.”
[140] Kapena (jenumanja Ayuda ni Akilisito) nkuwechetaga kuti: “Kutandila Ibrahima, Ismaila, Isihaka, Yaakubu ni isukulu yakwe, waliji Ayuda kapena Akilisito?” Jilani: “Ana wanganyammwe ni wan'di wakumanyilila nnope kapena Allah (jwaakuti wanyao waliji Asilamu)?” Ana nduni jwali jwalupuso nnope kumpunda mundu jwaakusisa umboni wakwete wakutyochela kwa Allah! Sanotu Allah nganawa jwanti ni ngaimanya yankutenda
[141] Walakweo ni nkutula wawapite kala, chiuchipata yawapanganyisye, nombe wanganyammwe tinchipata yampanganyisye, soni ngasin'ja kuwusyidwa mu ichindu yawaliji nkutenda wanganyao
[142] Pangakawapa wawawate mwa wanduwa chaweje alinkuwecheta kuti: “Ana nichichi chachagalawisye (Asilamu) kuleka ku chibula kwao kuwaliji nkulola (pakuswali)?” Jilani: “Kungopoko ni kundiwilo nsyene jwakwe Allah, akasan'jongolela jwaakunsaka kwitala lyagoloka.”
[143] Soni iyyoyopeyo tuntesile wanganyammwe kuwa nkutula wachilikati kuti m'be mboni pa wandu, nombenajo Ntenga (Muhammadi ﷺ) awe mboni pa jamanja, ninganitukutenda ku chibula (cha Baitul Muqaddas) kwamwaliji nkulola, ikaweje kuti tummanyukule mundu jwaakunkuya Ntenga pakunnekanganya nimundu jwaakugalauchila ku indende yakwe, soni chisimu chene (yagalausya chibulayo) yaliji yakusausya kwekulungwa nnope ikaweje kwa wandu wawajongwele Allah, ninganawa Allah jwanti nikonanga chikulupi chenu (pa swala syenu sim'bele n'di nkuswali pakulola ku Baitul Muqaddas), chisimu Allah kwa wandu ni Mpole kusyene, Jwachanasa channope
[144] Pamasile patukuweni galausyagalausya kwa ngope jenu (mmwe Muhammadi ﷺ kulola) kwinani, sano chitun'galauchisye ku chibula chankuchisakacho, mwanti sano galauchisyani ngope jenu upande wa Nsikiti Wakuchimbichika (wa Maaka), soni palipose pachim'be wanganyammwe galauchisyani ngope syenu ku wele upandeo, soni chisimu chene awala wawapedwile Chitabu akumanyilila yanti yalakweyi yakuonaonape yakuumila kwa M’mbuje gwao, sano Allah nganawa jwanti ni ngaimanya yaakutenda wanganyao
[145] Naatamuno m’biche nacho kwa awala wawapedwile chitabu chilosyo chantundu uliose nganawa akuyiye chibula chenu, nombe mmwe nganim'ba nkuyiye chibula chao, soni atamose wane mwa jamanjao nganawa akuyiye chibula chawane, nambo naga nkuye yaakwisaka wanganyao panyuma pa umanyilisi wawunyyichilileu, chisimu mmwe chim'be pa jele ndemajo mwa wakulitenda lupuso
[146] Wandu watwapele chitabu akuimanyilila yalakweyi yaakuti pakwamanyilila wanache wao, nambo chisimu likuga line mwa jamanjao likasasisaga yakuona lichiimanyililaga
[147] (Yalakweyi ni) yakuona yakuumila kwa Ambuje wenu, basi ngasim'ba ata panandi mwa wakaichila
[148] Soni uliose (mwa mikutula jakala) wakwete upande wakwe wawalolaga (pakuswali), basi ijanguilani yambone, palipose pachim'be Allah tachiika namwe wanaose (lisiku lya Kiyama), chisimu Allah pa chindu chilichose awele Jwakombola
[149] Soni kulikose kumpite basi galauchisyani ngope jenu ku Nsikiti Wakuchimbichika, soni chisimu yalakweyi niyakuona yakuumila kwa Ambuje wenu, sano Allah nganawa jwanti ni ngaimanya yankutenda wanganyammwe
[150] Soni kulikose kumpite (mmwe Muhammadi ﷺ) basi galauchisyani ngope jenu ku Nsikiti Wakuchimbichika, nombe palipose pachim'be wanganyammwe basi galauchisyani ngope syenu ku upandeo, kuti wandu akasakola malowe gakutatawana namwe, ikaweje wawowopeo walitendele lupuso mwa jamanjao, basi ngasimwajogopaga wanganyao nambo munjogopeje Une, ni kuti ngwanilisye chindimba Changu pa jenumanja kuti n'jongoche
[151] Mpela mutuntumichisye kukwenu jenumanja Ntenga jwakutyochela mwa wanganyapemmwe jwaakunsoomela ma Aya Getu, nikunswejesyaga, ni akun'jiganyaga Chitabu ni lunda lwakusokoka, ni akun'jiganyaga soni yamwalekaga ngaimanya
[152] Basi mungumbuchilani, None chinankumbuchile, soni mundogolelani, ni nkanganaga
[153] E jenumanja wankulupilile! Likamuchisyani (naga yimpatile ipato) pakupilila ni kuswali, chisimu Allah ali pamo ni akupilila
[154] Ni ngasim'bechetaga pa kwamba ya wandu waakuwulajidwa petala lya Allah kuti: “Wawe.” Nambo wachijumi gamba kuti ngankupata kumanyilila
[155] Soni chitun'dinje ni chindu chakogoya (mpela ngondo), kwisa soni sala, kunandipa kwa ipanje, kwasika kwa maumi ni konasika kwa isogosi, ni mwatagulilani wakupilila abali jakusengwasya
[156] Awala wanti naga ipato yapatilemo akasatiji: “Chisimu uwwe wa Allah, soni chisimu uwwe Kukwakwe tuuchiujila.”
[157] Wanganyao ukoto wakuumila kwa M’mbuje gwao uli pa jamanjao ni chanasa, soni wanyao niwali wakongoka
[158] Chisimu (matumbi ga) Swafa ni Maruwa gawele mu imanyilo ya (Dini ja) Allah, sano jwalijose jwapite kutenda Hija kapena Umra, pawe pangali ulemwa kwa jwalakwejo kuusyausya kwenda chilikati chakwecho, mwanti jwachapanganye masengo mwa gamba kulipeleka (nikuti tachilipidwa), chisimu Allah ni Jwakutogolela kusyene, Jwakumanyilila nnope
[159] Chisimu awala waakusisa yatutulwisye yaili ilosyo yakuonechela palangulangu soni yaili chongoko, panyuma panti tuisalichisye kwa wandu m’Chitabu, wanganyao niwaakuwa ali nkulwesedwa ni Allah, soni ni akuwa ali nkulwesedwa ni akulwesa
[160] Ikaweje awala watesile toba ni kwilanya (yawawatanganyagayo) ni kusalichisya (yawasisagayo), basi wanganyao ni wachinapochele toba jao, soni Une ni Jwakupochela nnope toba, Jwachanasa channope
[161] Chisimu awala wakanile nikwikanila kuwa ali makafili, wanganyao malweso ga Allah, Achimalaika ni wandu wosope gali pa jamanjao
[162] Mwele (mmalweso ga ku Motogo) chakawe wandamo, ilagasyo ngaija kupungusyidwa kwa jamanjao, soni wanyao ngaaja kupedwa lipesa
[163] Soni Nnungu jwenu ni Nnungu Jumpepe basi, pangali nnungu jwine (jwakuwajilwa kun'galagatila) ikaweje Jwelepejo, Jwaukoto wejinji, Jwachanasa channope
[164] Chisimu chene mu kagumbidwe ka mawunde ni mataka, ni kupisyangana kwa chilo ni muusi, ni yombo yekulungwakulungwa yaikwenda m'mbwani ili ipachile ichindu yakwakamuchisya wandu (nambo ngamilwa), ni mesi gaatulwisye Allah kuumila kwinani nikusyuchisya nago litaka panyuma pakuwa kwakwe, ni kwenesya palakwepo mitundu josope ja inyama, ni kujigalausyagalausya mbungo ni mawunde gawula gagakwendesyedwa chilikati cha kwinani ni pasi, muwele mwana ilosyo kwa wandu wakwete lunda
[165] Soni chilikati cha wandu pana waakulitendelaga (isanamu kuwa) milungu (jao) kunneka Allah, ni akwinonyelaga yaakatite pakunnonyela Allah, nambo wandu wakulupilile niwali wakunnonyela Allah mwakupelenganya. Mwanti wandu walitendele lupusowo angajione ndema jachakaioneje ilagasyo (akaiweni yakogoya kusyene), ligongo machili gosope gachiwa ga Allah, soni Allah ni Jwaukali pakupeleka ilagasyo
[166] (Mwakumbusyani) katema katachiliipaata achinnongola wawaliji nkukuyidwa (mu ukafili) pakwakana wawaliji nkukuya, aku ali ayiweni ilagasyo, mwanti nkamulano wa chilikati chao uchikatika
[167] Nitachiwecheta akukuya kuti: “Kungawe kwakomboleka uwwe kuujila (ku duniya) tungajile kuliipaata pakwakana wanganyao mpela yatite pakuliipaata pakutukana uwwe.” Iyyoyopeyo niichakajileje Allah pakwalosya wanganyao itendo yao kuwa madandausi gao, soni wanganyao ngasawa wakopoka ku Moto
[168] E jenumanja achinawandu! Mu ichindu yaili pa chilambo lyagani ya halaal peyo yayili yambone, soni ngasinkuyaga sajo sya shetani, chisimu jwalakwe kukwenu awele mmagongo jwakuonechela
[169] Chisimu jwalakwejo akunchisya yangalumbana ni yakunyalaya, soni nikuti munnambuchisyeje Allah yangankuimanyilila
[170] Soni naga ili iwechetedwe kukwao (yanti): “Kuyani yaatulwisye Allah.” Akasatiji: “Nambo tukuya yatwasimene nayo achatati wetu.” Ana nantimuno kuti achatati wawowo nganakola umanyilisi wa chilichose soni nganawa wakongoka (chiwakuyejepe)
[171] Soni chilandanyo cha achimakafili chili chisawu (m'busa) jwaakuigumilila (ilango yakwe) mwa kuikalipila, kutendaga yalakwe ikaakupikana ikaweje kuwilangape ni gumila, wangapikana, wangawecheta soni wangalola, mwanti wangali umanyilisi
[172] E jenumanja wankulupilile! Lyagani mu yambone yatumpele, soni muntogolelani Allah nam’baga jenumanja nkun'galagatila Jikape Jwele
[173] Chisimu (Allah) ayitesile haraam kukwenu (kulya) chibudu, myasi, nyama jeguluwe ni chachisikitidwe pakolanjidwa (lina linepe) lyangawaga lya Allah (kuwa mbepesi ja akumasoka), nambo jwachasingalilwe (nikulya cha haraamucho) mwangali kuchilumba kapena kusumba mpika, basi chipawe pangali ulemwa kukwakwe, chisimu Allah ni Jwakululuka kusyene, Jwachanasa channope
[174] Chisimu awala waakusisa yawatulwisye Allah m’Chitabu (cha Baibulo) nikuisumanyaga ni (ya duniya) yantengo wannono, wanganyao ngakulya chinepe m’matumbo mwao changawaga moto, soni Allah ngaaja kwawechetekasya lisiku lya Kiyama, soni ngaaja kwaswejesya, soni akwete kupata wanganyao ilagasyo yakupoteka nnope
[175] Jamanjao niawalawala wasagwile kusokonechela pakusumanya ni chongoko, ni (kusagula soni) ilagasyo pakusumanya ni chikululuko, ana nichichi chikwatendekasya kupilila ni Moto
[176] Yalakweyo niligongo lyanti Allah atulwisye Chitabu mwakuonaonape, nambo wandu watindene m’Chitabumo ali mu ukangani wakutalikangana (ni yakuona)
[177] Umbone nganiuwa pagalauchisya ngope syenu upande wa kungopoko ni kundiwilo, nambo umbone (usyesyene) ni wa mundu jwankulupilile Allah, Lisiku Lyambesi, Malaika, Chitabu ni Achimitume, achipelekaga soni chipanje achichisakaga kwa wapaulongo, wawina, masikini, jwapaulendo, wakuwenda, ni kwaapela ulukosyo achikapolo, achiswaliji soni Swala nikutolaga Zaka, ni wakwanilisya ilanga yao pati atawenemo, ni wakupilila pakulaga, pakulwala ni pandema jangondo, wanganyao niwaasimichisye (Usilamu wao), soni wanyao niwali wakun'jogopa (Allah)
[178] E jenumanja wankulupilile! Silamulidwe kukwenu mbusyo syakulandana pa akuulajidwa, nnukosyo kwa nnukosyo, kapolo kwa kapolo, jwankongwe kwa jwankongwe, nambo (nkuulaga) jwakululuchilidwe ni nchimwenegwe (nkuulajidwa) pa chindu chinechakwe (mpela kuti apeleche mbiya mmalo mwakuulajidwa) nikuti (nkukululukajo) asikuyekuye (ni kuwilasya) mwa umbone, nombenajo (nkuulagajo) alipile (mbiyasyo) kukwakwe mwa umbone, kwalakweko ni kwepepasya kwakutyochele kwa M'mbuje gwenu soni (chiwele) chanasa, sano juchasumbe mpika panyuma pa yele, nikuti akwete kupata ilagasyo yakupoteka nnope
[179] Soni nkwete jenumanja (kusunga) umi mu mbusyo syakulandana E jenumanja wankwete lunda! Kuti n'digose (ku nteto wakuulagana)
[180] Kulamulidwe kukwenu pati chiwa chili chim’bichilile jumo jwenu naga achilekaga chipanje; kuleka wasiya (pa chipanjecho) waachinangolo wawili ni wapaulongo mwa kwilanila (ni malamusi ga Dini), lyele liwele lilamusi kwa waoga (wakun'jogopa Allah)
[181] Sano jwachaligalausye (lilamusili) panyuma pakulipikana; nikuti ulemwa wakwe chiuwe pa waakuligalausyao, chisimu Allah ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope
[182] Sano mundu jwan'jogopele nkuleka wasiyajo kuti atakwika mwapendechele ku upande wepombotale kapena ku ulemwa nikwakolochesya chilikati chao, chawe jwangali ulemwa, chisimu Allah ni Jwakululuka kusyene, Jwachanasa channope
[183] E jenumanja wankulupilile! Kulamulidwe kukwenu kutawa (Namasani) mpela yakwatite pakulamulidwa kwa wandu wawaliji paujo penu (jenumanja nkanim’biche) kuti n'digose (ku ilemwa)
[184] Mowa gakuwalanjikape (kapena 30), nambo jwachawe nkulwala mwa jaomanja kapena pa ulendo (nigopola) akwanisye chiwalanjilochi ni mowa gane (ga kuuchisya), sano wandu wakutawa mwakulajilila (ligongo lyauchekulu kapena ulwele wan'gona-n'gona), chakomboleche (kuleka kutawako ni) kupeleka malipilo gayakulya yakwanila masikini (jumo pa lisiku lililyose lyakatawile), sano jwachapanganye masengo mwagamba kulipeleka yele tiiwe yambone kukwakwe, nambo naga nkutawa (iyyoyo mwakulajilila) tiiwe yambone kukwenu naga n'di wakumanyilila (kusosekwa kwakutawako)
[185] Mwesi wa Namasani ni awula wajatulusyidwe Qur’an nkati mwakwe kuwa chongolo cha wandu ni ilosyo ya kuonechela palangulangu ya chongoko, soni kuwa chilekanganyo (cha yakuona ni yaunami), sano jwauweni mwa jaomanja mwesi (ali chitamile pamusi) atawe Namasanijo, nambo jwachawe nkulwala kapena paulendo (nigopola), akwanisye chiwalanjilo ni mowa gane (ga kuuchisya), Allah jukunsoselaga yakwepepala wanganyammwe soni jwangansosela yakunonopa, soni (jukusaka) kuti nkwanisye chiwalanjilocho ni kunkusyaga Allah (pakutenda Takbirah) ligongo lya kun'jongola kwenu soni kuti m'be wakutogolela
[186] Soni naga ali am'busisye achikapolo Wangu Yangune, basi (mwasalilani yanti): Chisimu Une ndili pakuwandika, ngwangaga duwa jankuomba pati amombile, basi anjitiche (kuwilanga Kwangu) ni angulupilile kuti ajongoche
[187] Kuwele kwakundisyidwa kukwenu chilo chakwimuchila kutawa kutendanao ulombela achimmasyeto wenu, wanganyao ni iwaalo yenu nombe wanganyammwe ni iwaalo yao, Allah amanyiiliile kuti wanganyammwe mwaliji nkuliijiiwa mwachimisyene, basi apocheele toba jenu ni ankululuchiile, sambano mwakwayagani ni nsosejesoseje yannembele Allah (wali wanache), soni lyagani ni kumwaga mpaka umanyukuche kukwenu usi weswela kutyochela mu usi wepiliwu kumasikusiku (kwakuli kombola kulekanganya chilikati cha kuswejela kwa kumasikusiku ni chipi chachilo), kaneko kwanilisyani kutawa mpaka chilo (kutiwila kwa lyuwa), soni ngasimwakwayaga wanganyao kutendaga jenumanja n'di nkutama itikafu m’misikiti, jele ni mipingu ja Allah, basi kasin'jiwandichilaga, iyyoyopeyo niyakasatiji Allah pakusalichisya ma Aya Gakwe kwa wandu kuti awe nioga (wakun'jogopa Jwalakwe)
[188] Soni kasillyaganilaga chipanje chenu mwa ukoleko nikuchipelekaga kwa akulamula kuti mpate kulya liwunjili lya chipanje cha wandu mwasambi kutendaga jenumanja nchimanyililaga (kuti wa ukoleko)
[189] Akum'busya ya myesi, jilani: “Jelejo ni ipiimo ya ndawi sya wandu (yakumanyililila ndema jakutendela indu yao) ni Hija, sano umbone nganiuwa pakwinjila kwenu m’majumba kupitila ku chituupa kwakwe, nambo umbone ni wa mundu jwaoga (wakun’jogopa Allah), ni gajinjilagani majumba kupitila m’milango mwakwe, soni mun'jogopeje Allah kuti m'be wakupunda
[190] Soni mwaputani ngondo petala lya Allah awala waakumputa, nambo ngasinsumba mpika (pakwaputa wangantanda), chisimu Allah ngaakwanonyela wakusumba mpika
[191] Soni mwaulagani wanganyao palipose pachimwasimane, soni mwakoposyani palipose pawankopwesye, ligongo fitina (ja kwawatanganyichisya wandu dini jao) jiwele jakusakala nnope kumpunda kuwulaga, nambo nkaapuuta ngondo mungulugulu mwa Nsikiti Wakuchimbichika (wa Maaka) ni ikaweje naga ali apatandite wanganyao kumputila palakwepo, sano naga achintandaga kumputa ngondo, basi mwaulagani, mwele ni mugawelele malipilo ga makafili
[192] Nambo naga akuleka, basi chisimu Allah ni Jwakululuka kusyene, Jwachanasa channope
[193] Soni mwaputani ngondo mpaka fitina (jagalagatila isanamu) jiikane mwakumala, soni Dini nijiwe ja Allah pe, nambo naga akuleka, basi pawe pangali umagongo ikaweje kwa wakulitenda lupuso
[194] Mwesi wakuchimbichika kwa mwesi wakuchimbichika, soni ichindu yakuchimbichika (naga utyosyedwe uchimbichimbi wakweo) iwichilidwe mbusyo, sano jwantendele uwwanga nombe jenumanja mum'buchisyani uwwangao mwakulandana ni mwantendele wanganyammwe uwwanga, soni mun'jogopani Allah, ni manyililani yanti Allah ali pamo ni waoga (wakun'jogopa Jwalakwe)
[195] Soni tolani petala lya Allah, ningasin'diponyaga ni makono genu kuchonasiko, soni kolosyani, chisimu Allah akwanonyela wakolosya
[196] Soni kwanilisyani Hija ni Umra ligongo lya Allah, nambo naga nsiwilwemo ni gambani kusikita chinyama cha mbepesi changasausya kuchipata (mpela mbusi), ni ngasimmyola mitwe jenu mpaka chili chiiche chinyama chambepesicho pamalo pakwe (pakusikitila), sano juchawe nkulwala mwa jenumanja kapena mu ntwe mwakwe kuwa mwana yakunsausya (nikutenda yakanyisyidwa mpela kumyola ndema jakwe nkanijikwane), chatole malipilo gakutawa kapena sadaka kapena kusikita chinyama, sano naga n'di pantunjelele; basi jwachalisengwasye pakutenda Umra nkumalamo nikutenda Hija asikite chinyama chambepesi changasausya kuchipata, sano jwachatende ngachipata atawe mowa gatatu ku Hija peko ni mowa nsano nagawili pati m'bujiile (nsimangwenu), gele ni mowa likumi gakwanila, yeleyi tiiwe kwa mundu jwanganiliwa liwasa lyakwe dusi ni Nsikiti Wakuchimbichika, soni mun'jogopani Allah, ni manyililani yanti Allah awele Jwaukali pakupeleka ipotesi
[197] Hija jikwete myesi jakumanyika (jajili: Mfungomosi, Mfungopili ni Mfungotatu), sano mundu jwachanuye Hija mujele (myesiji) akatenda ni kuwecheta ya nsese, kapena kunyosya (pakutenda yasambi), soni akasakangana mu Hijamo, soni iliyose yachintende wanganyammwe Allah chaimanye, ni jigalani poso (jakwana kuti nkapita nchiwenda), nambo poso jambone nnope nioga (wakun'jogopa Allah), ni njogopagani Une E jenumanja wankwete lunda
[198] Chipawe pangali ulemwa kukwenu naga nchisosagasosaga umbone wakuuma kwa M'mbuje gwenu (pakusumisyana indu ku Hija), basi pati n'gungumwiche kutyochela ku Arafati munkolangani Allah pa Mashi’aril Haram (papali pa Muzdalifah), ni munkumbuchileje yatite pakun'jongola, soni chisimu kala mwaliji mu wakusokonechela
[199] Kaneka gungumukani kutyochela pamalo paakugungumuka wandu wosope ni mum'bendeje Allah chikululuko, chisimu Allah ni Jwakululuka kusyene, Jwachanasa channope
[200] Basi pati mmalisyisye ibada yenu (ya Hija) munkolangagani Allah yamwatiji pakwakolanga achatati wenu kapena kunkolanjisya nnope. Sano chilikati chawandu pana wakutiji: “Ambuje wetu! Tupani (chiilepe) pa duniya pano.” Ni nganakola walakweo ku Akhera liunjili lililyose (lya yambone)
[201] Sano wane mwa jamanjao ni akutiji: “Ambuje wetu! Tupani yambone pa duniya pano, soni nkatupe yambone ku Akhera ni nkatuwambasye ilagasyo ya Moto
[202] Wele wanganyao ni watachiwa wana liunjili lya yawapanganyisye, sanotu Allah ni Jwachitema pakuwalanjila
[203] Ni munkolangagani Allah m’mowa gakuwalanjika (gagali mowa gatatu panyuma pa lisiku lya idi ya mfungotatu), nambo jwachachelenje pa (gamba kutama) mowa gawilipe (ni kuwigulaga) chawe jwangali ulemwa, nombe jwachachelewele (pakumalisya mowa ganagatatu) chawe soni jwangali ulemwa, kwa mundu jwachawe ni woga, ni mun'jogopani Allah, soni manyililani yanti wanganyammwe Kukwakwe chinchisonganganyisyidwa
[204] Soni chilikati cha wandu pana wayikunsengwasyaga (mmwe Muhammadi ﷺ) yakuwecheta yakwe pa umi wa duniya uno, ni akumpaga umboni Allah pa yaili mu ntima mwakwe, kutendaga jwalakwejo ni jwapundile nnope makani
[205] Sano naga agalawiche (kutyochela kukwenu), niya jakwe jikuwaga kupita nchiwatanganya pa chilambo nikonanga mmmela ni uwelesi (wailango), nambo Allah jwangannonyela kuwatanganya
[206] Soni naga asalilidwemo kuti: “Mun'jogope Allah.” Chibuli chikuntendekasyaga kupanganya ya sambi, basi Jahannama jichinkwana jwalakwejo, kaje kusakala nnope liuto lyagusama (lyalitandichile)
[207] Soni chilikati cha wandu pana jwine jwaakusumisya ntima wakwe ligongo lyakusaka chinonyelo cha Allah, sano Allah ni Mpole kwa achikapolo Wakwe
[208] E jenumanja wankulupilile! Jinjilani mu Usilamu wosope wene, ni ngasinkuyaga sajo sya shetani, chisimu jwalakwejo kukwenu awele mmagongo jwakuonechela palangulangu
[209] Nambo naga ntelesye panyuma pakum’bichilila ilosyo yakuonechela palangulangu, basi manyililani yanti Allah ni Jwamachili gakupunda, Jwalunda lwakusokoka
[210] Ana pana ine yaakwembecheya wanganyao pangawaga kwaichilila Allah m’miwulili ja mawunde, ni (kwaichilila soni) Malaika, nikulamulidwa chilamusi (chakonasika kwao)? Sano kwa Allah ni kwakuujila indu yosope
[211] Mwawusyani wanache wa Israila kuti ana ilosyo ilingwa yatwapele yakuonechela palangulangu? Nambo jwachagalausye chindimba cha Allah panyuma pakum’bichilila (basi niyakwe), chisimutu Allah ni Jwaukali pakupeleka ipotesi
[212] Usalalisidwe ku wandu wakanila umi wa duniya, soni niakwatendaga chipongwe wandu wakulupilile, nambo wandu wawele ali ni woga (wakun’jogopa Allah), chachiwa pachanya pao lisiku lya Kiyama, sano Allah niakumpaga lisiki jwansachile lyangawalanjika
[213] Wandu wosope waliji nkutula umo (wa Usilamu kaneka ni watandite kulekangana), sano Allah nijwatumisye mitume jakutagulila abali syakusengwasya ni ja kutetela, ni jwatulwisye pamo ni wanganyao itabu mwakuonaonape, kuti ajilanyichisye chilikati cha wandu mu ichindu yawalekangene pa yalakweyo, ni nganalekangana pa yalakweyo ikaweje wawapedwile itabuo, panyuma pakwaichilila ilosyo yakuonechela palangulangu, ligongo lya kutendelana litima chilikati chao, sano Allah ni jwajongolele awala wawakulupilile ku yakuona (isyesyene) mu ichindu yawalekangeneyo, mwa lisosa Lyakwe, sano Allah ni akun’jongolelaga jwansachile kwitala lyagoloka
[214] Ana nkuganichisyaga yanti chinkajinjile ku Mbepo, kutendaga nkaniyim’bichilile (ilagasyo) yakulandana ni ya awala wawapite kala jenumanja nkanimpagwe? Kwakwayiyetu kulagasika ni kulwalika, ni watetemesyedwe kusyene mpaka kwikana mwakuwecheta Ntenga niwandu wawakulupilile najo imo kuti: “Ana chikulupusyo cha Allah chichiiche chakachi?” Manyililani yanti chisimu chene chikulupusyo cha Allah chili duusi
[215] Akum'busya (mmwe Muhammadi ﷺ) kuti ana nichichi chachatole? Jilani: “Yambone iliyose yachintole mwapani achinangolo wawili, wapaulongo, wawina, masikini ni jwapaulendo, sano chambone chilichose chachimpanganye, chisimu chalakwecho Allah akuchimanya chenene.”
[216] Kulamulidwe kukwenu jenumanja kuputa ngondo kutendaga jalakwejo jili jakuwenjedwa kukwenu, nambotu komboleka kuchiwenga chindu kutendaga chili chambone kukwenu, soni nikomboleka kuchinonyela chindu kutendaga chili chakusakala kukwenu, sano Allah ni jwaakumanyilila, nambo wanganyammwe ngankumanyilila
[217] Akum'busya (mmwe Muhammadi ﷺ) ya myesi jakuchimbichika (kuti iliuli) kumenyana ngondo mwalakwemo? Jilani: “Kumenyana ngondo mwalakwemo uwele ulemwa wekulungwa. Nambotu kwasiwilila (wandu) ku dini ja Allah, ni kunkana Jwalakwejo, ni (kwakanya wandu) ku Nsikiti Wakuchimbichika (wa Maaka), ni kwakoposya achinsyene mwalakwemo uwele ulemwa wekulungwa nnope kwa Allah, sano fitina (jakwawatanganyichisya wandu dini jao), jiwele jakusakala nnope kumpunda kuulaga.” Ni ngaaleka kuwa ali nkumputa ngondo mpakana ali ankopwesye mu dini jenu (ja Usilamu) naga ali apakombwele, nambo jwachakopoche mwa jawomanja kuleka dini jakwe ni kwikanila kuwa ali kafili, basi wele wanganyao masengo gao gajonasiche pa duniya pano ni ku Akhera kwakwe, soni wanganyao niwandu wa ku Moto, wanyao kwalakweko takawe wandamo
[218] Chisimu awala wakulupilile, ni awala wasamile ni kumenyana petala lya Allah, wele wanganyao ni wali ni chikulupi chakupata ukoto wa Allah, sano Allah ni Jwakululuka kusyene, Jwachanasa channope
[219] Akum'busya (mmwe Muhammadi ﷺ) ya ukana ni juga. Jilani: “Mu yalakwemo mwana ulemwa wekulungwa kwisa soni (ine) yakamuchisya ku wandu, nambo ulemwa wakweo uwele wekulungwa nnope kupunda yakamuchisya yakweyo.” Soni niakum'busya kuti ana chichi chachatole? Jilani: “Chakupunda (pa yakulajila yenu).” Iyyoyopeyo niyakutiji Allah pakusalichisya kukwenu ma Aya (ga malamusi) kuti m'be waganisya
[220] (Mu ichindu ya) pa duniya ni ku Akhera. Soni niakum'busya ya wawina. Jilani: “Kwajilanyichisya wanganyao iwele yambone, nambo naga n'di m'bwanganyichilene nao (mpaka iwe yambonepe) ngati achalongo achimijenu, soni Allah akummanyilila nkuwatanganya ni nkwilanya, sano Allah angasache akankandapachisye (malamusi), chisimu Allah ni Jwamachili gakupunda, Jwalunda lwakusokoka.”
[221] Soni nkalombela (jenumanja Asilamu wachilume) achakongwe wagalagatila isanamu mpaka ali akulupilile, chisimu kapolo jwachikongwe jwakulupilila juwele jwambone kumpunda (nnukosyo) jwagalagatila isanamu atamuno juli junnonyelesye. Nombe soni (Asilamu wachikongwe) nkaalombekasya ku achalume wagalagatila isanamu mpaka ali akulupilile, chisimu kapolo jwachilume jwakulupilila juwele jwambone kumpunda (nnukosyo) jwagalagatila isanamu atamuno juli junnonyelesye. Wanganyao akuwilanjila ku Moto, nambo Allah akuwilanjila ku Mbepo ni chikululuko mwa lisosa Lyakwe, ni akusalichisyaga ma Aya Gakwe ku wandu kuti awe wakumbuchila
[222] Soni akum'busya ya ulwele wa kuwesi. Jilani: “Walakweo uwele usakwa wakuulasya, ni mwawambalani achimmasyeto pati ali kuwesi, soni ngasimwawandichila mpakana aswejele (pakumala kulwalako ni koga), sano pati aswejelemo, basi mwaichililani pamalo pakwe yatite pakunnamulila Allah, chisimu Allah jukwanonyela wakutenda toba nnope ni jukwanonyela soni wakuliswejesya.”
[223] Achimmasyeto wenuo awele migunda jenu, basi ni n'jiichilileje migunda jenujo yankuti kusaka, soni lilongochesyani (yambone) mwachimisyene, ni mun'jogopeje Allah, soni manyililani yanti wanganyammwe chinchisimangana Najo, ni mwatagulilani wakulupilila abali jakusengwasya
[224] Ngasinkutenda kulumbila kwenu lina lya Allah kuwa chakunnekasya kutenda yaukoto ni yakun'jogopa Allah ni kwilanya chilikati cha wandu (naga n'di nnumbile kuti ngantenda yeleyo), sano Allah ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope
[225] Allah ngasampa ilagasyo pakulumbila kwenu kwangali mate, nambo chachimpa ilagasyo pa yajitesile mitima jenu (pakulumbila mwakusimichisya), sano Allah ni Jwakululuka kusyene, Jwakutulala nnope ntima
[226] Kwa awala wakwalumbililaga achimmasyeto wao (kuti nganawa wakwayiye), ajembecheye myesi ncheche, sano naga akuujila (pajele ndemaji), basi Allah chisimu chene ni Jwakululuka kusyene, Jwachanasa channope
[227] Nambo naga ali asimichisye kulekana ulombela, basi Allah chisimu chene ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope
[228] Soni achakongwe walechedwe malombela ajembecheye (atame eda) ni kulitalichisya achimisyene (yakulombedwa) mpaka kuswejela kutatu (kwa ulwele wa kuwesi).Ni ngaikundisidwa kwa wele wanyao kusisa yagumbile Allah mu itumbo yao, nawaga wanganyao akunkulupilila Allah ni Lisiku Lyambesi, sano achiwammakwao akwete machili gakomboleka kwaujila mu jele ndemaji naga akusaka kwilana, ni akwete kutendeledwa achakongweo (ni achiwammakwao) yakulandana ni yaakulamulidwa wanganyao kuti atende (kwa achalume wao) mwakwilanila (ni malamusi ga Dini), nambo kuti achalume akwete uchimbichimbi pa wanganyao (walume ni ntwe wewasa), sano Allah ni Jwamachili gakupunda, Jwalunda lwakusokoka
[229] Malowe gakulekanila ulombela (ganti walume nkuwechetamo komboleka kuujila soni) gawechetedwe kawilipe, basi ni antamiche jwankongwejo mwakwilanila (ni malamusi ga Dini naga achim'bujilaga), kapena alekangane najo mwaumbone. Ni ngaikundisyidwa kukwenu kujigala chilichose mu ichindu yamwapele achakongweo, ikaweje naga wanawawilio (walume ni wankwao) akogopa kuti ngakombola gosa mipingu ja Allah (gagali malamusi ga Allah gakwendechesya liwasa), nambo naga nkogopa kuti ngakombola gosa mipingu ja Allah, basi chipawe pangali ulemwa kwa wawilio pa chindu chaliombolele nacho wakongweo (wakongwe chapeleche chipanje kwa wankwao kuti alechedwe, nombe walume chapochele chipanjecho nikwaleka). Jele ni mipingu ja Allah basi kasin'jigulukaga, sano wachaguluche mipingu ja Allah, wanganyao niwali wakulitenda lupuso
[230] Nambo naga akwika mwakunneka jwankongwejo (pakum'bechetela malowe gakulekanila ulombela kaataatu), ngakuwa kwakundisyidwa kwa walumeo (kum'bujila) panyuma pakwe, mpaka ali alombedwe niwalume wane (nombenao nichaikane mwakunneka). Sano naga ali annesilemo, basi pawe pangali ulemwa pa wawiliwala (wakongweo ni wankwao wandandawala) kuujilana naga akuona kuti chakombole gosa mipingu ja Allah. Sano jele ni mipingu ja Allah jaakuwa ali nkujisalichisya ku wandu wakumanyilila
[231] Sano pati mwalesile ulombela achimmasyeto ni akwanisye ndema jawo (jakutamila eda), mwatamikani mwakwilanila (ni malamusi ga Dini naga nchaujilaga), kapena lekanganani nao mwakwilanila (ni malamusi ga Dini soni), nambo ngasimwatamika mwa kwalagasya kuti n'gulucheje mipingu (pangakuya malamusi ga liwasa), sano jwachaiche mwakutenda yele, nikuti amasile mwalitendele lupuso nsyene. Soni ma Aya ga Allah ngasin'gatendelaga chipongwe, ni kumbuchilani chindimba cha Allah chachili pa jenumanja ni yawatulwisye kukwenu ya m’chitabu (cha Qur’an), ni yalunda lwakusokoka (gagali mahadisi ga Ntume ﷺ) yaakum'bunda nayo. Ni mun'jogopani Allah soni manyililani yanti Allah chindu chilichose awele Jwaachimanya chenene
[232] Sano pati mwalesile ulombela achimmasyeto niakwaniisye ndema jao (jakutamila eda), basi (jenumanja wakuchikongwe) nkasimwakanya wanganyao kulombedwa soni ni achalume wao naga ali apikanganene chilikati chao mwakwilanila (ni malamusi ga Dini), yalakweyi akuundidwa nayo mundu jwali nkunkulupilila Allah mwa jenumanja ni Lisiku Lyambesi, yalakweyi niyaili yambone nnope kukwenu ni ya kuswejelesya, sano Allah ni akumanyilila nambo wanganyammwe ngankumanyilila
[233] Sano achamao ajonjesyeje wanache wao yaka iwili yakwanila kwa jwakusaka kwanisya konjesya, ni liwele lilamusi kwa atatigwe mwanache kwapa yakulya achamawowo ni kwawecha mwakwilanila (ni malamusi ga Dini), ntima wa jwalijose ukakanganisyidwa ikaweje yampaka ukombole. Akasalagasyidwa amao ligongo lya mwanagwao, nombe atati (akalagasidwa) ligongo lya mwanagwao, lilamusili lili yalumope soni kwa akuchengeta (mwanachejo atatigwe ali awile). Nambo naga ali asachile wanawawilio kunnekasya konga mwakunonyelwa kwao ni kupikanganana, basi chipawe pangali ulemwa pa wanganyao. Sano naga nsachile kwasosela wanache wenuo akonjesya wane (wangawaga achikulu wao), chipawe pangali ulemwa kukwenu naga n'di mwapele chimwakamulene kutola (pa konjesyako) mwakwilanila (ni malamusi ga Dini), ni mun'jogopeje Allah, soni manyililani yanti Allah ichindu yankutenda juwele Jwakwiilolechesya
[234] Sano wachaweje mwa jenumanja ni kulekaga achiwammakwao, ajembecheye (achiwammakwaowo ni kulitalichisya) achimisyene (yakulombedwa), mpaka myesi ncheche ni mowa likumi, sano naga akwaniisye ndema jao (jakutamila eda), chipawe pangali ulemwa kukwenu mu ichindu yalitendele achimisyene (mpela kulisalalisya nikulilosya kwa akuwusya ulombela), nambo iweje mwakwilanila (ni malamusi ga Dini), sano Allah abali syosope sya yankutenda awele Jwasimanya chenene
[235] Soni chipawe pangali ulemwa kukwenu mu kulochesya kwenu yakusaka kwausya ulombela achimmasyetowo (nambo mwangali kulumukula, naga ndema jao ja eda nkanijimale), kapena n'di n'gambile kusisa m’mitima mwenu (yakwalomba pajichimala edapo), Allah akumanyilila yanti jemanja chinchakumbuchilape wanganyao, nambo ngasintawana nao chilanga mwaasili (cha kwalomba kutendaga eda nkanijimale) pangawaga kuwecheta nao malowe gakwilanila (ni malamusi ga Dini). Ni ngasinsimichisya kutawikanya ulombela mpaka ndema jajilembedwe (jakutamila eda jila) jiiche pantepa pakwe. Ni manyililani yanti Allah akumanyilila yaili m’mitima mwenu, mwanti mun'jogopani, ni manyililani soni yanti Allah ni Jwakululuka kusyene, Jwakutulala nnope ntima
[236] Chipawe pangali ulemwa kukwenu naga n'di mwalesile ulombela achimmasyeto nkanim’biche mwakwakwaya (gona ulombela), soni nkanimwamanyisye liunjili lyao lya mbiya syandowa, nambo mwasengwasyani pakwapa liwale (mbiya syakulekanila), jwakupata chapeleche mwakulandana ni kupata kwakwe, nombe jwakulaga chapeleche mwakulandana ni kulaga kwakwe, liwale lyakwilanila (ni malamusi ga Dini), lyeleli liwele lilamusi kwa wakolosya
[237] Nambo naga n'di mwalesile ulombela wanganyao nkanim’biche mwakwakwaya (gona ulombela) kutendaga n'di mwamanyisye liunjili lyao lyambiya syandowa, mwapani litika lya mbiya syamwakamulenesyo ni ikaweje (achakongweo) ali akululwiche (kuti: “Basi akamba chilichose.”) Kapena akululuche ajula jwachili chiundo cha ulombela mu nkono mwakwe (nkulombela, pakwalechela wakongwe mbiya syosope). Nambo naga nkukululuchilana, tiiwe yakum'bandichisya ku woga (wakun'jogopa Allah). Ni ngasin'diwalila kutendelana yambone chilikati chenu (ata n'di nkulekana), chisimu Allah ichindu yankutenda juwele Jwakuilolechesya
[238] Chengetani Swala syosope (pakusiswali mu ndema syakwe), makamaka Swala jachilikati, soni jimagani pameso pa Allah mwa kulinandiya
[239] Sano naga n'di ni woga (mpela pa ngondo), chinkomboleche kuswali n'di nkwenda kapena n'di nkwesile chakwela, nambo naga n'di pa ntunjelele, basi munkumbuchilani Allah (pakuswali) yatite pakun'jiganya yamwalekaga ngaimanya
[240] Sano wachaweje mwa jenumanja ni kulekaga achiwammakwao, aleche wasiya wakwamba achiwammakwaowo wanti apedwe ichindu yakwakamuchisya yakwana chaka chantundu mwangali koposyedwa (mmajumba ga achiwammakwao), nambo naga akukopoka (achimisyene), chipawe pangali ulemwa kukwenu mu ichindu yalitendele achimisyene yakwilanila (ni malamusi ga Dini), sano Allah ni Jwamachili gakupunda, Jwalunda lwakusokoka
[241] Sano achakongwe waakulechedwa ulombela, apedwe liwale lyakwasengwasya lyakwilanila (ni malamusi ga Dini), lyeleli liwele lilamusi kwa waoga (wakun'jogopa Allah)
[242] Iyyoyopeyo niyakutiji Allah pakusalichisya kukwenu ma Aya Gakwe kuti m'be ni lunda
[243] Ana nganinyyimanya ya awala wanya wana kopokanganaga m’majumba mwao ali masausande sausande pakogopa kuwa? Sano Allah niwasalile kuti: “Wani!” Kaneka ni wasyusisye (kuti amanyilile yanti chiwa changatilika). Chisimu Allah ni Nsyene umbone wakwatendela wandu, nambo wandu wajinji wangatogolela
[244] Ni putani ngondo petala lya Allah, soni manyililani yanti Allah ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope
[245] Ana ni nduni jwachankongosye Allah ngongole jambone (pakupeleka chipanje chakwe petala lya Allah), kuti ajijonjechesye kwa jwalakwejo ni yakonjechesya yejinji? Sano Allah ni akuumbataga (magasa pakupeleka mwakunusila), soni ni akusapangulaga (magasago pakupeleka mwakutupiya), soni Kukwakwe chinchiuchisidwa
[246] Ana nganinyyimanya ya achakulungwakulungwa mu wanache wa Israila panyuma pa (kuwa) Musa, katema kawansalile Ntume jwao (jwali Samuyele) kuti: “Ntusagulile nchimwene kuti tupute ngondo petala lya Allah?” Jwalakwe watite: “Mwinetu wanganyammwe ngawa nkuputa ngondojo pati jilamulidwe kukwenu.” Wanganyao watite: “Chantiuli tukaputa ngondo petala lya Allah kutendaga tukoposyedwe mmajumba mwetu, ni wanache wetu (akamwilwe ni amagongo)?” Nambo ndema jakwalamulidwe kwa jamanjao kuputa ngondo wagalawiche ikaweje wannono mwa wanganyao, sano Allah ni jwaakwamanya chenene wakulitenda lupuso
[247] Sano ntume jwao wasalile kuti: “Chisimu Allah ansagulile Twaluta (Sawelo) kuwa nchimwene.” Wanganyao watite: “Chawale chantiuli jwalakwe uchimwene wakutulamulila uwwe, kutendaga uwwejo niwatuli wakuwajilwa ni uchimwene kumpunda jwalakwe, soni nganapedwa chipanje chejinji?” Jwalakwe jwatite: “Chisimu Allah ansagwile jwalakwejo mwa jemanja ni an'jonjechesye kusapanguka mu umanyilisi ni chilu, sano Allah akasam'bwechaga uchimwene Wakwe jwansachile, soni Allah ni Jwakwanila kusyene (ku iwumbe Yakwe), Jwakumanyilila nnope.”
[248] Soni ntume jwaojo wasalile kuti: “Chisimu chimanyilo cha uchimwene wakwe nikum’bichilila kwa libokosi lyalili nkati mwakwe mwana kutulala kwakuumila kwa M'mbuje gwenu, ni sigasiga syanakusilekaga wandu wa Musa ni wandu wa Haruna, (chilim’bichilile libokosilyo) ali alitwichile Achimalaika, chisimu mu yalakweyo mwana chimanyilo kukwenu naga jenumanja n'di wakulupilila (kusyene).”
[249] Sano katema kajwawigwile Twalutu pamo ni asilikali, jwatite: “Chisimu Allah tan'dinje ni lusulo, basi jwachaikane mwakumwa mwalakwemo nikuti nganawa none (akasanguya), nambo jwachatende ngagapasya chisimu chene jwele nijwachawe none, ikaweje jwachagambe kuteka kampepe ni ligasa lyakwe (ni kumwa nombenajo tuli umo).” Niwamwele mwalakwemo ikaweje wannono mwa wanganyao. Sano katema ka jwalujombweche (lusulo lula) jwalakwe ni wandu wawakulupilile najo imo, wanganyao watite: “Wangali machili uwwe lelo gakunkombolela Jaluta (Goliyati) ni asilikali wakwe.” Nambo wandu wawaliji ni chikulupi chakusimangana ni Allah watite: “Ana makuga galingwa gakunandipilwa gagaamalene nago makuga gapawinji mu lisosa lya Allah! Sano Allah ali pamo ni akupilila.”
[250] Sano katema kawasimangene najo Jaluta ni asilikali wakwe, (asilikali wa Twalutu) watite: “E Ambuje wetu! Tupungulilani uwwe kupilila, soni n'galimbanganye makawu getu ni ntukulupusye ku wandu achimakafili.”
[251] Basi ni wapwilingenye mu lisosa lya Allah, mwanti Daudi jwauleje Jaluta, sano Allah niwampele (Daudijo) uchimwene ni lunda lwakusokoka (utume), niwan'jiganyisye iliyose yawasachile. Soni kungawaga Allah kwatuta wandu (amagongo) kupitila mwa wandu wane (mpela asilikali), chilambo chingawatanganyiche, nambo kuti Allah ni Nsyene umbone wakwiitendela iwumbe yosope
[252] Gele ni ma Aya ga Allah gatukunsoomela mwakuonaonape, soni mmwejo (Muhammadi ﷺ) n'di jumpepe mwa Achimitenga
[253] Wele Achimitengao twalekangenye pakwapa uchimbichimbi wane kwapunda wane. Wane mwa jamanjao Allah wawechetekasisye, niwanyakulile wane mwa jamanjao uchimbichimbi (wao). Soni Isa mwanache jwa Maryam twampele isimosimo yakuonechela ni twan'dimbangenye ni Nsimu Weswela (Jibulilu), sano Allah angasache nga nganamenyana awala wawaiche munyuma mwao panyuma pakwaichilila ilosyo yakuonechela palangulangu, nambo kuti walekangene, mwanti wane mwa jamanjao wakulupilile wane soni mwa wanganyao wakanile, sano Allah angasache nga nganamenyana, nambo kuti Allah akasatendaga yaakusaka
[254] E jenumanja wankulupilile! Tolani mu ichindu yatumpele nkaniliiche Lisiku lyangali kusuma (chaalikulupuchisya) mu lyele Lisikulyo, atamuno usyowe ni chondechonde (ngawa nkukamuchisya), sanotu makafili niwali wakulitenda lupuso
[255] Allah pangali nnungu jwine (jwakuwajilwa kun'galagatila) ikaweje Jwelepejo. Jwaumi wandamo, Jwachiimilecho (pakuchengeta iwumbe Yakwe). Jwangampata gwesela atamuno lugono. Iwele Yakwe Jwalakwejo yosope yaili kumawunde ni yaili petaka. Ana nduni jwampaka akombole kuchondelela Kukwakwe pangawaga mu lisosa Lyakwe? Jukumanyilila ya paujo pao ni ya panyuma pao. Sano wanganyao ngawa nkuchisyungula (kwaachimanya chenene) chilichose mu ya umanyilisi Wakwe ikaweje chasachile. Chitengu Chakwe cha uchimbichimbi chitenjele kumawunde ni petaka. Ni jwangansitopela kuichengeta yalakweyo. Soni Jwalakwe ni Jwapenani kusyene, Jwakuchimbichika nnope
[256] Pangali kanganichisyana mu Dini. Pamasile pachimanyukwiche chongoko pakulekangana ni kusokonechela, basi jwachankane shetani ni kunkulupilila Allah nikuti pamasile paakamulisye nkonjo wakulimbangana wauli wangatemeka. Sano Allah ni Jwakupikanichisya, Jwakumanyilila nnope
[257] Allah ni Nkwaagosa wandu wakulupilile, akwakoposyaga m’chipi nikwajinjisya mwilanguka, nambo wandu wakanile akwagosa wao ni shetani, akwakoposyaga mwilanguka ni kwajinjisya nchipi, wanganyao niwandu wa ku Moto, wanyao kwalakweko takawe wandamo
[258] Ana nganinyyimanya ya ajula jwana kutatawanaga ni Ibrahima pa ya Ambujegwe, ligongo lyanti Allah wampele uchimwene? Pandema jawawechete Ibrahima kuti: “Ambuje wangu ni waakupelekaga umi ni chiwa,” (Anamuruda) watite: “Une none ngupelekaga umi ni chiwa.” Ibrahima jwatite: “Chisimu Allah ni jwaakwikaga nalyo lyuwa kuumila ku ngopoko, sano mmwe m'biche nalyo kuumila ku ngapililo, basi niwanjendengele ajula jwawakanile (kusowa yakuwecheta), sano Allah jwangawa nkwajongola wandu wakulitenda lupuso
[259] Kapena mpela ajula jwana kuupitaga musi uli ugumuchile (mapupa gakwe) pa misakasa jakwe. Jwalakwe jwatite: “Ana Allah chachiujimusya chantiuli walakwewu panyuma pakuwa kwakwe?” Basi Allah niwampele chiwa yaka yakwana lichila, kaneka niwansyusisye, niwam’busisye kuti: “Nnonjele ndema jantiuli (n'di chiwile)?” Jwalakwe jwatite: “Nonjele usiku umo kapena chipande cha usiku.” (Allah) jwatite: “Nambo nnonjele yaka yakwana lichila, sano ilolani yakulya yenu ni yakumwa yenu, nganiijonasika (nganiichesuka), soni jilolani mbunda (bulu) jenu (jajili maupaupape), ni (tunsyusisye) kuti tum'biiche kuwa chilosyo kwa wandu, soni galolani maupa (ga mbunda jenujo) yatujile pakugasyusya kaneka ni kugawecha minowu.” Basi katema kayamanyukwiche kukwakwe, jwatite: “(Sano) ngumanyilila yanti Allah pa chindu chilichose awele Jwakombola.”
[260] Soni (kumbuchilani) katema kajwawechete Ibrahima kuti: “E Ambuje wangu! Munosyani yachinchiti pakwasyusya wawe.” (Allah) jwatite: “Ana nganinkulupililepe?” Jwalakwe jwatite: “Ngawa (kuti nganingulupilile), nambo kuti utamilichiche ntima wangu.” (Allah) jwatite: “Basi jigalani ijuni ncheche ni nyyisonganganye kukwenu mpaka nyyisyowele chenene, (kaneka ni nyyikatanyekatanye ni kuiwanganya iwalo yakwe), kaneka ni nkawiche petumbi lililyose liwunjili lya yalakweyo, kumala pele ni nyyiwilanje chiyim’bichilile mwakangamala, soni manyililani yanti Allah ni Jwamachili gakupunda, Jwalunda lwakusokoka.”
[261] Chilandanyo cha awala waakutolaga ipanje yao petala lya Allah, chili chisawu lusongolo lumpepe lwalukopwesye masache nsano nagawili, mwisache lililyose nikuwa mwana songolo syakwana lichila, Allah ni akun'jonjechesyaga jwansachile, soni Allah ni Jwakwanila kusyene (ku iwumbe Yakwe), Jwakumanyilila nnope
[262] Wandu waakutola ipanje yao petala lya Allah, soni ni ngaakukuyichisya pa yaatosileyo kuumba kapena kupeleka ilagasyo, akwete kupata malipilo gao kwa M’mbuje gwao, soni ngasaja kuwa niwoga, ngasaja kuwa soni wakudandaula
[263] Malowe gambone ni kululuka, ili chenene kumpunda sadaka jaakuyichisya ilagasyo, sano Allah ni Jwakupata kwejinji, Jwakutulala nnope ntima
[264] E jenumanja wankulupilile! Ngasin'jonangaga sadaka syenu paakuumba ni kupeleka ilagasyo, mpela ajula jwaakutola chipanje chakwe mwakulilochesya ku wandu, ni ngaakunkulupilila Allah ni Lisiku Lyambesi. Sano chilandanyo chakwe chili chisawu lwala lwaluli lwana litaka pachanya pakwe, nikumputila wula jejinji (nikutyosya litaka lyosopelila) nikupaleka pali mbee! Ngasakombola kupata chilichose mu yawapanganyisye. Sano Allah ngaakwajongolaga wandu makafili
[265] Sano chilandanyo cha wandu waakutolaga ipanje yao pakusachilila chinonyelo cha Allah, ni kusimichisya kwakutyochela m’mitima mwao (kuti Allah chachalipila), chili chisawu n'gunda wauli pa chiwata chakunyakuchila nikumputila wula jejinji nikoposya isogosi yakwe mwa chitupyo chakusogola kawili, nambo naga ngamputila wula jejinji, nikuti jamawawa (jikunkwanagape nikusogola mujikusogolelaga migunda jine). Sano Allah ichindu yankutenda awele Jwakuilolechesya
[266] Ana mpaka anonyelwe jumo mwa jenumanja kola n'gunda wa itela ya tende ni zabibu wasikujilima cha pasi pakwe sulo, akwete jwalakwejo mwelemo isogosi yantundu uliwose, nikumpata uchekulu ali akwete wanache wangalikombolela, nikumpata n'gundao chimbunga chana moto nikutinika (mpaka ayinonyele yele)? Iyyoyopeyo niyakutiji Allah pakusalichisya kukwenu ma Aya kuti m'be wakuchetelela
[267] E jenumanja wankulupilile! Tolani mu yambone yampatile ni yatunkopochesye kuumila mwitaka, ni ngasinsachililaga kutola chakusakala kutendaga jenumanja nganim'ba nchipochele (chanti iyyoyocho pati nchipedwaga) ikaweje mwaachikupilila (ni kupochelela kusoni. Ana Allah ni mpaka apochele chakusakalacho?) Soni manyililani yanti Allah ni Jwakupata kwejinji, Jwakulapilidwa kusyesyene
[268] Shetani akun'jogoyechesyaga kulaga ni akunnamulaga yakunyalaya (mpela ubayili), sano Allah ni akutawana namwe ya chikululuko chakuumila Kukwakwe ni umbone (naga nchitolaga), sano Allah ni Jwakwanila kusyene (ku iwumbe Yakwe), Jwakumanyilila nnope
[269] Akumpaga lunda lwakusokoka jwansachile, sano jwapedwile lunda lwakusokoka, nikuti pamasile papedwile yambone yejinji, ni pangali waakukumbuchilaga (ni kwakamuchisya kumbuchilako), ikaweje wandu wakwete lunda
[270] Soni chilichose chachintole kapena nasili jilijose jachintawe, chisimu chene Allah chaimanye, soni wandu walupuso ngasakola wakwakulupusya
[271] Naga sadaka syenu nkusilosya pakutola chisiwe syambone, nambo naga nsitole mwakusisa nikwapaga wakulaga, basi yele niyachiiwe yambone nnope kukwenu, soni chansimachisye yakusakala yenu, sano Allah abali syosope sya yankutenda awele Jwasimanya chenene
[272] Nganigawa masengo genu kwajongola wanganyao, nambo kuti Allah ni jwaakun’jongolaga jwansachile. Sano mu chambone chilichose chachintole basi (ukoto wakwe) wenu mwachimisyene, ni ngankutolaga ikaweje pakusachilila Ngope ja Allah, sano mu chambone chilichose chachintole, chichilipidwa kukwenu mwakwanila, soni wanganyammwe ngasin'ja kutendedwa lupuso
[273] (Sadakasyo sipelechedwe) ku wakulaga wasiwilidwe petala lya Allah, wangawa nkombola kwenda pa chilambo (kupita nchiliisosela lisiki). N'jinga (jwangamanya mwawelele) akwaganichisyaga kuti wakuliipatila ligongo lyakuliisiwilila (kuwenda). Mpaka mwamanyilile (kuti wakulaga) ni imanyilo yao. Ngakwawendaga wandu mwakwekweteka. Soni chambone chilichose chachintole, chisimu chalakwecho Allah akuchimanya chenene
[274] Wandu waakutolaga ipanje yao chilo ni muusi, mwakusisa ni mwakuonechela, nikuti akwete kupata malipilo gao kwa M’mbuje gwao, soni ngasaja kuwa niwoga, ngasaja kuwa soni wakudandaula
[275] Wandu waakulya (chipanje cha) katapila, ngasajima (pakutyochela m’malembe mwao), ikaweje yakutiji pakwima mundu jwagakumputaga masoka gachishetani nikuntendekasya mangwengwe, yalakweyo ni ligongo lyanti wanganyao akutiji: “Chisimu kusumana kukulandanaga ni katapila.” Kutendaga Allah akundisye kusumana ni akanyisye katapila. Sano jwachim’biiche chamuko chakutyochela kwa M’mbujegwe (chakun'jamuka ya katapila) nikuleka (katapilajo), basi yayapite kala chiiwe yakwe (ngaawusya chipanje chakatapila jakalakala), mwanti nganya jakwe jikawe kwa Allah (ni jwachakamanyilile yakutenda najo), nambo wachaujile (soni ku katapila), basi wanganyao niwandu wa ku Moto, wanyao kwalakweko takawe wandamo
[276] Allah akasatyosyaga upile (pachipanje cha) katapila ni akasasijonjechesyaga upile sadaka, sano Allah jwangannonyela kafili jwalijose jwasambi syejinji
[277] Chisimu wandu wakulupilile ni kutendaga yambone, ni kwimikaga Swala mwakolosya, ni kutolaga Zaka, akwete kupata malipilo gao kwa M’mbuje gwao, soni ngasaja kuwa niwoga, ngasaja kuwa soni wakudandaula
[278] E jenumanja wankulupilile! Mun'jogopani Allah ni nneche yayasigalile mu katapila naga n'di wakulupilila (kusyene)
[279] Nambo naga ngankutenda (yakuleka katapilayo), manyililani kusyene ya (kuwa pa) ngondo jakutyochela kwa Allah ni Ntenga Jwakwe ﷺ, nambo naga ntende toba nikuti itepo ya ipanje yenu chiiwe yenu. Ngasintenda lupuso (pakuwilasya yakupunda pa chitepo cha chipanje chenu), nambo soni nkatendedwa lupuso (pakum'buchisya yakunandipila pa chitepocho)
[280] Sano naga (nkukongola) inkanganiiche, basi (nkukongosya) an'jembechele mpakana chiyin'jepepalile, nambo naga nkujisyusya (ngongolejo) kuwa sadaka chiiwe yambone kukwenu naga n'di wakumanyilila
[281] Ni lijogopani Lisiku lyakum'buchisya wanganyammwe kwa Allah, kaneka mundu jwalijose chachilipidwa mwakwanila pa yawapanganyisye soni wanyao ngasaja kutendedwa lupuso
[282] E jenumanja wankulupilile! Naga n'di nkukongosyana ngongole jakuusya pandema jekolanjidwe, basi jilembani. Ni alembe nkulemba chilikati chenu mwakulungamika. Sano nkulemba ngasakana kulemba mpela yatite pakun'jiganya Allah, alembepe basi. Soni alembesyeje jwajili kukwakwe ngongolejo (nkukongola), ni an'jogope Allah M’mbujegwe, soni akapungusya chilichose mu ngongolejo. Sano naga jwajili kukwakwe ngongolejo (nkukongola) juli jwawwawate (jwangakombola kwendesya chipanje ligongo lya ulyakasi), kapena jwangali machili (gakulembechesya mpela mwanache), kapena ngakukombola kulembesya nsyene (ligongo lya chimeme kapena ujinga), basi annembechesye nkunchengeta jwakwe mwakulungamika. Soni soselani mboni siwili mwa achalume wenu (syakuwichila umboni ngongolejo). Nambo naga nganawa (apatikene) achalume wawili, ni awe jwannume jumo ni achakongwe wawili mwa wankasamwakundaga kuwa mboni, kutendela kuti naga jumo jwao (mwa achakongweo) juli juliwalile, jwinejo chankumbusye n'jakwejo. Soni mboni sikakana pati siwilanjidwemo. Ni ngasimpela kujilemba (ngongolejo mwachijiwele), jamwana kapena jekulungwa kwikanila ndema jakwe (jakuuchisya). Yele (yakulemba ngongoleyo) niyayili yakulungamika nnope kwa Allah soni yakulimbanganya umboni ni yakuwandichila kuntendekasya kuti nkakaichila, ikaweje naga gali malonda ga pameso gankusumana chilikati chenu ni chipawe pangali ulemwa kukwenu naga ngankugalemba, nambo sosani wakutendela umboni ndema jankusumana. Nambotu akalagasyidwa nkulemba kapena nkuwichila umboni, nambo naga ntende (yele yakwalagasyayo) kwele nichikuwe kunyosya kwenu (kwakunnyosya Allah). Ni mun'jogopani Allah, soni Allah akun'jiganya wanganyammwe, soni Allah chindu chilichose awele Jwaachimanya chenene
[283] Sano naga n'di pa ulendo ni nganimumpata nkulemba, basi pawe pana pinyolo jakupocheledwa (ni nkukongosya), nambo naga wane (akukongosya) mwa jenumanja wakulupilile wane (akukongola pakwakongosya mwangalajila pinyolo), basi jwakongosyedwejo awuchisye ngongole jakwejo, soni an'jogope Allah M’mbujegwe. Ni ngasinsisa umboni, sano jwachausise (umbonio), chisimu jwalakwejo chiuwe wasambi ntima wakwe, sonitu Allah ichindu yankutenda awele Jwaimanya chenene
[284] Yosope yaili kumawunde ni yaili petaka nsyene jwakwe Allah, ni kanga chinyyilochesye papaswela yaili m’mitima mwenu kapena chinyyisise Allah chachim'balanga nayope, ni chachinkululuchila jwansachile ni kumpa ilagasyo jwansachile. Sano Allah pa chindu chilichose awele Jwakombola
[285] Ntenga ﷺ jukulupilile yayitulusyidwe kukwakwe kuumila kwa M’mbujegwe, iyyoyopeyo soni wakulupilila. Jwalijose mwa jamanjao ankulupilile Allah, Malaika Gakwe, Itabu Yakwe ni Achimitenga Wakwe. (Akutiji): “Ngatukulekanganya chilikati cha jumpepe mwa Achimitenga Wakwe (wosope tukwakulupililaga).” Soni ni akutiji: “Tupikene soni tukundile, (tukuwenda) chikululuko Chenu (Mmwe) Ambuje wetu! Soni Kukwenu pe ni kwakuujila.”
[286] Allah jwangankanganika mundu (kutenda) ikaweje yampaka ayikombole, chakalipidwe pa yambone yawapanganyisye ni chakapedwe ipotesi pa yakusakala yawapanganyisye. “Ambuje wetu! Ngasintupa ipotesi pati tuliwalilemo kapena kulemwa. Ambuje wetu! Ngasintutwika uwwe nsigo (wamalamusi) yamwatite pakwatwika wakala wetu (Ayuda ni Akilisito). Ambuje wetu! Ngasintutwika uwwe yanganitukola nayo machili (ganti nikuikwanisya).Ni tusimachisyani (sambi syetu), soni tukululuchilani (ilemwa yetu), tutendelani soni chanasa, Mmwejo ni Nkutugosa jwetu, basi tukulupusyani ku wandu makafili.”