Azerbaijani

[1] Mərhəmətli və Rəhmli Allahın adı ilə

[2] Həmd olsun aləmlərin Rəbbi Allaha

[3] Mərhəmətli və Rəhmliyə

[4] Haqq-hesab gununun Hokmdarına

[5] Biz yalnız Sənə ibadət edir və yalnız Səndən komək diləyirik

[6] Bizi dogru yola yonəlt –

[7] nemət bəxs etdiyin səxslərin yoluna, qəzəbə ugramısların və azmısların yoluna yox

[1] Əlif. Ləm. Mim

[2] Bu, qətiyyən subhə dogurmayan, muttəqilərə dogru yol gostərən bir Kitabdır

[3] O kəslər ki, qeybə iman gətirir, namaz qılır və Bizim onlara verdiyimiz ruzidən Allah yolunda xərcləyirlər

[4] O kəslər ki, sənə nazil olana və səndən əvvəl nazil olanlara iman gətirir, axirətə də yəqinliklə inanırlar

[5] Onlar oz Rəbbindən gələn dogru yoldadırlar. Məhz onlar nicat tapanlardır

[6] Həqiqətən, kafirləri qorxutsan da, qorxutmasan da, onlar ucun fərqi yoxdur, iman gətirməzlər

[7] Allah onların qəlblərini və qulaqlarını mohurləmis, gozlərinə də pərdə cəkmisdir. Onlar ucun boyuk bir əzab vardır

[8] Insanlar arasında elələri də vardır ki, momin olmadıqları halda: “Allaha və Axirət gununə inanırıq”– deyirlər

[9] Onlar Allahı və iman gətirənləri aldatmaga calısırlar. Halbuki yalnız ozlərini aldadır və bunu anlamırlar

[10] Onların qəlblərində xəstəlik vardır və Allah da onların xəstəliyini artırmısdır. Yalan soylədiklərinə gorə də agrılı-acılı bir əzab cəkəcəklər

[11] Onlara: “Yer uzundə fəsad torətməyin!”– deyildiyi zaman: “Biz ki, ancaq xeyirxahlıq edənlərik!”– deyirlər

[12] Sozsuz ki, onlar fəsad torədənlərdir, amma bunu basa dusmurlər

[13] Onlara: “Bu insanlar iman gətirdiyi kimi siz də iman gətirin!”– deyildiyi zaman: “Biz də səfehlərin iman gətirdikləri kimi iman gətirək?”– deyirlər. Dogrusu, onlar ozləri səfehdirlər, lakin bunu bilmirlər

[14] Onlar mominlərlə rastlasdıqda: “Biz iman gətirdik!”– deyirlər, oz seytanları (azmıs dostları) ilə təklikdə qaldıqda isə: “Biz sizinləyik. Biz mominlərə ancaq istehza edirik!”– deyirlər

[15] Allah da onlara istehza edər və azgınlıqlarını o qədər artırar ki, sərgərdan gəzərlər

[16] Onlar, dogru yolu verib azgınlıgı satın almıs kimsələrdir. Amma onların ticarəti qazanc gətirmədi və ozləri də dogru yola yonəlmədilər

[17] Onların məsəli zulmət gecədə od qalayan kimsənin məsəlinə bənzər. Alov onun ətrafındakıları isıqlandırdıgı zaman Allah onların nurunu aparar, ozlərini də hec bir sey gorə bilməyəcəkləri zulmətlər icərisində buraxar

[18] Onlar kar, lal və kor olduqlarına gorə dogru yola qayıtmazlar

[19] Yaxud onların məsəli zulmət icində goy gurultusu və simsəklə yagan leysana dusənlərin məsəlinə bənzəyir ki, ildırımdan olmək qorxusu ilə barmaqlarını qulaqlarına tıxayırlar. Subhəsiz ki, Allah kafirləri hər tərəfdən əhatəyə almısdır

[20] Simsək az qalır ki, onların gozlərini cıxartsın. Simsək hər dəfə onların yolunu isıqlandırdıqda onunla gedirlər, zulmət onları burudukdə isə dayanıb dururlar. Əgər Allah istəsəydi, onları esitməkdən və gorməkdən məhrum edərdi. Subhəsiz ki, Allah hər seyə qadirdir

[21] Ey insanlar! Sizi və sizdən oncəkiləri yaratmıs Rəbbinizə ibadət edin ki, bəlkə Allahdan qorxasınız

[22] O, sizin ucun yer uzunu dosəmə, goyu isə tavan etdi. Goydən su endirib onunla sizin ucun novbənov məhsullardan ruzi yetisdirdi. Siz də bunu bildiyiniz halda hec kəsi Allaha tay tutmayın

[23] Əgər qulumuza nazil etdiyimizə subhə edirsinizsə, onda ona bənzər bir surə gətirin və əgər dogru deyirsinizsə, Allahdan savayı butun sahidlərinizi koməyə cagırın

[24] Əgər siz bunu edə bilmirsinizsə, – hec edə də bilməzsiniz – onda yanacagı insanlardan və daslardan olan, kafirlər ucun hazırlanmıs oddan cəkinin

[25] Iman gətirib saleh əməllər edənlərə mujdə ver ki, onlar ucun agacları altından caylar axan Cənnət bagları vardır. Hər dəfə onun meyvələrindən onlara ruzi verildikcə: “Bu ki, əvvəlcə bizə verilən ruzidir!”– deyəcəklər. Halbuki onlara onun oxsarı veriləcəkdir. Onlardan otru orada pak zovcələr var və onlar orada əbədi qalacaqlar

[26] Həqiqətən, Allah agcaqanadı və (istər boyuklukdə, istərsə də kiciklikdə) ondan da ustun olanı məsəl cəkməkdən utanmaz. Iman gətirənlər bilirlər ki, bu, onların Rəbbindən gələn haqdır. Kufr edənlər isə deyirlər: “Bu məsəllə Allah nə demək istədi?” Halbuki O bununla bir coxlarını azdırır və bir coxlarını da haqq yoluna yonəldir. Lakin O, bununla yalnız fasiqləri yoldan cıxarır

[27] O kəslər ki, Allahla əhd-peyman bagladıqdan sonra onu pozur, Allahın qovusdurulmasını əmr etdiyi seyləri (qohumluq əlaqələrini) kəsir və yer uzundə fitnə-fəsad torədirlər. Məhz onlar ziyana ugrayanlardır

[28] Allahı necə inkar edirsiniz ki, siz olu idiniz, O sizi diriltdi? Sonra O sizi oldurəcək və yenə dirildəcək, daha sonra isə siz Ona qaytarılacaqsınız

[29] Yer uzundə olanların hamısını sizə gorə xəlq edən, sonra goyə tərəf yonəlib onu yeddi qat goy edən Odur. O, hər seyi bilir

[30] Sənin Rəbbin mələklərə: “Mən yer uzundə bir canisin bərqərar edəcəyəm!”– dedikdə, onlar: “Biz Səni həmd-səna ilə təriflədiyimiz və Səni muqəddəs tutdugumuz halda, Sən orada fəsad torədib qan salacaq bir kəsmi yerləsdirəcəksən?”– soylədilər. O dedi: “Subhəsiz ki, Mən sizin bilmədiklərinizi bilirəm!”

[31] Allah Adəmə butun seylərin adlarını oyrətdi. Sonra onları mələklərə gostərib dedi: “Dogru danısanlarsınızsa, bunların adlarını Mənə deyin!”

[32] Onlar dedilər: “Sən pak və muqəddəssən! Sənin bizə oyrətdiklərindən basqa bizdə hec bir bilik yoxdur! Həqiqətən, Sən Bilənsən, Mudriksən!”

[33] Allah dedi: “Ey Adəm, bunların adlarını onlara bildir!” O, bunların adlarını onlara bildirdikdə Allah dedi: “Mən sizə demədim ki, goylərdə və yerdə olan qeybi, askara cıxartdıgınızı və gizli saxladıgınızı bilirəm?”

[34] Bir zaman Biz mələklərə: “Adəmə səcdə edin!”– dedikdə, Iblisdən basqa hamısı səcdə etdi. O imtina edib təkəbbur gostərdi və kafir oldu

[35] Biz dedik: “Ey Adəm! Sən zovcənlə birlikdə Cənnətdə sakin ol və orada rahatlıqla nemətlərimizdən istədiyiniz yerdə yeyin icin, təkcə bu agaca yaxınlasmayın! Yoxsa zalımlardan olarsınız”

[36] Seytan isə o agacla onları casdırıb olduqları yerdən cıxartdı. Biz dedik: “Bir-birinizə dusmən olaraq asagı enin! Yerdə sizin ucun muəyyən olunmus vaxtadək məskən və gun-guzəran vardır”

[37] Adəm tovbə etmək ucun Rəbbindən kəlmələr oyrəndi, O da onun tovbəsini qəbul etdi. Dogrudan da O, tovbələri qəbul edəndir, Rəhmlidir

[38] Biz dedik: “Hamınız oradan yerə enin! Mənim tərəfimdən sizə dogru yol gostəricisi gəldikdə Mənim yol gostəricimin ardınca gedənlərə hec bir qorxu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər”

[39] Kafir olub ayələrimizi yalan sayanlar isə Od sakinləridirlər. Onlar orada əbədi qalacaqlar

[40] Ey Israil ogulları! Sizə bəxs etdiyim nemətimi yadınıza salın və Mənə verdiyiniz əhdə sadiq olun ki, Mən də sizə verdiyim əhdi yerinə yetirim. Təkcə Məndən qorxun

[41] Sizdə olanı təsdiqləyici kimi nazil etdiyimə (Qurana) iman gətirin və onu inkar edənlərin ən birincisi olmayın! Mənim ayələrimi ucuz qiymətə satmayın və yalnız Məndən qorxun

[42] Ozunuz də bilə-bilə haqqa batil donu geyindirməyin və haqqı gizlətməyin

[43] Namaz qılın, zəkat verin və ruku edənlərlə birlikdə ruku edin

[44] Siz Kitab oxuyub insanlara xeyirxahlıgı əmr etdiyiniz halda, ozunuzu unudursunuz? Məgər anlamırsınız

[45] Səbir etmək və namaz qılmaqla Allahdan komək diləyin! Həqiqətən, bu, Allaha itaət edənlərdən basqa hamıya agır gəlir

[46] Cunki onlar oz Rəbbi ilə qarsılasacaqlarını və Ona qayıdacaqlarını yəqin bilirlər

[47] Ey Israil ogulları! Sizə bəxs etdiyim nemətimi və sizi aləmlərdən ustun etdiyimi xatırlayın

[48] Qorxun o gundən ki, o vaxt hec kəs hec kəsə fayda verə bilməyəcək, hec kəsdən səfaət qəbul olunmayacaq, hec kəsdən bir fidyə alınmayacaq və gunahkarlara komək gostərilməyəcəkdir

[49] Bir zaman Biz sizi Fironun tərəfdarlarından xilas etdik. O vaxt onlar sizə agır əzablar verir, oglan usaqlarınızı oldurur, qadınlarınızı isə sag buraxırdılar. Bunda Rəbbiniz tərəfindən sizin ucun boyuk bir sınaq var idi

[50] O zaman Biz sizə gorə dənizi yardıq, sizi xilas etdik və Fironun tərəfdarlarını gozunuzun qabagında dənizdə batırdıq

[51] O zaman Biz Musaya vəhy ucun qırx gecəlik vədə verdik. Sonra siz onun ardından buzovu ozunuzə məbud qəbul edərək zalım oldunuz

[52] Sonra bunun ardınca Biz sizi bagısladıq ki, bəlkə sukur edəsiniz

[53] O zaman Biz Musaya Kitab və haqqı batildən ayıran Furqan verdik ki, bəlkə dogru yolla gedəsiniz

[54] O zaman Musa oz qovmunə dedi: “Ey qovmum! Siz buzova ibadət etməklə ozunuzə zulm etdiniz. Odur ki, Yaradanınıza tovbə edin və ozunuzu (sizlərdən ozlərinə zulm edənləri) oldurun. Bu, Yaradanınızın yanında sizin ucun xeyirlidir”. O, sizin tovbənizi qəbul etdi. Dogrudan da O, tovbələri qəbul edəndir, Rəhmlidir

[55] O zaman siz: “Ey Musa! Biz Allahı acıq-askar gorməyincə sənə iman gətirməyəcəyik!”– dediniz və gozunuz gorə-gorə sizi ildırım vurdu

[56] Olumunuzdən sonra Biz sizi diriltdik ki, bəlkə sukur edəsiniz

[57] Biz sizin ustunuzə buludla kolgə saldıq, sizə manna və bildircin endirdik və: “Sizə ruzi olaraq verdiyimiz pak seylərdən yeyin!”– dedik. Onlar Bizə deyil, ancaq ozlərinə zulm etdilər

[58] O zaman Biz dedik: “Bu kəndə daxil olun və orada istədiyiniz yerlərdə, rahatlıqla yeyin icin. Qapıdan səcdə edərək daxil olun və: “Bizi bagısla!”– deyin ki, sizin gunahlarınızı bagıslayaq”. Biz yaxsı islər gorənlərə mukafatlarını artırarıq

[59] Zulm edənlər ozlərinə deyilən sozu basqası ilə dəyisdilər. Biz də zulm edənlərə etdikləri gunaha gorə goydən əzab gondərdik

[60] O zaman Musa oz xalqı ucun su istədikdə, Biz: “Əsanla dasa vur!”– dedik. Dasdan on iki cesmə qaynayıb cıxdı. Hər qəbilə su icəcəyi yeri tanıdı. Onlara dedik: “Allahın sizə verdiyi ruzidən yeyin-icin və yer uzundə fəsad yayıb pis islərə qursanmayın!”

[61] Onda siz dediniz: “Ey Musa! Biz eyni cur yeməklərə dozməyəcəyik. Ona gorə də bizim ucun Rəbbinə bizə yerin bitirdiklərindən – tərəvəzindən, xiyarından, sarımsagından, mərciməyindən və soganından yetirməsi ucun dua et!” O dedi: “Siz xeyirli olan seylərin daha dəyərsiz seylərlə əvəz olunmasınımı istəyirsiniz? Səhərə girin! Subhəsiz ki, orada istədiyinizi taparsınız!” Onlara zəlillik və dusgunluk uz verdi və onlar Allahın qəzəbinə ducar oldular. Bu cəza ona gorə idi ki, onlar Allahın ayələrini inkar edirdilər və bəzi peygəmbərləri haqsız yerə oldururdulər. Bu həm də onların asi olduqlarına və həddi asdıqlarına gorə idi

[62] Subhəsiz ki, mominlərin, yəhudi, nəsrani və sabiilərdən Allaha və Axirət gununə iman gətirənlərin və yaxsı is gorənlərin mukafatı oz Rəbbi yanındadır. Onlara hec bir qorxu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər

[63] Bir zaman sizdən əhd-peyman aldıq, dagı basınız ustunə qaldırdıq və buyurduq: “Sizə verdiyimizdən mohkəm yapısın və onun icindəkiləri yada salın ki, bəlkə Allahdan qorxasınız!”

[64] Sonra bunun ardınca siz yenə uz dondərdiniz. Əgər sizə Allahın lutfu və rəhmi olmasaydı, əlbəttə, ziyana ugrayanlardan olardınız

[65] Siz artıq icərinizdən sənbə gunu həddi asanları tanıyırsınız. Biz də onlara: “Mənfur meymunlar olun!”– dedik

[66] Biz bunu onlarla bir dovrdə olanlar və onlardan sonra gələnlər ucun ibrət, muttəqilər ucun isə oyud-nəsihət etdik

[67] Bir zaman Musa oz xalqına dedi: “Allah sizə bir inək kəsmənizi əmr edir!” Onlar: “Sən bizi ələ salırsan?”– dedilər. Musa: “Cahil olmaqdan Allaha sıgınıram!”– dedi

[68] Onlar dedilər: “Rəbbinə dua et ki, onun nə cur inək oldugunu bizə bildirsin!” Musa dedi: “Allah buyurur ki, o, nə cox qoca, nə də cox cavan, bunların ikisinin arasında olan orta yaslı bir inəkdir. Sizə nə əmr edilirsə, onu da yerinə yetirin!”

[69] Onlar dedilər: “Rəbbinə dua et ki, onun rəngini də bizə bildirsin!” Musa dedi: “Allah buyurur ki, o, sarı rəngli parlaq bir inəkdir. Ona baxanları sevindirir”

[70] Onlar dedilər: “Rəbbinə dua et ki, onun nə cur inək oldugunu bizə bildirsin! Cunki bu inək bizə basqa inəklərə bənzər gorunur. Əgər Allah istəsə, biz duz yolda olarıq”

[71] Musa dedi: “Allah buyurur ki, o, nə yer sumlamaga, nə də əkin suvarmaga ram edilməmis bir inəkdir. O, saglamdır və onda hec bir ləkə-qusur yoxdur”. Onlar: “Indi sən əsl həqiqəti bildirdin!”– dedilər və onu kəsdilər. Halbuki az qala bunu yerinə yetirməyəcəkdilər

[72] O zaman siz bir nəfəri oldurmusdunuz və onun qatili barəsində mubahisə edirdiniz. Allah isə sizin gizlətdiklərinizi askara cıxarar

[73] Biz dedik: “Inəyin bir parcasını ona (oluyə) vurun!” Allah oluləri bu cur dirildir və Oz ayələrini sizə gostərir ki, bəlkə anlayasınız

[74] Sonra bunun ardınca sizin qəlbləriniz sərtləsib das kimi, hətta ondan da sərt oldu. Həqiqətən, daslardan eləsi var ki, icərisindən caylar qaynayıb cıxar. Onlardan eləsi də var ki, yarılar, icərisindən su cıxar. Eləsi də var ki, Allahın qorxusundan yuvarlanıb yerə dusər. Allah sizin nə etdiklərinizdən xəbərsiz deyildir

[75] Siz yəhudilərin sizə inanacaqlarınamı umid edirsiniz? Halbuki onlardan bir zumrə var idi ki, Allahın Sozunu esidib anladıqdan sonra, bilə-bilə onu təhrif edirdilər

[76] Onlar mominlərlə rastlasanda: “Biz iman gətirdik!”– deyir, bir-birləri ilə xəlvətdə qalanda isə: “Allahın sizə bildirdiyini onlara danısırsınız ki, Rəbbinizin yanında bunu sizə qarsı dəlil gətirsinlər? Məgər basa dusmursunuz?”– deyirlər

[77] Məgər onlar bilmirlər ki, Allah onların gizli saxladıqlarını və askara cıxartdıqlarını bilir

[78] Onların arasında Kitabı bilməyən elə savadsızlar vardır ki, onlar ancaq xulyalara dalar və ancaq zənnə uyarlar

[79] Vay o səxslərin halına ki, onlar oz əlləri ilə kitab yazır, sonra da: “Bu, Allah tərəfindəndir!”– deyirlər ki, onunla cuzi miqdarda pul əldə edə bilsinlər. Oz əlləri ilə yazdıqlarına gorə vay onların halına! Qazandıqları seyə gorə vay onların halına

[80] Onlar dedilər: “Od bizə ancaq bir necə gun toxunacaq!” De: “Məgər siz Allahdan əhd almısınız? Allah verdiyi əhdə əsla xilaf cıxmaz! Yoxsa Allaha qarsı bilmədiyinizi danısırsınız?”

[81] Xeyr! Gunah qazanan və xətaları ozlərini buruyən kimsələr – məhz onlar Od sakinləridir və orada əbədi qalacaqlar

[82] Iman gətirib yaxsı islər gorənlər isə Cənnət sakinləridir. Onlar orada əbədi qalacaqlar

[83] Bir zaman Biz Israil ogulları ilə: “Allahdan qeyrisinə ibadət etməyəcək, valideynlərə, qohum-əqrəbaya, yetimlərə və kasıblara xeyirxahlıq edəcək, insanlara xos soz deyəcək, namaz qılacaq və zəkat verəcəksiniz!”– deyə əhd bagladıq. Sonra az bir qisminiz istisna olmaqla, haqdan uz cevirib dondunuz

[84] O zaman Biz sizinlə: “Bir-birinizin qanını tokməyəcəksiniz, bir-birinizi yurdlarınızdan cıxarmayacaqsınız!”– deyə əhd kəsdik. Sonra da siz ozunuz sahidlik edərək bu əhdi təsdiqlədiniz

[85] Siz o kəslərsiniz ki, bir-birinizi oldurursunuz, ozunuzdən olan bir dəstəni oz yurdundan cıxarırsınız, onlara qarsı pislik və dusməncilik etməkdə bir-birinizə komək edirsiniz. Onlar əsir tutulub yanınıza gətiriləndə, fidyə verib onları azad edirsiniz. Halbuki onları yurdlarından cıxartmaq sizə haram edilmisdi. Yoxsa siz Kitabın bir qisminə inanıb, digər qismini inkarmı edirsiniz? Sizlərdən bunu edənin cəzası dunya həyatında rusvay olmaq, Qiyamət gunu isə ən siddətli əzaba məhkum olmaqdır. Allah sizin etdiklərinizdən bixəbər deyildir

[86] Onlar axirəti verib dunya həyatını satın aldılar. Ona gorə də onların nə əzabı yungulləsdiriləcək, nə də onlara komək gostəriləcəkdir

[87] Biz Musaya Kitab verdik və ondan sonra bir-birinin ardınca elcilər gondərdik. Biz Məryəm oglu Isaya da acıq-aydın dəlillər verdik və onu muqəddəs ruhla (Cəbrail ilə) quvvətləndirdik. Məgər hər dəfə sizə gondərilən elci urəyinizə yatmayan bir sey gətirəndə siz təkəbbur gostərmədinizmi? Onların bir qismini yalancı hesab edib, bir qismini də oldurmədinizmi

[88] Onlar dedilər: “Qəlblərimiz qapalıdır!” Xeyr, Allah onları məhz kufrlərinə gorə lənətləmisdir. Odur ki, onlar olduqca az inanırlar

[89] Onlara Allah tərəfindən ozlərində olanı təsdiqləyən bir Kitab (Quran) gəldikdə onu inkar etdilər. Halbuki əvvəllər kafirlər uzərində qələbə diləyirdilər. Onlara tanıdıqları peygəmbər gəldikdə isə onu inkar etdilər. Allah kafirlərə lənət etsin

[90] Allahın Oz qullarından istədiyi kimsəyə Oz lutfundən bəxs etməsinə həsəd aparmaq və Onun nazil etdiyini inkar etməklə nəfslərini satıb əvəzində aldıqları sey necə də pisdir! Onlar Allahın onlara bəslədiyi qəzəbi daha da siddətləndirdilər. Kafirlərə alcaldıcı bir əzab vardır

[91] Onlara: “Allahın nazil etdiyinə inanın!”– deyildikdə, onlar: “Biz ozumuzə nazil edilənə inanırıq”– deyib onun ardınca gələni inkar edirlər. Halbuki Quran onların yanında olanı təsdiqləyən bir həqiqətdir. De: “Əgər siz inanan idinizsə, bəs nə ucun əvvəllər Allahın peygəmbərlərini oldururdunuz?”

[92] Musa sizə acıq-aydın dəlillər gətirmisdi. O getdikdən sonra siz buzovu ilahiləsdirib ozunuzə zulm etdiniz

[93] O zaman Biz sizinlə əhd baglayıb dagı basınızın ustunə qaldırdıq: “Sizə verdiyimizdən mohkəm yapısın və esidin!”– deyə əmr etdik. Onlar: “Esitdik və asi olduq!”– dedilər. Kufrlərinə gorə buzova olan məhəbbət onların qəlblərinə yeridildi. De: “Əgər siz mominsinizsə, imanınızın sizə əmr etdiyi sey necə də pisdir!”

[94] De: “Əgər Allah yanında Axirət yurdu digər insanlara deyil, yalnız sizin ucun hazırlanıbsa və dogru deyirsinizsə, onda ozunuzə olum diləyin!”

[95] Onlar oz əllərinin etdiyinə gorə bunu hec vaxt diləməzlər. Allah zalımları tanıyır

[96] Sən onların həyata butun insanlardan, hətta musriklərdən də daha həris olduqlarını gorəcəksən. Onlardan hər biri min il omur surməsini istər. Halbuki uzun omur belə onu əzabdan uzaqlasdıra bilməz. Allah onların nə etdiklərini gorur

[97] De: “Cəbrailə dusmən olan kəs bilsin ki, Allahın izni ilə Quranı ozundən əvvəlkiləri təsdiqləyən, mominlərə dogru yol gostərən və mujdə verən bir kitab kimi sənin qəlbinə o nazil etmisdir”

[98] Kim Allaha, Onun mələklərinə və elcilərinə, Cəbrailə və Mikailə dusməndirsə, subhəsiz ki, Allah da o kafirlərə dusməndir

[99] Biz sənə aydın basa dusulən dəlillər nazil etdik ki, onları da yalnız fasiqlər inkar edərlər

[100] Onlar hər dəfə əhd bagladıqda icərilərindən bir dəstə onu pozmurmu? Həm də onların coxu buna inanmır

[101] Onlara Allah tərəfindən ozlərində olanı təsdiqləyən bir elci gəldikdə Kitab verilənlərdən bir dəstə guya həqiqəti bilmirmis kimi Allahın Kitabına arxa cevirdilər

[102] Onlar Suleymanın səltənətində seytanların oxuduqlarının ardınca getdilər. Suleyman kafir olmadı. Lakin seytanlar sehri və Babildə Harut və Marut adlı iki mələyə nazil olanı insanlara oyrədərək kafir oldular. Mələklər: “Biz ancaq bir sınagıq, sən gəl kafir olma!”– deməmis onu hec kəsə oyrətmirdilər. Yəhudilər ərlə arvadı bir-birindən ayıracaq isləri onlardan oyrənirdilər. Lakin onlar Allahın izni olmadan hec kəsə zərər verə bilməzlər. Onlar ozlərinə zərər verən, faydası olmayan seyləri oyrənirdilər. Onlar bilirdilər ki, onu əldə edən kimsə ucun axirətdə hec bir pay yoxdur. Nəfslərinin əvəzində satın aldıqları sey necə də pisdir! Kas bunu biləydilər

[103] Onlar iman gətirib Allahdan qorxsaydılar, Allahın verdiyi mukafat onlar ucun daha xeyirli olardı. Kas bunu biləydilər

[104] Ey iman gətirənlər! Peygəmbərə: “Bizə qaygı gostər!”– deməyin; “Bizə nəzər yetir!”– deyin və (Allahın əmrini) esidin! Kafirləri agrılı-acılı bir əzab gozləyir

[105] Nə Kitab əhlinin kafir olanları, nə də musriklər sizə Rəbbinizdən bir xeyir nazil olmasını istəmirlər. Allah isə mərhəmətini istədiyi səxsə məxsus edir. Allah boyuk lutf sahibidir

[106] Biz hər hansı bir ayəni dəyisdirir və ya onu unutdururuqsa, ondan daha yaxsısını, və ya ona bənzərini gətiririk. Məgər bilmirsən ki, Allah hər seyə qadirdir

[107] Bilmirsənmi ki, goylərdə və yerdə hokmranlıq təkcə Allaha məxsusdur? Sizin Allahdan basqa nə bir himayəciniz, nə də bir koməkciniz vardır

[108] Yoxsa bundan əvvəl Musadan tələb olundugu kimi siz də Peygəmbərinizdən mocuzə tələb etmək istəyirsiniz? Imanı kufrə dəyisən kəs, əlbəttə, dogru yoldan azmısdır

[109] Kitab əhlindən bir coxu həqiqəti bildikdən sonra da, paxıllıqları uzundən sizi, siz iman gətirdikdən sonra kafirliyə qaytarmaq istəyərlər. Allah Oz əmri ilə gəlincəyə qədər onları bagıslayın və onlara bas qosmayın! Həqiqətən, Allah hər seyə qadirdir

[110] Namaz qılın, zəkat verin! Qabaqcadan ozunuz ucun nə xeyir hazırlasanız onun əvəzini Allahın yanında tapacaqsanız. Subhəsiz ki, Allah nə etdiklərinizi gorur

[111] Onlar dedilər: “Yəhudilərdən və ya xacpərəstlərdən basqa hec kəs Cənnətə daxil olmayacaq!” Bu onların xam xəyallarıdır. De: “Əgər dogru deyirsinizsə, dəlilinizi gətirin!”

[112] Xeyr! Kim yaxsı islər gorub Allaha təslim olarsa, Rəbbi yanında onun mukafatı olar. Onlara hec bir qorxu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər

[113] Yəhudilər: “Xacpərəstlər hec bir seyə əsaslanmırlar!”– deyir, xacpərəstlər isə: “Yəhudilər hec bir seyə əsaslanmırlar!”– deyirlər. Halbuki onlar Kitab oxuyandırlar. Cahillər də onların danısdıgı kimi danısırlar. Allah ixtilafa dusdukləri sey barəsində Qiyamət gunu onların arasında hokm verəcəkdir

[114] Allahın məscidlərində Onun adının zikr edilməsinə manecilik torədənlərdən və onların viranə qalmasına calısanlardan daha zalım kim ola bilər? Əslində onlar oraya qorxa-qorxa daxil olmalı idilər. Onlar ucun dunyada rusvaycılıq, axirətdə isə boyuk bir əzab vardır

[115] Məsriq də, məgrib də Allahındır! Hansı səmtə yonəlsəniz, Allahın Uzu orada olar. Həqiqətən, Allah hər seyi Əhatəedəndir, Biləndir

[116] Onlar dedilər: “Allah Ozunə ovlad goturmusdur!” Halbuki O, pakdır, muqəddəsdir! Həqiqətən, goylərdə və yerdə nə varsa, Ona məxsusdur. Hər sey Ona bas əyir

[117] Goyləri və yeri icad edən Odur. O, bir isi yaratmaq istədikdə ona ancaq: “Ol!”– deyər, o da olar

[118] Cahillər dedilər: “Bəs nə ucun Allah bizi danısdırmır, yaxud bizə bir ayə gəlmir?” Onların əcdadları da elə onlar kimi danısırdılar. Onların qəlbləri bir-birinə oxsayır. Biz, yəqinliklə inanan bir xalqa dəlillərimizi bəyan etmisik

[119] Biz səni haqq ilə mujdələyən və xəbərdarlıq edən bir peygəmbər gondərdik. Cəhənnəm sakinləri barəsində isə sən sorgu-sual olunmayacaqsan

[120] Sən onların dininə tabe olmayınca, nə yəhudilər, nə də xacpərəstlər səndən razı qalmayacaqlar. De: “Yalnız Allahın haqq yolu dogru yoldur!” Əgər sənə gələn elmdən sonra onların istəklərinə uysan, səni Allahdan nə bir qoruyan, nə də bir xilas edən olar

[121] Kitab verdiyimiz kəslər onu layiqincə oxuyurlar. Onlar ona iman gətirənlərdir. Onu inkar edənlər isə ziyana ugrayanlardır

[122] Ey Israil ogulları! Sizə bəxs etdiyim nemətimi və vaxtı ilə sizi aləmlərdən ustun etdiyimi xatırlayın

[123] Qorxun o gundən ki, o vaxt hec kəs hec kəsə fayda verə bilməyəcək, hec kəsdən bir fidyə qəbul edilməyəcək, hec kəsin səfaəti fayda verməyəcək və onlara komək gostərilməyəcək

[124] Rəbbi Ibrahimi bəzi kəlmələrlə sınadıgı zaman o, bunları tamamilə yerinə yetirdi. Allah: “Mən səni insanlara imam edəcəyəm!”– dedi. Ibrahim: “Nəslimdən də (imam et)!”– dedi. Allah: “Zalımlar Mənim onlarla əhd baglamagıma nail olmazlar!”– dedi

[125] Biz evi (Kəbəni) insanlar ucun ziyarət və əmin-amanlıq yeri etdik. “Ibrahimin dayandıgı yeri namazgah edin!” Biz Ibrahimə və Ismailə: “Evimi təvaf edənlər, etikafa girənlər, ruku və səcdə edənlər ucun təmizləyin!”– dedik

[126] Bir zaman Ibrahim dedi: “Ey Rəbbim! Buranı təhlukəsiz bir səhər et, onun əhalisinə, – onlardan Allaha və Axirət gununə iman gətirənlərə – hər nov məhsullardan ruzi ver!” Allah dedi: “Mən kafir olanlara bir qədər zovq almaga izin verərəm, sonra da onları Cəhənnəm əzabına giriftar edərəm. Ora necə də pis donus yeridir!”

[127] O zaman Ibrahim və Ismail evin (Kəbənin) bunovrəsini qaldırarkən belə dua etdilər: “Ey Rəbbimiz! Bunu bizdən qəbul et! Həqiqətən, Sən Esidənsən, Bilənsən

[128] Ey Rəbbimiz! Ikimizi də Sənə təslim olacaq, nəslimizdən də Sənə təslim olan bir ummət et. Bizə ibadət qaydalarını gostər və bizim tovbələrimizi qəbul et! Həqiqətən, Sən tovbələri qəbul edənsən, Rəhmlisən

[129] Ey Rəbbimiz! Onların icərisindən ozlərinə elə bir elci gondər ki, Sənin ayələrini onlara oxusun, Kitabı və hikməti onlara oyrətsin və onları gunahlardan təmizləsin! Həqiqətən, Sən Qudrətlisən, Mudriksən!”

[130] Səfeh olanlardan basqa kim Ibrahimin dinindən uz cevirər? Biz onu dunyada elci secdik. Subhəsiz ki, o, axirətdə də əməlisalehlərdən olacaqdır

[131] Rəbbi ona: “Təslim ol!”– dedikdə, o: “Aləmlərin Rəbbinə təslim oldum!”– demisdi

[132] Ibrahim də, Yaqub da bunu ogullarına vəsiyyət etdilər: “Ey ogullarım! Həqiqətən, Allah bu dini sizin ucun secmisdir. Siz də ancaq musəlman olaraq olməlisiniz!”

[133] Yoxsa siz Yaquba olum gəldikdə onun yanında idiniz? O zaman o, oz ogullarına dedi: “Məndən sonra nəyə ibadət edəcəksiniz?” Onlar dedilər: “Sənin Ilahına, atalarının – Ibrahimin, Ismailin və Ishaqın Ilahı olan Tək Ilaha ibadət edəcəyik. Biz yalnız Ona təslim olanlarıq!”

[134] Onlar bir ummət idi ki, gəlib getdilər. Onların qazandıqları ozlərinə, sizin qazandıgınız isə sizə aiddir. Siz onların etdikləri barədə sorgu-suala tutulmayacaqsınız

[135] Onlar dedilər: “Yəhudi və ya xacpərəst olun ki, dogru yola yonələsiniz!” De: “Əksinə, biz hənif Ibrahimin dinindəyik. O, musriklərdən deyildi”

[136] Deyin: “Biz Allaha, bizə nazil olana, Ibrahimə, Ismailə, Ishaqa, Yaquba və onun nəslinə nazil olana, Musa və Isaya verilənlərə, ozlərinin Rəbbi tərəfindən peygəmbərlərə verilənlərə iman gətirdik. Biz onların arasında fərq qoymuruq. Biz yalnız Ona təslim olanlarıq!”

[137] Əgər onlar da siz iman gətirdiyinizə iman gətirsələr, dogru yola yonəlmis olarlar. Yox, əgər uz dondərsələr, mutləq ixtilafa dusmus olarlar. Onlardan qorunmaq ucun Allah sənə kifayət edər. O, Esidəndir, Biləndir

[138] De: “Budur Allahın dini! Kimin dini Allahın dinindən daha dogru ola bilər? Biz yalnız Ona ibadət edənlərik!”

[139] De: “Allah barəsində bizimlə mubahisəmi edirsiniz? Halbuki O, bizim də Rəbbimiz, sizin də Rəbbinizdir! Bizim əməllərimiz bizə, sizin əməlləriniz isə sizə aiddir. Biz Ona sadiq olanlarıq!”

[140] Yoxsa siz Ibrahimin, Ismailin, Ishaqın, Yaqubun və onun nəslinin yəhudi və yaxud xacpərəst oldugunu deyirsiniz? De: “Siz daha yaxsı bilirsiniz, yoxsa Allah?” Allahın onlara nazil etdiyi səhadəti gizlədən kimsələrdən daha zalım kim ola bilər? Allah sizin etdiklərinizdən xəbərsiz deyildir

[141] Onlar bir ummət idi ki, gəlib getdi. Onların qazandıqları ozlərinə, sizin qazandıgınız isə sizə aiddir. Siz onların etdikləri barədə sorgu-sual olunmayacaqsınız

[142] Səfeh adamlar deyəcəklər: “Onları uz tutduqları qiblədən dondərən nə oldu?” De: “Məsriq də, məgrib də Allahındır. O, istədiyi kəsi dogru yola yonəldir!”

[143] Beləliklə Biz sizi orta bir ummət etdik ki, siz insanlara sahid olasınız, peygəmbər də sizə sahid olsun. Biz, əvvəl uz tutdugun qibləni ancaq ona gorə təyin etdik ki, peygəmbərin ardınca gedənləri uz dondərənlərdən fərqləndirək. Bu, Allahın dogru yola yonəltdiyi səxslərdən basqa hamısına agır gəldi. Allah sizin imanınızı puc etməz. Həqiqətən də, Allah insanlara qarsı Səfqətlidir, Rəhmlidir

[144] Biz sənin uzunun goyə tərəf cevrildiyini gorduk və Biz səni razı qalacagın qibləyə tərəf dondərəcəyik. Sən uzunu Məscidulharama tərəf cevir! Harada olursunuzsa olun, uzunuzu ona tərəf cevirin! Subhəsiz ki, Kitab verilənlər bunun oz Rəbbi tərəfindən gercək oldugunu bilirlər. Allah onların etdiklərindən xəbərsiz deyildir

[145] Kitab verilənlərə hər cur dəlil gətirsən də, onlar sənin qiblənə uz tutmazlar. Sən də onların qibləsinə uz tutan deyilsən. Onlar ozləri də bir-birlərinin qibləsinə uz tutan deyillər. Əgər sənə gələn elmdən sonra onların istəklərinə uysan, sən də zalımlardan olarsan

[146] Kitab verdiyimiz səxslər onu (Peygəmbəri və yaxud Kəbənin qiblə oldugunu) oz ogullarını tanıdıqları kimi tanıyırlar. Həqiqətən də, onlardan bir dəstə haqqı bilə-bilə gizlədir

[147] Haqq sənin Rəbbindəndir! Odur ki, subhə edənlərdən olma

[148] Hər kəsin uz tutdugu bir qibləsi vardır. Yaxsı islər gorməkdə bir-birinizlə yarısın. Harada olursunuz olun Allah sizin hamınızı bir yerə toplayacaqdır. Subhəsiz ki, Allah hər seyə qadirdir

[149] Hara səfərə cıxsan, namaz qıldıqda uzunu Məscidulharama tərəf cevir! Cunki bu, sənin Rəbbindən gələn haqdır! Allah sizin etdiklərinizdən xəbərsiz deyildir

[150] Hara səfərə cıxsan, namaz qıldıqda uzunu Məscidulharama tərəf cevir! Harada olursunuzsa olun, uzunuzu ona tərəf cevirin ki, zalımlardan basqa hec kəsin sizə qarsı bir dəlili olmasın. Onlardan qorxmayın, Məndən qorxun ki, Mən də sizə olan nemətimi tamamlayım və bəlkə, siz dogru yola yonələsiniz

[151] Həmcinin oz icərinizdən ayələrimizi sizə oxuyan, sizi gunahlardan təmizləyən, Kitabı və hikməti sizə oyrədən, habelə bilmədiklərinizi də sizə oyrədən bir Elci gondərdik

[152] Siz Məni yad edin ki, Mən də sizi yad edim! Mənə sukur edin, Mənə kufr etməyin

[153] Ey iman gətirənlər! Səbir etmək və namaz qılmaqla Allahdan komək diləyin. Həqiqətən, Allah səbir edənlərlədir

[154] Allah yolunda olənlərə: “Oludurlər!” deməyin. Əksinə, onlar diridirlər, lakin siz bunu duymursunuz

[155] Biz sizi bir az qorxu, bir az aclıq, bir az da mal-dovlət, insan və məhsul itkisi ilə sınayarıq. Səbir edənlərə mujdə ver

[156] O kəslər ki, onlara bir musibət uz verdikdə: “Biz, Allaha məxsusuq və Ona da qayıdacagıq!”– deyirlər

[157] Onlara oz Rəbbi tərəfindən təriflər və mərhəmət vardır. Məhz onlar dogru yolda olanlardır

[158] Həqiqətən, Səfa və Mərvə Allahın qoydugu nisanələrdəndir. Kim evi (Kəbəni) həcc və ya umrə niyyəti ilə ziyarət edərsə, bunları təvaf etməsində ona hec bir gunah olmaz. Kim yaxsı bir is gorsə, bilsin ki, Allah sukrun əvəzini verəndir, Biləndir

[159] Kitabda insanlara bəyan etdiyimiz acıq-aydın dəlilləri və dogru yol gostərən ayələri nazil etdikdən sonra onları gizli saxlayanlara həm Allah lənət edir, həm də lənət edə bilənlər lənət oxuyurlar

[160] Yalnız tovbə edənlər, əməllərini islah edənlər və haqqı bəyan edənlər istisnadır. Mən onların tovbəsini qəbul edərəm. Mən tovbələri qəbul edənəm, Rəhmliyəm

[161] Kafir olub kafir kimi də olənlərə Allahın, mələklərin və butun insanların lənəti olsun

[162] Onlar bu lənətin icərisində həmisəlik qalarlar. Onların əzabı yungulləsdirilməyəcək və onlara mohlət də verilməyəcəkdir

[163] Sizin məbudunuz Tək olan Ilahdır. Ondan basqa məbud yoxdur, Mərhəmətlidir, Rəhmlidir

[164] Həqiqətən də, goylərin və yerin yaradılmasında, gecə ilə gunduzun bir-birilə əvəz olunmasında, insanlara fayda verən seylərlə yuklənmis halda dənizdə uzən gəmilərdə, Allahın goydən endirdiyi, onunla da olmus torpagı diriltdiyi suda, Onun butun heyvanatı yer uzunə yaymasında, kuləklərin istiqamətinin dəyisdirilməsində və goylə yer arasında ram edilmis buludlarda, basa dusən insanlar ucun dəlillər vardır

[165] Insanlardan elələri də vardır ki, Allahdan qeyrilərini Ona tay tutur, onları da Allahı sevdikləri kimi sevirlər. Iman gətirənlərin isə Allaha olan sevgisi daha gucludur. Kas zulm edənlər əzabı gordukləri zaman butun qudrət və quvvətin Allaha məxsus oldugunu və Allahın siddətli əzab verdiyini gorəydilər

[166] O zaman, tabe olunmus bascılar tabe olanlardan uzaqlasacaq, hamısı əzabı gorəcək və aralarındakı əlaqələr kəsiləcəkdir

[167] Tabe olanlar deyəcəklər: “Əgər bizim ucun dunyaya donus olsaydı, indi onlar bizdən uzaqlasdıqları kimi biz də onlardan uzaqlasardıq!” Beləcə, pesman olsunlar deyə Allah onlara ozlərinin əməllərini gostərəcək və onlar hec vaxt Cəhənnəm odundan cıxa bilməyəcəklər

[168] Ey insanlar! Yerdə olan halal və təmiz ruzilərdən yeyin, seytanın addım izləri ilə getməyin! O, sizin acıq-askar dusməninizdir

[169] O sizə pis və iyrənc islər gorməyi və Allaha qarsı bilmədiyiniz seyləri soyləməyi əmr edir

[170] Onlara: “Allahın nazil etdiyinə tabe olun!”– deyildikdə, onlar: “Xeyr, biz atalarımızın tutdugu yolu tutacagıq!”– deyirlər. Bəs ataları bir sey anlamayıb dogru yola yonəlməyiblərsə necə

[171] Kafirlərin məsəli cıgırtı və bagırtıdan basqa bir sey anlamayanları (heyvanları) haylayanın (cobanın) məsəlinə bənzəyir. Onlar kar, lal və kordurlar, haqqı anlamazlar

[172] Ey iman gətirənlər! Sizə ruzi kimi verdiyimiz pak seylərdən yeyin və əgər Allaha ibadət edirsinizsə, Ona sukur edin

[173] O sizə olu heyvanı, qanı, donuz ətini və Allahdan basqası ucun kəsiləni haram etmisdir. Hər kəs harama meyl etmədən və həddi asmadan bunlardan yeməyə məcbur olarsa, bu ona gunah hesab edilməz. Həqiqətən, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[174] Subhəsiz ki, Allahın nazil etdiyi kitabda olanları gizli saxlayanlar və bununla cuzi miqdarda pul əldə edənlər oz qarınlarına oddan basqa bir sey doldurmurlar. Qiyamət gunu Allah onları danısdırmaz və onları təmizə cıxarmaz. Onlar ucun agrılı-acılı bir əzab vardır

[175] Onlar dogru yolun əvəzinə azgınlıgı, bagıslanmanın isə əvəzinə əzabı satın alan səxslərdir. Onlar Cəhənnəm oduna necə də səbirlidirlər

[176] Bu ona gorədir ki, Allah kitabı haqq olaraq nazil etmisdir. Kitab barəsində ixtilaf edənlər isə, əlbəttə, haqdan uzaq bir ziddiyyət icindədirlər

[177] Yaxsı əməl uzunuzu məsriqə və məgribə tərəf cevirməyiniz deyildir. Lakin yaxsı əməl sahibləri Allaha, Axirət gununə, mələklərə, kitablara, peygəmbərlərə iman gətirən, sevdiyi malı qohum-əqrəbaya, yetimlərə, kasıblara, musafirlərə, dilənənlərə və kolələrin azad edilməsinə sərf edən, namaz qılıb zəkat verən, əhd bagladıqda əhdlərini yerinə yetirən, sıxıntı və xəstəlik uz verdikdə, habelə doyusdə səbir edən səxslərdir. Onlar imanlarında dogru olanlardır. Muttəqi olanlar da elə məhz onlardır

[178] Ey iman gətirənlər! Oldurulənlərə gorə qisas almaq sizə vacib edildi. Azad kəsə gorə azad olandan, koləyə gorə kolədən, qadına gorə qadından qisas alın! Əgər qatil qardası (olənin varisləri) tərəfindən (qanbahası muqabilində) bir seylə əfv edilsə, onda insafla davranmalı və qanbahası ona muvafiq qaydada odənilməlidir. Bu, Rəbbiniz tərəfindən bir yungulləsdirmə və mərhəmətdir. Bundan sonra kim həddi assa, onun ucun agrılı-acılı bir əzab vardır

[179] Qisasda sizin ucun həyat (əmin-amanlıq) vardır, ey agıl sahibləri! Bəlkə Allahdan qorxasınız

[180] Sizlərdən birinə olum gəldiyi zaman qoyub gedəcəyi var-dovlətdən muvafiq qaydada valideynlərə və yaxın qohumlara vəsiyyət etməsi ona vacib edilmisdir. Bu, muttəqilər ucun bir borcdur

[181] Kim olənin vəsiyyətini esitdikdən sonra onu dəyisdirsə, gunahı ancaq onu dəyisdirənlərin uzərinə dusər. Subhəsiz ki, Allah Esidəndir, Biləndir

[182] Kim də vəsiyyət edənin haqsızlıq etməsindən və ya gunah islətməsindən ehtiyat edib tərəflərin arasını duzəldərsə, ona hec bir gunah olmaz. Subhəsiz ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[183] Ey iman gətirənlər! Sizdən əvvəlkilərə vacib edildiyi kimi, sizə də oruc tutmaq vacib edildi ki, bəlkə pis əməllərdən cəkinəsiniz

[184] Muəyyən sayda olan gunləri oruc tutmalısınız. Sizlərdən xəstə və ya səfərdə olanlar basqa gunlərdə eyni sayda oruc tutmalıdırlar. Buna taqəti olmayanlar isə (buraxdıgı hər gununun əvəzinə) bir kasıbı yedirtməklə fidyə verməlidirlər. Kim konullu olaraq yaxsılıq etsə, bu onun ucun daha xeyirli olar. Biləsiniz ki, sizə oruc tutmaq daha xeyirlidir

[185] Insanlara dogru yolu gostərən, bu yolun və haqqı batildən ayırd edənin acıq-aydın dəlilləri olan Quran ramazan ayında nazil edilmisdir. Sizlərdən bu aya catan səxslər həmin ayı oruc tutmalıdırlar. Xəstə və ya səfərdə olanlar isə basqa gunlərdə eyni sayda oruc tutmalıdırlar. Allah sizin ucun cətinlik deyil, asanlıq istəyir. O, istəyir ki, siz muddəti (buraxdıgınız gunlərin orucunu) tamamlayasınız və sizi dogru yola yonəltdiyinə gorə Onu uca tutasınız. Bəlkə sukur edəsiniz

[186] Qullarım səndən Mənim barəmdə sorussalar, Mən onlara yaxınam, Mənə yalvaranın duasını yalvardıgı vaxt qəbul edərəm. Qoy onlar da Mənim cagırısımı qəbul edib Mənə iman gətirsinlər ki, dogru yola yonələ bilsinlər

[187] Orucluq gecəsi zovcələrinizlə yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin ucun bir libas, siz də onlar ucun bir libassınız. Allah bilir ki, siz ozunuzə xəyanət edirsiniz (orucluq gecələrində zovcələrinizlə yaxınlıq edirsiniz). Elə buna gorə də O, tovbənizi qəbul edib sizi bagısladı. Artıq bu gundən onlara yaxınlasın və Allahın sizin ucun əzəldən muəyyən etdiyinə nail olmaga calısın. Dan yeri sokuləndə ag sap (səfəq) qara sapdan (gecənin qaranlıgından) secilənə qədər yeyin-icin. Sonra gecəyədək orucunuzu tamamlayın. Məscidlərdə etikafda oldugunuz zaman onlarla yaxınlıq etməyin. Bunlar Allahın qoydugu hududlardır, onlara yaxınlasmayın! Allah Oz ayələrini insanlara belə bəyan edir ki, bəlkə Ondan qorxalar

[188] Mallarınızı oz aranızda haqsızlıqla yeməyin və camaatın malının bir qismini bilə-bilə gunah yolu ilə yeyəsiniz deyə hakimləri ələ almaga calısmayın

[189] Səndən yeni dogan aylar barəsində sorusurlar. De: “Bunlar insanlar və həcc ucun vaxt olculəridir”. Evlərə arxa tərəfindən daxil olmagınız yaxsı əməl deyildir. Lakin yaxsı əməl sahibi Allahdan qorxan səxsdir. Evlərə qapılarından daxil olun! Allahdan qorxun ki, bəlkə nicat tapasınız

[190] Sizinlə vurusanlara qarsı Allah yolunda siz də vurusun və həddi asmayın! Həqiqətən, Allah həddi asanları sevmir

[191] Musrikləri harada yaxalasanız oldurun və sizi cıxartdıqları yerdən siz də onları cıxardın! Fitnə qətldən daha pisdir. Onlar sizə qarsı Məscidulharamın yanında vurusmayınca, siz də onlara qarsı orada vurusmayın. Əgər sizinlə vurussalar, siz də onları oldurun. Kafirlərin cəzası belədir

[192] Əgər onlar gunah islərə son qoysalar, əlbəttə ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[193] Fitnə aradan qalxana qədər və din ancaq Allaha məxsus edilənədək onlara qarsı vurusun! Əgər son qoysalar, bilin ki, dusməncilik ancaq zalımlara qarsı olur

[194] Haram ay haram aya gorədir. Haram olanları pozmagın cəzası qisas almaqdır. Kim sizə qarsı təcavuz etsə, siz də ona qarsı onun təcavuz etdiyi qədər təcavuz edin. Allahdan qorxun və bilin ki, Allah muttəqilərlədir

[195] Malınızdan Allah yolunda xərcləyin və oz əllərinizlə ozunuzu təhlukəyə atmayın. Yaxsılıq edin! Həqiqətən, Allah yaxsılıq edənləri sevir

[196] Allah ucun həcc və umrəni tam yerinə yetirin. Əgər sizin qarsınızı kəssələr, muyəssər olan bir qurbanlıq verin. Qurbanlıq oz yerinə catana qədər basınızı qırxmayın. Sizlərdən xəstələnən və ya basındakı xəstəlikdən əziyyət cəkən varsa, fidyə olaraq ya oruc tutmalı, ya sədəqə verməli, ya da qurban kəsməlidir. Əmin-amanlıq icində oldugunuz təqdirdə umrəni bitirib həccə qədər qadagan olunanlardan istifadə edən kəs asan basa gələn bir qurbanlıq verməlidir. Qurbanlıq tapmayanlar isə həcc əsnasında uc gun və vətəninə qayıtdıqda isə yeddi gun oruc tutmalıdır. Bu da tam on gun edir. Bu, ailəsi Məscidulharamda yasamayanlara aiddir. Allahdan qorxun və bilin ki, Allah siddətli cəza verəndir

[197] Həcc ziyarəti məlum olan aylardadır. Bu aylarda həcci yerinə yetirməyi niyyət edən kəs həcc ziyarəti əsnasında qadınıyla yaxınlıq etməməli, gunah islər gorməməli və mubahisələrə qosulmamalıdır. Sizin etdiyiniz yaxsılıqları Allah bilir. Ozunuzlə azuqə goturun! Ən yaxsı azuqə isə təqvadır. Məndən qorxun, ey agıl sahibləri

[198] Rəbbinizdən lutf diləmək (həcc vaxtı ticarət etmək) sizə gunah deyildir. Ərəfatdan axısıb gəldikdə Məsərulharamda Allahı yada salın! Sizi dogru yola yonəltdiyinə gorə Onu yad edin. Hərcənd ki, bundan əvvəl siz azmıslardan idiniz

[199] Sonra insanların axısıb gəldiyi yerdən siz də gəlin. Allahdan bagıslanmanızı diləyin. Subhəsiz ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[200] Həcc mərasiminizi bitirdikdə vaxtilə atalarınızı yad etdiyiniz kimi, hətta bundan da artıq Allahı yad edin! Insanlar arasında: “Ey Rəbbimiz! Bizə verəcəyini elə bu dunyada ver!”– deyənlər vardır. Belə səxslərin axirətdə hec bir payı yoxdur

[201] Onlardan: “Ey Rəbbimiz! Bizə həm bu dunyada, həm də axirətdə gozəl nemətlər ver və bizi Od əzabından qoru!”– deyənləri də vardır

[202] Belələri ucun qazandıqları əməllərə gorə bir pay vardır. Allah tez haqq-hesab cəkəndir

[203] Sayı muəyyən olan gunlərdə (zil-Hiccənin 11-i, 12-si və 13-u) Allahı yad edin. Kim iki gun ərzində ziyarətini tamamlayıb geri qayıtsa, ona hec bir gunah olmaz. Kim (13-cu gunu Minada) yubanarsa, ona da hec bir gunah olmaz. Bu, Allahdan qorxanlara aiddir. Allahdan qorxun və bilin ki, Onun huzuruna toplanılacaqsınız

[204] Insanların eləsi də var ki, onun bu dunya həyatında danısdıgı sozlər səni heyran edər. O, qəlbində olana Allahı sahid gostərər. Əslində o, ən qatı mubahisəcidir

[205] O, donub getdikdə yer uzundə fitnə-fəsad torətməyə, əkinləri və nəsilləri məhv etməyə calısar. Allah isə fitnə-fəsadı sevmir

[206] Ona: “Allahdan qorx!”– deyildikdə, lovgalıq onu daha da gunaha surukləyər. Ona Cəhənnəm kifayət edər. Ora nə pis yataqdır

[207] Insanların eləsi də var ki, Allahın razılıgını qazanmaq ucun canını da verər. Allah Oz qullarına qarsı Səfqətlidir

[208] Ey iman gətirənlər! Islamı butovluklə qəbul edin və seytanın addım izləri ilə getməyin. Subhəsiz ki, o sizə acıq-aydın dusməndir

[209] Sizə acıq-aydın dəlillər gəldikdən sonra haqq yoldan cıxsanız, bilin ki, Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[210] Yoxsa onlar ancaq onu gozləyirlər ki, Allah bulud kolgəsində mələklərlə birlikdə gəlsin və is bitmis olsun? Butun islər Allaha qaytarılacaqdır

[211] Israil ogullarından sorus ki, Biz onlara nə qədər aydın dəlillər gondərdik. Allahın nemətini əldə etdikdən sonra onu dəyisdirənlərə Allah siddətli cəza verəcəkdir

[212] Dunya həyatı kafirlər ucun gozəlləsdirildi. Onlar iman gətirənləri məsxərəyə qoyurdular. Halbuki muttəqilər qiyamət gunu onlardan ustun olacaqlar. Allah istədiyi kəsə hesabsız ruzi verər

[213] Insanlar tək bir ummət idi. Allah onlara mujdə verən və qorxudan peygəmbərlər gondərdi, onlarla birlikdə haqq olan kitab nazil etdi ki, insanlar arasında onların ixtilafa dusdukləri seylərə dair hokm versin. Halbuki kitab verilmis səxslər ozlərinə acıq-aydın dəlillər gəldikdən sonra aralarındakı paxıllıq uzundən ixtilafa dusdulər. Allah isə Oz icazəsi ilə iman gətirənləri ixtilafda olduqları məsələlərdə haqqa yonəltdi. Allah istədiyini duz yola yonəldər

[214] Yoxsa siz elə guman edirdiniz ki, sizdən əvvəlkilərin basına gələnlər sizin basınıza gəlmədən Cənnətə daxil olacaqsınız? Onlara elə kasıblıq və xəstəlik uz vermis, elə sarsılmısdılar ki, hətta Peygəmbər və onunla birlikdə olan mominlər də: “Allahın koməyi nə vaxt gələcək?”– dedilər. Həqiqətən, Allahın koməyi yaxındır

[215] Səndən Allah yolunda nə verəcəklərini sorusurlar. De: “Verəcəyiniz hər bir xeyir valideynlərə, qohum-əqrəbaya, yetimlərə, kasıblara və musafirlərə aiddir. Siz nə yaxsılıq edirsinizsə, subhəsiz ki, Allah onu bilir”

[216] Sizin xosunuza gəlməsə də, cihad sizə vacib edildi. Ola bilsin ki, sevmədiyiniz bir sey sizin ucun xeyirli, sevdiyiniz bir sey isə sizin ucun zərərli olsun. Allah bilir, siz isə bunu bilmirsiniz

[217] Səndən haram ayında vurusmaq barəsində sorusurlar. De: “Bu ayda vurusmaq boyuk gunahdır. Lakin insanları Allah yolundan sapdırmaq, Onu inkar etmək, musəlmanları Məscidulharama buraxmamaq və onun sakinlərini oradan cıxartmaq Allah yanında daha boyuk gunahdır. Fitnə isə qətldən də boyuk gunahdır”. Kafirlər bacarsalar, sizi dininizdən dondərənə qədər sizinlə vurusmaqdan əl cəkməyəcəklər. Sizlərdən hər kim dinindən donub kafir olaraq olsə, onun əməlləri dunyada və axirətdə puca cıxar. Onlar Od sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar

[218] Həqiqətən də, iman gətirənlər, hicrət edənlər və Allah yolunda cihad edənlər, Allahın mərhəmətinə umid edirlər. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[219] Səndən sərxosedici icki və qumar barəsində sorusurlar. De: “Ikisində də həm boyuk gunah, həm də insanlar ucun mənfəət vardır. Amma gunahları mənfəətlərindən daha boyukdur”. Səndən Allah yolunda nə xərcləyəcəklərini sorusurlar. De: “Ehtiyacınızdan artıq qalanını!” Allah ayələri sizə belə bəyan edir ki, bəlkə fikirləsəsiniz –

[220] dunya və axirət barəsində. Səndən yetimlər haqqında sorusurlar. De: “Onlara yaxsılıq etmək xeyirlidir. Əgər onları oz isinizə qatırsınızsa, bilin ki, onlar sizin qardaslarınızdır”. Allah fəsad torədəni yaxsılıq edəndən ayırd edir. Əgər Allah istəsəydi, əlbəttə, sizi cətin vəziyyətə salardı. Subhəsiz ki, Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[221] Musrik qadınlar iman gətirməyincə onlarla evlənməyin. Əlbəttə, iman gətirmis bir kəniz, sizi heyran edən musrik bir qadından daha xeyirlidir. Musrik kisilər iman gətirməyincə momin qadınları onlara ərə verməyin. Əlbəttə, iman gətirmis bir kolə, sizi heyran edən musrik bir kisidən daha xeyirlidir. Onlar Oda cagırırlar. Allah isə Oz izni ilə Cənnətə və bagıslanmaga dəvət edir. O, Oz ayələrini insanlara bəyan edir ki, bəlkə, dusunub ibrət alsınlar

[222] Səndən heyz barəsində sorusurlar. De: “Bu, əziyyətverici bir haldır. Heyz vaxtı qadınlarla yaxınlıq etməkdən uzaq olun və pak olmayınca onlarla yaxınlıq etməyin. Onlar təmizləndikdən sonra isə Allahın sizə buyurdugu yerdən onlara yaxınlasın”. Subhəsiz ki, Allah tovbə edənləri də sevir, pak olanları da

[223] Qadınlarınız sizin tarlanızdır. Tarlanıza nə təhər istəyirsinizsə, yaxınlasın. Ozunuz ucun qabaqcadan yaxsı islər hazırlayın. Allahdan qorxun və bilin ki, siz Onunla qarsılasacaqsınız. Mominləri mujdələ

[224] Andlarınıza gorə Allahın adını, yaxsılıq etmənizə, Allahdan qorxmanıza və insanlar arasında sulh yaratmanıza dair bir maneəyə cevirməyin. Allah Esidəndir, Biləndir

[225] Allah sizi qərəzsiz icdiyiniz andlara gorə cəzalandırmaz, lakin O, sizi qəlbinizin qərəzinə (qəsdən icdiyiniz andlara) gorə cəzalandıracaqdır. Allah Bagıslayandır, Həlimdir

[226] Qadınları ilə yaxınlıq etməməyi and icənlər ucun gozləmə muddəti dord aydır. Əgər onlar fikirlərindən donsələr, əlbəttə ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[227] Əgər onlar bosanmaq qərarına gəlsələr, subhəsiz ki, Allah Esidəndir, Biləndir

[228] Bosanmıs qadınlar uc heyz muddəti gozləməlidirlər. Əgər Allaha və Axirət gununə iman gətirirlərsə, Allahın onların bətnində yaratdıgını gizlətmək onlara halal olmaz. Əgər bu muddət ərzində onların ərləri barısmaq istəsələr, onları qaytarmaga daha cox haqlıdırlar. Kisilərin qadınlar uzərində səriətə muvafiq haqları oldugu kimi onların da kisilər uzərində haqları vardır. Kisilərin onlar uzərində olan haqları isə bir dərəcə ustundur. Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[229] Bosanma iki dəfə olar. Bundan sonra qadını səriətə muvafiq qayda uzrə saxlamaq, yaxud xosluqla buraxmaq gərəkdir. Onlara verdiklərinizdən bir sey goturmək sizə halal olmaz. Yalnız hər ikisinin Allahın hədlərini yerinə yetirməyəcəklərindən qorxması istisnadır. Əgər siz onların Allahın hədlərini yerinə yetirməyəcəklərindən qorxsanız, qadının bosanmaq ucun bir sey əvəz verməsində ikisinə də hec bir gunah yoxdur. Bunlar Allahın hududlarıdır, onları asmayın! Allahın hududlarını asanlar – məhz onlar zalımlardır

[230] Əgər onu ucuncu dəfə bosayarsa, bundan sonra o qadın basqa bir kisiyə ərə getməyincə ona əvvəlki ərinə qayıtmaq halal olmaz. Əgər sonrakı əri onu bosasa, Allahın hədlərini yerinə yetirəcəklərini guman etdikləri təqdirdə yenidən əlaqə qurmalarında ikisinə də hec bir gunah yoxdur. Bunlar Allahın hədləridir, onları anlayan adamlara bəyan edir

[231] Qadınlarınızı bosadıgınız və onların gozləmə muddəti sona yetisdiyi zaman onları ya səriətə muvafiq qayda uzrə saxlayın, ya da muvafiq qayda uzrə buraxın. Zərər vurmaq və təcavuz etmək məqsədilə onları saxlamayın. Kim bunu etsə, ancaq ozunə zulm etmis olar. Allahın ayələrini ələ salmayın. Allahın sizə olan nemətlərini, oyud-nəsihət vermək ucun nazil etdiyi Kitab və hikməti yadınıza salın. Allahdan qorxun və bilin ki, Allah hər seyi bilir

[232] Qadınlarınızı bosadıgınız və onların gozləmə muddəti basa catdıgı zaman ərlə arvad səriətə muvafiq qayda uzrə oz aralarında razılıga gələrsə, o qadınlara yenidən əvvəlki ərlərinə ərə getməyə mane olmayın. Bu sizlərdən Allaha və Axirət gununə iman gətirənlərə verilən bir oyud-nəsihətdir. Bu sizin ucun daha yaxsı və daha pakdır. Allah bilir, siz isə bilmirsiniz

[233] Analar oz ovladlarını tam iki il əmizdirsinlər. Bu, əmizdirməni tamamlamaq istəyənlər ucundur. Anaların yeməyi və geyimi səriətə muvafiq qaydada usagın atasının uzərinə dusur. Hec kəs quvvəsi catdıgından artıq yuklənməz. Nə anaya oz ovladına gorə, nə də ataya oz ovladına gorə zərər verilməməlidir. Bu vəzifə eynilə varisin uzərinə dusur. Əgər ata və ana ozlərinin razılıgı və məsləhəti ilə usagı suddən kəsmək istəsələr, ikisinə də hec bir gunah sayılmaz. Əgər siz usaqlarınızı sud anasına əmizdirmək istəyirsinizsə və sud haqqını muvafiq qayda uzrə odəsəniz, sizə hec bir gunah olmaz. Allahdan qorxun və bilin ki, Allah sizin nə etdiklərinizi gorur

[234] Sizlərdən olənlərin qoyub getdiyi zovcələr dord ay on gun gozləməlidirlər. Onların gozləmə muddəti bitərkən səriətə muvafiq qayda uzrə ozləri barədə etdikləri isə gorə sizə gunah sayılmaz. Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır

[235] Qadınlara elci gondərmək istəyinizi isarə ilə bildirməkdə və ya urəyinizdə gizlətməkdə sizə hec bir gunah yoxdur. Allah bilir ki, siz onları xatırlayacaqsınız. Lakin onlarla gizlicə vədələsməyin, onlara yalnız səriətə muvafiq qayda uzrə soz deyin. Gozləmə vaxtı basa catmayıncaya qədər nikah etmək qərarına gəlməyin. Bilin ki, Allah sizin qəlblərinizdə olanları bilir. Ondan qorxun! Bilin ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[236] Yaxınlıq etmədiyiniz və mehrini təyin etmədiyiniz qadınları bosasanız, sizə hec bir gunah gəlməz. Onlara səriətə muvafiq qayda uzrə pay verin. Varlı oz imkanına gorə, kasıb da oz imkanına gorə versin. Bu isə yaxsılıq edənlər ucun bir borcdur

[237] Qadınlar ucun mehr təyin etdikdən sonra, yaxınlıq etməzdən əvvəl onları bosasanız, təyin etdiyinizin yarısını onlara verməlisiniz. Qadınların bunu ərlərinə bagıslaması və ya əlində nikah muqaviləsi olanın bunu qadına bagıslaması isə istisnadır. Sizin bagıslamagınız təqvaya daha yaxındır. Bir-birinizə guzəst etməyi unutmayın. Allah sizin nə etdiklərinizi gorur

[238] Namazları və (gunortadan sonrakı) orta namazı qoruyun və Allah qarsısında mutiliklə durun

[239] Əgər nədənsə qorxsanız, namazınızı ayaq ustə və ya minik uzərində qılın. Təhlukə sovusduqda isə Allahı, sizə bilmədiklərinizi necə oyrədibsə, o cur yad edin

[240] Sizlərdən olən və ozundən sonra zovcələr qoyub gedən kimsələr zovcələrinə bir ilin tamamınadək evlərindən cıxarılmamaq sərtilə baxılmasını vəsiyyət etməlidirlər. Əgər onlar oz istəkləri ilə cıxıb getsələr, səriətə muvafiq qayda uzrə ozləri barəsində etdiklərinə gorə sizə gunah gəlməz. Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[241] Bosanmıs qadınlara səriətə muvafiq qayda uzrə yaxsılıq etmək lazımdır. Bu, muttəqilər ucun bir borcdur

[242] Allah Oz ayələrini sizə belə bəyan edir ki, bəlkə basa dusəsiniz

[243] Minlərlə adam olduqları halda olum qorxusundan yurdlarından cıxanları gormədinmi? Allah onlara: “Olun!”– dedi. Sonra isə onları diriltdi. Dogrudan da, Allah insanlara qarsı lutfkardır, lakin insanların coxu buna sukur etmir

[244] Allah yolunda vurusun və bilin ki, Allah Esidəndir, Biləndir

[245] Kim Allaha gozəl bir borc versə (malından Allah yolunda xərcləsə), O da onun ucun bunu qat-qat artırar. Allah kimisinin ruzisini azaldar, kimisinin ruzisini də artırar. Siz Ona qaytarılacaqsınız

[246] Musadan sonra Israil ogullarından olan əyanların basına gələnləri bilmirsənmi? O zaman onlar oz peygəmbərlərinə dedilər: “Bizə bir hokmdar təyin et ki, Allah yolunda vurusaq!” O dedi: “Sizə vurusma vacib edilsə, ola bilsin ki, vurusmayasınız?” Onlar dedilər: “Madam ki, biz yurdumuzdan cıxarılmısıq və ovladlarımızdan ayrılmısıq, onda nə ucun Allah yolunda vurusmayaq?” Vurusmaq onlara vacib edildikdə isə onlardan az bir qismi istisna olmaqla hamısı doyusdən uz cevirdilər. Allah zalımları tanıyır

[247] Peygəmbərləri onlara dedi: “Allah Talutu sizə hokmdar təyin etdi!” Onlar dedilər: “O necə bizə hokmdar ola bilər ki, biz hokmdarlıga ondan daha cox layiqik və ona hec boyuk var-dovlət də verilməmisdir”. O dedi: “Allah sizin uzərinizə onu hokmdar secdi, elm və bədəncə onun gucunu artırdı. Allah Oz mulkunu istədiyi kəsə verir. Allah hər seyi Əhatəedəndir, Biləndir”

[248] Peygəmbərləri onlara dedi: “Onun hokmdarlıgının əlaməti sizə bir sandıgın gəlməsidir. Onun icərisində Rəbbinizdən bir təskinlik, Musanın ailəsindən və Harunun ailəsindən qalan bəzi seylər vardır. Onu mələklər gətirəcək. Əgər siz mominsinizsə, bu sizin ucun bir dəlildir”

[249] Talut qosunla birlikdə doyusə yola dusdukdə əsgərlərinə dedi: “Allah sizi bir cayla imtahan edəcək. Kim ondan icsə, məndən deyildir. Bir ovuc goturən istisna olmaqla, kim ondan dadmasa, o, məndəndir”. Onların az bir qismi istisna olmaqla hamısı ondan su icdilər. Talut onunla olan mominlərlə birlikdə cayı kecdikdən sonra bəziləri dedilər: “Bu gun bizim Caluta və onun qosununa gucumuz catmayacaq”. Allahla qarsılasacaqlarını yəqin bilənlər isə dedilər: “Necə-necə az saylı dəstələr Allahın izni ilə cox saylı dəstələrə qalib gəlmisdir!” Allah səbir edənlərlədir

[250] Onlar Calutun və onun qosununun qarsısına cıxdıqda dedilər: “Ey Rəbbimiz! Bizə səbir ver, qədəmlərimizi mohkəmlət və kafir qovmə qələbə calmaqda bizə yardım et!”

[251] Mominlər Allahın izni ilə onları darmadagın etdilər. Davud Calutu oldurdu. Allah ona hokmranlıq və hikmət verdi, ona istədiyini oyrətdi. Əgər Allah insanların bəzilərini digərləri ilə dəf etməsəydi, yer uzu fəsada ugrayardı. Lakin Allah aləmlərə qarsı lutfkardır

[252] Bunlar Allahın ayələridir. Biz onları sənə haqq olaraq oxuyuruq. Subhəsiz ki, sən gondərilən elcilərdənsən

[253] Biz o elcilərin bəzisini digərlərindən ustun etdik. Onlardan bəzisi ilə Allah danısmıs, bəzisini isə dərəcələrə yuksəltmisdir. Biz Məryəm oglu Isaya acıq-aydın dəlillər verdik və onu muqəddəs Ruh (Cəbrail) ilə quvvətləndirdik. Əgər Allah istəsəydi, onlardan sonra gələnlər ozlərinə acıq-aydın dəlillər gəldikdən sonra bir-biriləri ilə vurusmazdılar. Lakin onlar ixtilaf etdilər. Onlardan kimisi iman gətirdi, kimisi də inkar etdi. Əgər Allah istəsəydi, onlar bir-biriləri ilə vurusmazdılar. Lakin Allah istədiyini edir

[254] Ey iman gətirənlər! Alıs-verisin, dostlugun və səfaətin olmayacagı gun gəlməmisdən oncə sizə verdiyimiz ruzidən Allah yolunda xərcləyin! Kafirlər isə zalımdırlar

[255] Allah, Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur, əbədi Yasayandır, butun yaratdıqlarının Qəyyumudur. Onu nə murgu, nə də yuxu tutar. Goylərdə və yerdə nə varsa, Ona məxsusdur. Onun izni olmadan Onun yanında kim havadarlıq edə bilər? O, məxluqatın gələcəyini və kecmisini bilir. Onlar Onun elmindən, Onun istədiyindən basqa hec bir sey qavraya bilməzlər. Onun Kursusu goyləri və yeri əhatə edir. Bunları qoruyub saxlamaq Ona agır gəlmir. O, Ucadır, Uludur

[256] Dində məcburiyyət yoxdur. Artıq dogru yol azgınlıqdan aydın fərqlənir. Hər kəs tagutu inkar edib Allaha iman gətirərsə, hec vaxt qırılmayan ən mohkəm dəstəkdən yapısmıs olar. Allah Esidəndir, Biləndir

[257] Allah iman gətirənlərin Himayədarıdır, onları zulmətlərdən nura cıxarır. Kafirlərin dostları isə tagutlardır, onları nurdan zulmətə salarlar. Onlar Od sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar

[258] Allahın verdiyi hakimiyyətə gorə Ibrahim ilə Rəbbi barəsində hocətləsən kəsin əhvalatını bilmirsənmi? Ibrahim: “Mənim Rəbbim həm dirildir, həm də oldurur!”– dedikdə padsah: “Mən də həm dirildir, həm də oldururəm!”– demisdi. Ibrahim: “Allah gunəsi məsriqdən gətirir. Sən də onu məgribdən gətir!”– dedikdə, o kafir casıb qalmısdı. Allah zalım qovmu dogru yola yonəltməz

[259] Və ya damları uculub xarabalıga cevrilmis bir kəndin yanından kecən kimsənin hekayətini bilmirsənmi? O demisdi: “Allah bu kəndi olumundən sonra necə dirildəcək?” Allah onu oldurub yuz il saxladı, sonra da dirildib dedi: “Nə qədər qaldın?” O dedi: “Bir gun yaxud bir gundən də az qaldım!” Allah dedi: “Əksinə, sən yuz il qaldın. Oz yeməyinə və icdiyin suya bax, hələ də xarab olmayıb. Uzunqulagına da bax! Biz səni insanlar ucun bir dəlil etdik. Sumuklərə bax, gor Biz onları necə bir-birinə birləsdirir, sonra da onların ustunu ətlə orturuk”. Ona həqiqət bəlli olduqda: “Mən artıq bilirəm ki, Allah hər seyə qadirdir!”– dedi

[260] Bir zaman Ibrahim: “Ey Rəbbim, oluləri necə diriltdiyini mənə gostər!”– dedi. Rəbbi ona: “Məgər sən inanmırsan?”– dedi. Ibrahim dedi: “Əlbəttə inanıram! Amma istəyirəm ki, qəlbim rahat olsun”. Allah buyurdu: “Quslardan dordunu tut və onları ozunə tərəf cəkib tikə-tikə et. Sonra hər dagın basına onlardan bir parca qoy, sonra da onları cagır, tez sənin yanına gələcəklər. Bil ki, Allah Qudrətlidir, Mudrikdir!”

[261] Mallarını Allah yolunda xərcləyənlərin məsəli yeddi sunbul verən bir toxumun məsəlinə bənzəyir ki, sunbullərin hər birində yuz ədəd dən vardır. Allah istədiyi kimsənin mukafatını artırar. Allah hər seyi Əhatəedəndir, Biləndir

[262] Mallarını Allah yolunda xərcləyənlərin və xərclədiklərinin ardından minnət qoymayan və əziyyət verməyənlərin, Rəbbi yanında mukafatları vardır. Onlara hec bir qorxu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər

[263] Xos soz demək və xətaları bagıslamaq, minnətlə verilən sədəqədən daha yaxsıdır. Allah Zəngindir, Həlimdir

[264] Ey iman gətirənlər! Sədəqələrinizi, ozunu camaata gostərmək məqsədilə xərcləyən, Allaha və Axirət gununə inanmayan səxs kimi minnət qoymaqla və əziyyət verməklə puc etməyin. Bunun məsəli uzərində torpaq olan hamar qayanın məsəlinə bənzəyir ki, siddətli yagıs yagıb onu cılpaq hala salmısdır. Onlar qazandıqlarından hec bir seyə nail olmazlar. Allah kafir xalqı dogru yola yonəltməz

[265] Mallarını Allahın razılıgını qazanmaq və nəfslərini mohkəmləndirmək ucun xərcləyənlərin məsəli təpə uzərindəki bagın məsəlinə bənzəyir ki, ona siddətli yagıs dusdukdən sonra o oz bəhrəsini iki qat verər. Hərgah ona siddətli yagıs dusməzsə, narın yagıs da bəs edər. Allah sizin nə etdiklərinizi gorur

[266] Məgər sizlərdən biri istəyərmi ki, onun xurma agaclarından və uzumluklərdən ibarət, agacları altından caylar axan və icində də onun ucun hər cur meyvələr olan bir bagı olsun, sonra da ona qocalıq uz verdiyi zaman, ozunun də o baga mohtac olan usaqları oldugu bir halda bu baga odlu bir qasırga dusub onu yandırsın? Allah ayələri sizə belə bəyan edir ki, bəlkə fikirləsəsiniz

[267] Ey iman gətirənlər! Qazandıgınız və sizin ucun torpaqdan yetisdirdiyimiz seylərin yaxsısından Allah yolunda xərcləyin. Ozunuzə verildiyi təqdirdə ancaq goz yumub alacagınız pis seylərdən xərcləməyə calısmayın. Bilin ki, Allah Zəngindir, Tərifəlayiqdir

[268] Seytan sizi yoxsulluqla qorxudur və yaramaz islər gorməyi əmr edir. Allah isə sizə Oz tərəfindən bagıslanma və mərhəmət olunacagını vəd edir. Allah hər seyi Əhatəedəndir, Biləndir

[269] Allah istədiyi kəsə hikmət bəxs edir. Kimə hikmət verilmissə, ona coxlu xeyir nəsib edilmisdir. Bunu isə ancaq dusuncəli insanlar anlayarlar

[270] Xərclədiyiniz hər bir sədəqəni və verdiyiniz hər bir nəziri subhəsiz ki, Allah bilir. Zalımların isə koməkciləri olmaz

[271] Sədəqələri askarda verirsinizsə, bu cox gozəl. Əgər onu yoxsullara gizlində versəniz, bu sizin ucun daha yaxsı olar. Allah sizin bəzi gunahlarınızdan kecər. Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır

[272] Onların dogru yola gəlməsi sənə aid deyildir. Yalnız Allah istədiyi səxsi dogru yola yonəldir. Xərclədiyiniz hər bir sədəqə ozunuz ucundur. Siz onu ancaq Allahın Uzunu dilədiyinizə gorə sərf edirsiniz. Malınızdan Allah yolunda nə xərcləsəniz, əvəzi sizə tam verilər və sizə zulm edilməz

[273] Sədəqə Allah yolunda cihad edən və yer uzundə hərəkət edə bilməyən yoxsullar ucundur. Bu adamlar həya edib dilənmədiklərinə gorə tanımayan adam onları varlı hesab edir. Sən onları uzlərindən tanıyırsan. Onlar insanlardan israrla bir sey istəməzlər. Subhəsiz ki, Allah malınızdan nə sərf etdiyinizi bilir

[274] Mallarını gecə və gunduz, gizli və askar xərcləyənlərin oz Rəbbi yanında mukafatı vardır. Onlara hec bir qorxu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər

[275] Sələm yeyənlər qəbirlərindən seytan toxunub dəli eləmis kimsənin qalxdıgı kimi qalxarlar. Bu onların: “Alıs-veris də sələmcilik kimidir!”– demələrinə gorədir. Halbuki, Allah alıs-verisi halal, sələmciliyi isə haram etmisdir. Hər kim ozunə Rəbbindən xəbərdarlıq gəldikdən sonra sələmciliyə son qoyarsa, olub-kecənlər ona bagıslanar və onun isi Allaha qalar. Sələmciliyə qayıdanlar isə Od sakinləridirlər. Onlar orada əbədi qalacaqlar

[276] Allah sələmi puc edir, sədəqələri isə artırır. Allah kafirləri və gunahkarları sevməz

[277] Həqiqətən, iman gətirib saleh əməllər edən, namaz qılan və zəkat verənləri Rəbbinin yanında mukafatlar gozləyir. Onlara hec bir qorxu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər

[278] Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun və əgər mominsinizsə, sələmdən qalan faizi almayın

[279] Bunu etməsəniz, Allahın və Onun Elcisinin sizə muharibə elan etdiyini bilin. Yox, əgər tovbə etsəniz, sərmayəniz sizindir. Nə siz zulm edərsiniz, nə də sizə zulm olunar

[280] Əgər borclu olan adam agır sərait icindədirsə, onun vəziyyəti duzələnə qədər ona mohlət verin. Bilin ki, borcu bagıslamaq sizin ucun daha xeyirlidir

[281] Allahın huzuruna qaytarılacagınız gundən qorxun! Sonra hər kəsə qazandıgının əvəzi busbutun veriləcək və onlara zulm olunmayacaqdır

[282] Ey iman gətirənlər! Muəyyən bir muddətədək bir-birinizə borc verdikdə onu yazın. Qoy bunu aranızda bir katib ədalətlə qeyd etsin. Katib Allahın onu oyrətdiyi kimi yazmaqdan boyun qacırmamalıdır. Qoy o yazsın, borc alan da (goturduyu borcun miqdarını) yazdırsın, Rəbbi olan Allahdan qorxsun və borcdan hec nə əskiltməsin. Əgər borc alan agıldan zəif və ya acizdirsə və yaxud ozu yazdırmaga qadir deyilsə, qoy onun etibarlı yaxın adamı borcu ədalətlə yazdırsın. Aranızdakı kisilərdən iki nəfəri sahid tutun. Əgər iki kisi olmazsa, razı oldugunuz sahidlərdən bir kisi və iki qadını sahid tutun ki, qadınlardan biri unutduqda, o birisi onun yadına salsın. Sahidlər sahidlik etməyə cagırıldıqda boyun qacırmasınlar. Az da olsa, cox da olsa, həmin məbləgi və onun vaxtını yazmaqdan usanmayın. Bu, Allah yanında daha ədalətli, sahidlik ucun daha duzgun və subhəyə dusməməyiniz ucun daha munasibdir. Yalnız aranızda gedən nagd ticarət istisnadır. Bunu yazmamagınız isə sizin ucun gunah deyildir. Alver etdikdə sahid tutun. Amma katibə və sahidə zərər verilməməlidir. Əgər zərər yetirsəniz, subhəsiz ki, bu, sizin ucun gunahdır. Allahdan qorxun, Allah da sizi oyrətsin. Allah hər seyi bilir

[283] Əgər səfərdə olsanız və katib tapmasanız, borc yiyəsinə saxlanılması ucun girov verin. Əgər sizlərdən biri digərinə etibar edibsə, qoy etibar olunmus kimsə ona verilmis borcu qaytarsın və Rəbbi olan Allahdan qorxsun. Sahidliyi gizlətməyin. Kim onu gizlədirsə, subhəsiz ki, qəlbi gunahkardır. Allah nə etdiklərinizi bilir

[284] Goylərdə və yerdə nə varsa, Allahındır. Siz icərinizdə olanı uzə cıxarsanız da, gizlətsəniz də Allah buna gorə sizi hesaba cəkəcək. O, istədiyini bagıslayar, istədiyinə də əzab verər. Allah hər seyə qadirdir

[285] Peygəmbər oz Rəbbindən ona nazil edilənə iman gətirdi, mominlər də iman gətirdilər. Hamısı Allaha, Onun mələklərinə, kitablarına və elcilərinə iman gətirdilər. Onlar dedilər: “Biz Onun elciləri arasında fərq qoymuruq!” Onlar dedilər: “Esitdik və itaət etdik! Ey Rəbbimiz! Səndən bagıslanma diləyirik, donus də yalnız Sənədir!”

[286] Allah hər kəsi yalnız onun quvvəsi catdıgı qədər mukəlləf edər. Hər kəsin qazandıgı xeyir yalnız onun ozunə, qazandıgı sər də yalnız oz əleyhinədir. “Ey Rəbbimiz, unutsaq və ya xəta etsək bizi cəzalandırma! Ey Rəbbimiz, bizdən əvvəlkilərə yuklədiyin kimi, bizə də agır yuk yukləmə! Ey Rəbbimiz, gucumuz catmayan seyi dasımaga bizi vadar etmə! Bizi əfv et, bizi bagısla və bizə rəhm et! Sən bizim Himayədarımızsan! Kafirləri məglub etməkdə bizə yardım et!”

[1] Əlif. Ləm. Mim

[2] Allah. Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur, əbədi Yasayandır, butun yaradılanların Qəyyumudur

[3] O, sənə Kitabı gercək olaraq, ondan əvvəlkiləri təsdiqləməsi ucun nazil etdi. Tovratı və Incili də O nazil etdi –

[4] daha əvvəllər insanlara dogru yolu gostərən rəhbər olmaq ucun. Furqanı da O nazil etdi. Subhəsiz ki, Allahın ayələrini inkar edənlər ucun siddətli bir əzab vardır. Allah Qudrətlidir, intiqam almaga qadirdir

[5] Subhəsiz ki, nə yerdə, nə də goydə hec bir sey Allahdan gizli qalmaz

[6] Bətnlərdə sizə istədiyi surəti verən Odur. Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur, Qudrətlidir, Mudrikdir

[7] Kitabı sənə nazil edən Odur. O Kitabın bir qismi mənası aydın ayələrdir ki, bunlar da Kitabın anasıdır. Digərləri isə mənası aydın olmayan ayələrdir. Qəlblərində əyrilik olanlar fitnə-fəsad torətmək və istədikləri kimi yozmaq məqsədilə mənası aydın olmayanın ardınca dusərlər. Onun yozumunu isə Allahdan basqa hec kəs bilməz. Elmdə quvvətli olanlar isə deyərlər: “Biz onlara iman gətirdik, hamısı bizim Rəbbimizdəndir”. Bunu isə ancaq agıl sahibləri dərk edərlər

[8] Ey Rəbbimiz! Bizi hidayət yoluna yonəltdikdən sonra qəlbimizi sapdırma və bizə Oz tərəfindən mərhəmət bəxs et. Həqiqətən, Sən Bəxsedənsən

[9] Ey Rəbbimiz! Həqiqətən, gercəkləsəcəyinə subhə edilməyən bir gundə insanları bir yerə Sən yıgacaqsan. Həqiqətən, Allah vədinə xilaf cıxmaz

[10] Kafir olanların nə malları, nə də ovladları onlara Allahın huzurunda hec bir seylə fayda verə bilməz. Onlar Cəhənnəmin yanacagıdırlar

[11] Onların əməli Firon nəslinin və onlardan əvvəlkilərin əməlinə bənzəyir. Onlar Bizim ayələrimizi yalan hesab etdilər, Allah da onları gunahlarına gorə yaxaladı. Allah siddətli cəza verəndir

[12] Kafirlərə de: “Siz məglub olacaq və Cəhənnəmə toplanılacaqsınız! Ora nə pis yataqdır!”

[13] Qarsı-qarsıya gələn iki dəstədə sizin ucun bir ibrət var idi. Dəstələrdən biri Allah yolunda vurusurdu, digəri isə kafirlər idi. Onlar kafirlərin sayca iki qat artıq olduqlarını oz gozləri ilə gorurdulər. Allah istədiyi kəsi Oz koməyi ilə quvvətləndirir. Həqiqətən, bunda bəsirət sahibləri ucun bir ibrət vardır

[14] Qadınların, usaqların, yıgın-yıgın qızıl-gumusun, yaxsı cins atların, mal-qaranın və əkin yerlərinin verdiyi zovqlərə olan istək insanların gozunə gozəl gostərilmisdir. Bunlar, dunya həyatının kecici zovqudur, gozəl qayıdıs yeri isə Allah yanındadır

[15] De: “Sizə bunlardan daha yaxsısı barədə xəbər verimmi? Allahdan qorxanlar ucun Rəbbi yanında agacları altından caylar axan, icində əbədi qalacaqları Cənnət bagları, pak zovcələr və Allahın rizası vardır”. Allah qullarını gorur

[16] O kəslər ki: “Ey Rəbbimiz! Həqiqətən, biz iman gətirdik, bizim gunahlarımızı bagısla və bizi Od əzabından qoru!”– deyirlər

[17] onlar səbir edən, dogru danısan, muti olan, malından Allah yolunda xərcləyən və subh cagına yaxın bagıslanma diləyən kimsələrdir

[18] Allah Ozundən basqa ibadətə layiq olan məbudun olmadıgına sahidlik etdi, mələklər və elm sahibləri də sahidlik etdilər. Allah əbədi olaraq ədalətli olmaqdadır. Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur, Qudrətlidir, Mudrikdir

[19] Həqiqətən, Allah yanında qəbul olunan din, Islamdır! Kitab verilənlər ancaq ozlərinə elm gəldikdən sonra aralarındakı zulm və həsəd uzundən ixtilafa dusdulər. Kim Allahın ayələrini inkar edərsə, bilsin ki, Allah tez haqq-hesab cəkəndir

[20] Əgər onlar səninlə mubahisə edərlərsə, de: “Mən ozumu ardımca gələnlərlə birlikdə Allaha təslim etmisəm!” Kitab verilənlərə və savadsızlara isə de: “Siz də təslim oldunuzmu?” Əgər təslim olsalar, dogru yola yonəlmis olarlar. Uz dondərsələr, bil ki, sənin ohdənə dusən ancaq haqqı təblig etməkdir. Allah qullarını gorur

[21] Allahın ayələrini inkar edənləri, peygəmbərləri haqsız yerə oldurənləri və ədalətə cagıran insanları oldurənləri agrılı-acılı bir əzabla mujdələ

[22] Onların əməlləri həm bu dunyada, həm də axirətdə hec olacaq, onların yardımcıları da olmayacaqdır

[23] Kitabdan ozlərinə bir pay verilmis kəsləri gormədinmi? Onlar, aralarında hokm versin deyə, Allahın Kitabına dəvət olunurlar, sonra da onlardan bir dəstə haqdan uz cevirir

[24] Bu, onların: “Od bizə ancaq bir necə gun toxunar!”– demələrinə gorədir. Onları uydurduqları seylər oz dinlərində aldadıb yoldan cıxartdı

[25] Bas verəcəyinə subhə edilməyən bir gundə onları topladıgımız və hər kəsə qazandıgının əvəzi odəniləcəyi, ozlərinə də hec bir haqsızlıq edilməyəcəyi zaman onların halı necə olacaq

[26] De: “Ey mulkun sahibi Allahım! Sən istədiyin kəsə mulku verir və istədiyindən də onu geri alırsan; istədiyin kimsəni yuksəldir və istədiyini də alcaldırsan. Xeyir yalnız Sənin Əlindədir. Həqiqətən, Sən hər seyə qadirsən

[27] Sən gecəni gunduzə qatır, gunduzu də gecəyə qatırsan; oludən diri cıxarır, diridən isə olu cıxarırsan. Sən istədiyin kəsə hesabsız ruzi verirsən”

[28] Mominlər mominləri qoyub kafirləri dost tutmasınlar! Bunu edən kimsə bilsin ki, Allah ilə onun hec bir əlaqəsi yoxdur. Ancaq onlardan gələn təhlukədən cəkinməklə ehtiyat etməyiniz istisnadır. Allah sizi Ozundən cəkindirir. Donus də ancaq Allahadır

[29] De: “Kokslərinizdə olanı gizlətsəniz də, uzə cıxarsanız da, Allah onu bilir. O, goylərdə və yerdə olanları da bilir. Allah hər seyə qadirdir

[30] O gun ki, hər kəs etdiyi yaxsı və pis əməllərini qarsısında hazır gorəcək, ozu ilə pis əməllərinin arasında cox boyuk məsafə olmasını arzulayacaqdır. Allah sizi Ozundən cəkindirir. Allah qullarına Səfqətlidir”

[31] De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənim ardımca gəlin ki, Allah da sizi sevsin və gunahlarınızı bagıslasın. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir”

[32] De: “Allaha və gondərdiyi Elciyə itaət edin!” Əgər uz dondərərlərsə, subhəsiz ki, Allah kafirləri sevməz

[33] Allah Adəmi, Nuhu, Ibrahimin nəslini və Imranın nəslini secib aləmlərdən ustun etdi

[34] Onlar biri digərindən olan hənif bir nəsil idilər. Allah Esidəndir, Biləndir

[35] Bir zaman Imranın arvadı demisdi: “Ey Rəbbim! Mən bətnimdəkini Sənə qul olmaq ucun nəzir etdim. Məndən qəbul et! Həqiqətən, Sən Esidənsən, Bilənsən”

[36] Ondan azad oldugu zaman demisdi: “Ey Rəbbim! Mənim qızım oldu” – Allah onun nə dogdugunu daha yaxsı bilirdi, – “axı oglan qız kimi deyildir. Mən onun adını Məryəm qoydum, onu və onun nəslini lənətlənmis seytandan qorunmagı Sənə həvalə edirəm”

[37] Rəbbi onu yaxsı tərzdə qəbul etdi, onu gozəl bir bitki kimi yetisdirdi və onu Zəkəriyyaya həvalə etdi. Zəkəriyya hər dəfə onun yanına ibadətgaha daxil olduqda, onun yanında ruzi oldugunu gorərdi. O dedi: “Ey Məryəm! Bu, sənin ucun haradandır?” Məryəm dedi: “Bu, Allah tərəfindəndir. Həqiqətən, Allah istədiyi kimsəyə hesabsız ruzi verir”

[38] Elə oradaca Zəkəriyya Rəbbinə dua edərək dedi: “Ey Rəbbim! Oz tərəfindən mənə pak bir nəsil bəxs et! Subhəsiz ki, Sən duaları Esidənsən”

[39] O, mehrabda durub namaz qılarkən mələklər onu cagırdılar: “Allah səni, Allah tərəfindən olan Kəlməni təsdiq edən, qovmunun agası, nəfsinə hakim və əməlisalehlərdən bir peygəmbər olacaq Yəhya ilə mujdələyir”

[40] O dedi: “Ey Rəbbim! Qocalıq məni haqladıgı vaxt, zovcəm də sonsuz ikən mənim necə oglum ola bilər?” Allah dedi: “Allah beləcə istədiyini edər”

[41] O dedi: “Ey Rəbbim! Mənim ucun bir əlamət təyin et”. Allah dedi: “Sənin əlamətin, uc gun insanlarla ancaq isarə ilə danısmaq olacaqdır. Həmin vaxtda Rəbbini cox yad et və səhər-axsam Onun səninə təriflər de!”

[42] Bir zaman mələklər dedilər: “Ey Məryəm! Həqiqətən, Allah səni secdi, təmizlədi və secib aləmlərin qadınlarından ustun etdi

[43] Ey Məryəm! Rəbbinə itaət et, səcdə qıl və rukuya gedənlərlə birlikdə rukuya get!”

[44] Bunlar qeyb xəbərlərindəndir ki, onu sənə vəhy edirik. Hansının Məryəmi himayə edəcəyi barədə qələmlərini pusk atdıqları zaman sən onların yanında deyildin. Bir-birilərilə mubahisə etdikdə də sən onların yanında deyildin

[45] O zaman mələklər dedilər: “Ey Məryəm! Həqiqətən, Allah səni Oz tərəfindən, adı Məryəm oglu Isa Məsih olan bir kəlmə ilə mujdələyir. O, bu dunyada və axirətdə san-sohrətli və Allaha yaxınlasdırılmıslardan olacaqdır

[46] O, həm besikdə ikən, həm də yetkin cagında insanlarla danısacaqdır və salehlərdən olacaqdır”

[47] Məryəm dedi: “Ey Rəbbim! Mənə bir insan toxunmadıgı bir halda necə ovladım ola bilər?” Allah dedi: “Allah beləcə istədiyini yaradır. O, bir isin olmasını istədikdə ona ancaq “Ol!”– deyir, o da olur”

[48] Allah ona yazmagı, hikməti, Tovratı və Incili oyrədəcək

[49] Allah onu Israil ogullarına bir elci edəcəkdir. O deyəcəkdir: “Mən sizə Rəbbinizdən elci oldugumu təsdiqləyən bir əlamət gətirdim. Mən sizin ucun palcıqdan qusa bənzər bir sey duzəldib ona ufurərəm, o da Allahın izni ilə qus olar. Allahın izni ilə anadangəlmə koru, cuzam xəstəliyinə tutulanı sagaldar və oluləri dirildərəm. Evlərinizdə yediyiniz və saxladıgınız seyləri sizə xəbər verərəm. Əgər mominsinizsə, subhəsiz ki, bunda sizin ucun dəlil vardır

[50] Məndən əvvəl nazil olmus Tovratı təsdiqləyici kimi və sizə haram edilmis bəzi seyləri halal etmək ucun gondərildim. Mən sizə Rəbbinizdən bir dəlil gətirdim. Allahdan qorxun və mənə itaət edin

[51] Həqiqətən, Allah mənim də Rəbbim, sizin də Rəbbinizdir. Ona ibadət edin! Cunki bu, duz yoldur”

[52] Isa onlardakı kufru hiss etdikdə dedi: “Allah yolunda kimlər mənə yardımcı olacaq?” Həvarilər dedilər: “Bizik Allahın dininin yardımcıları! Biz Allaha iman gətirdik. Sən də sahid ol ki, biz musəlmanlarıq

[53] Ey Rəbbimiz! Biz sənin nazil etdiyinə iman gətirdik və gondərdiyin elcinin ardınca getdik. Bizi də sahidlərlə bir yerdə yaz!”

[54] Onlar hiylə qurdular, Allah da hiylə qurdu. Allah hiylə quranların ən yaxsısıdır

[55] O vaxt Allah dedi: “Ey Isa! Mən sənin həyatına son qoyub Ozumə tərəf qaldıracagam, səni kafirlərdən təmizləyəcək və sənin ardınca gedənləri Qiyamət gununə qədər kafirlərdən ustun edəcəyəm. Sonra sizin donusunuz Mənə olacaq. Mən də ixtilafa dusduyunuz seylər barəsində sizin aranızda hokm verəcəyəm

[56] Kafirlərə isə bu dunyada və axirətdə siddətli əzab verəcəyəm. Onların koməkciləri də olmayacaqdır”

[57] Allah iman gətirib saleh əməllər islədənlərin mukafatlarını tam verəcəkdir. Allah zalımları sevmir

[58] Bunlar sənə oxudugumuz ayələrdən və hikmətli Zikrdəndir

[59] Həqiqətən, Allah yanında Isanın məsəli Adəmin məsəli kimidir. Allah onu torpaqdan yaratdı, sonra isə ona “Ol!”– dedi, o da oldu

[60] Haqq sənin Rəbbindəndir. Elə isə hec vaxt subhə edənlərdən olma

[61] Sənə bilik gəldikdən sonra kim səninlə Isanın barəsində mubahisə edərsə, de: “Gəlin ogullarımızı və ogullarınızı, qadınlarımızı və qadınlarınızı, ozumuzu və ozunuzu cagıraq, sonra isə dua edib yalancılara Allahın lənət etməsini diləyək”

[62] Həqiqətən, bu, gercək bir hekayətdir. Allahdan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur. Subhəsiz ki, Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[63] Əgər onlar uz dondərsələr, subhəsiz ki, Allah fitnə-fəsad torədənləri tanıyır

[64] De: “Ey Kitab əhli! Bizim və sizin aranızda olan eyni bir kəlməyə gəlin ki, Allahdan basqasına ibadət etməyək, Ona hec bir seyi sərik qosmayaq və Allahı qoyub bir-birimizi ilahiləsdirməyək”. Əgər onlar uz dondərsələr, deyin: “Sahid olun ki, biz musəlmanlarıq!”

[65] Ey Kitab əhli! Nə ucun Ibrahim barəsində hocətləsirsiniz? Tovrat və Incil ancaq ondan sonra nazil edilmisdir, məgər anlamırsınız

[66] Bax, siz o kəslərsiniz ki, bildiyiniz seylər barəsində hocətləsirsiniz. Bəs nə ucun bilmədiyiniz seylər barəsində hocətləsirsiniz? Allah bilir, siz bilmirsiniz

[67] Ibrahim nə yəhudi, nə də nəsrani idi. O, ancaq hənif bir musəlman idi və musriklərdən deyildi

[68] Həqiqətən, insanlardan Ibrahimə ən yaxın olanı, onun ardınca gedənlər, bu Peygəmbər və iman gətirənlərdir. Allah mominlərin Himayədarıdır

[69] Kitab əhlindən bir zumrə sizi azdırmaq istər. Onlar ancaq ozlərini azdırırlar və bunu da hiss etmirlər

[70] Ey Kitab əhli! Haqqa sahid oldugunuz halda nə ucun Allahın ayələrini inkar edirsiniz

[71] Ey Kitab əhli! Nə ucun siz bilə-bilə haqqa batil donu geyindirir və haqqı gizlədirsiniz

[72] Kitab əhlindən bir zumrə dedi: “Mominlərə nazil edilənə gunun əvvəlində iman gətirin və gunun sonunda inkar edin ki, bəlkə onlar oz dinlərindən donələr

[73] Yalnız sizin dininizin ardınca gələnlərə inanın ki, kiməsə sizə verilənin bənzəri verilməsin, yaxud musəlmanlar Rəbbinizin yanında sizə dəlil gətirməsinlər”. De: “Subhəsiz ki, dogru yol Allahın haqq yoludur!” De: “Subhəsiz ki, lutf Allahın Əlindədir və onu istədiyinə verir! Allah hər seyi Əhatəedəndir, Biləndir”

[74] O, Oz mərhəmətini istədiyi kəsə məxsus edir. Allah boyuk lutf sahibidir

[75] Kitab əhlindən eləsi var ki, ona bir yıgın mal əmanət etsən, onu sənə tam qaytarar. Onlardan eləsi də var ki, ona bir dinar versən belə, basının ustundə durub tələb etməyincə onu sənə qaytarmaz. Bu, ona gorədir ki, onlar: “Avamlardan otru bizə gunah olmaz!”– deyirlər və bilə-bilə Allaha qarsı yalan soyləyirlər

[76] Xeyr! Kim əhdini yerinə yetirsə və Allahdan qorxsa, subhəsiz ki, Allah muttəqiləri sevər

[77] Həqiqətən də, Allah ilə olan əhdlərini və andlarını ucuz qiymətə satan kəslər ucun axirətdə hec bir pay yoxdur. Allah onları danısdırmayacaq, Qiyamət gunu onların uzunə baxmayacaq və onları təmizə cıxarmayacaqdır. Onlar ucun agrılı-acılı bir əzab vardır

[78] Onlardan elə bir dəstə də vardır ki, oxuduqlarını Kitabdan hesab edəsiniz deyə Kitabı oxuyarkən dillərini əyib bukurlər. Halbuki bu, Kitabdan deyildir. Onlar: “Bu, Allah tərəfindəndir!”– deyirlər. Halbuki o, Allah tərəfindən deyildir. Onlar bilə-bilə Allaha qarsı yalan danısırlar

[79] Hec kimə yarasmaz ki, Allah ona Kitab, hikmət və peygəmbərlik verdikdən sonra insanlara: “Allaha yox, mənə qul olun!”– desin. Əksinə, o deyər: “Oyrətdiyiniz Kitabın və ondan oyrəndiyiniz seyin sayəsində din xadimləri olun!”

[80] O sizə mələkləri və peygəmbərləri ozunuzə tanrılar qəbul etməyi buyurmaz. Məgər o sizə, siz musəlman olduqdan sonra kafir olmagı əmr edərmi

[81] Bir zaman Allah peygəmbərlərdən: “Sizə Kitab və hikmət verdikdən sonra, ozunuzdəkini təsdiqləyən bir elci gəldikdə ona mutləq inanıb yardım edəcəksiniz”– deyə əhd almıs və: “Razısınızmı və Mənim bu əhdimi qəbul edirsinizmi?”– demisdi. Onlar: “Razıyıq!”– demisdilər. Allah da: “Sahid olun, Mən də sizinlə bərabər sahid olanlardanam”– demisdir

[82] Bundan sonra uz dondərənlər – məhz onlar fasiqlərdir

[83] Yoxsa onlar Allahın dinindən basqa bir din axtarırlar? Halbuki goylərdə və yerdə olan hər bir məxluq istər-istəməz Ona təslim olmus və Ona da qaytarılacaqdır

[84] De: “Biz Allaha, bizə nazil edilənə, Ibrahimə, Ismailə, Ishaqa, Yaquba və onun nəslinə nazil edilənlərə, Musaya, Isaya və peygəmbərlərə oz Rəbbi tərəfindən verilənlərə iman gətirdik. Biz onların hec birinin arasında fərq qoymuruq. Biz təkcə Ona təslim olanlarıq!”

[85] Islamdan basqa bir din axtaran səxsdən, o din hec vaxt qəbul olunmaz və o, axirətdə ziyana ugrayanlardan olar

[86] Iman gətirdikdən, Peygəmbərin həqiqi peygəmbər olduguna sahid olduqdan və ozlərinə aydın dəlillər gəldikdən sonra kafir olan adamları Allah necə dogru yola yonəldər? Allah zalım adamları dogru yola yonəltməz

[87] Onların cəzası, subhəsiz ki, Allahın, mələklərin və butun insanların onları lənətləməsidir

[88] Onlar bu lənətin icində həmisəlik qalacaqlar. Onların əzabı yungulləsdirilməyəcək və onlara mohlət də verilməyəcəkdir

[89] Bundan sonra tovbə edib oz əməllərini islah edənlər isə istisnadır. Subhəsiz ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[90] Sozsuz ki, iman gətirdikdən sonra kafir olan və kufrlərini bir daha artıran kimsələrin tovbəsi qəbul olunmayacaq. Məhz onlar dogru yoldan azanlardır

[91] Həqiqətən də, kafir olub kafir kimi də olənlərin hec birindən dunya dolusu qızıl fidyə versə belə, qəbul olunmayacaqdır. Onlara agrılı-acılı bir əzab hazırlanmısdır və onların koməkciləri də olmayacaqdır

[92] Sevdiyiniz seylərdən Allah yolunda xərcləməyincə xeyrə nail olmayacaqsınız. Sizin nə xərclədiyinizi, subhəsiz ki, Allah bilir

[93] Tovrat nazil olmamısdan əvvəl Israilin ancaq ozu ozunə haram etdiyi seylərdən basqa butun yeməklər Israil ogullarına halal idi. De: “Əgər dogru danısanlarsınızsa, Tovratı gətirin və onu oxuyun!”

[94] Bundan sonra Allaha qarsı yalan uyduranlar – məhz onlar zalımlardır

[95] De: “Allah dogru soylədi. Odur ki, Ibrahimin hənif dininin ardınca gedin. O, musriklərdən deyildi”

[96] Həqiqətən, aləmlərdən otru bərəkət və dogru yol gostəricisi kimi insanlar ucun ilk qurulan ev Bəkkədədir

[97] Orada aydın nisanələr – Ibrahimın məqamı vardır. Oraya daxil olanın təhlukəsizliyi təmin olunar. Evi (Kəbəni) ziyarət etmək insanların – yoluna gucu catan hər kəsin – Allah qarsısında borcudur. Kim bunu inkar edərsə, bilsin ki, Allahın aləmlərə ehtiyacı yoxdur

[98] De: “Ey Kitab əhli! Allah sizin etdiklərinizə sahid oldugu halda, nə ucun siz Allahın ayələrini inkar edirsiniz?”

[99] De: “Ey Kitab əhli! Siz haqqa sahid oldugunuz halda, nə ucun dogru yolu əyri gostərməyə calısıb iman gətirənləri Allah yolundan sapdırırsınız?” Halbuki, Allah sizin etdiklərinizdən xəbərsiz deyildir

[100] Ey iman gətirənlər! Əgər Kitab verilənlərdən bir dəstəyə itaət etsəniz, onlar sizi, siz iman gətirdikdən sonra belə, dondərib kafir edərlər

[101] Sizə Allahın ayələri oxundugu və Onun Elcisi sizinlə oldugu bir vaxtda, siz necə kufr edirsiniz? Kim Allaha mohkəm baglanarsa, həqiqətən də, dogru yola yonəlmis olar

[102] Ey iman gətirənlər! Allahdan Ona layiq olan tərzdə qorxun və ancaq musəlman oldugunuz halda olun

[103] Hamınız Allahın ipindən mohkəm yapısın və parcalanmayın! Allahın sizə olan nemətini xatırlayın ki, siz bir-birinizə dusmən idiniz, O, sizin qəlblərinizi birləsdirdi və Onun neməti sayəsində bir-birinizlə qardas oldunuz. Siz odlu bir ucurumun lap kənarında idiniz. O, sizi ondan xilas etdi. Allah Oz ayələrini sizə beləcə bəyan edir ki, bəlkə dogru yola gələsiniz

[104] Qoy sizin icərinizdən xeyrə cagıran, yaxsı islər gorməyi buyuran və pis əməlləri qadagan edən bir camaat cıxsın. Məhz onlar nicata qovusanlardır

[105] Ozlərinə aydın dəlillər gəldikdən sonra firqələrə ayrılıb ixtilaf edənlər kimi olmayın. Onları boyuk bir əzab gozləyir

[106] O gun necə-necə uzlər agaracaq, necə-necə uzlər də qaralacaqdır. Uzləri qaralan kəslərə: “Iman gətirdikdən sonra kafirmi oldunuz? Elə isə, kufrunuzə gorə dadın əzabı!”– deyiləcəkdir

[107] Uzləri ag olan kəslər isə Allahın mərhəməti altında olacaq və orada əbədi qalacaqlar

[108] Bunlar Allahın ayələridir. Onları sənə bir həqiqət olaraq oxuyuruq. Allah aləmlərə haqsızlıq etmək istəmir

[109] Goylərdə və yerdə nə varsa, Allaha məxsusdur və axırda butun islər Allaha qaytarılacaqdır

[110] Siz insanlar arasında uzə cıxarılmıs ən xeyirli ummətsiniz. Siz yaxsı islər gorməyi əmr edir, pis əməlləri qadagan edir və Allaha iman gətirirsiniz. Kitab əhli də iman gətirsəydi, əlbəttə, onlar ucun yaxsı olardı. Onların arasında iman gətirənlər də vardır. Əksəriyyəti isə haqq yolunu azmıs fasiqlərdir

[111] Onlar sizə əziyyətdən basqa bir zərər yetirə bilməzlər. Əgər sizinlə vurusmalı olsalar, arxa cevirib qacarlar. Sonra isə onlara komək də edilməz

[112] Onlar harada olursa olsunlar, Allahın və momin insanların himayəsində olanlar istisna olmaqla onlara həmisə zəlillik qismət olar. Onlar Allahın qəzəbinə ducar olmus və onlara mənəvi yoxsulluq uz vermisdir. Bu cəza ona gorədir ki, onlar Allahın ayələrini inkar etmis və bəzi peygəmbərləri haqsız yerə oldurmuslər. Bu həm də ona gorədir ki, onlar asi olmus və həddi asmıslar

[113] Hamısı eyni cur deyillər. Kitab əhli icərisində haqdan mohkəm yapısan bir camaat vardır ki, onlar gecələri səcdəyə qapanıb Allahın ayələrini oxuyurlar

[114] Belələri Allaha, Axirət gununə iman gətirir, yaxsı islər gorməyi buyurur, pis əməlləri qadagan edir və xeyirxah islər gorməyə tələsirlər. Məhz onlar əməlisalehlərdəndirlər

[115] Onların etdiyi yaxsılıqlar əvəzsiz qalmayacaqdır. Allah muttəqiləri tanıyır

[116] Kafirlərin malları da, ovladları da onlara Allah yanında hec bir seydə fayda verə bilməz. Onlar Od sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar

[117] Onların bu dunya həyatında sərf etdiklərinin məsəli, ozlərinə zulm edən adamların tarlasına ziyan vurub onu məhv edən cox soyuq bir kuləyin məsəlinə bənzəyir. Allah onlara zulm etmədi, lakin onlar ozləri ozlərinə zulm edirdilər

[118] Ey iman gətirənlər! Sizlərdən olmayanı ozunuzə sirdas tutmayın. Onlar sizə qarsı fəsad torətməkdən əl cəkməzlər, sizin sıxıntıya dusməyinizi istəyərlər. Dusməncilikləri onların agızlarından cıxan sozlərdən bəllidir. Kokslərində gizlətdikləri dusməncilik isə daha boyukdur. Əgər anlayırsınızsa, Biz ayələri artıq sizə bəyan etdik

[119] Bax, siz o kəslərsiniz ki, onlara məhəbbət bəsləyir, onlar isə sizi sevmirlər. Siz nazil olan kitabların hamısına inanırsınız. Onlar sizinlə rastlasanda: “Biz iman gətirdik!”– deyirlər, təklikdə qalanda isə sizə qarsı qəzəbdən barmaqlarının ucunu gəmirirlər. De: “Qəzəbinizdən olun!” Subhəsiz ki, Allah kokslərdə olanları bilir

[120] Sizə bir ugur nəsib olsa, bu onları kədərləndirər. Sizə bir fəlakət uz verdikdə isə, buna fərəhlənərlər. Əgər səbir etsəniz və Allahdan qorxsanız, onların qurdugu hiylə sizi ziyana sala bilməz. Həqiqətən, Allah onların nə etdiklərini əhatə edir

[121] O zaman sən Uhuddakı doyusdən otru mominləri movqelərə yerləsdirmək ucun səhər tezdən ailəndən ayrılıb getdin. Allah, Esidəndir, Biləndir

[122] O zaman sizlərdən iki dəstə ruhdan dusməyə hazır idilər. Allah isə onların yardımcısı oldu. Qoy mominlər Allaha təvəkkul etsinlər

[123] Siz zəif oldugunuz halda Allah, Bədrdə sizə yardım etdi. Elə isə Allahdan qorxun ki, bəlkə sukur edəsiniz

[124] O vaxt sən mominlərə demisdin: “Rəbbinizin gondərdiyi uc min mələyin koməyinizə catması, sizə bəs etmirmi?”

[125] Əlbəttə, siz səbir etsəniz, Allahdan qorxsanız və onlar bu saat sizin ustunuzə hucuma kecsələr, Rəbbiniz nisanlanmıs bes min mələklə sizə yardım edər

[126] Allah bunu sizə ancaq bir mujdə və qəlbiniz bununla sakit olsun deyə etdi. Komək ancaq Qudrətli və Mudrik Allahdandır

[127] Bu ona gorə idi ki, Allah bununla kafirlərin bir boluyunu qırgına versin və ya onları darmadagın etsin ki, məyus halda geri donsunlər

[128] Bu isin sənə aidiyyəti yoxdur. Allah ya onların tovbəsini qəbul edər, ya da onlara əzab verər. Cunki onlar zalımdırlar

[129] Goylərdə və yerdə nə varsa, Allahındır. O, istədiyini bagıslayar, istədiyinə də əzab verər. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[130] Ey iman gətirənlər! Dəfələrlə artırılmıs olan sələmi yeməyin! Allahdan qorxun ki, bəlkə, nicat tapasınız

[131] Kafirlər ucun hazırlanmıs Oddan cəkinin

[132] Allaha və Peygəmbərə itaət edin ki, bəlkə sizə rəhm olunsun

[133] Rəbbiniz tərəfindən bagıslanmaga və muttəqilər ucun hazırlanmıs, genisliyi goylər və yer qədər olan Cənnətə tələsin

[134] O muttəqilər ki, bolluq zamanı da, qıtlıq zamanı da mallarından Allah yolunda xərcləyir, qəzəblərini bogur və insanları bagıslayırlar. Allah yaxsı is gorənləri sevir

[135] O kəslər ki, bir pis is gordukdə, yaxud ozlərinə zulm etdikdə Allahı xatırlayıb gunahlarının bagıslanmasını diləyərlər, – gunahları Allahdan basqa kim bagıslaya bilər? – onlar bilə-bilə etdiklərinə gorə israr etməzlər

[136] Onların mukafatı, Rəbbindən bagıslanma və agacları altından caylar axan Cənnət baglarıdır ki, orada əbədi qalacaqlar. Yaxsı əməl sahiblərinin mukafatı necə də gozəldir

[137] Sizdən oncə də necə-necə əhvalatlar olub kecmisdi. Odur ki, yer uzundə gəzib dolasın və gorun haqqı yalan sayanların aqibəti necə olmusdur

[138] Bu, insanlar ucun bir acıqlama, dogru yolu gostəricisi və oyud-nəsihətdir

[139] Acizlik gostərməyin və kədərlənməyin. Mominsinizsə, ustun olacaqsınız

[140] Əgər siz Uhud doyusundə yara almıssınızsa, o dusmən qovm də bu cur yara almısdı. Biz bu gunləri (qalibiyyəti və məglubiyyəti) insanlar arasında novbə ilə dəyisdiririk ki, Allah iman gətirənləri uzə cıxarsın və aranızdan səhidlər secsin. Allah zalımları sevmir

[141] Həm də ona gorə belə edirik ki, Allah mominləri təmizə cıxarsın və kafirləri məhv etsin

[142] Yoxsa elə guman edirdiniz ki, Allah icərinizdən cihada cıxanları və səbir edənləri bəlli etmədən siz Cənnətə daxil olacaqsınız

[143] Siz olumlə qarsılasmamısdan oncə onu arzulayırdınız. Indi isə siz onu oz gozlərinizlə gordunuz

[144] Muhəmməd ancaq bir elcidir. Ondan əvvəl də elcilər gəlib getmislər. Məgər o olərsə və ya oldurulərsə siz gerimi donəcəksiniz? Kim geri donərsə, Allaha hec bir zərər yetirməz. Allah sukur edənləri mukafatlandırar

[145] Hər bir kəs ancaq Allahın izni ilə, əzəldən muəyyən edilmis bir vaxtda olur. Kim dunya mukafatını istəsə, ona bundan verərik. Kim də axirət mukafatını istəsə, ona da ondan verərik. Biz sukur edənləri mutləq mukafatlandıracagıq

[146] Necə-necə peygəmbər olmusdur ki, bir cox dindarlarla birlikdə vurusmuslar. Onlar Allah yolunda baslarına gələnlərə gorə nə ruhdan dusmus, nə zəifləmis, nə də dusmənə boyun əymislər. Allah səbir edənləri sevir

[147] Onların dedikləri ancaq: “Ey Rəbbimiz! Gunahlarımızı və əməllərimizdə həddi asmagımızı bizə bagısla; qədəmlərimizi sabit et və kafir qovmə qələbə calmaqda bizə yardım et!”– olmusdur

[148] Beləliklə Allah onlara həm dunya mukafatını, həm də gozəl axirət mukafatını verdi. Allah yaxsı is gorənləri sevir

[149] Ey iman gətirənlər! Əgər kafirlərə itaət etsəniz, onlar sizi geriyə qaytarar və siz də ziyana ugramıs halda geriyə qayıdarsınız

[150] Xeyr! Allah sizin Himayədarınızdır. O, komək edənlərin ən yaxsısıdır

[151] Haqqında hec bir dəlil nazil etmədiyi seyi Allaha sərik qosduqlarına gorə, kafirlərin qəlblərinə qorxu salacagıq. Onların sıgınacaqları yer Oddur. Zalımların məskunlasacagı yer necə də pisdir

[152] Siz Allahın izni ilə dusmənləri qırıb-catdıgınız zaman, Allah sizə verdiyi vədini yerinə yetirdi. Nəhayət O, sizə arzuladıgınız seyi gostərdikdən sonra ruhdan dusdunuz, Peygəmbərin əmri barəsində bir-birinizlə mubahisə etdiniz və asi oldunuz. Icərinizdən kimisi dunyanı, kimisi də axirəti istəyirdi. Sonra Allah sizi sınamaq ucun uzunuzu onlardan dondərdi. O, artıq sizi bagısladı. Allah mominlərə qarsı lutfkardır

[153] O zaman Peygəmbər arxanızdan (dusmənə yaxın olan sıralardan) sizi cagırdıgı halda siz hec kimə əhəmiyyət vermədən dusməndən qacırdınız. Allah da sizi qəminizin ustunə qəm qoymaqla cəzalandırdı ki, əlinizdən cıxan seylərə və basınıza gələn musibətə gorə kədərlənməyəsiniz. Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır

[154] Sonra O, bu qəm-qussənin ardınca sizə bir təskinlik – bir qisminizi buruyən murgu nazil etdi. O biri qisminiz isə oz canlarının hayına qaldı. Onlar: “Bu isdə bizim ucun bir xeyir varmı?”– deyə Allah barəsində haqsız olaraq, cahiliyyə dovrundəkinə bənzər dusuncələrə qapıldılar. De: “Butun islər Allaha aiddir!” Onlar sənə bildirmədiklərini oz icərilərində gizlədir: “Əgər bu isdə bizim ucun bir xeyir olsaydı, elə buradaca oldurulməzdik”– deyirlər. De: “Əgər siz evlərinizdə olsaydınız belə, oldurulməsi qabaqcadan muəyyən edilmis kimsələr yenə cıxıb oləcəkləri yerlərə gedərdilər. Allah sizin kokslərinizdə olanları sınamaq, qəlblərinizdə olanları təmizləmək ucun belə etdi. Allah kokslərdə olanları bilir”

[155] Uhudda iki qosun qarsılasdıgı gun icərinizdən uz dondərənləri seytan, qazandıqları bəzi gunahlar uzundən səhv etməyə vadar etdi. Allah artıq onları bagısladı. Həqiqətən, Allah Bagıslayandır, Həlimdir

[156] Ey iman gətirənlər! Səfərə cıxmıs və ya muharibəyə getmis qardasları barəsində: “Əgər onlar bizim yanımızda olsaydılar, nə olər, nə də oldurulərdilər”– deyən kafirlər kimi olmayın! Allah bunu onların qəlblərində qəm-qussə olsun deyə belə etdi. Dirildən də, oldurən də Allahdır. Allah nə etdiklərinizi gorur

[157] Əgər siz Allah yolunda oldurulər və ya olərsinizsə, bilin ki, Allahın gunahınızdan kecməsi və sizə mərhəmət gostərməsi kafirlərin yıgdıqları seylərdən daha xeyirlidir

[158] Olsəniz də, oldurulsəniz də, mutləq Allahın huzuruna gətirilib cəm olunacaqsınız

[159] Allahın mərhəməti sayəsində sən onlarla mulayim rəftar etdin. Əgər sən kobud və das qəlbli olsaydın, onlar hokmən sənin ətrafından dagılısardılar. Sən onların gunahından kec, Allahdan onların bagıslanmalarını dilə və gorəcəyin islər barədə onlarla məsləhətləs. Qəti qərara gəldikdə isə Allaha təvəkkul et! Həqiqətən, Allah təvəkkul edənləri sevir

[160] Əgər Allah sizə komək edərsə, hec kəs sizə qalib gələ bilməz. Əgər O, sizi zəlil edərsə, Ondan sonra kim sizə yardım edə bilər? Qoy mominlər Allaha təvəkkul etsinlər

[161] Peygəmbərə əmanətə xəyanət etmək yarasmaz. Əmanətə xəyanət edən kimsə Qiyamət gunu xəyanət etdiyi seylə gələr. Sonra da hər kəsə əməllərinin əvəzi tam veriləcək və onlara zulm edilməyəcəkdir

[162] Məgər Allahın razılıgını qazanmaq ucun gedən kimsə, Allahın qəzəbinə gələn və sıgınacaq yeri Cəhənnəm olan bir kimsə ilə bərabər tutula bilərmi? Ora nə pis qayıdıs yeridir

[163] Onlar Allah yanında muxtəlif dərəcələrdə olacaqlar. Allah onların nə etdiklərini gorur

[164] Allah mominlərə, oz aralarından onlara Allahın ayələrini oxuyan, onları gunahlardan təmizləyən, onlara Kitabı və Hikməti (Sunnəni) oyrədən bir Elci gondərməklə mərhəmət gostərmisdir. Halbuki əvvəllər onlar acıq-aydın azgınlıqda idilər

[165] Siz onların basına ikiqat musibət gətirmis oldugunuz halda, basınıza bir musibət gəldiyi zaman: “Bu, haradan gəldi?”– soylədiniz. De ki: “Bu, sizin ozunuzdəndir!” Həqiqətən, Allah hər seyə qadirdir

[166] Uhudda iki qosunun uz-uzə gəldiyi gun sizə uz vermis musibət Allahın izni ilə oldu ki, mominləri askara cıxartsın

[167] və munafiqləri bəlli etsin. Onlara: “Gəlin, Allah yolunda doyusun, yaxud hec olmasa mudafiədə durun!”– deyildi. Onlar: “Doyus olacagını bilsəydik sizin ardınızca gedərdik”– dedilər. Onlar o gun imandan cox kufrə yaxın idilər. Onlar qəlblərində olmayanı agızları ilə deyirlər. Halbuki Allah onların nəyi gizlətdiklərini cox yaxsı bilir

[168] Evlərində oturub oz qardasları barəsində: “Əgər onlar bizə qulaq asmıs olsaydılar, oldurulməzdilər”– soyləyənlərə de: “Əgər dogru danısırsınızsa, onda olumu ozunuzdən uzaqlasdırın!”

[169] Allah yolunda oldurulənləri əsla olmus sanma. Əksinə, onlar diridirlər; ozlərinin Rəbbi yanında onlara ruzi verilir

[170] Onlar Allahın Oz lutfundən onlara verdiyi nemətlərə sevinir, arxalarınca gəlib hələ onlara catmamıs kəslərin hec bir qorxu ilə qarsılasmayacaqlarına və onların kədərlənməyəcəklərinə fərəhlənirlər

[171] Onlar Allahın nemətinə, lutfkarlıgına, həm də Allahın mominlərin mukafatını hecə cıxarmayacagına sevinirlər

[172] Onlar yaralandıqdan sonra da Allahın və Peygəmbərinin dəvətini qəbul etdilər. Icərilərindən yaxsı islər gorənlər və Allahdan qorxanlar ucun boyuk bir mukafat vardır

[173] Bəzi adamlar onlara: “Camaat sizə qarsı ordu toplayıbdır, onlardan qorxun!”– dedilər. Bu, onların imanını daha da artırdı və onlar: “Allah bizə yetər. O nə gozəl Qoruyandır!”– dedilər

[174] Onlar ozlərinə hec bir pislik toxunmadan, Allahın neməti və mərhəməti sayəsində geri dondulər və Allahın razılıgına tabe oldular. Allah boyuk lutf sahibidir

[175] O seytan sadəcə sizi oz dostları ilə qorxudur. Mominsinizsə, onlardan qorxmayın, Məndən qorxun

[176] Kufrə can atanlar səni kədərləndirməsin. Cunki onlar Allaha hec bir zərər yetirə bilməzlər. Allah istəyir ki, onlara axirətdə hec bir sey nəsib etməsin. Onlar ucun boyuk bir əzab vardır

[177] Dogrudan da, imanı əldən verib kufru alanlar Allaha hec bir zərər yetirə bilməzlər. Onları agrılı-acılı bir əzab gozləyir

[178] Kafirlər elə guman etməsinlər ki, Bizim onlara mohlət verməyimiz xeyirlərinədir. Biz onlara ona gorə mohlət veririk ki, gunahlarını daha da artırsınlar. Onlar ucun alcaldıcı bir əzab hazırlanmısdır

[179] Allah pisi yaxsıdan ayırmayınca mominləri sizin oldugunuz vəziyyətdə tərk edən deyildir. Allah sizə qeybi bildirən deyildir. Lakin, Allah Oz elcilərindən istədiyini secər. Odur ki, Allaha və Onun elcilərinə iman gətirin! Əgər iman gətirib Allahdan qorxsanız, sizə boyuk bir mukafat verilər

[180] Allahın Oz lutfundən bəxs etdiyini xərcləməyə xəsislik edənlər elə guman etməsinlər ki, bu, onların xeyrinədir. Əksinə, bu, onlar ucun pisdir. Onların xəsislik etdikləri sey qiyamət gunu boyunlarına dolanacaqdır. Goylərin və yerin mirası Allaha məxsusdur. Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır

[181] “Allah kasıbdır, biz isə varlıyıq!”– deyənlərin sozunu Allah esitdi. Biz onların dediklərini və haqsız olaraq peygəmbərləri oldurmələrini yazacaq və onlara deyəcəyik: “Dadın yandırıb-yaxan Odun əzabını

[182] Bu, oz əllərinizlə etdiyiniz əməllərə gorədir. Yoxsa Allah qullarına zulm edən deyildir”

[183] Onlar dedilər: “Allah bizdən əhd almısdı ki, hec bir elciyə, odun yandıracagı bir qurban gətirməyincə inanmayaq”. De: “Məndən əvvəl də sizə elcilər acıq-aydın dəlillərlə və dediyiniz qurbanla gəlmisdilər. Əgər dogru danısanlarsınızsa, onda nə ucun onları oldururdunuz?”

[184] Əgər onlar səni yalancı hesab etsələr, bil ki, səndən əvvəl acıq-aydın dəlillər, muqəddəs yazılar və nur sacan Kitabla gəlmis elciləri də yalancı hesab etmisdilər

[185] Hər bir kəs olumu dadacaqdır. Lakin Qiyamət gunu mukafatlarınız sizə tam veriləcəkdir. Kim Oddan uzaqlasdırılıb, Cənnətə daxil edilərsə, o ugur qazanmıs olar. Dunya həyatı isə aldadıcı ləzzətdən basqa bir sey deyildir

[186] Siz hokmən malınız və canınızla sınaqdan keciriləcəksiniz. Sizdən əvvəl Kitab verilənlərdən və musriklərdən bir cox əziyyətverici sozlər esidəcəksiniz. Əgər səbir edib Allahdan qorxsanız, bilin ki, bu, əzmkarlıq tələb edən əməllərdəndir

[187] O zaman Allah Kitab verilənlərlə əhd baglayıb: “Siz o Kitabı mutləq insanlara aydınlasdıracaqsınız və onu gizlətməyəcəksiniz!”– deyə buyurdu. Onlar isə bu əhdi qulaqardına vurub onu ucuz qiymətə satdılar. Onların bu alveri necə də pisdir

[188] Torətdikləri əməllərdən fərəhlənən və etmədikləri islərə gorə tərif olunmagı xoslayan kimsələrin əzabdan qurtulacaqlarını əsla guman etmə. Onlara acılı-agrılı bir əzab hazırlanmısdır

[189] Goylərin və yerin hokmranlıgı Allaha məxsusdur. Allah hər seyə qadirdir

[190] Dogrusu, goylərin və yerin xəlq edilməsində, gecə ilə gunduzun bir-birini əvəz etməsində agıllı adamlar ucun dəlillər vardır

[191] O kəslər ki, ayaq ustə olanda da, oturanda da, uzananda da Allahı yad edir, goylərin və yerin yaradılması haqqında dusunur və deyirlər: “Ey Rəbbimiz! Sən bunları əbəs yerə xəlq etməmisən. Sən pak və muqəddəssən. Bizi Odun əzabından qoru

[192] Ey Rəbbimiz! Sən Oda saldıgın kəsi rusvay edərsən. Zalımların koməkciləri olmaz

[193] Ey Rəbbimiz! Həqiqətən, biz: “Rəbbinizə iman gətirin!”– deyə imana cagıran bir kimsənin cagırısını esidib iman gətirdik. Ey Rəbbimiz! Gunahlarımızı bizə bagısla, təqsirlərimizdən kec və canımızı itaətkarlarla bir yerdə al

[194] Ey Rəbbimiz! Oz elcilərinin vasitəsi ilə bizə vəd etdiklərini ver və Qiyamət gunu bizi rusvay etmə! Subhəsiz ki, Sən vədindən donməzsən!”

[195] Rəbbi onlara belə cavab verdi: “Mən, sizlərdən yaxsı islər gorən – istər kisi, istərsə də qadın olsun, – hec bir kəsin əməyini puc etmərəm. Siz bir-birinizdənsiniz. Hicrət edənlərin, oz yurdlarından cıxarılanların, Mənim yolumda əziyyətə ducar olanların, vurusanların və oldurulənlərin, əlbəttə, təqsirlərindən kecəcək və onları agacları altından caylar axan Cənnət baglarına daxil edəcəyəm. Bu, Allah tərəfindən bir mukafatdır. Gozəl mukafat məhz Allah yanındadır”

[196] Qoy kafirlərin diyarbədiyar gəzib dolasması səni aldatmasın

[197] Bu, az bir mənfəətdir. Sonra isə onların yeri Cəhənnəmdir. Ora nə pis yataqdır

[198] Oz Rəbbindən qorxanları agacları altından caylar axan Cənnət bagları gozləyir ki, onlar orada əbədi qalacaqlar. Bu, Allahdan bir ziyafətdir. Allahın yanında olan nemətlər mominlər ucun daha xeyirlidir

[199] Həqiqətən, Kitab əhlindən elələri də var ki, Allaha muti olaraq həm Allaha, həm sizə nazil edilənə, həm də ozlərinə nazil edilənə iman gətirir, Allahın ayələrini ucuz qiymətə satmırlar. Onların oz Rəbbi yanında mukafatları vardır. Subhəsiz ki, Allah tez haqq-hesab cəkəndir

[200] Ey iman gətirənlər! Səbir edin, dozumlu olun, sərhəd boyu novbə ilə kesik cəkin və Allahdan qorxun ki, bəlkə nicat tapasınız

[1] Ey insanlar! Sizi tək bir candan xəlq edən, onun ozundən zovcəsini yaradan və onlardan da bir cox kisi və qadın torədib yer uzunə yayan Rəbbinizdən qorxun! Adı ilə bir-birinizdən curbəcur seylər istədiyiniz Allahdan və qohumluq əlaqələrini kəsməkdən cəkinin! Həqiqətən, Allah sizə nəzarət edir

[2] Yetimlərin mallarını ozlərinə verin və yaxsını pis ilə dəyisməyin. Onların mallarını oz mallarınızla birlikdə yeməyin. Subhəsiz ki, bu, boyuk gunahdır

[3] Yetim qızlara qarsı ədalətli olmayacagınızdan qorxursunuzsa, onda xosunuza gələn halal qadınlardan ikisi, ucu və dordu ilə evlənin. Əgər o qadınlarla ədalətlə dolanmayacagınızdan qorxursunuzsa, onda onlardan biri ilə və yaxud sahib oldugunuz cariyələrlə kifayətlənin. Bu, haqsızdıq etməməyə daha yaxındır

[4] Qadınlara oz mehrlərini konul xoslugu ilə verin! Əgər onlar oz xosları ilə bundan sizə bir pay versələr, onu nuscanlıqla və halallıqla yeyin

[5] Dolanısıgınız ucun Allahın sizə vasitə etdiyi mallarınızı agılsızlara verməyin. Onlara o maldan yedirdib geyindirin və onlara yaxsı nəsihətlər verin

[6] Yetimləri yetkinlik yasına catdıqda onları imtahana cəkin. Əgər onların yetkinliyə catdıqlarını gorsəniz, mallarını ozlərinə qaytarın. Onlar boyuyub mallarını məndən alacaqlar deyə o malı israfcılıqla, tələm-tələsik yeməyin. Varlı olan nəfsini saxlasın, yoxsul olan isə o maldan insafla yesin. Yetimlərin mallarını ozlərinə qaytardıgınız zaman onlara sahidlər tutun. Haqq-hesab cəkməyə Allah yetər

[7] Valideynlərin və yaxın qohumların qoyub getdikləri maldan kisilərə pay dusur; valideynlərin və yaxın qohumların qoyub getdikləri maldan qadınlara da pay dusur. Bu mal istər az olsun, istərsə də cox, onlar ucun muəyyən edilmis bir paydır

[8] Əgər bolgu vaxtı orada qohumlar, yetimlər və kasıblar istirak edərlərsə, onlara o maldan bir sey verin, ozlərinə də xos soz deyin

[9] Qoy ozlərindən sonra zəif ovladlar qoyub gedəcəkləri təqdirdə onlardan otru qorxan kəslər yetimlərdən otru də qorxsunlar. Qoy onlar Allahdan qorxsunlar və dogru soz soyləsinlər

[10] Həqiqətən, yetimlərin mallarını haqsızlıqla yeyənlər oz qarınlarına ancaq od doldururlar və onlar yandırıb-yaxan oda girəcəklər

[11] Allah ovladlarınız haqqında sizə belə tovsiyə edir; kisiyə, iki qadının payı qədər pay dusur. Əgər ovladların hamısı ikidən artıq sayda qadındırlarsa, vəfat edənin qoyub getdiyi malın ucdə iki hissəsi onlara catır. Əgər təkcə bir qadındırsa, mirasın yarısı ona catır. Əgər olənin ovladı varsa, onun valideynlərinin hər birinə qoyub getdiyi malının altıda bir hissəsi catır. Əgər onun ovladı yoxdursa, varisi də ancaq valideynləridirsə, onun anasına mirasının ucdə bir hissəsi dusur. Əgər olənin qardasları (və ya bacıları) varsa, onun anasına mirasının altıda bir hissəsi dusur. Bu bolgu olənin vəsiyyəti yerinə yetirildikdən və ya borcu odənildikdən sonra aparılır. Valideynlərinizdən və ovladlarınızdan hansının fayda baxımından sizə daha yaxın oldugunu siz bilmirsiniz. Bunlar Allah tərəfindən buyurulmus fərz əməllərdir. Həqiqətən, Allah Biləndir, Mudrikdir

[12] Əgər vəfat etmis zovcələrinizin ovladı yoxdursa, onların vəsiyyəti yerinə yetirildikdən və ya borcu odənildikdən sonra, qoyub getdikləri malın yarısı sizindir. Yox əgər onların ovladı varsa, onda qoyub getdiklərinin dorddə bir hissəsi sizindir. Əgər sizin ovladınız yoxdursa, vəsiyyətiniz yerinə yetirildikdən və ya borcunuz odənildikdən sonra, qoyub getdiyiniz malın dorddə bir hissəsi zovcələrinizə catır. Yox əgər ovladınız varsa, onda qoyub getdiyiniz malın səkkizdə bir hissəsi onlara catır. Əgər vəfat etmis kisinin və ya qadının valideyni və ovladı yoxdursa, eyni anadan bir qardası və ya bir bacısı varsa, onda onların hər birinə mirasın altıda bir hissəsi dusur. Əgər onlar sayca bundan artıq olsalar, mirasın ucdə birinə sərikdirlər. Bu bolgu, vərəsələrə zərər yetirməmək sərti ilə vəsiyyətin yerinə yetirilməsindən və ya borcun odənilməsindən sonra aparılır. Bunlar Allah tərəfindən bir tovsiyədir. Allah Biləndir, Həlimdir

[13] Bunlar Allahın qoydugu hududlarıdır. Kim Allaha və Onun Elcisinə itaət edərsə, Allah onu agacları altından caylar axan, icində əbədi qalacaqları Cənnət baglarına daxil edər. Bu, boyuk ugurdur

[14] Kim Allaha və Onun Elcisinə asi olub Onun hududlarını asarsa, Allah onu icində əbədi qalacagı Cəhənnəm oduna vasil edər. Onun ucun alcaldıcı bir əzab vardır

[15] Zinakarlıq edən qadınlarınıza qarsı ozunuzdən dord sahid cagırın! Əgər onlar sahidlik etsələr, o qadınları, olum onların həyatına son qoyanadək və yaxud Allah onlar ucun bir yol acanadək evlərindən bayıra buraxmayın

[16] Aranızda belə yaramaz is tutanların hər ikisinə əziyyət verin. Əgər tovbə edib əməllərini islah etsələr, onlardan əl cəkin. Həqiqətən, Allah tovbələri qəbul edəndir, Rəhmlidir

[17] Allah ancaq o kəslərin tovbələrini qəbul edir ki, onlar avamlıqları uzundən pis is gordukdən sonra tezliklə tovbə edirlər. Allah onların tovbələrini qəbul edər. Həqiqətən, Allah Biləndir, Mudrikdir

[18] Gunah islər gorməkdə davam edənlərdən birinə olum gəldiyi zaman: “Mən indi tovbə etdim!”– deyənlərin də, kafir kimi olənlərin də tovbəsi qəbul deyildir. Biz onlar ucun agrılı-acılı bir əzab hazırlamısıq

[19] Ey iman gətirənlər! Qadınlara zorla varis cıxmaq sizə halal deyildir. Qadınlar acıq-askar yaramaz bir is gorməyincə, onlara verdiklərinizin bir hissəsini geri almaq ucun onları sıxısdırmayın. Onlarla xos rəftar edin. Əgər onlar xosunuza gəlmirsə, ola bilsin ki, xoslamadıgınız bir seydə Allah sizə coxlu xeyir nəsib etmis olsun

[20] Əgər bir arvadın yerinə basqa bir arvad almaq istəsəniz, onlardan birinə yıgın-yıgın mal vermis olsanız belə, hec bir sey geri almayın! Məgər verdiyinizi bohtan atmaq və acıq-askar gunah islətməkləmi geri alacaqsınız

[21] Onu necə geri ala bilərsiniz ki, siz bir-birinizlə yaxınlıq etmisdiniz və onlar da sizdən mohkəm əhd-peyman almısdılar

[22] Olub-kecənlər istisna olmaqla bundan sonra atalarınızın evlənmis oldugu qadınlarla evlənməyin. Həqiqətən, bu, iyrənc və qəzəb doguran bir əməl və murdar bir yoldur

[23] Sizə analarınız, qızlarınız, bacılarınız, bibiləriniz, xalalarınız, qardas qızları, bacı qızları, sizi əmizdirən sud analarınız, sud bacılarınız, arvadlarınızın anaları, yaxınlıq etdiyiniz qadınlarınızın himayənizdə olan ogey qızları, – yox əgər o qadınlarla yaxınlıq etməmissinizsə, onda bu (ogey qızlarınızla evlənməyiniz) sizə gunah deyildir, – oz belinizdən gələn ogullarınızın arvadları ilə evlənmək və iki bacını birlikdə almaq haram edildi. Olub-kecənlər isə artıq kecmisdir. Həqiqətən, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[24] Sahib oldugunuz cariyələr istisna olmaqla ərli qadınları almaq da sizə haram edildi. Allahın sizə buyurdugu hokmu belədir. Bunlardan basqaları ilə, oz malınızla, nikah etməklə, zinakarlıga yol vermədən, evlənməyiniz sizə halal edildi. Evləndiyiniz qadınlardan zovq aldıgınıza gorə onlara, vacib buyurulmus mehrlərini verin. Bu mehr muəyyən edildikdən sonra oz aranızda razılasdıgınız seyə gorə sizə hec bir gunah olmaz. Həqiqətən, Allah Biləndir, Mudrikdir

[25] Sizlərdən hər kəs maddi imkanı olmadıgına gorə azad momin qadınlarla evlənə bilmirsə, onda sahib oldugu momin kənizlərdən alsın. Allah sizin imanınıza daha yaxsı bələddir. Siz bir-birinizdənsiniz. Bu kənizlər namusunu qoruyan, zinakarlıq etməyən və asna saxlamayan qadınlardırsa, onlarla sahiblərinin icazəsi ilə evlənin və mehrlərini səriətə muvafiq qaydada verin. Əgər ərə getdikdən sonra zina etsələr, onlara, azad qadınlara verilən cəzanın yarısı tətbiq edilər. Kənizlərlə evlənmək sıxıntıya dusməkdən və ya zina etməkdən qorxanlarınız ucundur. Amma səbirli olsanız, bu sizin ucun daha yaxsı olar. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[26] Allah sizə səriət hokmlərini bəyan etmək, sizi ozunuzdən əvvəlkilərin yollarına yonəltmək və tovbələrinizi qəbul etmək istəyir. Allah Biləndir, Mudrikdir

[27] Allah sizin tovbələrinizi qəbul etmək istədiyi halda, ehtiraslara qapılanlar sizi cox kənara meyl etməyə (haqdan uzaqlasmaga) yonəldərlər

[28] Allah sizin ucun səriət hokmlərini yungulləsdirmək istəyir, cunki insan zəif yaradılmısdır

[29] Ey iman gətirənlər! Qarsılıqlı razılıqla aparılan ticarət istisna olmaqla mallarınızı oz aranızda haqsız yerə yeməyin və bir-birinizi məhv etməyin. Həqiqətən, Allah sizə qarsı Rəhmlidir

[30] Kim bu əməlləri dusməncilik və zulm etməklə yerinə yetirərsə, Biz onu odda yandıracagıq. Bu da Allah ucun asandır

[31] Sizə qadagan olunmus boyuk gunahlardan cəkinsəniz, Biz sizin təqsirlərinizdən kecər və sizi sərəfli bir kecidə (Cənnətə) daxil edərik

[32] Allahın birinizi digərinizdən ustun etdiyi seyə tamah salmayın. Kisilərin qazandıqlarından oz nəsibi, qadınların da qazandıqlarından oz nəsibi vardır. Allahdan, Onun lutfunu diləyin. Həqiqətən, Allah hər seyi Biləndir

[33] Hər kəs ucun valideynlərin və yaxın qohumların qoyub getdikləri maldan oz paylarını alacaq varislər təyin etdik. Siz də əhd bagladıgınız kəslərin də paylarını ozlərinə verin. Həqiqətən, Allah hər seyə Sahiddir

[34] Allahın onlardan birini digərindən ustun etdiyinə və oz mallarından xərclədiklərinə gorə kisilər qadınlar uzərində himayəcidirlər. Əməlisaleh qadınlar Allaha itaət edər və qorunması lazım gələn seyləri Allahın himayəsi sayəsində qoruyub saxlayarlar. Ozbasınalıq etmələrindən qorxdugunuz qadınlara nəsihət edin, yataqda onları tərk edin və onları doyun! Əgər sizə itaət etsələr, onlara əziyyət vermək ucun basqa yol axtarmayın. Həqiqətən, Allah Ucadır, Boyukdur

[35] Əgər ər-arvad arasında ixtilaf olacagından qorxsanız, onda kisinin ailəsindən bir hakim və qadının ailəsindən bir hakim gondərin. Əgər bunlar islah etmək istəsələr, Allah da onları barısdırar. Həqiqətən, Allah Biləndir, hər seydən Xəbərdardır

[36] Allaha ibadət edin və hec bir seyi Ona sərik qosmayın! Valideynlərə, qohum-əqrəbaya, yetimlərə, kasıblara, yaxın və uzaq qonum-qonsuya, yol yoldasına, musafirə və sahib oldugunuz kolə və kənizlərə yaxsılıq edin! Həqiqətən, Allah lovgalıq edənləri və ozunu oyənləri sevmir

[37] O kəslər ki, xəsislik edir və insanları da xəsisliyə sovq etdirirlər, Allahın Oz lutfundən onlara verdiyini gizlədirlər. Biz kafirlər ucun alcaldıcı bir əzab hazırlamısıq

[38] Və o kəsləri ki, oz mallarını insanlara gostərmək məqsədilə xərcləyir, Allaha və Axirət gununə inanmırlar. Kimin yoldası seytandırsa, necə də pis yoldasdır o

[39] Məgər onlar Allaha və Axirət gununə iman gətirib Allahın onlara verdiyi ruzidən Onun yolunda xərcləsəydilər, nə itirərdilər? Allah onların hər bir isini bilir

[40] Həqiqətən, Allah zərrə qədər də olsa zulm etməz. Əgər qulun gorduyu is yaxsı əməl olarsa, Allah bunu artırar və Oz tərəfindən boyuk mukafat verər

[41] Biz hər ummətdən bir sahid gətirəcəyimiz və səni də onlara sahid gətirəcəyimiz zaman onların halı necə olacaq

[42] Kufr edib Peygəmbərə asi olanlar o gun yerin altına girməyi arzu edəcəklər. Onlar hec bir sozu Allahdan gizlədə bilməyəcəklər

[43] Ey iman gətirənlər! Sərxos ikən nə dediyinizi anlayana qədər və cinsi əlaqədən sonra natəmiz oldugunuz halda, – yolda olan musafirlər istisna olmaqla – qusl edənədək namaza yaxınlasmayın. Əgər xəstə və ya səfərdə olsanız, yaxud sizlərdən biri ayaq yolundan gəlibsə və ya qadınlarla yaxınlıq etmisinizsə, su tapmasanız, təmiz torpaqla təyəmmum edin, uzunuzə və əllərinizə surtun! Həqiqətən, Allah əfv edəndir, Bagıslayandır

[44] Kitabdan ozlərinə pay verilmis kəsləri gormursənmi ki, onlar azgınlıgı satın alıblar və sizi də dogru yoldan azdırmaq istəyirlər

[45] Allah sizin dusmənlərinizi daha yaxsı tanıyır. Himayəci olaraq Allah kifayət edər! Yardımcı olaraq Allah yetər

[46] Yəhudilərdən bəziləri kəlmələrin yerini dəyisdirir, dillərini əyərək və dinə tənə vuraraq: “Esitdik və asi olduq!”, “esidilməyəni esit!”, “bizə qaygı gostər!”– deyirlər. Əgər onlar: “Esitdik və itaət etdik!”, “esit!”, “bizə nəzər yetir!”– desəydilər, əlbəttə, onlar ucun daha xeyirli və daha dogru olardı. Lakin Allah kufrlərinə gorə onları lənətlədi. Onlar olduqca az inanırlar (yaxud onların yalnız az bir hissəsi iman gətirir)

[47] Ey Kitab verilmislər! Uzləri sıyırıb dumduz edərək arxalarına cevirməmisdən, yaxud sənbə əhlini lənətlədiyimiz kimi onları da lənətləməmisdən oncə yanınızda olanı təsdiqləyici kimi nazil etdiyimizə (Qurana) iman gətirin! Allahın əmri mutləq yerinə yetəcəkdir

[48] Subhəsiz ki, Allah Ozunə sərik qosulmasını bagıslamaz, bundan basqa daha kicik gunahları isə istədiyi kimsəyə bagıslayar. Allaha sərik qosan kəs iftira atmaqla boyuk bir gunah etmis olur

[49] Ozlərini oyənləri gormursənmi? Xeyr! Allah istədiyini tərifləyər və onlara xurma cərdəyindəki lif qədər haqsızlıq edilməz

[50] Bax, necə də Allaha qarsı yalan uydururlar. Bu, acıq-askar gunah sayılmaq ucun kifayət edər

[51] Kitabdan pay verilmis kəsləri gormədinmi? Ozləri cibtə və taguta inanmaqla yanası hələ bir kafirlər ucun də: “Bunlar mominlərdən daha dogru yoldadırlar”– deyirlər

[52] Onlar Allahın lənətlədiyi kəslərdir. Allah kimi lənətləyərsə, ona hec bir yardımcı tapmazsan

[53] Yoxsa hokmranlıqdan onların bir payı vardır? Elə olsaydı, onlar insanlara xurma cərdəyinin bir qırıntısını belə verməzdilər

[54] Yoxsa onlar Allahın Oz lutfundən insanlara verdiyi seyə gorə onlara həsəd aparırlar? Biz Ibrahimin nəslinə də Kitab və hikmət bəxs etmis və onlara boyuk bir səltənət vermisdik

[55] Onlardan kimi Muhəmmədə iman gətirdi, kimi də ondan uz cevirdi. Yandırıb-yaxan od kimi Cəhənnəm onlara bəsdir

[56] Subhəsiz ki, ayələrimizi inkar edənləri odda yandıracagıq. Hər dəfə onların dəriləri yandıqca, əzabı daim dadsınlar deyə, Biz o dəriləri basqa dərilərlə əvəz edəcəyik. Həqiqətən, Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[57] Iman gətirib saleh əməllər isləyənləri isə agacları altından caylar axan, icində əbədi məskunlasacaqları Cənnət baglarına daxil edəcəyik. Onlar ucun orada pak zovcələr vardır. Biz onları sıx kolgəliklərdə yerləsdirəcəyik

[58] Həqiqətən, Allah sizə əmanətləri sahiblərinə qaytarmanızı və insanlar arasında hokm verərkən ədalətlə hokm vermənizi əmr edir. Allahın sizə verdiyi bu oyud-nəsihət necə də gozəldir! Subhəsiz ki, Allah Esidəndir, Gorəndir

[59] Ey iman gətirənlər! Allaha və Elcisinə itaət edin, həm də ozunuzdən olan rəhbərlərə səriətə uygun səkildə itaət edin. Əgər bir sey haqqında mubahisə etsəniz, Allaha və Axirət gununə inanırsınızsa, Allaha və Onun Elcisinə muraciət edin. Bu, sizin ucun daha xeyirli və nəticə etibarilə daha yaxsıdır

[60] Sənə nazil edilənə və səndən əvvəl nazil edilənlərə iman gətirdiklərini iddia edənləri gormədinmi? Onlar muhakimə olunmaları ucun taguta muraciət etmək istəyirlər. Halbuki onlara taguta inanmamaq əmr olunmusdur. Seytan isə onları dərin bir azgınlıga salmaq istəyir

[61] Onlara: “Allahın nazil etdiyinə və Elcisinə tərəf gəlin!”– deyildikdə, munafiqlərin səndən nifrətlə uz cevirdiklərini gorursən

[62] Oz əlləri ilə torətdikləri əməllərə gorə onlara musibət uz verdikdən sonra sənin yanına gəlib: “Biz ancaq yaxsılıq etmək və mubahisə edənləri barısdırmaq istədik!”– deyə Allaha and icdikdə onların halı necə olacaq

[63] Onlar o kəslərdir ki, Allah onların qəlblərində olanı bilir. Elə isə onlardan uz dondər, onlara oyud-nəsihət ver və ozləri barədə onlara təsir gostərə biləcək soz soylə

[64] Biz hər bir elcini, Allahın izni ilə, ona məhz itaət edilsin deyə gondərdik. Əgər onlar ozlərinə zulm etdikləri zaman sənin yanına gəlib Allahdan bagıslanma diləsəydilər və Peygəmbər də onlar ucun bagıslanma diləsəydi, əlbəttə ki, Allahın tovbələri qəbul edən və Rəhmli oldugunu gorərdilər

[65] Xeyr! Sənin Rəbbinə and olsun ki, onlar oz aralarında bas verən cəkismələrdə səni hakim hesab etməyincə, sonra da verdiyin hokmlərə gorə ozlərində bir sıxıntı duymadan tam təslim olmayınca iman gətirmis olmazlar

[66] Əgər Biz onlara: “Ozunuzu (aranızdakı gunahkarları) oldurun və yaxud yurdlarınızdan cıxın!”– deyə buyurmus olsaydıq, icərilərindən cox azı bunu yerinə yetirərdi. Əgər onlar ozlərinə verilən oyud-nəsihətlərə əməl etsəydilər, əlbəttə, bu, onlar ucun daha xeyirli və daha mukəmməl olardı

[67] Onda Biz də onlara Oz tərəfimizdən boyuk bir mukafat verər

[68] və onları dogru yola yonəldərdik

[69] Allaha və Onun Elcisinə itaət edənlər Allahın onlara nemət olaraq bəxs etdiyi peygəmbərlərlə, sidq urəkdən inananlarla, səhidlərlə və əməlisalehlərlə birlikdə olacaqlar. Onlar necə də gozəl dostlardır

[70] Bu lutf Allahdandır. Bilən olaraq Allah kifayət edər

[71] Ey iman gətirənlər! Ehtiyatınızı əldən verməyin, dusmənə qarsı ya boluklərlə, ya da hamınız birgə cıxın

[72] Icərinizdə elələri də var ki, cihada cıxdıqda ozlərini yubandırar və sizə bir musibət uz vermis olduqda: “Allah mənə mərhəmət gostərdi ki, mən onlarla birlikdə bəlaya ducar olmadım”– deyər

[73] Əgər Allahdan sizə bir lutf yetisərsə, onda guya sizinlə onun arasında hec vaxt baglılıq olmamıs kimi: “Kas mən də onlarla birlikdə olub boyuk bir ugur qazanaydım!”– deyər

[74] Qoy dunya həyatını atıb axirəti satın alanlar Allah yolunda vurussunlar. Kim Allah yolunda vurusub oldurulərsə və ya qalib gələrsə, Biz ona boyuk bir mukafat verəcəyik

[75] Sizə nə olub ki, Allah yolunda və: “Ey Rəbbimiz! Bizi əhalisi zalım olan bu səhərdən cıxart, bizə Oz tərəfindən bir himayəci təyin et, bizə Oz tərəfindən bir yardımcı təyin et!”– deyən zəif kisilər, qadınlar və usaqlar ugrunda vurusmursunuz

[76] Mominlər Allah yolunda, kafirlər isə tagut yolunda vurusurlar. Elə isə seytanın dostları ilə vurusun! Subhəsiz ki, seytanın hiyləsi zəifdir

[77] Məgər sən, ozlərinə: “Muharibədən əl cəkin, namaz qılın və zəkat verin!”– deyilən kəsləri gormədinmi? Onlara vurusmaq vacib edildikdə, icərilərindən bir dəstəsi Allahdan qorxduqları kimi və ya daha artıq qorxu ilə insanlardan qorxdular və: “Ey Rəbbimiz! Vurusmagı nə ucun bizə vacib etdin? Nə olardı ki, bizə yaxın vaxtadək mohlət verəydin!”– dedilər. De: “Dunyanın ləzzəti azdır. Muttəqilər ucun isə axirət daha xeyirlidir. Sizə xurma cərdəyindəki lif qədər belə haqsızlıq edilməz”

[78] Harada olursunuzsa olun, olum sizi haqlayacaq. Hətta yuksək qalalarda olsanız belə. Onlara bir yaxsılıq uz verdikdə: “Bu, Allahdandır!”– deyər, bir pislik uz verdikdə isə: “Bu, səndəndir!”– deyərlər. De: “Hamısı Allahdandır!” Bu adamlara nə olub ki, az qala soz də anlamırlar

[79] Sənə gələn yaxsılıq Allahdandır, sənin basına gələn bəla isə sənin ozundəndir. Biz səni insanlara elci gondərdik. Sahid olaraq Allah kifayət edər

[80] Kim Peygəmbərə itaət edərsə, Allaha itaət etmis olar, kim uz cevirərsə, bil ki, Biz səni onlara gozətci gondərməmisik

[81] Onlar: “Itaət edirik!”– deyirlər. Sənin yanından cıxıb getdikdə isə onların bir qismi gecələr bir yerə yıgısıb sənin dediyinin əksinə tədbir gorurlər. Allah onların gecələr nə tədbir gorduklərini yazır. Onlardan uz dondər və Allaha təvəkkul et! Qoruyan olaraq Allah yetər

[82] Məgər onlar Quran barəsində dusunmurlərmi? Əgər o, Allahdan basqası tərəfindən olsaydı, əlbəttə, onda coxlu ziddiyyət tapardılar

[83] Onlara əmin-amanlıq və ya qorxu xəbəri gəldikdə, onu yayarlar. Halbuki bunu Peygəmbərə və ozlərindən olan nufuz sahiblərinə catdırsaydılar, icərilərindən onun mahiyyətinə varan kəslər o xəbəri bilərdilər. Əgər sizə Allahın lutfu və rəhmi olmasaydı, əlbəttə, az bir qisminiz istisna olmaqla, hamınız seytana uyardınız

[84] Sən Allah yolunda vurus! Sən ancaq ozunə cavabdehsən. Mominləri də doyusə təsviq et! Ola bilsin ki, Allah kafirlərin quvvəsinin qarsısını alsın. Allahın quvvəsi daha cox, cəzası daha siddətlidir

[85] Kim yaxsı bir isə vasitəcilik etsə, ona bunun savabından bir pay dusər, kim də pis bir isə vasitəcilik etsə, ona da onun gunahdan bir pay dusər. Allah hər seyi Qoruyandır

[86] Biri sizinlə salamlasdıgı zaman siz onun salamını daha boyuk ehtiramla alın və ya verilən salamı oldugu kimi qaytarın! Həqiqətən, Allah hər seyin haqq-hesabını cəkəndir

[87] Ozundən basqa məbud olmayan Allah, bas verəcəyinə subhə edilməyən Qiyamət gunu sizi mutləq bir yerə toplayacaqdır. Verdiyi xəbərdə Allahdan daha dogru soyləyən kim ola bilər

[88] Sizə nə oldu ki, munafiqlər barəsində iki dəstəyə ayrıldınız? Halbuki Allah onları etdikləri əməllərə gorə geriyə qaytarmısdır. Siz Allahın azdırdıgı kimsəni dogru yola yonəltməkmi istəyirsiniz? Allahın azdırdıgı kimsə ucun hec bir yol tapa bilməzsən

[89] Onlar ozləri kufr etdikləri kimi, sizin də kufr edib onlarla eyni olmanızı istəyərlər. Onlar Allah yolunda hicrət etməyincə onlardan ozunuzə dost tutmayın. Əgər uz cevirsələr, onları harada gorsəniz, tutub oldurun. Onlardan nə bir dost, nə də bir koməkci tutun

[90] Ancaq sizinlə aralarında muqavilə olan bir camaata qosulanlar, ya da sizinlə və ya oz camaatı ilə vurusacaqlarından koksləri sıxıldıgı ucun sizin yanınıza gələn kimsələr istisnadır. Əgər Allah istəsəydi, onları sizə qarsı qaldırardı və onlar da sizinlə vurusardılar. Əgər onlar sizdən aralanıb geri cəkilsələr, sizinlə vurusmasalar və sizə sulh təklif etsələr, Allah sizə onlara qarsı vurusmanıza yol verməz

[91] Siz bir basqalarına da rast gələcəksiniz ki, onlar həm sizdən, həm də oz camaatından arxayın olmaq istəyərlər. Onlar hər dəfə fitnəyə qaytarıldıqda gozuyumulu ona qosularlar. Əgər onlar sizdən aralanıb geri cəkilməsələr, sizə sulh təklif etməsələr və sizdən əl cəkməsələr, onlara harada rast gəlsəniz, tutub oldurun. Biz onlara qarsı sizə acıq-aydın dəlil verdik

[92] Xəta istisna olmaqla hec bir mominə basqa bir momini oldurmək yarasmaz. Hər kəs səhvən bir momini oldurərsə, bir momin kolə azad etməli və olənin ailəsinə qanbahası verməlidir. Onların sədəqə verməsi (qatili əfv etməsi) isə istisnadır. Əgər o olən kimsə, momin oldugu halda, sizə dusmən olan bir camaatdandırsa, onda qatil momin bir kolə azad etməlidir. Əgər o, sizinlə aralarında muqavilə olan bir camaatdandırsa, onda qatil onun ailəsinə qanbahası verməli və momin bir kolə azad etməlidir. Bunları etməyə imkan tapa bilməyən kəs Allah tərəfindən tovbəsinin qəbul olması ucun iki ay ardıcıl oruc tutmalıdır. Allah Biləndir, Mudrikdir

[93] Hər kəs qəsdən bir momini oldurərsə, onun cəzası icərisində əbədi qalacagı Cəhənnəmdir. Allah ona qəzəblənər, onu lənətləyər və onun ucun boyuk bir əzab hazırlayar

[94] Ey iman gətirənlər! Allah yolunda doyusə cıxdıgınız zaman kiminlə vurusacagınızı yəqin edin və sizə salam verən səxsə, dunya həyatının fani mənfəətinə can ataraq: “Sən momin deyilsən!”– deməyin. Allah yanında cox qənimətlər vardır. Əvvəllər siz də belə idiniz, Allah sizə mərhəmət gostərdi. Odur ki, kiminlə vurusacagınızı yəqin edin! Subhəsiz ki, Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır

[95] Mominlərdən – uzurlulər istisna olmaqla – evdə oturanlarla Allah yolunda oz malları və canları ilə cihad edənlər eyni olmazlar. Allah oz malları və canları ilə cihad edənləri evdə oturanlardan dərəcə etibarilə ustun etdi. Allah onların hamısına ən gozəl nemət vəd etmisdir. Allah mucahidləri evdə oturanlardan boyuk bir mukafatla ustun etmisdir

[96] Bu, Onun tərəfindən mominlərə nəsib olan dərəcələr, bagıslanma və mərhəmətdir. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[97] Mələklər ozlərinə zulm edənlərin canlarını alarkən onlara: “Siz nə halda idiniz?”– deyəcəklər. Onlar: “Biz yer uzundə zəif insanlar idik!”– deyəcəklər. Mələklər də onlara: “Məgər Allahın torpagı o qədər genis deyildimi ki, siz orada hicrət edəydiniz?”– deyəcəklər. Onların sıgınacaqları yer Cəhənnəmdir. Ora nə pis donus yeridir

[98] Ancaq zulmə qarsı carə tapmaga qadir olmayan və hicrət etməyə yol tapa bilməyən zəif kisi, qadın və usaqlar istisnadır

[99] Ola bilsin ki, Allah onları əfv etsin. Həqiqətən, Allah əfv edəndir, Bagıslayandır

[100] Kim Allah ucun hicrət edərsə, yer uzundə coxlu sıgınacaq və bolluq tapar. Kim Allaha və Onun Elcisinə tərəf hicrət edərək evindən cıxdıqdan sonra da olum onu haqlayarsa, onun mukafatını Allah verər. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[101] Yer uzundə səfərə cıxdıgınız zaman kafirlərin sizə zərər yetirəcəklərindən qorxarsınızsa, namazı qısaltmanıza gorə sizə gunah gəlməz. Subhəsiz ki, kafirlər sizin acıq-aydın dusmənlərinizdir

[102] Sən səhabələrinin arasında olub onlara namaz qıldırdıgın zaman onların bir dəstəsi səninlə birlikdə namaza dursun, silahlarını da ozləri ilə gotursunlər. Bunlar səcdə etdikləri zaman (birinci rukəti tamamlayanadək o biri dəstə) arxanızda olsun. Sonra namazını qılmamıs digər dəstə gəlib səninlə birlikdə namaz qılsın, ehtiyatlarını tutsunlar və silahlarını da ozləri ilə gotursunlər. Kafirlər istərdilər ki, siz silahlarınızdan və əsyalarınızdan xəbərsiz olasınız və onlar da sizin uzərinizə bircə dəfə hucum etsinlər (bir həmlədə sizi məglub etsinlər). Əgər siz yagısdan əziyyət cəksəniz və ya xəstə olsanız silahlarınızı yerə qoymaq sizə gunah deyildir, lakin ehtiyatınızı əldən verməyin. Subhəsiz ki, Allah kafirlər ucun alcaldıcı bir əzab hazırlamısdır

[103] Namazı bitirdikdən sonra ayaq ustə olanda da, oturanda da, uzananda da Allahı yad edin. Təhlukə sizdən sovusduqda isə, namazı lazımi qaydada qılın. Cunki namaz mominlərə muəyyən olunmus vaxtlarda vacib edilmisdir

[104] Kafir qovmu təqib etməkdə zəiflik gostərməyin. Əgər siz doyusdə əziyyət cəkirsinizsə, onlar da siz əziyyət cəkdiyiniz kimi əziyyət cəkirlər. Lakin siz onların ummadıqlarını Allahdan umursunuz. Allah Biləndir, Mudrikdir

[105] Həqiqətən, Biz sənə Kitabı haqq olaraq nazil etdik ki, insanlar arasında Allahın sənə vəhy etdiyi ilə hokm verəsən. Odur ki, xainləri mudafiə edənlərdən olma

[106] Allahdan bagıslanma dilə! Subhəsiz ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[107] Ozlərinə xəyanət edənlərdən otru mubahisə etmə. Subhəsiz ki, Allah xəyanət edən gunahkarı sevməz

[108] Onlar oz gunahlarını insanlardan gizlədir, Allahdan isə gizlətmirlər (Ondan cəkinmirlər). Halbuki onlar Allahın razı qalmadıgı sozləri gecələr xəlvətdə soylədikləri vaxt belə, O, onların yanında olur. Allah onların nə etdiklərini əhatə edir

[109] Bax, siz o kəslərsiniz ki, dunya həyatında onlardan otru mubahisə edirsiniz. Bəs Qiyamət gunu onlardan otru Allahla kim mubahisə edəcək və yaxud onları kim qoruyacaq

[110] Kim pis bir is gorərsə və ya ozu ozunə zulm edərsə, sonra da Allahdan bagıslanma diləyərsə, Allahın Bagıslayan, Rəhmli oldugunu gorər

[111] Kim gunah qazanarsa, onu ancaq ozunun əleyhinə qazanmıs olar. Allah Biləndir, Mudrikdir

[112] Kim xəta edər və ya gunah qazanarsa, sonra da onu təqsiri olmayanın boynuna atarsa, ozu ozunə bohtan atmıs və acıq aydın gunaha batmıs olar

[113] Əgər sənə Allahın lutfu və rəhmi olmasaydı, əlbəttə, onların bir qismi səni dogru yoldan azdırmaq niyyətində olacaqdı. Amma onlar ozlərindən basqa hec kəsi azdıra bilməz və sənə də hec bir seylə zərər vura bilməzlər. Allah sənə Kitabı və hikməti (Quranı və Sunnəni) nazil etdi və bilmədiyin seyləri sənə oyrətdi. Allahın sənə olan lutfu boyukdur

[114] Onların gizli sohbətlərinin coxunda xeyir yoxdur. Sədəqə verməyi və ya yaxsılıq etməyi yaxud da insanlar arasında sulh yaratmagı əmr edən səxsin pıcıldaması isə istisnadır. Kim bunu Allahın razılıgını qazanmaq ucun edərsə, Biz ona boyuk mukafat verərik

[115] Hər kəs dogru yol ona bəlli olduqdan sonra Peygəmbərə qarsı cıxsa və mominlərin yolundan basqa bir yolla getsə, onu uz tutdugu yola yonəldər və Cəhənnəmdə yandırarıq. Ora nə pis donus yeridir

[116] Subhəsiz ki, Allah Ona sərik qosmagı bagıslamayacaq. Bundan basqa olan daha kicik gunahları isə istədiyi kimsəyə bagıslayacaqdır. Allaha sərik qosan səxs əlbəttə ki, dərin bir azgınlıga dusmusdur

[117] Onlar Allahı qoyub, yalnız qadın adlarını dasıyan butlərə yalvarır və yalnız usyankar seytana sitayis edirlər

[118] Allah seytana lənət etdi. O isə dedi: “Mən Sənin qullarından muəyyən bir qismini hokmən ələ alacagam

[119] Mən onları mutləq dogru yoldan azdıracaq və xulyalara salacagam; onlara mal-qaranın qulaqlarını kəsməyi buyuracaq və Allahın yaratdıqlarına dəyisiklik verməyi əmr edəcəyəm”. Allahı qoyub seytanı ozunə himayədar tutan səxs acıq-askar ziyana ugramısdır

[120] Seytan onlara vədlər verir və onları xulyalara salır. Lakin seytanın onlara verdiyi vədlər aldatmaqdan basqa bir sey deyildir

[121] Onların sıgınacaqları yer Cəhənnəmdir. Onlar oradan xilas olmaga bir yol tapa bilməzlər

[122] Iman gətirib saleh əməllər edənləri isə agacları altından caylar axan, icində əbədi qalacaqları Cənnət baglarına daxil edəcəyik. Bu, Allahın gercək vədi sayəsində olacaqdır. Sozundə Allahdan daha dogrucu kim ola bilər

[123] (Bu nemətə nail olmaq) nə sizin arzunuzla, nə də Kitab əhlinin arzusu ilədir. Pislik edən kəs, onun cəzasını alacaq və o, Allahdan basqa ozunə nə bir himayədar, nə də bir yardımcı tapmayacaqdır

[124] Həm kisilərdən, həm də qadınlardan momin olaraq yaxsı islər gorənlər Cənnətə girərlər və onlara xurma cərdəyinin qırıntısı qədər haqsızlıq edilməz

[125] Yaxsı islər gorərək Allaha təslim olan və hənif olaraq Ibrahim dininin ardınca gedən səxsdən din baxımından daha gozəl kim ola bilər? Allah Ibrahimi sevimli dost tutmusdur

[126] Goylərdə və yerdə nə varsa, Allaha məxsusdur. Allah hər seyi əhatə edir

[127] Səndən qadınlar barəsində hokm verməyini istəyirlər. De: “Onlar barəsində və həmcinin Kitabda sizə oxunan ayələrdə ozlərinə muəyyən edilmis mirası verməyərək evlənmək istədiyiniz yetim qızlar, zəif usaqlar və yetimlərlə ədalətlə rəftar etməyiniz haqqında hokmu sizə Allah verir. Siz nə yaxsılıq edirsinizsə, subhəsiz ki, Allah onu bilir”

[128] Əgər bir qadın oz ərinin kobud rəftarından, yaxud ondan uz dondərməsindən qorxarsa, ər-arvadın oz aralarında barısıga gəlməsi onlara gunah sayılmaz. Axı barısmaq daha xeyirlidir. Dogrusu, nəfslər xəsislik etməyə hazırdır. Əgər qadınlarla yaxsı davranıb Allahdan qorxsanız, bilin ki, Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır

[129] Siz nə qədər istəsəniz də, arvadlar arasında ədalətlə davrana bilməzsiniz. Birinə tamamilə meyl edib, digərini asılı vəziyyətdə qoymayın. Əgər ozunuzu dogruldub Allahdan qorxsanız, bilin ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[130] Əgər ər-arvad ayrılsalar, Allah hər birini Oz lutfundən zəngin edər. Allah hər seyi Əhatəedəndir, Mudrikdir

[131] Goylərdə və yerdə nə varsa, Allaha məxsusdur. Biz sizdən əvvəl Kitab verilənlərə də, sizə də Allahdan qorxmanızı buyurduq. Əgər Allaha kufr etsəniz, bilin ki, goylərdə və yerdə nə varsa, Allaha məxsusdur. Allah Zəngindir, Tərifəlayiqdir

[132] Goylərdə və yerdə nə varsa, Allaha məxsusdur. Qoruyan olaraq Allah yetər

[133] Ey insanlar! Əgər Allah istəsə, sizi yox edib yerinizə basqalarını gətirər. Allah buna qadirdir

[134] Hər kəs dunya mukafatını istərsə, bilsin ki, dunyanın da, axirətin də mukafatı Allah yanındadır. Allah Esidəndir, Gorəndir

[135] Ey iman gətirənlər! Sahidliyiniz ozunuzun və ya valideynlərin, ya da yaxın qohumların əleyhinə olsa belə, Allah sahidləri olub ədaləti qoruyun. Əleyhinə sahidlik edəcəyiniz səxslərin varlı və ya kasıb olmasından asılı olmayaraq Allah onların hər ikisinə daha yaxındır. Arzularınıza uyaraq haqdan uzaqlasmayın! Əgər siz yalan danıssanız və ya həqiqəti deməkdən boyun qacırsanız, bilin ki, Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır

[136] Ey iman gətirənlər! Allaha, Onun Elcisinə və Elcisinə nazil etdiyi Kitaba və ondan əvvəl nazil etdiyi kitablara iman gətirin! Allahı, Onun mələklərini, kitablarını, elcilərini və Axirət gununu inkar edən səxs dərin bir azgınlıga dusmusdur

[137] Subhəsiz ki, iman gətirib sonra kafir olan, yenə iman gətirib sonra kafir olan, sonra da kufrlərini artıranları Allah bagıslamayacaq və dogru yola yonəltməyəcəkdir

[138] Munafiqlərə mujdə ver ki, onlar ucun agrılı-acılı bir əzab vardır

[139] Mominləri qoyub kafirləri ozlərinə dost tutanlar gucu və əzəməti onlardamı axtarırlar? Halbuki quvvət və əzəmət tamamilə Allaha məxsusdur

[140] Allah Kitabda sizə nazil etmisdir ki, Allahın ayələrinin inkar edildiyini və onlara istehza olundugunu esitdiyiniz zaman, gunahkarlar basqa bir sohbətə kecməyincə onlarla bir yerdə oturmayın. Yoxsa siz də onların tayı olarsınız. Subhəsiz ki, Allah butun munafiqləri və kafirləri Cəhənnəmə toplayacaqdır

[141] Onlar sizə goz qoyurlar (gozləyirlər ki sizə bir bəla gəlsin). Əgər Allahdan sizə bir qələbə gəlsə: “Məgər biz də sizinlə deyildikmi?”– deyərlər. Əgər kafirlərə bir qələbə nəsib olsa: “Məgər biz mominlərlə birlikdə sizə qalib gələ bilməzdikmi, sizi mominlərdən qorumadıqmı?”– soyləyərlər. Qiyamət gunu Allah sizin aranızda hokm verəcəkdir. Allah kafirlərə mominləri məglub etməyə yol verməyəcəkdir

[142] Munafiqlər, həqiqətən də, Allahı aldatmaga calısırlar. Halbuki Allah onları aldadır. Onlar namaza durarkən konulsuz qalxar, ozlərini camaata gostərər və Allahı olduqca az yad edərlər

[143] Onlar imanla kufrun arasında tərəddud edir, nə bunlara, nə də onlara (nə mominlərə, nə də kafirlərə) tərəf olurlar. Allahın azdırdıgı səxs ucun hec bir yol tapa bilməzsən

[144] Ey iman gətirənlər! Mominləri qoyub kafirləri ozunuzə dost tutmayın. Yoxsa Allaha oz əleyhinizə acıq-aydın bir dəlil verməkmi istəyirsiniz

[145] Həqiqətən, munafiqlər Odun ən asagı təbəqəsində olacaqlar; və sən onlara hec bir koməkci tapa bilməzsən

[146] Tovbə edənlər, əməllərini islah edənlər, Allahdan mohkəm yapısanlar və oz dinlərini Allaha məxsus edənlər istisnadır. Bunlar mominlərlə birgə olacaqlar. Mominlərə isə Allah boyuk mukafat verəcəkdir

[147] Sukur etsəniz və iman gətirsəniz, sizə əzab vermək Allahın nəyinə gərəkdir? Allah itaətkar qullarına təsəkkur edəndir, Biləndir

[148] Allah pis sozun ucadan deyilməsini sevmir. Ancaq zulm olunan kimsələr istisnadır. Allah Esidəndir, Biləndir

[149] Əgər bir xeyri askara cıxarsanız, yaxud onu gizlətsəniz və ya bir pisliyi bagıslasanız, bilin ki, Allah əfv edəndir, hər seyə Qadirdir

[150] Allahı və Onun elcilərini inkar edənlər, Allahı Onun elcilərindən ayırmaq istəyib: “Biz o elcilərin bəzisinə inanır, bəzilərinə isə inanmırıq!”– deyənlər və bunun arasında bir yol tutmaq istəyənlər –

[151] məhz onlar əsl kafirlərdir. Biz kafirlər ucun alcaldıcı bir əzab hazırlamısıq

[152] Allaha və Onun elcilərinə iman gətirən və onlardan hec birinin arasında fərq qoymayanlara Allah oz mukafatlarını verəcəkdir. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[153] Kitab əhli səndən, onlara goydən bir kitab endirməyini istəyirlər. Onlar Musadan, bundan daha boyuyunu istəyərək: “Allahı bizə acıq-askar gostər!”– demisdilər. Haqsızlıqlarına gorə onları ildırım vurmusdu. Sonra onlara gələn acıq-aydın dəlillərin ardından buzovu məbud qəbul etdilər. Biz bunu da əfv etdik və Musaya acıq-askar dəlil verdik

[154] Biz onlarla bagladıgımız əhdə gorə dagı basları uzərinə qaldırdıq və onlara: “Qapıdan səcdə edərək daxil olun!”– dedik. Biz onlara: “Sənbə gunu ucun qoyulmus qadaganı pozmayın!”– dedik. Biz onlarla mohkəm bir əhd-peyman baglamısdıq

[155] Onlar bagladıqları əhd-peymanı pozduqlarına, Allahın ayələrini inkar etdiklərinə, peygəmbərləri haqsız yerə oldurduklərinə və: “Qəlblərimiz qapalıdır!”– demələrinə gorə lənətə ducar edildilər. Xeyr, kufrləri uzundən Allah onların qəlblərini mohurləmisdir. Onlar olduqca az inanırlar (yaxud onların yalnız az bir hissəsi iman gətirir)

[156] Onlar həm də kufr etdiklərinə və Məryəmə boyuk bir bohtan dediklərinə gorə

[157] bir də: “Həqiqətən, biz Allahın elcisi Məryəm oglu Isa Məsihi oldurduk!”– dediklərinə gorə lənətə ducar edildilər. Halbuki onu nə oldurdulər, nə də carmıxa cəkdilər. Onlara ancaq Isanın bənzəri gostərildi. Subhəsiz ki, bunda ixtilaf edənlər onun barəsində səkk-subhə icindədirlər. Bu haqda onların, zənnə uymaqdan basqa hec bir məlumatı yoxdur. Onlar onu oldurduklərinə yəqinliklə əmin deyillər

[158] Əksinə, Allah onu Ozunə tərəf qaldırmısdır. Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[159] Kitab əhlindən elə kimsə yoxdur ki, (oz olumundən, yaxud Isanın) olumundən əvvəl ona iman gətirməsin. Qiyamət gunu isə Isa onların əleyhinə sahid olacaqdır

[160] Yəhudilərin etdikləri zulmə gorə, onlara daha oncə halal edilmis gozəl nemətləri haram etdik. Həm də bir coxlarını (eləcə də ozlərini) Allah yolundan dondərdiklərinə

[161] qadagan olunmasına baxmayaraq, sələm aldıqlarına və haqsız yerə insanların mallarını yediklərinə gorə belə etdik. Biz onlardan olan kafirlər ucun agrılı-acılı bir əzab hazırlamısıq

[162] Lakin onlardan elmdə quvvətli olanlar və mominlər sənə nazil edilənə və səndən əvvəl nazil olanlara inanır, namaz qılır, zəkat verir, Allaha və Axirət gununə iman gətirirlər. Biz onlara boyuk bir mukafat verəcəyik

[163] Biz Nuha və ondan sonrakı peygəmbərlərə vəhy etdiyimiz kimi sənə də vəhy etdik. Biz Ibrahimə, Ismailə, Ishaqa, Yaquba və onun nəslinə, Isaya, Əyyuba, Yunusa, Haruna və Suleymana da vəhy etdik. Davuda da Zəburu verdik

[164] Daha oncə bir qisim elcilər barəsində sənə soylədik, digər elcilər barəsində isə sənə hec nə soyləmədik. Və Allah Musa ilə sozlə (vasitəsiz) danısdı

[165] Biz mujdə verən və qorxudan elcilər gondərdik ki, insanların elcilərdən sonra Allaha qarsı bir bəhanəsi olmasın. Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[166] Fəqət Allah sənə nazil etdiyinə sahiddir. O, bu Quranı Oz elmi ilə nazil etmisdir. Mələklər də buna sahiddirlər. Sahid olaraq Allah kifayətdir

[167] Kafir olub insanları Allah yolundan sapdıran kimsələr dərin bir azgınlıga dusmuslər

[168] Kafirləri və zalımları Allah bagıslamayacaq və dogru yola yonəltməyəcəkdir

[169] icərisində əbədi qalacaqları Cəhənnəm yolundan basqa. Bu isə Allah ucun asandır

[170] Ey insanlar! Peygəmbər sizə Rəbbinizdən gələn haqqı catdırdı. Elə isə iman gətirin! Bu sizin ucun xeyirli olar. Əgər kufr etsəniz, subhəsiz ki, goylərdə və yerdə nə varsa, Allaha məxsusdur. Allah Biləndir, Mudrikdir

[171] Ey Kitab əhli! Dininizdə ifrata varmayın və Allah barəsində yalnız həqiqəti deyin. Məryəm oglu Isa Məsih ancaq Allahın elcisi, Onun Məryəmə gondərdiyi “Ol!” kəlməsi və Onun tərəfindən gondərilən bir ruhdur. Allaha və Onun elcilərinə iman gətirin və: “Tanrı ucdur!” deməyin. Batil əqidənizə son qoyun! Bu sizin ucun xeyirli olar. Həqiqətən, Allah Tək Ilahdır! O, pakdır, muqəddəsdir, ovladı olmaqdan uzaqdır. Goylərdə və yerdə nə varsa, Ona məxsusdur. Qoruyan olaraq Allah yetər

[172] Nə Isa Məsih Allahın qulu olmagı ozunə ar bilər, nə də Allaha yaxın olan mələklər. Allah Ona ibadət etməyi ozlərinə ar bilənlərin və təkəbburluk gostərənlərin hamısını Oz huzuruna toplayacaqdır

[173] Iman gətirib xeyirxah islər gorənlərə gəldikdə isə, Allah onların mukafatlarını tam verəcək və Oz lutfundən onlar ucun istədiyi qədər artıracaqdır. Allaha ibadət etməyi ozlərinə ar bilənləri və təkəbburluk gostərənlərə gəlincə, Allah onları agrılı-acılı bir əzaba ducar edəcəkdir. Onlar Allahdan basqa ozlərinə nə bir himayədar, nə də bir yardımcı tapacaqlar

[174] Ey insanlar! Sizə Rəbbinizdən bir dəlil gəldi və Biz sizə parlaq bir nur (Quran) nazil etdik

[175] Allaha iman gətirən və Ondan mohkəm yapısan səxsləri isə Allah Oz rəhməti və lutfunə qovusduracaq və onları Ozunə tərəf gedən duz yola yonəldəcəkdir

[176] Səndən fitva istəyirlər. De: “Valideyni və ovladı olmayan kəsin mirası barəsində fitvanı sizə Allah verir”. Əgər ovladı olmayan səxs oldukdə onun bacısı varsa, qoyub getdiyinin yarısı bacıya catır. Əgər onun ovladı yoxdursa, qardası ona varis olur. Əgər varislər iki bacıdırsa, olən qardasın qoyub getdiyinin ucdə iki hissəsi onlara catır. Əgər varislər qardas və bacılardırsa, kisiyə iki qadının payı qədər pay dusur. Allah bunu sizə bəyan edir ki, dogru yoldan cıxmayasınız. Allah hər seyi bilir

[1] Ey iman gətirənlər! Əhdlərinizi yerinə yetirin. Haram edildiyi sizə bildiriləcək heyvanlar və ihramda olarkən ovladıgınız ov istisna olmaqla digər heyvanlar sizə halal edildi. Həqiqətən, Allah istədiyi hokmu verir

[2] Ey iman gətirənlər! Allahın nisanələrinə, haram aylara, qurbanlıq heyvana, boynuna nisan taxılmıs qurbanlıq heyvanlara, Rəbbinin lutfunu və razılıgını diləyərək Beytulharama gələnlərə qarsı hormətsizlik etməyi halal saymayın. Ihramdan cıxdıgınız zaman ov edə bilərsiniz. Sizi Məscidulharama daxil olmaga qoymayan camaata qarsı olan kin-kudurət sizi təcavuz etməyə sovq etməsin. Yaxsılıq etməkdə və Allahdan qorxmaqda bir-birinizə yardım edin. Gunah islər gorməkdə və dusməncilikdə bir-birinizə koməkci olmayın. Allahdan qorxun. Həqiqətən, Allah siddətli cəza verəndir

[3] Les, qan, donuz əti, Allahdan basqasının adı ilə kəsilmis, bogulmus, doyulub oldurulmus, hundur bir yerdən yıxılıb gəbərmis, buynuzlanıb oldurulmus, yırtıcı heyvan tərəfindən parcalanıb yeyilmis, – olməmis kəsdikləriniz istisnadır, – dik qoyulmus daslar (butlər və s.) uzərində kəsilmis heyvanlar və fal oxları ilə qismət axtarmanız sizə haram edildi. Bunlar gunahdır. Bu gun kafirlər sizi dininizdən dondərməkdən əllərini uzdulər. Onlardan qorxmayın, Məndən qorxun. Bu gun dininizi sizin ucun kamil etdim, sizə olan nemətimi tamamladım və bir din olaraq sizin ucun Islamı bəyənib secdim. Hər kəs gunaha meyl etməyərək aclıq uzundən haram olanlardan istifadə etməyə məcbur olarsa, bilsin ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[4] Səndən onlara nəyin halal edildiyini sorusurlar. De: “Təmiz nemətlər və Allahın sizə oyrətdiyindən oyrədib əhliləsdirdiyiniz yırtıcı heyvanların ovladıqları sizə halal edildi. Onların sizin ucun tutub gətirdiklərindən yeyin və ova gondərərkən onların uzərində Allahın adını cəkin. Allahdan qorxun! Subhəsiz ki, Allah tez haqq-hesab cəkəndir”

[5] Bu gun pak nemətlər sizə halal edildi. Kitab verilənlərin yeməkləri sizə halal, sizin yeməkləriniz də onlara halaldır. Ismətli momin qadınlar da, sizdən əvvəl Kitab verilənlərin ismətli qadınları da, namuslu olub zinakarlıq etməmək və asna saxlamamaq sərti ilə mehrlərini verdiyiniz təqdirdə sizə halaldır. Imanı inkar edənin əməlləri bosa cıxar və o, Axirətdə ziyana ugrayanlardan olar

[6] Ey iman gətirənlər! Namaza durarkən uzunuzu və dirsəklərə qədər əllərinizi yuyun, basınıza məsh cəkin və topuqlara qədər ayaqlarınızı yuyun. Yaxınlıq edib natəmiz olmussunuzsa, qusl edin. Əgər xəstə və ya səfərdə olsanız, yaxud sizlərdən biri ayaq yolundan gəlibsə və ya qadınlara toxunmusunuzsa (cinsi əlaqədə olmussunuzsa), su tapmasanız, təmiz torpaqla təyəmmum edin və ondan uzunuzə və əllərinizə surtun. Allah sizi cətinliyə salmaq istəməz, lakin O sizi pak etmək və sizə olan nemətini tamamlamaq istər ki, bəlkə sukur edəsiniz

[7] Allahın sizə gostərdiyi lutfkarlıgını və siz: “Esidirik və itaət edirik!”– dediyiniz zaman sizinlə bagladıgı əhdi xatırlayın. Allahdan qorxun! Subhəsiz ki, O, kokslərdə olanları bilir

[8] Ey iman gətirənlər! Allah xatirinə ədaləti qoruyan sahidlər olun. Hər hansı bir camaata qarsı olan kin-kudurət sizi ədalətsizliyə sovq etməsin. Ədalətli olun! Bu, təqvaya daha yaxındır. Allahdan qorxun! Subhəsiz ki, Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır

[9] Allah iman gətirib saleh əməllər edənlərə vəd etmisdir ki, onlar ucun bagıslanma və boyuk mukafat vardır

[10] Kafir olub ayələrimizi yalan sayanlar isə Cəhənnəm sakinləridirlər

[11] Ey iman gətirənlər! Allahın sizə olan nemətini xatırlayın. Bir zaman bir tayfa sizə əl qaldırmaq fikrinə dusdukdə Allah onları sizdən əl cəkməyə məcbur etmisdi. Allahdan qorxun! Qoy mominlər Allaha təvəkkul etsinlər

[12] Allah Israil ogulları ilə əhd baglamısdı. Biz onlardan on iki bascı təyin etdik. Allah dedi: “Mən sizinləyəm. Əgər namaz qılsanız, zəkat versəniz, Mənim elcilərimə inanıb onlara yardım etsəniz və kasıblara konullu yardım etməklə Allaha gozəl bir borc versəniz, əlbəttə, Mən təqsirlərinizdən kecər və sizi agacları altından caylar axan Cənnət baglarına daxil edərəm. Sizlərdən kimsə bundan sonra kafir olsa, bilsin ki, artıq o, dogru yoldan azmısdır”

[13] Israil ogulları verdikləri əhdi pozduqlarına gorə Biz onları lənətlədik və qəlblərini sərtləsdirdik. Onlar Kitabda olan kəlmələrin yerlərini dəyisdirirlər. Onlar ozlərinə oyrədilmis seylərin bir hissəsini unutdular. Icərilərindən az bir qismi istisna olmaqla, sən onlardan daim xəyanət gorəcəksən. Onları əfv et və təqsirlərindən kec. Subhəsiz ki, Allah yaxsılıq edənləri sevir

[14] “Biz xacpərəstik!”– deyənlərlə də əhd baglamısdıq. Onlar da ozlərinə oyrədilənin bir hissəsini unutdular. Buna gorə də onların arasına Qiyamət gununə qədər ədavət və kin saldıq. Allah onlara nə etdikləri barədə xəbər verəcəkdir

[15] Ey Kitab əhli! Artıq sizə Kitabdan gizlətdiyiniz seylərin bir coxunu bəyan edən və bir coxunun da ustundən kecən Elcimiz gəlmisdir. Artıq sizə Allahdan bir nur (Muhəmməd) və acıq-aydın bir Kitab gəldi

[16] Allah, Onun rizasını arayan səxsləri bu Kitabla əmin-amanlıq yollarına yonəldir, onları Oz izni ilə zulmətlərdən nura cıxarır və duz yola yonəldir

[17] “Subhəsiz ki, Allah Məryəm oglu Məsihdir!”– deyənlər artıq kafir oldular. De: “Əgər Allah Məryəm oglu Məsihi, onun anasını və yer uzundə olanlarını hamısını məhv etmək istəsə, kim Ona bir seylə mane ola bilər?” Goylərin, yerin və onların arasında olanların səltənəti Allaha məxsusdur. Allah istədiyini yaradır. Allah hər seyə qadirdir

[18] Yəhudilər və xacpərəstlər: “Biz Allahın ogulları və Onun sevimliləriyik”– dedilər. De: “Onda nə ucun Allah sizə gunahlarınıza gorə əzab verir? Xeyr, siz də Onun yaratdıgı bir bəsərsiniz”. O, istədiyini bagıslar, istədiyinə də əzab verər. Goylərin, yerin və onların arasında olanların səltənəti Allaha məxsusdur. Donus də ancaq Onadır

[19] Ey Kitab əhli! Artıq sizə elcilərin ardı-arası kəsildiyi bir dovrdə: “Bizə mujdələyən və qorxudan kəs gəlmədi”– deməyəsiniz deyə haqqı bəyan edən Elcimiz gəldi. Artıq sizə mujdələyən və qorxudan bir peygəmbər gəldi. Allah hər seyə qadirdir

[20] O zaman Musa oz qovmunə demisdi: “Ey qovmum! Allahın sizə olan nemətini xatırlayın. O, sizin aranızdan peygəmbərlər gondərdi, sizi hokmdarlar təyin etdi və aləmlərdən hec kəsə vermədiyini sizə verdi

[21] Ey qovmum! Allahın sizin ucun muəyyən etdiyi muqəddəs torpaga daxil olun və arxa cevirməyin ki, ziyana ugrayaraq donməyəsiniz”

[22] Onlar dedilər: “Ey Musa! Orada, həqiqətən də, nəhəng adamlar vardır. Onlar oradan cıxmayınca, biz əsla oraya daxil olmayacagıq. Əgər onlar oradan cıxsalar, biz daxil olarıq”

[23] Allahdan qorxanlardan, Allahın nemət verdiyi iki kisi dedi: “Onların uzərinə səhər qapısından daxil olun. Əgər siz ora daxil olsanız, əlbəttə, qalib gələrsiniz. Əgər mominsinizsə, Allaha təvəkkul edin!”

[24] Onlar dedilər: “Ey Musa! Nə qədər ki onlar oradadırlar, biz ora hec vaxt girməyəcəyik. Odur ki, sən və sənin Rəbbin gedin, onlarla vurusun. Biz isə burada oturacagıq”

[25] O dedi: “Ey Rəbbim! Mən yalnız ozumə və qardasıma hokm edə bilərəm. Odur ki, Sən bizi bu gunahkar tayfadan ayır!”

[26] Allah dedi: “Artıq o muqəddəs yer onlara qırx il muddətinə haram edildi. Onlar yer uzundə sərgərdan gəzəcəklər. Sən isə gunahkar tayfa ucun heyfsilənmə”

[27] Onlara Adəmin iki oglunun gercək əhvalatını oxu. O zaman ikisi də qurban vermis, onların birindən qəbul edilmis, digərindən isə qəbul edilməmisdi. Qurbanı qəbul olmayan oglu oz qardasına demisdi: “Səni hokmən oldurəcəyəm!” Qardası da ona belə demisdi: “Allah ancaq muttəqilərdən qurban qəbul edər

[28] Sən məni oldurmək ucun mənə əl qaldırsan da, mən səni oldurmək ucun sənə əl qaldıran deyiləm. Həqiqətən, mən aləmlərin Rəbbi Allahdan qorxuram

[29] Mən istəyirəm ki, sən, həm mənim gunahımı, həm də oz gunahını uzərinə goturəsən və Od sakinlərindən olasan. Zalımlara veriləcək cəza budur”

[30] Nəfsi onu qardasını qətlə yetirməyə vadar etdi və o da nəfsinə tabe olaraq onu oldurdu və ziyana ugrayanlardan oldu

[31] Allah, yeri esələyən bir qarga gondərdi ki, olmus digər bir qarganı basdırmaqla ona qardasının cəsədini necə basdırmagı gostərsin. O dedi: “Vay halıma! Dogrudanmı mən, qardasımın cəsədini basdırmaqda bu qarga kimi olmaqdan da acizəm?” Beləliklə, o, pesmancılıq cəkənlərdən oldu

[32] Buna gorə də Israil ogullarına yazıb buyurduq ki, kim bir adamı oldurməyən və ya yer uzundə fəsad torətməyən bir səxsi oldurərsə, sanki butun insanları oldurmusdur. Kim də onu olumdən xilas edərsə, sanki butun insanları xilas etmis hesab olunar. Elcilərimiz onlara aydın dəlillər gətirdilər. Onların coxu isə bundan sonra da yer uzundə həddi asdılar

[33] Allaha və Onun Elcisinə qarsı muharibə edənlərin və yer uzundə fitnə-fəsad torətməyə səy gostərənlərin cəzası ancaq oldurulmək, və ya carmıxa cəkilmək, ya əlləri və ayaqlarını carpazvari kəsmək və yaxud da yasadıqları yerdən surgun edilməkdir. Bu, onlar ucun dunyada bir rusvaycılıqdır. Axirətdə isə onları boyuk bir əzab gozləyir

[34] Sizə məglub olub əlinizə kecməzdən oncə tovbə edənlər olarsa, bilin ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[35] Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona yaxınlasmaq ucun vasitə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız

[36] Əgər yer uzundə olan hər sey, ustəlik bir o qədəri də kafirlərə məxsus olsaydı və onlar bunu Qiyamət gununun əzabından qurtarmaq ucun fidyə versəydilər, onlardan qəbul olunmazdı. Onlar ucun agrılı-acılı bir əzab hazırlanmısdır

[37] Kafirlər Oddan cıxmaq istərlər, lakin onlar oradan cıxan deyillər. Onları əbədi bir əzab gozləyir

[38] Etdikləri əməlin əvəzində Allahın cəzası olaraq ogru kisinin və ogru qadının əllərini kəsin! Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[39] Hər kim haqsızlıq etdikdən sonra tovbə edib əməllərini islah etsə, subhəsiz ki, Allah onun tovbəsini qəbul edər. Həqiqətən, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[40] Məgər bilmirsən ki, goylərin və yerin hokmranlıgı Allaha məxsusdur? O, istədiyinə əzab verər, istədiyini də bagıslayar. Allah hər seyə qadirdir

[41] Ey Elci! Qəlbləri iman gətirmədiyi halda agızları ilə: “Iman gətirdik!”– deyən kimsələrdən kufrə can atanlar qoy səni kədərləndirməsin. Həm yəhudilərdən yalana həvəslə qulaq asanlar, həm də sənin yanına gəlməyən basqa bir camaata həvəslə qulaq asanlar vardır. Onlar haqqı dərk etdikdən sonra kəlmələrin yerlərini dəyisdirib deyirlər: “Əgər sizə bu dəyisdirilən hokm verilsə, onu goturun. Yox əgər o verilməsə, cəkinin!” Allah kimi fitnəyə salmaq istərsə, sən ondan otru hec bir seylə Allaha mane ola bilməzsən. Onlar o kəslərdir ki, Allah onların qəlbini təmizləmək istəməmisdir. Onlar dunyada rusvay, axirətdə isə boyuk bir əzaba ducar olacaqlar

[42] Onlar yalana həvəslə qulaq asanlar və daima haram yeyənlərdir. Əgər onlar sənin yanına gəlsələr, aralarında hokm ver və ya onlardan uz cevir. Əgər onlardan uz cevirsən, sənə hec bir seylə zərər verə bilməzlər. Əgər onların arasında hokm verməli olsan, ədalətlə hokm ver. Subhəsiz ki, Allah ədalətli olanları sevir

[43] Icində Allahın hokmu olan Tovrat ozlərində oldugu halda onlar səni necə hakim təyin edirlər? Hələ bir bundan sonra da verdiyin hokmdən uz cevirirlər. Onlar momin deyillər

[44] Subhəsiz ki, Tovratı Biz nazil etmisik. Onda hidayət və nur vardır. Allaha təslim olan peygəmbərlər yəhudilər ucun bununla, din xadimləri və bas kesislər isə Allahın Kitabından qorunub saxlanılanlarla hokm verirdilər. Onlar hamısı buna sahid oldular. Insanlardan qorxmayın, Məndən qorxun! Ayələrimi ucuz qiymətə satmayın. Allahın nazil etdiyi ilə hokm verməyənlər – məhz onlar kafirlərdir

[45] Biz Tovratda onlara yazıb buyurduq ki, cana can, gozə goz, buruna burun, qulaga qulaq, disə dis, vurulmus yaralara da yaralar qisas alınmalıdır. Hər kəs bunu sədəqə etsə (qisasdan vaz kecsə), bu onun ucun kəffarə olar. Allahın nazil etdiyi ilə hokm verməyənlər – məhz onlar zalımlardır

[46] Onların ardınca Məryəm oglu Isanı ozundən əvvəlki Tovratı təsdiqləyici olaraq gondərdik. Ona icərisində hidayət və nur olan, ozundən əvvəlki Tovratı təsdiqləyən, muttəqilər ucun dogru yol gostəricisi və oyud-nəsihət olan Incili verdik

[47] Qoy Incil əhli Allahın onda nazil etdiyi səriət qanunları əsasında hokm versinlər. Allahın nazil etdiyi ilə hokm verməyənlər – məhz onlar fasiqlərdir

[48] Biz sənə, ozundən əvvəlki kitabları təsdiqləyən və onları muhafizə edən Kitabı haqq olaraq nazil etdik. Elə isə onların arasında Allahın sənə nazil etdiyi Kitabla hokm ver. Sənə gələn haqdan ayrılıb onların istəklərinə tabe olma. Sizlərdən hər biriniz ucun bir səriət və bir yol təyin etdik. Əgər Allah istəsəydi, sizi tək bir ummət edərdi. Lakin basqa-basqa olmanız sizə verdikləri ilə sizi imtahan etməsi ucundur. Yaxsı islər gorməkdə bir-birinizlə yarısın. Hamınızın qayıdısı Allaha olacaq və O, ziddiyyətə dusəcəyiniz seylər barəsində sizə xəbər verəcəkdir

[49] Onların aralarında Allahın sənə nazil etdiyi Kitabla hokm ver və onların istəklərinə tabe olma. Onlardan ehtiyat et ki, Allahın sənə nazil etdiyi hokmlərin bəzisindən səni sapdırmasınlar. Əgər onlar uz dondərsələr, bil ki, Allah onları bəzi gunahlarına gorə musibətə ducar etmək istəyir. Həqiqətən, insanların coxu fasiqlərdir

[50] Onlar cahiliyyə dovrunun hokmunumu istəyirlər? Qəti inanan bir camaat ucun Allahdan daha yaxsı hokm verən kim ola bilər

[51] Ey iman gətirənlər! Yəhudi və xacpərəstləri dost tutmayın! Onlar bir-birinin dostudurlar. Sizlərdən kim onları ozunə dost tutarsa, o da onlardandır. Allah zalım adamları dogru yola yonəltməz

[52] Sən qəlbində xəstəlik olanların: “Qorxuruq ki, basımıza bir fəlakət gələ”– deyərək onların Kitab əhli arasında vurnuxduqlarını gorursən. Ola bilsin ki, Allah qələbə bəxs etsin və ya Oz tərəfindən bir əmr versin və onlar urəklərində gizlətdiklərindən pesman olsunlar

[53] Iman gətirənlər isə deyəcəklər: “Sizinlə bərabər olacaqlarına dair Allahın adı ilə mohkəm and icənlər bunlardırmı?” Onların əməlləri puca cıxdı, ozləri də ziyana ugrayanlardan oldular

[54] Ey iman gətirənlər! Sizlərdən hər kim dinindən donsə, Allah onun əvəzinə Ozunun sevdiyi və Onu sevən, mominlərə qarsı mulayim, kafirlərə qarsı isə sərt olan, Allah yolunda cihad edən və tənə edənin tənəsindən qorxmayan bir camaat gətirər. Bu, Allahın lutfudur, onu istədiyinə verər. Allah hər seyi Əhatəedəndir, Biləndir

[55] Sizin himayədarınız yalnız Allah, Onun Elcisi və iman gətirənlərdir. Onlar Allaha boyun əyərək namaz qılır və zəkat verirlər

[56] Kim Allahı, Onun Elcisini və iman gətirənləri ozunə dost tutarsa, bilsin ki, qələbə calanlar da məhz Allahın firqəsidir

[57] Ey iman gətirənlər! Sizdən əvvəl Kitab verilənlərdən dininizi ələ salıb oyun-oyuncaq hesab edənləri və kafirləri ozunuzə dost tutmayın. Əgər mominsinizsə, Allahdan qorxun

[58] Siz namaza cagırdıgınız zaman onlar onu məsxərəyə qoyub oyun-oyuncaq sayarlar. Bu ona gorədir ki, onlar dusuncəsiz bir camaatdır

[59] De: “Ey Kitab əhli! Yalnız Allaha, bizə nazil edilənə və bizdən əvvəl nazil edilənlərə iman gətirdiyimizə və sizin əksəriyyətinizin gunahkar olduguna gorəmi bizi məzəmmət edirsiniz?”

[60] De: “Allah yanında cəza etibarilə bundan daha pisini sizə xəbər verimmi? Bu, Allahın lənətlədiyi, ona qəzəbləndiyi, ozlərini də meymunlara və donuzlara dondərdiyi səxslər və taguta ibadət edənlərdir. Onlar, axirətdə yeri daha pis olan və dogru yoldan daha cox azanlardır!”

[61] Onlar sizin yanınıza gəldikdə: “Biz iman gətirdik!”– deyirlər. Halbuki onlar sizin yanınıza kufrlə gəlmis və onunla da getmislər. Allah onların gizlətdiklərini daha yaxsı bilir

[62] Sən onların bir coxunu gunaha, dusmənciliyə və haram yeməyə tələsən gorursən. Onların tutduqları əməllər necə də pisdir

[63] Nə ucun din xadimləri və bas kesislər onlara gunah sozləri və haram yeməyi qadagan etmirlər? Onların torətdikləri necə də pisdir

[64] Yəhudilər dedilər: “Allahın Əli baglıdır!” Onların oz əlləri baglandı və dedikləri sozə gorə lənətə gəldilər. Əksinə, Onun hər iki Əli acıqdır və O, Oz lutfundən istədiyi kimi sərf edir. Əlbəttə, Rəbbindən sənə nazil edilən Kitab onlardan bir coxunun azgınlıgını və kufrunu artıracaqdır. Biz onların arasına Qiyamət gununə qədər ədavət və kin saldıq. Onlar hər dəfə muharibə alovunu yandırdıqda Allah onu sondurər. Onlar yer uzundə fitnəkarlıq torətməyə səy gostərirlər. Allah isə fitnəkarları sevmir

[65] Əgər Kitab əhli iman gətirib Allahdan qorxsaydı, əlbəttə, Biz, onların təqsirlərindən kecər və onları Nəim baglarına daxil edərdik

[66] Əgər onlar Tovrata, Incilə və Rəbbindən ozlərinə nazil edilənə duzgun əməl etsəydilər, onlar basları ustundə və ayaqları altında olan nemətlərdən yeyərdilər. Onların arasında haqqı etiraf edən bir camaat vardır. Lakin onların coxunun etdiyi əməllər necə də pisdir

[67] Ey Elci! Rəbbindən sənə nazil ediləni təblig et! Əgər belə etməsən, Onun gostərisini (sənə tapsırdıgı elcilik vəzifəsini) yerinə yetirmis olmazsan. Allah səni insanlardan qoruyar. Subhəsiz ki, Allah kafir tayfanı dogru yola yonəltməz

[68] De: “Ey Kitab əhli! Nə qədər ki, Tovrata, Incilə və Rəbbinizdən sizə nazil edilənə duzgun əməl etmirsiniz, siz dogru yolda deyilsiniz”. Əlbəttə, Rəbbindən sənə nazil edilən Quran onlardan bir coxunun azgınlıgını və kufrunu artıracaqdır. Sən isə kafir tayfa ucun heyfsilənmə

[69] Iman gətirənlərin, habelə yəhudi, sabii və nəsranilərdən Allaha və Axirət gununə iman gətirib yaxsı is gorənlərin hec bir qorxusu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər

[70] Biz Israil ogullarından əhd-peyman aldıq və onlara elcilər gondərdik. Hər dəfə bir elci onlara konullərinə yatmayan bir sey gətirəndə o elcilərin bir qismini yalancı hesab edər, bir qismini də oldurərdilər

[71] Onlar musibət gəlməyəcəyini guman etdilər, beləliklə də kor və kar oldular. Sonra Allah onların tovbələrini qəbul etdi. Daha sonra isə onlardan bir coxu yenə kor və kar oldular. Allah onların nə etdiklərini gorur

[72] “Subhəsiz ki, Allah Məryəm oglu Məsihdir”– deyənlər artıq kafir oldular. Məsih isə demisdir: “Ey Israil ogulları! Rəbbim və Rəbbiniz olan Allaha ibadət edin! Həqiqətən də, Allaha sərik qosan kimsəyə, Allah Cənnəti haram etmis və onun sıgınacagı yer Oddur. Zalımlara komək edən olmayacaqdır”

[73] “Allah ucluyun ucuncusudur!”– deyənlər artıq kafir oldular. Halbuki Tək Ilahdan basqa ibadətə layiq olan hec bir məbud yoxdur. Əgər onlar dediklərinə son qoymasalar, onlardan kafir olanlara mutləq agrılı-acılı bir əzab toxunacaqdır

[74] Onlar Allaha tovbə edib Ondan bagıslanma diləməyəcəklər? Allah ki Bagıslayandır, Rəhmlidir

[75] Məryəm oglu Məsih ancaq bir elcidir, ondan əvvəl də elcilər gəlib getmislər. Onun anası isə Allaha sidq urəkdən inanan bir qadın idi. Hər ikisi də yemək yeyirdi. Bax gor ayələrimizi onlara necə bəyan edirik, sonra da gor onlar haqdan necə dondərilirlər

[76] De: “Allahı qoyub sizə nə bir zərər, nə də bir fayda verə bilməyən seylərəmi ibadət edirsiniz?” Allah Esidəndir, Biləndir

[77] De: “Ey Kitab əhli! Dininizdə haqsız yerə ifrata varmayın. Oncə azmıs, bir coxlarını da azdırmıs və dogru yoldan cıxmıs bir dəstənin istəklərinə tabe olmayın”

[78] Israil ogullarından kafir olanlar həm Davudun, həm də Məryəm oglu Isanın dili ilə lənətləndilər. Bu, onların asi olduqlarına və Allahın qoydugu hədləri asdıqlarına gorə idi

[79] Onlar bir-birlərini etdikləri pis əməllərdən cəkindirmirdilər. Onların etdikləri necə də pisdir

[80] Sən onların bir coxunun kafirlərlə dostluq etdiyini gorursən. Nəfslərinin onlar ucun hazırladıgı sey necə də pisdir! Buna gorə də Allah onlara qəzəblənmisdir və onlar əzab icində əbədi qalacaqlar

[81] Əgər onlar Allaha, Peygəmbərə və ona nazil olana iman gətirsəydilər, musrikləri ozlərinə dost tutmazdılar. Lakin onların coxu gunahkarlardır

[82] Yəhudiləri və musrikləri iman gətirənlərə qarsı dusməncilik edən insanların ən pisi oldugunu gorəcəksən. “Biz xacpərəstik!”– deyənləri isə dostluq baxımından iman gətirənlərə ən yaxın oldugunu gorəcəksən. Cunki onların arasında kesislər və rahiblər vardır və onlar təkəbburluk gostərmirlər

[83] Allahın elcisinə nazil ediləni dinlədikləri zaman haqqı bildiklərinə gorə onların gozlərinin yasla doldugunu gorərsən. Onlar deyərlər: “Ey Rəbbimiz! Biz iman gətirdik, bizi də sahidlərlə bir yerə yaz

[84] Nə ucun biz Allaha və bizə gələn haqqa inanmayaq? Biz ki Rəbbimizin bizi əməlisaleh camaatla birlikdə Cənnətə daxil edəcəyinə umid edirik”

[85] Belə dediklərinə gorə də Allah onları agacları altından caylar axan, icində əbədi qalacaqları Cənnət bagları ilə mukafatlandırdı. Yaxsı is gorənlərin mukafatı budur

[86] Kafir olub ayələrimizi yalan sayanlar Cəhənnəm sakinləridirlər

[87] Ey iman gətirənlər! Allahın sizə halal buyurdugu təmiz ruziləri haram etməyin və həddi asmayın. Həqiqətən, Allah həddi asanları sevmir

[88] Allahın sizə ruzi olaraq verdiyi halal, təmiz nemətlərdən yeyin və iman gətirmis oldugunuz Allahdan qorxun

[89] Allah sizi qəsdiniz olmadan icdiyiniz andlara gorə (onları pozmaga gorə) cəzalandırmaz, lakin O, sizi qəsdlə icdiyiniz andlara gorə cəzalandıracaqdır. Bunun kəffarəsi ailənizə yedirtdiyinizin orta hesabı dəyərində ya on kasıbı yedirtmək və ya onları geyindirmək və yaxud da bir koləni azad etməkdir. Kəffarə vermək ucun bir sey tapmayan kimsə uc gun oruc tutsun. Bu, and icib sonra pozdugunuz andlarınızın kəffarəsidir. Andlarınızı qoruyun! Allah Oz ayələrini sizə bu cur bəyan edir ki, bəlkə sukur edəsiniz

[90] Ey iman gətirənlər! Subhəsiz ki, sərxosedici icki də, qumar da, tapınmaq məqsədilə dik qoyulmus daslar da, fal oxları da seytan əməlindən olan murdar seylərdir. Bunlardan cəkinin ki, bəlkə nicat tapasınız

[91] Həqiqətən, seytan sərxosedici icki və qumar vasitəsilə sizin aranıza ədavət və kin salmaq, sizi Allahı yad etməkdən və namazdan ayırmaq istəyər. Siz buna son qoyacaqsınızmı

[92] Allaha itaət edin, Onun Elcisinə itaət edin və asi olmaqdan cəkinin! Əgər uz cevirsəniz, bilin ki, Elcimizin ohdəsinə dusən ancaq acıq-aydın təblig etməkdir

[93] Iman gətirib yaxsı islər gorənlərə, Allahdan qorxaraq iman gətirib yaxsı islər gordukləri, sonra yenə Allahdan qorxaraq iman gətirdikləri, sonra yenə də Allahdan qorxaraq yaxsı islər gordukləri təqdirdə, haram edilməmisdən əvvəl daddıqları seylərə gorə hec bir gunah gəlməz. Allah yaxsı is gorənləri sevir

[94] Ey iman gətirənlər! Allah sizi əllərinizin və nizələrinizin cata biləcəyi bir ovla imtahan edəcək ki, Allah, gizlində (yaxud Onun Ozunu gormədən) kimin Ondan qorxdugunu uzə cıxarsın. Bundan sonra həddi asan kimsə ucun isə agrılı-acılı bir əzab hazırlanmısdır

[95] Ey iman gətirənlər! Ihramda ikən ovu oldurməyin. Sizlərdən kim onu qəsdən oldurərsə, kəffarəsi oldurduyunə bənzər bir qurbanlıq heyvanı əvəz odəməkdir. Buna sizlərdən iki ədalətli kisi qərar verməli, sonra da həmin qurbanlıq heyvan Kəbəyə catdırılmalıdır. Yaxud kəffarə olaraq kasıbları yedirtməli, yaxud da buna bərabər oruc tutmalıdır ki, oz isinin zərərini dadsın. Allah olub-kecənləri bagıslamısdır. Hər kim yenə bu gunaha qayıtsa, Allah ondan intiqam alar. Allah Qudrətlidir, intiqam almaga qadirdir

[96] Həm sizin, həm də səfərdə olanların faydalanması ucun dəniz ovu və onu yemək sizə halal edildi. Ihramda oldugunuz muddətdə isə quruda ov etmək sizə haram edildi. Huzuruna toplanılacagınız Allahdan qorxun

[97] Allah Kəbəni – muqəddəs evi, haram ayı, qurbanı və boynuna nisan taxılmıs qurbanlıq heyvanları insanların islərini yoluna qoymaq ucun bir vasitə kimi muəyyən etdi. Bu ona gorədir ki, siz goylərdə və yerdə olanların Allaha bəlli olmasını və Allahın hər seyi Bilən oldugunu anlayasınız

[98] Agah olun ki, Allah siddətli cəza verəndir, həmcinin də Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[99] Allahın elcisinin vəzifəsi ancaq təblig etməkdir. Allah sizin askara cıxardıgınızı da, gizlində saxladıgınızı da bilir

[100] De: “Murdar seyin cox olması sənin xosuna gəlsə belə, murdarla təmiz eyni ola bilməz”. Ey agıl sahibləri! Allahdan qorxun ki, bəlkə nicat tapasınız

[101] Ey iman gətirənlər! Sizə agah olunca xosunuza gəlməyəcək seylər barəsində sorusmayın. Əgər Quran nazil edildiyi zaman onlar haqqında sorussanız, sizə aydın olar. Allah bunları (indiyə qədər verdiyiniz bu cur sualları) əfv etdi. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[102] Sizdən əvvəl bir qovm bunları sorusmus, sonra da bu səbəbdən kafir olmusdu

[103] Allah musriklərin bəhirə, saibə, vəsilə və ham adlandırıb butlərə nəzir etdiyi heyvanlar barəsində hec bir gostəris verməmisdir. Lakin kafir olanlar Allaha qarsı yalan uydururlar. Onların coxu isə bunu anlamır

[104] Onlara: “Allahın nazil etdiyinə və gondərdiyi Elciyə tərəf gəlin”– deyildikdə: “Atalarımızın tutdugu yol bizə bəsdir”– deyirlər. Əgər ataları bir sey bilməyib, dogru yola yonəlməyiblərsə onda necə olsun

[105] Ey iman gətirənlər! Oz qeydinizə qalın! Siz dogru yolda olsanız, haqq yoldan azmıslar sizə zərər yetirə bilməzlər. Hamınızın donusu Allaha olacaq və O, etdiyiniz əməllər barədə sizə xəbər verəcəkdir

[106] Ey iman gətirənlər! Sizlərdən bir kimsəyə olum gəldiyi zaman, vəsiyyət vaxtı icinizdən iki ədalətli kisi, bir yerə səfərə cıxdıgınız zaman basınıza olum musibəti gəldikdə isə ozunuzdən olmayan iki kisi aranızda sahidlik etsin. Əgər ozunuzdən olmayan sahidlərə subhə etsəniz, namazdan sonra hər ikisini saxlayın və qoy onlar: “Biz bu andımızı lap yaxın qohumlara belə hec bir qiymətə satmarıq və Allahın sahidliyini gizlətmərik. Əks halda biz, subhəsiz ki, gunahkarlardan olarıq”– deyə and icsinlər

[107] Əgər hər ikisinin gunah is tutduqları askar edilsə, o zaman onların yerini haqsızlıga məruz qalanlardan olən səxsə daha yaxın olan iki kisi tutar və onlar: “Əlbəttə, bizim sahidliyimiz o iki nəfərin sahidliyindən daha dogrudur və biz həddi asmadıq. Əks halda biz, subhəsiz ki, zalımlardan olarıq”– deyə and icərlər

[108] Bu, onların oldugu kimi sahidlik etmələri və ya andlarının sonradan varislər tərəfindən basqa andlarla rədd edilməsindən qorxmaları ucun daha munasibdir. Allahdan qorxun və qulaq asın! Allah gunahkar tayfanı dogru yola yonəltməz

[109] Allah elcilərini toplayacagı gun deyəcəkdir: “Sizə nə cavab verildi?” Onlar isə: “Bizim elmimiz yoxdur. Subhəsiz ki, qeybləri bilən Sənsən!”– deyəcəklər

[110] Allah deyəcəkdir: “Ey Məryəm oglu Isa! Sənə və anana olan nemətimi xatırla! O zaman səni muqəddəs ruhla quvvətləndirmisdim. Sən həm besikdə ikən, həm də yetkin cagında insanlarla danısırdın. Sənə yazmagı, hikməti, Tovratı və Incili oyrətmisdim. Sən Mənim iznimlə palcıqdan qusa bənzər bir sey duzəldib ona ufururdun, o da Mənim iznimlə qus olurdu. Sən Mənim iznimlə anadangəlmə koru və cuzam xəstəliyinə tutulanı sagaldır və Mənim iznimlə oluləri dirildirdin. Sən Israil ogullarının yanına acıq-aydın dəlillərlə gəldikdə Mən onları səndən dəf etmisdim. Onlardan kafir olanlar isə demisdilər: “Bu, acıq-aydın sehrdən basqa bir sey deyildir”

[111] Bir zaman Mən həvarilərə: “Mənə və elcimə iman gətirin!”– deyə vəhy etmisdim. Onlar da: “Iman gətirdik. Sən də sahid ol ki, biz musəlmanlarıq!”– demisdilər

[112] Bir zaman həvarilər demisdilər: “Ey Məryəm oglu Isa! Rəbbin bizə goydən bir sufrə endirə bilərmi?” O da onlara demisdi: “Əgər mominsinizsə, Allahdan qorxun”

[113] Onlar demisdilər: “Biz istəyirik ki, ondan yeyək, qəlblərimiz rahat olsun, bizə dogru soylədiyini bilək və o mocuzəyə sahidlik edənlərdən olaq”

[114] Məryəm oglu Isa dedi: “Ey Allahım! Ey bizim Rəbbimiz! Bizə goydən bir sufrə endir ki, bizim həm birincimiz, həm də axırıncımız ucun bir bayram və Səndən bir mocuzə olsun. Bizə ruzi ver, Sən ruzi verənlərin ən yaxsısısan!”

[115] Allah dedi: “Mən onu sizə endirəcəyəm. Amma bundan sonra aranızdan kafir olanlara aləmlərdən hec kəsə vermədiyim bir əzabı verəcəyəm”

[116] Allah deyəcəkdir: “Ey Məryəm oglu Isa! Sənmi insanlara: “Allahı qoyub məni və anamı iki məbud qəbul edin!”– demisdin?” Isa deyəcək: “Sən pak və muqəddəssən! Haqqım olmayan bir seyi demək mənə yarasmaz. Əgər bunu demis olsaydım, əlbəttə, Sən onu bilərdin. Sən mənim qəlbimdə olanları bilirsən, mən isə Sənin Ozundə olanları bilmirəm. Subhəsiz ki, qeybləri bilən Sənsən

[117] Mən onlara ancaq Sənin mənə əmr etdiyini: “Mənim də Rəbbim, sizin də Rəbbiniz olan Allaha ibadət edin!”– demisəm. Nə qədər ki, onların arasında idim, mən onlara sahid idim. Sən məni onların arasından goturdukdən sonra isə onlara nəzarət edən Ozun oldun. Sən hər seyə Sahidsən

[118] Əgər onlara əzab versən, sozsuz ki, onlar Sənin qullarındır. Əgər onları bagıslasan, subhəsiz ki, Sən Qudrətlisən, Mudriksən!”

[119] Allah dedi: “Bu, dogru danısanlara dogruluqlarının fayda verəcəyi gundur! Onlar ucun agacları altından caylar axan və icində əbədi qalacaqları Cənnət bagları hazırlanmısdır”. Allah onlardan razıdır, onlar da Ondan razıdırlar. Bu, boyuk ugurdur

[120] Goylərin, yerin və onların arasında olanların hokmranlıgı Allaha məxsusdur və O, hər seyə qadirdir

[1] Goyləri və yeri yaradan, zulmətləri və nuru var edən Allaha həmd olsun! Bu dəlillərdən sonra kafir olanlar hələ də butləri oz Rəbbinə tay tuturlar

[2] Sizi palcıqdan yaradan, sonra da əcəlinizi təyin edən Odur. Onun yanında Qiyamət gunu ucun də bəlli bir əcəl vardır. Bunu bildikdən sonra siz yenə də subhə edirsiniz

[3] O, həm goylərdə, həm də yerdə ibadət olunan Tək Allahdır. O, gizlində saxladıgınızı da bilir, askarda etdiyinizi də. O, sizin nə qazanacagınızı da bilir

[4] Onlara Rəbbindən gələn elə bir ayə yoxdur ki, ondan uz cevirməsinlər

[5] Onlara haqq gəldikdə onu yalan saydılar. Istehza etdikləri seyin xəbəri onlara tezliklə catacaqdır

[6] Məgər onlar ozlərindən əvvəl necə-necə nəsilləri məhv etdiyimizi gormədilərmi? Biz onlara yer uzundə sizə vermədiyimiz imkanları vermisdik. Onların uzərinə goydən bol-bol yagıs yagdırmıs və evlərinin altından caylar axıtmısdıq. Biz onları gunahlarına gorə həlak etdik və onlardan sonra basqa nəsillər yaratdıq

[7] Əgər sənə kagız uzərində bir yazı nazil etsəydik və onlar da əlləri ilə ona toxunsaydılar, kafir olanlar yenə də: “Bu, acıq-aydın sehrdən basqa bir sey deyildir!”– deyərdilər

[8] Onlar: “Nə ucun ona mələk endirilməyib?”– dedilər. Əgər biz mələk endirsəydik, is bitmis olardı, onlara isə mohlət verilməzdi

[9] Əgər biz onu mələk etsəydik, əlbəttə, onu kisi edərdik və onları bir daha dusdukləri subhəyə salardıq

[10] Əlbəttə, səndən əvvəlki elcilərə də istehza edilmisdi. Amma istehza edənləri, məsxərəyə qoyduqları sey hər tərəfdən burudu

[11] De: “Yer uzundə gəzib dolasın və gorun haqqı yalan sayanların aqibəti necə oldu”

[12] De: “Goylərdə və yerdə olanlar kimə məxsusdur?” De: “Allaha məxsusdur!” Allah Ozunə rəhmli olmagı yazmısdır. Gələcəyinə subhə edilməyən Qiyamət gunundə sizi O toplayacaqdır. Ozlərini ziyana ugradanlar iman gətirməzlər

[13] Gecə və gunduzdə sukunət icində olanların hamısı Ona məxsusdur. O, Esidəndir, Biləndir

[14] De: “Mən goyləri və yeri Yaradan Allahdan basqasınımı dost tutacagam? O, hamını yedirir, Ozunu isə hec kəs yedirmir”. De: “Mənə Allaha təslim olanların birincisi olmaq əmr edildi”. Odur ki, sən musriklərdən olma

[15] De: “Əzəmətli gunun əzabından qorxdugum ucun Rəbbimə asi olmaram”

[16] O gun kim bu əzabdan qurtularsa, Allah ona rəhm etmisdir. Bu, acıq-aydın ugurdur

[17] Əgər Allah sənə bir zərər vurmaq istəsə, bunun qarsısını Ondan basqa hec kəs ala bilməz. Əgər sənə bir xeyir toxundursa, hec kəs Ona mane ola bilməz. O, hər seyə qadirdir

[18] O Oz qulları uzərində mutləq hakimiyyət sahibidir. O, Mudrikdir, hər seydən Xəbərdardır

[19] De: “Kimin sahidliyi daha boyukdur?” De: “Allah mənimlə sizin aranızda Sahiddir. Bu Quran mənə vəhy olundu ki, onunla sizi və onun catacagı hər kəsi xəbərdar edim. Məgər siz Allahla yanası ibadətə layiq olan basqa məbudların olduguna sahidlik edirsiniz?” De: “Mən sahidlik etmirəm!” De: “O, Tək olan Ilahdır. Mən sizin sərik qosduqlarınızdan uzagam”

[20] Ozlərinə Kitab verdiyimiz kəslər onu (Muhəmmədi) oz ogullarını tanıdıqları kimi tanıyırlar. Ozlərini ziyana ugradanlar iman gətirməzlər

[21] Allaha qarsı yalan uyduran və ya Onun ayələrini yalan hesab edən kimsədən daha zalım kim ola bilər? Subhəsiz ki, zalımlar nicat tapmayacaqlar

[22] O gun onların hamısını bir yerə toplayacaq, sonra isə sərik qosanlara deyəcəyik: “Iddia etdiyiniz sərikləriniz haradadır?”

[23] Sonra onların: “Allaha – Rəbbimizə and olsun ki, biz musrik olmamısdıq!”– demələrindən basqa bir bəhanələri qalmayacaq

[24] Bax gor onlar ozlərinə qarsı necə yalan soyləyirlər. Uydurduqları butlər isə onlardan uzaqlasıb yox olacaqlar

[25] Aralarında səni dinləyənlər də vardır. Quranı anlamasınlar deyə onların qəlblərinə pərdə cəkdik, qulaqlarına da tıxac vurduq. Onlar istənilən ayəni gorsələr belə, yenə də ona inanmazlar. Hətta sənin yanına gəldikdə səninlə mubahisə edirlər. Kafir olanlar: “Bu, kecmisdəkilərin əfsanələrindən basqa bir sey deyildir”– deyərlər

[26] Onlar həm insanları haqdan uzaqlasdırır, həm də ozləri ondan uzaqlasırlar. Onlar ancaq ozlərini həlak edir və bunu hiss etmirlər

[27] Odun uzərində dayandırıldıqları vaxt onların: “Kas ki, bizi dunyaya qaytaraydılar! Onda biz Rəbbimizin ayələrini yalan saymayıb mominlərdən olardıq”– dediklərini gorəydin

[28] Xeyr! Əvvəllər gizlətdikləri gunahlar onlara askar oldu. Əgər onlar geri qaytarılsaydılar, yenə də ozlərinə qadagan olunmus seylərə qayıdardılar. Subhəsiz ki, onlar yalancıdırlar

[29] Onlar dedilər: “Dunya həyatımızdan basqa bir həyat yoxdur və biz dirildilməyəcəyik!”

[30] Onları Rəbbinin qarsısında dayandırılarkən bircə gorəydin! Allah deyəcəkdir: “Məgər bu dirilmə həqiqət deyilmi?” Onlar: “Əlbəttə, Rəbbimizə and olsun ki, bu həqiqətdir!”– deyəcəklər. O buyuracaqdır: “Elə isə inkar etdiyinizə gorə dadın əzabı!”

[31] Allah ilə qarsılasmagı yalan sayanlar artıq ziyana ugramıslar. O Saat onları qəflətən haqladıqda onlar oz gunah yuklərini bellərində dasıyaraq deyəcəklər: “Dunyada buraxdıgımız əməllərə gorə vay halımıza!” Onların dasıdıqları sey necə də pisdir

[32] Dunya həyatı oyun və əyləncədən basqa bir sey deyildir. Muttəqilər ucun isə axirət yurdu daha xeyirlidir. Məgər anlamırsınız

[33] Biz bilirik ki, onların dedikləri səni kədərləndirir. Əslində onlar səni yalancı hesab etmirlər. Lakin zalımlar Allahın ayələrini inadla inkar edirlər

[34] Səndən əvvəlki elciləri də yalancı saymısdılar. Lakin Bizim koməyimiz onlara gələnədək yalancı sayılmalarına və onlara əziyyət verilməsinə səbir etdilər. Hec kəs Allahın kəlmələrini dəyisə bilməz. Artıq peygəmbərlərə aid bəzi xəbərlər sənə gəlib catdı

[35] Əgər onların haqdan uz dondərməsi sənə agır gəlirsə, onda bacarırsansa yerin icinə enə biləcəyin bir lagım və goyə cıxa biləcəyin bir nərdivan tap ki, onlara bir mocuzə gətirəsən. Əgər Allah istəsəydi onları toplayıb dogru yola yonəldərdi. Elə isə cahillərdən olma

[36] Sənin cagırısını ancaq səmimi qəlbdən dinləyənlər qəbul edər. Olulərə gəldikdə isə, Allah onları dirildəcək, sonra da onlar Onun huzuruna qaytarılacaqlar

[37] Kafirlər dedilər: “Niyə ona Rəbbindən bir mocuzə endirilməyib?” De: “Subhəsiz ki, Allah mocuzə endirməyə qadirdir. Lakin onların coxu bunu bilmir”

[38] Yer uzundə gəzən heyvanların və goydə ucan iki qanadlı qusların hamısı sizin kimi ummətlərdir. Biz Kitabda hec bir seyi nəzərdən qacırmadıq. Sonra onlar Rəbbinin huzuruna toplanılacaqlar

[39] Ayələrimizi yalan sayanlar qaranlıqlar icində qalmıs karlar və lallardır. Allah istədiyini azdırar, istədiyini isə duz yola yonəldər

[40] De: “Dogru danısanlarsınızsa, deyin gorum, əgər sizə Allahın əzabı gəlsə və ya həmin Saat sizi haqlayarsa, Allahdan basqasınımı cagıracaqsınız?”

[41] Xeyr! Siz yalnız Onu cagıracaqsınız. Əgər Allah istəsə, Ona uzaqlasdırması haqqında yalvardıgınız bəlanı aradan qaldırar və sərik qosdugunuz seyləri unudarsınız

[42] Səndən əvvəl də ummətlərə elcilər gondərmisdik. Biz onları sıxıntıya və xəstəliyə ducar etdik ki, bəlkə boyun əyələr

[43] Nə ucun əzabımız onlara gəldiyi zaman boyun əymədilər? Onların qəlbləri sərtləsdi, seytan da onlara etdikləri əməlləri gozəlləsdirdi

[44] Onlar ozlərinə edilmis xəbərdarlıgı unutduqları zaman hər seyin qapılarını onların uzunə acdıq. Ozlərinə verilən seylərə sevindikləri vaxt isə onları qəflətən yaxaladıq və onlar naumid qaldılar

[45] Beləliklə də zalım qovmun koku kəsildi. Həmd olsun aləmlərin Rəbbi Allaha

[46] De: “Bir deyin gorək, əgər Allah sizin esitmə və gormə qabiliyyətinizi əlinizdən alsa, qəlblərinizə mohur vursa, Allahdan basqa hansı məbud onları sizə qaytara bilər?” Bax gor, Biz ayələri necə izah edirik, sonra onlar yenə uz cevirirlər

[47] De: “Bir deyin gorək, əgər Allahın əzabı sizə qəflətən və ya acıq-acıgına gəlsə, zalım qovmdən basqası həlak edilərmi?”

[48] Biz elciləri yalnız mujdə verən və xəbərdarlıq edənlər kimi gondəririk. Iman gətirib əməllərini islah edənlərin hec bir qorxusu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər

[49] Ayələrimizi yalan sayanlara isə gunah islətdiklərinə gorə əzab toxunacaqdır

[50] De: “Mən sizə demirəm ki, Allahın xəzinələri mənim yanımdadır. Mən qeybi də bilmirəm. Mən sizə demirəm ki, mən mələyəm. Mən yalnız mənə vəhy olunana tabe oluram”. De: “Məgər korla gorən eyni ola bilərmi? Məgər dusunmursunuz?”

[51] Rəbbinin huzuruna toplanılacaqlarından qorxanları xəbərdar et ki, Allahdan basqa onların nə bir hamisi, nə də bir havadarı vardır. Bəlkə pis əməllərdən cəkinələr

[52] Rəbbinin Uzunu diləyərək səhər və axsam cagı Ona dua edənləri yanından qovma. Nə sən onların verəcəkləri hesabata azca da olsa cavabdehsən, nə də onlar sənin verəcəyin hesabatında azca da olsa cavabdehdirlər. Onları qovsan zalımlardan olarsan

[53] Beləliklə, Biz onların bir qismini digəri ilə sınadıq ki, onlar desinlər: “Məgər Allah bizim aramızdan ancaq bunlara lutf gostərmisdir?” Allah sukur edənləri daha yaxsı tanıyan deyildirmi

[54] Ayələrimizə iman gətirənlər sənin yanına gəldikdə onlara de: “Sizə salam olsun! Rəbbiniz Ozunə rəhmli olmagı əzəldən yazmısdır; sizlərdən hər kəs avamlıgı uzundən pis is gorsə, sonra tovbə edib əməllərini islah etsə, Allah onu bagıslayar. Həqiqətən, O, Bagıslayandır, Rəhmlidir”

[55] Gunahkarların tutdugu yolun aydınlasdırılması ucun Biz ayələrimizi beləcə bir-bir izah edirik

[56] De: “Allahdan basqa yalvardıqlarınıza ibadət etmək mənə qadagan edilmisdir”. De: “Mən sizin nəfsinizin istəklərinə uymaram. Əks halda mən haqq yoldan azar və dogru yola yonəlmislərdən olmaram”

[57] De: “Mən Rəbbimdən nazil olan acıq-aydın bir dəlilə əsaslanıram. Siz isə onu təkzib etdiniz. Sizin səbirsizliklə can atdıgınız əzab məndə deyildir. Hokm yalnız Allaha məxsusdur. Allah haqqı soyləyir və O, ayırd edənlərin ən yaxsısıdır”

[58] De: “Əgər səbirsizliklə can atdıgınız əzab mənim əlimdə olsaydı, əlbəttə, mənimlə sizin aranızda is bitmis olardı. Allah zalımları daha yaxsı tanıyır”

[59] Qeybin acarları Onun yanındadır, Onları yalnız O bilir. O, quruda və dənizdə nələr oldugunu bilir. Onun xəbəri olmadan yerə dusən bir yarpaq belə yoxdur. Yerin qaranlıqlarında elə bir toxum, elə bir yas və elə bir quru sey yoxdur ki, acıq-aydın Yazıda (Lovhi-Məhfuzda) olmasın

[60] Gecələr sizi yatızdıran, gunduzlər isə nələr etdiyinizi bilən Odur. Sonra O, sizi səhərlər oyadır ki, muəyyən olunmus əcəliniz gəlib catsın. Sonra isə donusunuz Ona olacaq. O, nə etdikləriniz barədə sizə xəbər verəcəkdir

[61] O Oz qulları uzərində mutləq hakimiyyət sahibidir. O sizə gozətci mələklər gondərir. Nəhayət sizlərdən birinə olum gəldiyi zaman elcilərimiz (mələklər) onun canını alırlar və hec bir səhvə yol vermirlər

[62] Sonra onlar ozlərinin həqiqi Himayədarı olan Allaha qaytarılacaqlar. Hokm yalnız Ona məxsusdur və O, ən tez haqq-hesab cəkəndir

[63] De: “Acizanə və gizlicə: “Əgər bizi bundan qurtarsan, əlbəttə ki, sukur edənlərdən olarıq”– deyə yalvardıgınız zaman sizi qurunun və dənizin zulmətlərindən xilas edən kimdir?”

[64] De: “Ondan və butun basqa sıxıntılardan sizi Allah xilas edir. Sonra siz yenə də sərik qosursunuz”

[65] De: “Allah basınızın ustundən və ya ayaqlarınızın altından sizə əzab gondərməyə, ya da sizi qarısıqlıga salıb dəstə-dəstə etməyə və birinizə digərinin gucunu daddırmaga qadirdir”. Gor ayələrimizi necə izah edirik ki, bəlkə basa dussunlər

[66] Quran həqiqət ola-ola sənin qovmun onu yalan saydı. De: “Mən sizi qoruyan deyiləm”

[67] Hər bir xəbərin gercəkləsəcəyi muəyyən vaxtı var və siz onu biləcəksiniz

[68] Ayələrimizi laglagıya qoyanları gorduyun zaman, onlar basqa sohbətə kecənə qədər onlardan uz cevir. Əgər seytan bunu sənə unutdursa, xatırladıqdan sonra zalım tayfa ilə birgə oturma

[69] Muttəqilər onların torətdiklərinə gorə azca da olsa məsuliyyət dasımırlar. Lakin xatırlatmaq lazımdır ki, bəlkə Allahdan qorxalar

[70] Dinlərini oyun və əyləncə sayanları və dunya həyatının aldatdıgı səxsləri tərk et. Bununla xatırlat ki, hec kəs qazandıqlarına gorə ozunu məhvə məhkum etməsin. Allahdan basqa onun nə bir hamisi, nə də bir havadarı olacaqdır. O nə cur fidyə versə də, ondan qəbul olunmayacaq. Onlar qazandıqları gunahlara gorə məhvə məhkum olanlardır. Kafir olduqlarına gorə onlar ucun qaynar icki və agrılı-acılı bir əzab hazırlanmısdır

[71] De: “Biz Allahı qoyub bizə nə bir xeyir, nə də bir zərər verə bilməyən seylərəmi ibadət edəcəyik? Allah bizi dogru yola yonəltdikdən sonra, seytanların yer uzundə azdırdıgı, momin dostlarının isə: “Bizə tərəf gəl!”– deyib dogru yola cagırdıqları casbas qalan kimsə kimi geriyəmi dondəriləcəyik?” De: “Ancaq Allahın haqq yolu dogru yoldur! Bizə əmr edilmisdir ki, aləmlərin Rəbbinə təslim olaq

[72] Namaz qılın, Ondan qorxun, məhz Onun huzuruna toplanılacaqsınız”

[73] Goyləri və yeri haqq olaraq xəlq edən Odur. O: “Ol!”– dediyi gun hər sey olar. Onun Sozu haqdır. Sur ufuruləcəyi gun hokm yalnız Ona məxsus olacaqdır. Qeybi və askarı Bilən də Odur. O, Mudrikdir, hər seydən Xəbərdardır

[74] Bir zaman Ibrahim atası Azərə demisdi: “Sən butləri məbudlarmı qəbul edirsən? Mən səni və sənin qovmunu acıq-aydın azgınlıq icində gorurəm”

[75] Beləcə, Biz, Ibrahimə goylərin və yerin səltənətini gostərdik ki, yəqinliklə inananlardan olsun

[76] Gecənin qaranlıgı onu burudukdə o, ulduz gorub: “Bu mənim Rəbbimdir!”– dedi. O batdıqda isə: “Mən batanları sevmirəm!”– dedi

[77] Dogan ayı gordukdə: “Bu mənim Rəbbimdir!”– dedi. O batdıqda isə: “Əgər Rəbbim məni dogru yola yonəltməsəydi, mən azmıs adamlardan olardım”– dedi

[78] Dogan gunəsi gordukdə: “Bu mənim Rəbbimdir, bu daha boyukdur!”– dedi. O batdıqda isə dedi: “Ey qovmum! Həqiqətən, mən sizin Allaha sərik qosduqlarınızdan uzagam

[79] Dogrudan da mən, hənif olaraq uzumu goyləri və yeri yaradana cevirdim. Mən musriklərdən deyiləm”

[80] Qovmu onunla hocətləsdi. O dedi: “Allah məni dogru yola yonəltdiyi halda, siz Onun barəsində mənimlə hocətləsirsiniz? Rəbbimin istədiyi seylərdən basqa mən, sizin Ona sərik qosduqlarınızdan qorxmuram. Rəbbim elmi ilə hər seyi əhatə etmisdir. Məgər dusunub ibrət almayacaqsınız

[81] Siz, Allahın sizə, haqqında hec bir dəlil nazil etmədiyi seyləri (butləri) Ona sərik qosmaqdan qorxmursunuzsa, mən sizin sərik qosduqlarınızdan necə qorxa bilərəm? Əgər bilirsinizsə, deyin gorum iki dəstədən hansı əmin-amanlıqda olmaga daha haqlıdır?”

[82] Iman gətirdikdən sonra imanlarına zulm qatısdırmayanları əmin-amanlıq gozləyir. Dogru yola yonəlmislər də məhz onlardır

[83] Bunlar, oz qovmunə qarsı Ibrahimə verdiyimiz dəlillərimizdir. Biz istədiyimiz kəsi dərəcə-dərəcə ucaldarıq. Subhəsiz ki, Rəbbin Mudrikdir, Biləndir

[84] Biz ona Ishaqı və Yaqubu bəxs etdik. Hər ikisini dogru yola yonəltdik. Bundan əvvəl Nuhu da dogru yola yonəltmisdik. Onun nəslindən olan Davudu, Suleymanı, Əyyubu, Yusufu, Musanı və Harunu da. Biz yaxsı əməl sahiblərini belə mukafatlandırırıq

[85] Zəkəriyyanı, Yəhyanı, Isanı və Ilyası da. Hamısı əməlisalehlərdən idilər

[86] Ismaili, Əlyəsəni, Yunusu və Lutu da. Hamısını aləmlərdən ustun etdik

[87] Onların atalarından, nəsillərindən və qardaslarından bəzilərini də. Onları secdik və duz yola yonəltdik

[88] Bu, Allahın hidayətidir. Bununla O, qullarından istədiyi səxsi dogru yola yonəldir. Əgər Ona sərik qossaydılar, əlbəttə, etdikləri əməllər puc olardı

[89] Bunlar, Kitab, hikmət və peygəmbərlik verdiyimiz kəslərdir. Əgər kafirlər ayələri inkar etsələr, Biz onları inkar etməyən bir qovmə həvalə edərik

[90] Bunlar Allahın dogru yola yonəltdiyi kəslərdir. Sən də onların haqq yoluna yonəl. De: “Mən bunun əvəzinə sizdən hec bir mukafat istəmirəm. Bu Kitab aləmlər ucun yalnız bir xatırlatmadır”

[91] Onlar: “Allah insana hec bir sey nazil etməmisdir”– deməklə Allahı layiqincə qiymətləndirmədilər. De: “Musanın insanlar ucun nur və dogru yolu gostərən rəhbər olaraq gətirdiyi Kitabı kim nazil etmisdir? Siz onu kagızlara yazıb bir qismini gostərir, coxunu isə gizlədirsiniz. Axı, sizin də, atalarınızın da bilmədiyiniz seylər sizə oyrədilmisdir”. Sən: “Allah!”– de, sonra da onları burax ki, oz bosbogazlıqları ilə əylənsinlər

[92] Bu, səhərlər anası Məkkəni və onun ətrafındakıları qorxutmaq ucun nazil etdiyimiz, ozundən əvvəlkiləri təsdiq edən mubarək bir Kitabdır. Axirətə inananlar ona da inanırlar. Onlar namazlarını dogru-duzgun qılırlar

[93] Allaha qarsı yalan uydurandan və ya ozunə vəhy olunmadıgı halda: “Mənə də vəhy olunmusdur”– soyləyəndən və: “Mən də Allahın nazil etdiyinin bənzərini endirəcəyəm”– deyəndən daha zalım kim ola bilər? Zalımları olum girdabında olduqda, mələklərin də əllərini uzadıb: “Canlarınızı cıxarın! Allaha qarsı nahaq sozlər soylədiyinizə və Onun ayələrinə təkəbbur gostərdiyinizə gorə bu gun siz cəzalandırılacaqsınız!”– dediklərini bircə gorəydin

[94] Huzurumuza ilk dəfə sizi xəlq etdiyimiz kimi tək-tənha, həm də sizə verdiyimiz nemətləri arxanızda qoyub gəldiniz. Oz aranızda Allaha sərik saydıgınız səfaətcilərinizi də yanınızda gormuruk. Artıq aranızda əlaqə qırılmıs, iddia etdiyiniz məbudlar isə sizdən uzaqlasmısdır

[95] Subhəsiz ki, toxumu da, cərdəyi də Allah catladır. O, oludən diri cıxarır, diridən isə olu cıxarır. Budur Allah! Siz necə də haqdan dondərilirsiniz

[96] Dan yerini də O sokur. O, gecəni dinclik, gunəsi və ayı isə vaxt ucun hesablama olcusu etdi. Bu, Qudrətli və Bilən Allahın muəyyən etdiyi hokmdur

[97] Qurunun və dənizin qaranlıqlarında yolu tapa biləsiniz deyə sizin ucun ulduzları yaradan Odur. Artıq Biz ayələri bilən bir qovmə izah etdik

[98] Sizi tək bir candan yaradan Odur. Sizin ucun qərar tutacagınız və əmanət saxlanılan yer vardır. Artıq Biz ayələri anlayan bir qovmə izah etdik

[99] Goydən su endirən Odur. Biz onunla hər bir bitkini yetisdirdik, ondan yasıl otlar bitirir, onlardan da ust-ustə duzulmus dənələr cıxarırıq. Xurma agacının tumurcuqlarından, sallanmıs salxımlar yetisir. Biz həmcinin uzum bagları, bir-birinə bənzəyən və bənzəməyən zeytun və nar agacları da yetisdiririk. Bar verdiyi və yetisdiyi zaman onların meyvəsinə baxın. Subhəsiz ki, bunlarda iman gətirən adamlar ucun dəlillər vardır

[100] Onlar cinləri Allaha sərik qosdular. Halbuki onları da Allah yaratmısdır. Onlar Allah haqqında bir sey bilmədən Onun ucun ozlərindən ogullar və qızlar uydurdular. Allah onların uydurduqları sifətlərdən uzaqdır və ucadır

[101] O, goyləri və yeri icad edəndir. Onun zovcəsi olmadıgı halda ovladı necə ola bilər? Hər seyi O xəlq etmisdir. O, hər seyi bilir

[102] Budur sizin Rəbbiniz olan Allah. Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur. Hər seyin Yaradıcısı Allahdır! Elə isə Ona ibadət edin! O, hər seyi Qoruyandır

[103] Gozlər Onu dərk etmir. O isə gozləri dərk edir. O, Lətifdir, hər seydən Xəbərdardır

[104] De: “Rəbbinizdən sizə goz qabagında olan dəlillər gəlmisdir. Kim onları gorsə, xeyri onun ozunə, kim kor olsa zərəri onun oz əleyhinə olar. Mən sizin ustunuzdə gozətci deyiləm”

[105] Biz ayələri beləcə izah edirik ki, onlar: “Sən dərs almısan”– desinlər və Biz də onu (Quranı) bilən adamlara izah edək

[106] Rəbbindən sənə vəhy olunana tabe ol! Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur. Musriklərdən isə uz cevir

[107] Əgər Allah istəsəydi, onlar sərik qosmazdılar. Biz səni onların ustundə gozətci qoymamısıq və sən onları qoruyan da deyilsən

[108] Musriklərin Allahdan basqalarına tapındıqlarını soyməyin. Yoxsa onlar da elmsiz olaraq dusməncəsinə Allahı soyərlər. Biz hər bir ummətə oz əməllərini beləcə gozəlləsdirdik. Sonra isə onların donusu oz Rəbbinə olacaq, O da nə etdikləri barədə onlara xəbər verəcəkdir

[109] Kafirlər Allahın adı ilə mohkəm and icdilər ki, əgər onlara bir ayə gəlsə, mutləq ona inanacaqlar. De: “Ayələr ancaq Allahın yanındadır. Siz haradan biləsiniz ki, o ayələr gəldikdə onlar yenə də iman gətirməyəcəklər?”

[110] Biz onların urəklərini və gozlərini ilk dəfə ona iman gətirmədikləri kimi tərsinə cevirər və onları oz azgınlıqları icərisində sərgərdan dolasan vəziyyətdə tərk edərik

[111] Əgər Biz onlara mələkləri gondərsəydik, olulər də onlarla danıssaydı və hər seyi onların qarsısına toplasaydıq, Allah istəməyincə, onlar iman gətirməzdilər. Lakin onların coxu bunu bilmir

[112] Beləliklə, Biz hər bir peygəmbər ucun insanlar və cinlərdən olan seytanlarından dusmənlər muəyyən etdik. Bunlar aldatmaq məqsədilə bir-birlərinə təmtəraqlı sozlər təlqin edirlər. Əgər Rəbbin istəsəydi, onlar bunu etməzdilər. Onları uydurduqları seylərlə birlikdə tərk et

[113] Bu ona gorədir ki, axirətə inanmayanların urəkləri təmtəraqlı sozlərə meyl etsin, bundan razı qalsınlar və gordukləri pis isləri bir daha gorsunlər

[114] De: “Allah bu Kitabı sizə təfərruatı ilə nazil etdiyi halda, mən Ondan basqasınımı hakim qəbul etməliyəm?” Kitab verdiklərimiz bilirlər ki, o, həqiqətən, sənin Rəbbin tərəfindən nazil edilmisdir. Odur ki, subhə edənlərdən olma

[115] Rəbbinin kəlamı həm dogruluq, həm də ədalət baxımından tamamlanmısdır. Hec kəs Onun kəlmələrini dəyisə bilməz. O, Esidəndir, Gorəndir

[116] Əgər sən yer uzundə olanların əksəriyyətinə itaət etsən, onlar səni Allah yolundan azdırarlar. Onlar ancaq zənnə qapılır və ancaq yalan uydururlar

[117] Həqiqətən, sənin Rəbbin, Onun yolundan azanları daha yaxsı tanıyır. O, dogru yolda olanları da yaxsı tanıyır

[118] Əgər Allahın ayələrinə inanırsınızsa, ustundə Onun adı cəkilmis – “bismilləh” deyilib kəsilmis heyvanlardan yeyin

[119] Allah, – məcburiyyət qarsısında yeyəcəyiniz seylər istisna olmaqla – haram buyurulanları təfərruatı ilə sizə bildirdiyi halda, ustundə Onun adı cəkilənlərdən nə ucun yeməyəsiniz? Subhəsiz ki, coxları elmsiz olduqları ucun oz istəklərinə uyub insanları dogru yoldan azdırırlar. Həqiqətən, sənin Rəbbin, həddi asanları daha yaxsı tanıyır

[120] Gunahın askarından da, gizlisindən də əl cəkin! Subhəsiz ki, gunah qazananlar etdikləri əməllərə gorə cəzalandırılacaqlar

[121] Ustundə Allahın adı cəkilməmis – “bismilləh” deyilib kəsilməmis heyvanlardan yeməyin. Cunki bu, gunahdır. Həqiqətən, seytanlar oz dostlarına sizinlə mubahisə etmək ucun batil əqidələr təlqin edirlər. Əgər onlara itaət etsəniz, sozsuz ki, siz də musriklərdən olarsınız

[122] Məgər olu ikən diriltdiyimiz və ozunə də insanlar arasında gəzmək ucun nur verdiyimiz səxs qaranlıqlar icində qalıb oradan cıxa bilməyən kəs kimi ola bilərmi? Kafirlərə gordukləri islər beləcə gozəlləsdirildi

[123] Beləliklə hər bir olkədə oranın gunahkarlarını bascılar təyin etdik ki, onlar orada mumkun qədər yaramaz islər gorsunlər. Halbuki onlar o yaramaz isləri yalnız ozlərinə qarsı edirlər və bunu da hiss etmirlər

[124] Onlara bir ayə gəldikdə: “Allahın elcilərinə verilənin bənzəri bizə də verilməyincə iman gətirməyəcəyik”– dedilər. Allah peygəmbərliyini kimə verəcəyini daha yaxsı bilir. Gunahkarlar, qurduqları hiylələrə gorə Allahın huzurunda rəzil olacaq və siddətli əzab cəkəcəklər

[125] Allah kimi dogru yola yonəltmək istəsə, onun koksunu Islam ucun acar, kimi azdırmaq istəsə, onun koksunu, sanki o, goyə cıxırmıs kimi daraldar və sıxıntılı edər. Allah iman gətirməyənləri beləcə cəzalandırar

[126] Rəbbinin dogru yolu budur. Artıq Biz ayələri dusunən bir qovmə izah etdik

[127] Onlar ucun Rəbbi yanında əmin-amanlıq yurdu hazırlanmısdır. Gordukləri yaxsı islərə gorə onların Himayəcisi Odur

[128] Allah onların hamısını bir yerə toplayacagı gun deyəcəkdir: “Ey cin tayfası! Artıq siz insanlardan bir coxunu ozunuzə tabe etdiniz”. Onların insanlardan olan dostları isə deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Biz bir-birimizdən faydalandıq və bizim ucun muəyyən etdiyin əcəlimizə yetisdik”. Allah deyəcək: “Sizin qalacagınız yer Oddur. Allahın istədikləri kəslərdən basqa siz orada əbədi qalacaqsınız”. Həqiqətən, Rəbbin Mudrikdir, Biləndir

[129] Beləliklə, qazandıqları gunahlara gorə zalımların bir qismini digərinə hakim təyin edərik

[130] Allah deyəcək: “Ey cin və insan tayfası! Məgər sizə oz icərinizdən ayələrimi xəbər verən və bu gununuzlə qarsılasacagınız barədə sizə xəbərdarlıq edən elcilər gəlmədimi?” Onlar deyəcəklər: “Biz oz əleyhimizə sahidlik edirik!” Onları dunya həyatı aldatdı və onlar kafir olduqları barədə ozlərinə qarsı səhadət verdilər

[131] Bu ona gorədir ki, Rəbbin əhalisi qafil olan kəndləri haqsızcasına məhv etməz

[132] Hər kəsin etdiyi əməllərə gorə dərəcələri vardır. Rəbbin onların etdiklərindən xəbərsiz deyildir

[133] Rəbbin Zəngindir, mərhəmət sahibidir. Istəsə, sizi məhv edər və sizi basqa bir qovmun nəslindən yaratdıgı kimi sizdən sonra da yerinizə istədiyini gətirər

[134] Həqiqətən, sizə vəd olunan əzab gələcəkdir. Siz ondan yaxa qurtara bilməyəcəksiniz

[135] De: “Ey qovmum! Əlinizdən gələni edin. Mən də edəcəyəm. Yurdun aqibətinin (Axirət evinin) kimə nəsib olacagını biləcəksiniz. Subhəsiz ki, zalımlar nicat tapmazlar”

[136] Onlar Allah ucun Onun yaratdıgı əkindən və mal-qaradan pay ayırıb oz batil iddialarına əsasən: “Bu, Allah ucundur, bu da sərik qosduqlarımız butlər ucundur”– deyirlər. Sərikləri ucun ayırdıqları pay Allaha catmır, Allah ucun ayırdıqları pay isə səriklərinə catır. Onların verdikləri hokm necə də pisdir

[137] Beləliklə, musriklərin bir coxuna ovladlarını oldurməyi oz sərikləri gozəl gostərdilər ki, həm onları məhv etsinlər, həm də dinlərinə qarmaqarısıqlıq salsınlar. Əgər Allah istəsəydi, onlar bunu etməzdilər. Elə isə onları uydurduqları ilə birlikdə tərk et

[138] Onlar oz batil iddialarına gorə: “Bu mal-qara və əkinlər haramdır. Bunları bizim istədiklərimizdən basqa hec kəs yeyə bilməz”– deyirlər. Musriklər mal-qaradan bəzisinə minməyi haram edir, bəzisini də kəsərkən ustundə Allahın adını cəkmirlər. Onlar bunu Allaha iftira ataraq edirlər. O da onları atdıqları iftiraya gorə cəzalandıracaqdır

[139] Onlar: “Bu mal-qaranın qarınlarındakı balalar kisilərimizə halal, qadınlarımıza isə haramdır”– deyirlər. Əgər o bala olu dogularsa, hamısı onu yeməyə sərik olurlar. Allah onları bu vəsflərinə gorə cəzalandıracaqdır. Həqiqətən, O, Mudrikdir, Biləndir

[140] Axmaqlıqları uzundən dərk etmədən oz ovladlarını oldurən və Allahın onlara verdiyi ruzini Allaha iftira ataraq haram edənlər, əlbəttə, ziyana ugramıslar. Onlar azdılar və dogru yola yonəlmədilər

[141] Talvar uzərində olan və talvarsız oz govdəsi uzərində duran bagları, dadları muxtəlif olan xurma və dənli bitkiləri, bir-birinə bənzəyən və bənzəməyən zeytunu və narı yaradan Odur. Bar verdiyi zaman onların meyvəsindən yeyin, yıgım gunu zəkatını verin, lakin israf etməyin. Subhəsiz ki, Allah israf edənləri sevmir

[142] Ustundə yuk dasınan və yuk dasınmayan mal-qaranı da yaradan Odur. Allahın sizə verdiyi ruzilərdən yeyin, seytanın izi ilə getməyin! Subhəsiz ki, o, sizin acıq-askar dusməninizdir

[143] Allah, o heyvanlardan səkkiz cift yaratdı; qoyundan ikisini və kecidən ikisini. De: “O, iki erkəyi haram buyurdu, yoxsa iki disini, yaxud iki disinin qarnındakı balaları? Əgər dogru danısanlarsınızsa, elmə əsaslanıb bu haqda mənə xəbər verin”

[144] Dəvədən də ikisini, inəkdən də ikisini. De: “O, iki erkəyi haram buyurdu, yoxsa iki disini, yaxud iki disinin qarnındakı balaları? Yoxsa Allah bunu sizə tovsiyə etdiyi zaman sahid idiniz?” Elmsiz olaraq insanları azdırmaq ucun Allaha qarsı yalan uyduran kimsədən daha zalım kim ola bilər? Subhəsiz ki, Allah zalım qovmu dogru yola yonəltməz

[145] De: “Mənə gələn vəhylər icərisində olu heyvan, axar qan, murdar sayılan donuz əti və Allahdan basqasının adı ilə kəsilmis murdar heyvanlardan basqa, hər hansı bir səxsin yediyi yeməklər icərisində haram buyurulan bir sey gormurəm”. Hər kəs harama meyl etmədən və həddi asmadan bunlardan yeməyə məcbur olarsa, ona gunah gəlməz. Subhəsiz ki, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[146] Yəhudilərə dırnaqlı heyvanların hamısını haram etdik. Inək və qoyunun bel sutunlarına və ya bagırsaqlarına yapısan, yaxud sumuklərə qarısan yaglar istisna olmaqla, onların piylərini də haram etdik. Bu, həddi asdıqlarına gorə onlara verdiyimiz cəzadır. Subhəsiz ki, Biz dogru danısanlarıq

[147] Əgər onlar səni yalancı hesab etsələr, de: “Rəbbiniz genis mərhəmət sahibidir. Lakin Onun əzabı gunahkar tayfadan uzaqlasdırılmaz”

[148] Musriklər deyəcəklər: “Allah istəsəydi, nə biz, nə də atalarımız Ona sərik qosar, nə də biz bir seyi haram edə bilərdik”. Onlardan əvvəlkilər də oz peygəmbərlərini beləcə yalancı hesab etmisdilər. Axırda əzabımızı daddılar. De: “Bizə gostərə biləcəyiniz bir bilginizmi var? Siz ancaq zənnə qapılır və ancaq yalan danısırsınız”

[149] De: “Tutarlı dəlillər Allaha məxsusdur. Əgər O istəsəydi, sizin hamınızı dogru yola yonəldərdi”

[150] De: “Sahidlərinizi gətirin səhadət versinlər ki, bunu Allah haram buyurmusdur”. Əgər onlar səhadət versələr, sən onlarla birlikdə səhadət vermə. Ayələrimizi yalan sayanların və axirətə inanmayanların istəklərinə uyma. Onlar basqalarını oz Rəbbinə tay tuturlar

[151] De: “Gəlin, Rəbbinizin sizə nələri haram etdiyini oxuyum”. Ona hec nəyi sərik qosmayın, valideynlərə yaxsılıq edin və yoxsulluq ucbatından usaqlarınızı oldurməyin. Sizin də, onların da ruzisini Biz veririk. Murdar əməllərin askarına da, gizlisinə də yaxınlasmayın. Allahın, oldurulməsini haram buyurdugu səxsi haqsız yerə oldurməyin. Allah bunları sizə tovsiyə etmisdir ki, bəlkə anlayasınız

[152] Yetim həddi-buluga catana qədər, – xeyirxahlıq (qoruyub saxlamaq və artırmaq məqsədilə istifadə etmək) istisna olmaqla, – onun malına yaxınlasmayın! Olcuyə və cəkiyə ədalətlə tam riayət edin. Biz hər kəsi yalnız onun quvvəsi catdıgı qədər yukləyərik. Soz soylədiyiniz zaman, qohumunuz olsa belə, ədalətli olun. Allah qarsısındakı əhdə sadiq qalın. Allah bunları sizə tovsiyə etmisdir ki, bəlkə, dusunub ibrət alasınız

[153] Bu, Mənim dogru yolumdur, onu tutub gedin. Basqa yollara uymayın. Cunki, o yollar sizi Allahın yolundan uzaqlasdırar. Allah bunları sizə tovsiyə etmisdir ki, bəlkə pis əməllərdən cəkinəsiniz

[154] Sonra Biz Musaya – yaxsı is gorən kimsəyə nemətimizi tamamlamaq məqsədilə, hər seyi mufəssəl izah edən, dogru yol gostəricisi və mərhəmət olaraq Kitab verdik ki, bəlkə onlar oz Rəbbi ilə qarsılasacaqlarına iman gətirələr

[155] Bu, Bizim nazil etdiyimiz mubarək bir Kitabdır. Ona tabe olun və Allahdan qorxun ki, bəlkə sizə rəhm oluna

[156] Biz bunu ona gorə nazil etdik ki, siz: “Kitab yalnız bizdən əvvəlki iki tayfaya (yəhudilərə və xacpərəstlərə) nazil edilmisdir. Biz isə onların oxuduqlarından xəbərsizik”– deməyəsiniz

[157] və ya: “Əgər bizə Kitab nazil edilsəydi, onlardan daha cox dogru yolda olardıq”– deməyəsiniz. Artıq sizə Rəbbinizdən acıq-aydın bir dəlil, dogru yol gostəricisi və mərhəmət gəlmisdir. Allahın ayələrini yalan sayan və onlardan uz cevirən kimsədən daha zalım kim ola bilər? Ayələrimizdən uz cevirənləri uz cevirdiklərinə gorə pis əzabla cəzalandıracagıq

[158] Yoxsa onlar ancaq ya mələklərin, ya Rəbbinin və yaxud da Rəbbinin bəzi əlamətlərinin gəlməsini gozləyirlər? Rəbbinin bəzi əlamətləri gələcəyi gun əvvəlcə iman gətirməmis və ya imanında bir xeyir qazanmamıs kimsəyə iman gətirməsi fayda verməyəcəkdir. De: “Gozləyin, subhəsiz ki, Biz də gozləyirik”

[159] Dinlərini parcalayıb firqə-firqə olanlarla sənin hec bir əlaqən yoxdur. Onların isi Allaha aiddir. Sonra Allah onlara etdikləri əməllər barədə xəbər verəcəkdir

[160] Kim yaxsılıq gətirərsə, ona gətirdiyinin on qat əvəzi verilər. Kim pislik gətirərsə, ona ancaq gətirdiyinin misli qədər cəza verilər. Onlara haqsızlıq edilməz

[161] De: “Həqiqətən, Rəbbim məni dogru yola, həqiqi dinə, hənif Ibrahimin dininə yonəltdi. O hec vaxt musriklərdən olmamısdı”

[162] De: “Subhəsiz ki, mənim namazım da, qurbanım da, həyatım da, olumum də aləmlərin Rəbbi Allah ucundur

[163] Onun hec bir səriki yoxdur. Mənə belə buyurulmusdur və mən musəlmanların birincisiyəm”

[164] De: “Allah hər seyin Rəbbi oldugu halda, mən Ondan basqa məbudmu axtaracagam?” Hər kəsin qazandıgı gunah yalnız oz əleyhinədir. Hec bir gunahkar basqasının gunahını dasımaz. Sonra isə donusunuz Rəbbinizə olacaq və O, ixtilafa dusduyunuz məsələlər barədə sizə xəbər verəcəkdir

[165] Verdiyi nemətlərlə sınamaq ucun sizi yer uzunun xələfləri təyin edən, birinizi digərinizin fovqunə dərəcə-dərəcə qaldıran Odur. Həqiqətən, sənin Rəbbin tezliklə cəza verəndir. Həqiqətən, O, Bagıslayandır, Rəhmlidir

[1] Əlif. Ləm. Mim. Sad

[2] Bu, insanları qorxutmaq və mominlərə oyud-nəsihət vermək ucun sənə nazil edilən Kitabdır. Ona gorə qəlbin hec narahat olmasın

[3] Rəbbinizdən sizə nazil edilənə tabe olun. Onu qoyub basqa dostlara uymayın. Siz necə də az oyud-nəsihət dinləyirsiniz

[4] Biz necə-necə kəndləri məhv etdik. Əzabımız onlara gecə ikən və ya gunorta cagı yatıb istirahət etdikləri vaxt gəldi

[5] Əzabımız onları haqladıgı zaman onların cagırısları: “Həqiqətən, biz zalım olmusuq!”– deməkdən basqa bir sey olmadı

[6] Biz, mutləq elci gondərilən umməti və gondərilmis elciləri sorgu-suala tutacagıq

[7] Onlara etdikləri əməlləri barədə Oz elmimizlə bildirəcəyik. Axı Biz qaib deyildik

[8] O gun əməllərin tərəzidə cəkilməsi bir həqiqətdir. Tərəziləri agır gələnlər – məhz onlar nicat tapanlardır

[9] Tərəziləri yungul gələnlər isə ayələrimizə qarsı haqsızlıq etdiklərinə gorə ozlərini ziyana ugradanlardır

[10] Biz sizi yer uzundə yerləsdirdik və orada sizin ucun dolanısıq vasitələri yaratdıq. Necə də az sukur edirsiniz

[11] Sizi xəlq etdik, sonra sizə surət verdik, sonra da mələklərə: “Adəmə səcdə edin!”– dedik. Iblisdən basqa hamısı səcdə etdi. O, səcdə edənlərdən olmadı

[12] Allah dedi: “Mən sənə əmr etdikdə sənə səcdə etməyə nə mane oldu?” Iblis dedi: “Mən ondan daha ustunəm. Cunki Sən məni oddan, onu isə palcıqdan yaratmısan!”

[13] Allah dedi: “Buradan asagı en! Burada təkəbburluk gostərmək sənə yaramaz. Cıx get, cunki sən alcaldılmıslardansan”

[14] Iblis dedi: “Onların dirildiləcəyi gunə qədər mənə mohlət ver”

[15] Allah dedi: “Subhəsiz ki, sən mohlət verilənlərdənsən”

[16] Iblis dedi: “Sən məni yoldan cıxartdıgına gorə mən də Sənin duz yolunun ustundə oturub insanları tovlayacagam

[17] Sonra onların yanına onlərindən və arxalarından, saglarından və sollarından gələcəyəm və Sən onların əksəriyyətini sukur edən gorməyəcəksən”

[18] Allah buyurdu: “Oradan mənfur və qovulmus halda cıx! Onlardan hər kəs sənin ardınca getsə, əlbəttə, Cəhənnəmi sizin hamınızla dolduracagam

[19] Ey Adəm, sən zovcənlə birlikdə Cənnətdə sakin ol. Bəyəndiyiniz yerlərdə yeyin, ancaq bu agaca yaxınlasmayın! Yoxsa ozlərinə zulm edənlərdən olarsınız”

[20] Seytan onların bir-birindən gizli qalan ayıb yerlərini ozlərinə gostərmək ucun onlara pıcıldayıb dedi: “Rəbbiniz sizə bu agacı yalnız ona gorə qadagan etmisdir ki, siz mələk və ya Cənnətdə əbədi qalanlardan olmayasınız”

[21] Ustəlik onlara: “Subhəsiz ki, mən sizin nəsihətcilərinizdənəm”– deyə and icdi

[22] Beləliklə, seytan onları tovlayaraq Cənnətdən asagı endirdi. Hər ikisi agacdan daddıqda ayıb yerləri ozlərinə gorundu və onlar Cənnət agaclarının yarpaqlarından ayıb yerlərinin ustunə ortməyə basladılar. Rəbbi onlara belə muraciət etdi: “Mən sizə o agacı qadagan etmədimmi və seytan sizin acıq-askar dusməninizdir, demədimmi?”

[23] Hər ikisi: “Ey Rəbbimiz! Biz ozumuzə zulm etdik. Əgər bizi bagıslamasan və bizə rəhm etməsən, əlbəttə, ziyana ugrayanlardan olarıq”– dedilər

[24] Allah dedi: “Bir-birinizə dusmən kəsilərək yerə enin! Yerdə sizin ucun muəyyən vaxta qədər qərar tutacagınız məskən və faydalanmaq ucun istifadə edəcəyiniz seylər vardır”

[25] Allah dedi: “Siz orada yasayacaq, orada oləcək və oradan cıxarılacaqsınız”

[26] Ey Adəm ogulları! Sizə ayıb yerlərinizi ortəcək libas və bəzək-duzək nazil etdik. Təqva libası isə daha xeyirlidir. Bu, Allahın dəlillərindəndir. Bəlkə dusunub onlardan ibrət alasınız

[27] Ey Adəm ogulları! Seytan, əcdadınızın ayıb yerlərini ozlərinə gostərmək məqsədilə aldadaraq libaslarını soyundurub Cənnətdən cıxartdıgı kimi, sizi də aldatmasın. Subhəsiz ki, o və onun nəsli sizləri sizin onları gorə bilmədiyiniz yerlərdən gorurlər. Həqiqətən, Biz, seytanları iman gətirməyənlərin dostları etdik

[28] Onlar yaramaz əməl etdikləri zaman: “Atalarımızı belə gorduk. Allah da bizə bunu əmr etmisdir”– deyirlər. De: “Allah yaramaz əməlləri əmr etməz. Yoxsa Allaha qarsı bilmədiyinizi danısırsınız?”

[29] De: “Rəbbim ədalətli olmagı əmr etdi. Hər səcdə etdiyiniz yerdə uzunuzu Ona tutun və Allaha – dini məhz Ona məxsus edərək dua edin. Sizi ilk dəfə yaratdıgı kimi diriləcəksiniz”

[30] Allah Oz bəndələrinin bir qismini dogru yola yonəltdi, digərlərinə isə haqq yoldan azmaq layiq goruldu. Cunki onlar Allahı qoyub seytanları ozlərinə dost tutdular və elə guman edirlər ki, dogru yoldadırlar

[31] Ey Adəm ogulları! Məscidlərə gedərkən gozəl geyimlərinizi geyin. Yeyin-icin, lakin israf etməyin. Subhəsiz ki, Allah israf edənləri sevmir

[32] De: “Allahın Oz qulları ucun uzə cıxartdıgı zinəti və təmiz ruziləri kim haram etmisdir?” De: “Bunlar dunya həyatında hamıya, Qiyamət gunu isə yalnız mominlərə məxsusdur”. Biz dərk edən adamlar ucun ayələri belə izah edirik

[33] De: “Rəbbim həm askar, həm də gizli torədilən yaramaz əməlləri, hər cur gunahı, haqsızcasına zulm etməyi, Allahın, haqqında hec bir dəlil nazil etmədiyi bir seyi Ona sərik qosmagınızı və bilmədiyiniz seyləri Allahın əleyhinə soyləməyinizi haram buyurmusdur”

[34] Hər ummətin bir əcəli vardır. Onların əcəli gəldiyi zaman bircə saat belə nə yubanar, nə də qabaga kecə bilərlər

[35] Ey Adəm ogulları! Sizə aranızdan elcilər gəlib ayələrimi bəyan edərkən Məndən qorxub oz əməllərini islah edən səxslərin hec bir qorxusu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər

[36] Ayələrimizi yalan sayıb onlara təkəbburluklə yanasanlar isə Od sakinləridirlər. Onlar orada əbədi qalacaqlar

[37] Allaha qarsı yalan uyduran və ya Onun ayələrini yalan hesab edən kimsədən daha zalım kim ola bilər? Yazıda olan qismətləri onlara nəsib olacaqdır. Nəhayət, elcilərimiz onların canını almaq ucun yanlarına gəldikdə: “Allahdan savayı cagırdıqlarınız haradadır?”– deyəcəklər. Onlar: “Bizi qoyub qacıblar!”– deyəcək və kafir olduqlarına dair oz əleyhlərinə sahidlik edəcəklər

[38] Allah deyəcək: “Sizdən əvvəl gəlib-getmis gunahkar cin və insan tayfaları ilə birlikdə Oda girin!” Hər bir tayfa Oda girdikcə digərini lənətləyəcəkdir. Nəhayət, hamısı orada toplandıgı zaman sonrakılar əvvəlkilər barəsində deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Bunlardır bizi azdıran! Elə isə Odda bunlara ikiqat əzab ver!” Allah deyəcək: “Əzab hər kəs ucun ikiqatdır, lakin siz bunu bilmirsiniz!”

[39] Əvvəlkilər sonrakılara deyəcəklər: “Sizin bizim uzərimizdə hec bir ustunluyunuz olmayıb. Elə isə qazandıqlarınıza gorə dadın əzabı!”

[40] Subhəsiz ki, ayələrimizi yalan sayanlara və onlara təkəbburluklə yanasanlara goyun qapıları acılmayacaq və dəvə iynənin gozundən kecməyincə onlar Cənnətə girməyəcəklər. Biz gunahkarları belə cəzalandırırıq

[41] Onların Cəhənnəm odundan yatagı və yorganları olacaqdır. Biz zalımları belə cəzalandırırıq

[42] Iman gətirib yaxsı əməl edənlər isə Cənnət sakinləridir. Onlar orada əbədi qalacaqlar. Biz hər kəsi yalnız onun quvvəsi catdıgı qədər yukləyirik

[43] Biz onların kokslərindəki kin-kudurəti cıxaracagıq. Onların ayaqları altından caylar axacaq. Onlar deyəcəklər: “Bizi buna qovusduran Allaha həmd olsun! Əgər Allah bizə hidayət etməsəydi, biz ozumuz dogru yola yonələ bilməzdik. Əlbəttə, Rəbbimizin elciləri haqqı gətirmisdilər”. Onlara belə xitab ediləcəkdir: “Əməlləriniz sayəsində varis oldugunuz Cənnət budur!”

[44] Cənnət əhli Od sakinlərini səsləyib deyəcəklər: “Biz Rəbbimizin bizə vəd etdiyinin dogru oldugunu gorduk. Siz də Rəbbinizin sizə vəd etdiyinin dogru oldugunu gordunuzmu?” Onlar: “Bəli!”– deyəcəklər. Bu zaman onların arasında bir carcı səsləyib deyəcəkdir: “Allahın lənəti olsun zalımlara

[45] O kəslərə ki, insanları Allah yolundan sapdırır, onu əyri gostərməyə calısır və axirəti inkar edirdilər”

[46] Hər iki tərəfin arasında pərdə və səddin uzərində hər kəsi simasından tanıyan insanlar olacaqdır ki, onlar Cənnət əhlini səsləyib: “Sizə salam olsun!” deyəcəklər. Halbuki ozləri cox istədikləri halda hələ Cənnətə girməyəcəklər

[47] Onların gozləri Od sakinlərinə tərəf cevrildikdə isə deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz, bizi zalımlara tay tutma!”

[48] Sədd əhli əlamətlərindən tanıdıqları adamları səsləyib deyəcəklər: “Sizə nə yıgdıqlarınız, nə də təkəbburluk gostərməyiniz fayda vermədi”

[49] “Allah onlara mərhəmət nəsib etməyəcəkdir”– deyə barəsində and icdiyiniz kəslər bunlardırmı?” Sədd əhlinə deyiləcəkdir: “Cənnətə girin! Sizə hec bir qorxu yoxdur və siz kədərlənməyəcəksiniz”

[50] Od sakinləri Cənnət əhlini səsləyib deyəcəklər: “Bizim ustumuzə bir az su və ya Allahın sizə verdiyi ruzidən tokun”. Onlar isə deyəcəklər: “Allah bunları kafirlərə haram etmisdir”

[51] O kəslərə ki, dinlərini əyləncə və oyun etmisdilər və dunya həyatı onları aldatmısdı. Onlar bu gunləri ilə qarsılasmagı unutduqları və ayələrimizi inkar etdikləri kimi, Biz də onları bu gun unudarıq

[52] Biz onlara biliyimizlə izah etdiyimiz, iman gətirən qovm ucun hidayət və mərhəmət olan bir Kitab gondərdik

[53] Yoxsa kafirlər yalnız onun (Quranda verilən xəbərlərin) aqibətini gozləyirlər? Onun aqibəti gəldiyi gun əvvəllər onu unudan kəslər deyəcəklər: “Həqiqətən də, Rəbbimizin elciləri haqqı gətirmisdilər. Indi bizim tərəfimizi saxlayan səfaətcilər varmı? Yaxud geri qaytarılacagıqmı ki, əvvəllər etdiyimiz əməllərdən basqasını edək?” Onlar ozlərini ziyana ugratdılar. Uydurduqları butlər isə onlardan uzaqlasıb qeyb olacaqlar

[54] Dogrudan da, Rəbbiniz goyləri və yeri altı gundə yaradan, sonra da Ərsə ucalan Allahdır. O, gunduzu surətlə təqib edən gecə ilə ortub buruyur. Gunəsi, ayı və ulduzları Oz əmrinə tabe edən də Odur. Əslində, yaratmaq da, əmr etmək də Ona məxsusdur. Aləmlərin Rəbbi Allah nə qədər xeyirxahdır

[55] Rəbbinizə acizanə, həm də gizlicə dua edin! Subhəsiz ki, O, həddi asanları sevmir

[56] Yer uzu islah olunduqdan sonra, orada fəsad torətməyin. Allaha qorxu və umidlə yalvarın. Həqiqətən, Allahın mərhəməti yaxsılıq edənlərə yaxındır

[57] Kuləkləri Oz mərhəməti onundə yagısdan qabaq mujdəci olaraq gondərən Odur. Nəhayət, o kuləklər agır buludları dasıyarkən, Biz o buludları olu bir diyara tərəf qovur, onunla yagmur endirir və bunun vasitəsi ilə hər cur meyvə yetisdiririk. Biz oluləri də belə dirildəcəyik. Bəlkə, dusunub ibrət alasınız

[58] Yaxsı torpaqda bitkilər Rəbbinin izni ilə cox asanlıqla bitər, pis torpaqda isə onlar yalnız cox cətinliklə yetisər. Biz ayələri sukur edən bir qovmə beləcə izah edirik

[59] Biz Nuhu oz xalqına elci gondərdik. O dedi: “Ey qovmum! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan basqa məbudunuz yoxdur. Mən sizə uz verəcək Boyuk gunun əzabından qorxuram”

[60] Xalqının zadəganları dedilər: “Həqiqətən də, biz səni acıq-aydın azgınlıq icində goruruk!”

[61] O dedi: “Ey qovmum! Mən hec də azmamısam. Lakin mən aləmlərin Rəbbi tərəfindən gondərilmis bir elciyəm

[62] Mən Rəbbimin mənə vəhy etdiklərini sizə təblig edir və sizə oyud-nəsihət verirəm. Allahdan nazil olanlar sayəsində sizin bilmədiklərinizi bilirəm

[63] Allahdan qorxub bəlkə mərhəmətə nail olasınız deyə, sizi qorxutmaq ucun oz aranızdan olan bir kisinin vasitəsi ilə Rəbbinizin sizə oyud-nəsihət verməsinə heyrətmi edirsiniz?”

[64] Kafirlər onu yalancı hesab etdilər. Biz onu və onunla birlikdə gəmidə olanları xilas etdik. Ayələrimizi yalan hesab edənləri isə suya qərq etdik. Dogrudan da, onlar kor adamlar idilər

[65] Ad qovmunə də qardasları Hudu gondərdik. O dedi: “Ey qovmum! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan basqa məbudunuz yoxdur. Yoxsa qorxmursunuz?”

[66] Qovmunun kafir zadəganları dedilər: “Biz səni səfeh sayırıq və həqiqətən də, səni yalancılardan hesab edirik!”

[67] O dedi: “Ey qovmum! Mən hec də səfeh deyiləm. Lakin mən aləmlərin Rəbbi tərəfindən gondərilmis bir elciyəm

[68] Mən Rəbbimin vəhy etdiyi hokmlərini sizə təblig edirəm. Mən sizin etibarlı nəsihətcinizəm

[69] Yoxsa sizi qorxutmaq ucun oz aranızdan olan bir kisinin vasitəsi ilə Rəbbinizin sizə oyud-nəsihət verməsinə heyrətmi edirsiniz? Yadınıza salın ki, O, sizi Nuh qovmundən sonra xələflər təyin etdi və sizi xilqətcə daha quvvətli etdi. Allahın nemətlərini xatırlayın ki, bəlkə nicat tapasınız”

[70] Onlar dedilər: “Yanımıza gəlmisən ki, atalarımızın ibadət etdiklərini buraxıb tək Allaha ibadət edək? Əgər dogru danısanlardansansa, bizə vəd etdiyin əzabı gətir”

[71] Hud dedi: “Artıq Rəbbinizdən sizə əzab və qəzəb yetisdi. Siz ozunuzun və atalarınızın uydurduqları adlar (butlər) barəsində mənimlə mubahisəmi edirsiniz? Halbuki Allah onlar barəsində hec bir dəlil nazil etməmisdir. Gozləyin! Subhəsiz mən də sizinlə birlikdə gozləyənlərdənəm”

[72] Biz onu və onunla birlikdə olanları Oz mərhəmətimizlə xilas etdik. Ayələrimizi yalan hesab edənlərin isə kokunu kəsdik. Onlar iman gətirən deyildilər

[73] Səmud qovmunə də qardasları Salehi gondərdik. O dedi: “Ey qovmum! Allaha ibadət edin! Sizin Ondan basqa məbudunuz yoxdur. Rəbbinizdən sizə acıq-aydın dəlillər gəldi. Allahın qayadan cıxartdıgı bu disi dəvəsi sizin ucun bir mocuzədir. Onu buraxın Allahın torpagında otlasın. Ona bir pislik etməyin, yoxsa sizi agrılı-acılı bir əzab yaxalayar

[74] Xatırlayın ki, O, sizi Ad qovmundən sonra xələflər etdi və yer uzundə yerləsdirdi. Siz də onun duzənliklərində qəsrlər tikir, daglarda evlər yonursunuz. Allahın nemətlərini yada salın, yer uzundə fəsad yayaraq pis islər gorməyin”

[75] Onun qovmunun təkəbburlu zadəganları oz aralarından iman gətirən zəiflərə dedilər: “Siz Salehin oz Rəbbi tərəfindən gondərildiyini bilirsinizmi?” Onlar dedilər: “Həqiqətən, biz onunla gondərilən hər seyə inanırıq”

[76] Təkəbbur gostərən bascılar dedilər: “Həqiqətən, biz sizin inandıgınızı inkar edirik”

[77] Onlar disi dəvənin diz vətərini kəsdilər və beləliklə də Rəbbinin əmrindən cıxıb: “Ey Saleh! Əgər sən gondərilən elcilərdənsənsə, bizə vəd etdiyin əzabı gətir”– dedilər

[78] Onları dəhsətli bir sarsıntı yaxaladı və onlar oz evlərində uzuqoylu dusub qaldılar

[79] Saleh onlardan uz cevirib dedi: “Ey qovmum! Mən Rəbbimin mənə vəhy etdiyi hokmunu sizə catdırdım və sizə oyud-nəsihət verdim. Lakin siz nəsihət verənləri sevmirsiniz”

[80] Lutu da elci gondərdik. Bir zaman o, oz qovmunə demisdi: “Sizdən əvvəl aləmlərdən hec kəsin etmədiyi iyrənc əməli sizmi edəcəksiniz

[81] Siz, qadınları qoyub səhvətlə kisilərin yanına gedirsiniz. Həqiqətən, siz, həddi asmıs adamlarsınız”

[82] Onun qovmunun cavabı: “Onları yurdunuzdan cıxarın. Axı onlar təmizliyə can atan adamlardır”– deməkdən basqa bir sey olmamısdı

[83] Biz onu və ailəsini xilas etdik. Yalnız arvadından basqa. O, geridə qalanlardan oldu

[84] Biz onların ustunə daslardan yagıs yagdırdıq. Bir gor gunahkarların aqibəti necə oldu

[85] Mədyən qovmunə də qardasları Sueybi gondərdik. O dedi: “Ey qovmum! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan basqa məbudunuz yoxdur. Rəbbinizdən sizə acıq-aydın bir dəlil gəldi. Elə isə olcuyə və cəkiyə tam riayət edin, insanların əsyalarını əksik verməyin və yer uzu islah olunduqdan sonra orada fəsad torətməyin. Əgər mominsinizsə, bu, sizin ucun daha xeyirlidir

[86] Hər yolun basında oturub Allaha iman gətirənləri hədələyib Onun yolundan sapdırmayın və onu əyri gostərməyə calısmayın. Xatırlayın ki, siz az idiniz, O sizi coxaltdı. Bir gorun fəsad torədənlərin aqibəti necə oldu

[87] Əgər aranızdan bir dəstəniz mənimlə gondərilənə inanmıs, bir dəstəniz isə inanmamıssa, Allah aramızda hokm verənədək səbir edin. Axı O, hakimlərin ən yaxsısıdır”

[88] Onun qovmunun təkəbburlu zadəganları dedilər: “Ey Sueyb! Ya biz hokmən səni də, səninlə birlikdə iman gətirənləri də yurdumuzdan cıxaracaq, ya da siz bizim dinimizə donəcəksiniz”. Sueyb dedi: “Hətta nifrət etmis olsaq belə?”

[89] Allah bizi sizin dininizdən xilas etdikdən sonra biz yenə də ona qayıtsaq, Allaha qarsı yalan uydurmus olarıq. Rəbbimiz Allah istəməyincə bizim ona donməyimiz olacaq bir sey deyildir. Rəbbimiz elmi ilə hər seyi əhatə etmisdir. Biz Allaha təvəkkul etmisik. Ey Rəbbimiz! Bizimlə qovmumuz arasında ədalətlə hokm ver. Axı Sən hokm verənlərin ən yaxsısısan

[90] Onun qovmunun kafir zadəganları dedilər: “Əgər Sueybin ardınca getsəniz, siz mutləq ziyana ugrayanlardan olarsınız”

[91] Onları dəhsətli bir sarsıntı yaxaladı və onlar oz evlərində uzuqoylu dusub qaldılar

[92] Sueybi yalancı sayanlar, sanki orada yasamamısdılar. Sueybi yalancı sayanların ozləri ziyana ugrayanlardan oldular

[93] Sueyb onlardan uz cevirib dedi: “Ey qovmum! Mən Rəbbimin mənə vəhy etdiyi hokmlərini sizə catdırdım və sizə oyud-nəsihət verdim. Kafir tayfadan otru mən necə heyfsilənə bilərəm?”

[94] Biz hansı bir olkəyə peygəmbər gondərdiksə, onun əhalisini sıxıntıya və bəlaya ducar etdik ki, bəlkə boyun əyələr

[95] Sonra pisliyi yaxsılıqla əvəz etdik. Nəhayət onlar firavanlıq icində yasayarkən: “Atalarımıza da belə qıtlıq və bolluq uz vermisdi”– dedilər. Biz də onları hec ozləri də hiss etmədən qəflətən yaxaladıq

[96] Əgər o olkələrin əhalisi iman gətirib Allahdan qorxsaydı, əlbəttə, Biz onların ustunə goydən və yerdən bərəkət qapılarını acardıq. Lakin onlar peygəmbərləri yalancı hesab etdilər. Biz də onları qazandıqları gunahlara gorə əzabla yaxaladıq

[97] Məgər o olkələrin əhalisi əzabımızın onlara gecə vaxtı, onlar yatarkən gəlməyəcəyindən əminmi oldular

[98] Ya da o olkələrin əhalisi əzabımızın onlara səhər-səhər, onlar əylənərkən gəlməyəcəyindən əminmi oldular

[99] Yaxud onlar Allahın hiyləsindən ehtiyat etmirdilərmi? Allahın hiyləsindən yalnız ziyana ugrayanlar ehtiyat etməzlər

[100] Məgər yer uzunun kecmis sakinlərindən sonra ona varis olanlara bəyan olmadımı ki, əgər Biz istəsəydik, onları da gunahları uzundən musibətə ducar edər, qəlblərinə mohur vurardıq və onlar da esitməzdilər

[101] Bu, o olkələrdir ki, onların əhvalatlarından bəzisini sənə soyləyirik. Elciləri onlara acıq-aydın dəlillər gətirdilər. Onlar isə daha oncə yalan hesab etdiklərinə gorə iman gətirmədirlər. Allah kafirlərin qəlblərini beləcə mohurləyir

[102] Onların əksəriyyətini vədə xilaf cıxan gorduk. Onların coxunu gunahkar gorduk

[103] Onlardan sonra Musanı mocuzələrimizlə Firon və onun əyanlarına elci gondərdik. Onlar isə bunu inkar etdilər. Bir gor fəsad torədənlərin aqibəti necə oldu

[104] Musa dedi: “Ey Firon! Həqiqətən, mən aləmlərin Rəbbi tərəfindən gondərilmis bir elciyəm

[105] Mənim borcumdur ki, Allah barəsində yalnız həqiqəti deyim. Mən Rəbbinizdən sizə acıq-aydın dəlillər gətirmisəm. Elə isə Israil ogullarını mənimlə gondər”

[106] Firon dedi: “Əgər mocuzə gətirmisənsə və dogru danısanlardansansa, onu gostər!”

[107] Musa əsasını yerə atdı və o, dərhal acıq-askar bir ilan oldu

[108] Əlini qoynundan cıxartdı və o, baxanlar ucun agappaq parlaq bir əl oldu

[109] Firon qovmunun əyanları dedilər: “Həqiqətən, bu, bilikli bir sehrbazdır

[110] O sizi yurdunuzdan cıxartmaq istəyir. Elə isə təklifiniz nədir?”

[111] Onlar dedilər: “Onu və qardasını gozlət və səhərlərə sehrbazları toplayan adamlar gondər ki

[112] bilikli sehrbazların hamısını sənin yanına gətirsinlər”

[113] Sehrbazlar Fironun yanına gəlib dedilər: “Əgər qalib gəlsək, dogrudanmı bizim ucun mukafat olacaq?”

[114] Firon dedi: “Bəli, siz mənə yaxın adamlardan olacaqsınız”

[115] Sehrbazlar dedilər: “Ey Musa! Ya sən əsanı birinci at, ya da biz əlimizdəkiləri ataq!”

[116] Musa dedi: “Siz əvvəl atın!” Onlar əllərindəkiləri atdıqda, insanların gozlərini sehrləyib canlarına qorxu saldılar və boyuk bir sehr gostərdilər

[117] Biz Musaya: “Əsanı yerə at!”– deyə vəhy etdik. Elə bu an əsa ilana cevrilib onların duzəltdikləri seyləri uddu

[118] Artıq haqq uzə cıxdı, onların etdikləri isə batil oldu

[119] Sehrbazlar orada məglub oldular və rusvay olaraq geri dondulər

[120] Sehrbazlar səcdəyə qapandılar

[121] Onlar dedilər: “Aləmlərin Rəbbinə iman gətirdik

[122] Musa və Harunun Rəbbinə!”

[123] Firon dedi: “Mən sizə izin verməmisdən əvvəl siz ona iman gətirdiniz? Subhəsiz ki, bu, səhərdə qurdugunuz bir hiylədir ki, əhalisini oradan cıxarasınız. Tezliklə biləcəksiniz

[124] Əllərinizi və ayaqlarınızı carpaz kəsəcək, sonra da hamınızı carmıxa cəkəcəyəm”

[125] Onlar dedilər: “Subhəsiz ki, biz Rəbbimizə qayıdacagıq

[126] Sən sadəcə, Rəbbimizin mocuzələri bizə gəldikdə onlara iman gətirməyimizə gorə bizdən intiqam alırsan. Ey Rəbbimiz! Bizə coxlu səbir ver və bizi musəlman olaraq oldur”

[127] Firon xalqının əyanları dedilər: “Sən Musanı və onun qovmunu buraxırsan ki, yer uzundə fəsad torətsinlər, həm səni, həm də sənin məbudlarını bir kənara atsınlar”. Firon dedi: “Biz hokmən onların oglan usaqlarını oldurəcək, qadınlarını isə sag buraxacagıq. Subhəsiz ki, onların uzərində sarsılmaz hokmranlıga malik olan bizik”

[128] Musa oz qovmunə dedi: “Allahdan komək diləyin və səbir edin. Subhəsiz ki, yer uzu Allahındır. O, qullarından istədiyini onun varisləri təyin edir. Gozəl aqibət muttəqilərindir”

[129] Onlar dedilər: “Sən bizə peygəmbər gəlməzdən əvvəl də, sənin gəlisindən sonra da bizə əziyyət verildi”. Musa dedi: “Ola bilsin ki, Rəbbiniz dusməninizi məhv edib sizi yer uzunun varisləri təyin etsin, sonra da necə hərəkət edəcəyinizə baxsın”

[130] Biz Firon xalqını quraqlıq illərinə və məhsul qıtlıgına məruz qoyduq ki, bəlkə dusunub ibrət alsınlar

[131] Onlara bir yaxsılıq uz verəndə: “Bu, bizə məxsusdur!”– deyərdilər. Onlara bir pislik uz verdikdə isə, Musa və onunla birlikdə olanları ugursuzluq əlaməti sayardılar. Əslində onların ugursuzlugu Allah yanındadır, lakin onların coxu bunu bilmir

[132] Kafirlər dedilər: “Sən bizi sehrləmək ucun nə qədər mocuzə gətirsən də, biz sənə inanan deyilik!”

[133] Biz də onların ustunə muxtəlif mocuzələr olaraq tufan, cəyirtkələr, bitlər, qurbagalar və qan gondərdik. Onlar isə təkəbburluk gostərdilər və gunahkar bir tayfa oldular

[134] Əzab onları burudukdə dedilər: “Ey Musa! Bizim ucun Rəbbinə sənə verdiyi əhd ilə dua et! Əgər əzabı bizdən sovusdursan, biz hokmən sənə iman gətirəcək və Israil ogullarını mutləq səninlə birlikdə gondərəcəyik”

[135] Biz catacaqları muəyyən vaxta qədər əzabı onlardan sovusdurduqda isə, dərhal əhdi pozdular

[136] Ayələrimizi inkar edib onlardan qafil olduqlarına gorə Biz o tayfadan intiqam alaraq onları dənizdə qərq etdik

[137] Musa ilə olan zəif qovmu isə yer uzunun xeyir-bərəkət verdiyimiz sərq və qərb bolgələrinə varislər təyin etdik. Səbir etdiklərinə gorə Rəbbinin Israil ogulları barəsindəki gozəl Sozu yerinə yetdi. Biz Firon və onun xalqının qurduqlarını və tikib ucaltdıqlarını darmadagın etdik

[138] Biz Israil ogullarını dənizdən kecirtdik və onlar oz butlərinə tapınan bir qovmə rast gəldilər. Onlar dedilər: “Ey Musa! Onların məbudları oldugu kimi, bizim ucun də bir məbud duzəlt”. Musa dedi: “Həqiqətən, siz cahil bir tayfasınız

[139] Subhəsiz ki, bunların etiqad etdikləri əqidə məhvə məhkumdur, gordukləri islər isə batildir”

[140] Musa dedi: “O, sizi aləmlərdən ustun etdiyi bir halda, mən sizin ucun Allahdan basqa məbudmu axtaracagam?”

[141] Bir zaman Biz sizi Fironun tərəfdarlarından xilas etdik. Onlar sizə agır əzablar verir, oglan usaqlarınızı oldurur, qadınlarınızı isə sag buraxırdılar. Bunda sizin ucun Rəbbiniz tərəfindən boyuk bir sınaq var idi

[142] Biz Musaya otuz gecəlik vədə verdik və buna on gecə də əlavə etdik. Beləliklə də Rəbbinin təyin etdiyi vaxt qırx gecə oldu. Musa qardası Haruna dedi: “Xalqımın icərisində məni əvəz et, onları islah et və fəsad torədənlərin yoluna uyma!”

[143] Musa təyin etdiyimiz vaxtda gəldikdə Rəbbi onunla danısdı. Musa dedi: “Ey Rəbbim! Ozunu mənə gostər, Sənə baxım”. O dedi: “Sən məni gorə bilməzsən. Lakin bu daga bax. Əgər o, oz yerində qala bilsə, sən də Məni gorəcəksən”. Rəbbi daga gorundukdə onu parca-parca etdi. Musa da bayılaraq yerə sərildi. Ozunə gəldikdə isə dedi: “Sən pak və muqəddəssən! Sənə tovbə etdim və mən iman gətirənlərin birincisiyəm!”

[144] Allah dedi: “Ey Musa! Mən vəhy etdiyim hokmlərimlə və səninlə danısmagımla səni secib insanlardan ustun etdim. Elə isə sənə verdiyimi gotur və sukur edənlərdən ol!”

[145] Biz onun ucun lovhələrdə hər seydən oyud-nəsihət və hər seyin təfsilatını yazdıq və dedik: “Bunları mohkəm tut və xalqına da onun ən yaxsısından yapısmagı əmr et! Mən sizə fasiqlərin yurdunu gostərəcəyəm

[146] Haqsız olaraq yer uzundə təkəbburluk gostərənləri ayələrimdən uzaqlasdıracagam. Onlar butun mocuzələri gorsələr də onlara inanmazlar. Onlar dogru yolu gorsələr, ora yonəlməz, azgınlıq yolunu gorsələr, onu ozlərinə yol secərlər. Bu ona gorədir ki, onlar ayələrimizi inkar edir və onlara məhəl qoymurdular”

[147] Ayələrimizi və axirətə qovusmagı yalan sayanların əməlləri puc oldu. Məgər onlar yalnız etdikləri bu əməllərə gorə cəzalandırılmayacaqlarmı

[148] Musanın ardınca qovmu oz zinət əsyalarından boyurən bir buzov heykəli duzəltdilər. Məgər bu heykəlin onlarla danısmadıgını, onlara duz yol gostərmədiyini gormurdulərmi? Buna baxmayaraq ona məbud kimi sitayis edib zalımlardan oldular

[149] Onların əlləri yanlarına dusdukdə (tutduqları isə gorə pesman olduqda) və haqq yoldan azdıqlarını gordukdə: “Əgər Rəbbimiz bizə rəhm etməsə və bizi bagıslamasa, əlbəttə, ziyana ugrayanlardan olarıq”– dedilər

[150] Musa qəzəbli və kədərli halda oz qovmunun yanına qayıtdıqda dedi: “Məndən sonra necə də yaramaz islər gormusunuz! Rəbbinizin əmrini qabaqlamaq istədiniz?” Musa lovhələri tulladı və qardasının basından yapısıb ozunə tərəf cəkdi. Qardası dedi: “Ey anamın oglu! Həqiqətən, camaat məni zəif bilib az qala oldurəcəkdilər. Məni rusvay etməklə dusmənləri sevindirmə. Məni zalımlara tay tutma”

[151] Musa dedi: “Ey Rəbbim! Məni və qardasımı bagısla, bizi Oz mərhəmətinə qovusdur. Sən rəhm edənlərin ən rəhmlisisən!”

[152] Həqiqətən, buzova sitayis edənlərə oz Rəbbindən bir qəzəb və dunya həyatında zillət uz verəcəkdir. Biz iftira yaxanları belə cəzalandırırıq

[153] Yaramaz islər gorub sonra bunun ardından tovbə edib iman gətirənlərə gəlincə, subhəsiz ki, Rəbbin bundan sonra Bagıslayandır, Rəhmlidir

[154] Musanın qəzəbi sakitləsəndə lovhələri goturdu. Onlardakı yazılarda Rəbbindən qorxanlar ucun hidayət və mərhəmət var idi

[155] Musa Bizim təyin etdiyimiz vaxt ucun tayfasından yetmis kisi secdi. Onları zəlzələ yaxaladıqda o dedi: “Ey Rəbbim! Əgər istəsəydin, bundan əvvəl onları da, məni də məhv edərdin. Ozumuzdən olan səfehlərin etdiklərinə gorə bizi həlakmı edəcəksən? Bu, yalnız Sənin sınagındır. Sən onunla istədiyini azgınlıga aparır, istədiyini də dogru yola yonəldirsən. Sən bizim Himayəcimizsən! Bizi bagısla və bizə rəhm et! Axı Sən bagıslayanların ən yaxsısısan

[156] Bizim ucun bu dunyada da yaxsılıq yaz, axirətdə də. Həqiqətən, biz, Sənə uz tutduq!” Allah dedi: “Istədiyimi əzabıma ducar edirəm. Mərhəmətim isə hər seyi əhatə edir. Mən onu Allahdan qorxan, zəkat verən və ayələrimizə iman gətirənlər ucun yazacagam

[157] O kəslər ki, yanlarındakı Tovrat və Incildə haqqında yazılmıs oldugunu gordukləri elcinin – yazıb-oxumaq bilməyən peygəmbərin, ardınca gedərlər. O peygəmbər onlara yaxsı islər gorməyi buyurar, pis əməlləri isə qadagan edər, onlara pak seyləri halal, murdar seyləri isə haram edər. Onların agır yuklərini yungulləsdirər və onları buxovlardan xilas edər. Ona iman gətirən, onu dəstəkləyən, ona komək edən və onunla gondərilmis nurun (Quranın) ardınca gedənlər isə nicat tapanlardır”

[158] De: “Ey insanlar! Subhəsiz ki, mən sizin hamınız ucun Allahın elcisiyəm. Goylərin və yerin hokmranlıgı Ona məxsusdur, Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur. O həm dirildir, həm də oldurur. Elə isə Allaha və Onun Elcisinə – yazıb-oxumaq bilməyən, həm də Allaha və Onun kəlmələrinə inanan peygəmbərə iman gətirin. Onun ardınca gedin ki, bəlkə dogru yola yonələsiniz”

[159] Musanın qovmundən elə bir camaat vardır ki, haqq ilə insanları dogru yola yonəldir və onun sayəsində ədalətlə hokm verirlər

[160] Biz onları on iki nəslə – ummətə bolduk. Qovmu Musadan su istədikdə, Biz ona: “Əsanla dasa vur!”– deyə vəhy etdik. Ondan on iki cesmə qaynayıb cıxdı. Hər qəbilə ozunun su icəcəyi yeri bildi. Biz onların ustunə buludla kolgə saldıq, onlara manna və bildircin endirdik, ozlərinə də: “Sizə ruzi kimi verdiyimiz pak seylərdən yeyin!”– dedik. Onlar Bizə zulm etmədilər, ancaq ozləri ozlərinə zulm etdilər

[161] Bir zaman onlara deyilmisdi: “Bu kənddə sakin olun və ondan (orada olan nemətlərdən) bəyəndiyiniz yerlərdə yeyin. “Bizi bagısla!”– deyin və qapıdan Allaha səcdə edərək daxil olun ki, sizin gunahlarınızı bagıslayaq. Biz yaxsı islər gorənlərə mukafatlarını artırarıq”

[162] Onlardan haqsızlıq edənlər ozlərinə deyilən sozu basqası ilə dəyisdilər. Etdikləri haqsızlıga gorə Biz onlara goydən əzab gondərdik

[163] Onlardan dəniz sahilində yerləsən kənd barəsində xəbər al! O vaxt onlar sənbə gunu ucun qoyulmus qadaganı pozurdular. Sənbə gunu onların balıqları uzə cıxaraq onların yanına axısır, sənbədən basqa gunlərdə isə onlara tərəf gəlmirdilər. Gunah etdiklərinə gorə Biz onları beləcə sınayırdıq

[164] O zaman onlardan bir dəstə dedi: “Allahın məhv edəcəyi və ya siddətli əzaba ducar edəcəyi bir tayfaya nə ucun oyud-nəsihət verirsiniz?” Onlar dedilər: “Bu, Rəbbiniz yanında uzrxahlıq etmək ucundur. Bəlkə, onlar pis əməllərdən cəkinsinlər!”

[165] Onlar ozlərinə edilmis xəbərdarlıgı unutduqları zaman Biz pis əməlləri qadagan edən kimsələri xilas etdik, haqsızlıq edənləri isə itaətdən cıxdıqlarına gorə dəhsətli bir əzabla yaxaladıq

[166] Ozlərinə qoyulan qadaganı pozduqları zaman Biz onlara: “Mənfur meymunlar olun!”– dedik

[167] O zaman Rəbbin onlara Qiyamət gununədək agır əzab verəcək kimsələr gondərəcəyini bildirdi. Dogrudan da, sənin Rəbbin tez cəza verəndir. Həqiqətən də, O, Bagıslayandır, Rəhmlidir

[168] Biz onları yer uzundə ummətlərə bolduk. Icərilərində həm əməlisaleh olanlar, həm də belə olmayanlar vardır. Biz onları yaxsılıq və pisliklə sınadıq ki, bəlkə dogru yola donələr

[169] Onlardan sonra Kitaba varis olan xələflər gəldilər. Onlar bu fani dunya malını alıb: “Biz bagıslanacagıq!”– deyirdilər. Onlara buna bənzər mənfəətlər yenə də gəlsəydi, onu da alardılar. Məgər Allah barəsində haqdan basqa bir sey soyləməyəcəklərinə dair onlardan Kitabda yazılmıs əhd alınmamısdımı? Halbuki onlar Kitabda olanları oxuyub oyrənmisdilər. Axirət yurdu muttəqilər ucun daha xeyirlidir. Məgər anlamırsınız

[170] Kitabdan mohkəm yapısanlara və namaz qılanlara gəlincə, Biz yaxsı islər gorənlərin mukafatını puc etmərik

[171] Bir zaman dagı yerindən qoparıb onların bası ustunə bulud kimi qaldırmısdıq və onlar da elə zənn etmisdilər ki, dag onların ustunə dusəcək. Biz onlara: “Sizə verdiyimizdən mohkəm yapısın və icindəkiləri xatırlayın ki, bəlkə, qorxasınız!”– demisdik

[172] Bir zaman Rəbbin Adəm ogullarının bellərindən onların torəmələrini cıxarmıs və: “Mən sizin Rəbbiniz deyiləmmi?”– deyə onları ozlərinin əleyhinə sahid tutmusdu. Onlar: “Bəli, biz sahid olduq!”– demisdilər. Bu ona gorədir ki, siz Qiyamət gunu: “Biz bundan xəbərsiz idik!”– deməyəsiniz

[173] Yaxud: “Atalarımız bizdən əvvəl Allaha sərik qosmus, biz də onlardan sonra gələn bir nəsil olmusuq. Məgər Sən bizi batilə uyanların etdikləri əməllərə gorə məhv edəcəksən?”– deməyəsiniz

[174] Biz ayələri beləcə izah edirik ki, bəlkə haqq yola qayıdalar

[175] Onlara ayələrimizi verdiyimiz kimsənin əhvalatını oxu. O, ayələrdən kənara cıxdı, seytanın təqibinə məruz qaldı, axırda da azanlardan oldu

[176] Biz istəsəydik, bunun (həmin ayələrin) sayəsində onu ucaldardıq. Lakin o, dunyaya meyl saldı və oz istəyinə uydu. Onun məsəli itin məsəlinə bənzəyir; onu qovsan da dilini cıxardıb ləhləyər, qovmasan da. Ayələrimizi yalan hesab edənlərin məsəli belədir. Bu əhvalatları onlara danıs ki, bəlkə fikirləsələr

[177] Ayələrimizi yalan sayıb ozlərinə zulm edən adamlar barəsindəki məsəl necə də pisdir

[178] Allah kimə hidayət verirsə, dogru yolda olan da odur. Kimləri də azdırırsa, ziyana ugrayanlar da məhz onlardır

[179] Biz Cəhənnəm ucun bir cox cinlər və insanlar yaratdıq. Onların qəlbləri var, onunla anlamazlar; gozləri var, onunla gorməzlər; qulaqları var, onunla esitməzlər. Onlar heyvan kimidirlər, hətta daha cox azgınlıqdadırlar. Qafil olanlar da məhz onlardır

[180] Ən gozəl adlar Allahındır. Ona bu adlar vasitəsi ilə dua edin və Onun adları barəsində haqdan sapanları tərk edin. Onlar etdikləri əməllərin cəzasını alacaqlar

[181] Yaratdıqlarımız icərisində elə bir ummət də vardır ki, haqq ilə dogru yola aparır və bunun sayəsində ədalətlə hokm edirlər

[182] Ayələrimizi yalan sayanları, ozlərinin də bilməyəcəkləri bir yerdən tədricən tovlayıb məhvə aparacagıq

[183] Mən onlara mohlət verəcəyəm. Subhəsiz ki, Mənim hiyləm sarsılmazdır

[184] Məgər fikirləsmirlərmi? Onların yoldasında hec bir dəlilik yoxdur. O ancaq qorxudan və bəyan edən bir Peygəmbərdir

[185] Məgər onlar goylərin və yerin səltənətinə, Allahın yaratdıgı hər seyə, əcəllərinin yaxınlasa biləcəyinə diqqət yetirmirlərmi? Bundan sonra hansı sozə inanacaqlar

[186] Allah kimi azdırarsa, ona dogru yol gostərən olmaz. Allah onları oz azgınlıqları icərisində sərgərdan dolasan vəziyyətdə tərk edər

[187] Səndən o Saat barəsində sorusurlar ki, nə vaxt qopacaq? De: “Bu haqda bilgi ancaq Rəbbimə aiddir. Qopacagı vaxtı yalnız O, askara cıxara bilər. Bu bilgi goylərə və yerə də agır gəlir. O sizə qəflətən gələcəkdir”. Sanki onu bilirmissən kimi səndən sorusurlar. De: “Bu haqda bilgi ancaq Allaha aiddir. Lakin insanların coxu bunu bilmir”

[188] De: “Mən Allahın istədiyindən basqa ozumə nə bir fayda, nə də bir zərər yetirməyə qadir deyiləm. Əgər qeybi bilsəydim, əlbəttə, ozum ucun xeyir artırardım və mənə pislik toxunmazdı. Mən sadəcə, iman gətirən bir qovm ucun qorxudan və mujdələyənəm”

[189] Sizi tək bir candan xəlq edən, unsiyyət baglayıb rahatlıq tapsın deyə ondan onun zovcəsini yaradan Odur. Adəm ovladı zovcəsini agusuna aldıqda o, yungul bir yuklə yukləndi (hamilə oldu) və bir muddət onu bətnində gəzdirdi. Zovcəsi agırlasdıgı zaman hər ikisi ozlərinin Rəbbi olan Allaha: “Əgər bizə saglam bir ovlad versən, əlbəttə, sukur edənlərdən olarıq”– deyə dua etdilər

[190] Allah onlara saglam ovlad verdikdə isə ozlərinə verdiyi seydə Ona sərik qosmaga basladılar. Allah isə onların qosduqları səriklərdən ucadır

[191] Onlar hec bir sey yaratmayan, ozləri xəlq edilmis olan seyləri Allaha sərik qosurlar

[192] Butlər nə onlara yardım edə bilər, nə də ozlərinə komək edə bilərlər

[193] Siz onları dogru yola cagırsanız, sizin ardınızca gəlməzlər. Onları cagırsanız da, sussanız da sizin ucun fərqi yoxdur

[194] Allahdan savayı cagırdıqlarınız da sizin kimi qullardır. Əgər dogru deyirsinizsə, cagırın onları, sizə cavab versinlər

[195] Məgər onların ayaqlarımı var, onunla yerisinlər? Yoxsa onların əllərimi var, onunla tutsunlar? Yoxsa onların gozlərimi var, onunla gorsunlər? Yoxsa onların qulaqlarımı var, onunla esitsinlər? De: “Cagırın səriklərinizi! Sonra mənə qarsı hiylə qurun və mənə hec mohlət də verməyin

[196] Həqiqətən, mənim himayədarım Kitabı nazil edən Allahdır. O, əməlisalehlərə himayəcilik edir

[197] Ondan savayı cagırdıqlarınız nə sizə yardım edə bilər, nə də ozlərinə koməkci ola bilərlər”

[198] Siz onları dogru yola cagırsanız, esitməzlər. Onları sənə baxan gorursən, halbuki onlar gormurlər

[199] Sən bagıslama yolunu tut, yaxsı is gorməyi əmr et və cahillərdən uz dondər

[200] Əgər seytandan sənə bir vəsvəsə gəlsə, Allaha sıgın. Subhəsiz ki, O, Esidəndir, Biləndir

[201] Allahdan qorxanlara seytandan bir vəsvəsə toxundugu zaman Allahı xatırlayar və dərhal gercəyi gorərlər

[202] Seytanlar oz qardaslarında azgınlıgı artırarlar. Sonra da onlardan əl cəkməzlər

[203] Sən onlara mocuzə gətirmədiyin zaman: “Nə olardı ki, onu da ozundən uyduraydın?”– deyərlər. De: “Mən yalnız Rəbbimdən mənə vəhy olunanlara tabe oluram. Bunlar Rəbbinizdən gələn askar dəlillər, iman gətirən bir qovm ucun dogru yolu gostərən rəhbər və mərhəmətdir”

[204] Quran oxundugu zaman onu dinləyin və susun ki, bəlkə sizə rəhm olunsun

[205] Səhər-axsam urəyində yalvararaq və qorxaraq, səsini qaldırmadan Rəbbini yad et və qafillərdən olma

[206] Rəbbinin huzurunda olan mələklər Ona ibadət etməkdə təkəbburluk gostərmir, Onu tərifləyir və yalnız Ona səcdə edirlər

[1] Səndən qənimətlər haqqında sorusurlar. De: “Qənimətlər Allaha və Peygəmbərə aiddir”. Elə isə Allahdan qorxun və aranızdakı munasibətləri duzəldin. Əgər mominsinizsə, Allaha və Onun Elcisinə itaət edin

[2] Mominlər ancaq o kəslərdir ki, Allah anıldıgı zaman onların qəlbi qorxuya dusər, Onun ayələri onlara oxunduqda imanları artar, yalnız oz Rəbbinə təvəkkul edər

[3] namaz qılar və Bizim onlara verdiyimiz ruzidən Allah yolunda xərcləyərlər

[4] Məhz onlar həqiqi mominlərdir. Onlar ucun Rəbbi yanında dərəcələr, bagıslanma və bolluca ruzi vardır

[5] Rəbbin səni bu minvalla haqq-ədalət ugrunda Bədrə getmək ucun evindən cıxartdı. Halbuki bu, mominlərdən bir dəstənin xosuna gəlmirdi

[6] Haqq bəlli olduqdan sonra belə onun barəsində səninlə mubahisə edirdilər, sanki gozləri baxa-baxa olumə suruklənirdilər

[7] O vaxt Allah sizə, iki dəstədən birinin (karvanın və yaxud kafirlərin qosununun) sizin oldugunu vəd edirdi. Siz silahsız dəstənin sizin olmasını arzulayırdınız. Allah isə Oz kəlmələri ilə haqqı gercəkləsdirmək və kafirlərin kokunu kəsmək istəyirdi

[8] O bununla gunahkarların xosuna gəlməsə də, haqqı gercəkləsdirmək və batili puc etmək istəyirdi

[9] O vaxt siz Rəbbinizdən komək diləyirdiniz. O da: “Mən sizə bir-birinin ardınca gələn min mələklə yardım edəcəyəm”– deyə duanızı qəbul etmisdi

[10] Allah bunu yalnız bir mujdə və onunla qəlbiniz rahatlıq tapsın deyə belə etdi. Qələbə yalnız Allahdandır. Həqiqətən, Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[11] O zaman Allah Oz tərəfindən bir təskinlik olsun deyə, sizə yungul bir murgu gondərmis, goydən sizin uzərinizə yagmur endirmisdi ki, onunla sizi təmizləsin, seytanın vəsvəsəsini sizdən uzaq etsin, qəlbinizi mohkəmləndirsin və onunla qədəmlərinizi sabit etsin

[12] O zaman Rəbbin mələklərə: “Mən sizinləyəm! Iman gətirənləri gucləndirin. Mən kafirlərin qəlbinə qorxu salacagam. Onların boyunlarını vurun və barmaqlarının hamısını kəsin!”– deyə vəhy etmisdi

[13] Bu, onların Allaha və Onun Elcisinə qarsı cıxmalarına gorədir. Allaha və Onun Elcisinə qarsı cıxan kimsəyə Allah siddətli əzab verər

[14] Bax belə! Indi dadın onu! Kafirlər ucun Cəhənnəm odunun əzabı da hazırlanmısdır

[15] Ey iman gətirənlər! Kafirlərlə doyus meydanında qarsılassanız, arxanızı onlara cevirməyin

[16] Daha bir doyus əməliyyatı kecirmək ucun bir tərəfə cəkilən və ya basqa bir dəstəyə qosulanlar istisna olmaqla, kim belə bir gundə onlara arxa cevirərsə, Allahın qəzəbinə ducar olar. Onun sıgınacagı yer Cəhənnəmdir. Ora necə də pis donus yeridir

[17] Onları siz oldurmədiniz, Allah onları oldurdu. (Dusmənlərin gozunə bir ovuc torpaq) atdıgın zaman sən atmadın, Allah atdı ki, mominləri Oz tərəfindən yaxsı bir sınaqdan kecirtsin. Həqiqətən, Allah Esidəndir, Biləndir

[18] Bax belə! Həqiqətən də, Allah kafirlərin hiyləsini zəiflədər

[19] Əgər siz kafirlər ədalətli hokm diləyirsinizsə, artıq sizə hokm gəlmisdir. Əgər kufrə son qoysanız, bu, sizin ucun xeyirli olar. Yox əgər qayıtsanız (mominlərə qarsı vurussanız), Biz də qayıdarıq (sizi yenə məglub edərik). Dəstəniz nə qədər cox olsa da, bu sizi hec bir seydən qurtara bilməz. Subhəsiz ki, Allah mominlərlədir

[20] Ey iman gətirənlər! Allaha və Onun Elcisinə itaət edin, esitdiyiniz halda ondan uz dondərməyin

[21] Esitmədikləri halda: “Esitdik!” deyənlər kimi olmayın

[22] Subhəsiz ki, Allah yanında canlıların ən pisi haqqı anlamayan karlar və lallardır

[23] Əgər Allah onlarda bir xeyir oldugunu bilsəydi, əlbəttə, onlara esitdirərdi. Əgər onlara esitdirsəydi belə, yenə də uz cevirərək donərdilər

[24] Ey iman gətirənlər! Peygəmbər sizi, həyat verəcək seylərə cagırdıgı zaman Allahın və Peygəmbərinin cagırısına cavab verin. Bilin ki, Allah insanla onun qəlbi arasındadır (onun istəyinə catmasına mane ola bilər) və siz Onun huzuruna toplanılacaqsınız

[25] Elə bir bəladan qorxun ki, o, sizlərdən təkcə zalım olanlara uz verməz (hamınızı buruyər). Bilin ki, Allah siddətli cəza verəndir

[26] Yadınıza salın ki, bir zaman siz az idiniz, yer uzundə zəif sayılırdınız; kafir adamların sizi ələ kecirəcəyindən qorxurdunuz. Allah sizə sıgınacaq verdi, Oz koməyi ilə sizi quvvətləndirdi və sizə pak ruzilərdən verdi ki, bəlkə sukur edəsiniz

[27] Ey iman gətirənlər! Allaha və Onun Elcisinə xəyanətkarlıq gostərməyin və bilə-bilə aranızdakı əmanətlərə də xəyanət etməyin

[28] Bilin ki, var-dovlətiniz də, ovladlarınız da ancaq bir imtahandır. Boyuk mukafat isə Allah yanındadır

[29] Ey iman gətirənlər! Əgər Allahdan qorxsanız, O sizə haqla nahaqqı ayırd etmə bacarıgı verər, gunahlarınızdan kecər və sizi bagıslayar. Allah boyuk lutf sahibidir

[30] Bir zaman kafirlər səni həbs etmək, oldurmək və ya yurdundan qovmaq ucun sənə qarsı hiylə qururdular. Onlar hiylə islətdilər, Allah da hiylə islətdi. Allah hiylə islədənlərin ən yaxsısıdır

[31] Ayələrimiz onlara oxundugu zaman deyərlər: “Artıq esitdik. Istəsək, biz də buna bənzərini deyə bilərik. Bu, kecmisdəkilərin əfsanələrindən basqa bir sey deyildir”

[32] O zaman onlar: “Ey Allah! Əgər bu, Sənin tərəfindən gəlmis bir haqdırsa, onda ustumuzə goydən das yagdır və ya bizə agrılı-acılı bir əzab gondər”– demisdilər

[33] Sən onların arasında oldugun halda Allah onlara əzab verməyəcək. Bagıslanmalarını dilədikləri zaman da Allah onlara əzab verən deyildir

[34] Onlar Məscidulharamın xidmətciləri olmadıqlarına baxmayaraq mominləri oraya buraxmadıqları halda Allah nə ucun onlara əzab verməsin? Onun xidmətciləri yalnız muttəqilərdir. Lakin onların coxu bunu bilmir

[35] Onların muqəddəs Evin yanındakı ibadətləri fit vermək və əl calmaqdan basqa bir sey deyildir. Kufr etdiyinizə gorə dadın əzabı

[36] Subhəsiz ki, kafir olanlar insanları Allah yolundan sapdırmaq ucun oz mallarını sərf edirlər. Onlar onu sərf edəcək, sonra bunun pesmancılıgını cəkəcək, daha sonra isə məglub ediləcəklər. Kafir olanları Cəhənnəmə toplayacaqlar ki

[37] Allah murdarı pakdan ayırsın, murdarları bir-birinin ustunə qoyub bir yerə yıgsın və onları Cəhənnəmdə yerləsdirsin. Ziyana ugrayanlar da məhz onlardır

[38] Kafir olanlara de ki, əgər kufrə son qoysalar, olub-kecənlər onlara bagıslanar. Yox, əgər kufrə qayıtsalar, əvvəlkilərin basına gələn aqibəti gozləsinlər

[39] Fitnə aradan qalxana qədər və din tamamilə yalnız Allaha həsr edilənədək onlarla vurusun! Əgər sirkə son qoysalar, bilsinlər ki, Allah onların etdiklərini gorur

[40] Əgər onlar uz dondərsələr, bilin ki, Allah sizin Himayədarınızdır. O, nə gozəl Himayədar, nə gozəl Yardımcıdır

[41] Əgər siz Allaha və haqla batilin ayırd edildiyi gun – iki dəstənin qarsı-qarsıya gəldiyi gun qulumuza nazil etdiyimizə iman gətirmisinizsə, bilin ki, ələ kecirdiyiniz qənimətlərin besdə biri Allaha, Onun Elcisinə, onun qohum-əqrəbasına, yetimlərə, kasıblara və musafirlərə məxsusdur. Allah hər seyə qadirdir

[42] O zaman siz vadinin yaxın tərəfində, onlar uzaq tərəfində, karvan isə sizdən asagıda (dənizin sahilində) idi. Əgər siz vədələssəydiniz, həmin vaxt və yer barəsində ixtilafa dusərdiniz. Lakin Allah olacaq isi həyata kecirmək ucun belə etdi ki, həlak olan acıq-aydın bir dəlillə həlak olsun, sag qalan da acıq-aydın bir dəlillə sag qalsın. Həqiqətən, Allah Esidəndir, Biləndir

[43] O zaman Allah yuxunda sənə onları az gostərdi. Əgər onları sənə cox gostərsəydi, ruhdan dusər və doyus barəsində bir-birinizlə mubahisə edərdiniz. Lakin Allah sizi qorudu. Subhəsiz ki, O, kokslərdə olanları bilir

[44] O vaxt qarsı-qarsıya gəldiyiniz zaman Allah onları sizin gozunuzə az gostərdi, sizi də onların gozundə azaltdı ki, olacaq isi yerinə yetirsin. Butun islər Allaha qayıdır

[45] Ey iman gətirənlər! Kafir bir dəstə ilə uz-uzə gəldikdə mohkəm durun və Allahı cox yad edin ki, bəlkə nicat tapasınız

[46] Allaha və Onun Elcisinə itaət edin, bir-birinizlə mubahisə etməyin, yoxsa ruhdan dusər və zəifləyərsiniz. Səbir edin, cunki Allah səbir edənlərlədir

[47] Yurdlarından təkəbburlə, ozlərini camaata gostərmək ucun cıxan və insanları Allah yolundan sapdıran kəslər kimi olmayın. Allah onların əməllərini hər tərəfdən ehtiva etmisdir

[48] O zaman seytan onların əməllərini ozlərinə gozəl gostərib: “Bu gun insanlardan hec kəs sizə qalib gələ bilməz. Axı mən sizə yardım edən bir qonsuyam!”– demisdi, iki dəstə bir-birini gordukdə isə geri cəkilib: “Mən sizdən uzagam. Mən sizin gormədiklərinizi gorurəm. Mən Allahdan qorxuram. Cunki Allah siddətli cəza verəndir!”– demisdi

[49] O zaman munafiqlər və qəlbində xəstəlik olanlar dedilər: “Bunları oz dinləri aldatdı!” Kim Allaha təvəkkul etsə, bilsin ki, Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[50] Kas sən kafirləri mələklər onların canını alarkən gorəydin. Mələklər onların uzunə və yanlarına vura-vura deyirdilər: “Dadın yandırıcı odun əzabını

[51] Bu, oz əllərinizlə etdiyiniz əməllərə gorədir. Yoxsa Allah qullarına zulm edən deyildir”

[52] Bunların əməli Firon nəslinin və onlardan əvvəlkilərin əməlinə bənzəyir. Onlar Allahın ayələrini inkar etdilər, Allah da onları gunahlarına gorə yaxaladı. Subhəsiz ki, Allah Quvvətlidir, cəzalandırması da siddətlidir

[53] Bu, ona gorədir ki, bir camaat nəfslərində olanı dəyisməyincə, Allah da onlara verdiyi neməti dəyisən deyildir. Subhəsiz ki, Allah Esidəndir, Biləndir

[54] Bunların əməli Firon nəslinin və onlardan əvvəlkilərin əməlinə bənzəyir. Onlar Rəbbinin ayələrini yalan hesab etdilər, Biz də onları gunahlarına gorə məhv etdik. Firon nəslini dənizdə qərq etdik. Onların hamısı zalım idi

[55] Subhəsiz ki, Allah yanında canlıların ən pisi kafir olanlardır. Onlar iman gətirməzlər

[56] Onlar əhd bagladıgın kimsələrdir ki, sonra hər dəfə oz əhdlərini pozur və hec nədən cəkinmirlər

[57] Əgər doyusdə onları yaxalasan, onları cəzalandırmaqla arxalarında olan kimsələri də dagıt ki, bəlkə ibrət alsınlar

[58] Əgər bir qovmun əhdi pozacagı ilə xəyanət etməsindən qorxsan, sən də onlara onu pozdugunu bildir. Subhəsiz ki, Allah xainləri sevmir

[59] Qoy kafirlər əzabdan qaca biləcəklərini zənn etməsinlər. Cunki onlar ondan yaxa qurtara bilməzlər

[60] Dusmənlərə qarsı bacardıgınız qədər quvvə və doyus atları hazırlayın ki, bununla Allahın dusmənini, oz dusməninizi və onlardan basqa sizin bilmədiyiniz, lakin Allahın bildiyi kimsələri qorxudasınız. Allah yolunda nə xərcləsəniz, əvəzi sizə tam odənilər və sizə zulm edilməz

[61] Əgər onlar sulhə meyl etsələr, sən də ona meyl et və Allaha təvəkkul et! Həqiqətən, O, Esidəndir, Biləndir

[62] Əgər onlar səni aldatmaq istəsələr, bil ki, sənə Allah yetər. O, səni həm Oz koməyi ilə, həm də mominlərlə quvvətləndirdi

[63] Allah onların qəlblərini birləsdirdi. Əgər sən yer uzundə olanların hamısını sərf etsəydin belə, onların qəlblərini birləsdirə bilməzdin. Lakin Allah onları birləsdirdi. Həqiqətən, O, Qudrətlidir, Mudrikdir

[64] Ey Peygəmbər! Sənə və sənin ardınca gedən mominlərə Allah kifayət edər

[65] Ey Peygəmbər! Mominləri doyusə ruhlandır. Əgər aranızda iyirmi səbirli kisi olsa, kafirlərdən iki yuzunə qalib gələr; əgər aranızda yuz səbirli kisi olsa, kafirlərdən mininə qalib gələr. Cunki onlar anlamayan adamlardır

[66] Indi Allah sizin yukunuzu yungulləsdirdi. Cunki O, sizdə zəiflik oldugunu bilirdi. Əgər aranızda yuz səbirli kisi olsa, kafirlərdən iki yuzunə qalib gələr; əgər aranızda min səbirli kisi olsa, Allahın izni ilə kafirlərdən iki mininə qalib gələr. Allah səbir edənlərlədir

[67] Peygəmbərə yer uzundə coxlu kafir qırmayınca əsir goturmək yarasmaz. Siz dunya mənfəətlərini istəyirsiniz, Allah isə axirəti qazanmagınızı istəyir. Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[68] Əgər Allah tərəfindən əzəldən yazılan bir hokm olmasaydı, aldıgınız fidyə muqabilində sizə boyuk bir əzab toxunardı

[69] Ələ kecirdiyiniz qənimətləri halal və təmiz olaraq yeyin və Allahdan qorxun. Həqiqətən, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[70] Ey Peygəmbər! Əlinizdə olan əsirlərə de: “Əgər Allah qəlbinizdə xeyir oldugunu bilsə, sizdən alınan fidyədən daha xeyirlisini sizə verər və sizi bagıslayar. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir”

[71] Əgər əsirlər sənə xəyanət etmək istəsələr, bilin ki, onlar bundan əvvəl Allaha xəyanət etmisdilər. Allah mominlərə onların ohdəsindən gəlməyə imkan vermisdi. Allah Biləndir, Mudrikdir

[72] Həqiqətən, iman gətirən, hicrət edən və Allah yolunda oz malı və canı ilə cihad edən muhacirlər və sıgınacaq verib koməklik gostərən ənsarlar – məhz onlar bir-birinin dostlarıdır. Iman gətirən, lakin hicrət etməyənlərə gəldikdə isə, onlar hicrət etməyincə siz onları himayə etməyə borclu deyilsiniz. Əgər onlar din ugrunda sizdən komək istəsələr, sizinlə aralarında muqavilə olan bir qovm əleyhinə yardım istisna olmaqla, komək etməyiniz gərəkdir. Allah sizin nə etdiklərinizi gorur

[73] Kafirlər də bir-birinə dostdurlar. Əgər siz bunu etməsəniz (bir-birinizə yardımcı olmasanız), yer uzundə fitnə və boyuk bir fəsad bas verər

[74] Iman gətirən, hicrət edən və Allah yolunda cihad edənlər və sıgınacaq verib koməklik gostərənlər – məhz onlar həqiqi mominlərdir. Onlar ucun bagıslanma və bolluca ruzi vardır

[75] Sonradan iman gətirənlər, hicrət edib sizinlə bərabər cihad edənlər də sizdəndirlər. Qohumlar Allahın Kitabına gorə bir-birinə varis olmaga daha yaxındırlar. Həqiqətən, Allah hər seyi bilir

[1] Bu, Allah və Onun Elcisi tərəfindən əhd bagladıgınız musriklərə onlarla olan əhdlərin pozulması barədə bir xəbərdarlıqdır

[2] Elə isə yer uzundə dord ay gəzib dolasın və bilin ki, siz musriklər Allahdan yaxa qurtara bilməyəcəksiniz və Allah kafirləri rusvay edəcəkdir

[3] Bu, Allah və Onun Elcisi tərəfindən ən boyuk həcc gunu insanlara Allahın və Onun Elcisinin musriklərdən uzaq olmasını elan edəcək bir bildirisdir. Əgər tovbə etsəniz, bu sizin ucun xeyirli olar. Yox əgər uz dondərsəniz, bilin ki, siz Allahdan yaxa qurtara bilməyəcəksiniz. Kafirləri agrılı-acılı bir əzabla mujdələ

[4] Sazis bagladıqdan sonra onu pozmamıs və sizin əleyhinizə hec kəsə yardım gostərməmis musriklər istisnadır. Onlarla olan muqavilənizi, muddəti bitənədək yerinə yetirin. Həqiqətən, Allah muttəqiləri sevir

[5] Haram aylar bitdikdə musriklərə harada rast gəlsəniz, onları oldurun, əsir tutun, muhasirəyə alın və onlara hər yerdə pusqu qurun. Əgər tovbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Cunki Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[6] Əgər musriklərdən biri səndən aman diləsə, ona aman ver ki, Allahın sozunu esitsin. Sonra onu ozunun xatircəm oldugu yerə catdır. Cunki onlar haqqı bilməyən bir qovmdur

[7] Məscidulharamın yanında sazis bagladıgınız kəslər istisna olmaqla musriklərin Allah və Onun Elcisi yanında nə əhdi ola bilər? Nə qədər ki, onlar sizinlə duzgun davranır, siz də onlarla duzgun davranın. Həqiqətən, Allah muttəqiləri sevir

[8] Necə ola bilər?! Əgər onlar sizə qalib gəlsələr, nə qohumluq əlaqəsinə, nə də əhdə riayət etməzlər. Onların qəlbində nifrət oldugu halda, dildə sizi razı salmaga calısarlar. Onların coxu fasiqlərdir

[9] Onlar Allahın ayələrini ucuz qiymətə satır və insanları Onun yolundan dondərirdilər. Onların tutduqları is necə də pisdir

[10] Onlar mominlərlə munasibətdə nə qohumluq əlaqəsinə, nə də əhdə riayət etmirlər. Onlar həddi asanlardır

[11] Əgər tovbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onlar sizin din qardaslarınızdır. Biz ayələri bilən adamlara beləcə izah edirik

[12] Əgər kafir bascılar əhd bagladıqdan sonra andlarını pozub dininizə bohtan atsalar, onlarla vurusun, cunki onlar anda əhəmiyyət verməzlər. Bəlkə, kufrdən əl cəkələr

[13] Məgər siz andlarını pozan, Peygəmbəri oz yurdundan qovmaq fikrində olan, ozləri də sizinlə doyusu birinci baslayan bir camaatla vurusmayacaqsınız? Məgər onlardan qorxursunuz? Əgər mominsinizsə, daha cox Allahdan qorxmalısınız

[14] Onlarla vurusun ki, Allah sizin əllərinizlə onlara əzab versin, onları rusvay etsin, sizə onların uzərində qələbə caldırsın, momin camaatın qəlbini sevindirsin

[15] və mominlərin qəlbindən qəzəbi silib aparsın. Allah istədiyi kəsin tovbəsini qəbul edər. Allah Biləndir, Mudrikdir

[16] Yoxsa elə hesab edirsiniz ki, Allah sizlərdən cihad edənləri, Allahdan, Onun Elcisindən və mominlərdən basqasını ozlərinə sirdas tutmayanları sınamadan siz sərbəst buraxılacaqsınız? Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır

[17] Musriklər kufr etdiklərini bildikləri halda, onlara Allahın məscidlərini abadlasdırmaq yaramaz. Onların əməlləri puca cıxmısdır. Onlar Odda əbədi qalacaqlar

[18] Allahın məscidlərini yalnız Allaha və Axirət gununə iman gətirən, namaz qılan, zəkat verən və Allahdan basqa hec kəsdən qorxmayanlar abadlasdırar. Ola bilsin ki, onlar dogru yolla gedənlərdən olsunlar

[19] Dogrudanmı siz hacılara su verməyi və Məscidulharamı abadlasdırmagı Allaha və Axirət gununə iman gətirib Allah yolunda cihad edənlərlə eyni tutursunuz? Bilin ki, onlar Allahın yanında bərabər sayılmırlar. Allah zalım qovmu dogru yola yonəltməz

[20] Iman gətirib hicrət edən və Allah yolunda oz malı və canı ilə cihad edənlərin Allah yanında ən yuksək dərəcələri vardır. Məhz onlar nicat tapanlardır

[21] Rəbbi Oz tərəfindən onları bir mərhəmət, razılıq və icərisində onlar ucun tukənməz nemətlər olan Cənnət bagları ilə mujdələyir

[22] Onlar orada əbədi qalacaqlar. Subhəsiz ki, ən boyuk mukafat Allah yanındadır

[23] Ey iman gətirənlər! Əgər atalarınız və qardaslarınız kufru imandan ustun sayırlarsa, onları dost tutmayın. Sizlərdən onları dost tutanlar zalımlardır

[24] De: “Əgər atalarınız, ogullarınız, qardaslarınız, zovcələriniz, yaxın qohumlarınız, qazandıgınız mallar, iflasa ugramasından qorxdugunuz alıs-verisiniz və bəyəndiyiniz məskənlər sizə Allahdan, Onun Elcisindən və Onun yolunda cihaddan daha əzizdirsə, Allah Oz əmri ilə gəlincəyə qədər gozləyin. Allah gunahkarları dogru yola yonəltməz”

[25] Həqiqətən, Allah əksər doyuslərdə, habelə Huneyn gunundə də sizə komək etmisdi. O zaman coxlugunuza aludə oldunuz, amma bu sizin karınıza gəlmədi. Yer uzu, genisliyinə baxmayaraq, sizə dar gəldi, sonra geriyə cevrilib qacdınız

[26] Sonra Allah Oz Elcisinə və mominlərə əminlik nazil etdi, gorə bilmədiyiniz doyusculər gondərdi və kafirlərə əzab verdi. Budur kafirlərin cəzası

[27] Bundan sonra isə Allah istədiyinin tovbəsini qəbul edər. Cunki Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[28] Ey iman gətirənlər! Həqiqətən də, musriklər murdardırlar. Odur ki, ozlərinin bu ilindən sonra Məscidulharama yaxınlasmasınlar. Əgər kasıblıqdan qorxursunuzsa, bilin ki, Allah istəsə, Oz lutfundən bəxs etməklə sizi varlandırar. Həqiqətən, Allah Biləndir, Mudrikdir

[29] Kitab verilənlərdən Allaha və Axirət gununə iman gətirməyən, Allahın və Onun Elcisinin haram buyurdugunu haram saymayan və həqiqi din olan Islama etiqad etməyənlərlə, zəlil gunə qalıb oz əlləri ilə cizyə verməyə məcbur oluncaya qədər vurusun

[30] Yəhudilər: “Uzeyr Allahın ogludur”– dedilər. Xacpərəstlər də: “Məsih Allahın ogludur”– dedilər. Bu onların agızlarından cıxan sozlərdir. Bu, daha əvvəlki kafirlərin sozlərinə oxsayır. Allah onları məhv etsin! Gor necə də haqdan dondərilirlər

[31] Onlar Allahı qoyub bas kesislərini və rahiblərini, bir də Məryəm oglu Isanı tanrılar qəbul etdilər. Halbuki onlara ancaq tək olan Ilaha ibadət etmək əmr olunmusdu. Ondan basqa məbud yoxdur. O, bunların sərik qosduqları seylərdən uzaqdır

[32] Onlar agızları ilə Allahın nurunu sondurmək istəyirlər. Allah isə buna yol verməz, kafirlərin xosuna gəlməsə də, O, Oz nurunu tamamlayar

[33] Musriklərin xosuna gəlməsə də, Islamı butun dinlərdən ustun etmək ucun Oz Elcisini dogru yol gostəricisi və haqq din ilə gondərən Odur

[34] Ey iman gətirənlər! Bas kesislərdən və rahiblərdən coxu insanların mallarını haqsız olaraq yeyir və onları Allah yolundan dondərirlər. Qızıl-gumus yıgıb onları Allah yolunda sərf etməyənləri agrılı-acılı bir əzabla mujdələ

[35] O gun bu yıgdıqları sərvətlər Cəhənnəm odunda qızdırılacaq və bununla onların alınlarına, boyurlərinə və kurəklərinə damga vurulacaq və onlara: “Budur ozunuz ucun yıgdıqlarınız. Elə isə dadın yıgdıqlarınızı!”– deyiləcəkdir

[36] Həqiqətən, Allah yanında ayların sayı on ikidir. Bunu da Allah goyləri və yeri yaratdıgı gundə Kitaba yazmısdır. Bunlardan dordu haram aylardır. Dogru din budur. Odur ki, bu aylarda ozunuzə zulm etməyin. Musriklər hamısı bir yerdə sizinlə vurusduqları kimi, siz də hamınız bir yerdə onlarla vurusun və bilin ki, Allah muttəqilərlədir

[37] Haram ayı təxirə salmaq ancaq kufru artırır. Bununla da kafirlər azdırılırlar. Onlar bunu bir il halal sayır, bir il də haram sayırlar ki, Allahın haram etdiyi ayların sayını uygunlasdırsınlar və Allahın haram buyurdugunu halal etsinlər. Beləcə, onların pis əməlləri ozlərinə gozəl gostərildi. Allah kafir adamları dogru yola yonəltməz

[38] Ey iman gətirənlər! Sizə nə olub ki, “Allah yolunda doyusə cıxın!”– deyildikdə yerinizdə qaxılıb qalırsınız? Olmaya, axirətdən daha cox dunya həyatından razısınız? Halbuki dunya həyatının kecici zovqu axirətlə muqayisədə cox dəyərsiz bir seydir

[39] Əgər doyusə cıxmasanız, Allah sizi agrılı-acılı bir əzaba ducar edər və sizi basqa bir qovmlə əvəz edər. Siz isə Ona hec bir zərər yetirə bilməzsiniz, cunki Allah hər seyə qadirdir

[40] Əgər siz Peygəmbərə komək etməsəniz, bilin ki, Allah ona artıq komək gostərmisdir. O vaxt kafirlər onu iki nəfərdən ikincisi olaraq Məkkədən cıxartdılar. O iki nəfər magarada olarkən onlardan biri oz yoldasına (Əbu Bəkrə) dedi: “Qəm yemə, Allah bizimlədir!” Bundan sonra Allah ona arxayınlıq nazil etdi, sizin gormədiyiniz doyusculərlə ona yardım gostərdi və kafirlərin sozunu alcaltdı. Ancaq Allahın Sozu ucadır. Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[41] Sizə yungul gəlsə də, agır gəlsə də, doyusə cıxın, malınız və canınızla Allah yolunda cihad edin! Biləsiniz ki, bu sizin ucun daha xeyirlidir

[42] Əgər səfəriniz gəlir gətirən və yungul bir yurus olsaydı, onlar mutləq sənin ardınca gedərdilər. Lakin əziyyətli yol onlara cətin gəldi. Onlar: “Əgər taqətimiz olsaydı, biz də sizinlə bərabər cıxardıq!”– deyə Allaha and icəcəklər. Onlar ozlərini həlak edirlər. Cunki Allah onların yalancı olduqlarını bilir

[43] Allah səni bagıslasın! Dogru danısanlar sənə bəlli olmamıs, yalancıları isə tanımamıs nə ucun onlara cihaddan yayınmaga izin verdin

[44] Allaha və Axirət gununə iman gətirənlər Allah yolunda malları və canları ilə cihad etmək ucun səndən izin istəməzlər. Allah muttəqiləri tanıyır

[45] Ancaq Allaha və Axirət gununə iman gətirməyən və qəlbi səkk-subhəyə dusənlər doyusə getməmək məqsədilə səndən izin istəyirlər. Onlar oz subhələri icində tərəddud edirlər

[46] Əgər onlar doyusə cıxmaq istəsəydilər, mutləq ona hazırlıq gorərdilər. Lakin Allah onların doyusə getməsini istəmədi və onları saxladı. Onlara: “Evdə oturanlarla bərabər, siz də oturun!”– deyildi

[47] Əgər onlar sizinlə birgə doyusə cıxsaydılar, ancaq isinizdə qarısıqlıgı artırar və sizi fitnəyə məruz qoymaq ucun tez aranıza girərdilər. Icinizdə onlara qulaq asanlar da var. Allah zalımları tanıyır

[48] Onlar əvvəllər də fitnəkarlıq etməyə calısmıs və sənin əleyhinə hiylələr qurmusdular. Axır ki, haqq yerini tapdı və onlar istəmədikləri halda Allahın hokmu qələbə caldı

[49] Onlardan eləsi də var ki: “Mənə izn ver doyusə getməyim, məni gunaha batırma!”– deyir. Dogrusu, onlar artıq gunaha batmıslar. Subhəsiz ki, Cəhənnəm kafirləri culgayacaqdır

[50] Sənə bir ugur nəsib olsa, bu onları kədərləndirər. Sənə bir musibət uz versə: “Biz ehtiyat tədbirimizi əvvəlcədən gormusuk!”– deyər və sevinə-sevinə cıxıb gedərlər

[51] De: “Allahın bizim ucun yazdıgından basqa bizim basımıza hec nə gəlməz. O bizim Himayədarımızdır. Qoy mominlər yalnız Allaha təvəkkul etsinlər!”

[52] De: “Dogrudanmı siz bizlərə iki ugurdan (qələbədən və ya səhidlikdən) birinin yetisməsini gozləyirsiniz? Biz isə ya Allahın Ozu tərəfindən və yaxud da bizim əllərimizlə sizi əzaba ducar etməsini gozləyirik. Siz gozləyin; subhəsiz ki, biz də sizinlə birlikdə gozləyirik”

[53] De: “Istər konullu, istərsəniz də konulsuz xərcləyin, onsuz da sizdən qəbul olunmayacaq. Cunki siz fasiq bir qovm oldunuz!”

[54] Onların sərf etdiklərinin qəbul olunmasına yalnız o mane olur ki, onlar Allaha və Onun Elcisinə kufr edir, namaza tənbəlliklə qalxır və mallarını konulsuz xərcləyirlər

[55] Onların nə malları, nə də ovladları səni heyrətləndirməsin. Allah bunlarla, dunya həyatında onlara əzab vermək və onların canlarının kafir kimi cıxmasını istəyir

[56] Onlar sizinlə həmrəy olduqlarına and icirlər. Halbuki onlar sizdən deyildirlər. Əslində, onlar qorxaq adamlardır

[57] Əgər onlar bir sıgınacaq və ya daldalanmaq ucun magaralar yaxud gizlənməyə bir desik tapsaydılar, ləngimədən ora yonələrdilər

[58] Onlardan elələri də var ki, sədəqələrlə baglı sənə noqsan tuturlar. Bundan onlara bir sey catsa, razı qalar, bir sey catmasa, dərhal qəzəblənərlər

[59] Kas ki, onlar Allahın və Onun Elcisinin onlara verdiyinə razı qalıb: “Allah bizə yetər. Allah da bizə Oz lutfundən verəcək, Onun Elcisi də. Həqiqətən də, biz Allaha rəgbət bəsləyirik”– deyəydilər

[60] Zəkatlar Allah tərəfindən bir fərz olaraq yalnız yoxsullara, kasıblara, onu yıgıb paylayanlara, qəlbləri Islam dininə isinisdiriləcək kimsələrə, kolələrin azad olunmasına, borclulara, Allah yolunda cihad edənlərə və musafirlərə məxsusdur. Allah Biləndir, Mudrikdir

[61] Onlardan elələri də var ki, Peygəmbərə əziyyət verib: “O hər sozu esidən bir qulaqdır!”- deyirlər. De: “O, sizin ucun ancaq xeyirli sozlər esidir. O, Allaha iman gətirir, mominlərə də inanır. O, sizlərdən iman gətirənlər ucun bir rəhmətdir”. Allahın Elcisinə əziyyət verənlər ucun isə agrılı-acılı bir əzab vardır

[62] Sizi razı salmaq ucun yanınızda Allaha and icirlər. Əgər momindirlərsə, bilsinlər ki, Allahı və Onun Elcisini razı salmaları daha yaxsıdır

[63] Məgər bilmirdilərmi ki, Allaha və Onun Elcisinə qarsı cıxanlar ucun icində əbədi qalacaqları Cəhənnəm odu vardır? Bu isə boyuk rusvaycılıqdır

[64] Munafiqlər, ozlərinin qəlbində olanı xəbər verən bir surənin mominlərə nazil olmasından cəkinirlər. De: “Siz istehza edin! Subhəsiz ki, Allah cəkindiyiniz seyi uzə cıxaracaqdır”

[65] Onlardan nə ucun istehza etdiklərini sorussan, deyərlər: “Biz sadəcə bos-bos danısıb zarafatlasırdıq!” De: “Allaha, Onun ayələrinə və Onun Elcisinə istehzamı edirsiniz

[66] Uzrxahlıq etməyin! Iman gətirdikdən sonra artıq kafir oldunuz”. Sizlərdən bir qismini bagıslasaq da, digərlərinə gunahkar olduqlarına gorə əzab verərik

[67] Munafiq kisilər və munafiq qadınlar bir-birinin tayıdırlar. Onlar insanları pis islər gorməyə vadar edir, yaxsı əməllərə qadaga qoyur və xəsislik gostərirlər. Onlar Allahı unutdular. Allah da onları unutdu. Həqiqətən, munafiqlər gunahkardırlar

[68] Allah munafiq kisilərə, munafiq qadınlara və kafirlərə icərisində əbədi qalacaqları Cəhənnəm odu vəd etmisdir. Bu onlara kifayət edər! Allah onlara lənət etmisdir. Onlar ucun daimi bir əzab vardır

[69] Onlar da sizdən əvvəl yasamıs munafiqlər kimidirlər. Onlar sizdən quvvədə daha ustun, mal-dovlət və ovlad baxımından daha cox idilər. Onlar oz paylarından zovq aldılar. Sizdən əvvəlkilər oz paylarından zovq aldıqları kimi, siz də oz payınızdan zovq aldınız. Onlar batil fikirlərə daldıqları kimi, siz də daldınız. Onların əməlləri dunyada da, axirətdə də hecə getmisdir. Məhz onlar ziyana ugrayanlardır

[70] Məgər onlara ozlərindən əvvəlkilərin – Nuh qovmunun, Ad və Səmud tayfalarının, Ibrahim qovmunun, Mədyən əhalisinin və alt-ust edilmis kəndin (Lut tayfasının) xəbərləri gəlib catmayıbdırmı? Elciləri onlara acıq-aydın dəlillər gətirmisdilər. Allah onlara zulm etmədi, lakin onlar ozləri ozlərinə zulm edirdilər

[71] Momin kisilərlə momin qadınlar bir-birinin dostlarıdır. Onlar insanlara yaxsı islər gorməyi buyurur, pis əməllərə qadaga qoyur, namaz qılır, zəkat verir, Allaha və Onun Elcisinə itaət edirlər. Allah onlara rəhm edəcəkdir. Həqiqətən, Allah Qudrətlidir, Mudrikdir

[72] Allah momin kisilərə və momin qadınlara agacları altından caylar axan, icində əbədi qalacaqları Cənnət bagları və Ədn baglarında gozəl məskənlər vəd etmisdir. Allahın razılıgı isə daha boyukdur. Bu, boyuk ugurdur

[73] Ey Peygəmbər! Kafirlərlə və munafiqlərlə vurus. Onlarla sərt davran. Onların sıgınacaqları yer Cəhənnəmdir. Ora nə pis donus yeridir

[74] Allaha and icirlər ki, nalayiq sozlər deməyiblər. Onlar kufr sozunu demis, Islamı qəbul etdikdən sonra kafir olmus və bacara bilmədikləri bir isə can atmıslar. Onların intiqam almagı yalnız Allahın və Onun Elcisinin onları Oz lutfundən varlandırdıgına gorədir. Əgər tovbə etsələr, onlar ucun xeyirli olar. Əgər uz dondərsələr, Allah onları dunyada da, axirətdə də acılı-agrılı bir əzaba ducar edər. Yer uzundə onların nə bir dostu, nə də bir koməkcisi vardır

[75] Onlardan: “Əgər Allah Oz lutfundən bizə bəxs etsə, əlbəttə, biz sədəqə verər və əməlisalehlərdən olarıq!”– deyə Allaha əhd edənləri də vardır

[76] Allah Oz lutfundən onlara verdikdə isə simiclik edərək uz cevirib getdilər

[77] Allaha verdikləri vədə xilaf cıxdıqlarına və yalan soylədiklərinə gorə Allah da onların qəlblərinə Onunla qarsılasacaqları gunədək nifaq saldı

[78] Məgər anlamırdılar ki, Allah onların sirlərindən də, xəlvəti danısıqlarından da agahdır və Allah qeybləri biləndir

[79] Mominlərdən konullu surətdə sədəqə verənlərə və cətinliklə tapdıqlarını verənlərə eyib tutanları, onları məsxərəyə qoyanları, Allah məsxərəyə qoyacaqdır. Onları agrılı-acılı bir əzab gozləyir

[80] Onların bagıslanması ucun dua etsən də, etməsən də, hətta onlar ucun yetmis dəfə bagıslanma diləsən belə, Allah onları əsla bagıslamayacaqdır. Cunki onlar Allahı və Onun Elcisini inkar etdilər. Allah gunahkar insanları dogru yola yonəltməz

[81] Doyusə getməyib arxada qalanlar Allahın Elcisinin əleyhinə cıxaraq evdə qalmalarına sevindilər. Onlar Allah yolunda oz malları və canları ilə cihad etmək istəmədilər və: “Bu istidə doyusə cıxmayın!”– dedilər. De: “Cəhənnəm odu bundan da hərarətlidir!” Kas anlayaydılar

[82] Qoy onlar etdikləri gunahların cəzası olaraq az gulub cox aglasınlar

[83] Əgər Allah səni onlardan bir zumrənin yanına gondərsə və onlar doyusə cıxmaq ucun səndən izin istəsələr, de: “Siz bir daha mənimlə doyusə cıxmayacaq və mənimlə birlikdə hec bir dusmənlə vurusmayacaqsınız. Cunki siz birinci dəfə evdə oturmaga razı oldunuz. Elə isə arxada qalanlarla bərabər, siz də evdə oturun!”

[84] Hec vaxt onlardan olmus bir kəsin cənazə namazını qılma, qəbrinin basında da durma. Cunki onlar Allahı və Onun Elcisini inkar etdilər və gunahkar olaraq oldulər

[85] Onların nə malları, nə də ovladları səni təəccubləndirməsin. Allah bunlarla, bu dunyada onlara əzab vermək və onların kafir olaraq canlarının cıxmasını istəyir

[86] “Allaha iman gətirin və Onun Elcisi ilə birlikdə cihad edin!”– deyə bir surə nazil edildikdə onların var-dovlətə malik olanları səndən icazə istəyib dedilər: “Bizi burax evdə oturanlarla birlikdə qalaq!”

[87] Onlar arxada qalanlarla birgə olmaga razılasdılar. Onların qəlblərinə mohur vuruldu. Buna gorə də onlar haqqı anlamayacaqlar

[88] Lakin Allahın Elcisi və onunla birgə iman gətirənlər malları və canları ilə cihad etdilər. Onlar ucun nemətlər hazırlanmısdır. Məhz onlar ugur qazananlardır

[89] Allah onlar ucun agacları altından caylar axan, icində əbədi qalacaqları Cənnət bagları hazırlamısdır. Bu, boyuk ugurdur

[90] Bədəvilərdən uzrlu olduqlarını iddia edənlər evdə qalmaq ucun onlara icazə verilsin deyə gəldilər. Allaha və Onun Elcisinə yalan danısanlar isə evdə oturdular. Onlardan kafir olanlara agrılı-acılı bir əzab uz verəcəkdir

[91] Allaha və Onun Elcisinə sadiq qalacaqları təqdirdə acizlərə, xəstələrə və doyusdə vurusmaga vəsait tapa bilməyənlərə evdə qalmaqda hec bir gunah yoxdur. Yaxsı islər gorənləri danlamaga əsas da yoxdur. Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[92] Miniklə təmin edəsən deyə sənin yanına gəldikdə: “Sizin ucun minik tapa bilmirəm”– dediyin zaman cihad ucun xərcləməyə bir sey tapa bilmədiklərindən otru kədərlənib gozləri dolmus halda geri donənlərin də hec bir gunahı yoxdur

[93] Yalnız varlı olduqları halda evdə qalmaq ucun səndən icazə almaga gələnlər danlanmalıdırlar. Onlar arxada qalanlarla birgə daldalanmaga razılasdılar. Allah onların qəlbini mohurləmisdir. Məhz bu səbəbdən onlar ozlərinin aqibətini bilməzlər

[94] Doyusdən qayıtdıgınız zaman sizdən uzr diləyəcəklər. De: “Uzr diləməyin. Sizə əsla inanmayacagıq. Allah sizin islərinizdən bizi agah etmisdir. Sonrakı əməllərinizi Allah da gorəcək, Onun Elcisi də”. Sonra isə qeybi və askarı Bilənin huzuruna qaytarılacaqsınız, O da sizə nə etdiklərinizi xəbər verəcəkdir

[95] Yanlarına qayıtdıgınız zaman onlardan əl cəkəsiniz deyə qarsınızda Allaha and icəcəklər. Siz onlardan uz dondərin. Cunki onlar murdardırlar. Qazandıqları gunahların cəzası olaraq sıgınacaqları yer Cəhənnəm olacaqdır

[96] Qarsınızda and icəcəklər ki, onlardan razı qalasınız. Siz onlardan razı olsanız da, Allah fasiq qovmdən razı qalmaz

[97] Bədəvilər kafirlik və munafiqlik baxımından daha betər, Allahın Oz Elcisinə nazil etdiyi qanunları bilməməyə daha meyllidirlər. Allah Biləndir, Mudrikdir

[98] Bədəvilərdən eləsi də var ki, Allah yolunda xərclədiyini itki sayır və sizə bir bədbəxtlik uz verməsini gozləyir. Bədbəxtlik onların oz baslarına gələcək. Allah Esidəndir, Biləndir

[99] Bədəvilərdən eləsi də vardır ki, Allaha və Axirət gununə inanır, xərclədiyini Allah yanında yaxınlıq və Peygəmbərin dualarına nail olmaq ucun vasitə sayır. Həqiqətən də, bu, onlar ucun yaxınlasmaga bir vasitədir. Allah onları Oz mərhəmətinə qovusduracaqdır. Həqiqətən, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[100] Dində hamını otub kecən ilk muhacirlərə və ənsarlara, həmcinin yaxsı islər gorməkdə onların ardınca gedənlərə gəlincə, Allah onlardan razıdır, onlar da Ondan razıdırlar. Allah onlar ucun agacları altından caylar axan, icində əbədi qalacaqları Cənnət bagları hazırlamısdır. Bu, boyuk ugurdur

[101] Cevrənizdəki bədəvilərdən və Mədinə əhalisi arasında munafiqlər var. Onlar ikiuzlulukdə inadkarlıq gostərir, sən isə onları tanımırsan. Biz ki onları tanıyırıq. Biz onlara iki dəfə isgəncə verəcəyik. Sonra isə boyuk bir əzaba qaytarılacaqlar

[102] Digərləri isə gunahlarını etiraf etdilər. Onlar yaxsı bir əməllə basqa bir pis əməli qarısdırdılar. Ola bilsin ki, Allah onların tovbələrini qəbul etsin. Həqiqətən, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[103] Onların mallarından sədəqə gotur ki, bununla onları pak edib təmizə cıxarasan. Onlar ucun dua et. Cunki sənin duan onlar ucun bir təskinlikdir. Allah Esidəndir, Biləndir

[104] Məgər onlar bilmirlər ki, Allah qullarından tovbəni qəbul edir, sədəqələri goturur və Allah tovbələri qəbul Edəndir, Rəhmlidir

[105] De: “Isinizdə olun! Allah, Onun Elcisi və mominlər əməllərinizi gorəcəklər. Sonra qeybi və askarı Bilənin yanına qaytarılacaqsınız, O da sizə nə etdiklərinizi xəbər verəcəkdir”

[106] Doyusə getməyənlərdən basqaları da vardır ki, onlar Allahın ixtiyarına buraxılmıslar. O, ya onlara əzab verəcək, ya da tovbələrini qəbul edəcək. Allah Biləndir, Mudrikdir

[107] Musəlmanlara zərər vurmaq, kufr etmək, mominlərin arasına təfriqə salmaq məqsədilə, əvvəlcədən Allaha və Onun Elcisinə qarsı muharibə edən kimsəni gozləmək ucun məscid tikənlər, əlbəttə: “Biz yaxsılıqdan basqa bir sey istəmədik”– deyə and icəcəklər. Allah sahiddir ki, onlar yalancıdırlar

[108] Hec vaxt orada namaz qılma. Ilk gundən təqva uzərində qurulmus məscid, əlbəttə, icində namaz qılmagın ucun daha layiqdir. Orada təmizlənməyi sevən kisilər vardır. Allah da təmizlənənləri sevir

[109] Binasını Allah qorxusu və Onun rizası uzərində quran kəs daha yaxsıdır, yoxsa binasını dagılmaqda olan ucurumun lap kənarında quran və onunla birlikdə Cəhənnəm oduna yuvarlanan kəs? Allah zalım qovmu dogru yola yonəltməz

[110] Onların urəkləri parca-parca olana qədər tikdiyi bina qəlblərində bir subhə olaraq qalacaqdır. Allah Biləndir, Mudrikdir

[111] Dogrudan da, Allah mominlərdən, Cənnət muqabilində onların canlarını və mallarını satın almısdır. Cunki onlar Allah yolunda vurusub oldurur və oldurulurlər. Bu, Allahın Tovratda, Incildə və Quranda Oz ohdəsinə goturduyu bir vəddir. Allahdan daha yaxsı əhdini yerinə yetirən kimdir? Elə isə sovdələsdiyiniz alıs-verisə gorə sevinin. Məhz bu, boyuk ugurdur

[112] Tovbə edən, ibadət edən, həmd edən, oruc tutan, ruku və səcdə edən, yaxsı islər gorməyi buyurub pis əməlləri qadagan edən və Allahın qoydugu hududlarını qoruyan o mominləri mujdələ

[113] Musriklərin Cəhənnəm sakinləri olduqları onlara bəlli olduqdan sonra, qohum olsalar belə, Peygəmbərə və mominlərə onlar ucun bagıslanma diləmək yarasmaz

[114] Ibrahimin oz atası ucun bagıslanma diləməsi isə sadəcə ona verdiyi vədə gorə idi. Atasının Allaha dusmən oldugu ona bəlli olduqdan sonra isə ondan uzaqlasdı. Həqiqətən, Ibrahim Allaha cox yalvaran həlim bir kimsə idi

[115] Allah bir qovmu dogru yola yonəltdikdən sonra uzaqlasmaları zəruri olan seylərdən onları xəbərdar etməyincə onları həmin yoldan azdırmaz. Həqiqətən, Allah hər seyi bilir

[116] Həqiqətən, goylərin və yerin mulku Allaha məxsusdur. O həm dirildir, həm də oldurur. Sizin Allahdan basqa nə bir himayədarınız, nə də bir koməkciniz vardır

[117] Allah, musəlmanlardan bəzilərinin qəlbi cihaddan yayınmaq uzrə olduqdan sonra, Peygəmbərin də, cətin vaxtda onun ardınca gedən muhacirlərin və ənsarların da əvvəlcə tovbəsini qəbul etdi, sonra da onları bagısladı. Cunki Allah onlara qarsı Səfqətlidir, Rəhmlidir

[118] Geri qalmıs uc nəfəri də bagısladı. Hətta yer uzu oz genisliyinə baxmayaraq onlara dar gəlmis, urəkləri kədərdən sıxılmıs və yəqin bilmisdilər ki, Allahdan (Onun əzabından), ancaq Onun Ozunə sıgınmaqdan basqa carələri yoxdur. Sonra Allah pesman olsunlar deyə onların tovbəsini qəbul etdi. Həqiqətən, Allah tovbələri qəbul Edəndir, Rəhmlidir

[119] Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun və duz danısanlarla birlikdə olun

[120] Mədinə əhalisinə və onların ətrafındakı bədəvilərə doyusdə Allahın Elcisindən geri qalmaq, onun canından oncə oz canlarının hayına qalmaq yarasmaz. Cunki Allah yolunda onlara uz verən elə bir susuzluq, yorgunluq və aclıq, kafirləri qəzəbləndirən elə bir atılmıs addım, dusmən uzərində qazanılan elə bir ugur yoxdur ki, bunların muqabilində onlara yaxsı bir əməl yazılmasın. Həqiqətən, Allah yaxsı is gorənlərin mukafatını puc etməz

[121] Allah onları, etdikləri əməllərin ən gozəli ilə mukafatlandırsın deyə xərclədikləri elə bir kicik və ya boyuk məsrəf, kecdikləri elə bir vadi yoxdur ki, buna gorə onlara savab yazılmasın

[122] Mominlərin hamısı eyni vaxtda doyusə cıxmamalıdır. Hər qəbilədən bir dəstə qalmalıdır ki, dini dərindən oyrənsinlər və oz camaatı doyusdən geri qayıtdıqları zaman onları xəbərdar etsinlər. Bəlkə, onlar pis islərdən cəkinələr

[123] Ey iman gətirənlər! Yaxınlıgınızdakı kafirlərlə vurusun. Qoy onlar sizdə sərtlik gorsunlər. Bilin ki, Allah muttəqilərlədir

[124] Bir surə nazil edildiyi zaman onlardan istehza ilə: “Bu, hansınızın imanını artırdı?”– deyənlər də var. Iman gətirənlərə gəldikdə isə, o surə onların imanını artırır və onlar bir-birlərini mujdələyirlər

[125] Qəlbində xəstəlik olanlara gəlincə, o surə onların murdarlıgı ustunə bir murdarlıq da artırır və onlar kafir qalaraq olurlər

[126] Onlar ildə bir və ya iki dəfə fəlakətə ugradıqlarını gormurlərmi? Yenə də tovbə etmir, ibrət almırlar

[127] Bir surə nazil edildiyi zaman onlar: “Sizi kimsə gorurmu?”– deyə bir-birlərinə baxır, sonra da uz cevirib gedirlər. Anlamayan adamlar olduqlarına gorə Allah onların qəlbini imandan məhrum etmisdir

[128] Sizə ozunuzdən elə bir Elci gəldi ki, sizin əziyyətə dusməyiniz ona agır gəlir. O sizə qarsı qaygıkes, mominlərə səfqətli, rəhmlidir

[129] Əgər onlar uz dondərsələr, de: “Mənə Allah yetər. Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur. Mən Ona təvəkkul etdim. O, boyuk Ərsin Rəbbidir!”

[1] Əlif. Ləm. Ra. Bu, hikmətli Kitabın ayələridir

[2] Icərilərindən bir adama: “Insanları qorxut və iman gətirənləri mujdələ ki, ozlərinin Rəbbi yanında onların etdikləri yaxsılıqların mukafatı vardır!”– deyə vəhy etməyimiz insanlara qəribəmi gorundu? Kafirlər: “Sozsuz ki, bu, acıq-askar bir sehrbazdır!”– dedilər

[3] Subhəsiz ki, Rəbbiniz goyləri və yeri altı gundə yaradan, sonra da Ərsə ucalan Allahdır. Isləri yoluna qoyan Odur. Yalnız Onun icazəsindən sonra kimsə səfaətci ola bilər. Budur, Rəbbiniz Allah. Ona ibadət edin. Məgər dusunub ibrət almırsınız

[4] Hamınızın donusu Onadır. Bu, Allahın haqq olan vədidir. O, məxluqu ilk dəfə yaradır, sonra onu Qiyamət gunu yenidən dirildir ki, saleh əməllər edənləri ədalətlə mukafatlandırsın. Kafirlərə gəlincə, kufr etdiklərinə gorə onlar ucun qaynar icki və agrılı-acılı bir əzab hazırlanmısdır

[5] Gunəsi isıqlı, ayı nurlu edən, illərin sayını və hesabı biləsiniz deyə ona mənzillər (səfhələr) muəyyən edən Odur. Allah bunları yalnız haqq naminə yaratmısdır. O, ayələri bilən adamlara belə izah edir

[6] Dogrudan da, gecə ilə gunduzun bir-birini əvəz etməsində, Allahın goylərdə və yerdə yaratdıqlarında Allahdan qorxan adamlar ucun dəlillər vardır

[7] Subhəsiz ki, Bizimlə qarsılasacaqlarına umid etməyənlər, dunya həyatından razı qalıb onunla rahatlıq tapanlar və ayələrimizdən xəbərsiz olanların –

[8] məhz onların qazandıqları gunahlara gorə sıgınacaqları yer Oddur

[9] Iman gətirib saleh əməllər islədənləri Rəbbi imanlarına gorə dogru yola yonəldər. Nəim baglarında onların ayaqları altından caylar axar

[10] Onların oradakı duası: “Allahım! Sən pak və muqəddəssən!”, orada bir-birlərini salamlaması: “Salam!” sozu və dualarının sonu: “Həmd olsun aləmlərin Rəbbi Allaha!” sozləri olacaq

[11] Əgər Allah insanlara istədikləri xeyri tez verdiyi kimi, səri də tez versəydi, əlbəttə, onların əcəli catmıs olardı. Bizimlə qarsılasacaqlarına umid etməyənləri isə azgınlıqları icində sərgərdan dolasan vəziyyətdə tərk edərik

[12] Insana bəla uz verdikdə uzananda da, oturanda da, ayaq ustə olanda da Bizi cagırar. Bu bəlanı ondan sovusdurduqda isə sanki ona uz vermis bəladan otru Bizi cagırmamıs kimi kecib gedər. Həddi asanlara etdikləri əməllər beləcə gozəl gostərildi

[13] Sizdən əvvəlki nəsilləri də zulm etdiklərinə və elciləri onlara acıq-askar dəlillər gətirdikləri halda onlara inanmadıqlarına gorə məhv etdik. Biz gunahkar adamları belə cəzalandırırıq

[14] Sonra onların ardınca sizi yer uzundə xələflər etdik ki, gorək necə davranacaqsınız

[15] Acıq-aydın ayələrimiz onlara oxundugu zaman Bizimlə qarsılasacaqlarına umid etməyənlər deyərlər: “Bizə bundan basqa bir Quran gətir və ya onu dəyisdir!” De: “Mən onu oz istəyimlə dəyisdirə bilmərəm. Mən yalnız mənə vəhy olunana tabe oluram. Əgər Rəbbimə asi olsam, boyuk gunun əzabından qorxuram”

[16] De: “Əgər Allah istəsəydi, mən onu sizə oxumazdım, O da onu sizə bildirməzdi. Mən axı bundan oncə də sizin aranızda yasamısam. Məgər bilmirsiniz?”

[17] Allaha qarsı yalan uydurandan və ya Onun ayələrini yalan hesab edəndən daha zalım kim ola bilər? Dogrudan da, gunahkarlar nicat tapmazlar

[18] Onlar Allahı qoyub ozlərinə nə bir zərər, nə də bir fayda verə bilməyənlərə ibadət edir və: “Onlar Allah yanında bizim səfaətcilərimizdir!”– deyirlər. De: “Yoxsa Allaha goylərdə və yerdə bilmədiyi bir seyimi xəbər verirsiniz?” Allah onların qosduqları səriklərdən uzaqdır və ucadır

[19] Insanlar vahid bir ummət idilər, sonra ixtilafa dusdulər. Əgər Rəbbin tərəfindən əzəldən bir Soz verilməsəydi, ixtilafa dusdukləri sey barəsində aralarında dərhal hokm verilərdi

[20] Onlar deyirlər: “Niyə ona Rəbbindən bir mocuzə endirilməyib?” De: “Qeyb ancaq Allaha aiddir. Gozləyin, subhəsiz ki, mən də sizinlə birlikdə gozləyənlərdənəm”

[21] Insanlara uz verən bəladan sonra onlara bir mərhəmət daddırdıgımız zaman ayələrimizə qarsı hiyləgərlik etməyə calısarlar. De: “Allah daha tez hiylə qurar”. Subhəsiz ki, elcilərimiz (mələklər) qurdugunuz hiylələri yazırlar

[22] Sizi quruda və dənizdə hərəkət etdirən Odur. Siz gəmilərdə oldugunuz, gəmilər də icindəkiləri xos bir kuləklə apardıgı və onlar buna sevindikləri zaman birdən fırtına qopar və dalgalar hər yandan onların ustunə gələr. Dalgaların onları buruyəcəyini yəqin etdikdə isə Allaha – dini məhz Ona aid edərək yalvarıb deyərlər: “Əgər bizi bundan xilas etsən, əlbəttə, sukur edənlərdən olarıq”

[23] Allah onları xilas etdikdə isə dərhal haqsız olaraq yer uzundə azgınlıq edərlər. Ey insanlar! Azgınlıgınız yalnız sizin oz əleyhinizədir. Bunlar dunya həyatının kecici zovqləridir. Sonra isə donusunuz Bizə olacaq, Biz də nə etdikləriniz barədə sizə xəbər verəcəyik

[24] Dunya həyatının məsəli goydən endirdiyimiz suyun məsəlinə bənzəyir ki, onun sayəsində insanların və heyvanların yediyi yer bitkiləri bir-birinə qatısır. Nəhayət, yer oz bərbəzəyinə burunub rovnəqləndiyi və onun sakinləri ona (onun məhsulunu yıgmaga) qadir olduqlarını guman etdikləri zaman gecə yaxud gunduz əmrimiz yerə yetisər. Biz onu, elə bir bicilmis sahəyə dondərərik ki, sanki dunən hec bol məhsulu olmamısdı. Biz ayələri dusunən adamlar ucun beləcə izah edirik

[25] Allah əmin-amanlıq yurduna (Cənnətə) cagırır və istədiyini dogru yola yonəldir

[26] Yaxsı is gorənlər ucun ən yaxsısı (Cənnət) və bundan da ustunu (Allahı gormək) vardır. Onların uzunu nə bir qubar, nə də bir zillət buruyər. Onlar Cənnət sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar

[27] Pis islər gorənlərə isə pisliyin cəzası onun misli qədər verilər. Onları zillət buruyər. Onları Allahdan qoruya bilən bir kimsə də yoxdur. Onların uzləri sanki zulmət gecənin parcalarına burunmusdur. Onlar Od sakinləridir və orada əbədi qalacaqlar

[28] O gun onların hamısını bir yerə toplayacaq, sonra da musriklərə: “Siz də, sərikləriniz də oz yerinizdə qalın!”– deyəcəyik. Biz onları ayıracagıq. Onların sərikləri deyəcəklər: “Siz bizə ibadət etmirdiniz

[29] Bizimlə sizin aranızda Allahın sahid olması yetər. Dogrudan da biz sizin ibadətinizdən xəbərsiz idik”

[30] Orada hər bir nəfər kecmisdə torətdiklərinin acısını cəkəcəkdir. Onlar Allaha – ozlərinin həqiqi Himayədarına qaytarılacaq və uydurduqları butlər onlardan uzaqlasıb qeyb olacaqlar

[31] De: “Sizə goydən və yerdən ruzi verən kimdir? Qulaqlara və gozlərə hakim olan kimdir? Oludən diri cıxaran, diridən də olu cıxaran kimdir? Isləri yoluna qoyan kimdir?” Onlar deyəcəklər: “Allah!” De: “Bəs belə oldugu halda Allahdan qorxmursunuz?”

[32] O sizin Haqq Rəbbiniz olan Allahdır. Haqdan sonra zəlalətdən basqa nə ola bilər? Siz necə də haqdan dondərilirsiniz

[33] Beləliklə fasiqlərin iman gətirməyəcəyinə dair Rəbbinin Sozu dogru cıxdı

[34] De: “Allaha qosdugunuz səriklərdən eləsi varmı ki, hər hansı bir məxluqu ilk dəfə yaratsın, oldukdən sonra onu əvvəlki halına qaytarsın?” De: “Məxluqu ilk dəfə Allah yaradır, oldukdən sonra onu əvvəlki halına qaytarır. Siz necə də haqdan dondərilirsiniz!”

[35] De: “Allaha qosdugunuz səriklər arasında haqqa yonəldən bir kimsə varmı?” De: “Allah Oz qullarını haqqa yonəldir. Elə isə deyin gorək haqqa yonəldən kəs arxasınca gedilməyə daha cox layiqdir, yoxsa ozunə dogru yol gostərilməyincə onu tapa bilməyən kəs? Sizə nə olub? Necə muhakimə edirsiniz?”

[36] Onların əksəriyyəti ancaq zənnə qapılır. Subhəsiz ki, zənn həqiqəti hec cur əvəz edə bilməz. Allah onların nə etdiklərini bilir

[37] Bu Quran Allahdandır, Ondan basqası tərəfindən uydurula bilməz. Lakin o, ozundən əvvəlkiləri təsdiqləyən və aləmlərin Rəbbi tərəfindən nazil edilmis, icində də hec bir səkk-subhə olmayan kitabları mufəssəl izah edəndir

[38] Yoxsa: “Muhəmməd onu ozundən uydurdu!”– deyirlər. De: “Əgər dogru danısırsınızsa, ona bənzər bir surə də siz gətirin və Allahdan basqa, kimi bacarırsınızsa, koməyə cagırın!”

[39] Xeyr! Onlar elmini qavraya bilmədikləri və hələ yozumu onlara gəlməmis bir seyi (Quranı) yalan hesab etdilər. Onlardan əvvəlkilər də yalan hesab etmisdilər. Bir gor zalımların aqibəti necə oldu

[40] Icərilərində ona (Qurana) inananlar da var, ona inanmayanlar da. Rəbbin fitnə-fəsad torədənləri daha yaxsı tanıyır

[41] Əgər səni yalancı hesab etsələr, de: “Mənim əməlim mənə, sizin əməliniz isə sizə aiddir. Siz mənim etdiyim əməldən uzaqsınız, mən də sizin etdiyiniz əməllərdən uzagam”

[42] Onlardan səni dinləyənlər də vardır. Məgər karlara – əgər anlamırlarsa – sənmi esitdirəcəksən

[43] Onlardan sənə baxanlar da vardır. Məgər korları – əgər gormurlərsə – sənmi dogru yola yonəldəcəksən

[44] Həqiqətən, Allah insanlara əsla zulm etməz, lakin insanlar ozləri ozlərinə zulm edərlər

[45] Allah onları bir yerə toplayacagı gun, sanki dunyada və yaxud qəbirdə gunduzun ancaq bir saatını qalmıslar kimi, bir-birlərini tanıyacaqlar. Allahla qarsılasacaqlarını yalan sayanlar mutləq ziyana ugrayacaqlar. Onlar dogru yola yonələn deyillər

[46] Onlara vəd etdiyimiz əzabın bəzisini sənə gostərsək və yaxud da gostərmədən oncə səni oldursək, yenə də onların donusu Bizədir. Həm də Allah onların nə etdiklərinə Sahiddir

[47] Hər ummətin bir elcisi vardır. Elciləri gəldikdə onların arasında ədalətlə hokm verilər və onlara zulm edilməz

[48] Kafirlər deyirlər: “Əgər dogru deyirsinizsə, bu vəd nə vaxt olacaq?”

[49] De: “Allahın istədiyindən basqa, mən ozumə nə bir zərər, nə də bir xeyir verməyə qadirəm. Hər ummətin bir əcəli vardır. Onların əcəli gəldiyi zaman bircə saat belə nə yubanar, nə də qabaga kecə bilərlər”

[50] Musriklərə de: “Soyləyin gorum, əgər Onun əzabı sizə gecə yaxud gunduz gələcəksə, onda gunahkarlar bunlardan hansını tələsik istəyəcəklər

[51] Əzab basınızın ustunu aldıqdan sonramı ona iman gətirəcəksiniz? Yoxsa indimi? Siz ki, onun tez gəlməsini istəyirdiniz!”

[52] Sonra zalımlara deyiləcəkdir: “Dadın əbədi əzabı! Məgər siz ancaq qazandıgınız gunahlara gorə cəzalandırılmırsınızmı?”

[53] Səndən: “O əzab dogrudurmu?”– deyə xəbər alırlar. De: “Bəli, and olsun Rəbbimə! Həqiqətən də, o, dogrudur və siz də ondan yaxa qurtara bilməyəcəksiniz”

[54] Əgər zalım olan hər kəs yer uzundə olanların hamısına sahib olsaydı, mutləq onu əzabdan qurtarmaq ucun fidyə verərdi. Onlar əzabı gordukdə dərindən pesman olarlar. Onların arasında ədalətlə hokm verilər və onlara zulm edilməz

[55] Bilin ki, goylərdə və yerdə olanların hamısı Allahındır. Bilin ki, Allahın vədi haqdır, lakin onların coxu bunu bilmir

[56] O, həm dirildir, həm də oldurur. Siz yalnız Ona qaytarılacaqsınız

[57] Ey insanlar! Rəbbinizdən sizə bir oyud-nəsihət, kokslərdə olana bir səfa, mominlərə dogru yol gostəricisi və mərhəmət gəlmisdir

[58] De: “Bunlar Allahın lutfu və mərhəməti sayəsindədir!” Qoy onlar buna sevinsinlər. Bu ki, onların yıgdıqlarından daha xeyirlidir

[59] De: “Allahın sizə nazil etdiyi ruzi barədə soyləyin gorum, onun bir qismini haram, bir qismini isə halal saydınız”. De: “Allahmı sizə izin verdi, yoxsa Allaha iftira yaxırsınız?”

[60] Allaha qarsı yalan uyduranların Qiyamət gunu barədə fikirləri nədir? Həqiqətən, Allah insanlara qarsı lutfkardır, lakin onların coxu sukur etmir

[61] Sən hansı bir isdə olsan, Qurandan nə oxusan, siz nə is gorsəniz, basınız ona qarısarkən Biz sizə sahid olarıq. Nə yerdə, nə də goydə zərrə qədər bir sey Rəbbindən gizli qalmaz. Bundan daha kiciyi və daha boyuyu yoxdur ki, acıq-aydın Yazıda (Lovhi-Məhfuzda) olmasın

[62] Subhəsiz ki, Allahın dostlarının hec bir qorxusu yoxdur və onlar kədərlənməyəcəklər

[63] Onlar iman gətirmis və Allahdan qorxmuslar

[64] Dunya həyatında da, axirətdə də onlara mujdə vardır. Allahın kəlmələri əsla dəyisilməz. Bu, boyuk ugurdur

[65] Onların sozləri səni kədərləndirməsin. Cunki qudrət butunluklə Allaha məxsusdur. O, Esidəndir, Biləndir

[66] Bilin ki, goylərdə və yerdə olanların hamısı Allahındır. Allahı qoyub basqa səriklərə yalvaranlar nəyin ardınca gedirlər? Onlar yalnız zənnə uyur və ancaq yalan uydururlar

[67] Gecəni rahatlanmanız ucun yaradan, gunduzu də ruzi qazanmanız ucun isıqlı edən Odur. Həqiqətən, bunda esidən adamlar ucun dəlillər vardır

[68] Onlar: “Allah Ozunə ovlad goturmusdu!”– dedilər. O, pakdır, muqəddəsdir! O, hec nəyə mohtac deyildir. Goylərdə və yerdə nə varsa, Onundur. Buna aid sizdə hec bir dəlil yoxdur. Niyə Allaha qarsı bilmədiklərinizi soyləyirsiniz

[69] De: “Subhəsiz ki, Allaha qarsı yalan uyduranlar nicat tapmazlar”

[70] Onlar bir muddət dunyada faydalanar; sonra onların donusu Bizə olar. Sonra da kufr etdiklərinə gorə onlara siddətli əzab daddırarıq

[71] Onlara Nuhun əhvalatını oxu. Bir zaman o, oz qovmunə demisdi: “Ey qovmum! Əgər aranızda qalmagım və Allahın ayələrini xatırlatmagım sizə agır gəlirsə, mən Allaha təvəkkul edirəm. Allaha qosdugunuz səriklərlə birləsib sozu bir yerə qoyun, sonra da isinizi askarda gorun. Bundan sonra mənə qarsı bacardıgınızı edin və mənə mohlət verməyin

[72] Əgər uz cevirsəniz, bilin ki, mən sizdən hec bir mukafat istəmirəm. Mənim mukafatım ancaq Allahdadır. Mənə musəlmanlardan olmaq əmr edilmisdir”

[73] Onlar onu yalancı hesab etdilər. Biz də onu və onunla birlikdə gəmidə olanları xilas etdik, onları yer uzunə xələflər təyin etdik. Ayələrimizi yalan hesab edənləri isə suda batırdıq. Bir gor qorxudulanların aqibəti necə oldu

[74] Sonra onun arxasınca elciləri oz ummətlərinə gondərdik. Elcilər onlara acıq-aydın dəlillər gətirdilər. Onlar isə oncə yalan hesab etdiklərinə iman gətirmədilər. Biz həddi asanların qəlblərini beləcə mohurləyirik

[75] Sonra onların arxasınca Musanı və Harunu Firona və onun əyanlarına acıq-aydın dəlillərimizlə elci gondərdik, lakin onlar təkəbburluk gostərdilər. Onlar gunahkar bir tayfa idilər

[76] Onlara Bizim tərəfimizdən haqq gəldikdə: “Subhəsiz ki, bu, acıq-aydın bir sehrdir!”– dedilər

[77] Musa dedi: “Əcəba, sizə haqq gəldikdə: “Bu sehrdirmi?”- deyirsiniz? Halbuki sehrbazlar ugur qazanmazlar”

[78] Onlar dedilər: “Gəlmisiniz ki, bizi atalarımızın tutdugu yoldan dondərəsiniz və yer uzundə boyukluk etmək ikinizə qalsın? Biz sizə iman gətirən deyilik”

[79] Firon dedi: “Butun bilikli sehrbazları yanıma gətirin!”

[80] Sehrbazlar gəldikdə Musa onlara dedi: “Nə atacaqsınızsa, atın!”

[81] Onlar əllərindəki ipləri və dəyənəkləri atdıqda Musa dedi: “Sizin gorduyunuz is sehrdir. Həqiqətən, Allah onu bosa cıxaracaq. Cunki Allah fitnə-fəsad torədənlərin isini duzəltməz”

[82] Gunahkarlar istəməsələr də Allah Oz kəlmələri ilə haqqı bərqərar edəcək

[83] Firon və onun əyanları tərəfindən ozlərinə isgəncə veriləcəyindən qorxaraq Musaya oz qovmundən yalnız azsaylı bir nəsil iman gətirdi. Həqiqətən də, Firon yer uzundə qəddar hakim və həddi asanlardan idi

[84] Musa dedi: “Ey qovmum! Əgər Allaha iman gətirmissinizsə və musəlman olmussunuzsa, Ona təvəkkul edin!”

[85] Onlar dedilər: “Biz ancaq Allaha təvəkkul edirik. Ey Rəbbimiz! Bizi zalım qovmun əlində sınaga cəkmə

[86] Və bizi Oz mərhəmətinlə kafir qovmun əlindən qurtar!”

[87] Biz Musaya və onun qardasına: “Camaatınız ucun Misirdə evlər hazırlayın, evlərinizi namazgah edin və namaz qılın. Mominləri mujdələ!”– deyə vəhy etdik

[88] Musa dedi: “Ey Rəbbimiz! Sən Firona və onun əyanlarına dunya həyatında zinət və mal-dovlət bəxs etdin. Ey Rəbbimiz! Onlar insanları Sənin yolundan sapdırırlar. Ey Rəbbimiz! Onların mal-dovlətini məhv et və qəlbini sərtləsdir ki, agrılı-acılı əzabı gorməyincə iman gətirməsinlər”

[89] Allah dedi: “Hər ikinizin duası qəbul olundu. Dəvətinizdə mohkəm olun və nadanların yoluna uymayın!”

[90] Biz Israil ogullarını dənizdən kecirtdik. Firon və onun qosunu zulm və dusməncilik məqsədilə onları təqib etdilər. Nəhayət Firon dənizdə batdıgı vaxt dedi: “Israil ogullarının iman gətirdiklərindən basqa məbud olmadıgına inandım. Mən də musəlmanlardanam!”

[91] Firona deyildi: “Indimi? Sən ki əvvəllər asilik etmis və fəsad torədənlərdən olmusdun

[92] Bu gun sənin bədənini xilas edəcəyik (sahilə cıxaracagıq) ki, səndən sonra gələnlərə ibrət olasan”. Həqiqətən də, insanların coxu ayələrimizdən xəbərsizdir

[93] Biz Israil ogullarını gozəl bir yurda sakin etdik və onlara pak ruzilərdən verdik. Onlar ozlərinə elm gələnə qədər ixtilafa dusmədilər. Subhəsiz ki, Rəbbin, ixtilafa dusdukləri sey barəsində Qiyamət gunu onların arasında hokm verəcəkdir

[94] Əgər sənə nazil etdiyimizə subhə edirsənsə, səndən əvvəl Kitab oxuyanlardan sorus. Rəbbindən sənə haqq gəlmisdir. Odur ki, subhə edənlərdən olma

[95] Allahın ayələrini yalan sayanlardan da olma, yoxsa ziyana ugrayanlardan olarsan

[96] Həqiqətən, sənin Rəbbinin Sozu ozlərinin əleyhinə dogru cıxmıs kimsələr iman gətirməzlər

[97] Onlara ayələrin hamısı gəlsə belə, agrılı-acılı əzabı gorməyincə iman gətirməzlər

[98] Əzab gəldiyi an, Yunusun qovmundən basqa, iman gətirib imanı ozunə fayda verən bir məmləkət əhli olubmu? Yunusun qovmu iman gətirəndə onlardan dunya həyatında rusvaycılıq əzabını sovusdurduq və onlara muəyyən vaxta qədər fani nemətlərdən faydalanmaq imkanı verdik

[99] Əgər Rəbbin istəsəydi, yer uzundə olanların hamısı iman gətirərdi. Insanları momin olmaga sənmi məcbur edəcəksən

[100] Allahın icazəsi olmadan hec kəs iman gətirə bilməz. Allah anlamayanları qəzəbə ugradar

[101] De: “Gorun goylərdə və yerdə nələr var”. Lakin iman gətirməyən adamlara dəlillər və xəbərdarlıqlar hec bir fayda vermir

[102] Yoxsa onlar ozlərindən əvvəl gəlib-gedənlərə uz vermis əzablı gunlərin bənzərinimi gozləyirlər? De: “Gozləyin! Subhəsiz ki, mən də sizinlə birlikdə gozləyənlərdənəm”

[103] Sonra elcilərimizi və mominləri xilas edərik. Mominləri xilas etmək Bizə vacibdir

[104] De: “Ey insanlar! Dinimə səkk edirsinizsə, bilin ki, mən Allahdan basqa tapındıqlarınıza deyil, canınızı alacaq Allaha ibadət edirəm. Mənə mominlərdən olmaq əmr edilmisdir”

[105] Sən hənif olaraq uzunu dinə tərəf cevir və musriklərdən olma

[106] Allahı qoyub, sənə nə bir fayda, nə də bir zərər verə bilməyən seylərə yalvarma. Əgər belə etsən, sozsuz ki, zalımlardan olarsan

[107] Əgər Allah sənə bir zərər toxundursa, bunu Ondan basqa hec kəs aradan qaldıra bilməz. Əgər sənə bir xeyir diləsə, hec kəs Onun lutfunun qarsısını ala bilməz. O, bunu Oz qullarından istədiyinə nəsib edər. O, Bagıslayandır, Rəhmlidir

[108] De: “Ey insanlar! Rəbbinizdən sizə haqq gəlmisdir. Kim dogru yolla getsə, xeyri onun ozunə dəyər, kim azgınlıga dussə, ziyanı da onun oz əleyhinə olar. Mən sizi qoruyan deyiləm”

[109] Sənə nazil edilən vəhylərə tabe ol və Allah Oz hokmunu verənə qədər səbir et. O, hokmranların ən yaxsısıdır

[1] Əlif. Ləm. Ra. Bu, Mudrik, hər seydən Xəbərdar olan Allah tərəfindən, ayələri mukəmməlləsdirilmis, sonra da ətraflı izah edilmis bir Kitabdır

[2] Bu ona gorədir ki, Allahdan basqasına ibadət etməyəsiniz. Həqiqətən, mən Onun tərəfindən sizi xəbərdar edən və mujdələyənəm

[3] Həm də Rəbbinizdən bagıslanma diləyəsiniz, sonra da tovbə edəsiniz ki, O sizə muəyyən olunmus vaxtadək gozəl gun-guzəran nəsib etsin və hər fəzilət sahibinə Oz lutfundən versin. Əgər Ondan uz cevirsəniz, bilin ki, mən sizə uz verəcək əzəmətli gunun əzabından qorxuram

[4] Siz Allahın huzuruna qayıdacaqsınız. O, hər seyə qadirdir

[5] Baxın, onlar urəklərini qısırlar (kufru ort-basdır edirlər) ki, Allahdan gizlənsinlər. Dogrusu, onlar libaslarına burundukdə belə, Allah onların gizli saxladıqlarını da, askara cıxartdıqlarını da bilir. Həqiqətən də, O, kokslərdə olanları bilir

[6] Yer uzundə elə bir canlı yoxdur ki, onun ruzisini Allah verməsin. Allah onların qərar tutduqları yeri də, qorunub saxlanıldıqları yeri də bilir. Bunların hamısı acıq-aydın Yazıdadır (Lovhi-məhfuzdadır)

[7] Hansınızın daha yaxsı əməl sahibi oldugunu sınamaq ucun, Ərsi su uzərində ikən, goyləri və yeri altı gundə yaradan Odur. Əgər sən: “Siz oləndən sonra diriləcəksiniz!”– desən, kafir olanlar: “Bu, acıq-aydın bir sehrdir!”– deyərlər

[8] Əgər onlara gələcək əzabı muəyyən vaxtadək gecikdirsək: “Onu saxlayan nədir?”– deyəcəklər. Xəbəriniz olsun ki, əzab onlara gəldiyi gun onu hec nə onlardan dəf edə bilməyəcək və istehza etdikləri o əzab onları buruyəcəkdir

[9] Əgər insana Ozumuzdən bir mərhəmət daddırsaq, sonra da ondan onu geri alsaq, o, naumid və nankor olar

[10] Əgər basına gələn musibətdən sonra, ona firavanlıq daddırsaq: “Bəlalar məndən sovusdu!”– deyər və sevinib lovgalıq edər

[11] Səbir edib yaxsı islər gorənlər istisnadır. Məhz onlar ucun bagıslanma və boyuk bir mukafat vardır

[12] Onların: “Nə ucun ona bir xəzinə endirilməyib yaxud onunla bir mələk gəlməyib?”– deməkləri uzundən, bəlkə də, sənə gələn vəhyin bir hissəsini tərk edəcəksən və buna gorə koksun daralacaq. Sən ancaq qorxudansan. Allah isə hər seyi Qoruyandır

[13] Yoxsa onlar: “Muhəmməd onu ozundən uydurdu!”– deyirlər. De: “Əgər dogru danısırsınızsa, Ona bənzər uydurulmus on surə də siz gətirin və Allahdan basqa, kimi bacarırsınızsa, koməyə cagırın!”

[14] Əgər sizə cavab verməsələr, bilin ki, o ancaq Allahın elmi ilə nazil olmusdur və Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur. Siz musəlman olacaqsınızmı

[15] Kim dunya həyatını və onun bərbəzəyini istəyirsə, onlara əməllərinin əvəzini orada tam verərik və onlar orada zərər cəkməzlər

[16] Onlar, axirətdə ozləri ucun oddan basqa hec bir seyi olmayan kimsələrdir. Onların dunyada gordukləri islər bosa cıxar və tutduqları əməllər puc olar

[17] Məgər Rəbbindən acıq-aydın bir dəlilə istinad edən, ardınca Ondan bir sahid (Cəbrail) gələn, ondan da əvvəl rəhbər və mərhəmət olmus Musanın Kitabını təsdiqlədiyi kimsə kafirə tay ola bilərmi? Musəlmanlar ona (Qurana) iman gətirirlər. Onu inkar edən firqələrin vəd olundugu yer oddur. Sənin isə ona (Qurana) hec bir subhən olmasın. Cunki bu, sənin Rəbbindən gələn haqdır, lakin insanların coxu buna inanmır

[18] Allaha qarsı yalan uyduran kəsdən daha zalım kim ola bilər? Onlar Rəbbinin huzuruna gətiriləcək və sahidlər: “Bunlar Rəbbinə iftira yaxanlardır”– deyəcəklər. Allahın lənəti olsun zalımlara

[19] O kəslərə ki, insanları Allah yolundan sapdırır, onu əyri gostərməyə calısır və Axirəti inkar edirlər

[20] Onlar yer uzundə Allahdan yaxa qurtara bilməyəcəklər. Onların Allahdan basqa himayədarları da yoxdur. Onların əzabı qat-qat artırılar. Cunki onlar haqqı esidə bilmirdilər və gormurdulər

[21] Onlar ozlərini ziyana ugradarlar. Uydurduqları butlər isə onlardan qeybə cəkilib gedər

[22] Subhə yoxdur ki, axirətdə ən cox ziyana ugrayanlar da onlardır

[23] Sozsuz ki, iman gətirib saleh əməllər edənlər və Rəbbinə boyun əyənlər Cənnət sakinləridir. Onlar orada əbədi qalacaqlar

[24] Bu iki zumrənin halı korla karın, gorənlə esidənin halına bənzəyir. Onların halı eyni ola bilərmi? Məgər dusunub ibrət almırsınız

[25] Biz Nuhu oz xalqına elci gondərdik. O dedi: “Həqiqətən, mən sizin ucun acıq-aydın xəbərdar edən bir elciyəm

[26] Allahdan basqasına ibadət etməyin! Mən sizi yaxalayacaq məsəqqət gununun əzabından qorxuram”

[27] Onun qovmunun kafir zadəganları dedilər: “Biz səni ozumuz kimi sadəcə bir insan hesab edir və icimizdən ancaq dusuncəsiz olan ən rəzil adamların sənə qosuldugunu goruruk. Həmcinin sizin bizdən ustun oldugunuzu da gormuruk. Əksinə, biz sizi yalancı hesab edirik”

[28] Nuh dedi: “Ey qovmum! Bir deyin gorək, əgər mən Rəbbimdən acıq-aydın bir dəlilə istinad edirəmsə, O da Oz tərəfindən mənə gozunuzə gorunməyən bir mərhəmət (peygəmbərlik) bəxs edibsə, onda necə olsun? Yoxsa siz onu gormək istəməyib kor qaldıgınız bir halda, biz sizi ona inanmaga məcburmu edəcəyik

[29] Ey qovmum! Mən buna gorə sizdən var-dovlət istəmirəm. Mənim mukafatım ancaq Allaha aiddir. Mən iman gətirənləri qovan deyiləm. Cunki onlar Rəbbi ilə qarsılasacaqlar. Lakin mən sizin cahil adamlar oldugunuzu gorurəm

[30] Ey qovmum! Əgər onları qovsam, məni Allahdan kim qoruya bilər? Məgər dusunub ibrət almırsınız

[31] Mən sizə demirəm ki, Allahın xəzinələri mənim yanımdadır. Mən qeybi də bilmirəm. Mən sizə demirəm ki, mən mələyəm. Mən sizin xor baxdıgınız kəslərə demirəm ki, Allah onlara əsla xeyir verməyəcəkdir. Onların canında nələr oldugunu Allah daha yaxsı bilir. Əks təqdirdə, sozsuz ki, mən zalımlardan olardım”

[32] Onlar dedilər: “Ey Nuh! Sən bizimlə mubahisə etdin və mubahisəmizi də cox uzatdın. Əgər dogru danısanlardansansa, bizə vəd etdiyin əzabı gətir”

[33] O dedi: “Onu istəsə, ancaq Allah sizə gətirəcək və siz də ondan yaxa qurtara bilməyəcəksiniz

[34] Əgər Allah sizi azdırmaq istəyirsə, mən sizə nəsihət vermək istəsəm belə nəsihətim sizə fayda verməz. O sizin Rəbbinizdir və Ona da qaytarılacaqsınız”

[35] Yoxsa onlar: “Muhəmməd onu ozundən uydurdu!”– deyirlər. De: “Əgər mən onu ozumdən uydurmusamsa, gunahım ozumə aiddir. Lakin mən sizin etdiyiniz gunahlardan uzagam”

[36] Nuha belə vəhy olundu: “Qovmundən, daha əvvəl iman gətirənlər istisna olmaqla artıq hec kəs iman gətirməyəcək. Elə isə onların etdikləri əməllərə gorə kədərlənmə

[37] Gozlərimizin onundə və vəhyimiz uzrə gəmini duzəlt. Zalım olanlardan otru Mənə muraciət etmə. Subhəsiz ki, onlar suda batırılacaqlar”

[38] Nuh gəmini duzəldir, qovmunun zadəganları isə hər dəfə yanından kecdikcə onu ələ salırdılar. O isə deyirdi: “Əgər siz bizi ələ salırsınızsa, biz də sizi, siz bizi ələ saldıgınız kimi ələ salacagıq

[39] Siz rusvayedici əzabın kimə gələcəyini və daimi əzabın kimə uz verəcəyini mutləq biləcəksiniz”

[40] Nəhayət, əmrimiz gəldiyi və təndir qaynayıb dasdıgı zaman Biz Nuha dedik: “Heyvanların hər novundən bir cut, barələrində soz kecmis kəslər istisna olmaqla, oz ailəni və bir də iman gətirənləri gəmiyə mindir”. Lakin, onunla birlikdə az adam iman gətirmisdi

[41] Nuh dedi: “Gəmiyə minin! Onun uzub getməsi də, dayanması da Allahın adı ilədir. Subhəsiz ki, Rəbbim Bagıslayandır, Rəhmlidir”

[42] Gəmi onları daglar kimi dalgalar icərisində apardıgı zaman Nuh kənarda duran oglunu səsləyib dedi: “Oglum! Bizimlə birlikdə gəmiyə min, kafirlərdən olma!”

[43] O dedi: “Məni sudan qoruyacaq bir daga sıgınacagam!” Nuh dedi: “Bu gun, Allahın rəhm etdiklərindən basqa hec kəs Onun əmrindən qoruna bilməz!” Sonda dalga onları bir-birindən ayırdı və o, suda bogulanlardan oldu

[44] Sonra deyildi: “Ey yer, suyunu ud! Ey goy, yagısını saxla!” Su cəkildi, is bitdi və gəmi Cudi dagı uzərində qərar tutdu. Sonra deyildi: “Məhv olsun zalım adamlar!”

[45] Nuh Rəbbini cagırıb dedi: “Ey Rəbbim! Axı oglum da mənim ailəmdəndir. Sənin vədin, subhəsiz ki, haqdır. Sən hakimlərin ən hikmətlisisən!”

[46] O dedi: “Ey Nuh! O, sənin ailəndən deyildir. Dogrusu, bu, pis bir isdir. Elə isə bilmədiyin bir seyi Məndən istəmə. Həqiqətən də, Mən sənə cahillərdən olmamagı tovsiyə edirəm”

[47] O dedi: “Ey Rəbbim! Bilmədiyim bir seyi Səndən istəməkdən Sənə sıgınıram. Əgər məni bagıslamasan, mənə rəhm etməsən, ziyana ugrayanlardan olaram”

[48] Sonra deyildi: “Ey Nuh! Sənə və səninlə birlikdə olan ummətlərə Bizim bəxs etdiyimiz əmin-amanlıq və bərəkətlərlə gəmidən en! Ozlərinə bir muddət guzəran verəcəyimiz, sonra da Oz tərəfimizdən agrılı-acılı bir əzaba ducar edəcəyimiz ummətlər də olacaqdır”

[49] Bunlar, sənə vəhy yolu ilə bildirdiyimiz qeyb xəbərlərindəndir. Bundan əvvəl onları nə sən, nə də sənin qovmun bilirdi. Səbir et! Subhəsiz ki, gozəl aqibət muttəqilərindir

[50] Ad qovmunə də qardasları Hudu gondərdik. O dedi: “Ey qovmum! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan basqa məbudunuz yoxdur. Siz ancaq iftira yaxırsınız

[51] Ey qovmum! Mən bunun əvəzinə sizdən hec bir mukafat istəmirəm. Mənim mukafatım ancaq məni yaradandadır. Məgər anlamırsınız

[52] Ey qovmum! Rəbbinizdən bagıslanma diləyin, sonra da Ona tovbə edin ki, goydən sizə bolluca yagıs yagdırsın və gucunuzu daha da artırsın. Gunahkarcasına uz cevirməyin”

[53] Onlar dedilər: “Ey Hud! Sən bizə acıq-aydın bir dəlil gətirmədin, biz də sənin sozunlə məbudlarımızı tərk edən deyilik. Biz sənə inanmırıq

[54] Biz ancaq onu deyə bilərik ki, bəzi məbudlarımız səni bəlaya ducar edib”. O dedi: “Həqiqətən, mən Allahı sahid cagırıram, siz də sahid olun ki, mən sizin sərik qosduqlarınızdan uzagam

[55] Ondan basqa tapındıqlarınızın hamısından uzagam. Hamılıqla mənə qarsı hiylə qurun və mənə hec mohlət də verməyin

[56] Mən, Rəbbim və Rəbbiniz olan Allaha təvəkkul etdim. Elə bir canlı yoxdur ki, Allah onun kəkilindən tutmus olmasın. Həqiqətən, Rəbbim ədalətlidir

[57] Əgər uz cevirsəniz, bilin ki, mənə əmr olunanı sizə catdırdım. Rəbbim yerinizə basqa bir qovm gətirər və siz də Ona hec bir zərər yetirə bilməzsiniz. Subhəsiz ki, Rəbbim hər seyi hifz edir”

[58] Əmrimiz gəldikdə Hudu və onunla birlikdə iman gətirənləri Oz mərhəmətimizlə xilas etdik və onları agır bir əzabdan qurtardıq

[59] Bu, Ad qovmu idi! Onlar Rəbbinin ayələrini inkar etdilər, Onun elcilərinə asi oldular və hər bir inadcıl təkəbbur sahibinin əmrinə uydular

[60] Onları həm bu dunyada, həm də Qiyamət gunundə lənət təqib edəcəkdir. Həqiqətən, Ad qovmu oz Rəbbini inkar etdi. Məhv olsun Hudun qovmu Ad

[61] Səmud qovmunə də qardasları Salehi gondərdik. O dedi: “Ey qovmum! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan basqa ibadətə layiq olan məbudunuz yoxdur. O sizi torpaqdan yaratdı və sizi orada sakin etdi. Elə isə ondan bagıslanma diləyin, sonra da Ona tovbə edin. Subhəsiz ki, Rəbbim Yaxındır, cagırısa cavab verəndir”

[62] Onlar dedilər: “Ey Saleh! Sən bundan əvvəl icərimizdə umid edilən bir kimsə idin. Dogrudanmı atalarımızın ibadət etdiyinə ibadət etməyi bizə qadagan edirsən? Dogrusu, biz sənin bizləri dəvət etdiyin əqidə barəsində subhə doguran səkk icindəyik”

[63] O dedi: “Ey qovmum! Bir deyin gorək, əgər mən Rəbbimdən acıq-aydın bir dəlilə istinad edirəmsə, O da Oz tərəfindən mənə bir mərhəmət (peygəmbərlik) bəxs edibsə, onda necə olsun? Əgər Allaha asi olsam, məni Ondan kim qoruya bilər? Siz mənə ziyandan basqa bir sey artırmayacaqsınız

[64] Ey qovmum! Allahın qayadan cıxartdıgı bu disi dəvəsi sizin ucun bir mocuzədir. Buraxın onu Allahın torpagında otlasın. Ona bir pislik etməyin, yoxsa sizi yaxın bir əzab yaxalayar”

[65] Onlar dəvənin diz vətərini kəsdilər. Saleh dedi: “Yurdunuzda uc gun də kef eləyin. Bu, yalan olmayan bir vəddir”

[66] Əmrimiz gəldikdə Salehi və onunla birlikdə iman gətirənləri Oz mərhəmətimizlə əzabdan və o gunun rusvaycılıgından qurtardıq. Həqiqətən, Rəbbin Quvvətlidir, Qudrətlidir

[67] Zulm edənləri isə qorxunc bir səs yaxaladı və onlar oz evlərində uzuqoylu dusub qaldılar

[68] Sanki orada hec yasamamısdılar. Həqiqətən, Səmud qovmu oz Rəbbini inkar etdi. Məhv olsun Səmud qovmu

[69] Elcilərimiz (mələklər) Ibrahimə (Ishaqın dogulacagı barədə) mujdə gətirdilər və: “Salam!”– dedilər. O da: “Salam!”– dedi və dərhal gedib qızardılmıs bir buzov gətirdi

[70] Ibrahim mələklərin yeməyə əl vurmadıqlarını gordukdə onlar onun xosuna gəlmədi və onların yanında canına qorxu dusdu. Onlar dedilər: “Qorxma! Həqiqətən, biz Lut qovmunə gondərilmisik”

[71] Onun arvadı pərdə arxasında durmusdu. O, guldu. Biz onu Ishaqla, (Ishaqın) ardınca da Yaqubla mujdələdik

[72] O dedi: “Vay halıma! Mən bir qoca qarı, bu ərim də bir qoca kisi oldugu halda doga bilərəmmi? Dogrusu, bu, təəccublu bir seydir”

[73] Onlar dedilər: “Allahın əmrinə təəccubmu edirsən? Ey ev əhli! Allahın rəhməti və bərəkəti sizin ustunuzdə olsun! Həqiqətən, O, Tərifəlayiqdir, San-sohrətlidir”

[74] Ibrahimdən qorxu cəkildikdə və ona mujdə gəldikdə Lut qovmu barəsində Bizimlə mubahisə etməyə basladı

[75] Həqiqətən, Ibrahim həlim, Allaha cox yalvaran və Ona uz tutan bir səxs idi

[76] Mələklər dedilər: “Ey Ibrahim! Bundan (bu mubahisədən) əl cək. Cunki Rəbbinin əmri artıq gəlmisdir və onlara qarsısıalınmaz bir əzab gələcəkdir”

[77] Elcilərimiz Lutun yanına gəldikdə, onlara gorə kədərləndi, urəyi sıxıldı və: “Bu, cox cətin bir gundur”– dedi

[78] Qovmu yuyurərək onun yanına gəldi. Onlar əvvəllər də yaramaz islər gorurdulər. O dedi: “Ey qovmum! Bunlar mənim qızlarımdır. Onlar sizin ucun daha təmizdirlər. Allahdan qorxun və qonaqlarımın yanında məni rusvay etməyin! Məgər aranızda agıllı bir kisi yoxdur?”

[79] Onlar dedilər: “Bilirsən ki, sənin qızlarına hec bir ehtiyacımız yoxdur. Nə istədiyimizi də yəqin ki, bilirsən”

[80] O dedi: “Kas ki, sizə catan bir quvvəm olaydı, yaxud mohkəm bir dayaga soykənəydim!”

[81] Mələklər dedilər: “Ey Lut! Biz sənin Rəbbinin elciləriyik. Onlar əsla sənə zərər yetirə bilməzlər. Gecənin bir vaxtında arvadından basqa butun ailənlə yola dus. Qoy icinizdən hec kəs donub arxaya baxmasın. Cunki onların basına gələcək musibət onun da basına gələcəkdir. Onların həlak olmaq vaxtı səhərdir. Məgər səhər yaxın deyilmi?”

[82] Əmrimiz gəldikdə oranın altını ustunə cevirdik və odda bismis gil dasları ardıcıl olaraq onların ustunə yagdırdıq

[83] O daslara Rəbbinin yanında isarə qoyulmusdur. Onlar zalımlardan da uzaq deyildir

[84] Mədyən qovmunə də qardasları Sueybi gondərdik. O dedi: “Ey qovmum! Allaha ibadət edin. Sizin Ondan basqa ibadətə layiq olan məbudunuz yoxdur. Olcunu və cəkini əskiltməyin. Mən sizi bolluq icində gorurəm və qorxuram ki, basınıza hər seyi buruyən gunun əzabı gələ

[85] Ey qovmum! Olcuyə və cəkiyə ədalətlə tam riayət edin, insanların mallarını əksik verməyin və yer uzundə fəsad yaymaqla pis islər gorməyin

[86] Əgər mominsinizsə, bilin ki, Allahın saxladıgı nemətlər sizin ucun daha xeyirlidir. Mən sizin ustunuzdə gozətci deyiləm”

[87] Onlar dedilər: “Ey Sueyb! Atalarımızın ibadət etdikləri məbudlardan, yaxud mallarımızı istədiyimiz kimi istifadə etməkdən vaz kecməyimizi sənə namazınmı əmr edir? Dogrudan da, sən yumsaq xasiyyətlisən, agıllısan”

[88] O dedi: “Ey qovmum! Bir deyin gorək, əgər mən Rəbbimdən acıq-aydın bir dəlilə istinad edirəmsə, O da Oz tərəfindən mənə gozəl bir ruzi veribsə, onda necə olsun? Sizə qadagan etdiyim seyləri etməklə sizin əleyhinizə cıxmaq istəmirəm. Mən ancaq bacardıgım qədər islah etmək istəyirəm. Mən ancaq Allahın sayəsində ugur qazanıram. Mən yalnız Ona təvəkkul edir və yalnız Ona uz tuturam

[89] Ey qovmum! Qoy mənimlə olan ixtilafınız, Nuh qovmunun, yaxud Hud qovmunun, yaxud Saleh qovmunun basına gələnlərin eynisini sizin də basınıza gətirməsin. Lut qovmu də sizdən uzaq deyildir”

[90] Rəbbinizdən bagıslanma diləyin, sonra Ona tovbə edin. Həqiqətən, Rəbbim Rəhmlidir, Sevəndir (həm də Seviləndir)

[91] Onlar dedilər: “Ey Sueyb! Dediklərinin coxunu anlamırıq. Biz səni aramızda zəif goruruk. Əgər qəbilən olmasaydı, səni dasqalaq edərdik. Sən bizim ucun hec də boyuk bir adam deyilsən”

[92] O dedi: “Ey qovmum! Məgər mənim qəbiləm sizin ucun Allahdan da əzizdir? Siz Onu saymayıb unutdunuz. Subhəsiz ki, Rəbbim sizin nə etdiklərinizi əhatə edir

[93] Ey qovmum! Əlinizdən gələni edin, mən də edəcəyəm. Rusvayedici əzabın kimə gələcəyini və kimin yalancı oldugunu tezliklə biləcəksiniz. Gozləyin! Subhəsiz ki, mən də sizinlə birlikdə gozləyirəm”

[94] Əmrimiz gəldikdə Sueybi və onunla birlikdə iman gətirənləri Oz mərhəmətimizlə xilas etdik. Zulm edənləri isə qorxunc səs yaxaladı və onlar oz evlərində uzuqoylu dusub qaldılar

[95] Sanki orada hec yasamamısdılar. Səmud qovmu məhv oldugu kimi Mədyən qovmu də məhv olsun

[96] Biz Musanı mocuzlərimizlə və aydın bir dəlillə elci gondərdik –

[97] Firon və onun əyanlarına. Onlar isə Fironun əmrinə tabe oldular. Halbuki Fironun əmri dogru yol gostərən əmr deyildi

[98] Firon Qiyamət gunu oz qovmunun qabagına dusub onları Oda aparacaq. Girəcəkləri yer nə pis yerdir

[99] Onları həm burada, həm də Qiyamət gunundə lənət təqib edəcəkdir. Onlara verilən pay nə pis paydır

[100] Bu, sənə soylədiyimiz məmləkətlər haqqında hekayətlərin bəzisidir. Onlardan izi qalanı da vardır, yerlə-yeksan olanı da

[101] Biz onlara zulm etmədik, lakin onlar ozləri ozlərinə zulm etdilər. Rəbbinin əmri gəldikdə Allahdan basqa cagırdıqları butlər onları hec nədən qurtara bilmədilər. Butlər onların ancaq tələfatını artırdı

[102] Rəbbin, haqsızlıq edən məmləkətləri yaxaladıgı zaman belə yaxalayır. Onun yaxalaması həqiqətən də, uzucudur, siddətlidir

[103] Həqiqətən, bunlarda axirət əzabından qorxanlar ucun bir ibrət vardır. Bu, insanların bir yerə toplanacagı bir gundur. Bu həm də hamının sahid olacagı bir gundur

[104] Biz onu sadəcə muəyyən olunmus vaxtadək təxirə salmısıq

[105] Qiyamət gəldiyi gun Allahın izni olmadan hec kəs danısa bilməz. Onlardan kimi bədbəxt, kimi də xosbəxt olacaq

[106] Bədbəxtlərə gəlincə, onlar Od icərisində qalacaqlar. Onlar orada bagıracaq və zarıyacaqlar

[107] Rəbbinin istədiyi istisna olmaqla, goylər və yer durduqca onlar orada əbədi qalacaqlar. Həqiqətən, Rəbbin istədiyini edəndir

[108] Xosbəxtlərə gəldikdə isə, onlar Cənnətdə olacaqlar. Rəbbinin istədiyi istisna olmaqla, goylər və yer durduqca onlar orada əbədi qalacaqlar. Bu, tukənməz bir sovqatdır

[109] Onların nəyə ibadət etdiklərinə subhə etmə. Onlar da atalarının əvvəllər ibadət etdiyi kimi ibadət edirlər. Subhəsiz ki, Biz onların cəzasını əskiltmədən tam verəcəyik

[110] Biz Musaya Kitab verdik, lakin onun barəsində də ixtilaf dusdu. Əgər Rəbbin tərəfindən əzəldən bir Soz olmasaydı, aralarında dərhal hokm verilərdi. Həqiqətən, onlar Quranın barəsində də subhə doguran səkk icindədirlər

[111] Subhəsiz ki, Rəbbin onların hər birinə əməllərinin əvəzini tam verəcəkdir. Subhəsiz ki, Allah onların nə etdiklərindən xəbərdardır

[112] Sənə əmr edildiyi kimi sən də, səninlə birlikdə tovbə edənlər də dogru yolda olun. Həddi asmayın, cunki O, sizin nə etdiklərinizi gorur

[113] Zalımlara meyl etməyin, yoxsa sizə od toxunar. Sizin Allahdan basqa dostlarınız yoxdur. Sonra sizə komək də olunmaz

[114] Gunduzun iki basında (əvvəlində və axırında) və gecənin bəzi saatlarında namaz qıl! Həqiqətən, yaxsı islər pis əməlləri silib aparır. Bu, yada salanlar ucun bir xatırlatmadır

[115] Səbir et! Həqiqətən, Allah yaxsı is gorənlərin mukafatını puc etməz

[116] Hec olmasa, sizdən əvvəlki nəsillərdə yer uzundə fitnə-fəsad torətməyi qadagan edən agıl və hikmət sahibləri olaydı. Onlardan yalnız xilas etdiyimiz az bir qismi belə idi. Zulm edənlər isə onlara verilmis dunyanın ləzzətinə uydular və gunahkar oldular

[117] Olkə əhalisi əməlisaleh oldugu bir halda, Rəbbin o olkəni haqsız yerə məhv etməz

[118] Əgər Rəbbin istəsəydi, insanları vahid bir ummət edərdi. Amma onlar elə hey ixtilafdadırlar

[119] Yalnız Rəbbinin rəhm etdiyi səxslərdən basqa. Allah onları bunun ucun yaratdı. Rəbbinin: “Mən Cəhənnəmi butun gunahkar cinlər və insanlarla dolduracagam!” Sozu yerinə yetəcək

[120] Elcilərin xəbərlərindən hər birini sənə soyləyirik ki, bununla sənin urəyini mohkəmləndirək. Bu ayələrdə sənə həqiqət, mominlərə də oyud-nəsihət və xatırlatma vəhy edilmisdir

[121] Iman gətirməyənlərə de: “Əlinizdən gələni edin, biz də edəcəyik

[122] Gozləyin! Biz də gozləyirik”

[123] Goylərin və yerin qeybi Allaha məxsusdur. Butun islər də Ona qayıdacaqdır. Elə isə yalnız Ona ibadət et və yalnız Ona təvəkkul et. Rəbbin nə etdiklərinizdən xəbərsiz deyildir

[1] Əlif. Ləm. Ra. Bu, acıq-aydın Kitabın ayələridir

[2] Həqiqətən, Biz onu ərəbcə Quran olaraq nazil etdik ki, basa dusə biləsiniz

[3] Biz bu Quranı sənə vəhy etməklə sənə ən gozəl hekayəti danısırıq. Halbuki, sən bundan əvvəl xəbərsiz olanlardan idin

[4] Bir zaman Yusuf atasına dedi: “Atacan! Mən yuxuda on bir ulduz, gunəs və ay gordum. Onların mənə bas əydiyini də gordum”

[5] O dedi: “Oglum! Yuxunu qardaslarına danısma, yoxsa sənə hiylə qurarlar. Həqiqətən, seytan insanın acıq-aydın dusmənidir

[6] Beləcə, Rəbbin səni secəcək, sənə yuxuları yozmagı oyrədəcək və Oz nemətini bundan əvvəl ataların Ibrahimə və Ishaqa tamamladıgı kimi, sənə və Yaqub nəslinə də tamamlayacaqdır. Subhəsiz ki, Rəbbin Biləndir, Mudrikdir”

[7] Sozsuz ki, Yusuf və onun qardaslarının hekayətində sorusanlar ucun ibrətlər vardır

[8] Bir vaxt onun qardasları dedilər: “Biz butov bir dəstə olmagımıza baxmayaraq Yusuf və onun dogma qardası atamıza bizdən daha sevimlidir. Aydın gorunur ki, atamız askar bir yanlıslıq icindədir

[9] Yusufu ya oldurun, ya da onu uzaq bir yerə aparıb atın ki, atanız ancaq sizə məhəbbət bəsləsin və bundan sonra siz əməlisalehlərdən olarsınız”

[10] Onlardan biri dedi: “Yusufu oldurməyin! Əgər ona qarsı hokmən nə isə etmək istəyirsinizsə, onda onu bir quyuya atın ki, karvanlardan biri onu gotursun!”

[11] Onlar dedilər: “Ey atamız! Sənə nə olub ki, Yusufu bizə etibar etmirsən? Həqiqətən də, biz ona xeyir arzulayırıq

[12] Sabah onu bizimlə gondərsən, bir qədər əylənib oynayar. Biz onu mutləq qoruyarıq!”

[13] O dedi: “Onu aparmagınız məni narahat edər. Həm də qorxuram ki, sizin basınız oyuna qarısıb onu nəzarətsiz qoyduqda, canavar onu yesin”

[14] Onlar dedilər: “Biz butov bir dəstə oldugumuz halda canavar onu yesə, demək biz ziyana ugrayanlarıq”

[15] Qardasları onu aparıb quyuya atmaq qərarına gəldikdə biz ona belə vəhy etdik: “Sən onlara bu əməlləri barəsində gozləmədikləri bir halda xəbər verəcəksən”

[16] Onlar axsam aglaya-aglaya atalarının yanına gəlib

[17] dedilər: “Ey atamız! Biz Yusufu əsyalarımızın yanında qoyub yarısmaq ucun getmisdik. Canavar da onu yedi. Əlbəttə, biz dogru danıssaq da, sən bizə inanan deyilsən”

[18] Qardasları onun koynəyinə saxta qan ləkəsi surtub gətirdilər. Yaqub dedi: “Xeyr, sizi oz nəfsiniz bu isə vadar etmisdir. Mənə gozəl səbir gərəkdir. Soylədiklərinizin muqabilində Allahdan komək diləmək lazımdır”

[19] Quyunun yaxınlıgına bir karvan gəldi və sucularını su dalınca gondərdilər. O, su qabını quyuya saldı və: “Sad xəbər! Burada bir oglan usagı vardır!”– dedi. Karvan əhli onu satılacaq bir əsya kimi ozləri ilə apardılar. Allah isə onların nə etdiklərini bilirdi

[20] Onu dəyərsiz bir qiymətə – bir necə dirhəmə satdılar. Onlar (Yusufun qardasları) onu cox qiymətləndirmədilər

[21] Onu alan misirli oz arvadına: “Ona yaxsı bax. Ola bilsin ki, bizə fayda versin və ya onu ogulluga goturək”– dedi. Beləliklə, Yusufu yer uzundə yerləsdirdik və ona yuxuları yozmagı oyrətdik. Allah Oz isini qələbə ilə basa catdırandır. Lakin insanların coxu bunu bilmir

[22] Yusuf yetkin cagına catdıqda Biz ona muhakimə yurutmək bacarıgı və elm verdik. Biz yaxsı is gorənləri belə mukafatlandırırıq

[23] Evində qaldıgı qadın onu yoldan cıxartmaq istədi və qapıları baglayıb: “Yanıma gəl!”– dedi. O isə: “Allah uzaq eləsin! Axı sənin ərin mənim agamdır, mənə yaxsı baxmısdır. Subhəsiz ki, zalımlar nicat tapmazlar!”– dedi

[24] Qadın ona meyl etmisdi. Əgər Yusuf Rəbbinin dəlilini gorməsəydi, o da ona meyl edərdi. Beləcə, Biz pisliyi və cirkin əməli ondan uzaqlasdırdıq. Həqiqətən, o, Bizim secilmis qullarımızdandır

[25] Onlar bir-birini qabaqlamaq məqsədilə qapıya tərəf yuyurdulər və qadın onun koynəyini arxadan cırdı. Ikisi də qapının yanında qadının əri ilə rastlasdı. Qadın dedi: “Sənin ailənə pislik etmək istəyənin cəzası, zindana salınmaqdan və ya agrılı-acılı bir əzaba ducar edilməkdən basqa nə ola bilər?!”

[26] Yusuf dedi: “O məni yoldan cıxartmaq istəyirdi”. Qadının ailəsindən olan bir sahid belə sahidlik etdi: “Əgər onun koynəyi ondən cırılıbsa, qadın dogru deyir, o isə yalancılardandır

[27] Yox əgər onun koynəyi arxadan cırılıbsa, qadın yalan deyir, o isə dogru danısanlardandır”

[28] Qadının əri onun koynəyinin arxadan cırıldıgını gordukdə dedi: “Subhəsiz ki, bu sizin qadın hiylələrinizdəndir. Həqiqətən də, sizin hiyləniz boyukdur

[29] Yusuf, sən bundan (bu isi acıb danısmaqdan) vaz kec! Sən də ey arvad, gunahına gorə bagıslanma dilə. Cunki sən, gunah islətmisən”

[30] Səhərdəki qadınlar dedilər: “Zadəgan kisinin arvadı cavan koləsini yoldan cıxartmaq istəyir. Ehtiras onu cosdurmusdur. Biz onu askar bir azgınlıq icində goruruk”

[31] Qadın onların hiyləsindən xəbər tutduqda qonaqlıga gəlmək ucun onlara xəbər gondərdi və onlar ucun mutəkkələr hazırladı (məclis qurdu), onların hər birinə bir bıcaq verdi və Yusufa: “Onların qarsısına cıx!”– dedi. Qadınlar Yusufu gordukdə onu o qədər təriflədilər ki, unudub meyvə əvəzinə oz əllərini kəsdilər və dedilər: “Allah saxlasın! Bu ki bəsər deyil. Bu ancaq hormətə layiq bir mələkdir!”

[32] Qadın dedi: “Barəsində məni qınadıgınız oglan bax budur! Mən onu yoldan cıxartmaga calısdım, o isə imtina etdi. Əgər əmrimi yerinə yetirməsə, əlbəttə ki, zindana atılacaq və zəlillərdən olacaqdır”

[33] Yusuf dedi: “Ey Rəbbim! Mənim ucun zindan bunların məni sovq etdikləri isi gorməkdən daha xosdur. Əgər bu qadınların hiyləsini məndən uzaq etməsən mən onlara meyl edər və cahillərdən olaram”

[34] Rəbbi onun duasını qəbul etdi və onların hiyləsini ondan uzaq etdi. Həqiqətən, O, Esidəndir, Biləndir

[35] Bu qədər dəlilləri gordukdən sonra, yenə də onu bir muddət zindana salmaq qərarına gəldilər

[36] Onunla birlikdə iki gənc də zindana salındı. Onlardan biri dedi: “Mən yuxuda gordum ki, uzumdən sərab sıxıram”. Digəri isə belə dedi: “Mən gordum ki, basımın ustundə corək aparıram, quslar da ondan dimdikləyib yeyir. Bunun yozumunu bizə bildir. Həqiqətən, Biz səni yaxsı adam hesab edirik”

[37] O dedi: “Sizə veriləcək yemək gəlməmisdən əvvəl mən bunun yozumunu sizə bildirərəm. Bu, Rəbbimin mənə oyrətdiklərindəndir. Mən Allaha iman gətirməyən, ozləri də axirəti inkar edən adamların dinindən uzaqlasmısam

[38] Mən atalarım Ibrahim, Ishaq və Yaqubun dininə tabe oldum. Hər hansı bir seyi Allaha sərik qosmaq bizə yarasmaz. Bu, Allahın bizə və butun insanlara olan lutfudur, lakin insanların coxu sukur etmir

[39] Ey mənim zindan yoldaslarım! Ayrı-ayrı tanrılar yaxsıdır, yoxsa Tək olan, hər seyə Qalib gələn Allah

[40] Ondan basqa ibadət etdikləriniz sizin və atalarınızın adlandırdıgınız adlardan basqa bir sey deyildir. Allah onlara dair hec bir dəlil nazil etməmisdir. Hokm yalnız Allahındır. O əmr etmisdir ki, yalnız Ona ibadət edəsiniz. Dogru din budur, lakin insanların coxu bunu bilmir

[41] Ey mənim zindan yoldaslarım! Sizdən biriniz oz agasına sərab suzəcək, digəriniz isə carmıxa cəkiləcək və quslar onun basını dimdikləyib yeyəcəklər. Haqqında sorusdugunuz isə qabaqcadan qərar verilmisdir”

[42] Yusuf onlardan qurtulacagını yəqin etdiyi kimsəyə dedi: “Aganın yanında məni yada sal!” Lakin seytan ona Yusufu agasının yadına salmagı unutdurdu və o, zindanda bir necə il də qaldı

[43] Padsah dedi: “Mən yuxuda yeddi arıq inəyin yeddi kok inəyi yediyini, həmcinin yeddi yasıl sunbul və bir o qədər də qurusunu gordum. Ey zadəganlar! Əgər yuxu yoza bilirsinizsə, yuxumun yozumunu mənə bildirin”

[44] Onlar dedilər: “Bunlar qarmaqarısıq yuxulardır. Biz belə yuxuların yozumunu bilmirik”

[45] Iki nəfərdən qurtulmus olanı, uzun muddətdən sonra xatırlayaraq dedi: “Mən sizə onun yozumunu bildirərəm. Bircə məni Yusufun yanına gondərin!”

[46] O, zindana gəlib dedi: “Ey Yusuf! Ey duz danısan kisi! Yeddi arıq inəyin yeddi kok inəyi yediyi, həmcinin yeddi yasıl sunbul və bir o qədər də quru sunbullər barədə bizə xəbər ver. Ola bilsin ki, mən o adamların yanına qayıdım, bəlkə onlar da bilsinlər”

[47] Yusuf dedi: “Yeddi il bacardıgınız qədər əkin. Bicdiyinizi isə, yeyəcəyiniz az bir miqdar istisna olmaqla, sunbuldə saxlayın

[48] Sonra bunun ardınca, toxumluq saxlayacagınız az bir miqdar istisna olmaqla, əvvəlcədən həmin illər ucun tədaruk gorduyunuzu yeyəcək yeddi agır il (quraqlıq illəri) gələcək

[49] Bunun ardınca da elə bir il gələcək ki, onda insanlara bol yagıs veriləcək və onlar coxlu meyvə sirəsi sıxacaqlar”

[50] Padsah dedi: “Onu yanıma gətirin!” Elci onun yanına gəldikdə Yusuf dedi: “Aganın yanına qayıt və sorus gor ki, əllərini kəsən qadınların məqsədi nə idi? Subhəsiz ki, Rəbbim onların hiyləsini bilir”

[51] Padsah qadınlara dedi: “Yusufu yoldan cıxartmaqla nə məqsəd gudurdunuz?” Onlar dedilər: “Allah uzaq eləsin! Biz onun haqqında pis bir sey bilmirik”. Zadəgan kisinin isə arvadı dedi: “Indi haqq bəlli oldu. Onu mən yoldan cıxartmaq istəyirdim. Həqiqətən də, o, dogru danısanlardandır

[52] Bu etiraf ona gorədir ki, ərim yanımda olmadıqda ona xəyanət etmədiyimi və Allahın xainlərin hiylələrinə yol vermədiyini bilsin

[53] Mən ozumə bəraət qazandırmıram. Cunki, Rəbbimin rəhm etdiyi kəs istisna olmaqla, nəfs adama pis isləri əmr edər. Həqiqətən, Rəbbim Bagıslayandır, Rəhmlidir”

[54] Padsah dedi: “Onu yanıma gətirin! Onu ozumə yaxın adam edəcəyəm”. Onunla sohbət etdikdə: “Sən bu gun yanımızda yuksək məqam sahibi, etibarlı bir adamsan”– dedi

[55] Yusuf dedi: “Bu yerin xəzinələrini qorumagı mənə tapsır. Cunki mən qoruyanam, bu isi bilənəm”

[56] Beləliklə, Yusufa yer uzundə hokmranlıq verdik. O, istədiyi yerdə qala bilərdi. Biz istədiyimizə mərhəmətimizi nəsib edirik və yaxsı is gorənlərin mukafatını əsirgəmirik

[57] Iman gətirənlər və muttəqi olanlar ucun, əlbəttə, axirət mukafatı daha xeyirlidir

[58] Yusufun qardasları Misirə gəlib onun yanına daxil oldular. Yusuf onları tanıdı, onlar isə onu tanımadılar

[59] Yusuf onların ərzaq yuklərini hazırlayarkən dedi: “Atabir qardasınızı yanıma gətirin! Məgər gormursunuzmu ki, mən olcuyə tam riayət edirəm və mən qonaqpərvərlərin ən yaxsısıyam

[60] Əgər onu yanıma gətirməsəniz, mənim yanımda sizin ucun bir qab belə ərzaq verilməyəcək, ozunuz də mənə yaxınlasmayın”

[61] Onlar dedilər: “Ona gorə atasını razı salmaga calısarıq. Biz əlbəttə, bunu edərik”

[62] O, oz xidmətcilərinə dedi: “Onların taxıl əvəzinə odədikləri mallarını da yuklərinin icinə qoyun ki, ailələrinin yanına dondukdə onu basa dussunlər və ola bilsin ki, qayıtsınlar”

[63] Onlar atalarının yanına qayıtdıqda dedilər: “Ey atamız! Daha bizə ərzaq verilməyəcək. Olcub ərzaq almaq ucun qardasımızı bizimlə birlikdə gondər. Subhəsiz ki, biz onu qoruyacagıq”

[64] O dedi: “Daha oncə qardasını sizə etibar etdiyim kimi, hec onu sizə etibar edə bilərəmmi? Allah daha yaxsı qoruyur. O, rəhmlilərin ən rəhmlisidir”

[65] Onlar yuklərini acdıqda verdikləri mallarının da ozlərinə qaytarıldıgını gorub dedilər: “Ey atamız! Bizə daha nə lazımdır ki? Budur, sərmayəmiz ozumuzə qaytarılıb. Biz ailəmizi ərzaqla təmin edər, qardasımızı qoruyar və bir dəvə yuku artıq ərzaq alarıq. Bu isə satın aldıgımızın az bir miqdarıdır”

[66] O dedi: “Əhatə olunub carəsiz qalmanız istisna olmaqla, onu yanıma gətirəcəyinizə dair Allaha and icməyincə onu sizinlə gondərməyəcəyəm”. Onlar and icdikdə Yaqub dedi: “Allah soylədiklərimizə Vəkildir”

[67] O dedi: “Ey ogullarım! Səhərə bir qapıdan girməyin, ayrı-ayrı qapılardan girin. Allahın iradəsinə qarsı isə hec bir seylə sizə fayda verə bilmərəm. Hokm yalnız Allahındır. Mən ancaq Ona təvəkkul edirəm. Qoy təvəkkul edənlər də ancaq Ona təvəkkul etsinlər”

[68] Atalarının onlara əmr etdiyi yerlərdən daxil olmalarının Allahın yanında onlar ucun hec bir faydası olmadı, lakin bu, Yaqubun nəfsindəki bir istək idi ki, onu da yerinə yetirdi. Həqiqətən də, o, elm sahibi idi, cunki onu Biz oyrətmisdik. Lakin insanların coxu bunu bilmir

[69] Onlar Yusufun yanına daxil olduqda o, qardasını bərk-bərk qucaqlayıb dedi: “Mən sənin qardasınam. Onların tutduqları islərə gorə kədərlənmə”

[70] Yusuf onları azuqə ilə təmin edərkən qardasının yukunun icinə bir piyalə qoydu. Sonra bir carcı qısqırıb dedi: “Ey karvan əhli! Siz ogrusunuz!”

[71] Qardaslar onlara tərəf donub: “Nə itirmisiniz?”– dedilər

[72] Onlar dedilər: “Padsahın piyaləsini itirmisik. Onu gətirənə bir dəvə yuku ərzaq veriləcək”. Carcı: “Mən buna zaminəm!”– dedi

[73] Onlar dedilər: “Allaha and olsun! Siz bilirsiniz ki, biz bu yerlərə fitnə-fəsad torətmək ucun gəlməmisik və biz ogru da deyilik“

[74] Onlar dedilər: “Əgər yalancısınızsa, onda onun cəzası nədir?”

[75] Qardaslar dedilər: “Onun cəzası – itmis piyalə yukundə tapılan kimsənin ozunun kolə edilərək cəzalandırılmasıdır. Biz zalımları belə cəzalandırırıq”

[76] O, qardasının yukundən əvvəl onların yuklərini axtarmaga basladı, sonra da piyaləni qardasının yukundən cıxartdı. Biz Yusufa belə bir tədbir oyrətdik. Allahın istəyi olmasaydı, padsahın qanunlarına gorə, o, qardasını tutub oz yanında saxlaya bilməzdi. Biz istədiyimiz kəsi dərəcə-dərəcə yuksəldirik. Hər bilik sahibindən də ustun bir bilən vardır

[77] Onlar dedilər: “Əgər o ogurlayıbsa, daha oncə onun qardası da ogurluq etmisdi”. Yusuf bunu oz icində gizlədib onlara acıb soyləmədi və oz-ozunə: “Siz daha pis movqedəsiniz. Allah sizin nə dediyinizi cox yaxsı bilir”– dedi

[78] Onlar dedilər: “Ey hokmdar! Onun cox qoca atası var. Onun yerinə bizim birimizi gotur. Həqiqətən, Biz səni yaxsı adam hesab edirik”

[79] O dedi: “Allah eləməsin ki, yanında malımızı tapdıgımız kəsdən basqasını tutub saxlayaq. Onda biz zalımlardan olarıq”

[80] Ondan umidlərini kəsdikdə məsləhətləsmək ucun bir kənara cəkildilər. Onların boyuyu dedi: “Atanızın sizə Allaha and icdirməsi, bundan əvvəl də Yusufa qarsı haqsızlıq etdiyiniz yadınızdadırmı? Atam mənə izin verməyincə və ya mənə aid Allah hokm verməyincə mən bu yerdən ayrılmayacagam. O, hokm verənlərin ən yaxsısıdır

[81] Atanızın yanına qayıdın və deyin: “Ey atamız! Oglun ogurluq etdi. Biz ancaq bildiyimiz seyə sahidlik etdik. Biz qeybi bilənlər deyilik

[82] Oldugumuz kənddən və birlikdə gəldiyimiz karvandan sorus. Biz, həqiqətən də, dogru danısırıq”

[83] Yaqub dedi: “Xeyr, sizin nəfsiniz sizi bu isə sovq etdi. Mənə isə yaxsı səbir gərəkdir. Ola bilsin ki, Allah onların hamısını mənə qaytarsın. Həqiqətən də, O, Biləndir, Mudrikdir”

[84] Yaqub onlardan uz dondərdi və: “Heyif Yusufdan!”– dedi. Kədərdən onun gozlərinə ag gəldi. O, dərdini oz icində saxlayırdı

[85] Onlar dedi: “Allaha and olsun ki, Yusufu sən tez-tez yada salmaqla axırda ya əldən dusəcək, ya da oləcəksən”

[86] O dedi: “Mən dərd-qəmimi yalnız Allaha acıb soyləyirəm və Allahdan nazil olan vəhy sayəsində sizin bilmədiklərinizdən agah oluram

[87] Ey ogullarım! Yusufdan və qardasından xəbər tutmaq ucun yola dusun, Allahın mərhəmətindən umidinizi uzməyin. Cunki Allahın mərhəmətindən ancaq kafir adamlar umidlərini kəsər”

[88] Onlar Yusufun yanına girdikdə dedilər: “Ey hokmdar! Biz və ailəmiz fəlakətə ugramısıq. Bir az mal gətirmisik. Bizə bunların əvəzində olcunu tam elə və bizə sədəqə ver. Subhəsiz ki, Allah sədəqə verənləri mukafatlandırar”

[89] O dedi: “Sizin nadanlıgınız dovrundə Yusufa və qardasına nələr etdiyiniz yadınızdadırmı?”

[90] Onlar dedilər: “Yoxsa sən ozun Yusufsan?” O dedi: “Mən Yusufam, bu da qardasımdır. Allah bizə mərhəmət etmisdir. Kim Allahdan qorxsa və səbir etsə, bilsin ki, Allah yaxsı is gorənlərin mukafatını puc etməz”

[91] Onlar dedilər: “Allaha and olsun ki, Allah səni bizdən ustun tutmusdur. Biz isə gunahkar olmusuq”

[92] Yusuf dedi: “Bu gun siz qınanılmayacaqsınız. Allah sizi bagıslasın! O, rəhm edənlərin ən rəhmlisidir

[93] Bu koynəyimi aparıb atamın uzunə atın, gozləri acılsın. Sonra da butun ailənizlə birlikdə yanıma gəlin”

[94] Karvan Misir torpagından ayrılanda ataları dedi: “Mən, həqiqətən də, Yusufun qoxusunu hiss edirəm. Bircə məni agılsız saymayaydınız”

[95] Onlar dedilər: “Allaha and olsun ki, sən hələ də oz kohnə yanlıslıgından əl cəkməmisən”

[96] Mujdəci gəlib koynəyi onun uzunə atan kimi gozləri acıldı və o dedi: “Məgər sizə deməmisdimmi ki, mən Allahdan gələn vəhy sayəsində sizin bilmədiklərinizi bilirəm?”

[97] Onlar dedilər: “Ey atamız! Allahdan bizim gunahlarımızın bagıslanmasını dilə. Dogrudan da, biz gunahkar olmusuq”

[98] O dedi: “Mən Rəbbimdən sizin ucun bagıslanma diləyəcəyəm. Həqiqətən, O, Bagıslayandır, Rəhmlidir”

[99] Onlar Yusufun yanına gəldikdə o, ata-anasını bagrına basıb dedi: “Əmin-amanlıqla Allahın istəyi ilə Misirə daxil olun!”

[100] O, ata-anasını taxtın ustundə əyləsdirdi. Onlar hamısı onun qarsısında səcdə etdilər. O dedi: “Atacan! Bu, coxdankı yuxumun yozumudur. Rəbbim onu gercəkləsdirdi. O mənə lutf etdi. O məni zindandan cıxartdı və seytan mənimlə qardaslarımın arasına ədavət saldıqdan sonra sizi səhradan yanıma gətirdi. Subhəsiz ki, Rəbbim istədiyinə qarsı lutfkardır. Həqiqətən, O, Biləndir, Mudrikdir

[101] Ey Rəbbim! Sən mənə hakimiyyət verdin və mənə yuxuları yozmagı oyrətdin. Ey goyləri və yeri yaradan! Sən dunyada da, axirətdə də mənim Himayədarımsan. Mənim canımı musəlman kimi al və məni əməlisalehlərə qovusdur”

[102] Bunlar sənə vəhy yolu ilə bildirdiyimiz qeyb xəbərlərindəndir. Onlar hiylə quraraq islərinə qərar verdikləri zaman sən onların yanında deyildin

[103] Sən nə qədər cox istəsən də, insanların əksəriyyəti iman gətirən deyildir

[104] Sən ki bunun əvəzinə onlardan bir mukafat istəmirsən. Bu Quran aləmlər ucun ancaq bir oyud-nəsihətdir

[105] Goylərdə və yerdə necə-necə dəlillər vardır ki, insanların coxu onların yanından uz cevirib kecirlər

[106] Onların coxu ancaq sərik qosaraq Allaha iman gətirir

[107] Məgər onlar Allahın hər seyi buruyən əzabının onları qaplamayacagına və ya ozləri də hiss etmədən o Saatın onlara qəflətən gəlməyəcəyinə əmindirlərmi

[108] De: “Bu, mənim yolumdur. Mən və mənə tabe olanlar, motəbər dəlillərə əsasən, insanları Allaha tərəf cagırırıq. Allah pakdır, muqəddəsdir. Mən də musriklərdən deyiləm”

[109] Biz səndən əvvəl də məmləkət əhlindən yalnız ozlərinə vəhy etdiyimiz kisilərdən elci gondərdik. Məgər musriklər yer uzundə gəzib dolasıb ozlərindən əvvəlkilərin aqibətinin necə oldugunu gormurlər? Əlbəttə, Axirət yurdu Allahdan qorxanlar ucun daha xeyirlidir. Məgər anlamırsınız

[110] Elcilər hər dəfə umidlərini itirdikdə və ozlərinin yalancı hesab edildiklərini guman etdikdə koməyimiz onlara gəlir və istədiyimiz kəs də nicat tapırdı. Gunahkar tayfadan əzabımız əsla dəf olunmaz

[111] Onların rəvayətlərində agıl sahibləri ucun bir ibrət vardır. Bu Quran uydurulmus bir kəlam deyildir. Ancaq ozundən əvvəlkiləri təsdiqləyən və hər seyi mufəssəl izah edəndir; iman gətirən bir camaat ucun hidayət və mərhəmətdir

[1] Əlif. Ləm. Mim. Ra. Bunlar Kitabın ayələridir. Rəbbindən sənə nazil edilən həqiqətdir, lakin insanların coxu buna inanmır

[2] Gorduyunuz goyləri dirəksiz yuksəldən, sonra da Ərsə ucalan, muəyyən vaxta qədər goydə hərəkət edən gunəsi və ayı əmrinə tabe edən Allahdır. O, isləri yoluna qoyur və ayələrini belə izah edir ki, bəlkə Rəbbinizlə qarsılasacagınıza yəqinliklə inanasınız

[3] Yeri dosəyən, orada mohkəm daglar, caylar yaradan və butun meyvələrdən cut-cut yetisdirən də Odur. O, gunduzu gecə ilə ortub buruyur. Həqiqətən də, bunda dərin dusunən adamlar ucun dəlillər vardır

[4] Yer uzundə bir-birinə yaxın muxtəlif munbitli torpaq sahələri, uzum bagları, əkinlər, saxəli-saxəsiz xurma agacları vardır. Onlar eyni su ilə suvarılır. Lakin Biz yeyilməsinə gorə onların birini digərindən ustun edirik. Dogrudan da, bunda basa dusən adamlar ucun dəlillər vardır

[5] Əgər təəccublənirsənsə, onların: “Dogrudanmı biz torpaq olduqdan sonra yenidən yaradılacagıq?” sozunə təəccublən. Onlar Rəbbini inkar edənlərdir. Onlar boyunlarında qandallar olanlardır. Onlar Od sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar

[6] Musriklər səni yaxsılıqdan oncə pisliyə (əzabın gəlməsinə) tələsdirirlər. Halbuki onlardan əvvəl necə-necə ibrətamiz cəzalar olub kecmisdir. Həqiqətən, Rəbbin insanların zalımlıgına baxmayaraq onları (tovbə edənləri) bagıslayır. Sozsuz ki, Rəbbinin cəzası siddətlidir

[7] Kafir olanlar deyirlər: “Niyə ona Rəbbindən bir mocuzə endirilməyib?” Sən ancaq xəbərdar edənsən. Hər qovmun bir yolgostərəni vardır

[8] Hər bir disinin bətnində nə dasıdıgını, bətnlərin nəyi əskildib, nəyi artıracagını (usagın doqquz aydan tez yaxud gec dogulacagını) Allah bilir. Onun yanında hər seyin muəyyən olcusu vardır

[9] Allah qeybi və askarı Biləndir, Boyukdur, Ucadır

[10] Aranızdan sozu gizlədənlər də, onu acıq deyənlər də, gecə gizlənib, gunduz gəzib dolananlar da Allah ucun eynidirlər

[11] Allahın əmri ilə insanın həm onundə, həm də arxasında daim onunla birlikdə olub onu qoruyan mələklər vardır. Həqiqətən də, insanlar nəfslərində olanı dəyismədikcə, Allah da onlarda olanı dəyisməz. Əgər Allah hər hansı bir qovmə pislik etmək istəsə, hec nə onun qarsısını ala bilməz. Onların Ondan basqa ixtiyar sahibi yoxdur

[12] Ildırımdan qorxasınız və yagısın yagmasına umid bəsləyəsiniz deyə sizə simsək gostərən və yagıs dolu agır buludları var edən Odur

[13] Goy gurultusu həmd edərək Ona təriflər deyir. Mələklər də Onun qorxusundan təriflər deyirlər. Allah ildırımlar gondərib istədiyini vurur. Onlar Allah barəsində mubahisə edirlər. Halbuki O, siddətli cəza verəndir

[14] Haqq cagırıs yalnız Onadır. Musriklərin Ondan basqa cagırdıqları isə, onlara hec bir seylə cavab vermirlər. Onlar agzına su catsın deyə uzaqdan iki ovcunu suya acan kimsəyə bənzəyirlər. Halbuki o kimsə suyu ovuclayıb icməyincə su onun agzına catan deyildir. Dogrusu, kafirlərin duası azgınlıqdan basqa bir sey deyildir

[15] Goylərdə və yerdə olan məxluqlar da, onların kolgələri də səhər-axsam istər-istəməz Allaha səcdə edir

[16] De: “Goylərin və yerin Rəbbi kimdir?” De: “Allahdır!” De: “Siz Onu qoyub ozlərinə nə bir fayda, nə də bir zərər verməyə qadir olmayanlarımı ozunuzə dost tutursunuz?” De: “Korla gorən eyni ola bilərmi? Yaxud zulmətlə nur eyni ola bilərmi?” Yoxsa onlar Allaha, Onun yaratdıgı kimi yaradan səriklər tapdılar və bu yaradılıs onlara bənzər gorundu? De: “Hər seyi yaradan Allahdır. O Təkdir, hər seyə Qalib gələndir”

[17] O, goydən su endirir və vadilər olculərinə uygun oz məcralarından dasaraq sel olub axır. Sel də uzə cıxmıs bir kopuyu goturub aparır. Bəzək seyləri və ya basqa əsyalar duzəltmək ucun insanların odda qızdırıb əritdikləri seylərin ustundə də buna bənzər bir kopuk olur. Allah haqqa və batilə belə misallar cəkir. Kopuk yox olub gedir, insanlara fayda verən seylər isə yerində qalır. Budur Allahın cəkdiyi misallar

[18] Rəbbinin dəvətini qəbul edənlər ucun ən gozəl nemət (Cənnət) hazırlanmısdır. Onun dəvətini qəbul etməyənlərə gəlincə, yer uzundə olan var-dovlətin hamısı, ustəlik bir o qədəri də onların olsaydı, əzabdan qurtarmaq ucun onu mutləq fidyə verərdilər. Onlarla dəhsətli bir haqq-hesab cəkiləcəkdir. Onların sıgınacaqları yer Cəhənnəmdir. Ora nə pis yataqdır

[19] Rəbbindən sənə nazil edilənin haqq oldugunu bilən kimsə, kora bənzəyə bilərmi? Bundan ancaq agıl sahibləri ibrət alarlar

[20] O kəslər ki, Allaha verdikləri sozu yerinə yetirir və əhdi pozmurlar

[21] O kəslər ki, Allahın qovusdurulmasını əmr etdiyi seyləri qovusdurur (qohumluq və qardaslıq əlaqələrini mohkəmlədir), Rəbbindən qorxur və pis haqq-hesabdan cəkinirlər

[22] O kəslər ki, Rəbbinin Uzunu diləyərək səbir edir, namaz qılır, onlara verdiyimiz ruzidən gizli və askar xərcləyir və pisliyi yaxsılıqla dəf edirlər. Onlar ucun Axirət yurdu –

[23] əməlisaleh ataları, zovcələri və ovladları ilə birlikdə daxil olacaqları Ədn bagları hazırlanmısdır. Mələklər butun qapılardan onların yanına daxil olub deyəcəklər

[24] “Səbir etdiyinizə gorə sizə salam olsun! Axirət yurdunuz necə də gozəldir!”

[25] Allahla əhd bagladıqdan sonra onu pozan, Allahın qovusdurulmasını əmr etdiyi seyləri kəsən və yer uzundə fitnə-fəsad torədənlərə gəlincə, onlar ucun lənət və pis yurd vardır

[26] Allah istədiyinin ruzisini bol edər, istədiyininkini də azaldar. Onlar dunya həyatı ilə sevinirlər. Halbuki dunya həyatı axirətlə muqayisədə kecici bir zovqdur

[27] Kafir olanlar deyirlər: “Niyə ona Rəbbindən bir mocuzə endirilməyib?” De: “Subhəsiz ki, Allah istədiyini sapdırır. Tovbə edib Ona uz tutan kimsəni isə dogru yola yonəldir”

[28] Bunlar, iman gətirənlər və qəlbləri Allahı zikr etməklə rahatlıq tapanlardır. Bilin ki, qəlblər ancaq Allahı zikr etməklə rahatlıq tapır

[29] Iman gətirib saleh əməllər edənlər ucun xos guzəran və gozəl qayıdıs yeri hazırlanmısdır

[30] Beləliklə, Biz səni ozundən əvvəl necə-necə ummətlər gəlib getmis bir ummətə gondərdik ki, onlar Mərhəmətli Allahı inkar etdikləri halda, sənə vəhy etdiyimizi onlara oxuyasan. De: “O, mənim Rəbbimdir. Ondan basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur. Mən yalnız Ona təvəkkul edir və Ona uz tutub tovbə edirəm”

[31] Əgər oxunan bir kitabla daglar hərəkətə gətirilsəydi və ya onunla yer parcalansaydı və yaxud da onun sayəsində olulər danıssaydılar o kitab yenə bu Quran olardı. Lakin butun islər Allaha məxsusdur. Iman gətirənlər hələ bilmirlərmi ki, əgər Allah istəsəydi, butun insanları dogru yola yonəldərdi? Allahın vədi gəlincəyə qədər etdikləri əməllərə gorə kafir olanlara musibət uz verməkdə davam edəcək və ya onların yurdunun yaxınlıgında dayanacaqdır. Subhəsiz ki, Allah vədinə xilaf cıxmaz

[32] Səndən əvvəlki elcilərə də istehza edilmisdi. Mən kafirlərə mohlət verdim, sonra isə onları yaxaladım. Bir gorəydin onları cəzalandırmagım necə oldu

[33] Hər kəsin qazandıgını qoruyub saxlayan Allah, buna qadir olmayan butlər kimi ola bilərmi? Musriklər isə Allaha səriklər qosurlar. De: “Onların adlarını soyləyin! Yoxsa siz Ona yer uzundə bilmədiyi seyləri yaxud bos sozlərimi xəbər verirsiniz?” Dogrusu, kafirlərə oz hiylələri gozəl gostərildi və onlar dogru yoldan cıxarıldılar. Allah kimi azdırsa, onu dogru yola yonəldən olmaz

[34] Onlara dunya həyatında əzab vardır. Axirət əzabı isə daha məsəqqətlidir. Onları Allahdan qoruyan olmaz

[35] Muttəqilərə vəd edilmis Cənnətin vəsfi belədir; onun agacları altından caylar axar və onun yeməkləri də, kolgəsi də daimidir. Muttəqilərin aqibəti budur. Kafirlərin aqibəti isə Oddur

[36] Kitab verdiyimiz kəslər sənə nazil edilənə sevinirlər. Firqələr arasında eləsi də vardır ki, onun bir qismini inkar edirlər. De: “Mənə Allaha ibadət etmək və Ona sərik qosmamaq əmr edilmisdir. Mən sizi yalnız Ona ibadət etməyə cagırıram və qayıdısım da yalnız Onadır!”

[37] Beləliklə biz onu (Quranı) ərəbcə bir qanun olaraq nazil etdik. Əgər sənə gələn bu elmdən sonra onların istəklərinə tabe olsan, səni Allahdan nə bir himayə edən, nə də bir qoruyan olar

[38] Biz səndən əvvəl də elcilər gondərdik və onlara zovcələr və ovladlar verdik. Hec bir elci Allahın izni olmadan bir ayə gətirə bilməzdi. Hər vaxtın bir yazısı var

[39] Allah bu yazıdan istədiyini silər, istədiyini də sabit saxlayar. Kitabın anası da Onun yanındadır

[40] Biz onlara vəd etdiyimizin bir qismini sənə gostərsək və ya ondan oncə səni oldursək bil ki, sənin ohdənə dusən ancaq təblig etməkdir. Haqq-hesab cəkmək isə Bizə aiddir

[41] Məgər kafirlər Bizim, yer uzunə gəlib onu bəzi tərəflərindən azaltdıgımızı (musəlmanların ixtiyarına verdiyimizi) gormurlərmi? Allah istədiyi kimi hokm verir. Onun hokmunu ləgv edən olmaz. O, tez haqq-hesab cəkəndir

[42] Onlardan əvvəlkilər də hiylə qurdular. Halbuki butun hiylələr Allaha aiddir. O, hər kəsin nə qazandıgını bilir. Kafirlər Axirət yurdunun kimin olacagını biləcəklər

[43] Kafirlər deyirlər: “Sən gondərilmis elci deyilsən!” De: “Mənimlə sizin aranızda Allahın və Kitabı bilən kimsələrin sahid olması yetər”

[1] Əlif. Ləm. Ra. Bu, insanları oz Rəbbinin izni ilə qaranlıqdan nura – Qudrətli, Tərifəlayiq Allahın yoluna cıxartmaq ucun sənə nazil etdiyimiz bir Kitabdır

[2] O Allahın ki, goylərdə və yerdə nə varsa, Onundur. Giriftar olacaqları siddətli əzabdan dolayı vay kafirlərin halına

[3] O kəslər ki, dunyanı axirətdən ustun tutur, insanları Allah yolundan sapdırır və onu əyri gostərməyə calısırlar. Onlar dərin bir azgınlıq icindədirlər

[4] Biz hər bir elcini ancaq oz xalqının dilində danısan gondərdik ki, haqqı onlara bəyan etsin. Allah istədiyini sapdırır, istədiyini də dogru yola yonəldir. O, Qudrətlidir, Mudrikdir

[5] Biz Musanı mocuzələrimizlə gondərib ona: “Xalqını qaranlıqdan nura cıxart və Allahın gunlərini onların yadına sal”- dedik. Subhəsiz ki, bunda cox səbir və sukur edənlər ucun dəlillər vardır

[6] O zaman Musa oz xalqına demisdi: “Allahın sizə verdiyi neməti xatırlayın. O, sizi Firon əhlindən xilas etdi. Onlar sizə agır əzablar verir, oglan usaqlarınızı oldurur, qadınlarınızı isə sag buraxırdılar. Bunda Rəbbinizdən sizin ucun boyuk bir sınaq var idi”

[7] O zaman Rəbbiniz bildirmisdi: “Əgər sukur etsəniz, sizə olan nemətimi artıraram, yox əgər nankorluq etsəniz, bilin ki, Mənim əzabım siddətlidir”

[8] Musa dedi: “Əgər siz və yer uzundə olanların hamısı kafir olsanız, Allaha hec bir zərər yetirə bilməzsiniz. Cunki Allah, həqiqətən də, Zəngindir, Tərifəlayiqdir”

[9] Sizdən əvvəlkilərin – Nuh qovmunun, Ad və Səmud tayfalarının, onlardan sonrakıların xəbərləri sizə gəlib catmadımı? Bu haqda Allahdan basqa hec kəs hec nə bilmir. Elciləri onlara acıq-aydın dəlillər gətirdilər. Onlar isə əllərini agızlarının ustunə qoyub dedilər: “Biz sizinlə gondərilənlərə inanmırıq və bizləri dəvət etdiyiniz tovhid barəsində subhə doguran səkk icindəyik!”

[10] Elciləri onlara dedilər: “Goyləri və yeri yaradan Allaha səkk etməkmi olar? O, gunahlarınızı bagıslamaq və sizə muəyyən vaxta qədər mohlət vermək ucun sizi iman gətirməyə cagırır”. Onlar dedilər: “Siz də bizim kimi ancaq bir insansınız. Bizi atalarımızın ibadət etdiklərindən dondərmək istəyirsiniz. Elə isə bizə acıq-aydın bir dəlil gətirin”

[11] Elciləri onlara dedilər: “Biz də sizin kimi bir insanıq. Lakin Allah Oz qullarından istədiyinə lutfkarlıq edir. Allahın izni olmadan biz sizə hec bir dəlil gətirə bilmərik. Qoy mominlər ancaq Allaha təvəkkul etsinlər

[12] Allah bizə yollarımızı gostərdiyi halda, biz nə ucun Allaha təvəkkul etməyək? Sizin bizə verdiyiniz əziyyətlərə dozəcəyik. Qoy təvəkkul edənlər ancaq Allaha təvəkkul etsinlər”

[13] Kafir olanlar oz elcilərinə dedilər: “Sizi ya oz torpagımızdan qovacagıq, ya da mutləq dinimizə qayıdacaqsınız!” Rəbbi də onlara belə vəhy etdi: “Biz zalımları mutləq məhv edəcək

[14] və onlardan sonra sizi o yerdə sakin edəcəyik. Bu, huzurumda durmaqdan qorxanlar və təhdidimdən cəkinənlərə aiddir”

[15] Elcilər qələbə istədilər. Hər bir inadkar dikbas da ziyana ugradı

[16] Qabaqda onu Cəhənnəm gozləyir; orada ona irinli su icirdiləcək

[17] O bunu qurtum-qurtum icəcək, amma onu uda bilməyəcəkdir. Ona hər yandan olum gələcək, lakin o, olməyəcəkdir. Bunun ardınca da agır bir əzab gələcəkdir

[18] Rəbbini inkar edənlərin məsəli – onların əməlləri, qasırgalı bir gundə kuləyin siddətlə sovurdugu kulə bənzəyir. Onlar gordukləri islərə gorə savab qazanmazlar. Dərin azgınlıq da elə budur

[19] Allahın goyləri və yeri haqdan yaratdıgını gormursənmi? Əgər O, istəsə, sizi yox edib yerinizə yeni bir məxluq gətirər

[20] Bu, Allah ucun cətin deyildir

[21] Axirət gunu hamı Allahın huzuruna cıxarılacaq və zəiflər təkəbburluk gostərənlərə deyəcəklər: “Biz sizə tabe idik. Indi siz, Allahın əzabını, qismən də olsa, bizdən sovusdura bilərsinizmi?” Onlar deyəcəklər: “Əgər Allah bizi dogru yola yonəltsəydi, biz də sizə dogru yolu gostərərdik. Indi qəm cəksək də, səbir etsək də bizim ucun eynidir. Cunki bizim ucun qurtulus yeri yoxdur”

[22] Is bitdikdə seytan deyəcək: “Həqiqətən də, Allah sizə gercək vəd vermisdi. Mən də sizə vəd vermisdim, lakin vədimə xilaf cıxdım. Mənim sizin ustunuzdə hec bir hokmranlıgım yox idi. Mən sizi azgınlıga dəvət etdim, siz də dəvətimi qəbul etdiniz. Buna gorə də məni yox, ozunuzu qınayın. Nə mən sizin koməyinizə cata bilərəm, nə də siz mənim koməyimə cata bilərsiniz. Hec subhəsiz ki, mən əvvəllər də sizin məni Allaha sərik qosmagınızı rədd etmisdim”. Həqiqətən, zalımlar ucun agrılı-acılı bir əzab hazırlanmısdır

[23] Iman gətirib saleh əməllər edənlər isə agacları altından caylar axan, Rəbbinin izni ilə icində əbədi qalacaqları Cənnət baglarına daxil ediləcəklər. Onların orada qarsılasarkən bir-birinə deyəcəkləri soz: “Salam!” olacaqdır

[24] Allahın necə məsəl cəkdiyini gormursənmi? Gozəl soz (lə ilahə illəllah) koku yerdə mohkəm olan, budaqları isə goyə yuksələn gozəl bir agac kimidir

[25] O agac Rəbbinin izni ilə oz bəhrəsini hər zaman verir. Allah insanlar ucun misallar cəkir ki, bəlkə, dusunub ibrət alsınlar

[26] Pis soz isə yerdən qoparılmıs və artıq koku ustə dura bilməyən pis bir agaca bənzəyir

[27] Allah iman gətirənləri dunya həyatında da, axirətdə də mohkəm sozlə sabit saxlayar. Allah zalımları sapdırar. Allah istədiyini edər

[28] Məgər sən Allahın nemətlərini kufrə dəyisənləri və oz xalqını həlak yurduna surukləyənləri gormursənmi

[29] Onlar Cəhənnəmə girəcəklər. Ora necə də pis yasayıs yeridir

[30] Onlar insanları Allah yolundan sapdırmaq ucun butləri Ona tay tutdular. De: “Hələlik əylənin! Subhəsiz ki, donusunuz Odadır”

[31] Iman gətirən qullarıma de ki, namaz qılsınlar, alıs-verisin və dostlugun olmayacagı bir gunun gəlməsindən əvvəl onlara verdiyimiz ruzidən Allah yolunda gizli və askar xərcləsinlər

[32] O mərhəmətli Allah ki, goyləri və yeri yaratdı, goydən su endirib onunla sizin ucun novbənov məhsullardan ruzi yetisdirdi, əmri ilə dənizdə uzmək ucun gəmiləri sizin ixtiyarınıza verdi və cayları sizə ram etdi

[33] Muəyyən edilmis yolla daim hərəkət edən gunəsi və ayı sizə tabe etdi; gecəni və gunduzu sizə ram etdi

[34] O sizə istədiyiniz hər seydən vermisdir. Əgər Allahın nemətlərini sayacaq olsanız, onları sayıb qurtara bilməzsiniz. Həqiqətən, insan cox zalım, cox nankordur

[35] Bir zaman Ibrahim demisdi: “Ey Rəbbim! Bu səhəri əmin-amanlıq yurdu et. Məni və ogullarımı butlərə tapınmaqdan uzaqlasdır

[36] Ey Rəbbim! Həqiqətən də, onlar cox adamı azdırıblar. Kim mənə tabe olsa, o, məndəndir. Kim də mənə asi olsa, bilsin ki, Sən Bagıslayansan, Rəhmlisən

[37] Ey Rəbbimiz! Mən nəslimdən bəzisini Sənin muhafizə olunan Evinin yaxınlıgında, hec bir bitki olmayan bir vadidə sakin etdim. Ey Rəbbimiz! Onlar namaz qılsınlar deyə belə etdim. Insanların bir qisminin qəlbini onlara meylli et və onlara novbənov məhsullardan ruzi ver ki, bəlkə sukur etsinlər

[38] Ey Rəbbimiz! Sən bizim nəyi gizli saxladıgımızı və nəyi askara cıxartdıgımızı bilirsən. Nə yerdə, nə də goydə hec bir sey Allahdan gizli qalmaz

[39] Qoca vaxtımda mənə Ismaili və Ishaqı bəxs edən Allaha həmd olsun! Həqiqətən, Rəbbim duaları esidəndir

[40] Ey Rəbbim! Məni də, nəslimdən olanları da namaz qılan et! Ey Rəbbimiz! Duamı qəbul elə

[41] Ey Rəbbimiz! Haqq-hesab gunu məni, valideynlərimi və mominləri bagısla!”

[42] Zalımların etdikləri əməllərdən Allahın xəbərsiz oldugunu sanma. Allah sadəcə onları cəzalandırmagı gozlərin bərələ qalacagı gunə saxlayır

[43] O gun onlar baslarını yuxarı qaldıraraq carcıya dogru tələsəcəklər. Onlar ozlərinə belə donub baxmayacaq və onların qəlbi də bombos qalacaqdır (qorxudan butun basqa duygulardan xali olacaqdır)

[44] Insanları onlara əzab gələcəyi gunlə qorxut. O gun zalımlar deyəcəklər: “Ey Rəbbimiz! Bizə yaxın bir vaxta qədər mohlət ver ki, sənin dəvətini qəbul edək və elcilərin arxasınca gedək”. Onlara deyiləcəkdir: “Məgər əvvəllər siz dunyadan kocməyəcəyiniz barədə and icməmisdiniz

[45] Siz ozlərinə zulm edənlərin yurdlarında sakin oldunuz. Onlara nələr etdiyimiz sizə aydın oldu və sizə misallar da cəkdik”

[46] Zalımlar oz hiylələrini qururdular. Halbuki onların hiyləsi Allaha bəlli idi. Onların hiyləsi ilə daglar yerindən tərpənən deyildir

[47] Allahın Oz elcilərinə verdiyi vədə xilaf cıxacagını sanma. Həqiqətən, Allah Qudrətlidir, intiqam almaga qadirdir

[48] O gun yer basqa bir yerlə, goylər də basqa goylərlə əvəz olunacaq və insanlar Tək olan, hər seyə Qalib gələn Allahın huzurunda duracaqlar

[49] O gun gunahkarları zəncirlənmis gorəcəksən

[50] Onların paltarları qatrandan olacaq, uzlərini də alov buruyəcəkdir

[51] Allah hər kəsə qazandıgının əvəzini vermək ucun belə edəcəkdir. Həqiqətən, Allah tez haqq-hesab cəkəndir

[52] Bu Quran insanlar ucun bir bildirisdir. Qoy onunla həm qorxsunlar, həm Allahın Tək Ilah oldugunu bilsinlər, həm də agıl sahibləri dusunub ibrət alsınlar

[1] Əlif. Ləm. Ra. Bunlar Kitabın və acıq-aydın Quranın ayələridir

[2] Kafirlər mutləq musəlman olmalarını arzulayacaqlar

[3] Qoy onlar bir muddət yeyib-icsinlər, əylənsinlər və xam xəyallar onların baslarını qatsın. Tezliklə biləcəklər

[4] Məhv etdiyimiz hər bir diyarın məlum bir yazısı var idi (həlak olacaqları vaxt əvvəlcədən muəyyən edilmisdi)

[5] Hec bir ummət oz əcəlini nə qabaqlaya bilər, nə də yubada bilər

[6] Kafirlər dedilər: “Ey ozunə Zikr nazil edilən kəs! Dogrudan da, sən dəlisən

[7] Əgər dogru danısanlardansansa, nəyə gorə dediyinə sahidlik edə bilən mələkləri bizə gətirmirsən?”

[8] Biz mələkləri ancaq haqqı bərqərar etmək ucun endiririk. O zaman kafirlərə mohlət verilməz

[9] Subhəsiz ki, Zikri Biz nazil etdik, əlbəttə, Biz də onu qoruyacagıq

[10] Biz səndən oncə də əvvəlki millətlərə elcilər gondərmisdik

[11] Onlara elə bir elci gəlməzdi ki, ona istehza etməsinlər

[12] Beləcə, Biz kufru gunahkarların qəlbinə yeridirik

[13] Onlar hələ də ona (Qurana) inanmırlar. Halbuki əvvəlkilərin basına gələnlər onlara bəllidir

[14] Əgər onlara goydən bir qapı acsaydıq və onlar dayanmadan oraya qalxsaydılar

[15] yenə də inanmayıb: “Gozlərimiz dumanlanmıs, daha dogrusu biz sehrlənmisik”– deyərdilər

[16] Biz səmada burclər yaratdıq və onu baxanlar ucun bəzədik

[17] Onları qovulmus hər bir seytandan qoruduq

[18] Ancaq seytanlardan kim goy əhlinin danısıqlarına xəlvətcə qulaq assa, onu yandırıb yaxan alov təqib edər

[19] Biz yeri dosədik, orada mohkəm daglar yerləsdirdik və orada hər seydən lazım oldugu qədər yetisdirdik

[20] Orada həm sizin ucun, həm də sizin ruzi vermədikləriniz ucun dolanısıq vasitələri yaratdıq

[21] Elə bir sey yoxdur ki, onun xəzinələri Bizdə olmasın. Biz onu ancaq muəyyən olcudə endiririk

[22] Biz kuləkləri dolləndirici (buludlarda su əmələ gətirən, bitkiləri tozlandıran bir vasitə) kimi gondərdik, goydən yagmur yagdırıb onu sizə icirtdik. Belə olmasaydı, siz onu yıgıb saxlaya bilməzdiniz

[23] Subhəsiz ki, Biz həm dirildir, həm də oldururuk və hər seyə varis olan da Bizik

[24] Həqiqətən, sizdən əvvəl gəlib-gedənləri də bilirik, sonra kimlərin gələcəyini də bilirik

[25] Həqiqətən, Rəbbin onları bir yerə toplayacaq. Cunki O, Mudrikdir, Biləndir

[26] Biz insanı basqa səklə dusmus qara palcıqdan, toxunduqda saxsı kimi səs cıxaran quru gildən yaratdıq

[27] Cinləri isə daha oncə qızmar alovdan yaratmısdıq

[28] Bir zaman Rəbbin mələklərə dedi: “Mən basqa səklə dusmus qara palcıqdan, toxunduqda saxsı kimi səs cıxaran quru gildən insan yaradacagam

[29] Mən ona bicim verib Oz ruhumdan ufurduyum zaman siz ona səcdə edin!”

[30] Mələklərin hamısı ona səcdə etdilər

[31] Yalnız Iblisdən basqa. O, səcdə edənlər arasında olmaqdan imtina etdi

[32] Allah dedi: “Ey Iblis! Nə ucun sən səcdə edənlər arasında deyilsən?”

[33] Iblis dedi: “Sənin, basqa səklə dusmus qara palcıqdan, toxunduqda saxsı kimi səs cıxaran quru gildən yaratdıgın insana səcdə etmək mənə yarasmaz!”

[34] Allah dedi: “Oradan cıx! Artıq sən qovuldun

[35] Haqq-hesab gununə qədər sənə lənət olacaqdır”

[36] Iblis dedi: “Ey Rəbbim! Onların dirildiləcəkləri gunə qədər mənə mohlət ver”

[37] Allah dedi: “Sən mohlət verilənlərdənsən

[38] Ancaq məlum vaxtın gununə qədər”

[39] Iblis dedi: “Ey Rəbbim! Sən məni yoldan cıxartdıgına gorə, mən də yer uzundə onlara pis isləri gozəl gostərib onların hamısını azdıracagam

[40] Yalnız Sənin secilmis, ixlaslı qullarından basqa”

[41] Allah dedi: “Bu, Mənə tərəf gətirib cıxaran duz yoldur

[42] Subhəsiz ki, qullarım uzərində sənin hec bir hokmun yoxdur. Yalnız sənə uyan azgınlardan basqa”

[43] Həqiqətən, Cəhənnəm onların hamısına vəd olunmus yerdir

[44] Onun yeddi qapısı vardır. Hər qapı ucun onlardan muəyyən bir dəstə təyin olunmusdur

[45] Sozsuz ki, muttəqilər Cənnət baglarında və cesmələr basında olacaqlar

[46] Onlara deyiləcək: “Oraya sag-salamat və xatircəmliklə daxil olun!”

[47] Biz onların koksundəki kin-kudurəti cıxarıb kənar etdik. Onlar taxtlar uzərində qarsı-qarsıya əyləsən qardaslar olacaqlar

[48] Onlara orada hec bir yorgunluq toxunmayacaq və onlar oradan cıxarılmayacaqlar

[49] Qullarıma xəbər ver ki, Mən Bagıslayanam, Rəhmliyəm

[50] Əzabım isə agrılı-acılı əzabdır

[51] Onlara Ibrahimin qonaqları barəsində də xəbər ver

[52] O zaman onlar Ibrahimin yanına daxil olub: “Salam!”– dedilər. Ibrahim: “Biz sizdən ehtiyat edirik!”– dedi

[53] Mələklər: “Qorxma! Həqiqətən, biz səni bilikli bir ogulla mujdələyirik!”– dedilər

[54] Ibrahim dedi: “Qocalıq məni haqladıgı bir vaxtda mənə mujdə verirsiniz? Məni nə ilə mujdələyirsiniz?”

[55] Onlar dedilər: “Biz sənə həqiqətlə mujdə veririk. Sən umidini uzənlərdən olma!”

[56] Ibrahim dedi: “Dogru yoldan azanlardan basqa Rəbbinin mərhəmətindən kim umidini uzər?”

[57] Ibrahim dedi: “Ey elcilər! Vəzifəniz nədir?”

[58] Onlar dedilər: “Biz gunahkar adamları məhv etməyə gondərilmisik

[59] yalniz Lutun ailəsindən basqa. Biz onların hamısını xilas edəcəyik

[60] Lutun arvadından basqa. Biz onun geridə qalanlardan olmasına qərar verdik”

[61] Elcilər Lut əhlinin yanına gəldikdə

[62] o dedi: “Siz yad adamlarsınız!”

[63] Onlar dedilər: “Xeyr, biz sənin yanına onların subhə etdiyi əzab ilə gəlmisik

[64] Biz sənin yanına dogru xəbərlə gəlmisik. Həqiqətən də, biz dogru danısanlarıq

[65] Gecənin bir vaxtı ailəni yola cıxart və ozun də onların arxasınca get. Sizdən hec kəs cevrilib arxaya baxmasın. Sizə əmr olunan yerə yollanın”

[66] Biz ona vəhy etdik ki, subh cagı onların koku kəsiləcək

[67] Səhər əhalisi bir-birini mustuluqlayaraq onun yanına gəldilər

[68] Lut dedi: “Bunlar mənim qonaqlarımdır. Məni biabır etməyin

[69] Allahdan qorxun və məni hormətdən salmayın!”

[70] Onlar dedilər: “Məgər biz sənə bura gələn adamları qonaq saxlamagı qadagan etməmisik?”

[71] O dedi: “Bunlar mənim qızlarımdır! Əgər istəyirsinizsə, onlarla evlənin!”

[72] (Ey Muhəmməd!) Sənin canına and olsun ki, onlar sərxosluqları icində veyl-veyl gəzirdilər

[73] Gunəs doganda qorxunc səs onları yaxaladı

[74] Oranın altını ustunə cevirdik və onların uzərinə odda bismis gil daslar yagdırdıq

[75] Subhəsiz ki, bunda basa dusənlər ucun dəlillər vardır

[76] Həqiqətən, onlar Məkkədən Sama gedən yolun ustundə yasayırdılar

[77] Subhəsiz ki, bunda mominlər ucun dəlillər vardır

[78] Əykə əhli də zalım idi

[79] Onlardan da intiqam aldıq. Hər iki kənd aydın gorunən yol uzərində yerləsirdi

[80] Hicr əhli də elciləri yalancı saydı

[81] Biz onlara ayələrimizi gondərdik, lakin onlar bu ayələrdən uz dondərdilər

[82] Onlar təhlukəsizlikdə qalmaq ucun daglarda evlər yonurdular

[83] Onları subh cagı qorxunc səs yaxaladı

[84] Qazandıqları dunya malı isə onlara hec bir fayda vermədi

[85] Biz goyləri, yeri və onların arasında olanları yalnız haqq olaraq yaratdıq. O Saat mutləq gələcəkdir. Odur ki, Sən onları gozəl tərzdə bagısla

[86] Həqiqətən, Rəbbin Yaradandır, Biləndir

[87] Biz sənə təkrarlanan yeddi ayəni və əzəmətli Quranı verdik

[88] Onların bəzi təbəqələrinə verdiyimiz fani dunya malına gozunu dikmə, onlara gorə kədərlənmə, mominlərlə yumsaq davran

[89] və de: “Subhəsiz ki, mən acıq-askar bir xəbərdar edənəm!”

[90] Biz Quranı bolənlərə də beləcə əzab endirmisdik

[91] Onlar Quranı hissələrə boldulər (bir qisminə inanıb, digər qismini inkar etdilər)

[92] Rəbbinə and olsun ki, Biz onların hamısından sorusacagıq –

[93] torətdikləri əməllər barəsində

[94] Sənə buyurulanı acıq-askar bəyan et və musriklərdən uz cevir

[95] Sozsuz ki, istehza edənlərə qarsı Biz sənə yetərik

[96] O kəslər ki, Allaha basqa məbudu sərik qosurlar. Onlar tezliklə biləcəklər

[97] Biz onların dediklərindən sənin qəlbinin daraldıgını bilirik

[98] Sən həmd-səna ilə Rəbbini təriflə və səcdə edənlərdən ol

[99] Sənə olum gələnədək Rəbbinə ibadət et

[1] Allahın əmri gələcəkdir. Odur ki, onun tez gəlməsini istəməyin. Allah musriklərin Ona qosduqları səriklərdən uzaqdır və ucadır

[2] Allah Oz hokmu ilə qullarından istədiyi kimsəyə mələkləri vəhylə gondərib buyurur: “Qullarımı qorxudub xəbərdar edin ki, Məndən basqa ibadətə layiq olan məbud yoxdur. Məndən qorxun!”

[3] Allah goyləri və yeri gercək yaratmısdır. O, musriklərin qosduqları səriklərdən ucadır

[4] Allah insanı nutfədən yaratdı. O isə acıq-askar mubahisəciyə cevrildi

[5] Mal-qaranı da O yaratdı. Onlarda sizin ucun istilik (bədəninizi isti saxlayan yun geyim) və basqa faydalar vardır. Həmcinin onlardan yeyirsiniz

[6] Mal-qaranı axsam tovləyə qaytardıqda, səhər colə buraxdıqda onlara baxıb fərəhlənirsiniz

[7] Onlar yuklərinizi, ozunuzun cətinliklə apara biləcəyiniz bir olkəyə dasıyırlar. Həqiqətən də, Rəbbiniz Səfqətlidir, Rəhmlidir

[8] Atları, qatırları və uzunqulaqları sizə həm minik, həm də zinət olsun deyə Allah yaratdı. O, sizin hələ bilmədiyiniz bir cox seyləri də yaradır

[9] Dogru yol gostərmək Allaha aiddir. Əyri yollar da vardır. Əgər O istəsəydi, sizin hamınızı dogru yola yonəldərdi

[10] Goydən suyu endirən Odur. Bu, həm sizin icməyiniz, həm də icində mal-qaranızı otardıgınız otların bitməsi ucundur

[11] Allah onunla sizin ucun dənli bitkilər, zeytun, xurma, uzum və basqa meyvələrin hamısından yetisdirir. Həqiqətən, bunda anlayan adamlar ucun dəlillər vardır

[12] O, gecəni və gunduzu, gunəsi və ayı sizə xidmət etməyə yonəltdi. Ulduzlar da Onun əmri ilə ram edilmisdir. Sozsuz ki, bunlarda anlayan insanlar ucun əlamətlər vardır

[13] Yer uzundə sizin ucun yaratdıgı muxtəlif rəngli seyləri də sizə ram etdi. Subhəsiz ki, bunda dusunub ibrət alan insanlar ucun dəlillər vardır

[14] O, dənizi də sizin xidmətinizə verdi ki, ondan yemək ucun təzə balıq və taxmaq ucun bəzək seyləri əldə edəsiniz. Sən gəmilərin dənizi yara-yara uzduyunu gorursən. Butun bunlar Allahın lutfundən sizə nəsib olanları axtarıb tapmagınız və sukur etməyiniz ucundur

[15] O, sizi silkələməsin deyə, yer uzundə mohkəm daglar və duzgun səmt goturəsiniz deyə, caylar və yollar yaratdı

[16] Əlamətlər yaratdı. Insanlar ulduzlar vasitəsilə də getdikləri yolu muəyyənləsdirirlər

[17] Hec yaradan da yarada bilməyən kimi ola bilərmi? Dusunub ibrət goturməyəcəksinizmi

[18] Əgər Allahın nemətlərini saymalı olsanız, onları sayıb qurtara bilməzsiniz. Həqiqətən, Allah Bagıslayandır, Rəhmlidir

[19] Allah sizin gizli saxladıqlarınızı da, askara cıxartdıqlarınızı da bilir

[20] Allahdan basqa tapındıqları butlər hec bir sey yarada bilməzlər. Cunki onlar ozləri yaradılmıslar

[21] Onlar oludurlər – diri deyillər və nə vaxt dirildiləcəklərini də bilmirlər

[22] Sizin məbudunuz Tək olan Ilahdır. Axirətə inanmayanların qəlbi haqqı inkar edir. Ozləri də təkəbburludurlər

[23] Subhə yoxdur ki, Allah onların gizli saxladıqlarını da, askara cıxartdıqlarını da bilir. Həqiqətən də, O, təkəbburlu olanları sevmir

[24] Onlardan: “Rəbbiniz peygəmbərinə nə nazil etmisdir?”– deyə sorusduqda, onlar: “Bu, kecmisdəkilərin nagıllarıdır!”– deyərlər

[25] Qoy onlar Qiyamət gunu oz gunahlarının hamısını və nadanlıqları uzundən azdırdıqları kəslərin gunahlarının bir qismini dasısınlar. Bax gor, dasıyacaqları yuk necə də pisdir

[26] Onlardan oncəkilər də hiylə qurmusdular. Sonra Allah onların tikililərini ozulundən dagıtdı, tavanları baslarına ucdu və əzab onlara gozləmədikləri yerdən gəldi

[27] Sonra Qiyamət gunu Allah onları rusvay edəcək və deyəcək: “Haqqında mubahisə etdiyiniz səriklərim haradadır?” Elm verilmis kimsələr deyəcəklər: “Subhəsiz ki, bu gun kafirlərə rusvaycılıq və əzab uz verəcək!”

[28] Mələklər ozlərinə zulm edən kimsələrin canlarını aldıqları zaman onlar boyun əyib: “Biz hec bir pislik etmirdik!”– deyəcəklər. Onlara belə deyiləcək: “Xeyr! Subhəsiz ki, Allah sizin nələr etdiyinizi bilir

[29] Elə isə icində əbədi qalacagınız Cəhənnəmin qapılarına girin! Təkəbburlulərin qalacagı yer necə də pisdir!”

[30] Muttəqilərə: “Allah nə nazil etmisdir?”– deyildikdə, onlar: “Xeyir nazil etmisdir!”– deyərlər. Bu dunyada xeyirli islər gorənlər ucun gozəl mukafat hazırlanmısdır. Axirət yurdu isə daha xeyirlidir. Muttəqilərin yurdu necə də gozəldir

[31] Onlar agacları altından caylar axan Ədn baglarına girəcəklər. Orada onların urəklərinin istədikləri hər sey vardır. Allah muttəqiləri belə mukafatlandırır

[32] O kəslər ki, tər-təmiz olduqları halda, mələklər onların canını alıb deyirlər: “Sizə salam olsun! Əməllərinizə gorə Cənnətə girin!”

[33] Yoxsa kafirlər mələklərin onların yanına gəlməsindən və yaxud Rəbbinin əmrinin gəlməsindən basqa bir seymi gozləyirlər? Onlardan əvvəlkilər də belə etmisdilər. Allah onlara zulm etmədi, lakin onlar ozləri ozlərinə zulm edirdilər

[34] Onlara torətdikləri əməllərin pis cəzası nəsib oldu və istehza etdikləri əzab onları agusuna aldı

[35] Musriklər dedilər: “Əgər Allah istəsəydi, biz də, atalarımız da Ondan basqa hec nəyə ibadət etməz və Onun izni olmadan hec nəyi haram saymazdıq!” Bəli, onlardan əvvəlkilər də eynilə davranmısdılar. Məgər elcilərin vəzifəsi ancaq aydın təbligat aparmaq deyilmi

[36] Biz hər ummətə: “Allaha ibadət edin, tagutdan uzaq olun”– deyə, elci gondərdik. Onlardan kimisini Allah dogru yola yonəltmis, kimisinə də azmaq nəsib etmisdir. Yer uzundə gəzib dolasın və gorun haqqı yalan sayanların aqibəti necə oldu

[37] Sən onların dogru yola gəlməsinə nə qədər calıssan da, bil ki, Allah azdırdıgı kimsələri dogru yola yonəltməz və onlara komək edən də olmaz

[38] Onlar Allaha mohkəm and icdilər ki: “Allah olən bir kəsi diriltməyəcəkdir!” Xeyr! Allahın oluləri diriltməsi Onun dogru vədinə gorə olacaq, lakin insanların coxu bunu bilmirlər

[39] Allah oluləri dirildəcəkdir ki, ixtilafda olduqları seyləri onlara bildirsin və kafirlər də ozlərinin yalancı olduqlarını dərk etsinlər

[40] Biz bir seyi yaratmaq istədikdə, ona ancaq: “Ol!”– deyirik, o da olur

[41] Zulmə ugradıldıqdan sonra Allah yolunda hicrət edənləri dunyada gozəl bir məskəndə sakin edəcəyik. Axirət mukafatı isə daha boyukdur. Kas biləydilər

[42] Onlar səbirli olanlar və ancaq Rəbbinə təvəkkul edənlərdir

[43] Biz səndən əvvəl də, ozlərinə vəhy etdiyimiz məhz kisiləri elci gondərmisdik. Əgər bilmirsinizsə, Zikr əhlindən sorusun

[44] Biz onları aydın dəlillər və kitablarla gondərdik. Sənə də Zikri nazil etdik ki, insanlara, onlara nazil olanı izah edəsən və bəlkə onlar fikirləsələr

[45] Alcaq hiylələrə əl atanlar Allahın onları yerə batırmayacagına və yaxud gozləmədikləri bir yerdən əzabın onlara gəlməyəcəyinə əmindirlərmi

[46] Ya da gəzib dolasdıqları zaman Allahın onları yaxalamayacagınımı dusunurlər? Axı onlar Allahdan yaxa qurtara bilməyəcəklər