[1] Elif, Lam, Mim. (Surelerin basında olan bu gibi harflere, mukattaa harfler denir ki, delalet ettikleri manayı ancak Cenab-ı Hak bilir)
[2] Bu, O kitaptır ki, kendisinden hic suphe yoktur ve daha onceki kitaplarda, Allah’ın inzal edecegini vaad buyurdugu kamil kitaptır. Ahirette zarar verecek seylerden korunanlar (takva sahipleri) icin delildir, yol gostericidir
[3] O kimseler (takva sahipleri) ki, onlar gaybe (Cenab-ı Allah’a, meleklere, kıyamete, kaza ve kadere, gormeksizin) inanırlar; ve bes vakit namazı geregi uzre kılarlar, onlara verdigimiz rızıklardan (ailelerine, yakınlarına, komsularına ve diger hak sahiblerine) harcarlar, yedirirler
[4] O kimseler ki, sana gonderilene (Kur’an’a) ve senden onceki Peygamberlere gonderilene (Tevrat, Incil, Zebur ve diger suhufa) iman ederler ve ahirete (kıyamete) ise suphesiz yakinen inanırlar
[5] Iste boyle kimseler, Rablerinden olan hidayet ve dogru yol uzeredirler; ve bunlar azabdan kurtulup sevaba erenlerdir
[6] Muhakkak ki kufre varanlar, (yani iman nurunu sirk karanlıgı ve inad yuzunden ortenleri) azab ile korkutsan da korkutmasan da onlar icin birdir; onlar iman etmezler
[7] Allah onların kalblerine, kulaklarına muhur vurmustur. Gozlerinin uzerinde de bir perde vardır. Onlar icin buyuk bir azap vardır. (Hem dunyada, hem ahirette)
[8] Insanlardan bir kısmı vardır ki, biz Allah’a ve kıyamet gunune inandık, derler. Halbuki onlar, iman edenler degillerdir
[9] (Kanaatlarınca, kalblerinde olan kufru ortmekle) Cenab’ı Allah’ı ve muminleri (sahabeyi) aldatırlar. Bilmezler ki, ancak kendi nefislerini aldatırlar
[10] Onların kalblerinde nifak ve hased marazı vardır. Cenab’ı Allah, (Kur’an ayetlerini inzal ile onların suphe, kin ve nifak) marazlarını artırmıstır. Yalan soylemeleri sebebiyle onlar icin siddetli bir azab vardır
[11] Onlara: Yeryuzunde (kufur ve gunah isleyerek, muminleri aldatarak) fesad cıkarmayın, denildigi zaman: “-Bizim isimiz, ıslah etmektir.” derler
[12] Iyi bilin ki, onlar, ortalıgı ifsad edenlerdir. Lakin suurları yok, farkında degillerdir
[13] Onlara, insanların (Muhacirlerin= Mekke’den hicret eden sahabilerin ve Ensar’ın = Medine’li Ashab’ın) iman ettigi gibi, siz de iman edin, denildigi zaman (kendi aralarında): “-Biz, akılsız cahillerin iman ettigi gibi iman edermiyiz?” derler. Dogrusu akılsızlar, sefihler onlardır ve lakin bilmezler
[14] Bir de muminlerle karsılastıkları zaman: “- Biz de (sizin gibi) iman ettik” derler. Halbuki seytanlarıyle (kendilerini aldatan dostlarıyla) yalnız basına kaldıkları zaman: “- Biz (dinde) sizinle beraberiz, biz ancak (muminlerle) istihza edicileriz.” derler
[15] Cenab’ı Allah munafıkları, ettikleri istihzanın cezası ile cezalandırır; ve azgınlıkları icinde basıbos dolasmalarına muhlet verir
[16] Bunlar, o kimselerdir ki, hidayete karsılık dalaleti (sapıklıgı, cehennemi) satın almıslardır. Onların ticareti kar etmemis ve dogru yolu da bulamamıslardır
[17] Onların hali, o kimsenin hali gibidir ki, o (korkulu bir sahrada) ates yaktı da cevresini aydınlattıgı zaman, tam o sırada Allah nurlarını giderip kendilerini karanlıklar icinde bıraktı; artık gormezler. (Iste munafıkların hali de boyledir. Dunyada selamet ve emniyet uzere olduklarını sanırlar, fakat oldukleri zaman kendilerine korku ve azab gelir)
[18] Onlar, sagırdırlar (hakkı isitmezler), dilsizdirler (imanı ikrar etmezler), kordurler (anlayıs gozu ile hakkı ayırdetmezler), artık onlar (bu hallerinden) donmezler
[19] Yahud onların hali, gokten bosanan yagmura tutulmusların hali gibidir ki, o gokte (bulutlarda) yogun karanlıklar var, bir gok gurultusu, bir simsek var. Yıldırımlardan olum korkusu ile parmaklarını kulaklarına tıkıyorlar. Allah ilim ve kudreti ile kafirleri kusatandır. (Cenab’ı Hak, Kur’an-ı Kerim karsısında bulunan kafir ve munafıkların halini beyan etmek uzere, ikinci bir temsil yapmıstır. Boylece ayeti kerimede munafıkların hali, karanlık bir gecede gok gurultulu ve simsekli bir yagmura tutulmusların haline benzetilmistir. Soyle ki: Yagmur, canlıların hayatına sebep oldugu gibi, Kur’an-ı Kerim de kalblerin hayatına sebeptir. Kur’an-ı Kerimde kufrun anılısı yogun karanlıklar gibidir. Kur’an-ı Kerimde kafirleri azab ve cehennem ile korkutmalar, gok gurultusu gibidir. Kur’an-ı Kerim’in apacık hidayet delilleri ile cenneti anıs da simsek ve yıldırımlar gibidir. Iste, oyle bir siddetli gecede yagmura tutulmus olanların hali, yani gok gurultusu, simsek ve yıldırımlar karsısında olanların takındıkları tavır gibi, munafıklar da kufur anılısını, cehennem ve cennet zikrini, kendilerini hakka meylettirmesin diye isitmemek icin, parmaklarını kulaklarına tıkarlar. Onlarca batıl inanclarından hakka donmek olumdur. Halbuki Cenab’ı Allah onları kudreti ile cevrelemistir. Dısarı cıkıp kurtulamazlar)
[20] O simsek, neredeyse gozlerini kapıp alıverecek; onları aydınlatınca da ısıgı altında yururler ve karanlık cokunce dikilip kalırlar. Allah dileseydi, onların isitme ve gorme duyularını da giderirdi. Suphesiz ki Allah, her seye kadirdir. (Nerdeyse Kur’an’ın hidayet nuru gozlerini alacak... Kur’anı Kerimin “Islamın” bahsettigi ganimet ve nimetlerini gordukce, emniyet icerisinde yururler. Fakat cihad ve Islamın yukledigi vazifelerle karsılastıkları zaman, karanlıkta dikilip kalanların hali gibi, geri dururlar. Allah dileseydi, onların manevi duygularını yok ettigi gibi, maddi duygularını da gideriverdi)
[21] Ey insanlar! Sizi ve sizden oncekileri yaratan Rabbinize ibadet ediniz ki, takva sahibi olasınız
[22] O, oyle bir Allah’dır ki yeryuzunu, sizin (fayda ve rahatınız) icin bir dosek, semayı (gogu) bir bina yaptı ve sizin icin, gokten bir su indirdi de onunla turlu mahsullerden bir rızık cıkardı. Artık siz de Allah’ın es ve benzeri olmadıgını bildiginiz halde, Allah’a esler kosmayınız
[23] Eger kulumuza (Hz. Muhammed aleyhisselama) indirdigimiz Kur’an’dan suphede iseniz, haydi siz de onun benzerinden (fesahat ve belagatta ona es) bir sure getirin ve Allah’dan baska sahidlerinizi (putlarınızı, sair ve alimlerinizi) de yardıma cagırın; sayed (Bu beser kelamıdır) sozunde sadık (dogru soyleyen) kimseler iseniz
[24] Bunu yapamazsanız (bir sureye es getiremezseniz) -ki hic bir zaman yapamayacaksınız -artık o atesten sakının ki, onun tutusturucu odunu (kafir) insanlarla taslardır. O (ates) kafirler icin hazırlanmıstır
[25] (Habibim), iman edip salih ameller isleyenlere (sunu) mujdele: Onlar icin, (agacları) altından ırmaklar akar (her turlu meyvalarla suslenmis) cennetler var. Kendilerine, ne zaman, onlardan bir meyva rızk olarak yedirilse (her def’asında): “Bu, daha once (dunyada) bizim yedigimiz seydir.” diyecekler ve o rızık (dunyadakine) benzer olarak kendilerine sunulacak. Onlar icin orada tertemiz zevceler de var ve onlar, o cennette ebedi olarak kalıcıdırlar
[26] Muhakkak ki Allah, sivri sinek ve ondan buyugu ile hakkı acıklamak icin misal getirmeyi terk etmez. Artık iman edenler, bunun (misalin) Rablerinden gelen bir hakikat oldugunu bilirler. Amma kafirler: “- Allah bu misal ile ne murad etmistir?” derler. Cenab’ı Allah o misalle, bir cogunu sasırtıp saptırır ve yine onunla bir cogunu yola, hidayete eristirir ve onunla ancak fasıkları sasırtır. (Bu, kafirlerin tekzibi ve muminlerin iman etmeleri sebebiyle olur)
[27] O fasıklar ki, Allah’ın (ezelde iman ve itaat etmelerine dair) kendilerinden aldıgı sozu saglama bagladıktan sonra, O’nun ahdini bozarlar ve Allah’ın vaslını emrettigi seyi (yakınlık ve iman baglarını) keserler, yeryuzunde fesat ve bozgunculuk yaparlar. Iste bunlar, (ebedi olarak cehenneme dusup) ziyanda kalanlardır
[28] Allah’ı nasıl inkar ediyorsunuz ki, siz, olu (birer nutfe, hormon) idiniz; O sizi diriltti. Sonra (ecelleriniz gelince) sizleri yine oldurecek, sonra (kıyamette) sizi diriltecek. Sonra da (amellerinizin hesabı gorulmek uzere) ona donduruleceksiniz
[29] O, o yaratıcıdır ki, yerde ne varsa (faydalanıp ibret alasınız diye) hepsini sizin icin yarattı. Sonra semayı (yaratmayı) kasdetti de onları (semaları), yedi gok halinde nizama koydu. O her seyi hakkıyla bilendir
[30] (Ey Habibim), o vaktı hatırla ki, Rabbin Meleklere: “-Ben yer yuzunde (hukumlerimi yerine getirecek) bir halife (bir insan) yaratacagım.” demisti. Melekler de: “- Biz seni hamdinle tesbih ve noksanlıklardan tenzih etmekte oldugumuz halde, orada fesad cıkaracak ve kanlar dokecek kimse mi yaratacaksın?” demislerdi. Allah: “-Ben, sizin bilemiyeceginiz seyleri bilirim.” buyurdu
[31] Allah, Hz. Adem Aleyhisselama butun isimleri ogretti. Sonra esyayı meleklere gosterip: “- Eger (her seyin ic yuzunu bilen) sadıklarsanız bunların isimlerini bana haber verin.” buyurdu
[32] Melekler: “Biz, (sana itiraz olunmaktan) seni tenzih ederiz. Senin bize ogrettiginden baska, hic bir ilmimiz yok. Muhakkak sen her seyi hakkıyle bilensin, ustun hikmet sahibisin.” dediler
[33] Allah, Hz. Adem’e: “- Ey Adem! Esyanın isimlerini meleklere haber ver.” buyurdu. Adem Aleyhisselam da, meleklere, o isimleri haber verince Allah: “-Ben size demedim mi ki, goklerin ve yerin gayblarını ben bilirim. Acıkladıgınızı da, gizlediginizi de elbette ben bilirim.” buyurdu
[34] Onu hatırla ki, meleklere: “-Adem’e (hurmet olarak) secde edin.” demistik de butun melekler secde etmislerdi. Ancak Iblis secde etmekten yuz cevirip kibirlendi ve kafirlerden oldu
[35] Ve biz demistik ki: “- Ey Adem, sen esinle Cennette sakin ol. Onun nimetlerinden ikiniz de bol bol yeyin, fakat su agaca yaklasmayın. Yoksa (nefislerine) zulmedenlerden olursunuz.”
[36] Nihayet onları (Adem ile Havva’yı) Seytan (bir desise ile) Cennetten kaydırdı ve icinde bulundukları nimetten onları cıkardı. Biz de: “- Biri-birinize dusman olarak buradan (yere) inin. Yeryuzunde sizin icin bir vakte (omrunuzun sonuna) kadar yerlesmek ve menfaatlenmek vardır.” demistik
[37] Derken Adem, Rabbinden bir takım kelimeler aldı. O’na yalvarıp tevbe etti. O da tevbesini kabul buyurdu. Cunku tevbeyi cok cok kabul eden asıl esirgeyici O’dur
[38] Biz onlara: “- Hepiniz cennetten inin! Benden size bir hidayet (Peygamber ve kitab) gelince, biliniz ki, benim bu hidayetime tabi ve baglı olanlar icin asla korku yoktur; ve onlar mahzun da olmazlar.” dedik
[39] Kufre varıp ayetlerimizi yalanlıyanlar ise, cehennem ehlidirler; onlar, o ateste ebedi olarak kalıcıdırlar
[40] Ey Israil ogulları (Hz. Yakub ogulları), size verdigim nimetimi hatırlayın; ve bana itaat ederek Tevrat’ta (ahir zaman Peygamberi hakkında size acıkladıgım) ahdime (bana iman ve itaate) vefa edin ki, ahdinize (sizi cennete koymaga) vefa edeyim. (Ahdi bozdugunuzda) ancak Benden korkun
[41] Ve beraberinizdeki Tevrat’ı (aslını) tasdik edici olarak indirdigim Kur’an’a iman edin, ona inanmayanların ilki olmayın; benim ayetlerimi, dunya menfaatı karsılıgında bir kac paraya degismeyin ve ancak benden korkun. (Kitabıma iftira ve tahrif yapma hususunda yalnız Benden korkun)
[42] Hakkı batıla karıstırıp da bile bile gizlemeyin (Peygamber A.S.V’ın vasfını Tevrat’da bulmadık diye hakkı ortmeyin)
[43] (Muslumanların namazı gibi) namaz kılın, onlar gibi zekat verin ve ruku eden muminlerle ruku edin (Cemaate devam edin)
[44] (Ey Yahudi’ler), insanlara iyilik emreder de kendinizi unutur musunuz? Halbuki Tevrat’ı okuyorsunuz; artık cirkin hareketinizi anlamaz mısınız
[45] Bir de sabır ve namazla Allah’dan yardım isteyin; gerci bu (nefsinize) agır gelir, fakat saygılı kimselere degil
[46] O saygı gosterip korkanlar, o kimselerdir ki, Rablerine kavusacaklarını ve sonunda ona doneceklerini yakinen bilirler
[47] Ey Israil ogulları, size ihsan ettigim bunca nimetimi ve (vaktiyle ecdadınızı) insanlara ustun kıldıgımı hatırlayın
[48] Bir de oyle bir azab gununden sakının ve korkun ki, o gunde (kıyamette) hic bir kimse, hic bir kimse adına bir sey odeyemez, kimseden sefaat da kabul edilmez; azabdan kurtulmak icin kimseden bedel ve karsılık alınmaz. (Allah’ın azabından kurtulmak hususunda) o kafirlere yardım da yapılmaz
[49] (Ey Israil ogulları, hem hatırlayın ki), bir vakıt sizi ve atalarınızı Fir’avun avanesinden kurtarmıstık, sizi azabın kotusune surup ogullarınızı bogazlıyorlar, kızlarınızı hayatta (diri) tutmak istiyorlardı ve bunda, sizin icin, rabbınız tarafından buyuk bir imtihan vardı
[50] Ve yine hatırlayın ki, bir vakit sizden oturu denizi yardık da hepinizi kurtardık, Fir’avun avanesini ise, sizler bakıb dururken, suda bogduk
[51] Bir vakit de Musa’ya, Tur’da vahy icin, kırk gece vade vermistik. O, Tur’a gittikten sonra, siz, buzagıyı tanrı edindiniz ve bu halinizle zalimlerden oldunuz
[52] (yaptıgınız fena isten tevbe ettikten) sonra sizi afvetmistik; (size olan nimetimize) sukredesiniz diye
[53] Ve hatırlayın ki, biz Musa’yı Tevrat’ı ve hak ile batıl arasını ayıran Furkan’ı vermistik ki, (sapıklıktan kurtulup) dogru yolu bulasınız
[54] O zaman Musa, buzagıya tapan kavmine: “- Ey kavmim, siz buzagıya tapmakla kendinize zulmettiniz. Hemen yaradanınıza tevbe edin de nefislerinizi oldurun (Islah edin). Iste bu yapacagınız, yaradanınız katında sizin icin hayırlıdır.” demisti de; Allah tevbelerinizi kabul etmisti. Cunku o, tevbeleri cok cok kabul edendir, cok esirgeyendir
[55] Ve bir vakit: “-Ey Musa biz Allah’ı asikare gormedikce (senin sozune) asla inanmıyacagız.” demistiniz. Bunun uzerine, sizi o yıldırım yakalayıverdi, bakınıp duruyordunuz
[56] Sonra, sukredesiniz diye, vefatınızdan (bir gun) sonra (kudretimizi anlıyasınız diye) sizi diriltmistik
[57] Tih sahrasında (gunesin atesinden korunmak icin) ustunuze bulutla golge yaptık ve size kudret helvası ile bıldırcın gonderdik ve bu helal rızkımızdan yeyin, dedik. Onlar itaat etmemekle bize zulmetmediler, ancak kendi nefislerine zulmetmislerdi
[58] Bir vakit de (Tih sahrasından cıktıktan sonra): “- Su Kudus sehrine girin de nimetlerinden dilediginizi, bol bol yeyin; kapısından secde ederek girin ve “Hıtta” deyin (gunahınızdan istigfar edin) ki, gunahlarınızı afvedelim. Biz, ihsan (iyilik ve itaat) edenlere, sevabı daha artıracagız.” demistik
[59] O (nefislerine) zulmedenler, emrolundukları sozu degistirdiler. (Tevbe ettik, manasına gelen Hıtta kelimesini alaya alarak bugday manasında olan Hınta’ya cevirdiler.) Biz de, o zalimlere, yaptıkları fıskın karsılıgı olmak uzere, gokten bir azab indirdik
[60] Ve bir vakıt Musa (susuz kalan) kavmi icin su dilemisti, biz de: “- asan (degnegin) ile tasa vur.” demistik. Onun uzerine, o tastan on iki goze kaynadı cıktı; her soy, su alacagı kaynagını bildi. Allah’ın size olan rızkından yeyin, icin! fakat kotuluk ederek yeryuzunu fesada vermeyin
[61] Hatırlayın ki, bir vakit; “- Ey Musa, biz, bir turlu yemege (Kudret helvası ile bıldırcın etinden ibaret olan yemege) mumkun degil katlanamayacagız; artık sen, bizim icin Rabbine dua et de, arzın yetistirdigi seylerden: sebzesinden, kabagından, sarmısagından, mercimeginden, soganından cıkarıversin” dediniz. Musa’da: “- O hayırlı olanı, su daha asagı olanla degismek mi istiyorsunuz? Bir sehire inin, orada size istediginiz (sebzeler) var.” dedi. Onların uzerine horluk ve yoksulluk yuklendi ve Allah’dan bir gazaba da ugradılar. Bu, Allah’ın ayetlerini inkar ettiklerinden ve haksız yere (Zekeriyya, Yahya ve Suayp gibi) peygamberleri oldurduklerindendi. Evet bu, isyan ettiklerinden ve asırı gitmelerindendi
[62] Suphe yok ki, daha once peygamberlere iman edenler, Musa dinini kabul eden Yahudiler, Hristiyanlar ve her dinden bir sey alıp meleklere tapanlar (var ya), bunlardan her kim, Allah’a ve ahiret gunune iman eder ve Hazreti Peygamberin seriatı uzerine salih bir amel islerse, elbette bunların Rableri katında mukafatları vardır. Onlara bir korku yoktur ve onlar mahzun olacak degillerdir
[63] Bir vakit de, (Tevrat ile amel edeceginize dair) sizden saglam soz almıstık; Tur’u da (soz veresiniz diye tehdiden yerinden sokerek) ustunuze kaldırıb demistik ki: “- Size verdigimiz kitabın hukumlerini kuvvetle tutun ve icindekinden gafil olmayın, onları hatırlayın; gerek ki cehennemden ve isyandan korunursunuz
[64] Itaat icin saglam soz verdikten sonra, arkasından doneklik ettiniz. Eger Allah’ın fazlı ve rahmeti uzerinize inmeyeydi, elbette kendini aldatmıslardan olurdunuz
[65] Gercekten siz bilirsiniz ki, Davud (Aleyhisselam) zamanında kavminiz, cumartesi gunu, balık avından men edilmisken, icinizden bu emri cigneyip gecenlere: “- zelil ve hakir maymunlar olun.” dedik. (uc gun sonra da helak oldular)
[66] Biz, o azabı; onlarla bulunanlara, onlardan sonra gelip duyanlara, ibret; ve takva sahibi muminlere de bir nasihat kıldık
[67] Bir vakit de Musa kavmine: “Allah, size bir sıgır kesmenizi emrediyor.” demisti. Onlar: “Bizi alayamı alıyorsun?” demislerdi. Musa da: “ Ben cahillerden olmaktan Allah’a sıgınırım” demisti. (Musa’nın kavminde bir adam oldurulmus olup katili bilinemiyordu. Bunun uzerine Musa’dan Allah’a dua ederek kaatili ogrenivermesi istenmisti. O da, Allah’a dua etti ve kavmine: “-Allah size bir sıgır bogazlamanızı emrediyor.” demisti. Once Musa’ya karsı bu sozu hakikate uzak gormusler, sonra ciddiyetini anlamıslar ve)
[68] Bizim icin Rabbına dua et de o sıgırın durumunu acıkca bize bildirsin, demislerdi. Musa: “- Allah buyuruyor ki, o ne cok yaslı, ne de pek genc, ikisi ortası bir dinc sıgırdır. Artık emrolundugunuz seyi yapın.” demisti
[69] (Yine) soyle demislerdi: “- Bizim icin Rabbine dua et de, onun rengi nedir? bize acıklasın. “Musa da: “-Rabbim buyuruyor ki, o , bakanlara ferahlık verecek altın sarısı gibi bir sıgırdır.” demisti
[70] Onlar (tekrar) soyle dediler: “ - Bizim icin Rabbine dua et de bize acıklasın, nedir o? Cunku bizce sıgırlar birbirine benziyor. Allah dilerse, biz (kesilmesi istenen o sıgırı) elbette buluruz ve hidayete ereriz.”
[71] Musa dedi ki, Allah Teala soyle buyuruyor: “- bir sıgırdır ki, ne cifte kosulur, tarla surer, ne de ekin sular; ayıbsız ve salmadır. Alaca degildir. Israil Ogulları: “- Iste simdi, inegin vasıfını dogru ve tastamam getirdin.” dediler. Bunun uzerine o inegi (bulub) bogazladılar ki, az kalsın bunu yapamıyacaklardı
[72] Hani o vakıt, bir kisiyi oldurmustunuz de, oldurenin kim oldugunu saklayıp sucu ustunuzden birbirinize atmıstınız. Halbuki, Allah gizlediginiz seyi acıga cıkarıcıdır
[73] Iste bunun icin dedik ki, o sıgırın bir parcasıyla (kaatili bilinmiyen) oluye vurun. (onlar da vurdular, olu dirildi). Bunun gibi, Cenab’ı Allah oluleri diriltir ve bu oluyu diriltmekle size kudret ve ayetlerini gosterir, umulur ki, akıllanasınız
[74] (Ne yazık ki) bu olunun dirilmesinden sonra (ibret alacakken) kalbleriniz katılastı. O kalbleriniz taslar gibi veya ondan daha katı... Cunku tasların oylesi var ki, icinden nehirler kaynar tasar; oylesi var ki, yarılıp ondan cesme gibi sarıl sarıl su akar ve oylesi var ki, Allah korkusundan (dagdan) asagı yuvarlanır duser. Allah Teala yaptıgınız islerden gafil degildir
[75] Ey muminler, Yahudilerin size inanacaklarını umar mısınız? Halbuki onlardan bir zumre vardı ki, Allah’ın kelamını (Tevratı) dinlerler ve duyarlardı da, hakkı anladıktan sonra, onu bile bile degistirirlerdi
[76] Yahudilerin munafıkları; muminlerle karsılastıkları zaman; “- Biz de sizin gibi muminleriz” derlerdi. Birbirleriyle tenhada basbasa kaldıkları vakit, ileri gelen Yahudiler, munafıklara:”- Allah’ın size beyan buyurdugu (Rasulullah’a ait Tevrat’daki vasıfları), muminler, Rabbiniz katında aleyhinize delil getirsinler diye mi onlara soyleyip duruyorsunuz? buna aklınız ermiyor mu” derlerdi
[77] Onlar bilmiyorlar mı ki, Allah, gizledikleri seyi de, acıkladıklarını da tamamen bilir
[78] Yahudiler icinde okuma ve yazma bilmiyenler vardır ki, Tevrat’ı anlamaz cahillerdir. Ancak bir takım kuruntu yıgını uydurmalar duzer, sadece suphe ve zanda bulunurlar
[79] Artık buyuk azab o kimseleredir ki, kendi elleriyle Tevrat’ı yazarlar da, sonra biraz para almak icin: “- Bu Allah tarafındandır.” derler. Ellerinin yazdıkları yuzunden buyuk azab onlara; kazanmakta oldukları gunah yuzunden yazıklar olsun onlara
[80] O yahudiler: “-Bize sayılı bir kac gunden baska asla cehennem atesi dokunmaz.” dediler. Ey Habibim, onlara de ki, size o muddetten daha ziyade azab edilmiyecegine dair Allah’dan bir vaad mı aldınız? Boyle ise, Allah ahd ve vaadinden asla caymaz. Yoksa Allah’a karsı bilemiyeceginiz seyleri mi soyluyorsunuz
[81] Gercekten bir kimse gunah ve kufru kazanır da, gunahları onu her taraftan cevrelerse, iste boyle kimseler Cehennem ehlidirler ve orada ebedi olarak kalıcıdırlar
[82] Iman edip salih ameller isliyenler ise, onlar da cennet ehlidirler, ebedi olarak orada kalıcıdırlar
[83] Ve bir vakit, Israil Ogullarının soyle ahd ve misakını aldık: “- Allah’dan baskasına tapınmayacaksınız, ana-babaya, akrabaya, yetimlere ve yoksullara iyilik yapın, insanlara guzellikle soyleyin, namazı kılın, zekat verin.” Sonra, pek azınız mustesna, verdiginiz bu saglam sozden yuzcevirdiniz ve hala da sozunuzden donmekte devamlısınız
[84] Yine bir vakıt sizden soyle kesin soz almıstık: “ Birbirinizin kanlarını dokmiyeceksiniz, birbirinize zulum yaparak bir kısmınızı yurdlarınızdan cıkarmıyacaksınız.” Sonra, siz de bunları ikrar ve kabul ettiniz. Bununla beraber gecmislerinizin bu ahdine siz de sahitlik edersiniz (ve bu ahitleri Tevrat’da da goruyorsunuz)
[85] (Kan dokmemek ve birbirinizi yurdlarınızdan cıkarmamak uzere ahd ve ikrardan) sonra sizler, o kimselersiniz ki, kendi adamlarınızı olduruyorsunuz ve icinizden bir zumreyi yurdlarından cıkarıp aleyhlerinde zulum ve dusmanlıkla birleserek yardımlasıyorsunuz. Eger onlar, esir olup size gelirlerse, mal karsılıgında esir mubadelesi yaparsınız da yine onların yurdlarında kalmasına musaade etmezsiniz. Halbuki, onların yurdlarından cıkarılması size haram kılınmıstı. Yoksa siz, Tevrat ahkamının bir kısmına inanıp bir kısmını inkar mı ediyorsunuz? Simdi sizden bu ahdi bozan kimsenin cezası, ancak dunyada rusvaylık ve bayagılık, kıyamette en siddetli azaba atılmaktır. Allah sizin bu ahdi bozmanızdan gafil degildir
[86] Bunlar ahireti dunya hayatına satmıs kimselerdir. Onun icin bunlardan azab hafifletilmez ve kendilerine yardım da edilmez
[87] Celalim hakkı icin: Biz Musa’ya Tevrat’ı verdik ve Musa’dan sonra birbiri ardınca peygamberler gonderdik. Meryem’in oglu Isa’ya oluleri diriltmek gibi, acık mucizeler verdik ve onu Cebrail Aleyhisselam ile kuvvetlendirdik. Artık size nefislerinizin hoslanmayacagı bir emirle bir peygamber geldikce kibirlendiniz ve inad ettiniz. Peygamberlerden bir kısmını yalanladınız ve bir kısmını da oldurdunuz (Zekeriyya ve Yahya gibi)
[88] Yahudiler, Kur’an’ı anlamak ve bu kelamı kabul etmek hususunda: “-Kalblerimiz ortulu ve kılıflıdır.” dediler. Oyle degil, bilakis Allah onları kufurleri sebebiyle rahmetinden kovmustur. Onlardan (Ibni Selam ve arkadasları gibi) ancak az kimseler iman ederler
[89] Vakta ki onlara (Yahudi’lere), Allah katında beraberlerindekini (Tevrat’ı iman esaslarında) tasdik eden Kur’an geldi, (bunu tanımadılar); halbuki Kur’an gelmeden once, (bu yahudiler, arap musrikleri ile mucadelelerinde zor duruma dustukleri zaman: Tevrat’da anılan ahir zaman Peygamberi gelseydi de bize yardım etseydi diye) o musriklere karsı (Allah’dan) imdat diliyorlardı. Iste o (Tevrat’da vasfını) bildikleri (Peygamber) onlara gelince, onu inkar ettiler. Artık Allah’ın laneti o kafirler uzerine olsun
[90] Cenab’ı Allah, fazlıyla kullarından diledigi kimseye peygamberlik ihsan buyurmasına hased edip, indirdigi Kur’an’ı inkar etmeleri ve bu sebeple nefislerini atese atısları ne cirkin seydir! Iste Yahudi’ler, Allah’ın bir gazabından sonra (Hz. Isa ve Incil’i inkar ettiklerinden dolayı gazaba ugramalarından baska) bir gazaba tutuldular. (Hazreti Peygamberi ve Kur’an-ı Kerimi inkar ettiklerinden) O kafirler icin hor ve zelil edici bir azab vardır
[91] Yahudi’lere: “Cenab’ı Allah”ın indirdigi Incil ve Kur’an’a iman edin” denildigi zaman: “- Biz, bize indirilen Tevrat’a iman ederiz.” derler ve ondan baskasını inkar ederler. Halbuki o Kur’an, onlardaki Tevrat’ı tasdik eden bir gercektir. Habibim, sen onlara soyle de: “- Madem ki Tevrat’a iman ediyorsunuz, daha once gelen Allah’ın peygamberlerini nicin olduruyordunuz?”
[92] Celalim hakkı icin, Musa Aleyhisselam size dogru haber ve mucizelerle gelmisken, o, Tur’a gittikten sonra, siz buzagıyı ilah edindiniz ve boylece zalimlerden oldunuz
[93] Bir vakıt: “- Size verdigimiz Tevrat’ı kuvvetle tutun, emirlerini dinleyip geregince amel edin.” diye Tur’u uzerinize kaldırıp sizden saglam ahd almıstık. Onlar: “-Kulagımızla isittik, kalbimizle isyan ettik.” demislerdi. Cunku kufurleri sebebiyle kalblerine buzagı sevgisi sinmisti. Habibim, onlara soyle de: “Eger siz mumin olsanız, imanınız size buzagıya tapın ve Kur’an’ı inkar edin diye” cirkin seyleri emretmezdi
[94] Ey Rasulum (Yahudilere) Soyle: “Eger Cennet (sizin iddianıza gore), diger insanlara ait olmayıp Allah tarafından size has kılınmıs ise, ve bunda sadıklarsanız, olumu temenni edin. (Cunku Cennet, mutlaka kendisine ait oldugunu bilen kimse, ona kavusmaga sebep olan olumu, elbette ister ve arzular)
[95] Fakat onlar, peygamberleri oldurmek ve Tevrat’ı tahrif etmek gibi, onceden elleriyle yaptıkları gunah sebebiyle azaba hak kazandıklarını bildiklerinden elbette ve hic bir zaman olumu temenni etmezler. Allah, zalimleri hakkıyle bilendir
[96] Sen, Yahudi ve musrikleri, dunya hayatı uzerine, insanların en harisi bulursun. Bu musriklerden bazısı, bin sene yasamagı arzu eder. Halbuki yasamak, onu azabdan uzaklastıracak degildir. Allah onların ne yaptıgını gormektedir ve gorucudur
[97] Ey Rasulum soyle: Her kim Cibril’e dusman ise, kininden helak olsun. Gercekten Cibril, daha once indirilen kitabları tasdik etmekte olan Kur’an’ı, Allah’ın izniyle senin kalbine indirdi; ve Kur’an-ı Kerim, dogru yol gosterici, muminlere derecelerle kurtulusu mujdeleyicidir
[98] Kim, Allah’a, meleklerine, peygamberlerine, Cibril’e Mikal’e dusman olursa bilsin ki, Allah kafirlerin dusmanıdır
[99] Biz, sana, ahkamı acıklayan ayetler indirdik. Onları fasıklardan (kafirlerden) baskaları inkar etmez
[100] O Yahudiler, her ne zaman bir ahd uzerine anlasma yapmıslarsa, iclerinden bir topluluk o ahdi bozup atıvermedi mi? Hatta az bir topluluk degil, onların cogu ahd tanımaz imansızlardır
[101] Yahudilere, kendileri ile olan Tevrat’ı tasdik edici, Allah tarafından bir peygamber geldigi zaman, kendilerine kitab verilenlerden bir topluluk, sanki onun Allah kitabı oldugunu bilmiyormus gibi, Tevrat’ı arkalarına attılar ve ondan yuz cevirdiler
[102] (Yahudi’ler Allah’ın kitabını bırakarak sihir yapmaga basladılar) ve Suleyman Aleyhisselamın (devletini yıkmak icin) saltanatı aleyhine seytanların okudukları seye (sihire) tabi oldular. Hazreti Suleyman (nihayet onlara galib gelmekle) sihir edip kafir olmadı. Fakat seytanlar, insanlara sihir ogrettiklerinden kafir oldular; Babil (sehrin) deki Harut ile Marut isimli iki melege indirilen seyleri (sihirleri) ogretiyorlardı. Halbuki, o iki melek: “- Biz ancak bir imtihan ve tecrube icin Allah tarafından gonderildik; sakın sihir yapmayı caiz gorupte kafir olma!” demedikce bir kimseye ogretmiyorlardı. Iste insanlar, karı ile koca arasını ayıracak seyleri, o meleklerden ogreniyorlardı. Fakat Allah’ın izni olmadıkca sihirbazların buyusu ve sihri hic bir kimseye zarar verici degildir. Onlar (Yahudiler ve Seytanlar) ise, kendilerini zarara sokacak ve hic bir fayda vermiyecek seyleri ogreniyorlardı. Andolsun, onlar biliyorlar ki, sihri satın alan kimse icin, ahirette bir nasib yoktur. Onlar sihir yapmayı benimsemekle nefislerini ne kotu seye satmıs olduklarını eger bir bilseler
[103] Eger Yahudiler Peygambere ve Kur’an’a iman edip de sihir yapmaktan sakınsalardı, Allah’ın sevabı onlar icin hayırlı olurdu; bunu bilselerdi
[104] Ey iman edenler, (siz peygamber aleyhisselama, bizi gozet manasına geldigi gibi, Ibrani lisanında Yahudilerin sovme manasına kullandıkları) “Raina” lafzı ile hitap etmeyin. Bize bak, manasına gelen “Unzurna” deyin. Allah’ın hukmunu dinleyip kabul edin. Bu sekilde harekette bulunan kafirler icin cok acıklı bir azap vardır
[105] Ne ehli kitaptan olan kafirler, ne de musrikler, size Rabbınızdan hic bir hayır indirilmesini sevmez ve istemezler. Allah nubuvvet ve vahyi, rahmetiyle diledigi kimseye tahsis eder. Allah buyuk ihsan sahibidir
[106] Biz, bir ayetin hukmunu diger bir ayetle degistirirsek veya unutturursak (geri bırakırsak) ondan daha hayırlısını yahud onun benzerini getiririz. Cenab’ı Allah’ın her seye kadir oldugunu bilmedin mi
[107] Bilmezmisin ki, goklerin ve yerin saltanatı Allah’ındır ve sizin icin Allah’dan baska bir dost ve yardımcı yoktur
[108] Yoksa, siz evvelce Hazreti Musa’ya soruldugu gibi, peygamberinizi sorguya cekmek mi istiyorsunuz? Imanı kufre degisen kimse, artık duz yolun ortasında sapıtmıstır
[109] Kitap ehlinden cok kimseler -ki onlar icin Islam ve Kur’an, zahir ve acık olmusken- nefislerindeki hasedlerinden oturu sizi, imanınızdan sonra kufre cevirmek isterler. Simdi, ey Muslumanlar, Allah, savas etmek veya cizye almak hususunda (size) emredinceye kadar, onları bagıslayın ve kınamayın. Suphesiz Allah her seye kadirdir
[110] Namazı, geregi gibi kılın, zekatı verin ve hayır islerden nefisleriniz icin onden her ne gonderirseniz, Allah katında onun sevabını bulursunuz. Suphesiz Allah, butun yaptıklarınızı gorucu ve karsılıgını vericidir
[111] Yahudi’ler, “-Cennet’e ancak yahudi olanlar girer” ve hristiyanlar da, yine: “-cennet’e ancak hristiyan olanlar girer” dediler. Bu, onların kuruntularıdır. Ey Habibim, onlara soyle “- Eger bu davanızda sadık kimselerseniz delilinizi getirin
[112] Hayır, onların dedikleri gibi degil! Her kim, taat ve amelinde muvahhid bir mumin oldugu halde, kendini tamamen Allah’a teslim ederse, onun icin, Rabbi katında amelinin mukafatı olarak Cennet vardır. Onlara hic bir korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar
[113] Yahudi’ler: “- Hristiyanlar, din isinde bir sey uzre degildirler.” dediler. Hristiyanlar da: “Yahudiler, din isinde guvenilir bir sey uzre degildir.” dediler. Halbuki hepsi kendilerine indirilen Tevrat ve Incil’i okuyorlar. Kitab ehli olmayan ve okumak bilmeyen Arap musrikleri de Yahudilerle Hristiyanların soyledikleri gibi soylerler. Allah, ayrılıga dustukleri seyde, kıyamet gunu aralarında hukmunu verecek (haklıyı Cennete ve haksızı Cehenneme koyacaktır)
[114] Allah’ın mescidlerini, iclerinde Allah’ın ismi anılmaktan meneden ve harab olmaları yolunda calısan kimselerden daha zalim kim vardır? Bunların mescidlere ancak korka korka girmek hakları olabilir. O kafirlere dunyada zillet ve rusvaylık vardır. Ahirette en buyuk azap da onlarındır
[115] Dogu ve batı, her yer Cenab’ı Allah’ındır. (Namaz kılmak icin kıbleyi arastırdıktan sonra) hangi tarafa yonelirseniz, orası Allah’a ibadet yonudur. Suphesiz ki Allah’ın magfireti genistir, O her seyi bilicidir
[116] Yahudi, hristiyan ve musrikler: “- Allah, cocuk edindi” dediler. Allah, o zalimlerin bu sozunden munezzehtir. Dogrusu goklerde ve yerde ne varsa, hepsi onun; hepsi onun emrine boyun egmistir
[117] Goklerin ve yerin yaratıcısıdır. Bir isin olmasını istese ona yalnız; “ol” der, o da oluverir
[118] Musriklerin ve kitap ehlinin cahilleri: “- Allah, bize senin hak peygamber oldugunu soyleyeydi, yahud sen bize bir alamet getireydin ya” dediler. Bunlardan once Yahudi ve Hristiyanlar da tıpkı bunlar gibi (peygamberlerine: “-Bize Allah’ı asikar goster ve gokten sofra indir.”) soylemislerdi. Kufur ve inadda kalbleri birbirine benzemistir. Biz hakikatı anlayanlara mucizeleri apacık gosterdik
[119] Suphe yok ki, biz seni rahmetimizin mujdecisi ve azabımızın habercisi olarak hak Kur’an ile gonderdik; sen o cehennemliklerden sorumlu da degilsin
[120] Sen milletlerine tabi olmadıkca, ne Yahudiler, ne de Hristiyanlar senden asla hosnud ve razı olmazlar. Ey Habibim, onlara de ki, yol Allah’ın gosterdigi yoldur; Islamdır. Sana gelen vahy ve Islamdan sonra heva ve heveslerine tabi olacak olursan, Allah’ın azabından seni koruyacak hicbir dost ve yardımcı yoktur
[121] Kendilerine kitap verdigimiz kimseler, o kitabı, hak oldugunu bilerek okurlar. Iste onlar, tahrif yapmaksızın kitablarına iman edenlerdir. Her kim de kitabı inkar eder ve degistirirse, onlar dinlerinde ziyan edenlerdir
[122] Ey Israil ogulları! Sizlere ihsan ettigim nimetimi ve atalarınızı vaktiyle alemdeki ummetlerin uzerine ustun kıldıgımı hatırlayın
[123] O gunden korkun ki, orada kimse kimseden bir sey odeyemez (kimse baskasının borc ve mes’uliyetini karsılayamaz), azabdan kurtulmak icin kimseden bedel kabul edilmez; ve kafir oldugu halde kimseye sefaat fayda vermez, hem de hic bir taraftan yardım olunmazlar
[124] Hatırlayın ki bir vakıt Hz. Ibrahim’i, Rabbi bir takım kelimelerle (emir ve yasaklarla) imtihan etti. Hz. Ibrahim o kelimeleri tamamen yerine getirdi. Allah: “- Ben, seni, insanlara (dinde onder) imam yapacagım ( ta ki, din islerinde sana uysunlar).” buyurdu. Hazreti Ibrahim: “- Benim zurriyetimi de imam yap.” diye yalvardı. Allah: “- Senin zurriyetinden olan zalimler benim imametime nail olamaz.” buyurdu
[125] Ve o vakit, Kabe’yi insanlar icin bir sevap ve emniyet yeri yapmıstık. Ey muminler, siz de Ibrahim’in makamından kendinize bir namazgah edinin. Ibrahim ile Ismail’e de soyle emretmistik: “- Evimi (kabe’yi) tavaf edenlere, orada ibadet kasdiyle oturanlara, ruku ve secde eden namaz kılıcılara tertemiz tutun.”
[126] O vakıt Hz. Ibrahim: “-Ya Rab, burasını emin bir belde kıl ve ahalisinden Allah’a ve ahiret gunune iman edenleri cesitli meyvalarla rızıklandır!” diye dua etti. Allah: “Kafir olan kimseyi de dunyanın az vaktında rızıklandırırım, sonra onu ahirette cehennem azabına muztar bırakırım. O varılacak ates, ne kotu bir yerdir!” buyurdu
[127] Ve o zaman, Ibrahim ile Ismail (Aleyhisselam) Kabe’nin temellerini yukselttiler ve soyle dua ettiler: “Ey Rabbimiz, bizden bu hayırlı isi kabul et; hakikaten Sen duamızı isitici, niyyetimizi bilicisin
[128] Ey Rabbimiz, bizi sana teslim ve ihlas sahibi olmakta sabit kıl. Soyumuzdan bir toplulugu da, Sana boyun egen bir ummet yap; bize ibadet yollarımızı ve hac vazifelerimizi goster, kusurlarımızı afvedip tevbemizi kabul buyur. Muhakkak ki, Sen tevbeleri kabul edensin, muminlere merhamet buyuransın
[129] Ey Rabbimiz, soyumuzdan gelen musluman ummet icinden bir peygamber gonder ki, onlara (Kur’an) ayetlerini okusun, kitabı (Kur’an’ı) ve hukumlerini ogretsin, onları gunahlardan temizlesin. Muhakkak ki sen aziz olan Hakimsin (her seye ustun gelen hikmet sahibisin).”
[130] Kendini bilmiyenden baska, kim Hazreti Ibrahim’in dininden yuz cevirir? Hakikat ki, biz Ibrahim’i (dunyada peygamberlik serefiyle ve Kabeyi imar vazifesiyle) sectik. O, ahirette de salihlerdendir
[131] Ibrahim (Aleyhisselama) Rabbi: “- Benim emrime teslim ol.” buyurdugu zaman o soyle demisti: “- Kendimi alemlerin Rabbine teslim ettim.”
[132] Bu dini, Hazreti Ibrahim, kendi ogullarına vasiyyet ettigi gibi, Hazreti Yakub da vasiyyet etti: “-Ey ogullarım, suphe yok ki, Allah, razı oldugu Islam dinini sizin icin secti. O halde siz, (olum gelmeden once musluman bulunun da) ancak musluman olarak can verin” dedi
[133] Yoksa Hazreti Yakub’a olum hali geldigi vakit, siz ey Yahudiler, orada hazır mıydınız? O vakit Hazreti Yakub, ogullarına: “- Olumumden sonra neye tapacaksınız?” dedi. Onlar: “-Senin Ilahına, Ataların Ibrahim’in, Ismail’in ve Ishak’ın Allah’ı olan tek Ilah’a ibadet ederiz ve biz, o Allah’a boyun egen muslimleriz” dediler
[134] Iste o (Ibrahim ve Yakub evladı) bir ummetti, geldi gecti. Onların kazandıkları kendilerine, (ve ey Yahudiler), sizin de kazandıgınız sizindir. Onların yaptıklarından siz sorulmazsınız
[135] Yahudi ve Hristiyanlar, Muslumanlara soyle dediler: “- Bizim dinimize girip Yahudi veya Hristiyan olun ki, dogru yolu bulasınız.” Habibim sen de ki “- Hayır, biz hak yol uzere bulunan Hazreti Ibrahim’in dinindeyiz. O, hic bir zaman musriklerden (Allah’a ortak kosanlardan) olmadı.”
[136] Ey muminler, Yahudi ve Hristiyanların sizi kendi dinlerine davetlerine karsı soyle deyin: “ Biz Allah’a ve bize indirilen Kur’an’a, Ibrahim ve Ismail ve Ishak ve Yakub ve torunlarına indirilenlere, Musa’ya, Isa’ya verilenlere (kitablara) ve butun peygamberlere, Rableri tarafından verilen kitablara iman ettik. Onların hic birini digerinden ayırt etmeyiz. Biz, ancak Allah’a boyun egen muslimleriz.”
[137] Artık Yahudi ve Hristiyanlar, sizin bu imanınız gibi iman ederlerse, muhakkak hidayet bulmuslardır. Eger yuz cevirirlerse, size karsı ayrılık ve dusmanlık uzeredirler. Ey Habibim, sen onların dusmanlıgından endise etme, Allah sana kafidir (Yakında onların serrini senden def edecektir). Allah hakkıyle isiten ve bilendir
[138] Ey muminler, deyiniz ki: “- Biz Allah’ın dinine (boyasına) girmisiz. Allah tarafından olan bir dinden daha guzel din, kimin olabilir? Iste biz ona ibadet edenleriz.”
[139] Ey Habibim, onlara soyle: “-Allah’ın dininde ve O’na baglanmakla ustun olmada bizimle cekisip mucadele mi ediyorsunuz? Halbuki O, bizim de Rabbimizdir, sizin de Rabbiniz. (Ona kulluk yapmak herkese vacibdir). Yaptıklarımızın mukafatı bize, sizin yaptıklarınızın cezası da size aittir. Biz ona ozumuzle baglanmısız
[140] Yoksa siz soyle mi diyorsunuz?: “-Ibrahim, Ismail, Ishak, Yakub Peygamberler ve torunları Yahudi veya Hristiyandırlar “ Ey Habibim, onlara soyle: “- Peygamberlerin dinini siz mi daha iyi bilirsiniz, yoksa Allah mı? Allah tarafından gelen kitap vasıtasıyla bildigi ve kendince sabit gordugu seyin sahitligini gizliyenden daha zalim kim olabilir? Allah yaptıklarınızdan gafil degil.”
[141] O bir ummetti, geldi gecti. Onların kazandıgı kendilerinin, sizin kazandıgınız da sizin; ve siz onların yaptıklarından sorulmazsınız
[142] (Medine’deki Yahudi ve munafık) insanlardan akılsızlar yakında soyle diyecekler: “-Muslumanları (eskidenberi Kudus’e dogru namaz kıldıkları) kıbleden (Kabe’ye) ceviren ne?” Onlara de ki, dogu da, batı da Allah’ındır; diledigini dogru yola iletir
[143] Ey Muslumanlar, boylece sizi seckin ve serefli bir ummet kıldık ki, butun insanlar uzerine adalet ornegi ve hak sahidleri olasınız. Peygamber de sizin uzerinize sahit olsun; ve (ey Rasulum) halen yonelmekte oldugun Kabe’yi, ancak Rasule uyanlarla geri donenler arasını ayırt etmek icin kıble kıldık. Gerci bu kıbleyi ceviris buyuk ve agır ise de yalnız, o Allah’ın hidayet ettigi kimselere agır gelmez ve Allah imanınızı zayietmez. Muhakkak Allah Teala Insanlara cok merhametlidir, gunahlarını bagıslayıcıdır
[144] (Ey Rasulum, vahyim gelmesi icin) yuzunun goge dogru aranıb durdugunu goruyoruz. Bunun icin, seni razı olacagın bir kıbleye cevirecegiz. Simdi yuzunu Mescid-i Haram tarafına cevir. Ey muminler, siz de her nerede olursanız, yuzunuzu, namazlarda o Mescid tarafına cevirin. Suphe yok ki, kendilerine kitap verilenler, bu kıble cevrilisinin Rableri tarafından hak oldugunu bilirler. Allah ise onların inkarlarından ve yapacaklarından gafil degildir
[145] Celalim hakkı icin, eger sen o Yahudi ve Hristiyanlara her turlu mucize ve hucceti getirsen, yine kıblene tabi olmazlar; ve sen de onların kıblesine tabi olmazsın, onların bazısı diger bazının kıblesine tabi olmaz. Celalim hakkı icin, sana gelen bunca ilim arkasından bilfarz onların arzularına uyarsan, bu takdirde muhakkak zalimlerden olursun. (Bu hitab zahiren Hazreti Peygambere ise de gercekte ummetine aittir)
[146] Kendilerine kitap verdiklerimiz, Hazreti Peygamberi, oz ogullarını tanır gibi tanırlar. Boyle iken iclerinden bir topluluk hak ve hakikatı bile bile gizlerler
[147] Rabbinden olan her sey hak ve gercektir. O halde sakın suphe edenlerden olma. (Bu hitap yine ummete aittir)
[148] Her ummetin dogruldugu bir kıblesi vardır. Oyle ise ey muminler, hayırlı islerde digerlerini gecin. Her nerede olursanız kıyamet gununde Allah sizi hesap icin bir araya toplar. Suphesiz Allah her seye kadirdir
[149] Nereden sefere cıkarsan, namazda yuzunu Mescid-i Haram’a dogru cevir. Bu yonelis emri Rabbinden gelen gercek bir haktır. Allah yaptıklarınızdan gafil degildir
[150] Her nereden yola cıkarsan yuzunu Mescid-i Haram’a dogru cevir ve her nerede olursanız yuzunuzu o tarafa cevirin ki, Yahudi veya musrikler icin aleyhinizde bir huccet olmasın (dinimizi terkedip kıblemize tabi oluyorsunuz, demesinler); Ancak onlardan inad ederek nefislerine zulmedenler mustesna (bunlar her sey soyleyebilirler). Artık siz de onlardan korkmayın, benden korkun, ta ki size karsı olan nimetimi tamamlayayım. Boylece hidayete kavusmus olabilirsiniz
[151] Nitekim nimetimin tamamlanması meyanında sizden (icinizden) size bir Rasul gonderdik. Size ayetlerimizi okuyor, sizi sirk ve gunahlardan temizliyor, size Kur’an’ı ve helal ile haramı ogretiyor, size bilmediginiz seriat hukumlerini bildiriyor
[152] O halde siz, bana itaat ve ibadet ederek beni anın ki, ben de sizi magfiretimle anayım. Nimetlerime sukredin de nankorluk yaparak kufre varmayın. (Beni ve nimetlerimi inkar etmeyin)
[153] Ey iman edenler, sabırla ve namazla Allah’dan yardım isteyin. Muhakkak Allah’ın yardımı sabredenlerle bareberdir
[154] Allah yolunda oldurulenlere: “- Onlar oluler’dir” demeyin. Hakikatte onlar diridirler. Fakat siz anlayıp bilemezsiniz
[155] Ey muminler, (itaatkarı asi olandan ayırd etmek icin) sizi biraz korku, biraz aclık, biraz da mallardan, canlardan ve mahsullerden yana eksiltme ile, andolsun imtahan edecegiz. (Ey Habibim) sabredenlere (lutuf ve ihsanlarımı) mujdele
[156] Onlar, o kimselerdir ki, kendilerine bir bela geldigi zaman teslimiyet gostererek: “-Biz Allah’ın kuluyuz ve (oldukten sonra da) yine ona donecegiz” derler
[157] O teslimiyet gosterip Rablerine sıgınanlar uzerine, Rablerinden magfiret, rahmet (ve cennet) vardır; ve iste onlar, hidayete ermis olanlardır
[158] Gercekten, Safa ile Merve Allah’ın (emrettigi haccın) alametlerindendir. Bunun icin, hac veya umre kasdiyle kim Kabe’yi ziyaret ederse, yine Safa ile Merve’yi tavaf etmesinde bir gunah yoktur. Her kim de (gonulden koparak vacibden ziyade) bir hayır islerse muhakkak Allah Sakirdir= mukafatını verir. Alimdir= her seyi bilir
[159] Indirdigimiz apacık hukumleri ve dogru yolu, insanlara biz Kitab’da beyan ettikten sonra, gizliyenler (var ya), suphesiz Allah onlara lanet eder. (onları rahmetinden kovar) ve butun lanet edebilenler de, onlara lanet okur
[160] Ancak Peygamberin vasfını gizlemekten tevbe edenler, hallerini duzeltenler ve gizlediklerini (Peygamberin vasıflarını) acıklayanlar baska. Ben, artık onların gunahlarını bagıslarım; ve ben Tevvabım= tevbeyi kabul edenim. Rahim’im= cok merhametliyim
[161] Suphesiz ki ayetlerimizi inkar etmis ve kafir olarak can vermis olanlar (var ya), iste Allah’ın, meleklerin ve butun insanların laneti onların ustunedir
[162] Onlar, o lanet ve ates icinde devamlı olarak kalanlardır. Onlardan ne azab hafifletilir, ne de kendilerine goz actırılır
[163] Sizin Ilahınız, (zat ve sıfatında ortagı olmayan) tek Allah’dır. Ondan baska ilah yoktur; Rahmandır= dunyada butun mahlukatı esirgeyendir, Rahimdir= ahirette yalnız muminlere rahmet edendir
[164] Muhakkak, goklerin ve yerin yaratılısında, gece ile gunduzun arka arkaya gelisinde, insanlara yarar seyleri denizde goturup giden gemide; yeryuzu kuruduktan sonra, Allah gokten yagmur indirerek arzı diriltmesinde, o arzda her turlu hayvanatı yaymasında, ruzgarları her taraftan estirmesinde, yer ile gok arasında Allah’ın emrine tabi bulutta, akıl ve dusunce sahibi olan bir millet icin Allah’ın birligine, kudret ve yuceligine delalet eden bir cok alametler vardır
[165] Insanlardan kimi de, Allah’dan gayrısını (putları), O’na emsal kosarlar, Allah’a ibadet eder gibi putlara tapınırlar ve onlara sevgi beslerler. Iman eden kimselerin Allah’a olan sevgisi ise daha kuvvetli ve devamlıdır. Eger Allah’a ortak kosarak nefislerine zulum edenler, vaktinde gorecekleri azabı bilselerdi, muhakkak butun kuvvet ve kudretin Allah’ın oldugunu ve azabının cok siddetli bulundugunu anlarlardı
[166] O zaman, kufur onculerinin arkasında gidenler gorecekler ki, arkalarına dusup uydukları kimseler, kendilerinden hızla uzaklasmıstır. Hepsi o azabı gormustur ve aralarındaki baglar da parcalanıp kopmustur
[167] Ve onculere tabi olanlar da soyle demektedir: “- Ah! Bizim icin dunyaya bir donus olaydı da onlar bizden ayrılıp uzaklastıkları gibi, biz de onlardan uzaklassaydık.” Iste boylece Allah, onlara butun yaptıklarını hasret ve pismanlıklar halinde gosterecektir; ve onlar atesten de cıkacak degillerdir
[168] Ey insanlar, yeryuzundeki seylerden helal ve temiz olmak sartıyla yiyin, seytanın izini takip etmeyin. Cunku o, hakikaten size apacık bir dusmandır
[169] Seytan, size ancak kotulugu, hayasızlıgı ve Allah’a karsı bilmiyeceginiz seyleri soylemenizi emreder
[170] O musriklere: “-Allah’ın indirdigine (Kur’an’daki helal ve harama) inanın ve tabi olun.” denildigi zaman onlar: “Hayır, biz atalarımızı neyin uzerinde bulduksa ona uyarız.” dediler. Ya ataları bir sey anlıyamaz ve dogruyu secemez idiyseler de mi? (onlara uyacaklar)
[171] (Kur’an’a inanmıyan) kafirler, cobanın hayvanlarına benzerler. Cobanın sozunu anlamazlar; ancak bagırıp cagırısını isitirler. Onlar sagırlar, dilsizler ve korlerdir. Kur’an’ı isitip anlamazlar
[172] Ey muminler, size verdigim rızıkların temiz ve helalından yeyin ve Allah’a sukredin, eger hakikaten ona tapıyorsanız
[173] Allah size, (eti yenen hayvanlardan) bogazlanmaksızın olmus olanı, akan kanı, domuz etini ve Allah’dan baskası icin (putlar ve sahıslar adına) kesilenleri, kesin olarak haram kıldı. Fakat helak olacak derecede darlıga dusen kimse, helal benimsemiyerek ve hududu asmıyarak (zaruri ihtiyacını giderecek kadar) bu haram seylerden yiyebilir, ona bir gunah yoktur. Suphesiz ki, Allah Gafur’dur = cok bagıslayıcıdır, Rahim’dir= cok merhamet edicidir
[174] Allah’ın indirdigi kitab (Tevrat) dan Hazreti Peygamberin vasfını gizleyipte bununla biraz para alanlar var ya, kıyamet gununde, yedikleri rusvet, onların karınlarında ancak ates olur. Kıyamet gunu Allah onlarla ne konusur, ne de onları temize cıkarır. Onlara yalnız acıklı bir azab vardır
[175] Onlar, hak yolu bırakıp sapıklıgı, magfiret yerine azabı satın almıs kimselerdir. Onlar atese ne de sabırlıdırlar
[176] Bu azabın sebebi sudur: Cunku Allah’ın hak olarak gonderdigi kitabın hukmunu gizlediler. Kitabın bir kısmını ikrar ve bir kısmını inkar etmek suretiyle ihtilafa dusenler, hakdan uzak bir ayrılık icindedirler
[177] Yuzlerinizi (namazda) dogu ve batı tarafına cevirmeniz hayır ve taat degildir. Fakat hayır ve ibadet, Allah’a, ahirete, meleklere, Allah’ın indirdigi kitablara ve peygamberlere iman edenin ibadetidir ve Allah sevgisi uzere, yahud mala olan sevgisine ragmen, malı (fakir) akrabaya, yetimlere, yoksullara, yolda kalmısa , dilenenlere, kole ve esirlere (kurtulmaları icin) harcayan, namazı geregi uzere kılan ve zekatı veren kimsenin; ahidlestikleri zaman sozlerine sadık kalanların, ihtiyac ve sıkıntı hallerinde, cihad ve savaslarda sabredenlerin hayrıdır. Iste, bu vasıfları tasıyanlar, hakka uyan sadıklardır ve bunlar takva sahipleridir
[178] Ey iman edenler! (kasden) oldurulmusler icin size kısas (misilleme yapmak) farz kılındı: Hur ile hur, kole ile kole, kadın ile kadın kısas olunur. (olen musluman oldugu halde, olduren hur, kole ve kadın, her kimse kısas olunur, yani oldurdugune karsılık oldurulur.) Oldurulmus olanın kardesinden (verese ve velisinden) katilin lehine olarak bir sey bagıslansa da kısas dusurulse, olunun velisi, hakkından ziyade olmıyarak, orfe gore diyet almalıdır; katil de maktulun velisine, icap eden diyeti guzel bir sekilde odemelidir. Iste boyle afvederek diyet almak, Rabbiniz tarafından size bir hafiflik ve merhamettir. Kim bu bagıslama ve diyet alıstan sonra, katil ile veya katilin akrabasıyla dusmanlık yaparak tecavuzde bulunursa, onun icin ahirette cok acıklı bir azab vardır
[179] Ve bu kısasta sizin icin bir hayat vardır, ey tam akıl sahipleri! Gerek ki, haksız adam oldurmekten korunursunuz
[180] Sizden birinize olum alametleri belirdigi zaman, eger geriye mal bırakacaksa, babasına, anasına ve akrabasına malının ucte birinden cok olmıyacak sekilde vasiyyet etmek farz kılındı. Bu vasiyyet, ebeveyn ve akrabasını mahrum etmemek icin takva sahiplerine hak oldu. (Bu ayeti kerimenin hukmu, daha ileride gelecek olan Nisa suresindeki miras ayeti ile kaldırılmıs, nesh edilmistir)
[181] Artık olunun vasiyyetini isittikten sonra onu degistirenin gunahı oluye degil, degistirenin uzerinedir. Suphesiz ki Allah vasıyyet edenin vasiyyetini isitici ve vasiyyeti degistirenin isini bilicidir
[182] Kim vasiyyet edenin bir hata etmesinden veya bir gunaha girmesinden endise eder de iki tarafın arasını duzeltirse, ona hic bir gunah yoktur. Allah, hakkı yerine getireni bagıslayıcı ve emrine itaat edene merhamet edicidir
[183] Ey muminler, sizden oncekilere farz kılındıgı gibi, sizin uzerinize de oruc farz kılındı. Gerek ki oruc sayesinde fenalıklardan korunasınız
[184] O, size farz kılınan oruc sayılı gunlerdir. O gunlerde sizden kim hasta, yahut seferde olur da iftar ederse, tutamadıgı gunler sayısınca sıhhat buldugu ve rahat ettigi baska gunlerde oruc tutar. Fazla ihtiyarlık ve devamlı hastalık gibi sebeplerle oruc tutmaya guc yetiremiyenler uzerine, bir yoksul doyuracak kadar fidye vermek lazımdır. Bununla beraber kim fidyeyi cok verir, yahut hem oruc tutar, hem de fidye verirse onun icin daha hayırlı olur. Size seferde orucu bozmak ve yaslı halinizde fidye vermek izni verilmisken yine oruc tutsanız hakkınızda hayırlıdır, eger orucun faziletini bilirseniz
[185] O sayılı gunler Ramazan ayıdır ki, Kur’an o ay icinde indirilmistir. O Kur’an, insanları hakka ulastırır, helal ile haramda ve din hukumlerinde hakkı batıldan ayırır. Sizden her kim Ramazan ayında hazır bulunursa o ayı oruc tutsun, kim hasta olur yahud seferde bulunursa, oruc tutamadıgı gunler sayısınca sıhhat ve ikamet halinde orucunu kaza etsin. Allah size kolaylık diler, size gucluk dilemez; hem buyuruyor ki, kaza borcunuzu tamamlayasınız da size hidayet ettigi sekilde Allah’ı tekbir ile yuceltesiniz, gerek ki sukredersiniz
[186] (Ey Rasulum) kullarım sana benden sordularsa, muhakkak ki ben cok yakınımdır; bana dua edince, dua edenin duasını kabul ederim. O halde onlar da benim davetime kossunlar ve bana hakkıyla iman etsinler ki, dogru yola ulasmıs olsunlar
[187] Oruc gecesi, kadınlarınıza yaklasmanız size helal kılındı. Onlar, sizin icin fenalıga karsı koruyucu bir elbise ve siz de onlar icin koruyucu bir elbise gibisiniz. Allah, nefislerinize emniyet edemiyeceginizi bildigi icin, uzerinize rahmeti ile ihsan edip gunahınızı afvetti. Simdi hanımlarınıza gecelerde mubaserette bulunun ve Allah’ın sizler icin mubah takdir ettigi uremeyi isteyin; ve gece ile gunduzu ayıran fecrin beyaz ipligi, gecenin siyah ipliginden sizce secilinceye kadar yeyin, icin. Sonra ertesi geceye kadar orucu tam tutun. Siz ibadet icin mescidlere kapanıp itikaf halinde iken geceleri de hanımlarınıza yaklasmayın. Bu hukumler Allah’ın (yasak) sınırlarıdır, sakın onlara yaklasmayın. Iste Allah ayetlerini boylece insanlara acıklar ki, sakınıp korunsunlar
[188] Aranızda birbirinizin mallarını hırsızlık, kumar ve gasp gibi haksız (batıl) sebeplerle yemeyin ve insanların mallarından bir kısmını bile bile yalan sahitligi gibi gunahla yemek icin, o malları rusvet olarak hakimlere aktarmayın
[189] (Ey Rasulum), sana yeni dogan aylardan soruyorlar. De ki: “- Onlar, insanların muameleleri ve hacc icin vakit olculeridir. Iyilik, (cahiliyet devrinde yapıldıgı gibi) evlere arkalarından (girmeniz) gelmeniz degildir. Lakin iyilik ve hayır, haramlardan sakınanın iyiligidir. Evlere kapılarından gelin ve Allah’dan korkun ki, kurtulasınız
[190] Sizinle savasanlarla, siz Allah yolunda savasın ve (onlar harbe baslamadan once siz baslayıp) asırı gitmeyin. Suphesiz ki Allah, asırı gidip haddi tecavuz edenleri sevmez. (Bu ayet-i kerime, Berae ayeti, yahut bundan sonra gelen ayet ile neshedilmistir, hukmu kaldırılmıstır)
[191] O kafirleri nerede bulursanız oldurun, onlar sizi Mekke’den cıkardıkları gibi, siz de onları oradan cıkarın. Onların sirk (Allah’a ortak kosma) fitneleri, katilden daha kotudur. Onlar, Mescid-i Haram’da sizinle dogusmedikce, siz de orada kendileriyle savasmayın. Fakat, orada sizi oldururlerse, siz de onları oldurun; kafirlerin cezası boyledir
[192] Eger onlar sirk ve muharebeden vazgecerlerse, siz de bırakın; suphesiz ki Allah, pek cok magfiret ve merhamet edicidir
[193] Fitneden eser kalmayıncaya ve din de yalnız Allah’ın oluncaya kadar (ibadet yalnız Allah icin oluncaya kadar) o musriklerle savasın. Vazgecerlerse, artık dusmanlık ancak zalimlere karsıdır
[194] Onlar, savasın haram oldugu gecen yılki zilkade ayında (Hudeybiye’de) bu ayın hurmetini cignediler; siz de onların hareketine karsı o ayda savasmakta beis gormeyin ve umre haccını kaza edin. Hurmetler karsılıklıdır. Bunun icin, kim sizin uzerinize saldırırsa, siz de aynen ona, size yaptıgı tecavuz gibi saldırın. Allah’tan korkun ve bilin ki, Allah takva sahipleri ile beraberdir
[195] Allah yolunda (cihad ve diger hayırlar ugruna) mallarınızı harcayın ve elinizle, (cimrilik ve israf yaparak) kendinizi tehlikeye atmayın; mucahidlere maddi ve manevi ihsan ve yardımda bulunun. Cunku Allah, muhakkak iyilik ve ihsanda bulunanları sever
[196] Haccı da, umreyi de Allah icin farz ve sunnetleriyle tam yapın. Fakat, herhangi bir sebeple bunlardan alıkonursanız kurbandan (deve, sıgır ve davardan) sizin icin hangisi kolaysa o vacib olur; ve kurban mahalli olan Mina’ya varıncaya kadar baslarınızı tras etmeyin. Icinizden hasta veya basından eziyeti olup bundan oturu tras olan kimseye uc gun oruc, ya altı fakire birer fitre sadaka, yahut bir kurban kesmekle fidye vermek vacip olur. Hastalık ve yol tehlikesi gibi engellerden emin oldugunuz vakit de, kim umresini bitirip ondan faydalanarak haccı yaparsa, kolayına gelen bir kurban kesmek vacip olur. Fakat kesecek kurban bulunamazsa veya buna gucu yetmezse, ona hac gunlerinde uc gun, vatanına dondugu zaman yedi gun ki, tam on gun oruc tutmak vacip olur. Bu hukum, Mescid-i Haram’da oturmayanlar icindir. Allah’tan korkun (hac ahkamını koruyun) ve bilin ki, Allah’ın azabı cidden cok siddetlidir
[197] Hac ayları, bilinen, Sevval, Zilkade ayları ile Zilhicce’den on gundur. Iste, kim o aylarda haccı, ihrama girerek kendine farz yaparsa artık hacda kadına yaklasmak, gunah yapmak ve kavga etmek yoktur. Siz ne hayır yaparsanız Allah onu bilir. Bir de (hac yahud ahiret icin) azık edinin. Muhakkak ki, azıgın, hayırlısı takvadır; ve ey aklı tam olanlar benden korkun
[198] Hac mevsiminde Rabbinizin fazlından ticaret istemeniz (alısveris etmeniz) size gunah degildir. Arafat’dan donusunuzde Mes’ari Haram namındaki yerde Allah’ı zikredin. O, size nasıl hidayet etti ise, siz de onu oylece anın. Dogrusu siz Bundan once (Allah’ın hidayetinden evvel) cidden sapıklardandınız
[199] Sonra insanların dondugu yerden (Arafat’dan) siz de donun ve Allah’ın magfiretini isteyin. Allah cok magfiret ve rahmet edicidir
[200] Hac ibadetlerinizi bitirince, cahiliyet devrinde hacdan sonra, toplanıp atalarınızı anarak ogundugunuz gibi, hatta daha kuvvetli bir anısla Allah’ı anın. Cunku insanların kimi: “- Ey Rabbimiz, bize (nasibimizi) dunyada ver.” der. O kimsenin ahirette bir nasibi yoktur
[201] Kimi de: “Ey Rabbimiz, bize dunyada iyi hal ver ve ahirette merhamet ihsan et; ve bizi cehennem azabından koru” der
[202] Onların kazandıkları hayır ve duadan nasibleri vardır. Allah, butun mahlukatın hesabını cok cabuk gorendir
[203] Bir de sayılı gunlerde (tesrik gunlerinde) Allah’ı tekbir ile zikredin. Kim, iki gunde (zilhiccenin on birinci ve on ikinci gununde) Mina’dan donmek icin acele ederse, ona gunah yoktur. Mina’da geri kalana da gunah yoktur. Fakat, bu gunahın olmayısı takva sahibi icindir. Allah’dan korkun ve bilin ki, muhakkak hepiniz ona donup toplanacaksınız
[204] Insanlardan bir kısmı vardır ki, onun bu dunya hayatına ait fasih sozu hosuna gider ve sozu, kalbinde olana uygundur, diye yemin ederek Allah’ı sahid tutar. Halbuki o, dusmanların en siddetlisidir
[205] O, senin huzurundan ayrılıp gittigi zaman, yer yuzunde fesad cıkarmaya, ekini ve nesli helak etmeye kosar. Allah fesad cıkarmaya ve fenalık yapmaya razı olmaz
[206] Ona: “Allah’tan kork” dendigi zaman, cahiliyyet duygusu izzeti onu gunah islemeye goturur. Iste buna cehennem kafidir; ve o cehennem ne kotu bir yataktır
[207] Insanlardan bir kısmı da vardır ki, Allah’ın rızasını isteyerek nefsini Allah’a ibadet yolunda sarfeder. Allah ise kullarına cok merhamet edicidir
[208] Ey muminler, hepiniz ic ve dısınızla sebat uzere islama girin. Seytanın adımlarına uymayın. Cunku o, sizin acık bir dusmanınızdır
[209] Helal ve harama ait hukumlerde size bu kadar asikar deliller geldikten sonra, eger seriat yolundan kayarsanız bilin ki, Allah muhakkak galibdir ve isinde hikmet sahibidir
[210] O, Islama girmeyip seytana tabi olanlar, yalnız gozetliyorlar ki, Allah buluttan golgelikler icinde meleklerle geliversin ve kendilerine is bitiriversin (onları helak ediversin). Halbuki islerin hepsi Allah’a dondurulur
[211] (Ey Rasulum), Israilogullarına sor; biz onların atalarına (Musa peygamberin sanı hakkında) ne kadar acık mucizeler vermistik (gostermistik). Fakat mucizeler kendisine geldikten sonra kim Allah’ın hidayet nimetini kufur ile degistirirse, suphesiz ki Allah’ın (ona) azabı cok siddetlidir
[212] Dunya hayatı kafirlere suslu gorundu de iman edenlerle egleniyorlar, (onların zenginleri, muminlerin fakirleri ile alay ediyorlar.) Halbuki takva sahibi (fakir) muminler, kıyamet gununde onların ustundedir. Allah, diledigine hesapsız rızık verir
[213] Insanlar iman uzere bulunan tek bir ummet idi; sonra kimi iman etmek, kimi kufre varmak suretiyle ayrılıga dustuler de Allah, rahmetinin mujdecileri ve azabının habercileri olmak uzere peygamberler gonderdi; ve insanlar aralarında ayrlıga dustukleri seyde hak uzre hukmetmek icin, o peygamberlerle kitap gonderdi. Halbuki kendilerine acık deliller geldikten sonra aralarındaki zulum ve hasedlerinden oturu, ihtilafa dusenler, o kitab verilenlerden baskası degildir. Onların hak hususunda ayrılıga dustukleri seyde, Allah, kendi izni ile (peygamberlere) iman edenleri dogru yola hidayet buyurdu (iletti). Allah diledigini dogru yola iletir
[214] Yoksa siz ey muminler, kendinizden evvel gecenlerin halleri hic basınıza gelmeden (hemen) cennete gireceginizi mi sandınız? Onlara oyle ezici sıkıntılar, kımıldatmaz zaruretler dokundu ve oylesine sarsıldılar ki, peygamber ve maiyetinde iman edenler: “- Allah’ın yardımı ne zaman olacak?” diyesiye kadar... Bilin ki Allah’ın yardımı muhakkak yakındır
[215] Ey Rasulum, onlar neyi nafaka olarak vereceklerini sana soruyorlar. De ki: “- Maldan vereceginiz sey, ana-babanın, akrabanın, yetimlerin, yoksulların, yolcunundur. Hayır olarak daha her ne yaparsanız. Cenab-ı Allah onu bilir ve mukafatını verir
[216] Ey muminler, hosunuza gitmedigi halde, din dusmanları ile savasmak uzerinize farz kılındı. Olur ki, bir sey hosunuza gitmezken, sizin icin o hayırlı olur ve bir seyi de sevdiginiz halde o, hakkınızda ser olur. Allah bilir, siz bilemezsiniz
[217] Haram olan ayda savasın hukmu nedir, diye sana soruyorlar. De ki: “- O ayda savas yapmak buyuk gunahtır. Fakat kufur ve inkarla insanları Allah yolundan cevirmek, Mescid-i Haram’da tavaf ve namazdan alıkomak, Peygamberi ve ashabını Mekke’den cıkarmak Allah katında daha buyuk bir gunahtır. Allah’a ortak kosmak fitnesi, Muslumanların haram ayda yaptıkları savastan da beterdir. Ey muminler, kafirlerin gucu yetse, sizi dininizden dondurunceye kadar sizinle savasmalarından geri durmazlar. Sizden kim dininden doner de kafir olarak olurse, bu gibilerin yaptıgı iyi seyler, dunyada da, ahirette de bosa gitmistir; ve onlar cehennem ehli olup orada ebedi olarak kalırlar
[218] Allah’a ve Rasulune gercek iman edenler ve vatanlarından hicret edip Allah yolunda savasanlar (var ya!) Iste onlar Allah’ın rahmetini umarlar. Allah pek cok magfiret ve rahmet edicidir
[219] (Ey Rasulum), sana ickiyi ve kumarı sorarlar. De ki: “- Onlarda hem buyuk gunah, hem de insanlar icin bazı (ufak tefek) faydalar vardır. Fakat gunahları faydalarından daha buyuktur; “Yine sana hangi seyi nafaka verceklerini soruyorlar. De ki: “- Ihtiyacınızdan geri kalanı harcayın.” Allah ayetlerini size boyle acıklıyor ki, dusunesiniz
[220] Bir de dunya ve ahiret isi hususunda hakkınızda en iyi olan seyi alasınız. (Ayrıca) sana, yetimlerin malından soruyorlar. De ki: “-Onların malını korumak ve durumlarını duzeltmek, sizin icin, islerine karısmamaktan daha hayırlıdır. Eger onları koruyarak kendileri ile bir arada yasarsanız, artık onlar kardeslerinizdir. Allah, onların hallerini duzeltenlerle mal ve durumlarını perisan edenleri bilir. Eger Allah Teala dileseydi, sizi muhakkak zahmete sokardı da yetimlerle bir arada yasama kolaylıgını ihsan buyurmazdı. Allah, suphesiz ki butun emirlerinde galip ve yaptıklarında hikmet sahibidir
[221] Ey muminler, Allah’a ortak kosan (kafir) kadınlarla, onlar iman etmedikce evlenmeyin. Imanı olmıyan (musrike) bir kadın, sizi imrendirse bile, iman etmis bir cariye elbette ondan daha hayırlıdır. (Bu yasak, Maide Suresi 5. ayeti ile kitap ehli olmıyan kafirlere tahsis edilmistir. Kitap ehli olanlarla evlenmek boylece caiz olmustur. Celaleyn) Musrik erkekler de iman etmedikce, onlara mumin kadınları nikahlamayın; bir kafir size hos gorunse bile. Mumin kole elbette ondan daha hayırlıdır. Onlar sizi cehenneme cagırırlar. Allah ise izniyle cennete ve magfirete davet ediyor da ayetlerini insanlara beyan buyuruyor. Gerek ki dusunup ibret alsınlar
[222] Sana kadınların ay (adet) hallerini de soruyorlar. De ki: “- O, nefret edilen bir pisliktir. Bunun icin hayız (adet) zamanında kadınlarınızdan ayrılın (cinsi munasebette bulunmayın) ve temizlenene kadar onlara yanasmayın. Tam olarak temizlendikleri zaman, Allahın size emrettigi (Mesru ve mubah) yerden onlara gidin (munasebette bulunun). Suphesiz ki Allah cok tevbe edenleri de sever, pisliklerden pak olanları da sever
[223] Kadınlarınız, cocuk yetistiren ekin tarlanızdır. O halde tohum ekilen tarlanıza (on tarafa), nasıl isterseniz oyle varın. Kendileriniz icin ileriye hazırlık yapın, onceden iyi ameller gonderin. Allah’dan korkun ve muhakkak onun huzuruna varacagınızı bilin. Takva sahibi muminlere cenneti mujdele
[224] Bir de sozunuzde durmanız, takva sahibi olmanız ve insanların arasını duzeltmeniz icin Allah’ı yeminlerinize hedef yapmayın. Allah kemaliyle isitici ve bilicidir. (Bir isi yapmak veya yapmamak hususunda Allah’ın adı ile yemin edipte Allah Teala’yı engel tutarak, yemininizi bozmayız diye, hayır yapmaktan geri kalmayınız. Yeminin bozulmasında hayır bulunan isi yapın ve keffaretini odeyin)
[225] Allah, sizi yeminlerinizdeki yanılmadan dolayı sorumlu tutmaz. Fakat sizi, kalblerinizin irtikap ettigi yeminlerle sorumlu tutar da muahaze eder. Allah, yanılarak yemin edenleri bagıslayıcıdır, halimdir (azaba hak kazananların azabını geciktirmekle rızıklarını vericidir)
[226] Hanımlarına yaklasmamaya yemin edenler icin dort ay beklemek vardır. Eger bu muddet icerisinde erkekler yeminlerinden donerek hanımlarına yanasır da keffaret verirlerse, suphesiz ki Allah bu sekilde yeminlerini bagıslaycıdır, esirgeyicidir
[227] Bu turlu yemin edenler eger kadınlarını bosamaya karar verirlerse onu yerine getirirler. Suphesiz Allah soylediklerini isidici (niyetlerini) gercekten bilcidir
[228] Bosanmıs kadınlar kendi kendilerine uc adet muddeti beklerler ve Allah rahimlerinde yarattıgı cocugu saklamaları kendilerine helal olmaz; eger Allah’a ve ahiret gunune imanları varsa. Kocaları barısmak istiyorsa, bu bekleme (iddet) muddeti icinde (ric’i talakta) onları geri almaga (nikahlarında tutmaga) daha cok hak sahibidirler. Erkeklerin (mesru surette) kadınlar uzerindeki hakları gibi, kadınların da onlar uzerinde hakları vardır. Yalnız erkekler kadınlar uzerine (mehir ve nafaka bakımından) daha ustun bir dereceye sahiptirler. Allah izzet sahibidir, hikmet sahibidir
[229] Ric’i talak(1) ikidir. Ondan sonra ya kadınları iyilikle tutmak, ya guzellikle salmak vardır. Kadınlarınıza verdiginiz mihirleri geri almanız size helal olmaz. Meger ki, ikisi de aralarındaki (luzumlu hak ve guzel gecim hususunda) Allah’ın emirlerine riayet edememek korkusunda olsunlar. (Ey hakimler, bu sekilde) siz de onların, Allah’ın hukumlerini hakkıyle yerine getiremiyeceklerinden korkarsanız, kadının ayrılmak icin hakkından vazgecmesinde, artık ikisine de gunah yoktur. Bunlar Allah’ın sınırlarıdır. Onları cigneyip asmayın. Kim Allah’ın sınırlarını gecerse iste onlar hep zalimlerdir
[230] Eger koca, karısını ikinci talaktan (bosamasından) sonra bir kere daha bosarsa, bundan sonra kadın baska bir erkege nikahlanmadıkca (ve ondan da ayrılmadıkca) ilk kocasına helal olmaz. Bu ikinci koca onu bosarsa, Allah’ın emirlerini saglam tutacaklarına umitvar oldukları takdirde evvelkilerin birbirine donmeleri kendilerine gunah degildir. Bunlar, anlayan bir kavim icin Allah’ın acıkladıgı hukumlerdir. (1)- Ric’i Talak: Karı-koca arasında akdedilen nikahta uc manevi bag vardır ve bunlara erkek sahiptir. Nikah’ın tamamen kaldırılması icin erkek, sahip oldugu uc defa bosamak hakkını kullanması icap eder. Eger uc defadan az (Bir ve iki defa) karısını bosarsa, buna ric’i talak denir. Bu durumda iddet muddeti olan uc hayız zamanı icinde karısına muracaat edebilir ve muracaat edince mevcut nikah devam eder. Fakat iddet cıktıktan sonra nikah kalktıgından muracaat hakkı kalmaz. Ancak her iki tarafın rızasıyla yeni bir akit yapılabilir, evlilik de devam eder. Sayet koca, ucuncu defa karısını bosarsa, nikah tamamen kalkmıs olur
[231] Siz kadınları (Ric’i Talakla) bosadıgınız zaman, iddetlerini bitirmeye yakın, onları ya iyilikle tutun (ric’at edin) veya iyilikle bosayın. Yoksa haklarına tecavuz icin zararlarına olarak tutmayın. Bunu kim yaparsa, nefsine zulmetmis olur. Sakın Allah’ın ayetlerini saka yerine tutmayın. Allah’ın uzerinizdeki nimetini ve size ogut vermek icin indirdigi Kur’an’ı ve ondaki hikmeti dusunun. Allah’dan korkun ve bilin ki, Allah her seyi kemaliyle bilicidir
[232] Kadınları (Ric’i talakla) bosadınız da iddetlerini bitirdiler mi, aralarında mesru bir sekilde anlastıkları takdirde, ey veliler, artık kendilerini kocalarına nikah etmelerine engel olmayın. Bu anlatılanlar, sizden Allah’a ve ahiret gunune iman etmis olanlara verilen bir oguttur. Bu sizin icin daha hayırlı ve daha temizdir. Allah sizin menfaatinizi bilir, siz bilemezsiniz
[233] Anneler, (bosanmadan once veya bosandıktan sonra dogan) cocuklarını tam iki yıl emzirsinler. Bu hukum sut emzirmeyi tamamlamak istiyenler icindir. Annelerin yiyecegi ve giyecegi, orta hal uzere gucu yettigi kadar cocugun babası uzerinedir. Hic kimse gucunden ziyadesiyle mukellef tutulamaz. Ne bir anne, ne de bir baba cocugu yuzunden zarara sokulmasın. Babanın olumu ile mirascı olan da, yiyecek, giyecek ve zarar hususlarında baba gibidir. Eger ana ve baba, aralarında danısma ve rıza ile iki sene dolmadan cocugu memeden kesmeyi arzu ederlerse, ikisine de gunah yoktur. Cocuklarınızı sut anneye vermek isterseniz, o sut annenin razı olacagı ucretini teslim ettiginizde yine size gunah yoktur. Bununla beraber, Allah’dan korkun ve bilin ki, Allah her ne yaparsanız onu kemaliyle bilicidir, gorucudur
[234] Sizden vefat edenlerin geride bıraktıkları zevceler, kendi kendilerine (suslenmeden) dort ay on gun beklerler (beklesinler). Bu muddeti doldurdukları zaman, mesru surette kendi baslarına (evlenmek icin) sus takınmalarında size bir gunah yoktur. Allah yaptıgınız her seyden tamamıyla haberdardır
[235] Kocası olen kadınları, iddetleri sona erdikten sonra nikahlamaya niyyet ettiginiz takdirde, daha iddet dolmadan onlara talip oldugunuzu isaret etmenizde (caktırmanızda) veya boyle bir arzuyu gonullerinizde saklamanızda size bir beis yoktur. Allah biliyor ki, siz onları muhakkak anacaksınız. Yalnız onlarla gizlice anlasıp nikah ve munasebet kurmayın. Ancak mesru olan isaret ve cıtlatma sozler soyliyebilirsiniz. Takdir edilen iddet sona ermedikce nikah akdine azmetmeyin. Bilin ki Allah, gercekten gonlunuzde ne varsa onu bilir. Artık ondan sakının ve bilin ki, Allah cok bagıslayıcıdır, halimdir
[236] Kendilerine dokunmadıgınız yahut kendilerine bir mehir tayin etmediginiz kadınları bosadınızsa, bunda size gunah yoktur. Su kadar var ki, onları, zengin olan kudretine gore, fakir olan da gucu yettigi kadar guzellikle faydalandırsın. Bu, ihsan edenler uzerine borc bir haktır
[237] Eger siz, onları, kendilerine dokunmadan once bosamıs da, daha evvel onlara mehir tayin etmisseniz, o vakit tayin ettiginiz mehrin yarısı onlarındır. Meger ki, kendileri veya nikah bagı elinde olan veli, mehri bagıslamıs olsun. Ey erkekler, sizin bagısta bulunmanız takvaya daha yakındır. Aranızdaki fazileti (ve birbirinize iyi muamele etmeyi) de unutmayın. Suphesiz ki Allah, her ne yaparsanız onu hakkıyla gorucudur
[238] Farz namazlarının vakit ve erkanlarını gozeterek edasına devam edin, bilhassa orta (ikindi) namazına dikkat edin; ve Allah’a itaat ederek namaza durun
[239] Eger (dusman veya yırtıcı hayvanlardan) korkarsanız, yaya, binekli iken (mumkun olan tarafa yonelerek) namazınızı kılın. Bu korkulardan emin bulundugunuz zaman, boyle bilmediginiz seyleri size ogrettigi gibi Allah’ı anın
[240] Sizden zevcelerini geride bırakarak vefat edenler, zevcelerinin bir seneye kadar evlerinden cıkarılmıyarak faydalandırılmalarını varislerine vasiyyet etsinler. Bununla beraber onlar kendi arzularıyla cıkarlarsa, kendi haklarında yaptıkları mesru hareketten dolayı size gunah yoktur. Allah, emrine aykırı hareket edenlerden intikam alıcı ve kullarının islerine hukmedicidir
[241] Bosanan kadınların da mesru bir sekilde faydalanmaları haklarıdır ki, bunun yerine getirilmesi, Allah’dan korkanlara bir vazifedir
[242] Iste akıllarınız ersin diye; Allah size ayetlerini boyle acıklıyor
[243] (Ey Rasulum) binlerce kisi iken (vebadan) olum korkusu ile yurdlarından cıkanları gormedin mi ki; Allah onlara: “olun” dedi de olduler, sonra onlara hayat verdi. Suphesiz ki Allah insanlara ihsan ve rahmet sahibidir, fakat insanların cogu sukretmez
[244] Allah yolunda dusmanla savasın ve bilin ki, Allah kemaliyle isiticidir, bilicidir
[245] Yalnız Allah rızası icin gonul hoslugu ile bir odunc verecek kimdir ki, Allah ona kat kat mukafatını versin? Allah kimini daraltır (da hayra kosmaz). Kiminin de kalbini genisletir (de odunc vermeye kosar) Siz hesap vermek icin ona donduruleceksiniz
[246] (Ey Rasulum). Musa’dan sonra Israilogullarından ileri gelen bir toplulugun musaveresine vakıf olmadın mı? Hani onlar, peygamberlerine soyle demislerdi: “- Bize bir padisah gonder de onun yardımı ile Allah yolunda dusmanlarımıza karsı savasalım.” O da: “- Ya uzerinize bir savas farz kılınır da muharebe etmezseniz?” demisti. Onlar “- Nicin Allah yolunda savasmıyalım? Yurdlarımızdan cıkarıldık, cocuklarımızdan uzak bırakıldık.” dedilerdi. Ne zaman ki uzerlerine savas farz kılındı, iclerinden pek az kimseler mustesna, digerleri savastan yuz cevirdiler. Allah cihaddan geri kalan zalimleri pek ala bilicidir
[247] Israilogullarının peygamberi kendilerine soyle dedi: “- Allah size Talut’u padisah gonderdi.” Onlar ise: “- Biz padisahlıga ondan daha munasip iken ve ona maldan da bir bolluk verilmemisken padisahlık nasıl onun olur?” dediler. Onlara su cevabı verdi: “- Allah onu ustunuze begenip secmis ve ona bilgi ile vucud kuvveti bakımından bir ustunluk vermistir.” Allah mulkunu diledigine verir, Allah’ın rahmet ve ihsanı genistir; her seyi kemaliyle bilicidir
[248] Peygamberleri onlara sunu da soylemisti: “- Talut’un, Musa’ya verilen Tabut’u (sandıgı) getirmesi padisahlıgına alamettir. O Tabut’da, Rabbiniz tarafından size manevi bir kuvvet ve Musa ailesiyle Harun ailesinin arkaya bıraktıkları Tevrat levhalarından bakıyye (arta kalanlar) vardır. Melekler onu tasıyacaktır. Suphesiz ki bu Tabut’un size gelmesi, peygamberin sozunun dogruluguna delildir, eger iman getirenlerdenseniz
[249] Vaktaki Talut (Cihad yapmak icin Kudus’ten) askerleri ile ayrıldı, (ordusuna) soyle dedi: “- Gercekten Allah, sizi bir nehirle imtihan edecek; kim ondan icerse benden degildir. Kim de ondan icmezse o benden (bana baglı olanlardan) dır. Ancak eli ile alıp icenler mustesna (bu kadar icmelerine izin vardır). Nihayet nehire varır varmaz, askerlerden pek azı mustesna, ondan kana kana ictiler. Vaktaki Talut ile beraberindeki muminler o nehri gectiler, beri tarafta kalıp nehri gecemiyenler: “- Bugun bizim Calut’a (zalim dusman hukumdarına) ve ordusuna karsı koyacak takatımız yoktur” dediler. Ahirette Allah’ın rahmetine kavusacaklarını kesin olarak bilen (o nehrin karsı tarafındaki Talut’a) baglılar ise, su cevabı verdiler: “- Allah’ın izniyle nice az bir topluluk, daha cok bir topluluga ustun gelmistir; Allah sabredenlerle beraberdir.”
[250] Talut’a baglı bulunan muminler, Calut ve onun askerlerine karsı carpısmak uzere cıktıkları zaman soyle dua ettiler: “- Ey Rabbimiz, uzerimize bol bol sabır dok, ayaklarımıza kuvvet ve sebat ver ve bizi kafirler kavmi uzerine muzaffer kıl.”
[251] Nihayet Allah’ın izni ile kafirleri bozguna ugrattılar. Muminler safında bulunan Davut (aleyhisselam) da dusman hukumdarı Calut’u oldurdu. Allah, Davud’a padisahlık ve peygamberlik verdi ve ona diledigi seyleri ogretti (Zırh yapmak, kuslarla konusmak ve guzel sesle okumak gibi...) Eger Allah, insanların bir kısmını diger bir kısmı ile defetmeseydi (muminleri kafirlere ustun kılmasaydı) yeryuzu fesad ve kufur karanlıgına burunurdu. Fakat Allah, alemler uzerine ihsan ve rahmet sahibidir
[252] Iste bunlar (anlatılan kıssalar) Allah’ın ayetleridir ki, onları ey (Rasulum) sana hak olarak okuyoruz; ve muhakkak ki sen gonderilen peygamberlerdensin
[253] Bu (surede sozu gecen) peygamberlerin bir kısmını, kendilerine verilen ozelliklerle digerlerinden ustun kıldık. O peygamberlerden, (arada vasıta olmadan) Allah’ın sozlestigi (Hz. Musa gibi) peygamber var! ve bazılarını da derece bakımından Allah yukseklere cıkarmıstır. Meryem’in oglu Isa’ya o acık mucizeleri verdik ve kendisini melek (Cebrail aleyhisselam) ile kuvvetlendirdik. Eger Allah dileseydi, peygamberlerden sonra gelen ummetler, kendilerine hidayete ulastırıcı o apacık mucizeler ve deliller geldikten sonra birbirini oldurmezlerdi. Fakat ihtilafa (ayrılıga) dustuler. Sonunda kimi iman etti, kimi de kufre saptı. Yine Allah dileseydi birbirinin kanına girmezlerdi. Fakat Allah diledigi seyi yapar
[254] Ey iman edenler, ne bir alısverisin, ne bir dostlugun ve ne de bir sefaatın bulunmadıgı bir gun (Hesap gunu) gelmeden once size verdigimiz rızıktan Allah yolunda harcayın. Kafirler (yok mu), iste onlar zalimdirler
[255] Allah o Allah’dır ki, kendinden baska hic bir ilah (Tanrı) yoktur (Ondan baska ibadete mustahak mabud yoktur). O ezeli ve ebedi hayat ile bizatihi (kendiliginden) diridir, (bakidir). Zat ve kemal sıfatlarıyla yaratıkların (mahlukatın) butun islerinde hakim ve kaimdir, her sey onunla kaimdir. Onu ne bir dalgınlık, ne de bir uyku tutmaz. Goklerde ve yerde ne varsa hepsi onun. Onun izni olmadıkca katında kim sefaat edebilir? O, butun varlıkların (dunya ve ahirete ait) onlerinde ve arkalarındaki gizli ve asikar her seyini bilir. Onlar (varlıklar-yaratıklar) ise, Allah’ın diledigi kadarından baska, ilahi ilminden hic bir sey kavrayamazlar. Onun kursusu (mulk ve saltanatı) gokleri ve yeri cevrelemis, kaplamıstır. Gokleri ve yeri korumak, gozetmek, ona zorluk ve agırlık vermez. O, cok yuce, cok buyuktur
[256] Cizye vermeyi kabul eden kitap ehlini (kafirleri), Islam dinine girmek icin zorlamak ve onlara cebretmek yoktur. Iman ile kufur, kesin olarak meydana cıkmıstır. Artık kim, azgınlıga ve sapıklıga sevkedenleri tanımayıpta Allah’a iman ederse, o muhakkak ki, kopması mumkun olmayan en saglam kulpa tutunmustur. Allah kemaliyle isitici ve bilicidir. (bazı mufessirlere gore bu ayeti kerimenin hukmu kıtal ayeti kerimesinin nazil olmasıyla nashedilmis, kaldırılmıstır)
[257] Allah, iman edenlerin yardımcısıdır. Onları dalalet karanlıklarından (kurtarıp) hidayet nuruna cıkarır. Kafirlerin dostları ise seytanlardır. Kendilerini nurdan (ayırıp) karanlıklara sokarlar, iste bunlar cehennemliktirler; orada ebedi olarak kalıcıdırlar
[258] Allah, kendisine saltanat ve mulk verdi diye (azarak) Ibrahim ile Rabbi hakkında mucadele eden Nemrud’u gormedin mi? Ibrahim ona; “- Benim Rabbim (kudreti ile) hem diriltir, hem oldurur.” dedigi vakıt o Nemrud; “- Ben de diriltir, oldururum.” demisti. Ibrahim (Aleyhisselam); “- Allah gunesi dogudan getiriyor, haydi sen onu batıdan getir” soyleyince, o kufreden Nemrud sasırıp tutuldu. Allah zalimler kavmini muvaffak etmez. (Nemrud oldurulmesi gereken bir kimseyi azap edip, bir sucsuzu da oldurmek suretiyle, kendisinin guya diriltmeye ve oldurmeye kadir oldugunu Hazreti Ibrahim’e karsı soyledigi rivayet edilir.”)
[259] Yahud o kimseden haber almadın mı ki, binaların catıları cokmus, duvarları ustune yıgılmıs tenha bir kasabaya ugrayarak soyle demisti; “Bunu, bu olumden sonra Allah nerden diriltecek?” bunun uzerine Allah o kimseyi yuz sene oldurdu (olu bıraktı) sonra diriltti. Allah (kendisine melek vasıtasıyla); “- Ne kadar eglendin kaldın?” diye sordu. O da;”- Bir gun yahud bir gunden az kaldım” dedi. Allah ona; “- Hayır, yuz yıl olu kaldın. Oyle iken bak yiyecegine icecegine henuz bozulmamıs; hele merkebine bak! (nasıl curumus ve kemikleri kalmıstır.) Bunu yapmamız, seni insanlara ibret nisanesi kılmamız icin ve kendin de bilesin diyedir. Merkebinin kemiklerine bak ki, onları nasıl birlestirip yerli yerine koyuyoruz; sonra onlara nasıl et giydiriyoruz” buyurdu. O merkep dirilip eski haline geldigi ve her sey kendisine acıkca belli oldugu zaman, adam soyle dedi: “- Artık biliyorum ki, Allah hakikaten her sey’e kadirdir.”
[260] Bir vakit Ibrahim soyle demisti: “- Ey Rabbim, oluleri nasıl diriltirsin? bana goster.” Allah: “-Oluyu dirilttigime inanmadın mı?” buyurdu. Ibrahim: “- Evet, inandım, fakat kalbim tam yatıssın diye sordum.” dedi. Allahu (Teala) buyurdu ki, kuslardan dort cins tut ve iyice gozden gecirdikten sonra kendi elinle parcala ve her dag basına onlardan birer parca koy. Sonra onları cagır; kosarak sana geleceklerdir. Bil ki Allah, diledigi her seyde galibdir, hikmet sahibidir
[261] Mallarını Allah yolunda harcayanların hali, her basaga yuz daneli yedi basak bitiren bir tohumun hali gibidir. Allah diledigi kimseye daha kat kat verir. Allah’ın ihsanı cok genistir, her seyi hakkıyla bilendir
[262] Mallarını, cihad ve hayır islerinde Allah icin harcayanlar ve sonra harcadıklarının arkasından basa kakmayı, gonul incitmeyi uygun gormiyenler (var ya!) Iste onların Rableri katında mukafatları vardır. Onlara hic bir korku yoktur ve mahzun da olmayacaklardır
[263] Iyi ve guzel bir soz ile bir kusur bagıslamak, arkasına eza takılacak sadakadan daha hayırlıdır. Allah minnet ve eziyetle sadaka verenlerin sadakalarından mustagnidir; onların cezasını vermekte acele edici degildir (halimdir)
[264] Ey iman edenler, sadakalarınızı -insanlara gosteris icin malını harcayan, Allah’a ve ahiret gunune inanmayan kimse gibi- basa kakmak ve eziyet etmek suretiyle bosa cıkarmayın. Cunku onun bu gosterisinin hali, uzerinde az bir toprak bulunan bir kayanın haline benzer ki, ona siddetli bir yagmur isabet edince, uzerindeki topragı temizleyip kendisini katı bir tas halinde bırakır. Onlar (gosteris icin amel edenler) yaptıkları seyden hic bir sevap kazanamazlar. Allah kafirler topluluguna hidayet etmez
[265] Allah’ın rızasını istemek ve kendilerindeki imanı koklestirip kuvvetlendirmek icin mallarını harcıyanların hali de, bir tepe uzerinde bulunan bir bahcenin haline benzer. Ona bol yagmur dusmus de meyvalarını iki kat vermistir. Ona bol bir yagmur dusmezse yine kendisinde bir cisinti ve nem bulunmakla urununu verir. Allah, her ne yaparsanız hepsini hakkıyla gorucudur
[266] Sizden biriniz arzu edermi ki, hurmalardan ve uzumlerden bir bahcesi olsun; agacları altından ırmaklar aksın ve kendinin her turlu meyvaları orada bulunsun; boylece ona ihtiyarlık coksun de elleri ve gucleri yetmez yavruları olsun; derken o gecim vasıtaları olan bahceye atesli bir bora isabet ediversin de o, yanıversin? (Iste, insanlar gorsun diye yapılan ameller veya basa kakıp eziyetle verilen sadakalar da boyledir; riya sahibi, kendisine fayda verecek amel yaptıgını zanneder. Fakat bahceye isabet eden felaket gibi, yaptıgı ameller bosa cıkacaktır.) Iste Allah, size, ayetlerini boyle apacık anlatıyor, gerek ki, dusunesiniz
[267] Ey iman edenler, kazandıklarınızın ve sizin icin yerden cıkardıgımız urunlerin (mahsullerin) en helal ve iyisinden Allah yolunda harcayın (zekat ve sadaka verin). Kendinizin, ancak goz yumarak, alabilecegi dusuk ve bayagı seyleri vermeye kalkısmayın. Biliniz ki, Allah vereceginiz sadakalardan mustagnidir, her halde hamde layıktır
[268] Seytan, sizi fakir olacaksınız diye korkutur; size cimrilik ve sadaka vermemekle emreder. Allah ise kendi lutfundan size bir magfiret ve fazla bir sevab vaad ediyor. Allah’ın kudreti genistir, her seyi kemaliyle bilendir
[269] Allah diledigine faydalı bilgi (hikmet) ihsan eder. Kime ki hikmet verilmisse, muhakkak ona cok hayır verilmistir. Bu ayet ve ogutleri ancak olgun akıl sahipleri dusunurler
[270] Nafakadan (Allah yolunda) her ne harcadınızsa ve adaktan ne adadınızsa, Allah onu bilir. (Nafakayı gosteris ve fenalıkla verenler ve adaklarına sadık olmayarak nefislerine) zulmedenlerin (kendilerini azabdan kurtaracak) hic bir yardımcıları yoktur
[271] Eger sadakaları asikare verirseniz, o ne guzel seydir! (baskalarının yardım duygularını kamcılar ve Allah yolunda harcamalarına tesvikci olur.) Eger sadakaları gizler de onları oylece fakirlere verirseniz, bu, sizin icin daha hayırlıdır ve gunahlarınızdan bir kısmını orter. Allah her ne yaparsanız ondan hakkıyla haberdardır
[272] Insanların yola gelmesi senin uzerine borc degil; (ancak sana dusen hidayete davettir.) Su kadar var ki Allah, diledigini yola getirir. Malınızdan hayır adına her ne harcarsanız hep kendi menfaatınız icindir. Zaten siz (muminler), ancak Allah rızasını gozeterek verirsiniz. Boylece hayra dair her ne verirseniz onun sevabı tam olarak size odenir. Hakkınız yenmez ve size zulum edilmez
[273] Sadakalarınızı o fakirlere verin ki, onlar, Allah yolunda calısmaya koyulmuslardır; oteye beriye kosup kazanamazlar. Dilenmekten cekindikleri icin, tanımıyanlar, onları zengin zanneder. Ey Rasulum, sen onları simalarından tanırsın. Onlar, iffetlerinden oturu insanları rahatsız edip bir sey istemezler. Siz malınızdan bunlara ne harcarsanız, muhakkak Allah onu hakkıyle bilicidir
[274] Mallarını gece ve gunduz, gizli ve asikar hayra harcayan kimseler var ya, iste onların, Rableri katında ecirleri (mukafatları) vardır. Onlara hic bir korku yoktur; ve onlar mahzun da olmayacaklardır
[275] Faiz yiyen kimseler, kendisine seytan carpmıs olan nasıl kalkarsa, mezarlarından oylece kalkarlar. Bu halde olmaları; “-alıs-veris, aynen faiz gibidir” demeleri yuzundendir. Halbuki Allah, alıs verisi halal ve faizi (ribayı) haram kılmıstır. Bundan boyle kim kendisine Rabbinden bir ogut gelip faiz yemekten sakınırsa daha once aldıgı faiz ona bagıslanır; geri alınmaz ve bundan sonra onun isi (affedilisi) Allah’a aiddir. Kim de, haram olan bu ribayı helal diye yemege donerse, iste onlar cehennemliktirler; o ateste ebedi olarak kalacaklardır
[276] Allahu Teala faizle geleni mahveder ve sadakaları verilen malı artırır ve Allah ısrarla haram yiyen kafirle, ziyade gunahkar hic bir kimseyi sevmez
[277] Iman edip iyi ameller isleyen, namazı kılan ve zekatı veren kimselerin, Rableri katında muhakkak mukafatları (ecirleri) vardır; ve onlara hic bir korku yoktur, mahzun da olacak degillerdir
[278] Ey muminler, Allah’dan korkun ve (cahiliyette islediginiz) faiz hesabından arta kalanı bırakın (almayın), eger gercek muminler iseniz
[279] Yok, eger bu faizi terketmezseniz bilin ki, Allah’a ve peygamberinize karsı harbe girmissiniz. Eger riba almaktan tevbe ederseniz ana paranız sizindir; ve boylece ne zalim olursunuz, ne de zulme ugramıs bulunursunuz
[280] Eger borclu, darlık icinde ise, o halde ona genislik vaktına kadar muhlet vermek var. Bununla beraber alacagınızı sadaka olarak bagıslamanız sizin icin daha hayırlıdır, eger bilirseniz
[281] Oyle bir gunden (kıyamet gununden) korkun ve sakının ki, o gun hepiniz Allah’a dondurulup goturuleceksiniz. Sonra herkese dunyada kazandıgı amellerin karsılıgı tamamen verilecek ve onlara asla haksızlık (zulum) yapılmıyacaktır
[282] Ey iman edenler, muayyen bir vade ile birbirinize borclandıgınız zaman, onu yazın (sened yapın). Aranızda bir yazıcı da dogrulukla onu yazsın. Katip, Allah’ın kendisine ogrettigi gibi yazmaktan kacınmasın, yazsın. Uzerinde (baskasına ait) hak olan kimse, borcunu ikrar ederek yazdırsın ve Rabbi olan Allah’dan korksun, o hakdan (borcundan) hic bir seyi eksik etmesin. Eger uzerine hak bulunan kimse (borclu), akılsız, bunamıs olursa, yahud kendisi soyleyip yazdıramıyacaksa velisi dosdogru soyleyip yazdırsın. Erkeklerinizden iki kisiyi de sahit tutun. Eger iki erkek bulunmazsa, o halde, dogruluguna guvendiginiz sahitlerden bir erkekle iki kadın gerekir. Boylece o iki kadından biri unutursa, digerine sahitligi hatırlatsın. Sahitler, sahitlik yapmak icin cagırıldıkları zaman kacınmasınlar. Az olsun, cok olsun, hakkı vadesiyle beraber yazmaktan usanmayın. Bu hareket, Allah katında adalete daha uygun, sahitlik icin daha saglam ve supheye dusmemenize daha da yakındır. Meger ki aranızda hemen devredeceginiz bir alısveris (ticaret) olsun. O zaman bunu yazmamanızda size bir beis yoktur. Alıs-veris yaptıgınız vakit de sahit tutun. Yazana da, sahitlik edene de zarar verilmesin. Eger zarar verirseniz, o mutlaka kendinize dokunacak bir fısk (itaattan cıkıs) olur. Allah’dan korkun, Allah size ilim ogretiyor. Allah her seyi kemaliyle bilicidir
[283] Eger seferde olup yazıcı (katip) bulamadınızsa, o takdirde borcludan alınmıs rehinler kafidir. Birbirinize emin bulunursanız, kendisine guvenilen kimse, uzerindeki emanet borcu sahibine odesin ve Rabbı olan yuce Allah’dan korksun. Sahitligi gizlemeyin. Kim onu gizlerse muhakkak onun kalbi gunah icindedir. Allah ne yaparsanız hakkıyle bilendir
[284] Goklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’ındır. Siz icinizde olan seyi acıklasanız da, saklasanız da Allahu Teala sizi onunla hesaba ceker; nihayet diledigini bagıslar ve diledigine de azap eder. Allah her seye kadirdir
[285] Peygamber (Aleyhisselam) ve muminler, rabbisinden kendine indirilen Kur’ana iman ettiler; hepsi Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman eylediler. (Allah’ın) Peygamberlerinden hic birinin arasını ayırt etmeyiz, duyduk ve itaat ettik; Ey Rabbimiz, magfiretini isteriz, donusumuz ancak sanadır, diye soylediler
[286] Allah bir kimseye, ancak gucu yettigi kadar teklif eder. Herkesin kazandıgı hayrın sevabı kendine ve yaptıgı fenalıgın zararı da yine onadır. Rabbimiz! Eger unuttuk, yahut kasdimiz olmıyarak hata ettikse bizi (Ondan) hesaba cekme. Ey Rabbimiz! Bizden oncekilere yukledigin musibetler gibi, bize, agır yuk yukleme. Ey Rabbimiz! Guc yetiremiyecegimiz seyi bize yukletme, bizden cıkan gunahları affet, bizi bagısla, bize merhamet buyur. Sen mevlamız, yardımcımızsın. Artık kafirler toplulugu uzerine bize zafer ve yardım ihsan buyur